Vicipéid
gawiki
https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Meán
Speisialta
Plé
Úsáideoir
Plé úsáideora
Vicipéid
Plé Vicipéide
Íomhá
Plé íomhá
MediaWiki
Plé MediaWiki
Teimpléad
Plé teimpléid
Cabhair
Plé cabhrach
Catagóir
Plé catagóire
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
28 Deireadh Fómhair
0
4784
1330824
1285346
2026-10-28T10:13:54Z
Conradder
34685
/* Tarluithe eile */
1330824
wikitext
text/x-wiki
{{Deireadh Fómhair}}
Is é an '''28 Deireadh Fómhair''' an 301ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 302ú lá i mbliain bhisigh. Tá 64 lá fágtha sa bhliain.
== Féilte ==
* [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach]] - Naomh [[Naomh Iúdás Tadáias|Jude]] agus [[Síomón Díograiseoir]]
== Daoine a rugadh ar an lá seo ==
* [[1755]] — [[Jacques Labillardière]], luibheolaí Francach (b. [[1834]])
* [[1793]] — [[Eliphalet Remington]], dearthóir arm tine Meiriceánach (b. [[1861]])
* [[1866]] — [[Ramón del Valle-Inclán]], scríbhneoir Gailíseach (b. [[1936]])
* [[1868]] — [[Séamas Breandán Ó Conghaile|James Brendan Connolly]], lúthchleasaí (b. [[1957]])
* [[1914]] — [[Jonas Edward Salk]], víreolaí Meiriceánach (b. [[1995]])
* [[1922]] — [[Nioclás Mac Riocaird]], iománaí agus imreoir peil Ghaelach (b. [[1976]])
* [[1929]] — [[Paddy Keaveney]], polaiteoir Éireannach (b. [[1995]])
* [[1951]] — [[Peter Hitchens]], iriseoir Máltach
* [[1955]] — [[Bill Gates]], fear gnó Meiriceánach
* [[1958]] — [[Marty Morrissey]], tráchtaire Éireannach
* [[1966]] — [[Andy Richter]], fuirseoir Meiriceánach
* [[1967]] — [[Julia Roberts]], aisteoir Meiriceánach
* [[1974]] — [[Joaquin Phoenix]], aisteoir Meiriceánach
* [[1974]] — [[Nigel Mills]], polaiteoir Briotanach
* [[1981]] — [[Milan Baroš]], imreoir sacair Seiceach
* [[1982]] — [[Jean Pascal]], dornálaí Háítíoch-Ceanadach
* [[1997]] — [[Taylor Fritz]], imreoir leadóige Meiriceánach
== Daoine a fuair bás ar an lá seo ==
* [[1503]] — [[Pápa Pius III]], Pápa in 1503 (r. [[1439]])
* [[1704]] — [[John Locke]], fealsamh Sasanach (r.[[1632]])
* [[1740]] — [[Áine na Rúise]], banimpire ar an Rúis (r.[[1693]])
* [[1952]] — [[Billy Hughes]], polaiteoir Astrálach agus 7ú Príomh-Aire na hAstráile (r. [[1862]])
* [[1962]] — [[Gabrielle Renaudot|Gabrielle Renaudot Flammarion]], réalteolaí Francach (r. [[1877]])
* [[1976]] — [[Máire Drumm]], polaiteoir Éireannach (r. [[1919]])
* [[1978]] — [[Seán McGuinness]], polaiteoir Éireannach (r. [[1877]])
* [[1995]] — [[Thomas Bellew]], polaiteoir Éireannach (r. [[1943]])
* [[1998]] — [[Ted Hughes]], file agus scríbhneoir Sasanach (r. [[1930]])
* [[2004]] — [[Jimmy McLarnin]], dornálaí Ceanadach (r. [[1907]])
* [[2005]] — [[Richard Smalley]], ceimiceoir Meiriceánach (r. [[1943]])
* [[2006]] — [[Trevor Berbick]], dornálaí trom-mheáchain Iamácach (r. [[1954]])
* [[2012]] — [[Savita Halappanavar]], bean a fuair bás in Éirinn mar gheall ar bhreith anabaí (r. [[1981]])
* [[2021]] — [[David Tweed]], imreoir rugbaí agus polaiteoir Éireannach (r. [[1959]])
* [[2022]] — [[Jerry Lee Lewis]], amhránaí, cumadóir, agus pianódóir rac-cheoil agus ceol tuaithe Meiriceánach (r. [[1935]])
* [[2023]] — [[Matthew Perry]], aisteoir Meiriceánach agus Ceanadach (r. [[1969]])
== Tarluithe eile ==
* [[1420]] - Ceapadh [[Béising]] ina príomhchathair de [[Ríshliocht Ming]] go hoifigiúil nuair a críochnaíodh [[An Chathair Thoirmiscthe]]
* [[1492]] - Tháinig [[Críostóir Colambas]] i g[[Cúba]]. Shíl sé go raibh siad sa tSeapáin.
* [[1520]] - Tháinig [[Fernão de Magalhães]] ag an [[Aigéan Ciúin]]
* [[1636]] - Bunaíodh coláiste diagachta a dthabharfaí [[Ollscoil Harvard]] air níos déanaí
* [[1886]] - Thiomnaigh [[Grover Cleveland]] [[Dealbh na Saoirse]]
* [[1922]] - Mháirseáil [[Faisistigh|faisistithe]] Iodálach, a bhí [[Benito Mussolini]] ina gceannaire, i dtreo chuig [[An Róimh]] agus tháinig siad i gceannas ar an rialtas
* [[1956]] - [[Réabhlóid na hUngáire 1956|Réabhlóid na hUngáire]]: thosaigh sos cogaidh ''de facto''
* [[1958]] - Toghadh [[Pápa Eoin XXIII|Angelo Giuseppe Roncalli]] ina [[Pápa|Phápa]], leis an ainm Eoin XXIII
* [[1962]] - [[Géarchéim na nDiúracán i gCúba]]: Réiteach na Géarchéime. D'ordaigh [[Nicíte Cruistsiof]] go raibh diúracáin Sóivéadacha a bheith bainte ó Cúba
* [[1981]] - Bunaíodh [[Metallica]]
* [[2018]] - Toghadh [[Jair Bolsonaro]] mar [[Uachtarán na Brasaíle]]
* [[2023]] - Tharla [[Cluiche Ceannais Rugbaí an Domhain, 2023]] sa [[Stade de France]]. Bhuail An Afraic Theas Nua-Shéalainn le aon pointe amháin (12-11)
* [[2025]] - Tháinig [[Spéirling Melissa, 2025|Spéirling Melissa]] i dtír in [[Iamáice]]. Ba í an spéirling is déine í, teacht ar thír sa Atlantach Thuaidh, ó 1935. Maraíodh 30
[[Catagóir:Dátaí|1028]]
[[Catagóir:Míonna|Deireadh Fómhair, 28]]
5g3t7uijkhwx8lqn5k9woijgb2mjh9n
Oireachtas na Gaeilge
0
10958
1330811
1330288
2026-10-28T00:41:36Z
Taghdtaighde
60452
Beagán curtha leis
1330811
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
[[Íomhá:Club na féile ag Oireachtas na Samhna 2022.jpg|alt=Halla damhsa nua-aimseartha aibhseach taibhseach agus daoine ag damhsa faoi shoilse an stáitse|mion|An siamsa ina thús ag Club na Féile]]
Féile chultúrtha is ea '''an tOireachtas'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/|teideal=Baile {{!}} An tOireachtas|work=www.antoireachtas.ie|dátarochtana=2020-10-26}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://twitter.com/oirnagaeilge|teideal=An tOireachtas ar Twitter|language=ga|work=Twitter|dátarochtana=2021}}</ref> Tá cáil air mar "Nollaig na nGael".<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|author=[[Áine Ní Dhonnaile]]|date=27 Deireadh Fómhair 2026|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2026/10/27/comortais-cuideachta-agus-togail-croi/|title=Comórtais, cuideachta agus tógáil croí|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lgh 8-9}}</ref> Is é an aidhm atá leis an Oireachtas ná ealaíona dúchasacha na hÉireann a chur chun cinn agus a cheiliúradh<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.youtube.com/watch?v=06lDuWai0bQ|teideal=Oireachtas na Gaeilge ar YouTube|údar=Mairin Nic Dhonncha|dáta=|work=www.youtube.com|dátarochtana=2020-10-26}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.arts.ulster.ac.uk/irish_syllabus/downloads/Teacsanna_Fise/Oireachtas_na_Gaeilge-Mairin_Nic_Dhonncha.pdf|teideal=Oireachtas na Gaeilge|údar=arts.ulster.ac.uk|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2020-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201030061759/http://www.arts.ulster.ac.uk/irish_syllabus/downloads/Teacsanna_Fise/Oireachtas_na_Gaeilge-Mairin_Nic_Dhonncha.pdf}}</ref> trí mheán na Gaeilge—idir amhránaíocht, ceol, rince, scéalaíocht agus drámaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theirishvoice.com/uncategorised/an-teanga-beo/|teideal=An Teanga Beo {{!}} The Irish Voice|údar=The Irish Voice|language=en-GB|dátarochtana=2020-10-26|archivedate=2020-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201029210331/https://www.theirishvoice.com/uncategorised/an-teanga-beo/}}</ref>
Eagraíonn Oireachtas na Gaeilge raon leathan imeachtaí i rith na bliana, go háirithe Oireachtas na Samhna, ar siúl thart faoi [[Oíche Shamhna]]. Tugtar aire do gach aon ealaín thraidisiúnta ag na féilte.
Tá i bhfad níos mó imeachtaí agus pléaráca eile ar siúl ag an fhéile na laethanta seo m.s. ceolchoirmeacha, drámaí, oíche ghrinn le [[GaelGÁIRÍ]], seolta albam, cláracha teilifís agus raidió á gcraoladh beo, agus Club na Féile—oíche atá go hiomlán craiceáilte. Tá an taobh sóisialta den fhéile tábhachtach fosta—ag bualadh le daoine ó gach áit in Éirinn agus thar lear.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/an-gael-me-go-fiu-mura-raibh-me-ag-an-oireachtas-riamh/|teideal=An Gael mé go fiú mura raibh mé ag an Oireachtas riamh?|údar=Aodhán Ó Baoill|dáta=2023-11-08|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2023-12-01}}</ref>
Ag Aonach an Oireachtais bíonn tithe foilsitheoireachta Gaeilge ó fud na hÉireann ag reic a gcuid saothar.<ref name=":1" />
Taobh leis na baill foirne, bíonn saothar oibrithe deonacha an-tábhachtach in eagrú na féile.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/2026/10/26/meadu-agus-mealladh-oireachtas-na-samhna/|teideal=Méadú agus mealladh Oireachtas na Samhna|údar=[[Éanna Ó Caollaí]]|dáta=26 Deireadh Fómhair 2026|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-10-27}}</ref>
== Na comórtais ==
[[Íomhá:Irish Dance Hard Shoes.jpg|mion|Bhí páirt lárnach ag an Oireachtas in athbheochan damhsa sean nós fosta]]
Tá na comórtais taibhealaíon lárnach don fhéile,<ref name=":1" /> agus breis agus míle iomaitheoir sna scórtha acu.<ref name=":2" /> D’fhéadfá a rá go gurbh é comórtas [[Corn Uí Riada|Chorn Uí Riada]] mar ‘Chorn an Domhain’ fá choinne amhránaíochta traidisiúnta an t[[Sean-nós (amhránaíocht)|Sean-Nóis]] agus mar buaicphointe na seachtaine.
Eagraítear sraith comórtas gach bliain do scríbhneoirí óga agus do scríbhneoirí fásta, faoin teideal [[Comórtais Liteartha an Oireachtais]], chun cuidiú le litríocht chomhaimseartha a chur ar fáil do phobal na Gaeilge. Tá sé mar aidhm leo: deiseanna a chur ar fáil don ghréasán scríbhneoirí Gaeilge ar fud an domhain; litríocht agus nuascríbhneoireacht na Gaeilge a chur chun cinn; agus scríbhneoirí óga nua a mhealladh le dul i mbun pinn. Tugann Gradaim Chumarsáide an Oireachtais aitheantas do dhaoine atá ag saothrú sna meáin Ghaeilge a bhaineann ardchaighdeán amach i réimsí éagsúla oibre.
Áirítear na [[Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais|Gradaim Fhoilsitheoireachta]] mar phríomhdhuaiseanna litríochta agus foilsitheoireachta na Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://booksirelandmagazine.com/gradam-reics-carlo-2021-winner-announced/|teideal=Gradam Réics Carló 2021 winner announced|dáta=2021-10-06|language=as Béarla|work=[[Books Ireland]]|dátarochtana=2026-02-22}}</ref> Ó 2006 i leith bronntar na gradaim i rith Oireachtas na Samhna.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Pól Ó Muirí]]|title=Oireachtas Dhoire|date=8 Samhain 2006|journal=[[The Irish Times]]|pages=lch 17}}</ref>
Bhí páirt lárnach ag an Oireachtas in athbheochan damhsa [[Sean-nós (amhránaíocht)|sean nós]] fosta. Anois is iad na comórtais sin—nó Steip mar a bhearr siad orthu—mar bhuaicphointe eile na féile.
Cuireadh raon nua comórtas ar siúl sa bhliain 2025 agus an Oireachtas i m[[Béal Feirste]]. Ina measc bhí comórtas [[Rapcheol|rapcheoil]] do pháistí, an chéad uair dá raibh a leithéid ar siúl ag an bhféile. [[Móglaí Bap]] agus [[DJ Próvaí]] a bhí mar mholtóirí air, rud nár fógraíodh roimh ré agus a chuaigh i bhfeidhm ar na hiomaitheoirí agus ar an lucht féachana. Lena ais sin, thugadar ceolchoirm uathu i rith na féile in éineacht le [[Le Boom]].<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=5 Samhain 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/realtai-kneecap-ina-moltoiri-don-chead-chomortas-rapcheoil/a315415990.html|title=Réaltaí Kneecap ina moltóirí don chéad chomórtas rapcheoil|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 9}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-an-bua-tugtha-ag-kneecap-do-bhuachaill-og-as-baile-atha-cliath-sa-chead-chomortas-rap-riamh-ag-an-oireachtas/|teideal=FÍSEÁN: An bua tugtha ag Kneecap do bhuachaill óg as Baile Átha Cliath sa chéad chomórtas rap riamh ag an Oireachtas|údar=[[Darren Ó Dubhgáin]]|dáta=2025-10-31|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://meoneile.ie/sraitheanna/comortas-rapcheoil-do-dhaoine-og|teideal=Comórtas Rapcheoil do dhaoine óga|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]] ⁊ [[Órnaith Ní Fhearghail]]|dáta=01 Samhain 2025|work=[[Meon Eile]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Áine Ní Dhonnaile]]|date=28 Deireadh Fómhair 2025|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2025/10/28/thall-is-abhus/|title=Thall is Abhus {{!}} Aird mhór ar na comórtais|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 2}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2025/deardaoin-2025.html|teideal=Déardaoin|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=5 Samhain 2025}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/moglai-bap-and-dj-provai-de-chuid-kneecap-agus-le-boom-le-casadh-ag-oireachtas-na-samhna-i-mbeal-feirste/a1309054759.html|teideal=Móglaí Bap & DJ Próvaí de chuid Kneecap agus Le Boom le casadh ag Oireachtas na Samhna i mBéal Feirste|údar=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|dáta=2025-10-22|work=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Cóilín Duffy]]|date=24 Deireadh Fómhair 2025|url=https://anpáipéar.ie/2025/10/moglai-bap-dj-provai-agus-le-boom-le-casadh-ag-oireachtas-na-samhna/|title=Móglaí Bap, DJ Próvaí agus Le Boom le casadh ag Oireachtas na Samhna|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=Eagrán 52}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ta-oireachtas-na-sceallog-nollag-buailte-linn/|teideal=Tá Oireachtas na Sceallóg Nollag buailte linn|údar=[[Anna Nic Gafraidh]]|dáta=2025-10-29|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-11-06}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=29 Deireadh Fómhair 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/samhradh-te-gaelach-go-foill-againn-agus-le-boom-ar-staitse/a1411660338.html|title=Samhradh te Gaelach go fóill againn agus Le Boom ar stáitse|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 4}}</ref> Leanadh le comórtas rapcheoil dá éis sin.<ref name=":2" />
Bíonn na [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Gradaim Chumarsáide]] ar ceann de mórócáidí Oireachtas na Samhna.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Catherine Foley]]|date=27 Deireadh Fómhair 2026|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2026/10/27/stadas-agus-sceitimini-na-ngradam-cumarsaide/|title=Stádas agus sceitimíní na nGradam Cumarsáide|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 13}}</ref>
Tá baint ag an Oireachtas leis an bh[[An Fhéile Náisiúnta Drámaíochta|Féile Náisiúnta Drámaíochta]] a reáchtáil ó 2025 i leith.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2025/0410/1506882-dramaiocht-na-gaeilge-ar-ard-chaighdeain/|teideal=Aisteoirí agus scríbhneoirí buacach ag Féile Náisiúnta Drámaíochta|dáta=10 Aibreán 2025|work=[[RTÉ]]|dátarochtana=22 Feabhra 2026}}</ref>
== Stair ==
[[Íomhá:Portrait of Dr Douglas Hyde .PNG|mion|[[Dubhghlas de hÍde]]]]
Cuireadh tús le féile aon lae i [[1897]], ceithre bliana tar éis bhunú an Chonartha sa bhliain [[1893]]. Reáchtáladh an chéad Oireachtas ar an Luan, [[17 Bealtaine]] [[1897]], agus é ar siúl i Seomra Cruinn an Rotunda i m[[Baile Átha Cliath]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://twitter.com/feilire/status/1320851994417004545/photo/3|teideal=Oireachtas na Gaeilge 1897|údar=Féilire|dáta=2020-10-26|language=ga|work=Twitter|dátarochtana=2020-10-26}}</ref> Is cúis iontais gur fhreastail os cionn 1,000 duine ar an bhféile leathlae sin. Cuireadh ar siúl naoi gcomórtas san fhilíocht, sa phrós, san amhránaíocht, sa scéalaíocht agus sa rannaireacht.<ref>{{Lua idirlín|url=http://parnellsquare.ie/oireachtas-na-gaeilge/|teideal=Oireachtas na Gaeilge, Parnell Square Cultural Quarter|dáta=2013-11-27|language=en-US|work=PARNELL SQUARE CULTURAL QUARTER|dátarochtana=2021-04-26|archivedate=2022-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220908083620/http://parnellsquare.ie/oireachtas-na-gaeilge/}}</ref> Scríobh agus chum [[Annie W. Patterson]] an slógamhrán ‘Go mairidh ár nGaedhilg slán’ don ócáid agus chuir Dermot Foley focail leis. Chum an chéad Uachtarán [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]], [[Dubhghlas de hÍde]], dán chomh maith.<ref>{{Lua idirlín|url=https://twitter.com/cnag/status/1254422844295057414|teideal=Is é seo an dán a chum céad Uachtarán Chonradh na Gaeilge, @ancraoibhin, don ócáid|údar=Conradh na Gaeilge|dáta=2020|language=ga|work=Twitter|dátarochtana=2021-04-26}}</ref>
Tháinig meath ar an Oireachtas ag tús na [[1920idí]]. Tar éis Oireachtas na bliana 1923 ní raibh ceann eile go dtí 1939 nuair a bhí aththosú air i mBaile Átha Cliath. D'fhan sé sa phríomhchathair le linn na 1940idí, 1950idí agus 1960idí.
Cuireadh brú a chur ar Chonradh na Gaeilge é a bhogadh amach as an n[[Galltacht]] agus reáchtáladh Oireachtas na nGael i [[Ros Muc]] i 1970, i d[[Tír an Fhia|Tír An Fhia]] i 1971, i g[[Corca Dhuibhne]] i 1972 agus i g[[Cill Chiaráin|Cill Chiarán]] i 1973. D'éirigh leis an bhfeachtas agus reáchtáladh Oireachtas na Gaeilge 1974 i g[[Cois Fharraige]]. Ba sa gceantar Gaeltachta seo a cuireadh tús le nós an Oireachtais bogadh ó bhaile go baile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cois-fharraige-chomh-briomhar-gaelach-ceanna-50-bliain-tar-eis-oireachtas-74/|teideal=Cois Fharraige chomh bríomhar Gaelach céanna 50 bliain tar éis Oireachtas ’74|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=17 Deireadh Fómhair 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-10-17}}</ref>
[[Íomhá:Darach Ó Scolaí.JPG|mion|[[Darach Ó Scolaí]] ag 'Oireachtas na Gaeilge 2015', agus '[[Oileán an Órchiste#Aistriúchán Gaeilge|Oileán an Órchiste]]' ina lámh aige, aistriúchán agus oiriúnú a rinne sé ar '''Treasure Island''<nowiki/>' le [[Robert Louis Stevenson]]]]
=== Suímh an Oireachtais ===
* 2026 - [[Cill Airne]]
* 2025 - [[Béal Feirste]]
* 2024 - [[Cill Airne]]
* 2023 - [[Cill Airne]]
* 2022 - [[Cill Airne]]
* 2021 - [[Cill Airne]]
* 2020 - [[Gaillimh|Cathair na Gaillimhe]]
* 2019 - [[Baile Átha Cliath]]
* 2018 - [[Cill Airne]]
* 2017 - [[Cill Airne]]
* 2016 - [[Cill Airne]]
* 2015 - [[Baile Átha Cliath]]
* 2014 - [[Cill Airne]]
* 2013 - [[Cill Airne]]
* 2012 - [[Leitir Ceanainn]]
* 2011 - [[Cill Airne]]
* 2010 - [[Cill Airne]]
* 2009 - [[Leitir Ceanainn]] [[Íomhá:Anna Heussaff.JPG|mion|Anna Heussaff ag Oireachtas na Gaeilge 2015]]
* 2008 - [[Corcaigh]]
* 2007 - [[Cathair na Mart]]
* 2006 - [[Doire]]<ref>Bronnadh Gradam Uí Shúilleabháin 2006 ar an leabhar ''Fontenoy'' le Liam Mac Cóil ([[Leabhar Breac]] 2005) agus bronnadh Duais Leabhar Na Bliana do Dhaoine Óga 2006 ar Cló Mhaigh Eo, le linn Oireachtas na Samhna i n[[Doire|Doire Cholmcille]].</ref>
* 2005 - [[Corcaigh]]
* 2004 - [[Leitir Ceanainn]]
* 2003 - [[Trá Lí]]
* [[Íomhá:Alan Titley.JPG|mion|[[Alan Titley]] ag Oireachtas na Gaeilge 2015]]2002 - [[Gaoth Dobhair]]
* 2001 - [[An Daingean]]
* 2000 - [[Caisleán an Bharraigh]]
* 1999 - [[Dún Garbhán]]
* 1997 - [[Béal Feirste]]
* 1995 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1994 - [[Dún Garbhán]]
* 1993 - [[Gaillimh|Cathair na Gaillimhe]]
* 1991 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1990 - [[Inis]]
* 1989 - [[Gleann Cholm Cille]]
* 1988 - [[Trá Lí]]
* 1980 - [[Gaoth Dobhair]]
* 1977 - [[Gaoth Dobhair]]
* 1974 - [[Cois Fharraige]]
* 1973 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1940 go 1972 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1939 - [[Baile Átha Cliath]]
Ní raibh an tOireachtas ar siúl 1924 go 1938
* 1923 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1920 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1919 - [[Corcaigh]]
* 1917 - [[Port Láirge]]
* 1915 - [[Dún Dealgan]]
* 1914 - [[Cill Airne]]
* 1913 - [[Gaillimh|Cathair na Gaillimhe]]
* 1912 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1911 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1910 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1909 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1908 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1907 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1906 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1905 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1904 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1903 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1902 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1901 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1900 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1899 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1898 - [[Baile Átha Cliath]]
* 1897 - [[Baile Átha Cliath]]
== Uachtaráin ==
Insealbhaítear uachtarán ar Oireachtas na Gaeilge gach bliain.
* 2025 - [[Éamon Ó Cuív]]
* 2024 - [[Pádraig Mac Fhearghusa]]
* 2023 - [[Gearóid Denvir]]
* 2022 - [[Máirín de Brún]]
* 2021 - Gearóid Denvir
* 2020 - Gearóid Denvir
* 2019 - [[Micheál Mac Aogáin]]
* 2018 - [[Máirín Uí Chonghaile]]
* 2016 - [[Ray Mac Mánais]]
* 2015 - Ray Mac Mánais
* 2014 - [[Pádraig Ó Héalaí]]
* 2013 - [[Bláthnaid Ó Brádaigh]]
* 2012 - [[Micheál Mac Giolla Easbuic]]
* 2010 - [[Mícheál de Mórdha|Micheál de Mórdha]]
* 2007 - [[Tadhg Mac Dhonnagáin]]
* 2005 - [[Seán Ó Sé]]
* 2004 - [[Proinsias Ó Maonaigh]]
== Naisc Sheachtracha ==
* [http://www.antoireachtas.ie Suíomh gréasáin an Oireachtais]
* [https://www.antoireachtas.ie/comortais-liteartha/ Comórtais liteartha]
== Féach freisin ==
* [[Corn Uí Riada]]
* [https://www.tg4.ie/en/player/online-boxsets/play/?pid=6364124772112&title=Steip+Beo+2024&series=An+tOireachtas Steip Beo 2024 ar TG4]
* Lár Stáitse
* [[Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais]]
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* Comórtas Agallamh Beirte
* Comórtas Amhrán Saothair
* Sean-Nós na mBan
* [[Lúibín|Lúibíní]]
* Amhrán Nuachumtha
* [[An Fhéile Náisiúnta Drámaíochta]]
* [[Féile na Gealaí]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Oireachtas na Gaeilge| ]]
[[Catagóir:Cultúr na hÉireann]]
[[Catagóir:Conradh na Gaeilge]]
[[Catagóir:Féilte Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Féilte ealaíon]]
[[Catagóir:Féilte ceoil]]
[[Catagóir:Féilte Éireannacha|*]]
[[Catagóir:Gradaim na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Gradaim Cheoil na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe|*]]
[[Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Féile na Bliana]]
[[Catagóir:Aipeanna Gaeilge]]
[[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
khyndyp38jzjdjzxs43u2qwoowul1vw
Rónán Mac Aodha Bhuí
0
14810
1330822
1330461
2026-10-28T01:03:45Z
Taghdtaighde
60452
Beagán curtha leis
1330822
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
Fear mór ceoil agus teanga ba ea '''Rónán Mac Aodha Bhuí''' (a rugadh ar an [[6 Bealtaine]] [[1970]] i g[[Corcaigh]] ach a tógadh i gCois Cláidí i n[[Gaoth Dobhair]] agus a d'éag ar [[19 Meán Fómhair]] [[2023]]).<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-sprioc-e120000-saraithe-ag-feachtas-bailithe-airgid-don-chraoltoir-ronan-mac-aodha-bhui/|teideal=A sprioc €120,000 sáraithe ag feachtas bailithe airgid don chraoltóir Rónán Mac Aodha Bhuí|údar=Méabh Ní Thuathaláin|dáta=21 Feabhra 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-03-23}}</ref> Tugadh ar Rónán "an craoltóir ab fhearr a bhí ag Éirinn ariamh"<ref>{{Lua idirlín|teideal=Ciorruithe an BBC agus Rónán Mac Aodha Bhuí|url=https://tuairisc.ie/ciorruithe-an-bbc-agus-ronan-mac-aodha-bhui/|work=Tuairisc.ie|dáta=22 Deireadh Fómhair 2026|dátarochtana=2026-10-23|language=ga-IE|údar=Cormac Ó hEadhra}}</ref> agus "ceannaire neamhoifigiúil phobal na Gaeilge".<ref>{{Lua idirlín|url=https://comhar.ie/iris/83/11/dorn-san-aer-dar-nard-ri/|teideal=Dorn san aer dár nArd-Rí, "ceannaire neamhoifigiúil phobal na Gaeilge"|údar=Tomaí Ó Conghaile|language=ga-IE|work=Comhar|dátarochtana=2024-05-16|archivedate=2024-05-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240516202515/https://comhar.ie/iris/83/11/dorn-san-aer-dar-nard-ri/}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://comhar.ie/iris/83/11/|teideal=Comhar {{!}} Samhain 2023|dáta=2024-05-16|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-05-16|archivedate=2024-05-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240516202040/https://comhar.ie/iris/83/11/}}</ref>
[[Craoltóireacht|Craoltóir]] le [[Raidió na Gaeltachta]] ba ea é idir na 1990idí – 2019. Craoladh an clár deireanach de ''Rónán Beo'' ar 31 Bealtaine 2019.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/11042924/|teideal=Rónán Beo|language=en|work=RTE Radio|dátarochtana=2023-04-25}}</ref> Cuimhneofar air mar [[Craoltóireacht|chraoltóir]] cumasach agus cróga agus, b'fhéidir thar aon rud eile, mar dhuine a raibh an-nádúr ann.<ref name=":2" /> 'A shuim i ndaoine, sa saol agus sa cheart, is ar na máithreacha sin a tógadh a réabhlóid ar an raidió.'<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gig-do-ronan-se-ar-ronan-mac-aodha-bhui-e-gig-speisialta-i-mbaile-atha-cliath-don-sarchraoltoir/|teideal=Sé ár Rónán Mac Aodha Bhuí é – gig speisialta i mBaile Átha Cliath don sárchraoltóir|údar=Seán Tadhg Ó Gairbhí|dáta=25 Aib 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/muidne-go-leir-pobal-ronain-mhic-aodha-bhui-muidne-a-leac-chuimhneachain/|teideal=Muidne go léir pobal Rónáin Mhic Aodha Bhuí – muidne a leac chuimhneacháin|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=21 Meán Fómhair 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-09-21}}</ref> [[Íomhá:RTÉ Raidió na Gaeltachta, Doirí Beaga, Gaoth Dobhair, Dún na nGall.jpg|clé|mion|Raidió na Gaeltachta, [[Doirí Beaga]]]]
=== Gairm ===
I 1987, nuair a bhí sé seacht mbliana déag, shocraigh Rónán ar aghaidh a thabhairt ar Bhaile Átha Cliath le tabhairt faoi chúrsa iriseoireachta i g[[Coláiste Dhúlaigh, Coláiste Breisoideachais|Coláiste Dhúlaigh]] sa [[An Chúlóg|Chúlóg]]. Ansin thosaigh sé ag obair don stáisiún raidió neamhdhleathach NSCR sa chathair agus don stáisiún DCR i [[Leitir Ceanainn]] ag an deireadh seachtaine.<ref name=":2" /> Thosaigh sé ag scríobh chomh maith don cholún Beoscéalta i ''[[Scéala Éireann]]''.
Chaith sé an bhliain 1988/89 ag obair le Century Radio mar léitheoir nuachta Gaeilge. Rinne sé roinnt iriseoireachta leis an bpáipéar nuachta ''[[Anois]]'' agus le ''[[Lá]]''.<ref name=":2" />
Agus é 20 bliain d'aois, chuir sé a chuid scileanna ag fónamh ar an chlár teilifíse ''[[Scaoil Amach an Bobailín]]'' de chuid RTÉ in 1990, in éindí le [[Bláthnaid Ní Chofaigh]] agus [[Seán Bán Breathnach]].<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ronan-mac-aodha-bhui-craoltoir-gaeilge-a-linne-a-raibh-gean-na-ngael-air-ar-shli-na-firinne/|teideal=Rónán Mac Aodha Bhuí, craoltóir Gaeilge a linne a raibh gean na nGael air, ar shlí na fírinne|dáta=2023-09-19|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-09-19}}</ref> D’oibrigh sé chomh maith ar an gclár ''[[Ecu Ecu]]'', clár nuálach do dhaoine óga.
==== Raidió na Gaeltachta ====
Tugadh ardán laethúil dó i 1993 nuair a thosaigh sé ag láithriú an chláir ''[[Cois Life (clár RnaG)|Cois Life]]'' ar Raidió na Gaeltachta, clár irise don ardchathair, ag obair i dteannta [[Seosaimhín Ní Bheaglaoich|Sheosaimhín Ní Bheaglaoich]]. Chualathas den chéad uair na buanna a bhí aige – an acmhainn ghrinn, an tsamhlaíocht dhiamhair, an ghéarchúis, an rógaireacht agus an dánaíocht.<ref name=":3" /> Timpeall an ama seo, bhunaigh sé [[An Ciorcal Craiceáilte]], club gealtachais, agus d'eagraíodh sé féilte i n[[Gaeltacht Rath Chairn|Gaeltacht Ráth Chairn]] le Gaeilgeoirí Bhaile Átha Cliath agus Chúige Laighean a thabhairt a chéile.
[[Íomhá:Fist.svg|alt=Stionsal dubh de dhorn|mion|Rosc gnímh leis ab ea "dorn san aer" chun misneach a mhúscailt sna [[An Ghaeilge|Gaeil]]|313x313px]]
I 1997, d'fhill Rónán ar Ghaoth Dobhair agus thug sé faoin chlár ''[[Rónán Beo]]'' a chur i láthair ó stiúideo Raidió na Gaeltachta sna [[Doirí Beaga]]. Craoladh an clár deireanach de ''Rónán Beo'' ar 31 Bealtaine 2019.<ref name=":1" />
Thug Rónán ardán do cheoltóirí ar an raidió, a "thug guth dóibh agus a spreag gach sóirt ceoil.”<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-meid-gra-ata-ag-teacht-chuige-ta-se-go-hiontach-airgead-a-bhailiu-do-chunamh-leighis-do-ronan-mac-aodh-bhui/|teideal=‘An méid grá atá ag teacht chuige, tá sé go hiontach’ – airgead á bhailiú do chúnamh leighis do Rónán Mac Aodh Bhuí|údar=Méabh Ní Thuathaláin|dáta=16 Feabhra 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-03-23}}</ref> D'eagraigh sé Bruíon na mBuíon, comórtas d'amhráin chomhaimseartha nua-chumtha i nGaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/news/bruion-na-mbuion/|teideal=Bruíon na mBuíon!|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2026-10-27}}</ref> Bhí an-ghean ag lucht éisteachta Raidió na Gaeltachta go háirithe ar Rónán agus bhí an-tóir acu ar na cláir a chuireadh sé i láthair de chionn chomh spraíúil, suáilceach agus nuálach agus a bhí sé.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=An craoltóir cáiliúil Rónán Mac Aodha Bhuí ar shlí na fírinne|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/0918/1405994-r/|date=2023-09-18|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref>
=== Gníomhaí cearta teanga ===
Bhunaigh sé na [[An Fhéile Chraiceáilte|Féilte Craiceáilte]], a chuir siamsaíocht ar fáil uair sa mhí i nGaoth Dobhair agus a théadh ar camchuairt go dtí ceantair Ghaeltachta agus áiteanna eile. Bhí an [[An Cabaret Craiceáilte|Cabaret Craiceáilte]] á reáchtáil aige i nGaoth Dobhair.
Sna 2010idí, bhí Rónán mar chrann taca leis an ngluaiseacht cearta teanga ó thuaidh, go háirithe ag na Laethanta Dearga agus [[Dearg le Fearg]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/bronnfar-gradam-uachtaran-cnag-ar-ronan-mac-aodha-bhui/|teideal=Bronnfar Gradam Uachtarán CnaG ar Rónán Mac Aodha Bhuí|údar=NÓS|dáta=2023-02-24|language=ga-IE|dátarochtana=2023-03-23}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/cumhacht-na-gcos/|teideal=Cumhacht na gCos|údar=Rónán Mac Aodha Bhuí|dáta=2015-01-11|language=ga-IE|dátarochtana=2023-03-23}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Pearsanta ===
Ba mhac é le [[Fionntán Mac Aodha Bhuí]] (1924–2012), ailtire, pleanálaí agus gníomhaire teanga. Ba Rónán an duine is óige d'ochtar clainne.
[[Íomhá:Gweedore graveyard.jpg|mion|Cuireadh Rónán i [[Reilig Mhachaire Gathláin]]|220x220px]]
Fuair sé a chuid scolaíochta i mBunscoil an Bhun Bhig agus i b[[Pobalscoil Ghaoth Dobhair]]. Rinne sé cúrsa cumarsáide i g[[Coláiste Dhúlaigh, Coláiste Breisoideachais|Coláiste Dhúlaigh]] sa [[An Chúlóg|Chúlóg]].<ref name=":3" />
Bhí páiste amháin aige.
Sa bhliain 2019, fuair Rónán amach go raibh [[ailse]] Staid a 3 sna putóga aige. In 2023, seoladh feachtas bailithe airgid le costas an leighis a ghlanadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gofundme.com/f/ciste-tacaiochta-ronain|teideal=Ciste Tacaíochta Rónáin, le Seamus Ó Briain|údar=gofundme.com|dáta=2023|language=ga-IE|work=gofundme.com|dátarochtana=2023-03-23}}</ref> I mí Feabhra 2023, bronnadh [[Gradam Uachtarán Chonradh na Gaeilge]] ar Rónán ''in absentia''.<ref name=":0" />
Fuair Rónán bás in aois a thrí bliana déag agus dhá scór, ar [[19 Meán Fómhair]] [[2023]]. Cuireadh é i [[Reilig Mhachaire Gathláin]].
== Oidhreacht ==
Baisteadh [[Gradam Rónáin Mhic Aodha Bhuí]] ar an duais do 'Nuatheachtaí na Bliana' ag [[Gradaim NÓS]] in ómós dó, i ngeall go raibh sé "i gcroílár shaol an cheoil Gaeilge – agus thug sé spreagadh go háirithe do cheoltóirí agus do bhannaí nua".<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/duais-in-omos-do-ronan-mac-aodha-bhui-le-bronnadh-ag-gradaim-nos/|teideal=Duais in ómós do Rónán Mac Aodha Bhuí le bronnadh ag Gradaim NÓS|dáta=19 Nollaig 2023|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=20 Aibreán 2024}}</ref>
=== Féile Dorn san Aer ===
In 2024 cuireadh tús le féile úr ceoil ar siúl i gceantar dúchais Rónáin, Gaoth Dobhair. Féile ceoil trí lá é [[Dorn san Aer]] a thug cairde, clann agus pobal Rónáin ar an saol le comóradh a dhéanamh ar a rinne sé le ceol comhaimseartha na Gaeilge a chur chun cinn agus le dlúthpháirtíocht a chothú idir na [[An Ghaeilge|Gaeil]] agus pobail uile a chuirtear faoi chois. Breis agus 20 banna a ghlac páirt ann sa chéad bhliain idir ceoltóirí [[Rac-cheol|rac]], [[Hip hop|hip-hop]], trad-leictreach, [[Ceol traidisiúnta na hÉireann|ceol Gaelach]], ska, agus [[reigé]].<ref name=":4" />
Is í an gníomhaí [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann|cearta sibhialta]] [[Bernadette Devlin (McAliskey)|Bernadette McAliskey]] a d'oscail an fhéile go hoifigiúil in [[Amharclann Ghaoth Dobhair]] don chéad uair riamh sa bhliain 2024, á rá gur "sheas sé leis an duine a raibh leatrom déanta orthu agus rinne sé obair deich nduine leis an teanga a chothú agus a neartú".<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/feile-dorn-san-aer-in-omos-do-ronan-le-titim-amach-faoi-scath-na-hearagaile/|teideal=Féile Dorn San Aer in ómós do Rónán le titim amach faoi scáth na hEaragaile|údar=|dáta=2024-06-26|language=|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2024-08-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240626155512/https://nos.ie/cultur/ceol/feile-dorn-san-aer-in-omos-do-ronan-le-titim-amach-faoi-scath-na-hearagaile/|archivedate=26 Meitheamh 2024}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Áine Ní Bhreisleáin]]|date=02 Deireadh Fómhair 2024|url=https://www.independent.ie/seachtain/bhi-ronan-linn-ag-dorn-san-aer-ina-choimeadai-craice-agus-comhluadair-ard-ri-na-ngael/a165204825.html|title=Bhí Rónán linn ag Dorn san Aer, ina choimeádaí craice agus comhluadair|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 5}}</ref> I ngeall ar an dtacaíocht a láidir a thug Rónán do mhuintir na [[An Phalaistín|Palaistíne]] le linn a shaoil, is í [[Údarás na Palaistíne|Ambasadóir na Palaistíne]] go hÉirinn, an [[Jilan Wahba Abdalmajid|Dr. Jilan Wahba Abdalmajid]], a d'oscail Dorn san Aer 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/feile-cheoil-in-omos-do-ronan-mac-aodha-bhui-le-reachtail-i-ngaeltacht-dhun-na-ngall-aris-i-mbliana/|teideal=Féile cheoil in ómós do Rónán Mac Aodha Bhuí le reáchtáil i nGaeltacht Dhún na nGall arís i mbliana|dáta=2025-08-06|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-09-07}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Ciorcal Craiceáilte]]
* [[An Cabaret Craiceáilte]]
* [[Dorn san Aer]] (féile cheoil in ómós dó)
== Naisc sheachtracha ==
* [https://twitter.com/ronanbeo RónánBeo] ar Twitter. Stop Rónán ag tvuíteáil ar 31 Bealtaine 2019. Thosaigh an Ciste Tacaíochta ag tvuíteáil i rith 2023.
* [https://www.youtube.com/watch?v=B25fvc-6Zuk&t=11s Spreag fís: Rónán Mac Aodh Bhuí] ag labhairt i 2014 fá Cabaret Craiceáilte <i>(físeán 6:05)<i>
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Aodha Bhui, Ronan Mac}}
[[Catagóir:Craoltóirí Gaeilge]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1970]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí]]
[[Catagóir:Daoine as Gaoth Dobhair]]
[[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]]
[[Catagóir:Lucht Raidió na Gaeltachta]]
[[Catagóir:Lucht TG4]]
[[Catagóir:Básanna in 2023]]
gm0zathsqgogdxz87gnl2ig75jub4yp
Ciainíd
0
24244
1330751
656003
2026-10-27T12:56:54Z
Ériugena
188
1330751
wikitext
text/x-wiki
Sa cheimic, is [[comhdhúil cheimiceach]] [[Comhdhúil neamhorgánach|neamhorgánach]] í '''ainian''' ina bhfuil an [[feidhmghrúpa]] {{chem2|C\tN|auto=1}} C≡N. Tá an grúpa seo, ar a dtugtar '''cianaghrúpa''', comhdhéanta d’adamh [[Carbón|carbóin]] atá nasctha le hadamh [[Nítrigin|nítrigine]] trí [[Nasc triarach|nasc tríarach]].<ref>{{cite journal|url=http://goldbook.iupac.org/C01486.html |title=cyanides|website=[[IUPAC Gold Book]] |date=2014 |doi=10.1351/goldbook.C01486 |doi-access=free|url-access=subscription }}</ref> Tagann an t-ainm 'cianíd' ón bhfocal Gréigise * {{grec ancien|κυανός|kyanos}} * (dúghorm) — ón gceangal stairiúil a bhí ag an gcomhdhúil leis an lí ar a dtugtar 'gorm Prúiseach'.
Is comhdhúile iad na ciainídí ianacha a bhfuil an t-ainian ciainíde {{chem2|−C\tN}} iontu. Tá nasc comhfhiúsach triarach idir an dá adamh san ian seo, agus is ionann struchtúr leictreonach na ciainíde agus an [[móilín|mhóilín]] nítrigine, N<sub>2</sub>. CN<sup>-</sup> an [[foirmle|fhoirmle]] cheimiceach. Má thugann móilín an aigéid phrúisigh HCN, ar a dtugtar ciainíd [[hidrigin]]e freisin, ian hidrigine H<sup>+</sup> uaidh in imoibriú aigéid agus buin, gheofar ian ciainíde, agus mar sin, tá an t-ian seo le fáil ina lán comhdhúl ianach ar féidir dearcadh orthu mar shalainn de chuid an aigéid phrúisigh, cosúil le ciainíd sóidiam NaCN agus ciainíd potaisiam KCN.
Is féidir teacht ar an gciainíd mar ghrúpa adamhach sna [[comhdhúil]]e orgánacha freisin - is é sin, comhdhúile casta de chuid an charbóin. I móilíní orgánacha, níl an chiainíd ina hian, nó tá nasc comhfhiúsach idir adamh carbóin éigin agus an t-adamh carbóin sa ghrúpa ciainíde. Tugtar '''nítrílí''' ar chiainídí orgánacha den chineál seo. Is í an aiceitinítríl CH<sub>3</sub>CN an nítríl is simplí.
Nimh láidir is ea an chiainíd - is é sin, an t-ian féin. Is é is cúis leis seo ná go bhfuil sí ábalta ceann de na heinsímí a chosc atá riachtanach le leas a bhaint as an [[ocsaigin]] análaithe. Mar sin, déanann sí dochar sciobtha do na fíocháin sa cholainn atá i dtuilleamaí na riaspróide aeróbaí thar aon fhoinse fuinnimh eile - lárchóras na néaróg (an [[inchinn]] san áireamh) agus an [[croí]], ach go háirithe. D'fhéadfá a rá gurb é is éifeacht don nimhiú ciainíde ná go dtachtfar an t-othar cé go bhfuil a dhóthain aeir agus ocsaigine ina thimpeall aige.
Na comhdhúile ina bhfuil an grúpa adamhach seo, bíonn siad go léir nimhiúil, ach braitheann sé ar chomh furasta agus atá sé an t-ian ciainíde a scaoileadh saor uathu. Mar sin, bíonn ciainídí na miotal, cosúil le KCN agus NaCN, uafásach dainséarach, nó scaoilfear an t-ian ciainíde iontu saor a thúisce is a thiocfaidh siad i dteagmháil leis an [[uisce]]. Maidir leis na nítrílí, áfach, tá nasc comhfhiúsach iontu idir an grúpa ciainíde agus an chuid eile den mhóilín, agus mar sin, bíonn sé deacair an t-ian ciainíde a dhealú, ionas go bhféadfaidh sé a chuid mioscaise a dhéanamh. Is féidir leis an meitibileacht an t-ian a scaoileadh saor ceart go leor, rud a chiallaíonn go bhfuil nimhiúlacht ''áirithe'' ag baint leis na nítrílí, ach níl siad leath chomh dona le ciainídí na miotal.
Is féidir leis an ian ciainíde páirt na liogainne a dhéanamh in iain choimpléascacha, ar nós na fearóiciainíde. Is éard atá i gceist leis an bhfearóiciainíd ná ian iarainn (II) a bhfuil sé ian ciainíde grúpáilte ina lioganna ina thimpeall. Tugtar heicsicianóifearáit (II) ar an gcoimpléasc seo freisin, agus is í an fhoirmle cheimiceach atá aige ná [Fe(CN)<sub>6</sub>]<sup>4-</sup>. Sa choimpléasc fearóiciainíde, tá na hiain chiainíde chomh dlúthcheangailte den iarann agus go bhfuil an t-iomlán sách neamhurchóideach don duine.
Is é an modh is simplí leis na hiain chiainíde a aithint ná tástáil an ghoirm phrúisigh. Go bunúsach, cuirtear beagáinín sulfáite iarainn (II), nó sulfáite feiriúla, FeSO<sub>4</sub>, leis an tuaslagadh a gcreidtear go bhfuil ciainíd ann. Má bhíonn ciainíd ann, tiocfaidh dath gorm sa tuaslagadh - an gorm prúiseach, nó comhdhúil na n-ian iarainn (II) agus na n-ian fearóiciainíde.
{{síol}}
[[Catagóir:Comhdhúile ceimiceacha]]
bjos9kqr3yc8106xs9v144ii6hq6ufl
1330752
1330751
2026-10-27T13:01:33Z
Ériugena
188
1330752
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Dúil Cheimiceach}}
Sa cheimic, is [[comhdhúil cheimiceach]] [[Comhdhúil neamhorgánach|neamhorgánach]] í '''ciainíd''' ina bhfuil an [[feidhmghrúpa]] {{chem2|C\tN|auto=1}} ann. Tá an grúpa seo, ar a dtugtar '''cianaghrúpa''', comhdhéanta d’adamh [[Carbón|carbóin]] atá nasctha le hadamh [[Nítrigin|nítrigine]] trí [[Nasc triarach|nasc tríarach]].<ref>{{cite journal|url=http://goldbook.iupac.org/C01486.html |title=cyanides|website=[[IUPAC Gold Book]] |date=2014 |doi=10.1351/goldbook.C01486 |doi-access=free|url-access=subscription }}</ref> Tagann an t-ainm 'cianíd' ón bhfocal Gréigise *κυανός''kyanos''* (dúghorm) — ón gceangal stairiúil a bhí ag an gcomhdhúil leis an lí ar a dtugtar 'gorm Prúiseach'.
Is comhdhúile iad na ciainídí ianacha a bhfuil an t-ainian ciainíde {{chem2|−C\tN}} iontu. Tá nasc comhfhiúsach triarach idir an dá adamh san ian seo, agus is ionann struchtúr leictreonach na ciainíde agus an [[móilín|mhóilín]] nítrigine, N<sub>2</sub>. CN<sup>-</sup> an [[foirmle|fhoirmle]] cheimiceach. Má thugann móilín an aigéid phrúisigh HCN, ar a dtugtar ciainíd [[hidrigin]]e freisin, ian hidrigine H<sup>+</sup> uaidh in imoibriú aigéid agus buin, gheofar ian ciainíde, agus mar sin, tá an t-ian seo le fáil ina lán comhdhúl ianach ar féidir dearcadh orthu mar shalainn de chuid an aigéid phrúisigh, cosúil le ciainíd sóidiam NaCN agus ciainíd potaisiam KCN.
Is féidir teacht ar an gciainíd mar ghrúpa adamhach sna [[comhdhúil]]e orgánacha freisin - is é sin, comhdhúile casta de chuid an charbóin. I móilíní orgánacha, níl an chiainíd ina hian, nó tá nasc comhfhiúsach idir adamh carbóin éigin agus an t-adamh carbóin sa ghrúpa ciainíde. Tugtar '''nítrílí''' ar chiainídí orgánacha den chineál seo. Is í an aiceitinítríl CH<sub>3</sub>CN an nítríl is simplí.
Nimh láidir is ea an chiainíd - is é sin, an t-ian féin. Is é is cúis leis seo ná go bhfuil sí ábalta ceann de na heinsímí a chosc atá riachtanach le leas a bhaint as an [[ocsaigin]] análaithe. Mar sin, déanann sí dochar sciobtha do na fíocháin sa cholainn atá i dtuilleamaí na riaspróide aeróbaí thar aon fhoinse fuinnimh eile - lárchóras na néaróg (an [[inchinn]] san áireamh) agus an [[croí]], ach go háirithe. D'fhéadfá a rá gurb é is éifeacht don nimhiú ciainíde ná go dtachtfar an t-othar cé go bhfuil a dhóthain aeir agus ocsaigine ina thimpeall aige.
Na comhdhúile ina bhfuil an grúpa adamhach seo, bíonn siad go léir nimhiúil, ach braitheann sé ar chomh furasta agus atá sé an t-ian ciainíde a scaoileadh saor uathu. Mar sin, bíonn ciainídí na miotal, cosúil le KCN agus NaCN, uafásach dainséarach, nó scaoilfear an t-ian ciainíde iontu saor a thúisce is a thiocfaidh siad i dteagmháil leis an [[uisce]]. Maidir leis na nítrílí, áfach, tá nasc comhfhiúsach iontu idir an grúpa ciainíde agus an chuid eile den mhóilín, agus mar sin, bíonn sé deacair an t-ian ciainíde a dhealú, ionas go bhféadfaidh sé a chuid mioscaise a dhéanamh. Is féidir leis an meitibileacht an t-ian a scaoileadh saor ceart go leor, rud a chiallaíonn go bhfuil nimhiúlacht ''áirithe'' ag baint leis na nítrílí, ach níl siad leath chomh dona le ciainídí na miotal.
Is féidir leis an ian ciainíde páirt na liogainne a dhéanamh in iain choimpléascacha, ar nós na fearóiciainíde. Is éard atá i gceist leis an bhfearóiciainíd ná ian iarainn (II) a bhfuil sé ian ciainíde grúpáilte ina lioganna ina thimpeall. Tugtar heicsicianóifearáit (II) ar an gcoimpléasc seo freisin, agus is í an fhoirmle cheimiceach atá aige ná [Fe(CN)<sub>6</sub>]<sup>4-</sup>. Sa choimpléasc fearóiciainíde, tá na hiain chiainíde chomh dlúthcheangailte den iarann agus go bhfuil an t-iomlán sách neamhurchóideach don duine.
Is é an modh is simplí leis na hiain chiainíde a aithint ná tástáil an ghoirm phrúisigh. Go bunúsach, cuirtear beagáinín sulfáite iarainn (II), nó sulfáite feiriúla, FeSO<sub>4</sub>, leis an tuaslagadh a gcreidtear go bhfuil ciainíd ann. Má bhíonn ciainíd ann, tiocfaidh dath gorm sa tuaslagadh - an gorm prúiseach, nó comhdhúil na n-ian iarainn (II) agus na n-ian fearóiciainíde.
{{síol}}
[[Catagóir:Comhdhúile ceimiceacha]]
fpxvgzltctxc1sp334ix2tz6unmku45
Xkcd
0
27225
1330772
1302464
2026-10-27T18:40:50Z
Alfræðirit
78318
1330772
wikitext
text/x-wiki
{{Lowercase title|italic=yes}}
[[Íomhá:Xkcd philosophy.png|thumb]]
Is greannán gréasáin é '''xkcd''', cruthaithe ag [[Randall Munroe]].<ref>http://www.nytimes.com/2008/05/26/business/media/26link.html?_r=1</ref> Foilsítear faoi chóipcheart ''Creative Commons Attribution-ShareAlike 2.5'' é.<ref>http://xkcd.com/license.html</ref> Nuashonraítear é gach seachtain ar an Luain, ar an gCéadaoin agus ar an Aoine. Pléann sé le hábhair matamaitice agus eolaíochta de ghnáth, uaireanta ag baint úsáid as léaráidí matamaitice cosúil le léaráidí Venn.<ref>http://xkcd.com/112/</ref>
Úsáideann an greannán stíl ealaíne an-bhunúsach, ní ach línte dubha iad na carachtair, ach tá cúpla greannán a thaispeánann tírdhreacha nó dathanna.<ref>http://xkcd.com/695/</ref> Ar an bhformhór, áfach, cuirtear an bhéim ar an téacs in ionad an ealaíne.
== Nasc seachtrach: ==
* http://xkcd.com/
== Tagairtí: ==
{{reflist}}
{{Síol}}
[[Catagóir:Greannáin gréasáin]]
gru3docjut1jquq3bboo5hkp77m8vie
1330773
1330772
2026-10-27T18:41:51Z
Alfræðirit
78318
1330773
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:xkcd}}
[[Íomhá:Xkcd philosophy.png|thumb]]
Is greannán gréasáin é '''xkcd''', cruthaithe ag [[Randall Munroe]].<ref>http://www.nytimes.com/2008/05/26/business/media/26link.html?_r=1</ref> Foilsítear faoi chóipcheart ''Creative Commons Attribution-ShareAlike 2.5'' é.<ref>http://xkcd.com/license.html</ref> Nuashonraítear é gach seachtain ar an Luain, ar an gCéadaoin agus ar an Aoine. Pléann sé le hábhair matamaitice agus eolaíochta de ghnáth, uaireanta ag baint úsáid as léaráidí matamaitice cosúil le léaráidí Venn.<ref>http://xkcd.com/112/</ref>
Úsáideann an greannán stíl ealaíne an-bhunúsach, ní ach línte dubha iad na carachtair, ach tá cúpla greannán a thaispeánann tírdhreacha nó dathanna.<ref>http://xkcd.com/695/</ref> Ar an bhformhór, áfach, cuirtear an bhéim ar an téacs in ionad an ealaíne.
== Nasc seachtrach: ==
* http://xkcd.com/
== Tagairtí: ==
{{reflist}}
{{Síol}}
[[Catagóir:Greannáin gréasáin]]
c75961ii75o8ok9eu3o9jqynwufsy0d
(673087) 2015 AJ281
0
66448
1330784
1312513
2026-10-27T19:47:35Z
Kwamikagami
1308
Bhog Kwamikagami an leathanach [[2011 FW62]] go [[(673087) 2015 AJ281]]
1312513
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:2011 FW<sub>62</sub>}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2011 FW<sub>62</sub>}}
Is é '''2011 FW<sub>62</sub>''' uimhir '''78'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Síol-grianchóras}}
[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2011]]
20mqco2ui0uh1ccaocpn5v6tw5gqkoc
1330786
1330784
2026-10-27T19:48:15Z
Kwamikagami
1308
1330786
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(673087) 2015 AJ<sub>281</sub>}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2011 FW<sub>62</sub>}}
Is é '''(673087) 2015 AJ281 / 2011 FW<sub>62</sub>''' uimhir '''78'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Síol-grianchóras}}
[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2011]]
jbv6zfx1zf52a0b3nkzx610856ip9cx
1330802
1330786
2026-10-27T23:02:30Z
Kwamikagami
1308
1330802
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:(673087) 2015 AJ<sub>281</sub>}}
{{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2011 FW<sub>62</sub> / 2015 AJ<sub>281</sub>}}
Is é '''(673087) 2015 AJ281 / 2011 FW<sub>62</sub>''' uimhir '''78'''{{Fíoras}} de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin.
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Síol-grianchóras}}
[[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2011]]
p3l2q1uec8uvjn2xypubkyphyuv7fj4
Vicipéid:Mná gan leathanach ar Vicipéid
4
95192
1330754
1330487
2026-10-27T13:13:40Z
ListeriaBot
25319
Wikidata list updated [V2]
1330754
wikitext
text/x-wiki
Seo a leanas liosta mná Éireannacha gan leathanach ar Vicipéid:
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE {
?item wdt:P27|wdt:P17|wdt:P495|wdt:P1532 wd:Q27 .
FILTER NOT EXISTS { # has no en.wikipedia sitelink
?wen schema:about ?item .
?wen schema:isPartOf <https://ga.wikipedia.org/> .
}
?item wdt:P21 wd:Q6581072 . # gender: female
?item wdt:P31 wd:Q5 . # human
OPTIONAL {?item wikibase:sitelinks ?linkcount .} # count of sitelinks
} limit 1000
|sort=P569
|columns=label:name,P18,description,P106,P569,P570,P19,P20,item:nasc wikidata,?linkcount:méid naisc
|thumb=40
|autolist=fallback
|links=red
|summary=itemnumber
}}
{| class='wikitable sortable'
! name
! íomhá
! description
! gairm
! dáta breithe
! dáta báis
! áit bhreithe
! áit bháis
! nasc wikidata
! méid naisc
|-
| [[Margaret FitzGerald, Cuntaois Urumhan]]
| [[Íomhá:Unknown early 15th century lady on palimpsest chest tomb of Piers Butler, 8th Earl of Ormond (1467-1539), St Canice's Cathedral, Kilkenny, supposed to represent his wife Margaret Fitzgerald.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1401–1542) ♀; child of [[Gearóid Mór Mac Gearailt]] agus Alison Eustace; spouse of Piers Butler, 8ú hIarla Urumhan
|
| data-sort-value="1401" | 15th century
| data-sort-value="1542" | 1542-08-09
|
| [[Cill Chainnigh]]
| [[:d:Q208901|Q208901]]
| 4
|-
| [[Elizabeth Stanhope]]
| [[Íomhá:Elizabeth Countess of Chesterfield.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1640–1665) ♀; child of James Butler, 1st Duke of Ormonde agus Elizabeth Butler; spouse of Philip Stanhope
|
| data-sort-value="1640" | 1640-06-29
| data-sort-value="1665" | 1665-07
| [[Caisleán Chill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q245681|Q245681]]
| 4
|-
| [[Grizel Steevens]]
| [[Íomhá:Grizell Steevens.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht na Breataine Móire|ríocht na breataine móire]] benefactor (1653–1746) ♀
| [[benefactor]]
| data-sort-value="1653" | 1653
| data-sort-value="1746" | 1746
| [[Sasana]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1124291|Q1124291]]
| 3
|-
| [[Elizabeth Aldworth]]
| [[Íomhá:MrsAldworth.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] uasal (1692–1773) ♀; child of Arthur St Leger, 1st Viscount Doneraile agus Elizabeth Hayes; spouse of Richard Aldworth
| [[uasal]]
| data-sort-value="1692" | 1692<br/>1695
| data-sort-value="1773" | 1773<br/>1772-05-11
| [[Dún ar Aill]]
| [[Contae Chorcaí]]
| [[:d:Q1773537|Q1773537]]
| 11
|-
| [[Elizabeth Griffith]]
| [[Íomhá:Elizabeth griffith.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Bhreatain Bheag|breatnach]] aisteoir stáitse, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], scríbhneoir aistí, drámadóir agus [[Aisteoir|aisteoir]] (1727–1793) ♀
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir aistí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1727" | 1727-10-11
| data-sort-value="1793" | 1793-01-05
| [[Sir Forgannwg]]
| [[Cill Dara]]
| [[:d:Q1331217|Q1331217]]
| 8
|-
| [[Nano Nagle]]
| [[Íomhá:Nano Nagle.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] bean rialta Chríostaí, ban-ab (1728–1784) ♀
| [[bean rialta Chríostaí]]
| data-sort-value="1728" | 1728
| data-sort-value="1784" | 1784-04-20
| [[Contae Chorcaí]]
| [[Corcaigh]]
| [[:d:Q596669|Q596669]]
| 11
|-
| [[Amelia Curran]]
|
| péintéir Éireannach (1775–1847)
| [[péintéir]]
| data-sort-value="1775" | 1775
| data-sort-value="1847" | 1847
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[an Róimh]]
| [[:d:Q2842660|Q2842660]]
| 10
|-
| [[Catherine McAuley]]
| [[Íomhá:Photo mcauley.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] duine rialta, [[Bean rialta|bean rialta]] agus [[Altra|altra]] (1778–1841) ♀
| [[duine rialta]]<br/>[[bean rialta]]<br/>[[altra]]
| data-sort-value="1778" | 1778-09-29
| data-sort-value="1841" | 1841-11-11
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q2736460|Q2736460]]
| 15
|-
| [[Anna Maria Hall]]
| [[Íomhá:Forlorn-hope-amhall.png|center|40px]]
| úrscéalaí Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[eagarthóir]]<br/>[[daonchara]]
| data-sort-value="1800" | 1800-01-06
| data-sort-value="1881" | 1881-01-30
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Molesey]]
| [[:d:Q562000|Q562000]]
| 16
|-
| [[Joanna Hiffernan]]
| [[Íomhá:Courbe Portrait de Jo.jpg|center|40px]]
| mainicín Éireannach
| [[mainicín ealaíne]]<br/>[[péintéir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1843" | 1843
| data-sort-value="2000" | 20th century<br/>1903
| [[Luimneach]]
| [[Holborn]]
| [[:d:Q457483|Q457483]]
| 16
|-
| [[Ellen (Nellie) Cashman]]
| [[Íomhá:Ellen Cashman.gif|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] taiscéalaí, bialannaí agus prospector (1845–1925) ♀; Alaska Women's Hall of Fame, Arizona Women's Hall of Fame, National Cowgirl Museum and Hall of Fame agus Alaska Mining Hall of Fame
| [[taiscéalaí]]<br/>[[bialannaí]]<br/>[[prospector]]
| data-sort-value="1845" | 1845-08-25
| data-sort-value="1925" | 1925-01-04
| [[An Cóbh]]
| [[Victoria, an Cholóim Bhriotanach|Victoria]]
| [[:d:Q602294|Q602294]]
| 9
|-
| [[Fanny Parnell]]
| [[Íomhá:Miss Fanny Parnell 1882.jpg|center|40px]]
| file Éireannach (1848 – 1882)
| [[scríbhneoir]]<br/>[[file]]
| data-sort-value="1848" | 1848-09-04
| data-sort-value="1882" | 1882-07-20
| [[Contae Chill Mhantáin]]
|
| [[:d:Q3066476|Q3066476]]
| 5
|-
| [[George Egerton]]
| [[Íomhá:George Egerton in the 1930s.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[An Astráil|astrálach]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], drámadóir, [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] agus aistritheoir (1859–1945) ♀; child of John Joseph Dunne agus Elizabeth George; spouse of Reginald Edward Golding Bright, Henry Peter Higginson agus Egerton Clairmonte
| [[scríbhneoir]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[aistritheoir]]
| data-sort-value="1859" | 1859-12-14<br/>1860
| data-sort-value="1945" | 1945-08-12
| [[an Astráil]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q273207|Q273207]]
| 10
|-
| [[May Langrishe]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1864" | 1864-12-31
| data-sort-value="1939" | 1939-01-24
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
| [[Charmouth]]
| [[:d:Q1727762|Q1727762]]
| 4
|-
| [[Louisa Martin]]
| [[Íomhá:Mollie martin.jpg|center|40px]]
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1865" | 1865-09-03
| data-sort-value="1941" | 1941-10-24
| [[An Dúcharraig]]
| [[Port Rois]]
| [[:d:Q1395948|Q1395948]]
| 13
|-
| [[Lena Rice]]
| [[Íomhá:Lena rice.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]] imreoir leadóige (1866–1907) ♀
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1866" | 1866-06-21
| data-sort-value="1907" | 1907-06-21
| [[Loch Ceann]]
| [[Loch Ceann]]
| [[:d:Q267303|Q267303]]
| 22
|-
| [[M. Obré]]
| [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1870" | 1870s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739841|Q55739841]]
| 1
|-
| [[Annie Moore]]
| [[Íomhá:Annie Moore.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] person (1874–1924) ♀
|
| data-sort-value="1874" | 1874-04-24
| data-sort-value="1924" | 1924-12-06
| [[Corcaigh]]
| [[Manhattan]]
| [[:d:Q529195|Q529195]]
| 6
|-
| [[Hilda Chater]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir fichille (1874–1968) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1874" | 1874-08-28
| data-sort-value="1968" | 1968-11-27
|
|
| [[:d:Q105722375|Q105722375]]
| 4
|-
| [[Bickford]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1875" | 1875
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739807|Q55739807]]
| 0
|-
| [[T. D. Good-Carroll]]
| [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1879" | 1879-11-01
| data-sort-value="1958" | 1958-02-21
| [[An Charraig Dhubh]]
| [[Droichead na Dothra]]
| [[:d:Q27044123|Q27044123]]
| 3
|-
| [[Sara Allgood]]
| [[Íomhá:Sara Allgood 1939.JPG|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1880" | 1880-10-30<br/>1883
| data-sort-value="1950" | 1950-09-13
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Woodland Hills]]
| [[:d:Q238070|Q238070]]
| 30
|-
| [[Mary Dickenson-Auner]]
|
| cumadóir Éireannach
| [[cumadóir]]<br/>[[veidhleadóir]]
| data-sort-value="1880" | 1880-10-24
| data-sort-value="1965" | 1965-05-25
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Vín]]
| [[:d:Q1719083|Q1719083]]
| 4
|-
| [[Irene Hamilton]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1880" | 1880s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739833|Q55739833]]
| 0
|-
| [[Manders]]
| [[Íomhá:Mrs Manders.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1880" | 1880s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739843|Q55739843]]
| 1
|-
| [[Hazlett]]
| [[Íomhá:Irish International Badminton team 1909.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1880" | 1880s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q84044654|Q84044654]]
| 1
|-
| [[Louisa Plews]]
| [[Íomhá:Irish International Badminton team 1912.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1881" | 1881
| data-sort-value="1969" | 1969-12-10
|
| [[Baile na Lobhar]]
| [[:d:Q55739855|Q55739855]]
| 1
|-
| [[Storey]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1885" | 1885
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739860|Q55739860]]
| 0
|-
| [[H. Pigot]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1887" | 1887
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q65554314|Q65554314]]
| 0
|-
| [[C. Johnstone]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1888" | 1888
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q27574560|Q27574560]]
| 0
|-
| [[Nora Lambert]]
| [[Íomhá:Miss Lambert.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1888" | 1888
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q65554502|Q65554502]]
| 1
|-
| [[F. O. D. Trench]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1889" | 1889
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q27574551|Q27574551]]
| 0
|-
| [[E. F. Stewart]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1890" | 1890s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739822|Q55739822]]
| 0
|-
| [[Bridget Dowling]]
| [[Íomhá:Bridget Dowling Hitler NYWTS.jpg|center|40px]]
| céilí Alois Hitler
| [[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1891" | 1891-07-03
| data-sort-value="1969" | 1969-11-18
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Long Island]]
| [[:d:Q454576|Q454576]]
| 16
|-
| [[Patricia Collinge]]
| [[Íomhá:Patricia-collinge-trailer.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Meiriceánach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1892" | 1892-09-20
| data-sort-value="1974" | 1974-04-10
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]
| [[:d:Q177208|Q177208]]
| 20
|-
| [[Dorothy Colpoys]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1894" | 1894-11-26
| data-sort-value="1980" | 1980
| [[Surrey]]
| [[Devon]]
| [[:d:Q27783241|Q27783241]]
| 2
|-
| [[A. M. Head]]
| [[Íomhá:Mrs A.M. Head.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1895" | 1895
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q15290937|Q15290937]]
| 4
|-
| [[Enid Starkie]]
|
| léirmheastóir liteartha Éireannach
| [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[focleolaí]]
| data-sort-value="1897" | 1897-08-18
| data-sort-value="1970" | 1970-04-21
| [[Cill Iníon Léinín]]
| [[Oxford]]
| [[:d:Q1343100|Q1343100]]
| 3
|-
| [[Ninette de Valois]]
| [[Íomhá:Ninette de Valois (1974).jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] damhsóir bailé, cóiréagrafaí, leabhrógaí, máistir bailé, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], múinteoir bailé, [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], ballet director agus damhsóir (1898–2001) ♀; Chevalier de la Légion d'honneur, Gradam Laurence Olivier, Dame Commander of the Order of the British Empire, Duais Erasmus, Companion of Honour, Ord Fiúntais, Bonn Albert, Society of London Theatre Special Award, Critics' Circle Award for Distinguished Service to the Arts agus Queen Elizabeth II Coronation Award; member of Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá; child of Thomas Robert Alexander Stannus agus Elizabeth Graydon Smith; spouse of Arthur Blackall Connell
| [[damhsóir bailé]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[leabhrógaí]]<br/>[[máistir bailé]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[múinteoir bailé]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="1898" | 1898-06-06
| data-sort-value="2001" | 2001-03-08
| [[Baile Coimín]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q234436|Q234436]]
| 34
|-
| [[Elizabeth Bowen]]
| [[Íomhá:Elizabeth Bowen (cropped).png|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[gearrscéalaí]]
| data-sort-value="1899" | 1899-06-07
| data-sort-value="1973" | 1973-02-22
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q235308|Q235308]]
| 46
|-
| [[Eileen Percy]]
| [[Íomhá:Eileen Percy - Aug 14 1920 EH.jpg|center|40px]]
| aisteoir Gael-Mheiriceánach (1900-1973)
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1900" | 1900-08-21
| data-sort-value="1973" | 1973-07-29
| [[Béal Feirste]]
| [[Los Angeles, California|Los Angeles]]
| [[:d:Q2070491|Q2070491]]
| 12
|-
| [[D. Anderson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1900" | 1900s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739817|Q55739817]]
| 0
|-
| [[D. Pilkington]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1900" | 1900s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739819|Q55739819]]
| 0
|-
| [[Muriel Homan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1900" | 1900s
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q55739840|Q55739840]]
| 0
|-
| [[Iris Origo]]
| [[Íomhá:Iris Origo Donata.jpg|center|40px]]
| scríbhneoir Briotanach
| [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[feirmeoir]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[dialannaí]]
| data-sort-value="1902" | 1902-08-15
| data-sort-value="1988" | 1988-06-28
| [[Gloucestershire]]
| [[Siena]]
| [[:d:Q518613|Q518613]]
| 8
|-
| [[Derreen Good]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1904" | 1904-08-15
| data-sort-value="2000" | 20th century
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q55739818|Q55739818]]
| 1
|-
| [[Norma Stoker]]
| [[Íomhá:Norma Stoker.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir leadóige]]<br/>[[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1905" | 1905-03-26
| data-sort-value="1962" | 1962-08-21
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Contae Bhaile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1999289|Q1999289]]
| 5
|-
| [[Olive Wilson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1905" | 1905
| data-sort-value="1948" | 1948
| [[Doire]]
|
| [[:d:Q2019968|Q2019968]]
| 2
|-
| [[Edel Quinn]]
| [[Íomhá:Edel Quinn.png|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] misinéir (1907–1944) ♀
| [[misinéir]]
| data-sort-value="1907" | 1907-09-14
| data-sort-value="1944" | 1944-05-12
| [[Ceann Toirc]]
| [[Nairobi]]
| [[:d:Q443996|Q443996]]
| 15
|-
| [[G. Good]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1908" | 1908
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
| [[:d:Q65554295|Q65554295]]
| 0
|-
| [[Christabel Bielenberg]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[An Ghearmáin|gearmánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus trodaí frithbheartaíochta (1909–2003) ♀; Commander's Cross of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany; child of Percy Collingwood Burton agus Christabel Rose Harmsworth; spouse of Peter Bielenberg
| [[scríbhneoir]]<br/>[[trodaí frithbheartaíochta]]
| data-sort-value="1909" | 1909-06-18
| data-sort-value="2003" | 2003-11-02
| [[Londain]]
| [[An Tulach]]
| [[:d:Q97287|Q97287]]
| 7
|-
| [[Margaret Kelly]]
| [[Íomhá:MargaretKellyYoung.JPG|center|40px]]
| damhsóir Éireannach
| [[bainisteoir]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="1910" | 1910-06-24
| data-sort-value="2004" | 2004-09-11
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[16ú arrondissement Pháras]]
| [[:d:Q1747577|Q1747577]]
| 8
|-
| [[Eileen Goulding]]
| [[Íomhá:Irish Leinster Interprovincial Badminton team 1936.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1910" | 1910s
|
|
|
| [[:d:Q84044350|Q84044350]]
| 1
|-
| [[Billy Kelly]]
| [[Íomhá:Billie Kelly.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1910" | 1910s
|
|
|
| [[:d:Q84044367|Q84044367]]
| 1
|-
| [[Mavis Macnaughton]]
| [[Íomhá:Mavis Hamilton.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1911" | 1911-09-14
| data-sort-value="1958" | 1958-11
| [[Ráth Domhnaigh]]
|
| [[:d:Q1647577|Q1647577]]
| 5
|-
| [[G. Carty]]
| [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1911" | 1911
|
|
|
| [[:d:Q65554294|Q65554294]]
| 1
|-
| [[Geraldine Fitzgerald]]
| [[Íomhá:Geraldine-Fitzgerald-August-1944.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir drámaíochta]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1913" | 1913-11-24
| data-sort-value="2005" | 2005-07-17
| [[Na Clocha Liatha]]
| [[Upper East Side]]
| [[:d:Q236396|Q236396]]
| 38
|-
| [[Joyce Redman]]
|
| aisteoir Angla-Éireannach
| [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amharclannóir]]
| data-sort-value="1915" | 1915-12-09
| data-sort-value="2012" | 2012-05-10
| [[Gosforth]]
| [[Pembury]]
| [[:d:Q442956|Q442956]]
| 17
|-
| [[Dorothy Donaldson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[imreoir haca]]
| data-sort-value="1915" | 1915
| data-sort-value="2011" | 2011-09-04
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q1250293|Q1250293]]
| 4
|-
| [[E. Hall]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1915" | 1915
|
|
|
| [[:d:Q134423755|Q134423755]]
| 0
|-
| [[Bridie O'Flaherty]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1917" | 1917-10-27
| data-sort-value="2006" | 2006-01-12
|
| [[Gaillimh]]
| [[:d:Q914007|Q914007]]
| 2
|-
| [[Maeve Brennan]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[iriseoir]]<br/>[[léirmheastóir liteartha]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[colúnaí]]
| data-sort-value="1917" | 1917-01-06
| data-sort-value="1993" | 1993-11-01
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]
| [[:d:Q1883652|Q1883652]]
| 9
|-
| [[Josie MacAvin]]
|
| dearthóir seit
| [[dearthóir léiriúchán]]
| data-sort-value="1919" | 1919-04-23
| data-sort-value="2005" | 2005-01-26
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Baile na Manach]]
| [[:d:Q178716|Q178716]]
| 9
|-
| [[Barbara Good]]
| [[Íomhá:Barbara J. Good.jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1920" | 1920
|
|
|
| [[:d:Q807442|Q807442]]
| 3
|-
| [[Elizabeth Shaw]]
| [[Íomhá:Elizabeth Shaw (1989) by Guenter Prust.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] scigealaíontóir, maisitheoir, cartúnaí, maisitheoir, ealaíontóir grafach, [[Grianghrafadóir|grianghrafadóir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus scríbhneoir litríocht pháistí (1920–1992) ♀; Gutenberg Prize
| [[scigealaíontóir]]<br/>[[maisitheoir]]<br/>[[cartúnaí]]<br/>[[ealaíontóir grafach]]<br/>[[grianghrafadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]
| data-sort-value="1920" | 1920-05-04
| data-sort-value="1992" | 1992-06-27
| [[Béal Feirste]]
| [[Beirlín]]
| [[:d:Q1331314|Q1331314]]
| 3
|-
| [[Eilís Dillon]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]
| data-sort-value="1920" | 1920-03-07
| data-sort-value="1994" | 1994-07-19
| [[Gaillimh]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1567235|Q1567235]]
| 9
|-
| [[Nora Conway]]
| [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1920" | 1920s
| data-sort-value="2010" | 2010s
|
|
| [[:d:Q6457791|Q6457791]]
| 3
|-
| [[B. Potter]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1920" | 1920s
|
|
|
| [[:d:Q55739806|Q55739806]]
| 0
|-
| [[Leland Bardwell]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[file]]<br/>[[drámadóir]]
| data-sort-value="1922" | 1922-02-25
| data-sort-value="2016" | 2016-06-28
| [[Chennai]]
| [[Sligeach]]
| [[:d:Q1816611|Q1816611]]
| 4
|-
| [[V. H. Gillespie]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1923" | 1923
|
|
|
| [[:d:Q65554623|Q65554623]]
| 0
|-
| [[Mary Catherine Tinney]]
|
| taidhleoir Éireannach
| [[taidhleoir]]
| data-sort-value="1924" | 1924-02-15
| data-sort-value="2006" | 2006-11-22
| [[Albain]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1410325|Q1410325]]
| 3
|-
| [[Sheila Manahan]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1924" | 1924-01-01
| data-sort-value="1988" | 1988-03-29
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q1414336|Q1414336]]
| 4
|-
| [[Peggy Cummins]]
| [[Íomhá:Peggy Cummins. Promotion 1950.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach a rugadh sa Bhreatain Bheag
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1925" | 1925-12-18
| data-sort-value="2017" | 2017-12-29
| [[Prestatyn]]
| [[Londain]]
| [[:d:Q441467|Q441467]]
| 20
|-
| [[Doreen Keogh]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1925" | 1925-05-02<br/>1924-04-10
| data-sort-value="2017" | 2017-12-31
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Baile Mhic Andáin]]
| [[:d:Q2018740|Q2018740]]
| 5
|-
| [[B. Curran]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1925" | 1925
|
|
|
| [[:d:Q65554200|Q65554200]]
| 0
|-
| [[W. Swann]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1925" | 1925
|
|
|
| [[:d:Q134573262|Q134573262]]
| 0
|-
| [[Anne McCaffrey]]
| [[Íomhá:Anne McCaffrey 2005.JPG|center|40px]]
| úrscéalaí Gael-Mheiriceánach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir ficsean eolaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]
| data-sort-value="1926" | 1926-04-01
| data-sort-value="2011" | 2011-11-21
| [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]]
| [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]]
| [[:d:Q233046|Q233046]]
| 41
|-
| [[Alice Glenn]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1927" | 1927-12-17
| data-sort-value="2011" | 2011-12-16
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Deilginis]]
| [[:d:Q2646906|Q2646906]]
| 2
|-
| [[Jean Kennedy Smith]]
| [[Íomhá:Jean Kennedy c1953.jpg|center|40px]]
| taidhleoir Gael-Mheiriceánach
| [[taidhleoir]]
| data-sort-value="1928" | 1928-02-20
| data-sort-value="2020" | 2020-06-17
| [[Bostún, Massachusetts|Bostún]]
| [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]
| [[:d:Q272401|Q272401]]
| 30
|-
| [[Mona Baptiste]]
|
| [[Oileán na Tríonóide agus Tobága|Oileán na Tríonóide agus Tobága]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]] agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1949–) (1928–1993) ♀; spouse of William Morrison
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1928" | 1928-06-21
| data-sort-value="1993" | 1993-06-25
| [[Oileán na Tríonóide]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1662382|Q1662382]]
| 6
|-
| [[Kitty Hayes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Ceoltóir|ceoltóir]] (1928–2008) ♀
| [[ceoltóir]]
| data-sort-value="1928" | 1928
| data-sort-value="2008" | 2008-05-17
|
|
| [[:d:Q1949254|Q1949254]]
| 3
|-
| [[Maeve Kyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir haca, rábálaí agus reathaí meánfhaid (1928–2025) ♀; Oifigeach Ord Impireacht na Breataine
| [[imreoir haca]]<br/>[[rábálaí]]<br/>[[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1928" | 1928-10-06
| data-sort-value="2025" | 2025-07-23
| [[Cill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q6729406|Q6729406]]
| 6
|-
| [[Sheila Smyth]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1928" | 1928
|
|
|
| [[:d:Q27793294|Q27793294]]
| 0
|-
| [[Catherine Gaskin]]
|
| úrscéalaí Gael-Astráileach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]
| data-sort-value="1929" | 1929-04-02
| data-sort-value="2009" | 2009-09-06
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]<br/>[[Dundalk Bay]]
| [[Sydney]]
| [[:d:Q513055|Q513055]]
| 7
|-
| [[Esme Mercer]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1929" | 1929
|
|
|
| [[:d:Q27672134|Q27672134]]
| 0
|-
| [[R. Gibson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1929" | 1929
|
|
|
| [[:d:Q65554544|Q65554544]]
| 0
|-
| [[Jennifer Johnston]]
| [[Íomhá:Jennifer Johnston (novelist).png|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1930" | 1930-01-12
| data-sort-value="2025" | 2025-02-25
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Dún Laoghaire]]
| [[:d:Q526219|Q526219]]
| 16
|-
| [[Yvonne Kelly]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1930" | 1930s
|
|
|
| [[:d:Q1547285|Q1547285]]
| 2
|-
| [[Susan Devlin]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1931" | 1931
|
| [[Winnipeg]]
|
| [[:d:Q2363393|Q2363393]]
| 4
|-
| [[Yvonne Barr]]
|
| víreolaí Éireannach
| [[vireolaí]]
| data-sort-value="1932" | 1932-03-11
| data-sort-value="2016" | 2016-02-13
| [[Ceatharlach]]
| [[Melbourne]]
| [[:d:Q456705|Q456705]]
| 13
|-
| [[Anne Donnelly]]
|
| péintéir Éireannach
| [[péintéir]]
| data-sort-value="1932" | 1932
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q1117247|Q1117247]]
| 3
|-
| [[J. Duncan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1932" | 1932
|
|
|
| [[:d:Q65554344|Q65554344]]
| 0
|-
| [[Jean Lawless]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1933" | 1933
|
|
|
| [[:d:Q13481865|Q13481865]]
| 2
|-
| [[Audrey Dalton]]
| [[Íomhá:Audrey Dalton Wagon Train 1959.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1934" | 1934-01-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q439915|Q439915]]
| 19
|-
| [[Ann Ormonde]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1935" | 1935-01-20
|
| [[Coill Mhic Thomáisín]]
|
| [[:d:Q263468|Q263468]]
| 2
|-
| [[Nuala Fennell]]
| [[Íomhá:Nuala Fennell, April 1983 (cropped).jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1935" | 1935-11-25
| data-sort-value="2009" | 2009-08-11
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Bóthar Mhuirfean]]
| [[:d:Q526634|Q526634]]
| 5
|-
| [[Mary Bryan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1936" | 1936
| data-sort-value="2017" | 2017-10-26
| [[Trá Lí]]
|
| [[:d:Q1906224|Q1906224]]
| 2
|-
| [[Elizabeth Shaughnessy]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] imreoir fichille (*1937) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1937" | 1937
|
|
|
| [[:d:Q5363498|Q5363498]]
| 2
|-
| [[Carmencita Hederman]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1939" | 1939-10-23
| data-sort-value="2025" | 2025-05-31
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q1043753|Q1043753]]
| 4
|-
| [[Deirdre O'Connell]]
|
| ban-aisteoir agus amhránaí Gael-Mheiriceánach
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]
| data-sort-value="1939" | 1939-06-16
| data-sort-value="2001" | 2001-06-09
| [[South Bronx]]
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[:d:Q2916434|Q2916434]]
| 5
|-
| [[Gemma O'Connor]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[athchóiritheoir]]<br/>[[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1940" | 1940
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1501154|Q1501154]]
| 4
|-
| [[Lena Rea]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1940" | 1940
|
|
|
| [[:d:Q1817335|Q1817335]]
| 2
|-
| [[Joan McCloy]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1940" | 1940
|
|
|
| [[:d:Q6519433|Q6519433]]
| 2
|-
| [[Fidelma Macken]]
|
| breitheamh Éireannach
| [[breitheamh]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]<br/>[[abhcóide]]<br/>[[saineolaí dlí]]
| data-sort-value="1942" | 1942-02-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1411301|Q1411301]]
| 4
|-
| [[Maureen Mockford]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1942" | 1942-03-27
| data-sort-value="2008" | 2008-01-12
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q13481867|Q13481867]]
| 3
|-
| [[Claire Walsh]]
|
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1942" | 1942-05-27<br/>1942-07-27
| data-sort-value="2023" | 2023-06-23
|
|
| [[:d:Q42294660|Q42294660]]
| 2
|-
| [[Jane Leslie]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1942" | 1942
|
|
|
| [[:d:Q65554348|Q65554348]]
| 0
|-
| [[Mary Dinan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1943" | 1943
| data-sort-value="2024" | 2024-11-02
|
|
| [[:d:Q6780729|Q6780729]]
| 1
|-
| [[Mary White]]
|
| polaiteoir Éireannach (Fianna Fáil)
| [[polaiteoir]]<br/>[[duine den lucht gnó]]
| data-sort-value="1944" | 1944-10-07
| data-sort-value="2026" | 2026-01-04
| [[Dún Dealgan]]
| [[Dún Droma]]
| [[:d:Q530899|Q530899]]
| 5
|-
| [[Margaret Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1944) ♀
| [[cliathreathaí]]
| data-sort-value="1944" | 1944-09-21
|
|
|
| [[:d:Q41446936|Q41446936]]
| 1
|-
| [[Mary Upton]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1946" | 1946-05-30
|
| [[Cill Rois]]
|
| [[:d:Q540353|Q540353]]
| 4
|-
| [[Mary Freehill]]
| [[Íomhá:Mary Freehill PES Group meeting 2019.jpg|center|40px]]
| méara Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1946" | 1946-07-22
|
| [[Béal Átha Conaill]]
|
| [[:d:Q1906258|Q1906258]]
| 3
|-
| [[Sinéad Cusack]]
| [[Íomhá:Sinead cusack 2021 1.jpg|center|40px]]
| aisteoir Éireannach
| [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1948" | 1948-02-18
|
| [[Deilginis]]
|
| [[:d:Q224782|Q224782]]
| 18
|-
| [[Ann Murray]]
| [[Íomhá:Curtain Call (6766562451).jpg|center|40px]]
| amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach
| [[amhránaí ceoldrámaíochta]]
| data-sort-value="1949" | 1949-08-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q462570|Q462570]]
| 10
|-
| [[Mary Bergin]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]
| data-sort-value="1949" | 1949-09-13
|
| [[Seanchill]]
|
| [[:d:Q1627129|Q1627129]]
| 5
|-
| [[Mary Tracey-Purcell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1949) ♀
| [[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1949" | 1949-05-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q42293853|Q42293853]]
| 4
|-
| [[Maxi]]
|
| DJ, aisteoir agus ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1950" | 1950-02-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q510649|Q510649]]
| 10
|-
| [[Wendy Donnelly]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1950" | 1950s
|
|
|
| [[:d:Q2559274|Q2559274]]
| 1
|-
| [[Pádraigín Ní Uallacháin]]
| [[Íomhá:Pádraigín Ní Uallacháin.jpg|center|40px]]
| amhránaí agus ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[acadóir]]<br/>[[múinteoir]]
| data-sort-value="1950" | 1950-08-23
|
| [[Contae Lú]]
|
| [[:d:Q2729382|Q2729382]]
| 4
|-
| [[Dorothy Cunningham]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
|
|
| [[:d:Q26955634|Q26955634]]
| 1
|-
| [[F. Cunningham]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
|
|
| [[:d:Q65554280|Q65554280]]
| 0
|-
| [[Aileen Noonan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1950) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1950" | 1950
|
|
|
| [[:d:Q110160815|Q110160815]]
| 2
|-
| [[Sarah Ludford, Baroness Ludford]]
| [[Íomhá:Official portrait of Baroness Ludford crop 2, 2024.jpg|center|40px]]
| polaiteoir Briotanach (rugadh 1951)
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1951" | 1951-03-14
|
| [[Halesworth]]
|
| [[:d:Q336425|Q336425]]
| 11
|-
| [[Anne Anderson]]
| [[Íomhá:Anne Anderson (cropped).jpg|center|40px]]
| taidhleoir Éireannach
| [[taidhleoir]]
| data-sort-value="1952" | 1952-07
|
| [[Cluain Meala]]
|
| [[:d:Q564938|Q564938]]
| 6
|-
| [[Barbara Beckett]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1952" | 1952-03
|
| [[Tuaisceart Éireann]]
|
| [[:d:Q807346|Q807346]]
| 3
|-
| [[Diane Underwood]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1952" | 1952
|
|
|
| [[:d:Q26958541|Q26958541]]
| 1
|-
| [[Ann O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1952" | 1952-06-03
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27881115|Q27881115]]
| 2
|-
| [[Vivienne Smith]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1952" | 1952-11-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27886476|Q27886476]]
| 2
|-
| [[Bairbre Dowling]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1953" | 1953-03-27
| data-sort-value="2016" | 2016-01-20
| [[Baile Átha Cliath]]
| [[Manhattan]]
| [[:d:Q2879967|Q2879967]]
| 3
|-
| [[Cornelia Hayes O'Herlihy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (*1953) ♀; spouse of Lorcan O'Herlihy
| [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1953" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q2997473|Q2997473]]
| 1
|-
| [[Áine Brady]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-09-08
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|
| [[:d:Q249955|Q249955]]
| 3
|-
| [[Síle de Valera]]
| [[Íomhá:Síle de Valera 1981 01.jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-12-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q436181|Q436181]]
| 8
|-
| [[Bairbre de Brún]]
| [[Íomhá:Bairbre de Brún 2008-10-19 Strasbourg (cropped).jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-01-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q450673|Q450673]]
| 10
|-
| [[Geraldine Brannigan]]
|
| iomaitheoir Eurovision 1975
| [[amhránaí]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1954" | 1954
|
| [[Cluain Tarbh]]
|
| [[:d:Q451689|Q451689]]
| 8
|-
| [[Mary Geaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca, camogie player agus imreoir peile Gaelaí (*1954) ♀
| [[imreoir haca]]<br/>[[camogie player]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]
| data-sort-value="1954" | 1954-04-06
|
| [[Oileán Ciarraí]]
|
| [[:d:Q6779624|Q6779624]]
| 1
|-
| [[Christine Fulcher]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1954) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1954" | 1954-12-20
|
|
|
| [[:d:Q27922118|Q27922118]]
| 2
|-
| [[Bríd Brennan]]
| [[Íomhá:Brid Brennan - Day 3 diff 2025.png|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1955" | 1955
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q913526|Q913526]]
| 9
|-
| [[Alexandra Colen]]
| [[Íomhá:AlexandraColen1996.jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach-Beilgeach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1955" | 1955-07-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2833256|Q2833256]]
| 4
|-
| [[Mary Coughlan]]
| [[Íomhá:Marycoughlan.JPG|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]], ceoltóir snagcheoil, ealaíontóir taifeadta agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1984–) (*1956) ♀; spouse of Frank Bonadio
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[ceoltóir snagcheoil]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1956" | 1956-05-05
|
| [[Contae na Gaillimhe]]
|
| [[:d:Q369823|Q369823]]
| 9
|-
| [[Máire Ní Chathasaigh]]
| [[Íomhá:Máire Ní Chathasaigh 2026-10-08-07.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[craoltóir]]<br/>[[cláirseoir]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[múinteoir]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
| [[Droichead na Bandan]]
|
| [[:d:Q975053|Q975053]]
| 3
|-
| [[Kathleen O'Beirne]]
|
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1956" | 1956-10-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1736283|Q1736283]]
| 2
|-
| [[Linda Andrews]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
|
|
| [[:d:Q27036227|Q27036227]]
| 1
|-
| [[Brenda McGrory]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1956) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1956" | 1956-04-29
|
|
|
| [[:d:Q27927243|Q27927243]]
| 2
|-
| [[Lynn McCrave]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1956" | 1956
|
|
|
| [[:d:Q65554433|Q65554433]]
| 0
|-
| [[Geraldine Feeney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] polaiteoir, Seanadóir na hÉireann (*1957) ♀
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-09-09
|
| [[Contae Uíbh Fhailí]]
|
| [[:d:Q304576|Q304576]]
| 2
|-
| [[Siobhán McCarthy]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1957" | 1957-11-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q969376|Q969376]]
| 2
|-
| [[Alison Browner]]
|
| amhránaí agus amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach
| [[amhránaí ceoldrámaíochta]]
| data-sort-value="1957" | 1957-09-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1490059|Q1490059]]
| 4
|-
| [[Regina Joyce]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1957" | 1957-02-07
|
|
|
| [[:d:Q7308488|Q7308488]]
| 3
|-
| [[Ann Crossan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1957" | 1957
|
|
|
| [[:d:Q26958736|Q26958736]]
| 0
|-
| [[Aisling O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-07-07
|
|
|
| [[:d:Q27922111|Q27922111]]
| 2
|-
| [[Deirdre Sheehan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-09-25
|
|
|
| [[:d:Q27995560|Q27995560]]
| 2
|-
| [[Niamh McMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1957) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-03-06
|
|
|
| [[:d:Q135389748|Q135389748]]
| 0
|-
| [[Breda Grennell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1957) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1957" | 1957-02-28
|
|
|
| [[:d:Q135389750|Q135389750]]
| 0
|-
| [[Louise Richardson]]
| [[Íomhá:Louise Richardson.jpg|center|40px]]
| eolaí polaitíochta Éireannach
| [[ollamh]]
| data-sort-value="1958" | 1958-06-08
|
| [[Trá Mhór]]
|
| [[:d:Q440934|Q440934]]
| 12
|-
| [[Ailish Smyth]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1958) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1958" | 1958-09-18
|
|
|
| [[:d:Q29997026|Q29997026]]
| 1
|-
| [[Marion Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1958) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1958" | 1958-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135389248|Q135389248]]
| 0
|-
| [[Philodena Grennell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1958) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1958" | 1958-04-30
|
|
|
| [[:d:Q135389749|Q135389749]]
| 0
|-
| [[Michèle Burke]]
|
| [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] smideoir agus [[Mainicín faisin|mainicín]] (fl. 1980–) (1959–2025) ♀; Duais Emmy agus Duais an Acadaimh don smideadh agus gruagaireacht is fearr
| [[smideoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1959" | 1959
| data-sort-value="2025" | 2025-09-26
| [[Cill Dara]]
| [[Los Angeles, California|Los Angeles]]
| [[:d:Q518417|Q518417]]
| 10
|-
| [[Kate Thompson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], aisteoir stáitse agus [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] (*1959) ♀
| [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[úrscéalaí]]
| data-sort-value="1959" | 1959
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q960202|Q960202]]
| 4
|-
| [[Carey May Edge]]
|
| [[Ceanada|Ceanadach]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1959" | 1959-07-19
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1035934|Q1035934]]
| 5
|-
| [[Margaret M. Murnane]]
|
| fisiceoir Éireannach
| [[fisiceoir]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]
| data-sort-value="1959" | 1959-01-23
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q1894870|Q1894870]]
| 10
|-
| [[Marie Murphy-Rollins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1959" | 1959-03-23
|
|
|
| [[:d:Q29996726|Q29996726]]
| 1
|-
| [[Debbie Freeman]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1959" | 1959
|
|
|
| [[:d:Q65554233|Q65554233]]
| 0
|-
| [[Lori Redmond]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1959) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1959" | 1959-08-15
|
|
|
| [[:d:Q135389746|Q135389746]]
| 0
|-
| [[Ann Connellan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1959) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1959" | 1959-04-15
|
|
|
| [[:d:Q135389753|Q135389753]]
| 0
|-
| [[Roma Downey]]
| [[Íomhá:Roma Downey 2015.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Léiritheoir scannáin|léiritheoir scannáin]], aisteoir scannáin agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (fl. 1988–) (*1960) ♀; réalta ar Hollywood Walk of Fame, Oifigeach Ord Impireacht na Breataine, TV Land Award agus Gradaim Acadamh Scannán agus Teilifíse na hÉireann; spouse of Mark Burnett, Leland Orser agus David Anspaugh; notable work Touched by an Angel agus A Woman Named Jackie
| [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1960" | 1960-05-06
|
| [[Doire]]
|
| [[:d:Q258989|Q258989]]
| 23
|-
| [[Patricia Walsh]]
|
| caiteoir teisce Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1960" | 1960-03-16
|
|
|
| [[:d:Q16224342|Q16224342]]
| 4
|-
| [[Miriam Hopkins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1960) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1960" | 1960-10-28
|
|
|
| [[:d:Q28037353|Q28037353]]
| 3
|-
| [[Ann O'Sullivan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1960" | 1960s
|
|
|
| [[:d:Q55739805|Q55739805]]
| 0
|-
| [[Nikki Lane]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1960" | 1960s
|
|
|
| [[:d:Q55739848|Q55739848]]
| 0
|-
| [[Ann Hawkshaw]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1960" | 1960s
|
|
|
| [[:d:Q65554176|Q65554176]]
| 0
|-
| [[Siobhain Caffrey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1960) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1960" | 1960-03-08
|
|
|
| [[:d:Q135389754|Q135389754]]
| 0
|-
| [[Michelle Rocca]]
| [[Íomhá:Michelle Rocca in Belfast (cropped).jpg|center|40px]]
| péiceallán Éireannach
| [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[péiceallán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q372148|Q372148]]
| 8
|-
| [[Orla Brady]]
| [[Íomhá:Orla Brady 2020 1 cropped.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1961" | 1961-03-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q444292|Q444292]]
| 21
|-
| [[Ali Hewson]]
| [[Íomhá:Alison Hewson portrait.jpg|center|40px]]
| gníomhaí agus bean ghnó Éireannach
| [[duine den lucht gnó]]
| data-sort-value="1961" | 1961-03-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q777287|Q777287]]
| 12
|-
| [[Anne Heraty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] baincéir (*1961) ♀
| [[baincéir]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
|
|
| [[:d:Q2651939|Q2651939]]
| 2
|-
| [[Mary-Pat Moore]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1961" | 1961-04-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q6778731|Q6778731]]
| 4
|-
| [[Janice Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1961) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1961" | 1961-12-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27562837|Q27562837]]
| 4
|-
| [[Elaine Doyle]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1961" | 1961
|
|
|
| [[:d:Q65554263|Q65554263]]
| 0
|-
| [[Dolores Fitzgibbon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1961) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1961" | 1961-09-15
|
|
|
| [[:d:Q135389751|Q135389751]]
| 0
|-
| [[Emer Costello]]
| [[Íomhá:Costello, Emer-2148.jpg|center|40px]]
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1962" | 1962-09-03
|
| [[Droichead Átha]]
|
| [[:d:Q525437|Q525437]]
| 8
|-
| [[Hilary Mooney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] múinteoir ollscoile, diagaire Caitliceach agus diagaire (*1962) ♀
| [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[diagaire Caitliceach]]<br/>[[diagaire]]
| data-sort-value="1962" | 1962
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1618120|Q1618120]]
| 1
|-
| [[Fionnuala Sherry]]
| [[Íomhá:Fionnuala Sherry.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]
| data-sort-value="1962" | 1962-09-20
|
| [[An Nás]]
|
| [[:d:Q1868188|Q1868188]]
| 17
|-
| [[Sian Doody]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[badminton coach]]
| data-sort-value="1962" | 1962-05-05
|
|
|
| [[:d:Q2280741|Q2280741]]
| 1
|-
| [[Caitríona Ruane]]
| [[Íomhá:Caitríona Ruane 2014 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir leadóige, an Ríocht Aontaithe
| [[imreoir leadóige]]<br/>[[polaiteoir]]
| data-sort-value="1962" | 1962-07-19
|
| [[Béal Átha na Muice]]
|
| [[:d:Q5017940|Q5017940]]
| 2
|-
| [[Anne Keenan-Buckley]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1962" | 1962-01-07
|
|
|
| [[:d:Q11851668|Q11851668]]
| 2
|-
| [[Barbara Johnson]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1962" | 1962-12-05<br/>1962-12-23
|
|
|
| [[:d:Q42287970|Q42287970]]
| 1
|-
| [[Ita Marron]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1962" | 1962
|
|
|
| [[:d:Q65554342|Q65554342]]
| 0
|-
| [[Pamela Peard]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1962" | 1962-06-02
|
|
|
| [[:d:Q65965095|Q65965095]]
| 0
|-
| [[Kathy Ann Kelly]]
| [[Íomhá:Kathy Kelly 2707.jpg|center|40px]]
| ceoltóir
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1963" | 1963-03-06
|
| [[Leominster]]
|
| [[:d:Q1736556|Q1736556]]
| 5
|-
| [[Mary Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1963" | 1963-05-17
|
|
|
| [[:d:Q135389242|Q135389242]]
| 0
|-
| [[Bernadette Lillis]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1963" | 1963-02-26
|
|
|
| [[:d:Q135389246|Q135389246]]
| 0
|-
| [[Elizabeth O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1963" | 1963-08-21
|
|
|
| [[:d:Q135389747|Q135389747]]
| 0
|-
| [[Catherine Walsh]]
|
| file Éireannach
| [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]
| data-sort-value="1964" | 1964
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q338265|Q338265]]
| 3
|-
| [[Maeve Quinlan]]
| [[Íomhá:Maeve Quinlan at Camp As Sayliyah, Qatar.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach
| [[aisteoir]]<br/>[[imreoir leadóige]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]
| data-sort-value="1964" | 1964-11-16
|
| [[Chicago, Illinois|Chicago]]
|
| [[:d:Q433284|Q433284]]
| 16
|-
| [[Carrie Crowley]]
| [[Íomhá:Carrie Crowley - Day 3 diff 2025.png|center|40px]]
| aisteoir agus craoltóir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[láithreoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[pearsa raidió]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1964" | 1964-05-23
|
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q1045015|Q1045015]]
| 11
|-
| [[Susan Ronan]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]]
| data-sort-value="1964" | 1964-02-21
|
| [[Éire]]
|
| [[:d:Q7648333|Q7648333]]
| 4
|-
| [[Ciara Doheny]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1964" | 1964-08-04
|
|
|
| [[:d:Q27893278|Q27893278]]
| 0
|-
| [[Catherine Bohan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1964) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1964" | 1964-04-18
|
|
|
| [[:d:Q28822774|Q28822774]]
| 2
|-
| [[Rebecca Best]]
|
| imreoir scuaise Éireannach
| [[imreoir scuaise]]
| data-sort-value="1964" | 1964-01-18
|
| [[Sheffield]]
|
| [[:d:Q50839606|Q50839606]]
| 4
|-
| [[Gearoidin Ui Laighleis]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1964) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1964" | 1964
|
|
|
| [[:d:Q105358147|Q105358147]]
| 0
|-
| [[Sandra Fitzgibbon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1964) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1964" | 1964-03-16
|
|
|
| [[:d:Q135389247|Q135389247]]
| 0
|-
| [[Sinead Daly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1964) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1964" | 1964-01-01
|
|
|
| [[:d:Q135389752|Q135389752]]
| 0
|-
| [[Kim Jackson]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1965" | 1965-08-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q286695|Q286695]]
| 11
|-
| [[Maria Christian]]
| [[Íomhá:Maria Doyle-Cuche 2019-08-28.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1965" | 1965-05-06
|
| [[Dún Dealgan]]
|
| [[:d:Q1895757|Q1895757]]
| 9
|-
| [[Anne Cleary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (*1965) ♀
|
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
|
| [[:d:Q2851037|Q2851037]]
| 3
|-
| [[Barbara Griffin]]
|
| aisteoir
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-01-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2883953|Q2883953]]
| 3
|-
| [[Miriam Grealey]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1965" | 1965-12-27
|
| [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]]
|
| [[:d:Q6873329|Q6873329]]
| 4
|-
| [[Holly Lane]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
|
| [[:d:Q27043986|Q27043986]]
| 1
|-
| [[Ann Stephens]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
|
| [[:d:Q27043991|Q27043991]]
| 1
|-
| [[Julie Parkes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1965) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-04-17
|
|
|
| [[:d:Q28911826|Q28911826]]
| 2
|-
| [[Maeve Moynihan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1965" | 1965
|
|
|
| [[:d:Q65554435|Q65554435]]
| 0
|-
| [[Ursula Noctor]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (1965–1993) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1965" | 1965-01-21
| data-sort-value="1993" | 1993-04-04
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q106527955|Q106527955]]
| 1
|-
| [[Maire Ni Laighin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-04-02
|
|
|
| [[:d:Q135389243|Q135389243]]
| 0
|-
| [[Sarah McCloskey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-04-18
|
|
|
| [[:d:Q135389244|Q135389244]]
| 0
|-
| [[Margaret Timoney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1965" | 1965-06-16
|
|
|
| [[:d:Q135389745|Q135389745]]
| 0
|-
| [[Marguerite Donlon]]
|
| damhsóir agus cóiréagrafaí Éireannach
| [[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir bailé]]<br/>[[ballet director]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="1966" | 1966-05-31
|
| [[An Longfort]]
|
| [[:d:Q524761|Q524761]]
| 5
|-
| [[Perri Williams]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] siúlóir rása (*1966) ♀
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1966" | 1966-06-21<br/>1966-06-02
|
|
|
| [[:d:Q44503461|Q44503461]]
| 1
|-
| [[Siobhán Nicholson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir leadóige (*1966) ♀
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1966" | 1966-06-11
|
| [[Wimbledon, Londain|Wimbledon]]
|
| [[:d:Q97918916|Q97918916]]
| 2
|-
| [[Karen Hennessy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1966) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1966" | 1966-02-17
|
|
|
| [[:d:Q135388055|Q135388055]]
| 0
|-
| [[Geraldine Somerville]]
|
| aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1967" | 1967-05-19
|
| [[Contae na Mí]]
|
| [[:d:Q235572|Q235572]]
| 23
|-
| [[Carol Munster]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1967" | 1967
|
|
|
| [[:d:Q27503288|Q27503288]]
| 1
|-
| [[Aisling Byrne-Bowman]]
|
| Mairnéalach (*1967) ♀
| [[mairnéalach]]
| data-sort-value="1967" | 1967-08-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q96484359|Q96484359]]
| 1
|-
| [[Caroline Forde]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1967) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1967" | 1967-04-26
|
|
|
| [[:d:Q135389245|Q135389245]]
| 0
|-
| [[Aisling O'Sullivan]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1968" | 1968
|
| [[Trá Lí]]
|
| [[:d:Q174315|Q174315]]
| 6
|-
| [[Sharon Shannon]]
| [[Íomhá:Sharon Shannon smiling.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[fidléir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cairdíneoir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-11-12
|
| [[Cora Finne]]
|
| [[:d:Q457684|Q457684]]
| 16
|-
| [[Cecilia Keaveney]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-11-27
|
| [[Doire]]
|
| [[:d:Q540369|Q540369]]
| 4
|-
| [[Emer Martin]]
| [[Íomhá:Emerfinalbook copy.jpg|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[péintéir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-02-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1258694|Q1258694]]
| 4
|-
| [[Fiona O'Malley]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-01-19
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q1418534|Q1418534]]
| 2
|-
| [[Regina Grennan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1968) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1968" | 1968-11-10
|
|
|
| [[:d:Q135385324|Q135385324]]
| 0
|-
| [[Emma Donoghue]]
| [[Íomhá:Irish-Canadian author Emma Donoghue.JPG|center|40px]]
| úrscéali, staraí, scríbhneoir agus drámadóir Éireannach
| [[staraí liteartha]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte scannáin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-10-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q52255|Q52255]]
| 30
|-
| [[Karan Casey]]
| [[Íomhá:Karan Casey.JPG|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1969" | 1969
|
| [[Cill Mhíodáin]]
|
| [[:d:Q274052|Q274052]]
| 9
|-
| [[Catherina McKiernan]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[reathaí maratóin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-11-30
|
| [[Contae an Chabháin]]
|
| [[:d:Q274541|Q274541]]
| 6
|-
| [[Angeline Ball]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-06-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q530292|Q530292]]
| 8
|-
| [[Patricia Kelly]]
| [[Íomhá:Patricia-Kelly-(MS1411200026).jpg|center|40px]]
| ceoltóir Gael-Mheiriceánach
| [[cumadóir amhrán]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[údar]]
| data-sort-value="1969" | 1969-11-22
|
| [[Gamonal]]
|
| [[:d:Q1544206|Q1544206]]
| 7
|-
| [[Naomi Geraghty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] eagarthóir scannán, eagarthóir teilifíse agus stiúrthóir teilifíse (*1969) ♀
| [[eagarthóir scannán]]<br/>[[eagarthóir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]]
| data-sort-value="1969" | 1969-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1964826|Q1964826]]
| 2
|-
| [[Pauline Curley]]
| [[Íomhá:Pauline Curley - Rotterdam Marathon 2008 (2411527348) (cropped).jpg|center|40px]]
| reathaí maratóin Éireannach
| [[reathaí maratóin]]
| data-sort-value="1969" | 1969-03-10
|
| [[Biorra]]
|
| [[:d:Q7155002|Q7155002]]
| 2
|-
| [[Aileen Convery]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1969) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1969" | 1969-07-10
|
|
|
| [[:d:Q29059727|Q29059727]]
| 2
|-
| [[Maria Coleman]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] mairnéalach (*1969) ♀
| [[mairnéalach]]
| data-sort-value="1969" | 1969-07-21
|
| [[Birmingham]]
|
| [[:d:Q56065668|Q56065668]]
| 1
|-
| [[Teresa Duffy]]
|
| Cianreathaí (*1969) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1969" | 1969-07-16
|
|
|
| [[:d:Q97670856|Q97670856]]
| 1
|-
| [[Karen Staunton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1969) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1969" | 1969-06-07
|
|
|
| [[:d:Q135388054|Q135388054]]
| 0
|-
| [[Catherine Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] aisteoir stáitse agus aisteoir scannáin (*1970) ♀
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q1051060|Q1051060]]
| 2
|-
| [[Deirdre Shannon]]
|
| ceoltóir Ghaeilge Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1970" | 1970-07-19
|
| [[Contae na Mí]]
|
| [[:d:Q2554305|Q2554305]]
| 8
|-
| [[Siobhán Hoey]]
|
| bean spóirt Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1970" | 1970-07-17
|
|
|
| [[:d:Q7525309|Q7525309]]
| 2
|-
| [[Keelin Fox]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q15729982|Q15729982]]
| 2
|-
| [[Tanya Cooke]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|
|
| [[:d:Q27503287|Q27503287]]
| 1
|-
| [[Claire Russell]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|
|
| [[:d:Q27503304|Q27503304]]
| 0
|-
| [[Katy McCandless]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1970" | 1970-06-22
|
|
|
| [[:d:Q42954570|Q42954570]]
| 2
|-
| [[Breda Dennehy-Willis]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cianreathaí (*1970) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1970" | 1970
|
|
|
| [[:d:Q43016830|Q43016830]]
| 1
|-
| [[Elaine Kiely]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q65027970|Q65027970]]
| 0
|-
| [[Angela Carr]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q65554172|Q65554172]]
| 0
|-
| [[Annette Taylor]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1970" | 1970s
|
|
|
| [[:d:Q65554187|Q65554187]]
| 0
|-
| [[Amy Mallon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cóitseálaí cispheile agus cispheileadóir (*1970) ♀
| [[cóitseálaí cispheile]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1970" | 1970-04-21
|
|
|
| [[:d:Q104093537|Q104093537]]
| 1
|-
| [[Michelle Amanda Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1970) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1970" | 1970-10-30
|
|
|
| [[:d:Q135387113|Q135387113]]
| 0
|-
| [[Amira Casar]]
| [[Íomhá:Amira Casar Call Me By Your Name Photo Call Berlinale 2017.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Francach
| [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1971" | 1971-05-01
|
| [[Londain]]
|
| [[:d:Q271553|Q271553]]
| 28
|-
| [[Claire Henderson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1971" | 1971-10-08
|
|
|
| [[:d:Q1094805|Q1094805]]
| 2
|-
| [[Jayne Plunkett]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1971" | 1971-08-10
|
|
|
| [[:d:Q1636158|Q1636158]]
| 2
|-
| [[Susan Smith-Walsh]]
| [[Íomhá:Susan Smith-Walsh in 1996.jpg|center|40px]]
| cliathreathaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1971" | 1971-09-14
|
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q7648401|Q7648401]]
| 2
|-
| [[Sinéad Delahunty]]
|
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1971" | 1971-02-12
|
| [[Contae Chill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q16209027|Q16209027]]
| 2
|-
| [[Anna McPartlin]]
|
| úrscéalaí Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[úrscéalaí]]
| data-sort-value="1972" | 1972
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q562441|Q562441]]
| 4
|-
| [[Alexandria Sharpe]]
| [[Íomhá:Alex Sharpe.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-05-04
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q636386|Q636386]]
| 11
|-
| [[Bronagh Gallagher]]
| [[Íomhá:Bronagh Gallagher.jpg|center|40px]]
| aisteoir agus ceoltóir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-04-26
|
| [[Doire]]
|
| [[:d:Q2926038|Q2926038]]
| 12
|-
| [[Sharon Foley]]
|
| léimneoir ard Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1972" | 1972-05-20
|
|
|
| [[:d:Q7490056|Q7490056]]
| 2
|-
| [[Christine Kiely]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-12-15
|
|
|
| [[:d:Q135386316|Q135386316]]
| 0
|-
| [[Jillian Hayes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-10-30
|
|
|
| [[:d:Q135387112|Q135387112]]
| 0
|-
| [[Karen Hannigan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-07-23
|
|
|
| [[:d:Q135388050|Q135388050]]
| 0
|-
| [[Geraldine O'Flynn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1972" | 1972-05-11
|
|
|
| [[:d:Q135388051|Q135388051]]
| 0
|-
| [[Sonya McGinn]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]]
| data-sort-value="1973" | 1973-12-17
|
| [[Binn Éadair]]
|
| [[:d:Q1603815|Q1603815]]
| 5
|-
| [[Catherine Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀
| [[rothaí spóirt]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1973" | 1973-08-23
|
|
|
| [[:d:Q16224339|Q16224339]]
| 1
|-
| [[Sarah Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1973" | 1973-07-03
|
| [[Leeds]]
|
| [[:d:Q32375569|Q32375569]]
| 3
|-
| [[Carmel Kissane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-06-09
|
|
|
| [[:d:Q135382829|Q135382829]]
| 0
|-
| [[Kelly Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-05-06
|
|
|
| [[:d:Q135385380|Q135385380]]
| 0
|-
| [[Olivia O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-09-09
|
|
|
| [[:d:Q135386317|Q135386317]]
| 0
|-
| [[Lorraine Grogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1973" | 1973-10-26
|
|
|
| [[:d:Q135388053|Q135388053]]
| 0
|-
| [[Victoria Smurfit]]
| [[Íomhá:Victoria Smurfit 2016.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1974" | 1974-03-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q127333|Q127333]]
| 19
|-
| [[Lorraine Pilkington]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1974" | 1974-04-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q467567|Q467567]]
| 11
|-
| [[Alex Barclay]]
| [[Íomhá:Alex Barclay 2010.jpg|center|40px]]
| scríbhneoir Éireannach
| [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[scríbhneoir coirscéalta]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[údar]]
| data-sort-value="1974" | 1974
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q517660|Q517660]]
| 10
|-
| [[Lisa McDonald]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-09
|
| [[Contae Loch Garman]]
|
| [[:d:Q1827764|Q1827764]]
| 2
|-
| [[Camille O'Sullivan]]
|
| aisteoir agus ceoltóir Éireannach
| [[péintéir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ailtire]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1974" | 1974-12-30
|
| [[Londain]]
|
| [[:d:Q2935027|Q2935027]]
| 6
|-
| [[Eva Birthistle]]
| [[Íomhá:Eva Birthistle 02 (cropped).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1974" | 1974
|
| [[Bré]]
|
| [[:d:Q3061229|Q3061229]]
| 17
|-
| [[Deirdre Gallagher]]
|
| lúthchleasaí
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-13
|
|
|
| [[:d:Q5252565|Q5252565]]
| 2
|-
| [[Jenny McCauley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker (*1974) ♀
| [[mountain biker]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-18
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q17104427|Q17104427]]
| 3
|-
| [[Sarah Gillian Aherne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-10-25
|
|
|
| [[:d:Q135385323|Q135385323]]
| 0
|-
| [[Emeir Howard]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-02-23
|
|
|
| [[:d:Q135387108|Q135387108]]
| 0
|-
| [[Caitriona White]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-02-24
|
|
|
| [[:d:Q135387109|Q135387109]]
| 0
|-
| [[Caroline Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135387111|Q135387111]]
| 0
|-
| [[Kathy Maryirl Reid]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135388045|Q135388045]]
| 0
|-
| [[Patricia Nolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1974" | 1974-02-04
|
|
|
| [[:d:Q135388046|Q135388046]]
| 0
|-
| [[Marie Davenport]]
|
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1975" | 1975-01-24
|
| [[Inis Díomáin]]
|
| [[:d:Q6762820|Q6762820]]
| 1
|-
| [[Maria McCambridge]]
| [[Íomhá:Maria McCambridge Berlin 2015.jpg|center|40px]]
| cianreathaí Éireannach
| [[reathaí maratóin]]
| data-sort-value="1975" | 1975-07-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16210935|Q16210935]]
| 2
|-
| [[Catherine O'Neill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1975) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1975" | 1975-12-04
|
| [[Ros Mhic Thriúin]]
|
| [[:d:Q27464978|Q27464978]]
| 1
|-
| [[Sarah Ennis]]
| [[Íomhá:2025 European Eventing Championships 20250920 114320.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1975) ♀
| [[marcach]]
| data-sort-value="1975" | 1975-03-13
|
|
|
| [[:d:Q56697421|Q56697421]]
| 4
|-
| [[Edel Mary O'Gorman]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-03-22
|
|
|
| [[:d:Q135387107|Q135387107]]
| 0
|-
| [[Michelle Aspell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-12-02
|
|
|
| [[:d:Q135387110|Q135387110]]
| 0
|-
| [[Sinead Vaughan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-01-05
|
|
|
| [[:d:Q135388047|Q135388047]]
| 0
|-
| [[Rachel Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-03-09
|
|
|
| [[:d:Q135388049|Q135388049]]
| 0
|-
| [[Suzanne Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1975" | 1975-05-01
|
|
|
| [[:d:Q135388052|Q135388052]]
| 0
|-
| [[Olive Loughnane]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1976" | 1976-01-14
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q270214|Q270214]]
| 17
|-
| [[Gillian O'Sullivan]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-21
|
| [[Cill Airne]]
|
| [[:d:Q447794|Q447794]]
| 14
|-
| [[Sinéad Lynch]]
|
| iomróir Éireannach
| [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1976" | 1976-09-30
|
| [[Leitir Ceanainn]]
|
| [[:d:Q7522382|Q7522382]]
| 6
|-
| [[Karen Shinkins]]
|
| rábálaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1976" | 1976-10-15
|
| [[Droichead Nua]]
|
| [[:d:Q11735683|Q11735683]]
| 4
|-
| [[Claire McCarthy]]
|
| reathaí fadraoin Éireannach
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1976" | 1976-06-29
|
|
|
| [[:d:Q39073573|Q39073573]]
| 1
|-
| [[Denise Scally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1976) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1976" | 1976-08-13
|
|
|
| [[:d:Q135388048|Q135388048]]
| 0
|-
| [[Giada Gray]]
| [[Íomhá:Moritz A. Sachs und Giada Gray (1997).jpg|center|40px]]
| aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[déantóir scannán]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1977" | 1977-06-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q62318|Q62318]]
| 2
|-
| [[Gemma Hayes]]
| [[Íomhá:Gemma Hayes.png|center|40px]]
| amhránaí agus cumadóir Éireannach
| [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]
| data-sort-value="1977" | 1977-08-11
|
| [[Béal Átha Póirín]]
|
| [[:d:Q273220|Q273220]]
| 12
|-
| [[Genevieve O'Reilly]]
| [[Íomhá:Genevieve O'Reilly at a panel at the 2025 Star Wars Celebration in Japan (cropped).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1977" | 1977-01-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q438161|Q438161]]
| 22
|-
| [[Eileen Walsh]]
| [[Íomhá:Eileen Walsh at Berlinale 2024-1.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1977" | 1977-04-16
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q517868|Q517868]]
| 14
|-
| [[Lisa Dwan]]
| [[Íomhá:Lisa dwan 2022 1.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1977" | 1977-11-25
|
| [[Coosan]]
|
| [[:d:Q1827725|Q1827725]]
| 5
|-
| [[Melanie Clark Pullen]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]
| data-sort-value="1977" | 1977-07-02
| data-sort-value="2022" | 2022-03-29
| [[Bré]]
|
| [[:d:Q1918954|Q1918954]]
| 7
|-
| [[Laoise Ní Cheallaigh]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]
| data-sort-value="1977" | 1977-05-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2619994|Q2619994]]
| 11
|-
| [[Caitriona Beggs]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1977" | 1977-07-15
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q5017933|Q5017933]]
| 3
|-
| [[Tarja Owens]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker agus oistéapat (*1977) ♀
| [[mountain biker]]<br/>[[oistéapat]]
| data-sort-value="1977" | 1977-05-25
|
| [[Cill Mhantáin]]<br/>[[Deilgne]]
|
| [[:d:Q17106405|Q17106405]]
| 4
|-
| [[Cathy Davey]]
| [[Íomhá:Cathy Davey.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[giotáraí]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2942190|Q2942190]]
| 4
|-
| [[Grainne Kierans]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]]
| data-sort-value="1978" | 1978-09-20
|
| [[Droichead Átha]]
|
| [[:d:Q5593528|Q5593528]]
| 3
|-
| [[Stephanie Reilly]]
|
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1978" | 1978-02-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q7608378|Q7608378]]
| 4
|-
| [[Fiona Glennon]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
|
|
| [[:d:Q65554285|Q65554285]]
| 0
|-
| [[Pauline Glennon]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1978" | 1978
|
|
|
| [[:d:Q65554524|Q65554524]]
| 0
|-
| [[Sinead Leahy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-01-16
|
|
|
| [[:d:Q135381706|Q135381706]]
| 0
|-
| [[Maureen Garvey]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-01-24
|
|
|
| [[:d:Q135384932|Q135384932]]
| 0
|-
| [[Emer Brophy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-06-07
|
|
|
| [[:d:Q135388212|Q135388212]]
| 0
|-
| [[Gillian Callaghan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-12-04
|
|
|
| [[:d:Q135388213|Q135388213]]
| 0
|-
| [[Nicola Downing]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-28
|
|
|
| [[:d:Q135388214|Q135388214]]
| 0
|-
| [[Dara Barrett]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-11-12
|
|
|
| [[:d:Q135388217|Q135388217]]
| 0
|-
| [[Sinead Harvey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-04-10
|
|
|
| [[:d:Q135388218|Q135388218]]
| 0
|-
| [[Aisling Palmer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-17
|
|
|
| [[:d:Q135388219|Q135388219]]
| 0
|-
| [[Nicola O'Brien]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-02
|
|
|
| [[:d:Q135388220|Q135388220]]
| 0
|-
| [[Lorraine O'Brien]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1978" | 1978-03-02
|
|
|
| [[:d:Q135388221|Q135388221]]
| 0
|-
| [[Bernadette Flynn]]
| [[Íomhá:Bernadette Flynn.jpg|center|40px]]
| damhsóir Éireannach
| [[damhsóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-08-01
|
| [[An tAonach]]
|
| [[:d:Q445819|Q445819]]
| 8
|-
| [[Caroline Ryan]]
| [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 58.JPG|center|40px]]
| rothaí Éireannach
| [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1979" | 1979-10-10
|
| [[Baile Mhic Andáin]]
|
| [[:d:Q511066|Q511066]]
| 10
|-
| [[Emma Byrne]]
| [[Íomhá:Emma Byrne 2014 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]]
| data-sort-value="1979" | 1979-06-14
|
| [[Léim an Bhradáin]]
|
| [[:d:Q533443|Q533443]]
| 13
|-
| [[Maite Kelly]]
| [[Íomhá:Zimmer frei - der Abschied-2099.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir ceolamharclannaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[oideoir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-04
|
| [[Beirlín Thiar]]<br/>[[Beirlín]]
|
| [[:d:Q1885940|Q1885940]]
| 6
|-
| [[Kelly Liggan]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1979" | 1979-02-05
|
| [[an Spáinn]]
|
| [[:d:Q3194905|Q3194905]]
| 10
|-
| [[Ciara McCormack]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1979" | 1979-09-29
|
| [[North Vancouver]]
|
| [[:d:Q5119123|Q5119123]]
| 5
|-
| [[Denise Thomas]]
|
| peileadóir
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1979" | 1979-12-22
|
|
|
| [[:d:Q5257778|Q5257778]]
| 2
|-
| [[Ruth Kilkenny]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1979" | 1979
|
|
|
| [[:d:Q65554558|Q65554558]]
| 0
|-
| [[Joanne Riordan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-02-23
|
|
|
| [[:d:Q135386914|Q135386914]]
| 0
|-
| [[Emma Jane Brady]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-05-01
|
|
|
| [[:d:Q135386915|Q135386915]]
| 0
|-
| [[Niamh Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-05-29
|
|
|
| [[:d:Q135388215|Q135388215]]
| 0
|-
| [[Louise Harte]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1979" | 1979-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135388216|Q135388216]]
| 0
|-
| [[Clare Flood]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1980" | 1980s
|
|
|
| [[:d:Q518775|Q518775]]
| 1
|-
| [[Roisin McGettigan]]
|
| lúthchleasaí
| [[reathaí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-08-23
|
| [[Cill Mhantáin]]
|
| [[:d:Q4966678|Q4966678]]
| 5
|-
| [[Ronnie Gibbons]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-16
|
| [[Wandsworth]]
|
| [[:d:Q7365872|Q7365872]]
| 4
|-
| [[Caitriona Farrell]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1980" | 1980
|
|
|
| [[:d:Q27763839|Q27763839]]
| 0
|-
| [[Jean Carroll]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-19
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q28233007|Q28233007]]
| 4
|-
| [[Lindsay Peat]]
|
| imreoir rugbaí Éireannach
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[imreoir sacair]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-11-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q42666501|Q42666501]]
| 1
|-
| [[Ann Marie McGlynn]]
|
| Cianreathaí (*1980) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-22
|
|
|
| [[:d:Q102401300|Q102401300]]
| 1
|-
| [[Siobhan Kilkenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-17
|
|
|
| [[:d:Q119539359|Q119539359]]
| 0
|-
| [[Susan Moran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-17
|
|
|
| [[:d:Q119548345|Q119548345]]
| 1
|-
| [[Lynda Guy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135381707|Q135381707]]
| 0
|-
| [[Vanessa Julia Burke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-02
|
|
|
| [[:d:Q135387264|Q135387264]]
| 0
|-
| [[Sinead Frances Groarke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-08
|
|
|
| [[:d:Q135387266|Q135387266]]
| 0
|-
| [[Michelle Brigid Cahalane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-02
|
|
|
| [[:d:Q135387268|Q135387268]]
| 0
|-
| [[Orla Mary Forde]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-01
|
|
|
| [[:d:Q135387269|Q135387269]]
| 0
|-
| [[Orla Dempsey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-23
|
|
|
| [[:d:Q135387270|Q135387270]]
| 0
|-
| [[Laura Ellen Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-05-06
|
|
|
| [[:d:Q135387271|Q135387271]]
| 0
|-
| [[Paula Mary O'Neill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-01-30
|
|
|
| [[:d:Q135387273|Q135387273]]
| 0
|-
| [[Claire Anne McLoughlin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-04-09
|
|
|
| [[:d:Q135387274|Q135387274]]
| 0
|-
| [[Denise Philippe Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-02-19
|
|
|
| [[:d:Q135387275|Q135387275]]
| 0
|-
| [[Juliet Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1980" | 1980-06-06
|
|
|
| [[:d:Q135387278|Q135387278]]
| 0
|-
| [[Derval O'Rourke]]
| [[Íomhá:Derval O'Rourke Barcelona2010.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[cliathreathaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981-05-28
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q269905|Q269905]]
| 20
|-
| [[Roberta Howett]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]
| data-sort-value="1981" | 1981-09-26
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1249563|Q1249563]]
| 3
|-
| [[Bing Huang]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1981" | 1981
|
| [[Shenyang]]
|
| [[:d:Q1408084|Q1408084]]
| 2
|-
| [[Rebecca Codd]]
| [[Íomhá:Rebecca Codd.JPG|center|40px]]
| galfaire Éireannach
| [[galfaire]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-25
|
| [[Adelaide]]
|
| [[:d:Q1871491|Q1871491]]
| 3
|-
| [[Eileen O'Keeffe]]
|
| caiteoir oird Éireannach
| [[caiteoir oird]]
| data-sort-value="1981" | 1981-05-31
|
| [[Cill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q2741358|Q2741358]]
| 5
|-
| [[Yvonne Tracy]]
| [[Íomhá:Yvonne Tracy at the Emirates Stadium, London - 20090524.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1981" | 1981-02-27
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q3574236|Q3574236]]
| 8
|-
| [[Ailis McSweeney]]
|
| rábálaí
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981<br/>1983-10-04
|
|
|
| [[:d:Q4697077|Q4697077]]
| 1
|-
| [[Jenny McDonough]]
| [[Íomhá:Jenny McDonough.JPG|center|40px]]
| imreoir haca Éireannach
| [[imreoir haca]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-23
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q6179391|Q6179391]]
| 2
|-
| [[Michelle Carey]]
| [[Íomhá:Michelle Carey (athlete) (cropped).jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1981" | 1981-03-20<br/>1981-02-20
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q6836951|Q6836951]]
| 6
|-
| [[Jennifer O'Sullivan]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1981" | 1981-02-09
|
|
|
| [[:d:Q11724189|Q11724189]]
| 1
|-
| [[Judy Reynolds]]
| [[Íomhá:Judy Reynolds, 2014 (cropped).JPG|center|40px]]
| marcach eachraíochta
| [[dressage rider]]
| data-sort-value="1981" | 1981-06-11
|
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q19518281|Q19518281]]
| 4
|-
| [[Kerry O'Flaherty]]
| [[Íomhá:10068 Kerry O'Flaherty.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1981" | 1981-07-15
|
| [[Baile Nua na hArda]]
|
| [[:d:Q20967858|Q20967858]]
| 7
|-
| [[Lisa Lynas]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1981" | 1981-11-03
|
|
|
| [[:d:Q27267562|Q27267562]]
| 1
|-
| [[Martina McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1981) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981-10-27
|
|
|
| [[:d:Q39270831|Q39270831]]
| 1
|-
| [[Suzanne Kenealy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1981) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1981" | 1981-11-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q43289629|Q43289629]]
| 3
|-
| [[Emma Louise Griffin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1981) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1981" | 1981-10-23
|
|
|
| [[:d:Q135386149|Q135386149]]
| 0
|-
| [[Emma Angela Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1981) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1981" | 1981-04-26
|
|
|
| [[:d:Q135387267|Q135387267]]
| 0
|-
| [[Wallis Bird]]
| [[Íomhá:Wallisbird2007.jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[cumadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-29
|
| [[Loch Garman]]
|
| [[:d:Q444966|Q444966]]
| 10
|-
| [[Deirdre Ryan]]
| [[Íomhá:RyanDeirdre 2012.jpg|center|40px]]
| léimneoir ard Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-01
|
| [[Dún Droma]]
|
| [[:d:Q518463|Q518463]]
| 7
|-
| [[Eimear Mullan]]
| [[Íomhá:Eimear Mullan Ironman 70.3 Austria 2012.jpg|center|40px]]
| trí-atlanaí Éireannach
| [[trí-atlanaí]]
| data-sort-value="1982" | 1982-05-21
|
| [[Port Stíobhaird]]
|
| [[:d:Q1279348|Q1279348]]
| 5
|-
| [[Mary Cullen]]
|
| reathaí meánraoin agus fadraoin Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1982" | 1982-08-17
|
| [[Sligeach]]
|
| [[:d:Q4943747|Q4943747]]
| 6
|-
| [[Marian Heffernan]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-16
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q6761898|Q6761898]]
| 5
|-
| [[Michelle Walsh]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1982" | 1982-08-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q6837287|Q6837287]]
| 3
|-
| [[Michelle Fahy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-03-26
|
|
|
| [[:d:Q119544512|Q119544512]]
| 0
|-
| [[Niamh Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-07-08
|
|
|
| [[:d:Q119547098|Q119547098]]
| 0
|-
| [[Kate Maher]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-21
|
|
|
| [[:d:Q119553910|Q119553910]]
| 0
|-
| [[Amanda Mary O'Regan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-26
|
|
|
| [[:d:Q135382828|Q135382828]]
| 0
|-
| [[Caroline Jane Nixon]]
|
| [[An Astráil|Astrálach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-04-24
|
|
|
| [[:d:Q135383846|Q135383846]]
| 0
|-
| [[Jennifer Coady]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-06-07
|
|
|
| [[:d:Q135385145|Q135385145]]
| 0
|-
| [[Niamh Marie Furey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135386143|Q135386143]]
| 0
|-
| [[Muirissa Ann Galway]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-11-10
|
|
|
| [[:d:Q135386145|Q135386145]]
| 0
|-
| [[Michelle Deirdre Canavan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135386146|Q135386146]]
| 0
|-
| [[Neasa O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-05-30
|
|
|
| [[:d:Q135386147|Q135386147]]
| 0
|-
| [[April Maria Cahalane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1982" | 1982-10-20
|
|
|
| [[:d:Q135386148|Q135386148]]
| 0
|-
| [[Katie McGrath]]
| [[Íomhá:Heroes Assemble IMG 9226 (42762338021).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-03
|
| [[Áth na Fuinseoige]]
|
| [[:d:Q253440|Q253440]]
| 44
|-
| [[Carly Smithson]]
| [[Íomhá:Carly Smithson in parade.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-12
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q292301|Q292301]]
| 16
|-
| [[Lisa Lambe]]
| [[Íomhá:Lisa Lambe.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1983" | 1983-08-01
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1704246|Q1704246]]
| 13
|-
| [[Ava Hutchinson]]
| [[Íomhá:Ava Hutchinson - 2012 Olympics marathon.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1983" | 1983-03-30
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q4827385|Q4827385]]
| 4
|-
| [[Hannah Craig]]
| [[Íomhá:Slalom canoeing 2012 Olympics W K1 IRL Hannah Craig.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*1983) ♀
| [[canúálaí]]
| data-sort-value="1983" | 1983-02-10
|
|
|
| [[:d:Q5648813|Q5648813]]
| 2
|-
| [[Stef Curtis]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1983" | 1983-12-05
|
| [[Briostó]]
|
| [[:d:Q7605993|Q7605993]]
| 4
|-
| [[Aoife Hoey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus bobshleamhnóir (*1983) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[bobshleamhnóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-06
|
| [[Cúil an tSúdaire]]
|
| [[:d:Q7905573|Q7905573]]
| 5
|-
| [[Zoë Brown]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1983) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-15
|
|
|
| [[:d:Q9392042|Q9392042]]
| 1
|-
| [[Cecelia Joyce]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1983" | 1983-07-25
|
| [[Cill Mhantáin]]
|
| [[:d:Q12978229|Q12978229]]
| 7
|-
| [[Kim Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-02-24
|
|
|
| [[:d:Q119537533|Q119537533]]
| 0
|-
| [[Mary Fox]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-08
|
| [[Fairview Park]]
|
| [[:d:Q119562828|Q119562828]]
| 0
|-
| [[Mellissa Prunty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-25
|
|
|
| [[:d:Q135385143|Q135385143]]
| 0
|-
| [[Miriam Liston]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-04
|
|
|
| [[:d:Q135385144|Q135385144]]
| 0
|-
| [[Selina Martina McMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-02
|
|
|
| [[:d:Q135386554|Q135386554]]
| 0
|-
| [[Helena Catherine Kenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-05-12
|
|
|
| [[:d:Q135386555|Q135386555]]
| 0
|-
| [[Orla Maria Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-19
|
|
|
| [[:d:Q135386556|Q135386556]]
| 0
|-
| [[Annmarie Martina Healy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-04-03
|
|
|
| [[:d:Q135386557|Q135386557]]
| 0
|-
| [[Faye Hartigan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-02-22
|
|
|
| [[:d:Q135386558|Q135386558]]
| 0
|-
| [[Maire Bernadette Guiney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-03-30
|
|
|
| [[:d:Q135386559|Q135386559]]
| 0
|-
| [[Carol Anne Fennell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-08
|
|
|
| [[:d:Q135386561|Q135386561]]
| 0
|-
| [[Karen Marie Egan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-06-17
|
|
|
| [[:d:Q135386562|Q135386562]]
| 0
|-
| [[Sandra Marie Duggan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-12-31
|
|
|
| [[:d:Q135386563|Q135386563]]
| 0
|-
| [[Edel Rose Cadam]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-18
|
|
|
| [[:d:Q135386564|Q135386564]]
| 0
|-
| [[Edel Brennan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-09-22
|
|
|
| [[:d:Q135386565|Q135386565]]
| 0
|-
| [[Dearbhla Breen]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1983" | 1983-01-05
|
|
|
| [[:d:Q135386566|Q135386566]]
| 0
|-
| [[Nora-Jane Noone]]
| [[Íomhá:Nora-Jane Noone at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1984" | 1984-03-08
|
| [[Gaillimh]]
|
| [[:d:Q292107|Q292107]]
| 14
|-
| [[Joanne Cuddihy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1984) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1984" | 1984-05-11
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q458353|Q458353]]
| 7
|-
| [[Leanne Moore]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-07-24
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q945587|Q945587]]
| 4
|-
| [[Ruth Kearney]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]]
| data-sort-value="1984" | 1984-11-11
|
| [[Lambeth]]
|
| [[:d:Q1535775|Q1535775]]
| 12
|-
| [[Charlene McKenna]]
| [[Íomhá:Charlene McKenna (2008).jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1984" | 1984-03-26
|
| [[Glasloch]]
|
| [[:d:Q2957880|Q2957880]]
| 12
|-
| [[Fionnuala McCormack]]
| [[Íomhá:Fionnuala Britton Velenje 2011.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus cianreathaí (*1984) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[cianreathaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-24
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3072729|Q3072729]]
| 11
|-
| [[Shannon McDonnell]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-28
|
| [[Orland Park]]
|
| [[:d:Q7488908|Q7488908]]
| 3
|-
| [[Siobhan Byrne]]
|
| pionsóir Oilimpeach
| [[pionsóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]
| data-sort-value="1984" | 1984-08-13
|
| [[Ostfildern]]
|
| [[:d:Q7525288|Q7525288]]
| 2
|-
| [[Gillian Búrc]]
|
| imreoir rugbaí Éireannach
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-08-28
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q17859745|Q17859745]]
| 1
|-
| [[Lydia Gurley]]
| [[Íomhá:2016 2017 UCI Track World Cup Apeldoorn 226.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] raonrothaí (*1984) ♀
| [[raonrothaí]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-09
|
| [[Baile Átha an Rí]]
|
| [[:d:Q27517415|Q27517415]]
| 9
|-
| [[Monika Gedvilaite]]
|
| Imreoir fichille (*1984) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1984" | 1984-11-16
|
|
|
| [[:d:Q28479153|Q28479153]]
| 0
|-
| [[Sandra Lynch]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1984" | 1984
|
|
|
| [[:d:Q65554564|Q65554564]]
| 0
|-
| [[Donna Marie Buckley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-02-10
|
|
|
| [[:d:Q135384128|Q135384128]]
| 0
|-
| [[Jennifer Anne Maher]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-11-15
|
|
|
| [[:d:Q135385017|Q135385017]]
| 0
|-
| [[Jennifer Ann Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-09-26
|
|
|
| [[:d:Q135385018|Q135385018]]
| 0
|-
| [[Margaret Bourke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-04-30
|
|
|
| [[:d:Q135385019|Q135385019]]
| 0
|-
| [[Grainne Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-12-19
|
|
|
| [[:d:Q135385020|Q135385020]]
| 0
|-
| [[Mairead Finnegan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-03-25
|
|
|
| [[:d:Q135385021|Q135385021]]
| 0
|-
| [[Lynn Jones]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-05-20
|
|
|
| [[:d:Q135385022|Q135385022]]
| 0
|-
| [[Niamh Mullally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1984) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1984" | 1984-02-04
|
|
|
| [[:d:Q135385023|Q135385023]]
| 0
|-
| [[Rachel Wyse]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] láithreoir teilifíse agus marcach (*1985) ♀; spouse of Tim Gredley
| [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[marcach]]
| data-sort-value="1985" | 1985-01-22
|
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q1568896|Q1568896]]
| 3
|-
| [[Georgia Salpa]]
| [[Íomhá:Georgia salpa.jpg|center|40px]]
| mainicín Gréagach-Éireannach
| [[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1985" | 1985-05-14
|
| [[an Aithin]]
|
| [[:d:Q2586982|Q2586982]]
| 16
|-
| [[Gemma-Leah Devereux]]
|
| ban-aisteoir
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1985" | 1985<br/>1990-08-09
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2688973|Q2688973]]
| 6
|-
| [[Kirsten McGarry]]
|
| sciálaí Alpach Éireannach
| [[sciálaí Alpach]]<br/>[[sciálaí saorstíle]]
| data-sort-value="1985" | 1985-07-25
|
| [[Deilginis]]
|
| [[:d:Q2780652|Q2780652]]
| 6
|-
| [[Claire Bergin]]
|
| bobshleamhnóir Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1985" | 1985-02-01<br/>1985-02-02
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q5125145|Q5125145]]
| 5
|-
| [[Marie Curtin]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1985" | 1985-08-07
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q6762814|Q6762814]]
| 3
|-
| [[Caroline O'Sullivan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1985" | 1985
|
|
|
| [[:d:Q65554212|Q65554212]]
| 0
|-
| [[Emer Foley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-12-14
|
|
|
| [[:d:Q119567267|Q119567267]]
| 0
|-
| [[Eavan Judith Morrissey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-04-10
|
|
|
| [[:d:Q135385420|Q135385420]]
| 0
|-
| [[Aine Mary O'Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-05-12
|
|
|
| [[:d:Q135385421|Q135385421]]
| 0
|-
| [[Carol Anne O'Donovan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-03-13
|
|
|
| [[:d:Q135385425|Q135385425]]
| 0
|-
| [[Vivienne Hilary Shaw]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-03-12
|
|
|
| [[:d:Q135385426|Q135385426]]
| 0
|-
| [[Saragh Jane O'Connell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-03-05
|
|
|
| [[:d:Q135385427|Q135385427]]
| 0
|-
| [[Mary Ellen Scanlon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-04-12
|
|
|
| [[:d:Q135385428|Q135385428]]
| 0
|-
| [[Marie Antoinette Breen]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-06-13
|
|
|
| [[:d:Q135385429|Q135385429]]
| 0
|-
| [[Aoife Elizabeth Roche]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135385430|Q135385430]]
| 0
|-
| [[Bridget Tara Brosnan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-10-21
|
|
|
| [[:d:Q135385431|Q135385431]]
| 0
|-
| [[Sarah Mary Healy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1985" | 1985-01-12
|
|
|
| [[:d:Q135385432|Q135385432]]
| 0
|-
| [[Mischa Barton]]
| [[Íomhá:Mischa Barton 2017.png|center|40px]]
| aisteoir Briotanach-Meireacánach
| [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir linbh]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-24
|
| [[Hammersmith]]
|
| [[:d:Q207458|Q207458]]
| 52
|-
| [[Dominique McElligott]]
| [[Íomhá:Dominique McElligott - Cannes.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q456651|Q456651]]
| 29
|-
| [[Fiona O'Sullivan]]
| [[Íomhá:Fiona O'Sullivan in San Jose.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair gairmiúil
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1986" | 1986-09-17
|
| [[San Geronimo]]
|
| [[:d:Q4970710|Q4970710]]
| 12
|-
| [[Catriona Cuddihy]]
|
| lúthchleasaí
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-05
|
| [[Cill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q5053959|Q5053959]]
| 2
|-
| [[Sophie Perry]]
| [[Íomhá:Sophie Perry.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1986) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-11
|
| [[Brighton]]
|
| [[:d:Q7563050|Q7563050]]
| 7
|-
| [[Linda Byrne]]
| [[Íomhá:Linda Byrne.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1986" | 1986-05-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q11756918|Q11756918]]
| 7
|-
| [[Rebecca Rolfe]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16225377|Q16225377]]
| 3
|-
| [[Jennie King]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q26804583|Q26804583]]
| 3
|-
| [[Jill Whelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1986) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-28
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q27567873|Q27567873]]
| 3
|-
| [[Sarah McCormack]]
| [[Íomhá:20120310-UK-Inter-County-Cross-Country-03555 (6826896314).jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1986) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-19
|
| [[Michigan]]
|
| [[:d:Q70926851|Q70926851]]
| 2
|-
| [[Sinead Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] ealaíontóir comhraic measctha (*1986) ♀
| [[ealaíontóir comhraic measctha]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-01
|
|
|
| [[:d:Q86340580|Q86340580]]
| 3
|-
| [[Joanne Maire Ni Mhathuna]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-02
|
|
|
| [[:d:Q135381383|Q135381383]]
| 0
|-
| [[Cathy Grant]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-05
|
|
|
| [[:d:Q135381384|Q135381384]]
| 0
|-
| [[Stephanie Teresa O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-11-01
|
|
|
| [[:d:Q135382401|Q135382401]]
| 0
|-
| [[Janet Elisabeth Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-22
|
|
|
| [[:d:Q135382413|Q135382413]]
| 0
|-
| [[Patricia McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-11
|
|
|
| [[:d:Q135384028|Q135384028]]
| 0
|-
| [[Rebecca O'Mahony]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-08-07
|
|
|
| [[:d:Q135384029|Q135384029]]
| 0
|-
| [[Kate Mullins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-05-17
|
|
|
| [[:d:Q135384032|Q135384032]]
| 0
|-
| [[Kellie Cahalane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-05-30
|
|
|
| [[:d:Q135384033|Q135384033]]
| 0
|-
| [[Alison Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-02-21
|
|
|
| [[:d:Q135384036|Q135384036]]
| 0
|-
| [[Brenda Lavelle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-26
|
|
|
| [[:d:Q135384040|Q135384040]]
| 0
|-
| [[Mairead Kirby]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-31
|
|
|
| [[:d:Q135384041|Q135384041]]
| 0
|-
| [[Almha O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-06
|
|
|
| [[:d:Q135384042|Q135384042]]
| 0
|-
| [[Joanne Mahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-12-02
|
|
|
| [[:d:Q135384043|Q135384043]]
| 0
|-
| [[Nichola O'Toole]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-09
|
|
|
| [[:d:Q135384044|Q135384044]]
| 0
|-
| [[Edel Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-03-28
|
|
|
| [[:d:Q135384045|Q135384045]]
| 0
|-
| [[Patricia O'Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-01-27
|
|
|
| [[:d:Q135384129|Q135384129]]
| 0
|-
| [[Lisa Colette Palmer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1986) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1986" | 1986-04-28
|
|
|
| [[:d:Q135384131|Q135384131]]
| 0
|-
| [[Jayne Wisener]]
| [[Íomhá:Jayne Wisener.jpg|center|40px]]
| ban-aisteoir
| [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[ceoltóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-05-19
|
| [[Baile Monaidh]]
|
| [[:d:Q387132|Q387132]]
| 15
|-
| [[Laura Izibor]]
| [[Íomhá:Laura Izibor, 2008 (cropped).jpg|center|40px]]
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]
| data-sort-value="1987" | 1987-05-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q437622|Q437622]]
| 7
|-
| [[Jenna O'Hea]]
| [[Íomhá:Jenna O'Hea at day three of the Opals camp.jpg|center|40px]]
| cispheileadóir Astrálach
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-06
|
| [[Melbourne]]
|
| [[:d:Q622730|Q622730]]
| 17
|-
| [[Claire Brady]]
|
| cianreathaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-20<br/>1987-01-29
|
| [[Cill Dara]]
|
| [[:d:Q1094778|Q1094778]]
| 3
|-
| [[Danielle Fox-Clarke]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-08-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q3014994|Q3014994]]
| 2
|-
| [[Tori Pena]]
| [[Íomhá:Tori Pena.jpg|center|40px]]
| léimneoir cuaille Meiriceánach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-30
|
| [[Los Alamitos]]
|
| [[:d:Q7825761|Q7825761]]
| 7
|-
| [[Nicola Twohig]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-28
|
| [[Manchain]]
|
| [[:d:Q10484148|Q10484148]]
| 1
|-
| [[Roseanne Galligan]]
| [[Íomhá:Roseanne Galligan 2013.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1987" | 1987-12-09
|
| [[Droichead Nua]]
|
| [[:d:Q16209460|Q16209460]]
| 2
|-
| [[Emma Beckett]]
| [[Íomhá:Emma Beckett, 2021 (cropped).jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1987" | 1987-05-29
|
| [[Northampton]]
|
| [[:d:Q61827370|Q61827370]]
| 4
|-
| [[Louise Galvin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí, cispheileadóir agus fisiteiripeoir (*1987) ♀
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]<br/>[[fisiteiripeoir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-03
|
| [[Fionnúig]]
|
| [[:d:Q78056158|Q78056158]]
| 0
|-
| [[Elaine O'Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-04
|
|
|
| [[:d:Q135379955|Q135379955]]
| 0
|-
| [[Emma M. Mullane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-12-09
|
|
|
| [[:d:Q135379956|Q135379956]]
| 0
|-
| [[Hansey Lucy Sexton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-16
|
|
|
| [[:d:Q135381381|Q135381381]]
| 0
|-
| [[Hannah Mary Coen]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-24
|
|
|
| [[:d:Q135381385|Q135381385]]
| 0
|-
| [[Natasha Ryan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-27
|
|
|
| [[:d:Q135381842|Q135381842]]
| 0
|-
| [[Fiona Meany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-17
|
|
|
| [[:d:Q135381843|Q135381843]]
| 0
|-
| [[Kelly Johnston]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-09-05
|
|
|
| [[:d:Q135381844|Q135381844]]
| 0
|-
| [[Kathryn Fahy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-17
|
|
|
| [[:d:Q135381845|Q135381845]]
| 0
|-
| [[Sheena Catherine Egan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-13
|
|
|
| [[:d:Q135381846|Q135381846]]
| 0
|-
| [[Miriam Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-05
|
|
|
| [[:d:Q135381847|Q135381847]]
| 0
|-
| [[Bernice Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-18
|
|
|
| [[:d:Q135381848|Q135381848]]
| 0
|-
| [[Fiona Scally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-26
|
|
|
| [[:d:Q135384536|Q135384536]]
| 0
|-
| [[Anne Marie Butler]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-02-18
|
|
|
| [[:d:Q135384537|Q135384537]]
| 0
|-
| [[Eileen O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-04-24
|
|
|
| [[:d:Q135384538|Q135384538]]
| 0
|-
| [[Lorraine Dolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-07-27
|
|
|
| [[:d:Q135384539|Q135384539]]
| 0
|-
| [[Julie Wilkins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-11-04
|
|
|
| [[:d:Q135384542|Q135384542]]
| 0
|-
| [[Ailish O'Donoghue]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-06-18
|
|
|
| [[:d:Q135384543|Q135384543]]
| 0
|-
| [[Emma Brady]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-16
|
|
|
| [[:d:Q135384544|Q135384544]]
| 0
|-
| [[Genna Kenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-01-06
|
|
|
| [[:d:Q135384545|Q135384545]]
| 0
|-
| [[Fiona Ward]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1987" | 1987-10-19
|
|
|
| [[:d:Q135384548|Q135384548]]
| 0
|-
| [[Sinéad Mulvey]]
| [[Íomhá:Sinéad Mulvay.jpg|center|40px]]
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[aeróstach]]
| data-sort-value="1988" | 1988-01-22
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q255095|Q255095]]
| 20
|-
| [[Chloe Magee]]
| [[Íomhá:Chloe Magee Irish Open Mixed Double Champions 2018 (cropped).jpg|center|40px]]
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-29
|
| [[Ráth Bhoth]]
|
| [[:d:Q468589|Q468589]]
| 13
|-
| [[Méabh de Búrca]]
| [[Íomhá:Meabh De Burca.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair Éireannach
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-11
|
| [[Gaillimh]]
|
| [[:d:Q509493|Q509493]]
| 5
|-
| [[Erin Keery]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1988" | 1988-02-16
|
|
|
| [[:d:Q1354600|Q1354600]]
| 2
|-
| [[Janet Grogan]]
| [[Íomhá:Janet Grogan (cropped).jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí is scríbhneoir|amhránaí is scríbhneoir]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]] agus [[Amhránaí|amhránaí]] (fl. 2009–) (*1988) ♀
| [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]
| data-sort-value="1988" | 1988
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1424238|Q1424238]]
| 4
|-
| [[Lynn Styles]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2708041|Q2708041]]
| 7
|-
| [[Julia Moriarty]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-03
|
| [[Adelaide]]
|
| [[:d:Q6306589|Q6306589]]
| 4
|-
| [[Melanie Nocher]]
|
| snámhóir Éireannach
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-18
|
| [[Contae an Dúin]]
|
| [[:d:Q6811327|Q6811327]]
| 5
|-
| [[Kelly Proper]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1988" | 1988-05-01
|
|
|
| [[:d:Q11738678|Q11738678]]
| 3
|-
| [[Claire Tarplee]]
|
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-22
|
|
|
| [[:d:Q15925883|Q15925883]]
| 1
|-
| [[Amy Kenealy]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1988" | 1988-04-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16224552|Q16224552]]
| 4
|-
| [[Amy Foster]]
|
| rábálaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-02
|
|
|
| [[:d:Q19560506|Q19560506]]
| 2
|-
| [[Hannah Lowry-O'Reilly]]
|
| Imreoir fichille (*1988) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-19
|
|
|
| [[:d:Q28479756|Q28479756]]
| 0
|-
| [[Jo Patterson]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus rothaí spóirt (*1988) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-27
|
|
|
| [[:d:Q113302372|Q113302372]]
| 2
|-
| [[Rachel Clancy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-23
|
|
|
| [[:d:Q119554958|Q119554958]]
| 0
|-
| [[Mairead Mcnally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-11-19
|
|
|
| [[:d:Q119554997|Q119554997]]
| 0
|-
| [[Leah Westbrooks]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-19
|
|
|
| [[:d:Q119557456|Q119557456]]
| 0
|-
| [[Sarah Louise McGrath]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-04
|
|
|
| [[:d:Q135381219|Q135381219]]
| 0
|-
| [[Elaine Ann Stone]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-08-18
|
|
|
| [[:d:Q135383157|Q135383157]]
| 0
|-
| [[Eimear Naughton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-28
|
|
|
| [[:d:Q135383158|Q135383158]]
| 0
|-
| [[Aishling Ann Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-12-01
|
|
|
| [[:d:Q135383161|Q135383161]]
| 0
|-
| [[Sarah Woods]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-27
|
|
|
| [[:d:Q135383162|Q135383162]]
| 0
|-
| [[Rebecca Therese Woods]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-06-27
|
|
|
| [[:d:Q135383163|Q135383163]]
| 0
|-
| [[Louise Gray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-10-27
|
|
|
| [[:d:Q135383165|Q135383165]]
| 0
|-
| [[Naoise Feena Doran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-19
|
|
|
| [[:d:Q135383166|Q135383166]]
| 0
|-
| [[Brenda Christina Riordan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-07-31
|
|
|
| [[:d:Q135383169|Q135383169]]
| 0
|-
| [[Ciara Elizabeth Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-01-22
|
|
|
| [[:d:Q135383174|Q135383174]]
| 0
|-
| [[Lynn Ferrari]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-05-24
|
|
|
| [[:d:Q135384540|Q135384540]]
| 0
|-
| [[Fiona Marie Carrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-01-28
|
|
|
| [[:d:Q135384546|Q135384546]]
| 0
|-
| [[Shauna Marie O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1988" | 1988-09-20
|
|
|
| [[:d:Q135384547|Q135384547]]
| 0
|-
| [[Lisa Kearney]]
| [[Íomhá:Lisa Kearney on WIMPS TV.jpg|center|40px]]
| cleachtóir júdó Éireannach
| [[cleachtóir júdó]]
| data-sort-value="1989" | 1989-05-27
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q2260724|Q2260724]]
| 5
|-
| [[Ciara Horne]]
| [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 333.JPG|center|40px]]
| rothaí
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-07
|
| [[Harrow, Londain|Harrow]]
|
| [[:d:Q5119121|Q5119121]]
| 16
|-
| [[Jessie Barr]]
|
| lúthchleasaí
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1989" | 1989-07-24
|
| [[Port Láirge]]
|
| [[:d:Q6187612|Q6187612]]
| 5
|-
| [[Laura Reynolds]]
|
| lúthchleasaí
| [[siúlóir rása]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-21<br/>1989-01-20
|
|
|
| [[:d:Q6499354|Q6499354]]
| 3
|-
| [[Orla Barry]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-21
|
| [[Droichead na Scuab]]
|
| [[:d:Q7102982|Q7102982]]
| 2
|-
| [[Kate McKenna]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-27
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16224853|Q16224853]]
| 3
|-
| [[Jenny Murphy]]
|
| imreoir rugbaí Éireannach
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[rugby sevens player]]
| data-sort-value="1989" | 1989-05-30
|
|
|
| [[:d:Q18126994|Q18126994]]
| 2
|-
| [[Michelle Finn]]
| [[Íomhá:2019-09-01 ISTAF 2019 2000 m steeplechase (Martin Rulsch) 43 (cropped).jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-16<br/>1989-12-16
|
|
|
| [[:d:Q20967861|Q20967861]]
| 6
|-
| [[Sara Louise Treacy]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-22
|
|
|
| [[:d:Q20967862|Q20967862]]
| 5
|-
| [[Kelly Murphy]]
| [[Íomhá:2024 UEC Track Elite European Championships 130.jpg|center|40px]]
| rothaí Éireannach
| [[rothaí spóirt]]<br/>[[eolaí néarchórais]]
| data-sort-value="1989" | 1989-11-03
|
| [[Birmingham]]
|
| [[:d:Q33083846|Q33083846]]
| 8
|-
| [[Lauren Delany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1989) ♀
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-07-17
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q78081373|Q78081373]]
| 2
|-
| [[Jessica Scannell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-10-26
|
|
|
| [[:d:Q119567488|Q119567488]]
| 0
|-
| [[Megan Tice]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀
| [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1989" | 1989-12-06
|
|
|
| [[:d:Q120221286|Q120221286]]
| 0
|-
| [[Lisa McGill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-08-14
|
|
|
| [[:d:Q135380034|Q135380034]]
| 0
|-
| [[Elaine C. Caffrey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-02-24
|
|
|
| [[:d:Q135380037|Q135380037]]
| 0
|-
| [[Colleen McInerney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-08-14
|
|
|
| [[:d:Q135382206|Q135382206]]
| 0
|-
| [[Aine McKenna]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-09-23
|
|
|
| [[:d:Q135382207|Q135382207]]
| 0
|-
| [[Julie Angelina Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-04-21
|
|
|
| [[:d:Q135382208|Q135382208]]
| 0
|-
| [[Susan Elise Doyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-02-24
|
|
|
| [[:d:Q135382209|Q135382209]]
| 0
|-
| [[Ellevyn Winifred Irwin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-03-06
|
|
|
| [[:d:Q135383170|Q135383170]]
| 0
|-
| [[Deirbhile Blanaid O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-01-16
|
|
|
| [[:d:Q135383171|Q135383171]]
| 0
|-
| [[Emma Kathleen Dyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1989" | 1989-06-29
|
|
|
| [[:d:Q135383173|Q135383173]]
| 0
|-
| [[Rozanna Purcell]]
|
| mainicín Éireannach
| [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]]
| data-sort-value="1990" | 1990-09-03
|
| [[Cluain Meala]]
|
| [[:d:Q1046271|Q1046271]]
| 6
|-
| [[Aisling Cooney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1990) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-27
|
| [[Dumhach Thrá]]
|
| [[:d:Q4699199|Q4699199]]
| 3
|-
| [[Ruesha Littlejohn]]
| [[Íomhá:Ruesha Littlejohn in San Jose.jpg|center|40px]]
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-03
|
| [[Glaschú]]
|
| [[:d:Q7377860|Q7377860]]
| 11
|-
| [[Ciara Everard]]
| [[Íomhá:09277 Ciara Everard.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1990) ♀
| [[reathaí meánfhaid]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-10
|
| [[Cill Chainnigh]]
|
| [[:d:Q9192214|Q9192214]]
| 6
|-
| [[Claire Lambe]]
|
| iomróir Éireannach
| [[iomróir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-05-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q11690739|Q11690739]]
| 5
|-
| [[Melissa Scott-Hayward]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1990) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1990" | 1990-08-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16225439|Q16225439]]
| 2
|-
| [[Robyn Stewart]]
| [[Íomhá:2017 UEC Track Elite European Championships 412.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1990) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1990" | 1990-04-10
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q27517186|Q27517186]]
| 4
|-
| [[Niamh Whelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1990) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1990" | 1990-07-26
|
|
|
| [[:d:Q39814817|Q39814817]]
| 1
|-
| [[Fionnuala Ross]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1990) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-05
|
|
|
| [[:d:Q69863936|Q69863936]]
| 0
|-
| [[Orla O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-28
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q74239854|Q74239854]]
| 1
|-
| [[Laura Shaughnessy]]
|
| Cianreathaí (*1990) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1990" | 1990-06-19
|
|
|
| [[:d:Q98550189|Q98550189]]
| 1
|-
| [[Sinead O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-28
|
|
|
| [[:d:Q119553438|Q119553438]]
| 0
|-
| [[Alexandra Troy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-23
|
|
|
| [[:d:Q119568422|Q119568422]]
| 0
|-
| [[Claire Rockall]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-09-07
|
|
|
| [[:d:Q119568822|Q119568822]]
| 0
|-
| [[Danielle O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-26
|
|
|
| [[:d:Q135367014|Q135367014]]
| 0
|-
| [[Rhiannon Bernadette McNulty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-03-16
|
|
|
| [[:d:Q135378320|Q135378320]]
| 0
|-
| [[Emma Marron]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-21
|
|
|
| [[:d:Q135378321|Q135378321]]
| 0
|-
| [[Méabh Malone]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-01
|
|
|
| [[:d:Q135378322|Q135378322]]
| 0
|-
| [[Ciara Louise Flaherty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-08-28
|
|
|
| [[:d:Q135378323|Q135378323]]
| 0
|-
| [[Shelly Behan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-11-27
|
|
|
| [[:d:Q135378324|Q135378324]]
| 0
|-
| [[Erica C. Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-26
|
|
|
| [[:d:Q135380031|Q135380031]]
| 0
|-
| [[Cathy Kavanagh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-16
|
|
|
| [[:d:Q135380035|Q135380035]]
| 0
|-
| [[Christine O'Gorman]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-10-28
|
|
|
| [[:d:Q135381052|Q135381052]]
| 0
|-
| [[Christina Ann Newton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-08
|
|
|
| [[:d:Q135381053|Q135381053]]
| 0
|-
| [[Michelle Louise Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-01
|
|
|
| [[:d:Q135381055|Q135381055]]
| 0
|-
| [[Beth Meany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-15
|
|
|
| [[:d:Q135381056|Q135381056]]
| 0
|-
| [[Eimear Mary Mairtin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-10-03
|
|
|
| [[:d:Q135381058|Q135381058]]
| 0
|-
| [[Caroline Flynn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-25
|
|
|
| [[:d:Q135381059|Q135381059]]
| 0
|-
| [[Kerrie Marie Dore]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-01-14
|
|
|
| [[:d:Q135381060|Q135381060]]
| 0
|-
| [[Valerie O'Driscoll]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1990" | 1990-02-15
|
|
|
| [[:d:Q135382205|Q135382205]]
| 0
|-
| [[Clara Peters]]
| [[Íomhá:European 2011 Clara PETERS.jpg|center|40px]]
| scátálaí fíorach Éireannach
| [[scátálaí fíorach]]
| data-sort-value="1991" | 1991-07-19
|
| [[Essen]]
|
| [[:d:Q4360258|Q4360258]]
| 5
|-
| [[Lynsey McCullough]]
|
| imreoir leadóige Éireannach
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1991" | 1991-03-01
|
| [[Aontroim (baile)]]
|
| [[:d:Q6709499|Q6709499]]
| 1
|-
| [[Emma Flanagan]]
|
| cruicéadaí
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-07
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q16211337|Q16211337]]
| 4
|-
| [[Laura Boylan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1991) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1991" | 1991-12-16
|
| [[Contae Lú]]
|
| [[:d:Q29981448|Q29981448]]
| 3
|-
| [[Sinéad Denny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1991) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1991" | 1991-03-05
|
|
|
| [[:d:Q69863080|Q69863080]]
| 0
|-
| [[Aoife McDermott]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1991) ♀
| [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-04
|
| [[Sligeach]]
|
| [[:d:Q78047998|Q78047998]]
| 1
|-
| [[Hannah Thornton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-07-29
|
|
|
| [[:d:Q119564024|Q119564024]]
| 0
|-
| [[Aine O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-11-28
|
|
|
| [[:d:Q135367015|Q135367015]]
| 0
|-
| [[Fiona O'Dwyer]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-06-27
|
|
|
| [[:d:Q135370906|Q135370906]]
| 0
|-
| [[Emma J. Sherwood]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-02-17
|
|
|
| [[:d:Q135379981|Q135379981]]
| 0
|-
| [[Tracey M. Power]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-01-04
|
|
|
| [[:d:Q135379982|Q135379982]]
| 0
|-
| [[Stephanie O'Shea]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-04-25
|
|
|
| [[:d:Q135379983|Q135379983]]
| 0
|-
| [[Carol A. McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1991" | 1991-11-22
|
|
|
| [[:d:Q135379987|Q135379987]]
| 0
|-
| [[Sophie Vavasseur]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-10
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2628135|Q2628135]]
| 15
|-
| [[Sinead Chambers]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-01
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q15712412|Q15712412]]
| 4
|-
| [[Poornima Menon Jayadev]]
|
| Imreoir fichille (*1992) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1992" | 1992
|
|
|
| [[:d:Q28479758|Q28479758]]
| 0
|-
| [[Naomi Carroll]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair, imreoir haca, imreoir peile Gaelaí agus camogie player (*1992) ♀
| [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir haca]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[camogie player]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-13
|
| [[Contae an Chláir]]
|
| [[:d:Q57313561|Q57313561]]
| 3
|-
| [[Claire Mooney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1992" | 1992-06-21
|
|
|
| [[:d:Q69812429|Q69812429]]
| 0
|-
| [[Joan Healy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-30
|
|
|
| [[:d:Q69814488|Q69814488]]
| 1
|-
| [[Catherine McManus]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-09
|
|
|
| [[:d:Q69819917|Q69819917]]
| 0
|-
| [[Casey Grace]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-14
|
|
|
| [[:d:Q119554596|Q119554596]]
| 0
|-
| [[Tessa Josephine Solan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-09-19
|
|
|
| [[:d:Q135378015|Q135378015]]
| 0
|-
| [[Lorraine Scanlon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-11-24
|
|
|
| [[:d:Q135378016|Q135378016]]
| 0
|-
| [[Nichola Rafferty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-04
|
|
|
| [[:d:Q135378017|Q135378017]]
| 0
|-
| [[Louise Mary O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-24
|
|
|
| [[:d:Q135378019|Q135378019]]
| 0
|-
| [[Rebecca Teresa Nagle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-04
|
|
|
| [[:d:Q135378020|Q135378020]]
| 0
|-
| [[Kate Mary McDaid]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-18
|
|
|
| [[:d:Q135378021|Q135378021]]
| 0
|-
| [[Rebecca F. O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-25
|
|
|
| [[:d:Q135379984|Q135379984]]
| 0
|-
| [[Emily M. O'Callaghan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-02-07
|
|
|
| [[:d:Q135379985|Q135379985]]
| 0
|-
| [[Katie B. Kilbride]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-07-06
|
|
|
| [[:d:Q135379988|Q135379988]]
| 0
|-
| [[Catriona M. Foley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-08-16
|
|
|
| [[:d:Q135379989|Q135379989]]
| 0
|-
| [[Sinead Deegan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-05-13
|
|
|
| [[:d:Q135379990|Q135379990]]
| 0
|-
| [[Eimhear M. Browne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1992" | 1992-01-07
|
|
|
| [[:d:Q135379991|Q135379991]]
| 0
|-
| [[Amy Bowtell]]
|
| imreoir leadóige
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="1993" | 1993-09-16
|
| [[Na Clocha Liatha]]
|
| [[:d:Q4749116|Q4749116]]
| 7
|-
| [[Katie Kirk]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] rábálaí (*1993) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1993" | 1993-11-05
|
|
|
| [[:d:Q11737414|Q11737414]]
| 1
|-
| [[Ciara Grant]]
| [[Íomhá:Ciara Grant WUG.jpg|center|40px]]
| peileadóir
| [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir futsal]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-11
|
| [[Leitir Ceanainn]]
|
| [[:d:Q15960851|Q15960851]]
| 8
|-
| [[Michaela Walsh]]
|
| dornálaí as Béal Feirste
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-05
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q18218166|Q18218166]]
| 9
|-
| [[Clare Cryan]]
| [[Íomhá:Clare Cryan Kyiv 2019.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*1993) ♀
| [[tumadóir iomaíoachta]]
| data-sort-value="1993" | 1993-12-03
|
|
|
| [[:d:Q65553526|Q65553526]]
| 3
|-
| [[Emma Mitchell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1993" | 1993-09-02
|
|
|
| [[:d:Q69812822|Q69812822]]
| 0
|-
| [[Mary Mulhare]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1993" | 1993-02-14
|
|
|
| [[:d:Q115739743|Q115739743]]
| 1
|-
| [[Clodagh Scannell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-06
|
|
|
| [[:d:Q119542677|Q119542677]]
| 0
|-
| [[Éabhnait Deborah Scanlon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-01-08
|
|
|
| [[:d:Q135376728|Q135376728]]
| 0
|-
| [[Rheanne Marie O'Shea]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-24
|
|
|
| [[:d:Q135376730|Q135376730]]
| 0
|-
| [[Ciara Patricia Newell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-06-17
|
|
|
| [[:d:Q135376733|Q135376733]]
| 0
|-
| [[Lauren Marie Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-05-06
|
|
|
| [[:d:Q135376734|Q135376734]]
| 0
|-
| [[Laoise Maria Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-19
|
|
|
| [[:d:Q135376735|Q135376735]]
| 0
|-
| [[Laura Catriona Moloney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-11-24
|
|
|
| [[:d:Q135376736|Q135376736]]
| 0
|-
| [[Karen Meany]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-08-23
|
|
|
| [[:d:Q135376737|Q135376737]]
| 0
|-
| [[Méabh Barry]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-12-16
|
|
|
| [[:d:Q135376739|Q135376739]]
| 0
|-
| [[Marrianna Patricia C. Troy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-03-09
|
|
|
| [[:d:Q135378014|Q135378014]]
| 0
|-
| [[Erika Emma O'Keeffe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1993" | 1993-04-06
|
|
|
| [[:d:Q135378018|Q135378018]]
| 0
|-
| [[Kate Veale]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1994" | 1994-01-05
|
| [[Tulach Mhór]]
|
| [[:d:Q11737264|Q11737264]]
| 2
|-
| [[Caroline Black]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1994" | 1994-03-04
|
| [[Lios na gCearrbhach]]
|
| [[:d:Q15971927|Q15971927]]
| 5
|-
| [[Niamh McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí (*1994) ♀
| [[lúthchleasaí]]
| data-sort-value="1994" | 1994-01-04
|
| [[Contae Chorcaí]]
|
| [[:d:Q26905471|Q26905471]]
| 2
|-
| [[Karina Campbell]]
|
| Imreoir fichille (*1994) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-19
|
|
|
| [[:d:Q28470777|Q28470777]]
| 0
|-
| [[Victoria Bell]]
|
| lúthchleasaí Éireannach
| [[sciálaí Alpach]]
| data-sort-value="1994" | 1994-06-22
|
| [[Sutton Coldfield]]
|
| [[:d:Q48618566|Q48618566]]
| 4
|-
| [[Alice Sharpe]]
| [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 132.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1994) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-03
|
| [[München]]
|
| [[:d:Q55361867|Q55361867]]
| 10
|-
| [[Alli Palisch]]
| [[Íomhá:Alli Murphy Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-528 (50943521133) (cropped).jpg|center|40px]]
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1994) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-13
|
| [[Plano, Texas|Plano]]
|
| [[:d:Q56285209|Q56285209]]
| 4
|-
| [[Shona Heaslip]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-18
|
|
|
| [[:d:Q69820877|Q69820877]]
| 0
|-
| [[Philippa Rogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1994" | 1994-02-04
|
|
|
| [[:d:Q69861835|Q69861835]]
| 0
|-
| [[Leah Lyons]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí (*1994) ♀
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-27
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q78051289|Q78051289]]
| 1
|-
| [[Eimear Twomey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-11-05
|
|
|
| [[:d:Q135375110|Q135375110]]
| 0
|-
| [[Amy Louise Russell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-02-02
|
|
|
| [[:d:Q135375111|Q135375111]]
| 0
|-
| [[Ciara Milroy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-18
|
|
|
| [[:d:Q135375114|Q135375114]]
| 0
|-
| [[Sorcha Maire McNulty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-04
|
|
|
| [[:d:Q135375115|Q135375115]]
| 0
|-
| [[Leanne McDonnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-05-29
|
|
|
| [[:d:Q135375116|Q135375116]]
| 0
|-
| [[Laura Hoffman]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-04-29
|
|
|
| [[:d:Q135375118|Q135375118]]
| 0
|-
| [[Deirdre Ann Geaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-16
|
|
|
| [[:d:Q135375120|Q135375120]]
| 0
|-
| [[Michelle Clarke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]]
| data-sort-value="1994" | 1994-09-03
|
|
|
| [[:d:Q135375123|Q135375123]]
| 0
|-
| [[Rebecca Barker]]
|
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-08-02
|
|
|
| [[:d:Q135375124|Q135375124]]
| 0
|-
| [[Ailish O'Reilly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-01-01
|
|
|
| [[:d:Q135376732|Q135376732]]
| 0
|-
| [[Cliona Niamh Máirtín]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1994" | 1994-06-26
|
|
|
| [[:d:Q135376738|Q135376738]]
| 0
|-
| [[Sycerika McMahon]]
|
| snámhóir Éireannach
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-04-11
|
| [[Contae an Dúin]]
|
| [[:d:Q3979013|Q3979013]]
| 7
|-
| [[Ellen Keane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1995) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-04-06
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q26899011|Q26899011]]
| 3
|-
| [[Síofra Cléirigh Büttner]]
| [[Íomhá:Síofra Cléirigh Büttner 2017.jpg|center|40px]]
| reathaí meánraoin Éireannach
| [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1995" | 1995-07-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q35349110|Q35349110]]
| 5
|-
| [[Gráinne Walsh]]
|
| dornálaí Éireannach
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1995" | 1995-10-13
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q65091953|Q65091953]]
| 5
|-
| [[Greta Streimikyte]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí parailimpeach (*1995) ♀
| [[lúthchleasaí parailimpeach]]
| data-sort-value="1995" | 1995-08-24
|
| [[Vilnias]]
|
| [[:d:Q89343978|Q89343978]]
| 3
|-
| [[Sarah Jane Hearne]]
|
| Imreoir fichille (*1995) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1995" | 1995
|
|
|
| [[:d:Q104843000|Q104843000]]
| 0
|-
| [[Fiona Murtagh]]
| [[Íomhá:Rowing at the 2020 Summer Olympics (Ireland).jpeg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomróir (*1995) ♀
| [[iomróir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-07-11
|
| [[Gaillimh]]
|
| [[:d:Q105925700|Q105925700]]
| 11
|-
| [[Ioana Gelip]]
|
| Imreoir fichille (*1995) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="1995" | 1995-01-16
|
|
|
| [[:d:Q109418259|Q109418259]]
| 1
|-
| [[Rachel Boyle]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1995" | 1995-03-27
|
|
|
| [[:d:Q110991850|Q110991850]]
| 0
|-
| [[Cliodhna Manning]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1995) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1995" | 1995-04-26
|
|
|
| [[:d:Q117007428|Q117007428]]
| 1
|-
| [[Emily Haggard-Kearney]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta, reathaí maratóin agus cianreathaí (*1995) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[reathaí maratóin]]<br/>[[cianreathaí]]
| data-sort-value="1995" | 1995-11-10
|
|
|
| [[:d:Q126883212|Q126883212]]
| 0
|-
| [[Amy Waters]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-08-13
|
|
|
| [[:d:Q135367016|Q135367016]]
| 0
|-
| [[Jennifer Sheehan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-10
|
|
|
| [[:d:Q135373959|Q135373959]]
| 0
|-
| [[Jessica Blue O Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-11
|
|
|
| [[:d:Q135373960|Q135373960]]
| 0
|-
| [[Aedin O Donnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-04-27
|
|
|
| [[:d:Q135373961|Q135373961]]
| 0
|-
| [[Lorna McNamee]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-02-01
|
|
|
| [[:d:Q135373963|Q135373963]]
| 0
|-
| [[Orla Keoghegan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135373964|Q135373964]]
| 0
|-
| [[Shannon Farrell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-10-09
|
|
|
| [[:d:Q135373965|Q135373965]]
| 0
|-
| [[Erin Leigh Bracken]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-06-30
|
|
|
| [[:d:Q135373966|Q135373966]]
| 0
|-
| [[Aileen Verona Crowley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-05-04
|
|
|
| [[:d:Q135373968|Q135373968]]
| 0
|-
| [[Katie Ann Moloney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-01-14
|
|
|
| [[:d:Q135375112|Q135375112]]
| 0
|-
| [[Samantha Massey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-02-28
|
|
|
| [[:d:Q135375117|Q135375117]]
| 0
|-
| [[Lauren Kelly Falvey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1995" | 1995-03-27
|
|
|
| [[:d:Q135375122|Q135375122]]
| 0
|-
| [[Emma Bolger]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-05
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q520262|Q520262]]
| 11
|-
| [[Mary C. Cain]]
|
| reathaí meánraoin Meiriceánach
| [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-03
|
| [[Bronxville]]
|
| [[:d:Q6779145|Q6779145]]
| 10
|-
| [[Florence Bell]]
|
| sciálaí Éireannach
| [[sciálaí Alpach]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-05
|
| [[Sutton Coldfield]]
|
| [[:d:Q15910753|Q15910753]]
| 4
|-
| [[Alannah Stephenson]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-04
|
| [[Lios na gCearrbhach]]
|
| [[:d:Q17457943|Q17457943]]
| 3
|-
| [[Alanna Lally]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-30
|
|
|
| [[:d:Q69860533|Q69860533]]
| 1
|-
| [[Fiona Mangan]]
| [[Íomhá:Fiona Mangan - Présentation TCFIA 2025.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-16
|
|
|
| [[:d:Q106575388|Q106575388]]
| 5
|-
| [[Megan Armitage]]
| [[Íomhá:Grand Prix de Chambéry (Megan Armitage - Montagne).JPG|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1996" | 1996-08-12
|
| [[Suí an Róin]]
|
| [[:d:Q108532712|Q108532712]]
| 6
|-
| [[Linda Djougang]]
| [[Íomhá:Linda Djougang 15Apr2023.jpg|center|40px]]
| [[Camarún|Camarúnach]] imreoir rugbaí (*1996) ♀
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1996" | 1996-05-17
|
| [[Camarún]]
|
| [[:d:Q108540653|Q108540653]]
| 3
|-
| [[Georgie Hartigan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-01
|
|
|
| [[:d:Q115674773|Q115674773]]
| 1
|-
| [[Allison McGrath]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-10
|
|
|
| [[:d:Q119547267|Q119547267]]
| 0
|-
| [[Edel Thornton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-22
|
|
|
| [[:d:Q119560495|Q119560495]]
| 0
|-
| [[Kelly McGrory]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-24
|
|
|
| [[:d:Q121879328|Q121879328]]
| 3
|-
| [[Róisín Harrison]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-10
|
|
|
| [[:d:Q121879839|Q121879839]]
| 2
|-
| [[Susie Berry]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1996) ♀
| [[marcach]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-01
|
|
|
| [[:d:Q130313509|Q130313509]]
| 2
|-
| [[Megan Connolly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-06
|
|
|
| [[:d:Q135366913|Q135366913]]
| 0
|-
| [[Ciara Mary McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-02
|
|
|
| [[:d:Q135366914|Q135366914]]
| 0
|-
| [[Caoimhe Rita Moore]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-06-23
|
|
|
| [[:d:Q135366915|Q135366915]]
| 0
|-
| [[Nadine Cheryl Rice]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-07-29
|
|
|
| [[:d:Q135366916|Q135366916]]
| 0
|-
| [[Holli Anna Dunne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-10-02
|
|
|
| [[:d:Q135366917|Q135366917]]
| 0
|-
| [[Meadhbh Helen Campbell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-04-26
|
|
|
| [[:d:Q135370468|Q135370468]]
| 0
|-
| [[Ruth Mary Leavey]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-12-25
|
|
|
| [[:d:Q135370469|Q135370469]]
| 0
|-
| [[Aoibheann Ann Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-24
|
|
|
| [[:d:Q135370470|Q135370470]]
| 0
|-
| [[Hannah Eileen McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-02
|
|
|
| [[:d:Q135370471|Q135370471]]
| 0
|-
| [[Lauren Jane Flynn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-11-12
|
|
|
| [[:d:Q135370472|Q135370472]]
| 0
|-
| [[Kate Emma O'Flaherty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-02-08
|
|
|
| [[:d:Q135370473|Q135370473]]
| 0
|-
| [[Aoife Catherine Whelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-01-04
|
|
|
| [[:d:Q135370474|Q135370474]]
| 0
|-
| [[Eve Ellen M. O'Mahoney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-03-29
|
|
|
| [[:d:Q135370475|Q135370475]]
| 0
|-
| [[Lesley Ann Wilkinson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-02-16
|
|
|
| [[:d:Q135370476|Q135370476]]
| 0
|-
| [[Lisa Teresa Mullins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1996" | 1996-09-22
|
|
|
| [[:d:Q135373962|Q135373962]]
| 0
|-
| [[Rachael Darragh]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]<br/>[[iomaitheoir Oilimpeach]]
| data-sort-value="1997" | 1997-09-24
|
| [[Leitir Ceanainn]]
|
| [[:d:Q26786740|Q26786740]]
| 6
|-
| [[Sophie MacMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1997) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-29
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q29947005|Q29947005]]
| 8
|-
| [[Sara Boyle]]
|
| imreoir badmantain Éireannach
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="1997" | 1997-08-31
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q30230598|Q30230598]]
| 1
|-
| [[Amy Broadhurst]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-17
|
| [[Dún Dealgan]]
|
| [[:d:Q60182060|Q60182060]]
| 3
|-
| [[Aoife O'Rourke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-07-02
|
| [[An Caisleán Riabhach]]
|
| [[:d:Q66934867|Q66934867]]
| 8
|-
| [[Marissa Sheva]]
| [[Íomhá:Marissa Sheva.jpg|center|40px]]
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[imreoir sacair]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997-04-22
|
| [[Sellersville]]
|
| [[:d:Q98093517|Q98093517]]
| 8
|-
| [[Elsa Desmond]]
| [[Íomhá:2018-11-21 Rennrodel-Weltcup Innsbruck-Igls StP 5311 LR10 by Stepro.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] luger agus medical student (*1997) ♀
| [[luger]]<br/>[[medical student]]
| data-sort-value="1997" | 1997-08-06
|
| [[Buckingham]]
|
| [[:d:Q103259948|Q103259948]]
| 5
|-
| [[Sophie Becker]]
| [[Íomhá:Womens 400m (47247595181).jpg|center|40px]]
| Rábálaí (*1997) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1997" | 1997-05-16
|
| [[Loch Garman]]
|
| [[:d:Q105782960|Q105782960]]
| 7
|-
| [[Kate Doherty]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-27
|
|
|
| [[:d:Q106712794|Q106712794]]
| 1
|-
| [[Eilish Flanagan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997<br/>1997-05-02
|
|
|
| [[:d:Q107472430|Q107472430]]
| 5
|-
| [[Roisin Flanagan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1997" | 1997-05-02
|
|
|
| [[:d:Q115739741|Q115739741]]
| 2
|-
| [[Bridget Herlihy]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-31
|
|
|
| [[:d:Q119539970|Q119539970]]
| 0
|-
| [[Maura Fitzpatrick]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-02-27
|
|
|
| [[:d:Q119541214|Q119541214]]
| 0
|-
| [[Anna Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-06-18
|
|
|
| [[:d:Q119551659|Q119551659]]
| 0
|-
| [[Aoife Anne O'Halloran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-07-05
|
|
|
| [[:d:Q135365106|Q135365106]]
| 0
|-
| [[Princess Elizabeth Adeogun]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-04-10
|
|
|
| [[:d:Q135367093|Q135367093]]
| 0
|-
| [[Tia Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-12-02
|
|
|
| [[:d:Q135368530|Q135368530]]
| 0
|-
| [[Hayley Nicole Lenihan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-12-19
|
|
|
| [[:d:Q135368531|Q135368531]]
| 0
|-
| [[Julie Milroy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-07-10
|
|
|
| [[:d:Q135368532|Q135368532]]
| 0
|-
| [[Liadan Tobin-Schnittger]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135371775|Q135371775]]
| 0
|-
| [[Courtney Anne Ryan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-06-16
|
|
|
| [[:d:Q135371776|Q135371776]]
| 0
|-
| [[Aoife Mary Tiernan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-05-30
|
|
|
| [[:d:Q135371777|Q135371777]]
| 0
|-
| [[Sarah Marie Phelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-10-02
|
|
|
| [[:d:Q135371778|Q135371778]]
| 0
|-
| [[Aislinn Finola O'Connell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-10-24
|
|
|
| [[:d:Q135371779|Q135371779]]
| 0
|-
| [[Aisling Catriona McCann]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-02-01
|
|
|
| [[:d:Q135371780|Q135371780]]
| 0
|-
| [[Sarah Kenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-01-24
|
|
|
| [[:d:Q135371781|Q135371781]]
| 0
|-
| [[Hollie Herlihy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-12-30
|
|
|
| [[:d:Q135371782|Q135371782]]
| 0
|-
| [[Shannen Sandra Holbrook]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-02-24
|
|
|
| [[:d:Q135371783|Q135371783]]
| 0
|-
| [[Olivia Margaret Dupuy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-27
|
|
|
| [[:d:Q135371784|Q135371784]]
| 0
|-
| [[Kelly Sarah Diggin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-03-05
|
|
|
| [[:d:Q135371785|Q135371785]]
| 0
|-
| [[Caoimhe Ann Blennerhassett]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1997" | 1997-12-15
|
|
|
| [[:d:Q135371786|Q135371786]]
| 0
|-
| [[Michaela Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-17
|
|
|
| [[:d:Q51098390|Q51098390]]
| 2
|-
| [[Anna Kerrison]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1998) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1998" | 1998-09-10
|
| [[Sasana]]
|
| [[:d:Q64148448|Q64148448]]
| 3
|-
| [[Elizabeth Morland]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-03
|
|
|
| [[:d:Q69815287|Q69815287]]
| 0
|-
| [[Mia Griffin]]
| [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 135.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1998) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-30
|
| [[Glenmore]]
|
| [[:d:Q86458131|Q86458131]]
| 9
|-
| [[Nadia Power]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-11
|
|
|
| [[:d:Q92433328|Q92433328]]
| 4
|-
| [[Eleanor Ryan-Doyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1998) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="1998" | 1998-05-14
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q97654611|Q97654611]]
| 1
|-
| [[Sarah Quinn]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1998" | 1998-04-08<br/>1998-08-04
|
|
|
| [[:d:Q106712933|Q106712933]]
| 1
|-
| [[Anna Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-21
|
|
|
| [[:d:Q119543104|Q119543104]]
| 0
|-
| [[Saoirse Power-Cassidy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-06-30
|
|
|
| [[:d:Q119553574|Q119553574]]
| 0
|-
| [[Fiona Everard]]
|
| Cianreathaí (*1998) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="1998" | 1998<br/>1998-09-30
|
|
|
| [[:d:Q123502237|Q123502237]]
| 2
|-
| [[Jennifer Lehane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1998) ♀
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="1998" | 1998-08-19
|
|
|
| [[:d:Q126487392|Q126487392]]
| 2
|-
| [[Kathy Baker]]
|
| Imreoir rugbaí (*1998) ♀
| [[imreoir rugbaí]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-23
|
|
|
| [[:d:Q128765068|Q128765068]]
| 3
|-
| [[Alison Jane Cleary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-13
|
|
|
| [[:d:Q135365098|Q135365098]]
| 0
|-
| [[Laura Anne Fortune]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-04-23
|
|
|
| [[:d:Q135365099|Q135365099]]
| 0
|-
| [[Katie Joanna Whelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-09-02
|
|
|
| [[:d:Q135365102|Q135365102]]
| 0
|-
| [[Ciara Catherine Wheeler]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-04-19
|
|
|
| [[:d:Q135365103|Q135365103]]
| 0
|-
| [[Chloe Gina Mullins]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-21
|
|
|
| [[:d:Q135365105|Q135365105]]
| 0
|-
| [[Anna Marie Brennan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-02-06
|
|
|
| [[:d:Q135365107|Q135365107]]
| 0
|-
| [[Aleksandra Joanna Macheta]]
|
| [[An Pholainn|Polannach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-13
|
|
|
| [[:d:Q135366449|Q135366449]]
| 0
|-
| [[Verity Jade Gunn O'Connor]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-09-07
|
|
|
| [[:d:Q135370232|Q135370232]]
| 0
|-
| [[Rachel Alexandra Leavy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-13
|
|
|
| [[:d:Q135370235|Q135370235]]
| 0
|-
| [[Olivia Ann Reid]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-27
|
|
|
| [[:d:Q135370236|Q135370236]]
| 0
|-
| [[Jenny Rachael Morrison]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-11-12
|
|
|
| [[:d:Q135370238|Q135370238]]
| 0
|-
| [[Annie Fanning]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-10-16
|
|
|
| [[:d:Q135370239|Q135370239]]
| 0
|-
| [[Billie Jean Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-10-23
|
|
|
| [[:d:Q135370241|Q135370241]]
| 0
|-
| [[Catherine Maria Connaire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-12-30
|
|
|
| [[:d:Q135370242|Q135370242]]
| 0
|-
| [[Áine McDonagh]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir agus imreoir peile Astrálaí (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]<br/>[[imreoir peile Astrálaí]]
| data-sort-value="1998" | 1998-08-28
|
|
|
| [[:d:Q135370247|Q135370247]]
| 1
|-
| [[Elizabeth Mary McGonnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-02-12
|
|
|
| [[:d:Q135370249|Q135370249]]
| 0
|-
| [[Aoife Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-03-10
|
|
|
| [[:d:Q135370251|Q135370251]]
| 0
|-
| [[Aisling Kindle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1998" | 1998-01-09
|
|
|
| [[:d:Q135370252|Q135370252]]
| 0
|-
| [[Aoife Beggs]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1999) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="1999" | 1999-10-23
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q29841599|Q29841599]]
| 5
|-
| [[Gina Akpe-Moses]]
| [[Íomhá:Gina Akpe-Moses at the 2018 European Athletics Championships.jpg|center|40px]]
| rábálaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-02-25
|
| [[Lagos]]
|
| [[:d:Q33133524|Q33133524]]
| 7
|-
| [[Ciara Neville]]
| [[Íomhá:Ciara Neville 2016.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1999) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="1999" | 1999-10-14
|
| [[Luimneach]]
|
| [[:d:Q50295760|Q50295760]]
| 4
|-
| [[Molly Scott]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-03-30
|
| [[Ceatharlach]]
|
| [[:d:Q55587528|Q55587528]]
| 2
|-
| [[Niamh Fogarty]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-05-16
|
|
|
| [[:d:Q94578252|Q94578252]]
| 2
|-
| [[Aoife Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-05-14
|
|
|
| [[:d:Q106712793|Q106712793]]
| 1
|-
| [[Michelle Carey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca (*1999) ♀
| [[imreoir haca]]
| data-sort-value="1999" | 1999-05-05
|
|
|
| [[:d:Q108106507|Q108106507]]
| 3
|-
| [[Stephanie Cotter]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q108143260|Q108143260]]
| 2
|-
| [[Grace Casey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] caiteoir sleá (*1999) ♀
| [[caiteoir sleá]]
| data-sort-value="1999" | 1999-01-16<br/>1999-06-16
|
|
|
| [[:d:Q109932829|Q109932829]]
| 0
|-
| [[Cathal Crosbie]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-12-09
|
|
|
| [[:d:Q112131519|Q112131519]]
| 1
|-
| [[Sarah Leahy]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="1999" | 1999-08-01
|
|
|
| [[:d:Q113864305|Q113864305]]
| 2
|-
| [[Claire Melia]]
| [[Íomhá:Baxi Ferrol - LDLC ASVEL Féminin 59.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-07-12
|
| [[Mainistir Eimhín]]
|
| [[:d:Q119564054|Q119564054]]
| 0
|-
| [[Erin Riordan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1999) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-09-02
|
|
|
| [[:d:Q128803241|Q128803241]]
| 2
|-
| [[Rachel Huijsdens]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-06-23
|
|
|
| [[:d:Q135367962|Q135367962]]
| 0
|-
| [[Maggie Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-08-10
|
|
|
| [[:d:Q135367963|Q135367963]]
| 0
|-
| [[Mae-Therese Creane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-01-29
|
|
|
| [[:d:Q135367964|Q135367964]]
| 0
|-
| [[Sorcha Tiernan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-09-18
|
|
|
| [[:d:Q135367966|Q135367966]]
| 0
|-
| [[Amy Dooley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-06-09
|
|
|
| [[:d:Q135367967|Q135367967]]
| 0
|-
| [[Louise Scannell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-09-10
|
|
|
| [[:d:Q135367968|Q135367968]]
| 0
|-
| [[Amy Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="1999" | 1999-04-03
|
|
|
| [[:d:Q135367970|Q135367970]]
| 0
|-
| [[Anne Condon]]
|
| [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] eolaí ríomhaireachta agus múinteoir ollscoile (*2000) ♀; Comhalta de chuid an ACM, Tulip Award in DNA Computing, Anita Borg Institute Women of Vision Awards agus Comhalta de Chumann Ríoga Cheanada; member of Cumann Ríoga Cheanada agus Association for Computing Machinery
| [[eolaí ríomhaireachta]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q11489|Q11489]]
| 3
|-
| [[Tina Reynolds]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Na Clocha Liatha]]
|
| [[:d:Q514752|Q514752]]
| 9
|-
| [[Bernadette Ní Ghallchóir]]
| [[Íomhá:Bernadette Ní Ghallchóir PBS 1971.jpg|center|40px]]
| láithreoir teilifíse Éireannach
| [[láithreoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Muineachán]]
|
| [[:d:Q822164|Q822164]]
| 7
|-
| [[Eibhlin Byrne]]
|
| méara Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1301175|Q1301175]]
| 3
|-
| [[Sophie Merry]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], [[Mainicín faisin|mainicín]], beochantóir, [[Aisteoir|aisteoir]] agus damhsóir (*2000) ♀
| [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[beochantóir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[damhsóir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1348496|Q1348496]]
| 3
|-
| [[Maria Corrigan]]
|
| polaiteoir Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]
|
| [[:d:Q1669568|Q1669568]]
| 3
|-
| [[Terry O'Flaherty]]
|
| méara Éireannach
| [[polaiteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1720409|Q1720409]]
| 2
|-
| [[Lise Hearns]]
|
| ban-aisteoir Éireannach
| [[aisteoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
|
|
| [[:d:Q1827914|Q1827914]]
| 1
|-
| [[Liz Weir]]
|
| údar Éireannach
| [[scríbhneoir]]
| data-sort-value="2000" | 20th century
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q1866600|Q1866600]]
| 4
|-
| [[Rebecca Stokell]]
|
| cruicéadaí Éireannach
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="2000" | 2000-03-13
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q29891153|Q29891153]]
| 6
|-
| [[Mona McSharry]]
| [[Íomhá:Mona McSharry (IRL) 2018.jpg|center|40px]]
| snámhóir Éireannach
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-08-21
|
| [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]]
|
| [[:d:Q33319799|Q33319799]]
| 19
|-
| [[Cara Murray]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*2000) ♀
| [[cruicéadaí]]
| data-sort-value="2000" | 2000-11-01
|
| [[Béal Feirste]]
|
| [[:d:Q54861582|Q54861582]]
| 6
|-
| [[Sommer Lecky]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-14<br/>2000-06-16
|
| [[Inis Ceithleann]]
|
| [[:d:Q69813606|Q69813606]]
| 2
|-
| [[Davicia Patterson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-12-15
|
|
|
| [[:d:Q69820489|Q69820489]]
| 0
|-
| [[Diana Mirza]]
|
| Imreoir fichille (*2000) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-16
|
|
|
| [[:d:Q109383024|Q109383024]]
| 2
|-
| [[Lauren Roy]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-09-25
|
|
|
| [[:d:Q113864274|Q113864274]]
| 2
|-
| [[Bronagh Power-Cassidy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-09-15
|
|
|
| [[:d:Q119543792|Q119543792]]
| 1
|-
| [[Enya Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-08-31
|
|
|
| [[:d:Q119550072|Q119550072]]
| 0
|-
| [[Eibhia Ni Mhuireagain]]
|
| Imreoir fichille (*2000) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="2000" | 2000
|
|
|
| [[:d:Q124424504|Q124424504]]
| 0
|-
| [[Lauren Cadden]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-07
|
|
|
| [[:d:Q126173619|Q126173619]]
| 2
|-
| [[Jodie McCann]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-02-03
|
|
|
| [[:d:Q126685911|Q126685911]]
| 4
|-
| [[Lynn Tunnah]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-14
|
|
|
| [[:d:Q135363157|Q135363157]]
| 0
|-
| [[Annaliese Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-02-08
|
|
|
| [[:d:Q135366286|Q135366286]]
| 0
|-
| [[Maeve Aine O'Seaghdha]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-07-26
|
|
|
| [[:d:Q135366287|Q135366287]]
| 0
|-
| [[Alison Blaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-04-22
|
|
|
| [[:d:Q135366288|Q135366288]]
| 0
|-
| [[Ella McCloskey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-07-20
|
|
|
| [[:d:Q135366289|Q135366289]]
| 0
|-
| [[Maeve Patricia Cannon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-03-15
|
|
|
| [[:d:Q135366291|Q135366291]]
| 0
|-
| [[Nicole Patrice Clancy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-06-13
|
|
|
| [[:d:Q135366294|Q135366294]]
| 0
|-
| [[Niamh Christine Masterson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-02-26
|
|
|
| [[:d:Q135367965|Q135367965]]
| 0
|-
| [[Maeve Phelan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2000" | 2000-05-05
|
|
|
| [[:d:Q135367969|Q135367969]]
| 0
|-
| [[Dayna Finn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus imreoir peile Astrálaí (*2000) ♀
| [[cispheileadóir]]<br/>[[imreoir peile Astrálaí]]
| data-sort-value="2000" | 2000-02-09
|
|
|
| [[:d:Q135367973|Q135367973]]
| 1
|-
| [[Laura Nicholson]]
| [[Íomhá:Laura Nicholson.jpg|center|40px]]
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2000" | 2000-03-29
|
| [[Corcaigh]]
|
| [[:d:Q135649345|Q135649345]]
| 2
|-
| [[Tyler Toland]]
|
| imreoir sacair
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2001" | 2001-08-08
|
| [[Baile Suingean]]
|
| [[:d:Q42666544|Q42666544]]
| 6
|-
| [[Lara Gillespie]]
| [[Íomhá:2019 UCI Juniors Track World Championships 007.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*2001) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-21
|
| [[Cill Mhantáin]]
|
| [[:d:Q52153640|Q52153640]]
| 14
|-
| [[Sophie O'Sullivan]]
| [[Íomhá:Sophie O'Sullivan.jpg|center|40px]]
| lúthchleasaí Éireannach
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-23
|
| [[Melbourne]]
|
| [[:d:Q55425594|Q55425594]]
| 7
|-
| [[Alex Chan-Taylor]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2001" | 2001-02-21
|
|
|
| [[:d:Q55739862|Q55739862]]
| 0
|-
| [[Tanya Watson]]
| [[Íomhá:2018-10-13 Jump 3 (Diving Girls 10m platform) at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–039.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*2001) ♀
| [[tumadóir iomaíoachta]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-24
|
| [[Southampton]]
|
| [[:d:Q65675690|Q65675690]]
| 5
|-
| [[Niamh Coyne]]
| [[Íomhá:2018-10-10 Swimming Girls' 100m Breaststroke Final at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–034.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-06-22
|
|
|
| [[:d:Q65952719|Q65952719]]
| 4
|-
| [[Ciara Bracken]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-20
|
|
|
| [[:d:Q119554443|Q119554443]]
| 0
|-
| [[Deborah Ogayemi]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-10-12
|
|
|
| [[:d:Q119561035|Q119561035]]
| 0
|-
| [[Danielle Donegan]]
|
| Cianreathaí (*2001) ♀
| [[cianreathaí]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-05
|
|
|
| [[:d:Q125188525|Q125188525]]
| 1
|-
| [[Daina Moorehouse]]
| [[Íomhá:2025 World Boxing Championships 20250906 102037 Daina Moorehouse (IRL).jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*2001) ♀
| [[dornálaí]]
| data-sort-value="2001" | 2001-09-16
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q126709567|Q126709567]]
| 3
|-
| [[Rachel McCann]]
|
| Rábálaí (*2001) ♀
| [[rábálaí]]
| data-sort-value="2001" | 2001-09-26
|
|
|
| [[:d:Q127785359|Q127785359]]
| 2
|-
| [[Ciara McGing]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-03-03
|
|
|
| [[:d:Q128693679|Q128693679]]
| 2
|-
| [[Victoria Catterson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-03-25
|
|
|
| [[:d:Q128803156|Q128803156]]
| 2
|-
| [[Erin Healy]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2001) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-05
|
|
|
| [[:d:Q135106443|Q135106443]]
| 2
|-
| [[Ciara Tolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-11-30
|
|
|
| [[:d:Q135360972|Q135360972]]
| 0
|-
| [[Eve Nealon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-06-25
|
|
|
| [[:d:Q135363158|Q135363158]]
| 0
|-
| [[Katie Williamson]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-05-11
|
|
|
| [[:d:Q135364030|Q135364030]]
| 0
|-
| [[Alexandra Mary Mulligan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-14
|
|
|
| [[:d:Q135364031|Q135364031]]
| 0
|-
| [[Katie Niamh Walshe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-07-19
|
|
|
| [[:d:Q135364032|Q135364032]]
| 0
|-
| [[Lainey Nolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-09-19
|
|
|
| [[:d:Q135364033|Q135364033]]
| 0
|-
| [[Mia Furlong]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-12-21
|
|
|
| [[:d:Q135364034|Q135364034]]
| 0
|-
| [[Niamh Kenny]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-04-28
|
|
|
| [[:d:Q135364035|Q135364035]]
| 0
|-
| [[Ciara Veronica White]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-01-15
|
|
|
| [[:d:Q135364036|Q135364036]]
| 0
|-
| [[Anna Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135364037|Q135364037]]
| 0
|-
| [[Lauren Darcy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-06-01
|
|
|
| [[:d:Q135364038|Q135364038]]
| 0
|-
| [[Abby Flynn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2001" | 2001-07-05
|
|
|
| [[:d:Q135366295|Q135366295]]
| 0
|-
| [[Mavie Österreicher]]
|
| [[An Ostair|Ostarach]] imreoir leadóige (*2002) ♀
| [[imreoir leadóige]]
| data-sort-value="2002" | 2002-04-05
|
| [[Vín]]
|
| [[:d:Q57242668|Q57242668]]
| 4
|-
| [[Emily Kraft]]
| [[Íomhá:Emily Kraft Lewes FC Women (52384339143).jpg|center|40px]]
| imreoir sacair Éireannach (2002-)
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-18
|
| [[Frankfurt]]
|
| [[:d:Q60713591|Q60713591]]
| 6
|-
| [[Alexandra Troy]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2002" | 2002-03-07
|
|
|
| [[:d:Q65554597|Q65554597]]
| 0
|-
| [[Emma Austin]]
| [[Íomhá:2020-01-14 Alpine skiing at the 2020 Winter Youth Olympics – Women's Slalom (Martin Rulsch) 335.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] sciálaí Alpach (*2002) ♀
| [[sciálaí Alpach]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-31
|
|
|
| [[:d:Q81901202|Q81901202]]
| 2
|-
| [[Melisa Filis]]
| [[Íomhá:Melisa Filis 2019.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2002) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2002" | 2002-07-30
|
| [[Essex]]
|
| [[:d:Q83196933|Q83196933]]
| 7
|-
| [[Michaela Corcoran]]
|
| [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] lúthchleasaí (*2002) ♀
| [[lúthchleasaí]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-07
|
| [[Houston, Texas|Houston]]
|
| [[:d:Q90898291|Q90898291]]
| 3
|-
| [[Adeyemi Talabi]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2002" | 2002-12-25
|
| [[An Longfort]]
|
| [[:d:Q113864217|Q113864217]]
| 1
|-
| [[Sabhbh Edwards Murphy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-07-17
|
|
|
| [[:d:Q119549084|Q119549084]]
| 0
|-
| [[Erin Maguire]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-12-16
|
|
|
| [[:d:Q119550959|Q119550959]]
| 0
|-
| [[Maria Godden]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2002) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-31
|
|
|
| [[:d:Q124671917|Q124671917]]
| 1
|-
| [[Laura Mooney]]
| [[Íomhá:Laura Mooney 01.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2002" | 2002<br/>2002-01-25
|
|
|
| [[:d:Q126623596|Q126623596]]
| 2
|-
| [[Madison Corcoran]]
| [[Íomhá:2022 ICF Canoe Slalom World Championships - Madison Corcoran - Ireland - by 2eight - 9SC6114.jpg|center|40px]]
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*2002) ♀
| [[canúálaí]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-07
|
| [[Houston, Texas|Houston]]
|
| [[:d:Q127784722|Q127784722]]
| 5
|-
| [[Lauryn Homan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-05-20
|
|
|
| [[:d:Q135356265|Q135356265]]
| 0
|-
| [[Sarah Flemming]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-06
|
|
|
| [[:d:Q135358786|Q135358786]]
| 0
|-
| [[Jasmine Burke]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-03-02
|
|
|
| [[:d:Q135358788|Q135358788]]
| 0
|-
| [[Fatimah Akorede]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-08-03
|
|
|
| [[:d:Q135362059|Q135362059]]
| 0
|-
| [[Gillian Wheeler]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-01-05
|
|
|
| [[:d:Q135362060|Q135362060]]
| 0
|-
| [[Sinead Boyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-06-01
|
|
|
| [[:d:Q135362061|Q135362061]]
| 0
|-
| [[Siofra O'Shea]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-01-10
|
|
|
| [[:d:Q135362062|Q135362062]]
| 0
|-
| [[Abigail Rafferty]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-05-28
|
|
|
| [[:d:Q135362063|Q135362063]]
| 0
|-
| [[Kate Hickey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-10-15
|
|
|
| [[:d:Q135362064|Q135362064]]
| 0
|-
| [[Lisa Blaney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-05-02
|
|
|
| [[:d:Q135362170|Q135362170]]
| 0
|-
| [[Ciara Byrne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-07-26
|
|
|
| [[:d:Q135362171|Q135362171]]
| 0
|-
| [[Shauna Dooley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2002" | 2002-02-17
|
|
|
| [[:d:Q135362172|Q135362172]]
| 0
|-
| [[Fiona McAdams]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-12
|
|
|
| [[:d:Q65554282|Q65554282]]
| 0
|-
| [[Nicola Tuthill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus caiteoir oird (*2003) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[caiteoir oird]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-22
|
|
|
| [[:d:Q115651644|Q115651644]]
| 6
|-
| [[Molly Moffitt]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-03-02
|
|
|
| [[:d:Q119536967|Q119536967]]
| 0
|-
| [[Ella O'Donnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-09-29
|
|
|
| [[:d:Q119554886|Q119554886]]
| 0
|-
| [[Paris McCarthy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-13
|
|
|
| [[:d:Q119564680|Q119564680]]
| 0
|-
| [[Ava O'Connor]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2003) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2003" | 2003-09-19
|
|
|
| [[:d:Q125188526|Q125188526]]
| 1
|-
| [[Ellie Glavin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-30
|
|
|
| [[:d:Q135358579|Q135358579]]
| 0
|-
| [[Shannon Cunningham]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-06-19
|
|
|
| [[:d:Q135359457|Q135359457]]
| 0
|-
| [[Rebecca Anne Hynes]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-08-21
|
|
|
| [[:d:Q135359458|Q135359458]]
| 0
|-
| [[Emma Glavin]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-12-30
|
|
|
| [[:d:Q135359460|Q135359460]]
| 0
|-
| [[Casey Mulvey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-04-06
|
|
|
| [[:d:Q135360144|Q135360144]]
| 0
|-
| [[Miah Ryan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-04-19
|
|
|
| [[:d:Q135360147|Q135360147]]
| 0
|-
| [[Kara McCleane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-05-23
|
|
|
| [[:d:Q135360148|Q135360148]]
| 0
|-
| [[Kate Kelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-07-09
|
|
|
| [[:d:Q135360149|Q135360149]]
| 0
|-
| [[Sinead Keane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-05-13
|
|
|
| [[:d:Q135360151|Q135360151]]
| 0
|-
| [[Sophie Moore]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-03-25
|
|
|
| [[:d:Q135360152|Q135360152]]
| 0
|-
| [[Hazel Finn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2003" | 2003-05-22
|
|
|
| [[:d:Q135362040|Q135362040]]
| 0
|-
| [[Elizabeth Golding]]
|
| Scátálaí fíorach (*2004) ♀
| [[scátálaí fíorach]]
| data-sort-value="2004" | 2004-09-28
|
| [[Moscó]]
|
| [[:d:Q56395775|Q56395775]]
| 0
|-
| [[Jenna Slattery]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*2004) ♀
| [[imreoir sacair]]
| data-sort-value="2004" | 2004-03-17
|
|
|
| [[:d:Q98090913|Q98090913]]
| 1
|-
| [[Emma Jeffers]]
| [[Íomhá:Emma Jeffers - Présentation TCFIA 2024.jpg|center|40px]]
| [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] rothaí spóirt (*2004) ♀
| [[rothaí spóirt]]
| data-sort-value="2004" | 2004-11-11
|
| [[Eccleston]]
|
| [[:d:Q119104466|Q119104466]]
| 2
|-
| [[Amy Duggan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-08-16
|
|
|
| [[:d:Q119540104|Q119540104]]
| 0
|-
| [[Maeve O'Neill]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2004" | 2004-03-09
|
|
|
| [[:d:Q122806335|Q122806335]]
| 2
|-
| [[Kate O'Connell]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2004" | 2004-08-11
|
|
|
| [[:d:Q122808599|Q122808599]]
| 1
|-
| [[Orla Dullaghan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-12-16
|
|
|
| [[:d:Q135352415|Q135352415]]
| 0
|-
| [[Leilani Turner]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-11-11
|
|
|
| [[:d:Q135352416|Q135352416]]
| 0
|-
| [[Katie Flanagan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-06-28
|
|
|
| [[:d:Q135353433|Q135353433]]
| 0
|-
| [[Emily Smyth]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-05-01
|
|
|
| [[:d:Q135353434|Q135353434]]
| 0
|-
| [[Rachel Callery]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-02-04
|
|
|
| [[:d:Q135356074|Q135356074]]
| 0
|-
| [[Niamh Tolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-06-04
|
|
|
| [[:d:Q135356077|Q135356077]]
| 0
|-
| [[Niamh O'Leary]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-02-05
|
|
|
| [[:d:Q135356078|Q135356078]]
| 0
|-
| [[Erica Egan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-01-09
|
|
|
| [[:d:Q135356079|Q135356079]]
| 0
|-
| [[Micaiah Fubara]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-10-10
|
|
|
| [[:d:Q135356080|Q135356080]]
| 0
|-
| [[Lucy Coogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-04-12
|
|
|
| [[:d:Q135358581|Q135358581]]
| 0
|-
| [[Maria Kealy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-07-02
|
|
|
| [[:d:Q135359459|Q135359459]]
| 0
|-
| [[Tania Salvado-McCormack]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-03-18
|
|
|
| [[:d:Q135360141|Q135360141]]
| 0
|-
| [[Michelle Ugwah]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-12-07
|
|
|
| [[:d:Q135360142|Q135360142]]
| 0
|-
| [[Sarah Hickey]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2004" | 2004-04-12
|
|
|
| [[:d:Q135360150|Q135360150]]
| 0
|-
| [[Anna Gavigan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2004" | 2004-05-19
|
|
|
| [[:d:Q135467791|Q135467791]]
| 1
|-
| [[Trisha Kanyamarala]]
| [[Íomhá:TrishaKanyamarala23.jpg|center|40px]]
| [[An India|Indiach]] imreoir fichille (*2005) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="2005" | 2005
|
|
|
| [[:d:Q81826781|Q81826781]]
| 5
|-
| [[Ava Rochford]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-31
|
|
|
| [[:d:Q113302787|Q113302787]]
| 1
|-
| [[Elizabeth Ndudi]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2005" | 2005-03-21
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q121338851|Q121338851]]
| 4
|-
| [[Gandy Malou-Mamel]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-31
|
|
|
| [[:d:Q135352417|Q135352417]]
| 1
|-
| [[Emer Dunne]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-10-29
|
|
|
| [[:d:Q135354136|Q135354136]]
| 0
|-
| [[Katie O'Sullivan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-11-26
|
|
|
| [[:d:Q135354521|Q135354521]]
| 0
|-
| [[Rachel Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-21
|
|
|
| [[:d:Q135358213|Q135358213]]
| 0
|-
| [[Alannah O'Connell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-07-17
|
|
|
| [[:d:Q135358214|Q135358214]]
| 0
|-
| [[Priya Doyle]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-12-28
|
|
|
| [[:d:Q135358215|Q135358215]]
| 0
|-
| [[Bree Shelley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-06-18
|
|
|
| [[:d:Q135358239|Q135358239]]
| 0
|-
| [[Rebecca Sexton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-08-17
|
|
|
| [[:d:Q135358240|Q135358240]]
| 0
|-
| [[Isabelle McSweeney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-07-18
|
|
|
| [[:d:Q135358245|Q135358245]]
| 0
|-
| [[Emma Gribben]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-04-08
|
|
|
| [[:d:Q135358246|Q135358246]]
| 0
|-
| [[Caitlin Gloeckner]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-10-03
|
|
|
| [[:d:Q135358247|Q135358247]]
| 0
|-
| [[Lucy Devoy]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2005" | 2005-03-09
|
|
|
| [[:d:Q135358248|Q135358248]]
| 0
|-
| [[Sarah Courtney]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-12-18
|
|
|
| [[:d:Q135351864|Q135351864]]
| 0
|-
| [[Laura McFarland]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-05-31
|
|
|
| [[:d:Q135351865|Q135351865]]
| 0
|-
| [[Karolina Gierszal]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Pholainn|polannach]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-04-24
|
|
|
| [[:d:Q135355491|Q135355491]]
| 0
|-
| [[Ava Walshe]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-07-21
|
|
|
| [[:d:Q135355954|Q135355954]]
| 0
|-
| [[Clara Boyce]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-03-03
|
|
|
| [[:d:Q135355996|Q135355996]]
| 0
|-
| [[Shannon Quigley]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-10-25
|
|
|
| [[:d:Q135356011|Q135356011]]
| 0
|-
| [[Kelly Bracken]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-03-31
|
|
|
| [[:d:Q135356012|Q135356012]]
| 0
|-
| [[Grace Prenter]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-12-05
|
|
|
| [[:d:Q135356014|Q135356014]]
| 0
|-
| [[Emma Tolan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-03-23
|
|
|
| [[:d:Q135356015|Q135356015]]
| 0
|-
| [[Caoimhe Gilligan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-10-07
|
|
|
| [[:d:Q135356017|Q135356017]]
| 0
|-
| [[Leah McMahon]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-06-02
|
|
|
| [[:d:Q135358238|Q135358238]]
| 0
|-
| [[Aisling Moran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-11-23
|
|
|
| [[:d:Q135358244|Q135358244]]
| 0
|-
| [[Shauna Curran]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-02-02
|
|
|
| [[:d:Q135358249|Q135358249]]
| 0
|-
| [[Rachel Bowdren]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2006" | 2006-02-01
|
|
|
| [[:d:Q135358250|Q135358250]]
| 0
|-
| [[Fatima Amusan]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2006) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
| data-sort-value="2006" | 2006-05-30
|
|
|
| [[:d:Q135742833|Q135742833]]
| 1
|-
| [[Precious Akpe-Moses]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus rábálaí (*2006) ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[rábálaí]]
| data-sort-value="2006" | 2006-07-09
|
|
|
| [[:d:Q135747915|Q135747915]]
| 1
|-
| [[Grace Davison]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2007) ♀
| [[snámhóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-08-26
|
|
|
| [[:d:Q130220494|Q130220494]]
| 2
|-
| [[Lara Putar]]
|
| Imreoir fichille (*2007) ♀
| [[imreoir fichille]]
| data-sort-value="2007" | 2007-02-12
|
|
|
| [[:d:Q131767687|Q131767687]]
| 0
|-
| [[Una O'Brien]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-12-05
|
|
|
| [[:d:Q135353330|Q135353330]]
| 0
|-
| [[Sophie Staunton]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-02-03
|
|
|
| [[:d:Q135353331|Q135353331]]
| 0
|-
| [[Riodhna McGrath]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-03-11
|
|
|
| [[:d:Q135353332|Q135353332]]
| 0
|-
| [[Kira Lynch]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-09-21
|
|
|
| [[:d:Q135353333|Q135353333]]
| 0
|-
| [[Sidney Quinn]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2007) ♀; child of Kieran Quinn agus Jen Critchley
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-04-16
|
|
|
| [[:d:Q135353335|Q135353335]]
| 0
|-
| [[Faye McDonnell]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-05-08
|
|
|
| [[:d:Q135353337|Q135353337]]
| 0
|-
| [[Andrea Jude]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An India|indiach]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-02-19
|
|
|
| [[:d:Q135353338|Q135353338]]
| 0
|-
| [[Helena Keane]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-12-18
|
|
|
| [[:d:Q135356013|Q135356013]]
| 0
|-
| [[Ciara Brogan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2007" | 2007-10-16
|
|
|
| [[:d:Q135356016|Q135356016]]
| 0
|-
| [[Amber Buchanan]]
|
| imreoir badmantain
| [[imreoir badmantain]]
| data-sort-value="2008" | 2008-05-21
|
|
|
| [[:d:Q62393479|Q62393479]]
| 0
|-
| [[Naomi Farrington]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-04-23
|
|
|
| [[:d:Q135352455|Q135352455]]
| 0
|-
| [[Muireann Teahan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-10-24
|
|
|
| [[:d:Q135352456|Q135352456]]
| 0
|-
| [[Maebh Purtill]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-06-10
|
|
|
| [[:d:Q135352459|Q135352459]]
| 0
|-
| [[Lucy Walsh]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-12-19
|
|
|
| [[:d:Q135352460|Q135352460]]
| 0
|-
| [[Katie Behan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-05-25
|
|
|
| [[:d:Q135352464|Q135352464]]
| 0
|-
| [[Eabha Booth]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-02-05
|
|
|
| [[:d:Q135352465|Q135352465]]
| 0
|-
| [[Caoimhe Timmons]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-02-14
|
|
|
| [[:d:Q135352518|Q135352518]]
| 0
|-
| [[Abbie Lyons]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-10-23
|
|
|
| [[:d:Q135352519|Q135352519]]
| 0
|-
| [[Kaitlyn Summers]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-10-18
|
|
|
| [[:d:Q135353334|Q135353334]]
| 0
|-
| [[Francesca Kyamagero]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Uganda|ugandach]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-08-11
|
|
|
| [[:d:Q135353336|Q135353336]]
| 0
|-
| [[Aoibheann Donnelly]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2008" | 2008-08-01
|
|
|
| [[:d:Q135353339|Q135353339]]
| 0
|-
| [[Madelyn Hartigan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀
| [[cispheileadóir]]
| data-sort-value="2009" | 2009-08-18
|
|
|
| [[:d:Q135352457|Q135352457]]
| 0
|-
| [[Carmel Gunning]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[amhránaí]]<br/>[[ceoleolaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[fliúiteadóir]]
|
|
| [[An Ghaobhach]]
|
| [[:d:Q951887|Q951887]]
| 2
|-
| [[Rita Connolly]]
|
| amhránaí
| [[amhránaí]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q956109|Q956109]]
| 4
|-
| [[Samthann]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[File|file]] agus [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (†739) ♀
| [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]
|
| data-sort-value="739" | 739-12-19
|
|
| [[:d:Q1278739|Q1278739]]
| 4
|-
| [[Juanita Wilson]]
|
| stiúrthóir scannán
| [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q1710722|Q1710722]]
| 7
|-
| [[Mairéad Phelan]]
|
| amhránaí Éireannach
| [[amhránaí]]
|
|
|
|
| [[:d:Q1941074|Q1941074]]
| 1
|-
| [[Vyvienne Long]]
|
| ceoltóir Éireannach
| [[ceoltóir]]
|
|
| [[Baile Átha Cliath]]
|
| [[:d:Q2069395|Q2069395]]
| 4
|-
| [[Teresa Kidd]]
|
| Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀
| [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]
|
|
|
|
| [[:d:Q2311088|Q2311088]]
| 1
|-
| [[Mary Brannagan]]
|
| [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille ♀
| [[imreoir fichille]]
|
|
|
|
| [[:d:Q110161410|Q110161410]]
| 2
|}
----
∑ 984 items.
{{wikidata list end}}
[[Catagóir:Mná Éireannacha|*]]
cmnor1tk099zbgr0x0undmkyixkahix
Gradaim Iriseoireachta na hÉireann
0
110523
1330807
1319359
2026-10-28T00:29:37Z
Taghdtaighde
60452
Catagóirí curtha leis agus mionathruithe
1330807
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Bronnann NewsBrands Ireland '''Gradaim Iriseoireachta na hÉireann''' gach bliain ar [[iriseoirí]] agus [[nuachtáin]] Éireannach i gcatagóirí éagsúla.<ref>https://www.artscouncil.ie/ga/Nuacht/Literature/Writer-in-Residence/Fellowship-appointments-for-2022/{{Dead link|date=Aibreán 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
I measc na mbuaiteoirí bhí [[Fintan O'Toole]], an ''[[Irish Examiner]]'' agus ''[[ExtraG.ie]]''.<ref>{{Lua idirlín |url=https://nuacht-gaeilge.com/eireann/bhuaigh-an-irish-examiner-leathanach-tosaigh-na-bliana-ag-gradaim-iriseoireachta-na-heireann-2023/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2023-11-16 |archivedate=2023-11-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231116213311/https://nuacht-gaeilge.com/eireann/bhuaigh-an-irish-examiner-leathanach-tosaigh-na-bliana-ag-gradaim-iriseoireachta-na-heireann-2023/ }}</ref><ref>https://extrag.ie/2023/11/13/nuacht/extrag-ie-ainmnithe-morghradam/</ref>
== Féach freisin ==
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* [[Gradaim Náisiúnta Meán na Mac Léinn]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [https://www.JournalismAwards.ie JournalismAwards.ie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116103350/https://journalismawards.ie/ |date=2023-11-16 }}
{{Síol-ie}}
[[Catagóir:Iriseoireacht| ]]
[[Catagóir:Dámhachtainí]]
[[Catagóir:Meáin na hÉireann]]
[[Catagóir:Tionscal na meán]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2011]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2010í]]
4qpw60qov5rc4u916jitkh0i6vjw234
Pearsa Theilifíse na Bliana
0
111618
1330813
1198997
2026-10-28T00:48:56Z
Taghdtaighde
60452
Catagóirí athraithe agus beagán eile
1330813
wikitext
text/x-wiki
Gradam a bhronntar gach bliain ag [[Oireachtas na Gaeilge]] is ea '''Pearsa Theilifíse na Bliana''', atá mar chuid de [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Ghradaim Chumarsáide an Oireachtais]]. Sna luathbhlianta, thugtaí '''Craoltóir Teilifíse na Bliana''' air.
== Buaiteoirí ==
* 1999 — [[Seán Ó Tuairisg]]
* 2000 — [[Pat Butler]]
* 2001 — [[Macdara Ó Fátharta]]
* 2002 — [[Hector Ó hEochagáin]]
* 2003 — [[Páidí Ó Lionáird]]
* 2004 — [[Hiúdaí]]
* 2005 — [[Brian Tyers]]
* 2006 — [[Aoife Ní Thuairisg]]
* 2007 — [[Dáithí Ó Sé]]
* 2008 — [[Síle Ní Bhraonáin]]
* 2009 — [[Dáithí Ó Sé]]
* 2010 — [[Eimear Ní Chonaola]]
* 2011 — [[Eimear Ní Chonaola]]
* 2012 — [[Páidí Ó Lionáird]]
* 2013 — [[Dara Ó Cinnéide]]
* 2014 — [[Róisín Ní Eadhra]]
* 2015 — [[Seán Mac an tSíthigh]]
* 2016 — [[Síle Nic Chonaonaigh]]
* 2017 — [[Eoin Warner]]
* 2018 — [[Caitlín Nic Aoidh]]
* 2019 — [[Síle Nic Chonaonaigh]]
* 2020 — [[Eoghan Mac Diarmada]]
* 2021 — [[Máire Bhreathnach]]
* 2022 — [[Niamh Ní Chróinín]]
* 2023 — [[Sinéad Ní Uallacháin]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/|teideal=Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|dátarochtana=2024-02-10}}</ref>
==Féach freisin==
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* [[Iriseoir na Bliana]]
* [[Pearsa Raidió na Bliana]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
[[Catagóir:Tionscal na teilifíse|*]]
j60oygkwubcz1vmi7evm15gs5hgvklb
1330816
1330813
2026-10-28T00:52:16Z
Taghdtaighde
60452
Catagóirí curtha leis
1330816
wikitext
text/x-wiki
Gradam a bhronntar gach bliain ag [[Oireachtas na Gaeilge]] is ea '''Pearsa Theilifíse na Bliana''', atá mar chuid de [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Ghradaim Chumarsáide an Oireachtais]]. Sna luathbhlianta, thugtaí '''Craoltóir Teilifíse na Bliana''' air.
== Buaiteoirí ==
* 1999 — [[Seán Ó Tuairisg]]
* 2000 — [[Pat Butler]]
* 2001 — [[Macdara Ó Fátharta]]
* 2002 — [[Hector Ó hEochagáin]]
* 2003 — [[Páidí Ó Lionáird]]
* 2004 — [[Hiúdaí]]
* 2005 — [[Brian Tyers]]
* 2006 — [[Aoife Ní Thuairisg]]
* 2007 — [[Dáithí Ó Sé]]
* 2008 — [[Síle Ní Bhraonáin]]
* 2009 — [[Dáithí Ó Sé]]
* 2010 — [[Eimear Ní Chonaola]]
* 2011 — [[Eimear Ní Chonaola]]
* 2012 — [[Páidí Ó Lionáird]]
* 2013 — [[Dara Ó Cinnéide]]
* 2014 — [[Róisín Ní Eadhra]]
* 2015 — [[Seán Mac an tSíthigh]]
* 2016 — [[Síle Nic Chonaonaigh]]
* 2017 — [[Eoin Warner]]
* 2018 — [[Caitlín Nic Aoidh]]
* 2019 — [[Síle Nic Chonaonaigh]]
* 2020 — [[Eoghan Mac Diarmada]]
* 2021 — [[Máire Bhreathnach]]
* 2022 — [[Niamh Ní Chróinín]]
* 2023 — [[Sinéad Ní Uallacháin]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/|teideal=Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|dátarochtana=2024-02-10}}</ref>
==Féach freisin==
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* [[Iriseoir na Bliana]]
* [[Pearsa Raidió na Bliana]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
[[Catagóir:Láithreoirí teilifíse Éireannacha|*]]
[[Catagóir:Láithreoirí teilifíse|*]]
[[Catagóir:Tionscal na teilifíse|*]]
71otd3gmbq1vl3b3riktk4bbs00wbez
1330818
1330816
2026-10-28T00:55:34Z
Taghdtaighde
60452
Sórtáil
1330818
wikitext
text/x-wiki
Gradam a bhronntar gach bliain ag [[Oireachtas na Gaeilge]] is ea '''Pearsa Theilifíse na Bliana''', atá mar chuid de [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Ghradaim Chumarsáide an Oireachtais]]. Sna luathbhlianta, thugtaí '''Craoltóir Teilifíse na Bliana''' air.
== Buaiteoirí ==
* 1999 — [[Seán Ó Tuairisg]]
* 2000 — [[Pat Butler]]
* 2001 — [[Macdara Ó Fátharta]]
* 2002 — [[Hector Ó hEochagáin]]
* 2003 — [[Páidí Ó Lionáird]]
* 2004 — [[Hiúdaí]]
* 2005 — [[Brian Tyers]]
* 2006 — [[Aoife Ní Thuairisg]]
* 2007 — [[Dáithí Ó Sé]]
* 2008 — [[Síle Ní Bhraonáin]]
* 2009 — [[Dáithí Ó Sé]]
* 2010 — [[Eimear Ní Chonaola]]
* 2011 — [[Eimear Ní Chonaola]]
* 2012 — [[Páidí Ó Lionáird]]
* 2013 — [[Dara Ó Cinnéide]]
* 2014 — [[Róisín Ní Eadhra]]
* 2015 — [[Seán Mac an tSíthigh]]
* 2016 — [[Síle Nic Chonaonaigh]]
* 2017 — [[Eoin Warner]]
* 2018 — [[Caitlín Nic Aoidh]]
* 2019 — [[Síle Nic Chonaonaigh]]
* 2020 — [[Eoghan Mac Diarmada]]
* 2021 — [[Máire Bhreathnach]]
* 2022 — [[Niamh Ní Chróinín]]
* 2023 — [[Sinéad Ní Uallacháin]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/|teideal=Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|dátarochtana=2024-02-10}}</ref>
==Féach freisin==
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* [[Iriseoir na Bliana]]
* [[Pearsa Raidió na Bliana]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Teilifis]]
[[Catagóir:Láithreoirí teilifíse Éireannacha|*]]
[[Catagóir:Láithreoirí teilifíse|*]]
[[Catagóir:Tionscal na teilifíse|*]]
0fzi4w23knyg6v5gjwfj3i6m51vtwvz
Pearsa Raidió na Bliana
0
111621
1330814
1198998
2026-10-28T00:49:15Z
Taghdtaighde
60452
Catagóirí athraithe agus beagán eile
1330814
wikitext
text/x-wiki
Gradam a bhronntar gach bliain ag [[Oireachtas na Gaeilge]] is ea '''Pearsa Raidió na Bliana''', atá mar chuid de [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Ghradaim Chumarsáide an Oireachtais]]. Sna luathbhlianta, thugtaí '''Craoltóir Raidió na Bliana''' air.
== Buaiteoirí ==
* 2000 — [[Máirtín Mac Donnchadha]]
* 2001 — [[Máirtín Tom Sheáinín Mac Donnacha]]
* 2002 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2003 — [[Neasa Ní Chualáin]] agus [[Seán Bán Breathnach]]
* 2004 — [[Séamus Mac Géidigh]]
* 2005 — [[Áine Ní Chuirreáin]]
* 2006 — [[Gemma Ní Chionnaith]]
* 2007 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2008 — [[Mícheál Ó Sé]]
* 2009 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2010 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2011 — [[Eibhlín Ní Chonghaile]]
* 2012 — [[Gearóid Mac Donncha]]
* 2013 — [[Cormac Ó hEadhra]]
* 2014 — [[Helen Ní Shé]]
* 2015 — [[Máirín Ní Ghadhra]]
* 2016 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2017 — [[Cormac Ó hEadhra]]
* 2018 — [[Helen Ní Shé]]
* 2019 — [[Gormfhlaith Ní Thuairisg]]
* 2020 — [[Áine Ní Bhreisleáin]]
* 2021 — [[Dáithí Murray]]
* 2022 — [[Seán Ó Dubhchon]]
* 2023 — [[Neansaí Ní Choisdealbha]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/|teideal=Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|dátarochtana=2024-02-10}}</ref>
==Féach freisin==
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* [[Iriseoir na Bliana]]
* [[Pearsa Theilifíse na Bliana]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
[[Catagóir:Raidió|*]]
tqepucrkmihdsc4dyb90xy9niqlgri4
1330815
1330814
2026-10-28T00:50:30Z
Taghdtaighde
60452
Catagóirí curtha leis
1330815
wikitext
text/x-wiki
Gradam a bhronntar gach bliain ag [[Oireachtas na Gaeilge]] is ea '''Pearsa Raidió na Bliana''', atá mar chuid de [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Ghradaim Chumarsáide an Oireachtais]]. Sna luathbhlianta, thugtaí '''Craoltóir Raidió na Bliana''' air.
== Buaiteoirí ==
* 2000 — [[Máirtín Mac Donnchadha]]
* 2001 — [[Máirtín Tom Sheáinín Mac Donnacha]]
* 2002 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2003 — [[Neasa Ní Chualáin]] agus [[Seán Bán Breathnach]]
* 2004 — [[Séamus Mac Géidigh]]
* 2005 — [[Áine Ní Chuirreáin]]
* 2006 — [[Gemma Ní Chionnaith]]
* 2007 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2008 — [[Mícheál Ó Sé]]
* 2009 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2010 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2011 — [[Eibhlín Ní Chonghaile]]
* 2012 — [[Gearóid Mac Donncha]]
* 2013 — [[Cormac Ó hEadhra]]
* 2014 — [[Helen Ní Shé]]
* 2015 — [[Máirín Ní Ghadhra]]
* 2016 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2017 — [[Cormac Ó hEadhra]]
* 2018 — [[Helen Ní Shé]]
* 2019 — [[Gormfhlaith Ní Thuairisg]]
* 2020 — [[Áine Ní Bhreisleáin]]
* 2021 — [[Dáithí Murray]]
* 2022 — [[Seán Ó Dubhchon]]
* 2023 — [[Neansaí Ní Choisdealbha]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/|teideal=Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|dátarochtana=2024-02-10}}</ref>
==Féach freisin==
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* [[Iriseoir na Bliana]]
* [[Pearsa Theilifíse na Bliana]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
[[Catagóir:Láithreoirí raidió Éireannacha|*]]
[[Catagóir:Láithreoirí raidió|*]]
[[Catagóir:Raidió|*]]
o4nh427sr0nqgj817jel3cyxyjbq0q3
1330819
1330815
2026-10-28T00:55:54Z
Taghdtaighde
60452
Sórtáil
1330819
wikitext
text/x-wiki
Gradam a bhronntar gach bliain ag [[Oireachtas na Gaeilge]] is ea '''Pearsa Raidió na Bliana''', atá mar chuid de [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Ghradaim Chumarsáide an Oireachtais]]. Sna luathbhlianta, thugtaí '''Craoltóir Raidió na Bliana''' air.
== Buaiteoirí ==
* 2000 — [[Máirtín Mac Donnchadha]]
* 2001 — [[Máirtín Tom Sheáinín Mac Donnacha]]
* 2002 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2003 — [[Neasa Ní Chualáin]] agus [[Seán Bán Breathnach]]
* 2004 — [[Séamus Mac Géidigh]]
* 2005 — [[Áine Ní Chuirreáin]]
* 2006 — [[Gemma Ní Chionnaith]]
* 2007 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2008 — [[Mícheál Ó Sé]]
* 2009 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2010 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2011 — [[Eibhlín Ní Chonghaile]]
* 2012 — [[Gearóid Mac Donncha]]
* 2013 — [[Cormac Ó hEadhra]]
* 2014 — [[Helen Ní Shé]]
* 2015 — [[Máirín Ní Ghadhra]]
* 2016 — [[Rónán Mac Aodha Bhuí]]
* 2017 — [[Cormac Ó hEadhra]]
* 2018 — [[Helen Ní Shé]]
* 2019 — [[Gormfhlaith Ní Thuairisg]]
* 2020 — [[Áine Ní Bhreisleáin]]
* 2021 — [[Dáithí Murray]]
* 2022 — [[Seán Ó Dubhchon]]
* 2023 — [[Neansaí Ní Choisdealbha]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/|teideal=Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|dátarochtana=2024-02-10}}</ref>
==Féach freisin==
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* [[Iriseoir na Bliana]]
* [[Pearsa Theilifíse na Bliana]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Raidio]]
[[Catagóir:Láithreoirí raidió Éireannacha|*]]
[[Catagóir:Láithreoirí raidió|*]]
[[Catagóir:Raidió|*]]
b940s908whrzkubp908j7dcfgh8it05
Iriseoir na Bliana
0
111624
1330812
1199002
2026-10-28T00:48:43Z
Taghdtaighde
60452
Catagóirí athraithe agus beagán eile
1330812
wikitext
text/x-wiki
Gradam a bhronntar gach bliain ag [[Oireachtas na Gaeilge]] is ea '''Iriseoir na Bliana''', atá mar chuid de [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Ghradaim Chumarsáide an Oireachtais]]. Idir 2013 agus 2016, cuireadh an gradam seo agus [[Colúnaí na Bliana]] le chéile mar ghradam amháin. Rinne athbheochan ar Colúnaí na Bliana mar chatagóir neamhspleách in 2021.
== Buaiteoirí ==
* 1999 — [[Liam Ó Muirthile]]
* 2000 — [[Eoghan Ó Néill]]
* 2001 — Foireann [[Foinse]]
* 2002 — [[Cathal Mac Coille]]
* 2003 — [[Timlín Ó Cearnaigh]]
* 2004 — [[Máirín Ní Ghadhra]]
* 2005 — [[Tomás Ó Mainnín]]
* 2006 — [[Rónán Mac Con Iomaire]]
* 2007 — [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]]
* 2008 — [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]]
* 2009 — [[Eoghan Ó Néill]]
* 2010 — [[Breandán Delap]]
* 2011 — [[Eoghan Ó Néill]]
* 2012 — [[Orla Bradshaw]]
* 2013 — [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]]
* 2014 — [[Alan Titley]]
* 2015 — [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]]
* 2016 — [[Alan Titley]]
* 2017 — [[Maitiú Ó Coimín]]
* 2018 — [[Seán Mac an tSíthigh]]
* 2019 — [[Tomás Ó Mainnín]]
* 2020 — [[Seán Mac an tSíthigh]]
* 2021 — [[Peadar Mac Gaoithín]]
* 2022 — [[Cóilín Ó Neachtain]]
* 2023 — [[Méabh Ní Thuathaláin]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/|teideal=Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|dátarochtana=2024-02-10}}</ref>
==Féach freisin==
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* [[Pearsa Theilifíse na Bliana]]
* [[Pearsa Raidió na Bliana]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
[[Catagóir:Iriseoireacht|*]]
[[Catagóir:Colúnaithe]]
nj2uk7zh1rj6ta2csgm2bm75l46eauw
1330817
1330812
2026-10-28T00:53:58Z
Taghdtaighde
60452
Catagóirí curtha leis
1330817
wikitext
text/x-wiki
Gradam a bhronntar gach bliain ag [[Oireachtas na Gaeilge]] is ea '''Iriseoir na Bliana''', atá mar chuid de [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Ghradaim Chumarsáide an Oireachtais]]. Idir 2013 agus 2016, cuireadh an gradam seo agus [[Colúnaí na Bliana]] le chéile mar ghradam amháin. Rinne athbheochan ar Colúnaí na Bliana mar chatagóir neamhspleách in 2021.
== Buaiteoirí ==
* 1999 — [[Liam Ó Muirthile]]
* 2000 — [[Eoghan Ó Néill]]
* 2001 — Foireann [[Foinse]]
* 2002 — [[Cathal Mac Coille]]
* 2003 — [[Timlín Ó Cearnaigh]]
* 2004 — [[Máirín Ní Ghadhra]]
* 2005 — [[Tomás Ó Mainnín]]
* 2006 — [[Rónán Mac Con Iomaire]]
* 2007 — [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]]
* 2008 — [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]]
* 2009 — [[Eoghan Ó Néill]]
* 2010 — [[Breandán Delap]]
* 2011 — [[Eoghan Ó Néill]]
* 2012 — [[Orla Bradshaw]]
* 2013 — [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]]
* 2014 — [[Alan Titley]]
* 2015 — [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]]
* 2016 — [[Alan Titley]]
* 2017 — [[Maitiú Ó Coimín]]
* 2018 — [[Seán Mac an tSíthigh]]
* 2019 — [[Tomás Ó Mainnín]]
* 2020 — [[Seán Mac an tSíthigh]]
* 2021 — [[Peadar Mac Gaoithín]]
* 2022 — [[Cóilín Ó Neachtain]]
* 2023 — [[Méabh Ní Thuathaláin]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/|teideal=Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|dátarochtana=2024-02-10}}</ref>
==Féach freisin==
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* [[Pearsa Theilifíse na Bliana]]
* [[Pearsa Raidió na Bliana]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
[[Catagóir:Iriseoirí Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Iriseoirí Éireannacha|*]]
[[Catagóir:Iriseoirí|*]]
[[Catagóir:Iriseoireacht|*]]
[[Catagóir:Colúnaithe]]
i43f8zri4usjx3m3hxrvc00u58gedir
An Páipéar (nuachtán)
0
116340
1330821
1319446
2026-10-28T01:03:28Z
Taghdtaighde
60452
Tugtha suas chun dáta agus beagán eile
1330821
wikitext
text/x-wiki
{{teideal iodálach}}
{{WD Bosca Sonraí Nuachtán
|tipus=nuachtán
|periodicitat=Seachtanán
|dia_publicacio=Dé hAoine
|editor=[[Caoimhín Ó Cadhla]]
|distribucio=I gcló agus ar líne
|digital=mailto:eolas@anpaipear.ie
}}
Is nuachtán seachtainiúil é '''''[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]'''''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://anpáipéar.ie/|teideal=anpáipéar.ie|údar=Gaelmheáin Teoranta|dáta=2024|dátarochtana=2024}}</ref> Seoladh é den chéad uair ag [[Oireachtas na Samhna]] 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/oireachtas-na-samhna/imeachtai-na-feile-2024/de-haoine.html|teideal=Dé hAoine {{!}}{{!}} An tOireachtas|work=www.antoireachtas.ie|dátarochtana=2024-11-01}}</ref><ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/nuachtan-nua-le-seoladh-ag-an-oireachtas/|teideal=Nuachtán nua le seoladh ag an Oireachtas|údar=[[Ciarán Dunbar]]|dáta=16 Deireadh Fómhair 2024|language=|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=03 Samhain 2024}}</ref> Is é 20 leathanach an eagrán toirt an nuachtáin.<ref name=":9">{{Luaigh foilseachán|title=Tús Áite: An Páipéar|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22557589-tus-aite-an-paipear/|language=ga-IE|author=Tús Áite|date=6 Samhain 2025|publisher=[[Raidió na Gaeltachta]]}}</ref><ref name=":8">{{Luaigh foilseachán|author=[[Caoimhín Ó Cadhla]]|date=31 Deireadh Fómhair 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/eagarfhocal-53/|title=Eagarfhocal #53|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=Eagrán 53}}</ref>
== Stair ==
D'fhógair Gaelmheáin Teoranta i mí Dheireadh Fómhair go raibh an comhlacht ar tí “an chéad nuachtán clóite Gaeilge ó cuireadh deireadh le ''[[Gaelscéal]]''”<ref group="nóta">Féach áfach ''[[Goitse]]''</ref> a fhoilsiú ar bhonn seachtainiúil gach Aoine ón 1 Samhain 2024.
Ba é [[Eoghan Ó Néill]] a sheol an nuachtán ar an 1 Samhain 2024<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Gaelmheáin|date=1ú Samhain|title=Nuachtán nua Gaelach le seoladh ag an Oireachtas|issue=Uimhir 1|year=2024|url=https://anpáipéar.ie/2024/11/nuachtan-nua-gaelach-le-seoladh-ag-an-oireachtas/|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|pages=lch 1}}</ref> agus bhí cóipeanna den chéad eagrán ar fáil ag Oireachtas na Samhna 2024. Scríobh an tUachtarán [[Mícheál D. Ó hUigínn|Micheál D. Ó hUigínn]] an chéad alt sa nuachtán.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nuachtan-cloite-gaeilge-nua-seolta-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Nuachtán clóite Gaeilge nua seolta ag Oireachtas na Samhna|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2 Samhain 2024|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-02}}</ref>
Is ball de [[Comhairle Preasa na hÉireann|Chomhairle Preasa na hÉireann]] é ''An Páipéar''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://pressombudsman.ie/member-publications/|teideal=Member Publications {{!}} Press Council|language=as Béarla|work=pressombudsman.ie|dátarochtana=2026-10-27}}</ref>
[[Íomhá:Eoghan Ó Néill ag can't faoi nuachtáin nua ag Oireachtas na Gaeilge 2024.jpg|alt=Eoghan Ó Néill ag caint faoi nuachtán nua ag Oireachtas na Gaeilge 2024 in Aonach an Oireachtais |mion|[[Eoghan Ó Néill]] ag labhairt faoin nuachtán nua ag Oireachtas na Samhna 2024|220x220px]]
== Dáileadh agus maoiniú ==
Murab ionann agus foilseacháin reatha Gaeilge eile, ní forlíonadh ach nuachtán "leis féin" é ''An Páipéar''.<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22506093/|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|údar=[[Gráinne Uí Chaomhánaigh]]|dáta=2025-04-16|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref>
In am a sheolta, bhí an nuachtán ar díol i 300 siopa “ar fud na tíre” ar €3 nó £2.50. Leagan amach táblóideach atá air agus é lándaite. Dúirt an tEagarthóir [[Caoimhín Ó Cadhla]] gurb é “aidhm Ghaelmheáin Teoranta go mbeidh an nuachtán ar fáil i ngach siopa sa tír”.<ref name=":0" /> Foilsítear ábhar ó eagráin chlóite ar líne.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[An Coimisinéir Teanga|Oifig an Choimisinéara Teanga]]|url=https://www.languagecommissioner.ie/userfiles/files/OCT_Me%C3%A1inGhaeilge_N%C3%B3taTreorach_GA_EN_040225.pdf|year=2025|month=Aibreán|title=Na Meáin Ghaeilge|pages=lch 5}}</ref>
Cuireadh síntiúis éagsúla ar fáil:
* eagrán clóite, €20.84 (€12.50 + €8.34 do phostas agus pacáistiú) in aghaidh na míosa
* eagrán digiteach, €6.70 in aghaidh na míosa
* eagrán clóite agus digiteach, €25.34 (€17.00 + €8.34 do phostas agus pacáistiú) in aghaidh na míosa
Tá margadh speisialta ar fáil do scoileanna.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nuachtan-cloite-gaeilge-nua-le-seoladh-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Nuachtán clóite Gaeilge nua le seoladh ag Oireachtas na Samhna|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=09 Deireadh Fómhair 2024|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref> Agus a gcéad bhliain ar an bhfód á ceiliúradh aige, thug Ó Cadhla le fios go raibh méadú faoi chúig tar éis teacht ar oiread na siopaí a bhí ''An Páipéar'' ar díol iontu, go 1,500 siopaí timpeall na tíre. Ag staid amháin bhíodar ag dáileadh 5,300 de a dúirt sé, níos mó ná trí oiread den líon lenar thosaíodar.<ref name=":8" />
=== Maoiniú ===
Fuair ''An Páipéar'' cúpla miondeontas mar ghnó Gaeltachta agus iad á chur ar a mboinn. Níl aon mhaoiniú leanúnach Stáit ag ''An Páipéar'' ach tá fógraíocht ann. Deir Ó Cadhla gur ó eagraíochtaí éagsúla Gaeilge a thagann formhór a gcuid fógraíochta.<ref name=":4" /><ref name=":9" /><ref name=":10">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2025/1110/1542542-ta-rudai-athraithe-o-bhonn-na-meain-ghaeilge/|teideal=Na Meáin Ghaeilge: 'Tá rudaí athraithe ó bhonn'|dáta=11 Samhain 2025|dátarochtana=30 Samhain 2025|work=[[RTÉ]]}}</ref> Mhaigh sé gurb é ''An Páipéar'' an t-aon mheán Gaeilge nach bhfuil ag fáil buandeontas stáit.<ref name=":11">{{Luaigh foilseachán|author=[[Caoimhín Ó Cadhla]]|date=12 Meitheamh 2026|title=Eagarfhocal|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|pages=lch 6}}</ref>
== Foireann ==
Is "comharchumann oibrithe" atá i mbun an nuachtáin.<ref name=":5" /><ref name=":1" /> Tá [[Caoimhín Ó Cadhla]]<ref group="nóta">Fostaí de chuid [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] is é Ó Cadhla ach ghlac sé sos gairme chun dul i mbun an nuachtán a bhunú.</ref> ina fhostaí lánaimseartha agus deir sé go bhfuil daoine eile ag obair go lánaimseartha ar an dearthóireacht. Is [[Saoririseoir|saoririseoirí]] an chuid eile den fhoireann. Íoctar iad, cé go dtugann Ó Cadhla le fios ndéanann cuid acu saor in aisce é ó am go chéile. Bíonn Cóilín Duffy i mbun dearthóireachta agus eagarthóireachta chomh maith.<ref name=":9" />
I measc na gcomhfhreagraithe, tá Cathal Ó Murchú, [[Eoin Ó Murchú (Cumannach)|Eoin Ó Murchú]] (cathaoirleach ar [[Páirtí Cumannach Éireann|Pháirtí Cumannach Éireann]]<ref group="nóta">Dream nach ionann iad agus [[Páirtí Cumannach na hÉireann]]</ref>), an Dr. Kerron Ó Luain, Domhnall Mac Concharraige, Cóilín Duffy agus an Dr. Oisín Mac Fhearaí. I measc na scríbhneoirí tá Aedín Ní Thiarnaigh, an Dr. [[Fearghal Mac Bhloscaidh]], [[Aindrias Ó Cathasaigh]], Síobhra Aiken, an Dr. Colm Mac Gearailt, Diarmuid Breathnach, Lisa Nic an Bhreithimh, Jack Mac Íomhair, an tOll. Pádraig Ó Duibhir agus Aodh McNeill.
Fuair [[Jack Mac Íomhair]] ainmniúchán sa rannóg "Iriseoir na Bliana" ag [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]] i 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/gearrliosta-2025.html|teideal=Gearrliosta 2025 {{!}} Gradaim Chumarsáide|work=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]|dátarochtana=13 Samhain 2025}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|date=19 Meán Fómhair 2025|url=https://anpáipéar.ie/2025/09/gearrliosta-ghradaim-chumarsaide-an-oireachtais-2025-fogartha/|title=Gearrliosta ghradaim chumarsáide an Oireachtais 2025 fógartha|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=Eagrán 47}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gearrliostai-ghradaim-chumarsaide-an-oireachtais-2025-fogartha/|teideal=Gearrliostaí Ghradaim Chumarsáide an Oireachtais 2025 fógartha|dáta=2025-09-19|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-13}}</ref>[[Íomhá:Caomhaín Ó Cadhla Bainisteoir nuachtáin nua a raibh seolta ag Oireachtas na Gaeilge 2024.jpg|alt=Caoimhín Ó Cadhla, bainisteoir an nuachtáin nua a seoladh ag Oireachtas na Gaeilge 2024|mion|Caoimhín Ó Cadhla, bainisteoir an nuachtáin ag Oireachtas na Samhna 2024|220x220px]]
== Ábhar ==
Leagan amach táblóideach atá ar ''An Páipéar'' agus é lándaite. I ngach eagrán (sé leathanach déag in 2024; 20 lch faoi dheireadh 2025<ref name=":8" />), tá rannóga nuachta náisiúnta agus idirnáisiúnta le fáil, tuairimíocht, ‘comhfhreagras’ (litreacha ó na léitheoirí), eagarfhocal, clár imeachtaí Gaeilge, léirmheasanna ar leabhar agus féile, rannóg oideachais, alt faoin mbéaloideas, sceidil teilifíse agus raidió, puzail, agus tuairiscí spóirt.<ref name=":0" /> Is féidir leis an gcrosfhocal bheith "dúshlánach go maith".<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22456997/|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|údar=[[Síle Ní Choncheanainn]]|dáta=2024-11-06|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref>
"Margadh difriúil" atá ag ''An Páipéar'' seachas [[Seachtain (nuachtán)|''Seachtain'']] agus ''[[Scéal]]'' dar leis an láithreoir raidió [[Gráinne Uí Chaomhánaigh]]. Shíl sí go bhfuil ''An Páipéar'' ag díriú ar mórscéalta an lae a sholáthar do lucht léite na Gaeilge seachas scéalta atá níos ginearálta.<ref name=":6" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.phoenixfm.ie/show/d15-today-tuesday/|teideal=D15 Today Tuesday|work=[[Phoenix 92.5FM|92.5 Phoenix FM]]|dátarochtana=2025-07-02}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22465236/|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|údar=[[Gráinne Uí Chaomhánaigh]]|dáta=27 Samhain 2024|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-07-02}}</ref>
== Treoshuíomh polaitiúil ==
Cuireann an riarthóir Caoimhín Ó Cadhla béim ar an "éagsúlacht"<ref name=":4" /> mar sprioc agus thug sé le fios go bhfuil lucht an nuachtáin ag iarraidh "tuairim gach Gaeilgeoir" a chur in iúil ann. Deir sé gur mian leo tuairimí lucht imirce agus [[Teifeach|teifigh]], dhaoine [[LADT|LADTA+]], agus daoine faoi mhíchumas a chur ar a súile do léitheoirí na Gaeilge sa teanga céanna, chomh maith le níos mó scríbhneoireachta ó iriseoirí ban.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://universitytimes.ie/2024/12/an-paipear-agus-an-tabhachtach-a-bhaineann-leis/|teideal=An Páipéar agus an Tábhacht a Bhaineann Leis|údar=[[Selma Catibusic]]|dáta=16 Nollaig 2024|work=[[The University Times]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref> Ar cheist na Gaeilge, dúirt sé "Tuigimid go bhfuil fórsaí sa tsochaí a chuirfeadh brú orainn líne eagarthóireachta faoi leith a thógáil ach [...] ní bheidh drogall orainn ar chor ar bith dúshlán ceart a thabhairt don stát."<ref name=":4" />
Agus í ag trácht ar an gcéad eagrán, dúirt an [[léachtóir]] san Oideachas [[Síle Ní Choncheanainn]] gur "cheapas go raibh cineál claontacht i dtreo [[Sinn Féin|Shinn Féin]] sa chéad alt [...]".<ref name=":2" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.mic.ul.ie/staff/3089-sile-ni-choincheannain|teideal=S.NiChoincheannain@mic.ul.ie {{!}} Mary Immaculate College|work=[[Coláiste Mhuire gan Smál]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref>
"Ar ndóigh bíonn a chlaonadh féin ag gach eagraíocht" a shíl an [[Blag|blagálaí]] agus tráchtaire [[Aonghus Ó hAlmhain]] ina thaobh sin. "[[An Ghaeilge|Gaeil]], den [[eite chlé]]" a thug sé ar an bhfoireann trí chéile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/|teideal=An Páipéar|údar=Smaointe Fánacha Aonghusa|dáta=6 Samhain 2024|work=aonghus.blogspot.com|dátarochtana=2024-11-10}}</ref> Tar éis dornán eagrán a bheith foilsithe áfach, bhí malairt tuairime aige (féach thíos).<ref name=":3" /><ref name=":7" />
Is ar an laghad acmhainní atá acu is mó a dhírigh an taighdeoir [[Rónán Ó Muirthile]]. "Tá sé deacair claonadh a aimsiú fé láthair" a dúirt sé agus gan ach roinnt míonna curtha isteach an ''An Páipéar'', á rá freisin go mbíonn sé deacair theacht ar eolas faoi na comhfhreagraithe féin ná aithne a chur orthu.<ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22488229/|teideal=Tús Áite: Mír na Meán|údar=[[Rónán Ó Muirthile]]|dáta=12 Feabhra 2025|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://iadt.ie/about/staff/ronan-o-muirthile/|teideal=Rónán Ó Muirthile - IADT|language=en-GB|work=[[Institiúid Ealaíne, Deartha agus Teicneolaíochta Dhún Laoghaire|IEDL]]|dátarochtana=2025-07-15}}</ref>
== Conspóid ==
Ar an 21 Nollaig 2024, scríobh [[Cathal Ó Murchú]] sa ''Pháipéar'' gur "nochtaigh" fiosrúchán de chuid an [[Leiftneant-Ghinearál Igor Kirillov|Ghinearáil Rúisigh Kirillov]] <blockquote>"na [[Saotharlann|bithshaotharlanna]] agus an taighde [[Micribhitheolaíocht|mícreabhitheolaíochta]] le haghaidh [[Cogaíocht bhitheolaíoch|airm bhitheolaíocha]] faoi stiúir na Stát Aontaithe in oirthear na h[[An Úcráin|Úcráine]]. [...] Mhaígh Kirillov [...] go raibh cuid mhaith fágtha le pictiúr sách cruinn a tharraingt ar a raibh ar siúl sna bithshaotharlanna. / Bhí taighde ar siúl [...] chun oibreán bitheolaíoch a chruthú dírithe ar dhíothú a dhéanamh ar dhaoine a bhfuil [[cód géiniteach]] Rúiseach. Scannal thar a bheith tromchúiseach a bheadh ann más féidir é a chruthú."<ref name=":12" /></blockquote> Chuir Ó Murchú fiosrúcháin de chuid na h[[Eagraíocht um Thoirmeasc ar Airm Cheimiceacha|ETAC]] agus tíortha [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh|ECAT]] maidir leis an [[Cogadh Cathartha na Siria#Ghouta|Siria]], [[Nimhiú Sergei agus Yulia Skripal|Sasana]], agus an Úcráin ar an mbonn céanna le cinn a rinne gníomhaireachtaí de chuid na [[An Rúis|Rúise]]: "Sna scéalta luaite thuas, cé atá le creidiúint? I ndáiríre baineann sé sin go mór le claonadh an duine!"<ref name=":12">{{Luaigh foilseachán|author=[[Cathal Ó Murchú]]|date=21 Nollaig 2024|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2024/12/feallmharu-an-ghinearail-kirillov/|title=Feallmharú an Ghinearáil Kirillov|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|accessdate=2024-12-22|issue=Eagrán 8}}</ref> De réir anailíse ó fhoireann de chuid an [[BBC]], tá cuid de na líomhaintí a rinne Kirillov bréagach agus an chuid eile gan fhianaise.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/60711705|teideal=Ukraine war: Fact-checking Russia's biological weapons claims|dáta=2022-03-11|language=en-GB|dátarochtana=2024-12-22|work=[[BBC]]}}</ref>
B'í tuairim Uí Almhain go raibh colúnaí(the) de chuid an pháipéir chomh tógtha sin le hiompair na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá#Cogadh Fuar agus Cearta Sibhialta|Stát Aontaithe]] a cháineadh gur fhág sé báúil le [[Ionradh na Rúise ar an Úcráin|cogadh na Rúise]] iad.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/2024/12/auferre-trucidare-rapere-falsis.html|teideal=Auferre trucidare rapere falsis nominibus imperium|údar=[[Aonghus Ó hAlmhain]]|dáta=12 Nollaig 2024|work=Smaointe Fánacha Aonghusa|dátarochtana=2025-07-01}}</ref> Go deimhin, is í "liarlóg" a thug sé ar an nuachtán ní ba dhéanaí ar an ábhar céanna.<ref name=":7" />
Ar an 6 Samhain 2025, labhair Caoimhín Ó Cadhla le ''[[Tús Áite]]'' ([[RTÉ Raidió na Gaeltachta|RnaG]]) faoin aiseolas a bhí á bhailiú ag RnaG óna suirbhé faoi na meáin Gaeilge. Thug sé le fios go mbíonn siad ag iarraidh tuairimí éagsúla a chur ar fáil. Cuireadh an cheist air an raibh [[bréagnuacht]] sa ''Pháipéar''.<ref group="nóta">m.sh. faoin Úcráin, féach thuas</ref> Mhaígh Caoimhín Ó Cadhla go mbíonn foinsí ann do gach alt a fhoilsítear sa ''Pháipéar'' agus go raibh corr-alt a bhí orthu stopadh ceal fianaise.<ref name=":10" /><ref name=":9" />
== Naisc sheachtracha ==
* Suíomh oifigiúil: [https://anpáipéar.ie/ anpáipéar.ie]
* [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++"Caoimhín+Ó+Cadhla" Caoimhín Ó Cadhla ar an Vicipéid]
* [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++"Cathal+Ó+Murchú" Cathal Ó Murchú ar an Vicipéid]
* [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++"Kerron+Ó+Luain" Kerron Ó Luain ar an Vicipéid]
* [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++"Eoin+Ó+Murchú" Eoin Ó Murchú ar an Vicipéid]
* [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++"Cathal+Ó+Murchú" Diarmuid Breathnach ar an Vicipéid]
* [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++"Cóilín+Duffy" Cóilín Duffy ar an Vicipéid]
* [https://www.google.com/search?as_q=site%3A.ga.wikipedia.org++%22Jack+Mac+Íomhair%22 Jack Mac Íomhair ar an Vicipéid]
== Féach freisin ==
* ''[[Tuairisc.ie]]''
* [[Scéal (nuachtán)|''Scéal'']]
* [[Seachtain (nuachtán)|''Seachtain'']]
* ''[[Mionlach (iris)|Mionlach]]''
* [[Nós (iris)|''Nós.ie'']]
* ''[[ExtraG.ie]]''
* ''[[Y Cymro]]''
==Tagairtí ==
{{Reflist}}
==== Nótaí ====
{{reflist|group=nóta}}
{{Nuachtáin in Éirinn}}
{{DEFAULTSORT:Paipear, An}}
[[Catagóir:Nuachtáin na Gaeilge]]
[[Catagóir:Nuachtáin]]
[[Catagóir:Soláthraithe nuachta i nGaeilge]]
[[Catagóir:Soláthraithe Éireannacha nuachta]]
[[Catagóir:Irisí nuachta i nGaeilge]]
[[Catagóir:Irisí Gaeilge]]
[[Catagóir:Irisí Éireannacha]]
[[Catagóir:Irisí nuachta]]
[[Catagóir:Seachtanáin]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Ghaeilge]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]]
[[Catagóir:Láithreáin gréasáin na Gaeilge]]
[[Catagóir:Meáin na Gaeilge]]
[[Catagóir:Gaeltacht na Mí]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2024]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]]
[[Catagóir:Nuachtáin ar an eite chlé]]
0xdeujv2wnk42ebpk4f19wzo6tf2vi5
Plé:An Páipéar (nuachtán)
1
116455
1330823
1330452
2026-10-28T01:04:15Z
Taghdtaighde
60452
/* comhairle preas */ Freagra
1330823
wikitext
text/x-wiki
== Cathal Ó Murchú ==
Sloinne coitianta go leor é Ó Murchú. An é an t-iriseoir an fear céanna a luaitear anseo? [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 19:54, 10 Samhain 2024 (UTC)
== comhairle preas ==
is ball den chomhairle í An Páipéar anois (Deireadh Fómhair 2026)
Member Publications | Press Council https://pressombudsman.ie/member-publications/
ba chóir an alt a thógáil suas chun dáta. [[Úsáideoir:Pdeburca|Pdeburca]] ([[Plé úsáideora:Pdeburca|plé]]) 12:54, 23 Deireadh Fómhair 2026 (UTC)
:Déanta [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 01:04, 28 Deireadh Fómhair 2026 (UTC)
o6l3g7tike1qqzo9u25dm9xjf63gzs8
Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Téamh Domhanda
2
120000
1330763
1330729
2026-10-27T17:25:06Z
Marcas.oduinn
33120
1330763
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* ''[[:en:United Nations Climate Change Conference|United Nations Climate Change Conference]]'' - [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* ''[[:en:Convention on Biological Diversity|Convention on Biological Diversity]]'' - [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
* ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
* ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
| condition_effective = Ratification by 30 States
Is [[conradh iltaobhach]] é an '''Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Convention on Biological Diversity'' ('''CBD''').
Tá trí príomhaidhm ag an Coinbhinsiún:
* caomhantas [[bithéagsúlacht]]a
* [[forbairt inbhuanaithe]]
* comhroinnt chothrom
Síníodh an chomhdháil le linn [[Cruinniú Mullaigh na Cruinne 1992 i Rio de Janeiro|Chruinniú Mullaigh na Cruinne]] i [[Rio de Janeiro]] ar an 5 Meitheamh 1992 agus tháinig i bhfeidhm ar an 29 Nollaig 1993. Is é Stáit Aontaithe Mheiriceá an t-aon tír amháin nach bhfuil an chomhdháil daingnithe aici.<ref name=vox /> Tá dhá chomhaontú sa bhreis aici, an [[Prótacal Cartagena]] (bithshábháilteacht) agus an [[Prótacal Nagoya]] (rochtain agus comhroinnt tairbhe).
'' The CBD was the focal point of the 2010 [[International Year of Biodiversity]] and the following [[United Nations Decade on Biodiversity]]. These include the Aichi Biodiversity Targets, designed to protect biodiversity, and promote tge sustainable use of natural resources.<ref name=:3 /> However, countries failed to meet the Aichi Targets as they lacked clarity, were hard to measure, actions were unreported, and there was limited funding.<ref name=:3 />
Eagraítear cruinnithe cinn bliana aitheanta mar Chomhdháil na bPáirtithe (COP), an chéad cheann in [[Nassau, na Bahámaí]] sa bhliain 1994.<ref name=undp />
Maidir le caomhantas mara, leagan CBD amach Limistéir Mara atá suntasach ó thaobh an chomhshaoil, chun ionstraim idirnáisiúnta atá ceangailteach ó thaobh dlí (ILBI) a chruthú (féach [[Conradh na Mórmhara]]).<ref name=ebsas />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/858171 | teideal = Téarma: Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=vox>{{lua idirlín | sloinne = Jones | ainm = Benji | dáta = 20 Bealtaine 2021 | teideal = Why the US won't join the single most important treaty to protect nature | url=https://www.vox.com/22434172/us-cbd-treaty-biological-diversity-nature-conservation | work = Vox | dátarochtana = 3 Nollaig 2021}}</ref>
<ref name=:3>{{cite journal | last=Maney | first=Calum | last2=Guaras | first2=Daniela | last3=Harrison | first3=Jerry | last4=Guizar-Coutiño | first4=Alejandro | last5=Harfoot | first5=Michael B. J. | last6=Hill | first6=Samantha L. L. | last7=Burgess | first7=Neil D. | last8=Sutherland | first8=William | date=2024-04-03 | title=National commitments to Aichi Targets and their implications for monitoring the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework |url=https://www.nature.com/articles/s44185-024-00039-5 | journal=npj Biodiversity | language=en | volume=3 | issue=1 | pages=6 | doi=10.1038/s44185-024-00039-5 | doi-access=free | issn=2731-4243}}</ref>
<ref name=undp>{{lua idirlín | teideal = Convention on Biological Diversity | url = https://www.undp.org/events/UN-CBD-COP16 | dátarochtana = 2024-11-07 | work = undp.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=ebsas>{{lua idirlín | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | teideal = Ecologically or Biologically Significant Marine Areas (EBSAs) | url = https://www.cbd.int/ebsa/about|website=CBD | dátarochtana = 21 Deireadh Fómhair 2023}}</ref>
}}
== Prótacal Cartagena ==
<ref name=iate />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Prótacal Nagoya ==
<ref name=iate />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
33hulliowf6x7k38o4jv9oa7nrpi1vc
1330764
1330763
2026-10-27T17:38:02Z
Marcas.oduinn
33120
/* Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch */
1330764
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* ''[[:en:United Nations Climate Change Conference|United Nations Climate Change Conference]]'' - [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* ''[[:en:Convention on Biological Diversity|Convention on Biological Diversity]]'' - [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
* ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
* ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
| condition_effective = Ratification by 30 States
Is [[conradh iltaobhach]] é an '''Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Convention on Biological Diversity'' ('''CBD''').
Tá trí príomhaidhm ag an Coinbhinsiún:
* caomhantas [[bithéagsúlacht]]a
* [[forbairt inbhuanaithe]]
* comhroinnt chothrom
Síníodh an chomhdháil le linn [[Cruinniú Mullaigh na Cruinne 1992 i Rio de Janeiro|Chruinniú Mullaigh na Cruinne]] i [[Rio de Janeiro]] ar an 5 Meitheamh 1992 agus tháinig i bhfeidhm ar an 29 Nollaig 1993. Is é Stáit Aontaithe Mheiriceá an t-aon tír amháin nach bhfuil an chomhdháil daingnithe aici.<ref name=vox /> Tá dhá chomhaontú sa bhreis aici, an [[Prótacal Cartagena]] (bithshábháilteacht) agus an [[Prótacal Nagoya]] (rochtain agus comhroinnt tairbhe).
Bhí ról lárnach ag CBD san [[Bliain Idirnáisiúnta na Bithéagsúlachta]] 2010 agus [[Deich mBliana Bithéagsúlachta na Náisiún Aontaithe]] a lean í. Áirítear ann na Spriocanna Bithéagsúlachta Aichi, a bhí mar aidhm acu bithéagsúlacht a chaomhnú le chaomhnú agus forbairt inbhuanaithe a chur chun cinn.<ref name=:3 /> Theip ar na spriocanna ámh toisc gur mhí-chruinn iad, bhí siad deacair a mheas, droch-thuairiscithe, agus níor tugadh dóthain maoinithe dóibh.<ref name=:3 />
Eagraítear cruinnithe cinn bliana aitheanta mar Chomhdháil na bPáirtithe (COP), an chéad cheann in [[Nassau, na Bahámaí]] sa bhliain 1994.<ref name=undp />
Maidir le caomhantas mara, leagan CBD amach Limistéir Mara atá suntasach ó thaobh an chomhshaoil, chun ionstraim idirnáisiúnta atá ceangailteach ó thaobh dlí (ILBI) a chruthú (féach [[Conradh na Mórmhara]]).<ref name=ebsas />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/858171 | teideal = Téarma: Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=vox>{{lua idirlín | sloinne = Jones | ainm = Benji | dáta = 20 Bealtaine 2021 | teideal = Why the US won't join the single most important treaty to protect nature | url=https://www.vox.com/22434172/us-cbd-treaty-biological-diversity-nature-conservation | work = Vox | dátarochtana = 3 Nollaig 2021}}</ref>
<ref name=:3>{{cite journal | last=Maney | first=Calum | last2=Guaras | first2=Daniela | last3=Harrison | first3=Jerry | last4=Guizar-Coutiño | first4=Alejandro | last5=Harfoot | first5=Michael B. J. | last6=Hill | first6=Samantha L. L. | last7=Burgess | first7=Neil D. | last8=Sutherland | first8=William | date=2024-04-03 | title=National commitments to Aichi Targets and their implications for monitoring the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework |url=https://www.nature.com/articles/s44185-024-00039-5 | journal=npj Biodiversity | language=en | volume=3 | issue=1 | pages=6 | doi=10.1038/s44185-024-00039-5 | doi-access=free | issn=2731-4243}}</ref>
<ref name=undp>{{lua idirlín | teideal = Convention on Biological Diversity | url = https://www.undp.org/events/UN-CBD-COP16 | dátarochtana = 2024-11-07 | work = undp.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=ebsas>{{lua idirlín | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | teideal = Ecologically or Biologically Significant Marine Areas (EBSAs) | url = https://www.cbd.int/ebsa/about|website=CBD | dátarochtana = 21 Deireadh Fómhair 2023}}</ref>
}}
== Prótacal Cartagena ==
<ref name=iate />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Prótacal Nagoya ==
<ref name=iate />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
qun5rp057vr0bm88iu2dprgyzw1o4p2
1330765
1330764
2026-10-27T17:38:50Z
Marcas.oduinn
33120
/* Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch */
1330765
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* ''[[:en:United Nations Climate Change Conference|United Nations Climate Change Conference]]'' - [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* ''[[:en:Convention on Biological Diversity|Convention on Biological Diversity]]'' - [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
* ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
* ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Cartagena ==
<ref name=iate />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Prótacal Nagoya ==
<ref name=iate />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
dtj8zgtx7t1auerc8s18meoe9wa2sun
1330767
1330765
2026-10-27T17:41:37Z
Marcas.oduinn
33120
/* Náisiúin Aontaithe */
1330767
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
# ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Cartagena ==
<ref name=iate />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Prótacal Nagoya ==
<ref name=iate />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
h1tkz7b8do7rs8jwui1u2d4i96dwdjz
1330776
1330767
2026-10-27T19:11:29Z
Marcas.oduinn
33120
/* Prótacal Cartagena */
1330776
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
# ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Cartagena ==
'' The '''Prótacal Cartagena'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity'') is an international agreement on [[bithshábháilteacht]], as a supplement to the [[Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] (''CBD'') effective since 2003. The Biosafety Protocol seeks to protect [[bithéagsúlacht]] from the potential risks posed by [[orgánach géinmhodhnaithe]] resulting from modern [[bith-theicneolaíocht]].
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Prótacal Nagoya ==
<ref name=iate />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
ed74ffud6rao4zxexafnw6bq3zj3dnx
1330778
1330776
2026-10-27T19:12:21Z
Marcas.oduinn
33120
/* Prótacal Cartagena */
1330778
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
# ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Cartagena ==
'' The '''Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity'') is an international agreement on [[bithshábháilteacht]], as a supplement to the [[Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] (''CBD'') effective since 2003. The Biosafety Protocol seeks to protect [[bithéagsúlacht]] from the potential risks posed by [[orgánach géinmhodhnaithe]] resulting from modern [[bith-theicneolaíocht]].
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Prótacal Nagoya ==
<ref name=iate />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
mhxyugeu0480krd7lqnasqiddzjrvb0
1330779
1330778
2026-10-27T19:13:12Z
Marcas.oduinn
33120
/* Prótacal Cartagena */
1330779
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
# ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Cartagena ==
'' The '''Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity'') is an international agreement on [[bithshábháilteacht]], as a supplement to the [[Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] (''CBD'') effective since 2003. The Biosafety Protocol seeks to protect [[bithéagsúlacht]] from the potential risks posed by [[orgánach géinmhodhnaithe]] resulting from modern [[bith-theicneolaíocht]].
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
{{síol}}
== Prótacal Nagoya ==
<ref name=iate />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
qtlaxytyrln0m401t2v6vdoo8bt32t0
1330781
1330779
2026-10-27T19:36:58Z
Marcas.oduinn
33120
/* Prótacal Nagoya */
1330781
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
# ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Cartagena ==
'' The '''Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity'') is an international agreement on [[bithshábháilteacht]], as a supplement to the [[Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] (''CBD'') effective since 2003. The Biosafety Protocol seeks to protect [[bithéagsúlacht]] from the potential risks posed by [[orgánach géinmhodhnaithe]] resulting from modern [[bith-theicneolaíocht]].
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
{{síol}}
== Prótacal Nagoya ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
[[Íomhá:NagoyaProtocol.svg | mion | ''
'' The '''Prótacal Nagoya'''<ref name=iate />
(Béarla: ''Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources and the Fair and Equitable Sharing of Benefits Arising from their Utilization to the Convention on Biological Diversity''', also known as the '''Nagoya Protocol on Access and Benefit Sharing (ABS)''', is a 2010 supplementary agreement to the 1992 [[Convention on Biological Diversity]] (CBD). Its aim is the implementation of one of the three objectives of the CBD: the fair and equitable sharing of benefits arising out of the utilization of [[genetic resources]], thereby contributing to the conservation and sustainable use of [[biodiversity]]. It sets out obligations for its contracting parties to take measures in relation to access to genetic resources, benefit-sharing and compliance.
'' The protocol was adopted on 29 October 2010 in [[Nagoya]], Japan, and entered into force on 12 October 2014. {{as of|2025|08}}, it has been ratified by 142 parties, which include 141 [[UN member states]] and the [[European Union]].<ref name=signatories />
'' From a concrete perspective, it gives each country sovereign rights over its biological resources, making [[biopiracy]] illegal.<ref name=dsmz1 /> Concerns have been expressed that the added [[bureaucracy]] and [[legislation]] could be damaging to the monitoring and collection of biodiversity, to conservation, to the international response to infectious diseases, and to research.<ref name=:7 /><ref name=:1 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=signatories>{{lua idirlín | teideal = Parties to the Nagoya Protocol | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | url = https://www.cbd.int/abs/nagoya-protocol/signatories/ | dátarochtana = 26 Lúnasa 2025}}</ref>
<ref name=dsmz1>{{lua idirlín | teideal = Leibniz Institute DSMZ: Nagoya Protocol | url = https://www.dsmz.de/collection/nagoya-protocol | work = dsmz.de}}</ref>
<ref name=:1>{{lua idirlín | url = http://bioscience.oxfordjournals.org/content/early/2015/05/05/biosci.biv056.short?rss=1 | teideal = The Nagoya Protocol on Access and Benefit Sharing—International treaty poses challenges for biological collections |journal= BioScience| dáta = Meitheamh 2015 | volume = 65 | issue = 6 | pages= 543–550 | doi= 10.1093/biosci/biv056 | sloinne = Watanabe | ainm = Myrna E.}}</ref>
<ref name=:7>{{cite journal |url= https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.aat9844 | title= When the cure kills—CBD limits biodiversity research|journal=Science|year= 2018 | doi= 10.1126/science.aat9844|access-date=2018-11-28 | last1= Prathapan | first1= K. Divakaran| last2= Pethiyagoda | first2= Rohan|last3= Bawa|first3= Kamaljit S.|last4= Raven|first4= Peter H.|last5= Rajan|first5= Priyadarsanan Dharma|volume= 360| issue= 6396| pages= 1405–1406|pmid= 29954970| bibcode= 2018Sci...360.1405P|s2cid= 206667464|hdl= 11336/84106| hdl-access= free}}</ref>
}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
8ktrpvuqiw99rnko72skw6h67lgoonz
1330782
1330781
2026-10-27T19:38:26Z
Marcas.oduinn
33120
1330782
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
# ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Cartagena ==
'' The '''Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity'') is an international agreement on [[bithshábháilteacht]], as a supplement to the [[Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] (''CBD'') effective since 2003. The Biosafety Protocol seeks to protect [[bithéagsúlacht]] from the potential risks posed by [[orgánach géinmhodhnaithe]] resulting from modern [[bith-theicneolaíocht]].
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
{{síol}}
== Prótacal Nagoya ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
[[Íomhá:NagoyaProtocol.svg | mion | '' xxx]]
'' The '''Prótacal'''<ref name=iate />
(Béarla: ''Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources and the Fair and Equitable Sharing of Benefits Arising from their Utilization to the Convention on Biological Diversity''', also known as the '''Nagoya Protocol on Access and Benefit Sharing (ABS)''', is a 2010 supplementary agreement to the 1992 [[Convention on Biological Diversity]] (CBD). Its aim is the implementation of one of the three objectives of the CBD: the fair and equitable sharing of benefits arising out of the utilization of [[genetic resources]], thereby contributing to the conservation and sustainable use of [[biodiversity]]. It sets out obligations for its contracting parties to take measures in relation to access to genetic resources, benefit-sharing and compliance.
'' The protocol was adopted on 29 October 2010 in [[Nagoya]], Japan, and entered into force on 12 October 2014. {{as of|2025|08}}, it has been ratified by 142 parties, which include 141 [[UN member states]] and the [[European Union]].<ref name=signatories />
'' From a concrete perspective, it gives each country sovereign rights over its biological resources, making [[biopiracy]] illegal.<ref name=dsmz1 /> Concerns have been expressed that the added [[bureaucracy]] and [[legislation]] could be damaging to the monitoring and collection of biodiversity, to conservation, to the international response to infectious diseases, and to research.<ref name=:7 /><ref name=:1 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=signatories>{{lua idirlín | teideal = Parties to the Nagoya Protocol | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | url = https://www.cbd.int/abs/nagoya-protocol/signatories/ | dátarochtana = 26 Lúnasa 2025}}</ref>
<ref name=dsmz1>{{lua idirlín | teideal = Leibniz Institute DSMZ: Nagoya Protocol | url = https://www.dsmz.de/collection/nagoya-protocol | work = dsmz.de}}</ref>
<ref name=:1>{{lua idirlín | url = http://bioscience.oxfordjournals.org/content/early/2015/05/05/biosci.biv056.short?rss=1 | teideal = The Nagoya Protocol on Access and Benefit Sharing—International treaty poses challenges for biological collections |journal= BioScience| dáta = Meitheamh 2015 | volume = 65 | issue = 6 | pages= 543–550 | doi= 10.1093/biosci/biv056 | sloinne = Watanabe | ainm = Myrna E.}}</ref>
<ref name=:7>{{cite journal |url= https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.aat9844 | title= When the cure kills—CBD limits biodiversity research|journal=Science|year= 2018 | doi= 10.1126/science.aat9844|access-date=2018-11-28 | last1= Prathapan | first1= K. Divakaran| last2= Pethiyagoda | first2= Rohan|last3= Bawa|first3= Kamaljit S.|last4= Raven|first4= Peter H.|last5= Rajan|first5= Priyadarsanan Dharma|volume= 360| issue= 6396| pages= 1405–1406|pmid= 29954970| bibcode= 2018Sci...360.1405P|s2cid= 206667464|hdl= 11336/84106| hdl-access= free}}</ref>
}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
kp42lgdx4deu93w0mdg7deb7zkp3bo1
1330783
1330782
2026-10-27T19:44:10Z
Marcas.oduinn
33120
/* Prótacal Nagoya */
1330783
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
# ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Cartagena ==
'' The '''Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity'') is an international agreement on [[bithshábháilteacht]], as a supplement to the [[Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] (''CBD'') effective since 2003. The Biosafety Protocol seeks to protect [[bithéagsúlacht]] from the potential risks posed by [[orgánach géinmhodhnaithe]] resulting from modern [[bith-theicneolaíocht]].
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
{{síol}}
== Prótacal Nagoya ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
[[Íomhá:NagoyaProtocol.svg | mion | Prótacal Nagoya]]
'' The '''Prótacal Nagoya maidir le rochtain ar acmhainní géiniteacha agus na tairbhí a bhaineann leis na hacmhainní sin mar aon lena n-úsáid a roinnt go cóir agus go cothromasach'''<ref name=iate />
(Béarla: ''Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources and the Fair and Equitable Sharing of Benefits Arising from their Utilization to the Convention on Biological Diversity'') is a 2010 supplementary agreement to the 1992 [[Convention on Biological Diversity]] (CBD). Its aim is the implementation of one of the three objectives of the CBD: the fair and equitable sharing of benefits arising out of the utilization of [[genetic resources]], thereby contributing to the conservation and sustainable use of [[biodiversity]]. It sets out obligations for its contracting parties to take measures in relation to access to genetic resources, benefit-sharing and compliance.
'' The protocol was adopted on 29 October 2010 in [[Nagoya]], Japan, and entered into force on 12 October 2014. {{as of|2025|08}}, it has been ratified by 142 parties, which include 141 [[UN member states]] and the [[European Union]].<ref name=signatories />
'' From a concrete perspective, it gives each country sovereign rights over its biological resources, making [[biopiracy]] illegal.<ref name=dsmz1 /> Concerns have been expressed that the added [[bureaucracy]] and [[legislation]] could be damaging to the monitoring and collection of biodiversity, to conservation, to the international response to infectious diseases, and to research.<ref name=:7 /><ref name=:1 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=signatories>{{lua idirlín | teideal = Parties to the Nagoya Protocol | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | url = https://www.cbd.int/abs/nagoya-protocol/signatories/ | dátarochtana = 26 Lúnasa 2025}}</ref>
<ref name=dsmz1>{{lua idirlín | teideal = Leibniz Institute DSMZ: Nagoya Protocol | url = https://www.dsmz.de/collection/nagoya-protocol | work = dsmz.de}}</ref>
<ref name=:1>{{lua idirlín | url = http://bioscience.oxfordjournals.org/content/early/2015/05/05/biosci.biv056.short?rss=1 | teideal = The Nagoya Protocol on Access and Benefit Sharing—International treaty poses challenges for biological collections |journal= BioScience| dáta = Meitheamh 2015 | volume = 65 | issue = 6 | pages= 543–550 | doi= 10.1093/biosci/biv056 | sloinne = Watanabe | ainm = Myrna E.}}</ref>
<ref name=:7>{{cite journal |url= https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.aat9844 | title= When the cure kills—CBD limits biodiversity research|journal=Science|year= 2018 | doi= 10.1126/science.aat9844|access-date=2018-11-28 | last1= Prathapan | first1= K. Divakaran| last2= Pethiyagoda | first2= Rohan|last3= Bawa|first3= Kamaljit S.|last4= Raven|first4= Peter H.|last5= Rajan|first5= Priyadarsanan Dharma|volume= 360| issue= 6396| pages= 1405–1406|pmid= 29954970| bibcode= 2018Sci...360.1405P|s2cid= 206667464|hdl= 11336/84106| hdl-access= free}}</ref>
}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
1oostd44t8wyev3igtydgeks5iozrjc
1330787
1330783
2026-10-27T20:42:31Z
Marcas.oduinn
33120
1330787
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
# ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Cartagena ==
'' The '''Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity'') is an international agreement on [[bithshábháilteacht]], as a supplement to the [[Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] (''CBD'') effective since 2003. The Biosafety Protocol seeks to protect [[bithéagsúlacht]] from the potential risks posed by [[orgánach géinmhodhnaithe]] resulting from modern [[bith-theicneolaíocht]].
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
{{síol}}
== Prótacal Nagoya ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
[[Íomhá:NagoyaProtocol.svg | mion | Ballstáit Phrótacal Nagoya]]
'' The '''Prótacal Nagoya maidir le rochtain ar acmhainní géiniteacha agus na tairbhí a bhaineann leis na hacmhainní sin mar aon lena n-úsáid a roinnt go cóir agus go cothromasach'''<ref name=iate />
(Béarla: ''Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources and the Fair and Equitable Sharing of Benefits Arising from their Utilization to the Convention on Biological Diversity'') is a 2010 supplementary agreement to the 1992 [[Convention on Biological Diversity]] (CBD). Its aim is the implementation of one of the three objectives of the CBD: the fair and equitable sharing of benefits arising out of the utilization of [[genetic resources]], thereby contributing to the conservation and sustainable use of [[biodiversity]]. It sets out obligations for its contracting parties to take measures in relation to access to genetic resources, benefit-sharing and compliance.
'' The protocol was adopted on 29 October 2010 in [[Nagoya]], Japan, and entered into force on 12 October 2014. {{as of|2025|08}}, it has been ratified by 142 parties, which include 141 [[UN member states]] and the [[European Union]].<ref name=signatories />
'' From a concrete perspective, it gives each country sovereign rights over its biological resources, making [[biopiracy]] illegal.<ref name=dsmz1 /> Concerns have been expressed that the added [[bureaucracy]] and [[legislation]] could be damaging to the monitoring and collection of biodiversity, to conservation, to the international response to infectious diseases, and to research.<ref name=:7 /><ref name=:1 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=signatories>{{lua idirlín | teideal = Parties to the Nagoya Protocol | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | url = https://www.cbd.int/abs/nagoya-protocol/signatories/ | dátarochtana = 26 Lúnasa 2025}}</ref>
<ref name=dsmz1>{{lua idirlín | teideal = Leibniz Institute DSMZ: Nagoya Protocol | url = https://www.dsmz.de/collection/nagoya-protocol | work = dsmz.de}}</ref>
<ref name=:1>{{lua idirlín | url = http://bioscience.oxfordjournals.org/content/early/2015/05/05/biosci.biv056.short?rss=1 | teideal = The Nagoya Protocol on Access and Benefit Sharing—International treaty poses challenges for biological collections |journal= BioScience| dáta = Meitheamh 2015 | volume = 65 | issue = 6 | pages= 543–550 | doi= 10.1093/biosci/biv056 | sloinne = Watanabe | ainm = Myrna E.}}</ref>
<ref name=:7>{{cite journal |url= https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.aat9844 | title= When the cure kills—CBD limits biodiversity research|journal=Science|year= 2018 | doi= 10.1126/science.aat9844|access-date=2018-11-28 | last1= Prathapan | first1= K. Divakaran| last2= Pethiyagoda | first2= Rohan|last3= Bawa|first3= Kamaljit S.|last4= Raven|first4= Peter H.|last5= Rajan|first5= Priyadarsanan Dharma|volume= 360| issue= 6396| pages= 1405–1406|pmid= 29954970| bibcode= 2018Sci...360.1405P|s2cid= 206667464|hdl= 11336/84106| hdl-access= free}}</ref>
}}
{{síol}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
6o8v0yvpph07b5cibbzb46go9riqvwv
1330794
1330787
2026-10-27T22:51:09Z
Marcas.oduinn
33120
/* Prótacal Cartagena */
1330794
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
# ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Cartagena ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Is comhaontú idirnáisiúnta é '''Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity'') ar {{h|bithshábháilteacht}}, de bhreis ar an g[[Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] (''CBD'') i réim ón mbliain 2003. Déanann an Prótacal iarracht [[bithéagsúlacht]] a chaomhnú óna rioscaí féideartha cruthaithe ag [[orgánach géinmhodhnaithe]] agus [[bith-theicneolaíocht]].
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
{{síol}}
== Prótacal Nagoya ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
[[Íomhá:NagoyaProtocol.svg | mion | Ballstáit Phrótacal Nagoya]]
'' The '''Prótacal Nagoya maidir le rochtain ar acmhainní géiniteacha agus na tairbhí a bhaineann leis na hacmhainní sin mar aon lena n-úsáid a roinnt go cóir agus go cothromasach'''<ref name=iate />
(Béarla: ''Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources and the Fair and Equitable Sharing of Benefits Arising from their Utilization to the Convention on Biological Diversity'') is a 2010 supplementary agreement to the 1992 [[Convention on Biological Diversity]] (CBD). Its aim is the implementation of one of the three objectives of the CBD: the fair and equitable sharing of benefits arising out of the utilization of [[genetic resources]], thereby contributing to the conservation and sustainable use of [[biodiversity]]. It sets out obligations for its contracting parties to take measures in relation to access to genetic resources, benefit-sharing and compliance.
'' The protocol was adopted on 29 October 2010 in [[Nagoya]], Japan, and entered into force on 12 October 2014. {{as of|2025|08}}, it has been ratified by 142 parties, which include 141 [[UN member states]] and the [[European Union]].<ref name=signatories />
'' From a concrete perspective, it gives each country sovereign rights over its biological resources, making [[biopiracy]] illegal.<ref name=dsmz1 /> Concerns have been expressed that the added [[bureaucracy]] and [[legislation]] could be damaging to the monitoring and collection of biodiversity, to conservation, to the international response to infectious diseases, and to research.<ref name=:7 /><ref name=:1 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=signatories>{{lua idirlín | teideal = Parties to the Nagoya Protocol | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | url = https://www.cbd.int/abs/nagoya-protocol/signatories/ | dátarochtana = 26 Lúnasa 2025}}</ref>
<ref name=dsmz1>{{lua idirlín | teideal = Leibniz Institute DSMZ: Nagoya Protocol | url = https://www.dsmz.de/collection/nagoya-protocol | work = dsmz.de}}</ref>
<ref name=:1>{{lua idirlín | url = http://bioscience.oxfordjournals.org/content/early/2015/05/05/biosci.biv056.short?rss=1 | teideal = The Nagoya Protocol on Access and Benefit Sharing—International treaty poses challenges for biological collections |journal= BioScience| dáta = Meitheamh 2015 | volume = 65 | issue = 6 | pages= 543–550 | doi= 10.1093/biosci/biv056 | sloinne = Watanabe | ainm = Myrna E.}}</ref>
<ref name=:7>{{cite journal |url= https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.aat9844 | title= When the cure kills—CBD limits biodiversity research|journal=Science|year= 2018 | doi= 10.1126/science.aat9844|access-date=2018-11-28 | last1= Prathapan | first1= K. Divakaran| last2= Pethiyagoda | first2= Rohan|last3= Bawa|first3= Kamaljit S.|last4= Raven|first4= Peter H.|last5= Rajan|first5= Priyadarsanan Dharma|volume= 360| issue= 6396| pages= 1405–1406|pmid= 29954970| bibcode= 2018Sci...360.1405P|s2cid= 206667464|hdl= 11336/84106| hdl-access= free}}</ref>
}}
{{síol}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
66jzy00pkq7db3lsjfej3n9x7qh75rk
1330795
1330794
2026-10-27T22:51:40Z
Marcas.oduinn
33120
1330795
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
# ''[[:en:Cartagena Protocol|Cartagena Protocol]]'' - [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Nagoya ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
[[Íomhá:NagoyaProtocol.svg | mion | Ballstáit Phrótacal Nagoya]]
'' The '''Prótacal Nagoya maidir le rochtain ar acmhainní géiniteacha agus na tairbhí a bhaineann leis na hacmhainní sin mar aon lena n-úsáid a roinnt go cóir agus go cothromasach'''<ref name=iate />
(Béarla: ''Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources and the Fair and Equitable Sharing of Benefits Arising from their Utilization to the Convention on Biological Diversity'') is a 2010 supplementary agreement to the 1992 [[Convention on Biological Diversity]] (CBD). Its aim is the implementation of one of the three objectives of the CBD: the fair and equitable sharing of benefits arising out of the utilization of [[genetic resources]], thereby contributing to the conservation and sustainable use of [[biodiversity]]. It sets out obligations for its contracting parties to take measures in relation to access to genetic resources, benefit-sharing and compliance.
'' The protocol was adopted on 29 October 2010 in [[Nagoya]], Japan, and entered into force on 12 October 2014. {{as of|2025|08}}, it has been ratified by 142 parties, which include 141 [[UN member states]] and the [[European Union]].<ref name=signatories />
'' From a concrete perspective, it gives each country sovereign rights over its biological resources, making [[biopiracy]] illegal.<ref name=dsmz1 /> Concerns have been expressed that the added [[bureaucracy]] and [[legislation]] could be damaging to the monitoring and collection of biodiversity, to conservation, to the international response to infectious diseases, and to research.<ref name=:7 /><ref name=:1 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=signatories>{{lua idirlín | teideal = Parties to the Nagoya Protocol | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | url = https://www.cbd.int/abs/nagoya-protocol/signatories/ | dátarochtana = 26 Lúnasa 2025}}</ref>
<ref name=dsmz1>{{lua idirlín | teideal = Leibniz Institute DSMZ: Nagoya Protocol | url = https://www.dsmz.de/collection/nagoya-protocol | work = dsmz.de}}</ref>
<ref name=:1>{{lua idirlín | url = http://bioscience.oxfordjournals.org/content/early/2015/05/05/biosci.biv056.short?rss=1 | teideal = The Nagoya Protocol on Access and Benefit Sharing—International treaty poses challenges for biological collections |journal= BioScience| dáta = Meitheamh 2015 | volume = 65 | issue = 6 | pages= 543–550 | doi= 10.1093/biosci/biv056 | sloinne = Watanabe | ainm = Myrna E.}}</ref>
<ref name=:7>{{cite journal |url= https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.aat9844 | title= When the cure kills—CBD limits biodiversity research|journal=Science|year= 2018 | doi= 10.1126/science.aat9844|access-date=2018-11-28 | last1= Prathapan | first1= K. Divakaran| last2= Pethiyagoda | first2= Rohan|last3= Bawa|first3= Kamaljit S.|last4= Raven|first4= Peter H.|last5= Rajan|first5= Priyadarsanan Dharma|volume= 360| issue= 6396| pages= 1405–1406|pmid= 29954970| bibcode= 2018Sci...360.1405P|s2cid= 206667464|hdl= 11336/84106| hdl-access= free}}</ref>
}}
{{síol}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
317rvbbj8rfd63synx62j0x5sr26j88
1330800
1330795
2026-10-27T22:54:44Z
Marcas.oduinn
33120
/* Náisiúin Aontaithe */
1330800
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
* [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* ''[[:en:Renewable energy|Renewable energy]]'' - [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Nagoya ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
[[Íomhá:NagoyaProtocol.svg | mion | Ballstáit Phrótacal Nagoya]]
'' The '''Prótacal Nagoya maidir le rochtain ar acmhainní géiniteacha agus na tairbhí a bhaineann leis na hacmhainní sin mar aon lena n-úsáid a roinnt go cóir agus go cothromasach'''<ref name=iate />
(Béarla: ''Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources and the Fair and Equitable Sharing of Benefits Arising from their Utilization to the Convention on Biological Diversity'') is a 2010 supplementary agreement to the 1992 [[Convention on Biological Diversity]] (CBD). Its aim is the implementation of one of the three objectives of the CBD: the fair and equitable sharing of benefits arising out of the utilization of [[genetic resources]], thereby contributing to the conservation and sustainable use of [[biodiversity]]. It sets out obligations for its contracting parties to take measures in relation to access to genetic resources, benefit-sharing and compliance.
'' The protocol was adopted on 29 October 2010 in [[Nagoya]], Japan, and entered into force on 12 October 2014. {{as of|2025|08}}, it has been ratified by 142 parties, which include 141 [[UN member states]] and the [[European Union]].<ref name=signatories />
'' From a concrete perspective, it gives each country sovereign rights over its biological resources, making [[biopiracy]] illegal.<ref name=dsmz1 /> Concerns have been expressed that the added [[bureaucracy]] and [[legislation]] could be damaging to the monitoring and collection of biodiversity, to conservation, to the international response to infectious diseases, and to research.<ref name=:7 /><ref name=:1 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=signatories>{{lua idirlín | teideal = Parties to the Nagoya Protocol | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | url = https://www.cbd.int/abs/nagoya-protocol/signatories/ | dátarochtana = 26 Lúnasa 2025}}</ref>
<ref name=dsmz1>{{lua idirlín | teideal = Leibniz Institute DSMZ: Nagoya Protocol | url = https://www.dsmz.de/collection/nagoya-protocol | work = dsmz.de}}</ref>
<ref name=:1>{{lua idirlín | url = http://bioscience.oxfordjournals.org/content/early/2015/05/05/biosci.biv056.short?rss=1 | teideal = The Nagoya Protocol on Access and Benefit Sharing—International treaty poses challenges for biological collections |journal= BioScience| dáta = Meitheamh 2015 | volume = 65 | issue = 6 | pages= 543–550 | doi= 10.1093/biosci/biv056 | sloinne = Watanabe | ainm = Myrna E.}}</ref>
<ref name=:7>{{cite journal |url= https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.aat9844 | title= When the cure kills—CBD limits biodiversity research|journal=Science|year= 2018 | doi= 10.1126/science.aat9844|access-date=2018-11-28 | last1= Prathapan | first1= K. Divakaran| last2= Pethiyagoda | first2= Rohan|last3= Bawa|first3= Kamaljit S.|last4= Raven|first4= Peter H.|last5= Rajan|first5= Priyadarsanan Dharma|volume= 360| issue= 6396| pages= 1405–1406|pmid= 29954970| bibcode= 2018Sci...360.1405P|s2cid= 206667464|hdl= 11336/84106| hdl-access= free}}</ref>
}}
{{síol}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
3s15xi2gpqo7ocqhh8ovp1x9okxgm4r
1330801
1330800
2026-10-27T22:56:26Z
Marcas.oduinn
33120
/* Teicneolaíocht agus geilleagar */
1330801
wikitext
text/x-wiki
[ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal|Tionscadal]] ]
== Ceanntásc ==
••• [[:Úsáideoir:TGcoa]] ••• '' príomhscríbhneoir
* [[Téamh domhanda]] '' Global warming
* [[Aeráid]] '' Climate
* [[Tonn teasa]] '' Heat wave
* [[Falscaí]] '' Wild fire
* [[Dífhoraoisiú]] '' Deforestation
* [[Eostatacht]] '' Eustacy
* [[:Catagóir:Téamh domhanda]]
** [[:Catagóir:Athrú aeráide]]
* [[:Catagóir:Fuinneamh]]
** [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]]
*** [[:Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghréine]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht ghaoithe]]
**** [[:Catagóir:Cumhacht gheoiteirmeach]]
{| class= wikitable
|+ Fuinneamh (J) nó cumhacht (W = J/s)
! Cineál !! Fuinneamh !! Cumhacht
|-
| Grian
| [[Grianfhuinneamh]]
| [[Grianchumhacht]]
|-
| Gaoth
| [[Fuinneamh gaoithe]]
| [[Cumhacht ghaoithe]]
|-
| Uisce
| [[Fuinneamh hiodrálach]]
| [[Hidrileictreachas]]
|-
| Geo
| [[Fuinneamh geoiteirmeach]]
| [[Cumhacht gheoiteirmeach]]
|-
| Bith
| [[Bithbhreosla]]
| [[]]
|-
| Tonn
| [[Fuinneamh toinne]]
| [[Cumhacht toinne]]
|}
== Ábhair ==
=== Cúiseanna ===
* [[Gás ceaptha teasa]], [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa]]
# [[Astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin]]
#* [[Astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr talamhaíochta]], [[Lorg carbóin]], [[Poitéinseal téimh dhomhanda]], [[Buiséad fuinnimh an Domhain]], [[Buiséad teasa inmheánaigh an Domhain]], [[Córas aeráide]], [[Fórsáil radantach]]
# ''[[:en:Effects of climate change|Effects of climate change]]'' - [[Éifeachtaí an athraithe aeráide]]
# Climate action
# Climate change denial
* [[:Catagóir:Aeráid]] vs [[:Catagóir:Aimsir]]
=== Aontas Eorpach ===
* [[:Catagóir:An tAontas Eorpach agus an comhshaol]] ⇒ [[:Catagóir:Beartas comhshaoil san AE]] ⇒ [[:Catagóir:Comhaontú Glas don Eoraip]], <s>an [[Comhaontú Glas Don Eoraip]]=</s>an [[Comhaontú Glas don Eoraip]], [[Cláir Réime um Thaighde agus Forbairt Theicneolaíoch]], [[Fís 2020]], [[Fís Eorpach]], [[Clár LIFE]], [[Oiriúnach do 55]], [[Sásra um Choigeartú Carbóin ar Theorainneacha an AE]]=[[Sásra Coigeartaithe Carbóin ar Theorainneacha an AE]]
=== Náisiúin Aontaithe ===
* [[ Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
* [[ Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]]
* [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]]=[[Prótacal Cartagena]]
# ''[[:en:Nagoya Protocol|Nagoya Protocol]]'' - [[Prótacal Nagoya]]
=== Teicneolaíocht agus geilleagar ===
* [[Fuinneamh in-athnuaite]], [[Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh inbhuanaithe]], [[:Catagóir:Fuinneamh gheoiteirmeach]], [[Cumhacht gheoiteirmeach]], [[Téamh geoiteirmeach]], [[Fuinneamh gaoithe]]=[[Cumhacht ghaoithe]], [[Cumhacht toinne]]=[[Cumhacht na dtonnta]], [[Neodracht carbóin]]=[[Astaíochtaí glan-nialais]]
# ''[[:en:Fossil fuel subsidies|Fossil fuel subsidies]]'' - [[Fóirdheontas breosla iontaise]]
# ''[[:en:Carbon tariff|Carbon tariff]]'' - [[Tairif carbóin]]
# ''[[:en:Carbon pricing|Carbon pricing]]'' - [[Praghsáil carbóin]]
# ''[[:en: Carbon capture and storage| Carbon capture and storage]]'' - [[Gabháil agus stóráil carbóin]]
#* [[Geilleagar ciorclach]]
# ''[[:en:International Energy Agency|International Energy Agency]]'' - [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh]]
#* [[an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
# ''[[:en:Toxic waste|Toxic waste]]'' - [[Dramhaíl nimhiúil]]
# ''[[:en:Public transport|Public transport]]'' - [[Iompar poiblí]]
== Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide ==
<ref name=iate />
== Role of climate change conferences
'' Member states of the UNFCCC meet annually at the Conference of the Parties (COP) to assess progress in combating climate change. COP provides a platform for governments, NGOs, and the private sector to collaborate and determine strategies for global climate policy and action. These conferences offer an opportunity to discuss climate governance measures, reduce carbon emissions, and promote the transition to more sustainable energy sources.
'' The UN Climate Change Conferences<ref name=uncc /> serve as key forums for shaping global policy, where representatives of various countries jointly address the reduction of global greenhouse gas emissions and support states in enhancing their resilience to climate impacts.
== Liosta de chomhdhálaí, uachtaráin agus áiteanna
{| class="wikitable sortable mw-collapsible"
! Bliain
! Ainm
! Tír, cathair óstach
! Uachtarán
! Tír uachtaránachta
! Grúpa réigiúnach
|-
| 1995
| [[#1995|COP 1]]
| [[Berlin]], an Ghearmáin
| [[Angela Merkel]]
| {{flag|Germany|An Ghearmáin}}
| [[Grúpa Iarthair na hEorpa agus Eile]]
|-
|1996
|[[#1996|COP 2]]
|[[An Ghinéiv]], an Eilvéis
|[[Chenhamo Chimutengwende|Chen Chimutengwende]]
|{{flag|Zimbabwe}}
|[[Grúpa na hAfraice]]
|-
|1997
|[[#1997|COP 3]]
|[[Kyoto]], Japan
|[[:ja:大木浩|Hiroshi Ohki]]
|{{flag|Japan}}
|[[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|-
|1998
|[[#1998|COP 4]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[María Julia Alsogaray]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|1999
|[[#1999|COP 5]]
|[[Bonn]], an Ghearmáin
|[[Jan Szyszko]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2000
|[[#2000|COP 6]]
|[[An Háig]], an Ísiltír
|[[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#2001|COP 6-2]]
|[[Bonn]], Germany
| [[Jan Pronk]]
|{{flag|Netherlands}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2001
|[[#COP 7|COP 7]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Mohamed El Yazghi|Mohamed Elyazghi]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2002
|[[#2002|COP 8]]
|[[New Delhi]], India
|[[T. R. Baalu]]
|{{flag|India}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2003
|[[#2003|COP 9]]
|[[Milan]], Italy
|[[:hu:Persányi Miklós|Miklós Persányi]]<ref>{{Cite web|url=https://enb.iisd.org/climate/cop9/1mon.html|title=ENB @ UNFCCC COP-9, Milan, Italy, 1-12 December 2003|website=enb.iisd.org}}</ref>
|{{flag|Hungary}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2004
|[[#2004|COP 10]]
|[[Buenos Aires]], Argentina
|[[Ginés González García]]
|{{flag|Argentina}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2005
|[[#2005|COP 11]]
|[[Montréal]], Canada
|[[Stéphane Dion]]
|{{flag|Canada}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2006
|[[#2006|COP 12]]
|[[Nairobi]], Kenya
|[[Kivutha Kibwana]]
|{{flag|Kenya}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2007
|[[#2007|COP 13]]
|[[Bali]], Indonesia
|[[Rachmat Witoelar]]
|{{flag|Indonesia}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2008
|[[#2008|COP 14]]
|[[Poznań]], Poland
|[[Maciej Nowicki]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2009
|[[#2009|COP 15]]
|[[Cóbanhávan]], Denmark
|[[Connie Hedegaard]]
|{{flag|Denmark}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2010
|[[#2010|COP 16]]
|[[Cancún]], Mexico
|[[Patricia Espinosa]]
|{{flag|Mexico}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2011
|[[#2011|COP 17]]
|[[Durban]], South Africa
|[[Maite Nkoana-Mashabane]]
|{{flag|South Africa}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2012
|[[#2012|COP 18]]
|[[Doha]], Qatar
|[[Abdullah bin Hamad Al Attiyah|Abdullah bin Hamad Al-Attiyah]]
|{{flag|Qatar}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2013
|[[#2013|COP 19]]
|[[Warsaw]], Poland
|[[Marcin Korolec]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2014
|[[#2014|COP 20]]
|[[Líoma]], Peru
|[[Manuel Pulgar-Vidal]]
|{{flag|Peru}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|2015
|[[#2015|COP 21]]
|[[Páras]], France
|[[Laurent Fabius]]
|{{flag|France}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
|2016
|[[#2016|COP 22]]
|[[Marrakesh]], Morocco
|[[Salaheddine Mezouar]]
|{{flag|Morocco}}
| Grúpa na hAfraice
|-
|2017
|[[#2017|COP 23]]
|[[Bonn]], Germany
|[[Frank Bainimarama]]<ref name=unfccc2017 />
|{{flag|Fiji}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
|2018
|[[#2018|COP 24]]
|[[Katowice]], Poland
|[[Michał Kurtyka]]
|{{flag|Poland}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
|2019
|[[#2019|COP 25]]
|[[Maidrid]], Spain
|[[Carolina Schmidt]]
|{{flag|Chile}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
|<s>2020</s>
|<s>COP 26</s>
|<s>Glasgow, United Kingdom</s>
|Postponed due to COVID
|<s>United Kingdom</s>
|<s>Western Europe and Other Group</s>
|-
| 2021
|[[#2021|COP 26]]
|[[Glaschú]], United Kingdom
|[[Alok Sharma]]
|{{flag|United Kingdom}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2022
|[[#2022|COP 27]]
|[[Sharm El Sheikh]], Egypt
|[[Sameh Shoukry]]
|{{flag|Egypt}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2023
|[[#2023|COP 28]]
|[[Dubai]], United Arab Emirates
|[[Sultan Al Jaber]]
|{{flag|United Arab Emirates}}
| Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin
|-
| 2024
|[[#2024|COP 29]]
|[[Baku]], Azerbaijan
|[[Mukhtar Babayev]],
|{{flag|Azerbaijan}}
|[[Eastern Europe Group]]
|-
| 2025
|[[#2025|COP 30]]
|[[Belém]], Brazil
| [[André Corrêa do Lago]]
|{{flag|Brazil}}
|[[Group of Latin America and the Caribbean|Group of Latin America Caribbean]]
|-
| 2026
|[[#2026|COP 31]]
|[[Antalya]], Turkey
|[[Murat Kurum]]
|{{flag|Turkey}}
|[[Western Europe and Other Group]]
|-
| 2027
|[[#2027|COP 32]]
|[[Addis Ababa]], Ethiopia
|[[Gedion Timothewos]]
<ref name=ethiopia>{{lua idirlín | url = https://ethioembassy.ca/ethiopia-to-host-cop32-and-appoints-foreign-minister-gedion-timothewos-as-president-designate/ | teideal = Ethiopia to Host COP32 and Appoints Foreign Minister Gedion Timothewos as President-Designate}}</ref>
| {{flag|Ethiopia}}
| Grúpa na hAfraice
|-
| 2028
| [[#2028|COP 33]]
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| ''le socrú''
| [[Grúpa na Áise agus an tAigéin Chiúin]]
|}
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/2232294 | teideal = Téarma: Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=uncc>{{lua idirlín | teideal = UN Climate Change Conferences | url = https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences | dátarochtana = 2025-01-30 | work = un.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=unfccc2017>{{lua idirlín | foilsitheoir = UNFCCC | dáta = 3 Iúil 2017 | teideal = PM Bainimarama Opening Address at the Climate Action Pacific Partnership Event | url = https://unfccc.int/news/pm-bainimarama-opening-address-at-the-climate-action-pacific-partnership-event | dátarochtana = 13 Márta 2025}}</ref>
== Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
== Prótacal Nagoya ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
[[Íomhá:NagoyaProtocol.svg | mion | Ballstáit Phrótacal Nagoya]]
'' The '''Prótacal Nagoya maidir le rochtain ar acmhainní géiniteacha agus na tairbhí a bhaineann leis na hacmhainní sin mar aon lena n-úsáid a roinnt go cóir agus go cothromasach'''<ref name=iate />
(Béarla: ''Nagoya Protocol on Access to Genetic Resources and the Fair and Equitable Sharing of Benefits Arising from their Utilization to the Convention on Biological Diversity'') is a 2010 supplementary agreement to the 1992 [[Convention on Biological Diversity]] (CBD). Its aim is the implementation of one of the three objectives of the CBD: the fair and equitable sharing of benefits arising out of the utilization of [[genetic resources]], thereby contributing to the conservation and sustainable use of [[biodiversity]]. It sets out obligations for its contracting parties to take measures in relation to access to genetic resources, benefit-sharing and compliance.
'' The protocol was adopted on 29 October 2010 in [[Nagoya]], Japan, and entered into force on 12 October 2014. {{as of|2025|08}}, it has been ratified by 142 parties, which include 141 [[UN member states]] and the [[European Union]].<ref name=signatories />
'' From a concrete perspective, it gives each country sovereign rights over its biological resources, making [[biopiracy]] illegal.<ref name=dsmz1 /> Concerns have been expressed that the added [[bureaucracy]] and [[legislation]] could be damaging to the monitoring and collection of biodiversity, to conservation, to the international response to infectious diseases, and to research.<ref name=:7 /><ref name=:1 />
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/3529241 | teideal = Téarma: Nagoya Protocol | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=signatories>{{lua idirlín | teideal = Parties to the Nagoya Protocol | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | url = https://www.cbd.int/abs/nagoya-protocol/signatories/ | dátarochtana = 26 Lúnasa 2025}}</ref>
<ref name=dsmz1>{{lua idirlín | teideal = Leibniz Institute DSMZ: Nagoya Protocol | url = https://www.dsmz.de/collection/nagoya-protocol | work = dsmz.de}}</ref>
<ref name=:1>{{lua idirlín | url = http://bioscience.oxfordjournals.org/content/early/2015/05/05/biosci.biv056.short?rss=1 | teideal = The Nagoya Protocol on Access and Benefit Sharing—International treaty poses challenges for biological collections |journal= BioScience| dáta = Meitheamh 2015 | volume = 65 | issue = 6 | pages= 543–550 | doi= 10.1093/biosci/biv056 | sloinne = Watanabe | ainm = Myrna E.}}</ref>
<ref name=:7>{{cite journal |url= https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.aat9844 | title= When the cure kills—CBD limits biodiversity research|journal=Science|year= 2018 | doi= 10.1126/science.aat9844|access-date=2018-11-28 | last1= Prathapan | first1= K. Divakaran| last2= Pethiyagoda | first2= Rohan|last3= Bawa|first3= Kamaljit S.|last4= Raven|first4= Peter H.|last5= Rajan|first5= Priyadarsanan Dharma|volume= 360| issue= 6396| pages= 1405–1406|pmid= 29954970| bibcode= 2018Sci...360.1405P|s2cid= 206667464|hdl= 11336/84106| hdl-access= free}}</ref>
}}
{{síol}}
== Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ==
{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}
'' an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh (Béarla: '''International Energy Agency''' ('''IEA''')) is a [[Paris]]-based autonomous [[intergovernmental organization]], established in 1974, that provides policy recommendations, analysis and data on the global [[energy industry|energy sector]].<ref name=UIA /> The 32 member countries and 13<ref name=Latvia /> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=:4 />
== Structure
The IEA's structure includes a Governing Board, Ministerial Meetings, and Standing Groups and Committees.<ref name=:6 />
== Ballraíocht
The 32 member countries and 13<ref name="kenya-and-senegal"/> association countries of the IEA represent 75% of global energy demand.<ref name=":4" />
=== Ballstáit
Only [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] member states may join the IEA. Members are required to maintain total [[Global strategic petroleum reserves|oil stock]] levels equivalent to at least 90 days of the previous year's net imports.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = IEA marks historic day in global energy governance with first member country in Latin America – News |url=https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |access-date=2022-07-23 |website=IEA |date=18 February 2018 |language=en-GB |archive-date=18 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118113141/https://www.iea.org/news/iea-marks-historic-day-in-global-energy-governance-with-first-member-country-in-latin-america |url-status=live }}</ref>
<ref name=:1 /> Member countries commit to respond to significant oil disruptions through a collective action to allow more [[crude oil]] to enter the global market.<ref name=:1 />
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 0.95em;"
! style="width:115px;" | Tír
! Ballraíocht
! Nótaí
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Australia}}
| align="right" |1979<ref name=":03"/>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Austria}}
| align="right" |18 November 1974
<ref name=:5>{{Cite book |last=Scott |first=Richard |title=The History of the IEA, 1974–1994: The First 20 Years |publisher=International Energy Agency |year=1994 |location=Paris |pages=67}}</ref>
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Belgium}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Canada}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Czech Republic}}
| align="right" |5 February 2001<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Denmark}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Estonia}}
| align="right" |9 May 2014
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Finland}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|France}}
| align="right" |1992<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Germany}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Greece}}
| align="right" |1976<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Hungary}}
| align="right" |3 June 1997<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Ireland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Italy}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Japan}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Latvia}}
| align="right" | 2024<ref>{{cite web | title=IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member - News | date=14 February 2024 | url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agencys-32nd-member }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Lithuania}}
| align="right" |2022
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Luxembourg}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Mexico}}
| align="right" |2018
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Netherlands}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|New Zealand}}
| align="right" |1977<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Norway}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member (under a special Agreement)<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Portugal}}
| align="right" |1981<ref name=":03" />
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Poland}}
| align="right" |25 September 2008
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Poland becomes 28th member country of the IEA |url=https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |access-date=2024-06-18 |website=iea.org |date=25 September 2008 |archive-date=18 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618154322/https://www.iea.org/news/poland-becomes-28th-member-country-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Slovakia}}
| align="right" |30 November 2007
<ref>{{lua idirlín | teideal =Slovak Republic to become 27th member of the IEA |url=https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |access-date=2024-06-25 |website=UPI |date=30 November 2007 |language=en |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625121054/https://www.iea.org/news/slovak-republic-to-become-27th-member-of-the-iea |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|South Korea}}
| align="right" |20 April 2001
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 20 Aibreán 2001 | teideal = Korea Joins International Energy Agency; Becomes IEA's Twenty-Sixth Member |url=https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |access-date=2022-05-25 |publisher=IEA |location=Paris |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525120845/https://www.iea.org/news/korea-joins-international-energy-agency-becomes-ieas-twenty-sixth-member |url-status=live }}</ref>
|
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Spain}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Sweden}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Switzerland}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|Turkey}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{nowrap|{{flag|United Kingdom}}}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|-
| style="text-align:left;" |{{flag|United States}}
| align="right" |18 November 1974<ref name=":5" />
|Founding member<ref name=":03" />
|}
=== Tíortha aontachais
'' Accession countries are those going through the process of becoming full members. The process involves authorisation by the Governing Board, discussions with the executive director, and the sharing of information related to the criteria for membership with the Secretariat.
<ref name=>{{cite book | last=Scott | first=Richard | url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | title=The History of the International Energy Agency, 1974–1994 | publisher=International Energy Agency | year=1994 | volume=1 | location=Paris | pages=336 | archive-date=1 October 2022 |access-date=3 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221001235542/https://iea.blob.core.windows.net/assets/b73b0800-ed54-48ba-bf16-cc6820b723a3/1ieahistory.pdf | url-status=live}}</ref>
'' The following countries are undergoing the accession process:<ref name="AccessionAssociate">{{cite web|url=https://www.iea.org/countries|title=Countries & Regions - IEA|publisher=International Energy Agency|access-date=2026-10-06}}</ref>
* {{Flag|Colombia}}
* {{Flag|Brazil}}
<ref name=>{{lua idirlín | url = https://www.gov.br/mre/pt-br/canais_atendimento/imprensa/notas-a-imprensa/inicio-do-processo-de-acessao-do-brasil-a-agencia-internacional-de-energia-como-membro-pleno-nota-conjunta-mre-mme-2 | teideal =Início do processo de acessão do Brasil à Agência Internacional de Energia como membro pleno - Nota Conjunta MRE/MME|access-date=21 February 2026 | work = [[Ministry of Foreign Affairs (Brazil)|MRE]] | dáta = 20 Feabhra 2026 | teanga = pt}}</ref>
* {{Flag|Chile}}
* {{Flag|Costa Rica}}
* {{Flag|Israel}}
* {{Flag|Romania}}
=== Association countries
'' Association was formally launched in 2015 with a 13<ref name="kenya-and-senegal" /> country membership. The IEA collaborates with Association countries on a wide range of energy-related issues determined through joint programmes of work. Association countries may also participate in most Standing Groups and Ministerial meetings.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Singapore becomes IEA Association Country – News | url = https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | dáta = 24 Deireadh Fómhair 2016 | teanga = en-GB | archive-date=23 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220723142050/https://www.iea.org/news/singapore-becomes-iea-association-country | url-status=live}}</ref>
India officially declared its "Association" status with the International Energy Agency (IEA) on March 30, 2017.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = India becomes IEA Association Country | url = https://www.iea.org/news/india-and-the-iea-enter-new-phase-of-closer-collaboration-with-signing-of-strategic-partnership-framework | dátarochtana = 27 Eanáir 2021 | work = IEA | dáta = 27 Eanáir 2021 | teanga = en-GB | url-status=live}}</ref>
Egypt and Argentina joined as Association countries in March 2022,<ref name=":2" />
<ref name=>{{lua idirlín | dáta = 24 Márta 2022 | teideal = Argentina joins the International Energy Agency as a member – the Canadian News | url = https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | dátarochtana = 24 Márta 2022 | archive-date=28 March 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220328202427/https://thecanadian.news/argentina-joins-the-international-energy-agency-as-a-member/ | url-status=live }}</ref>
and Ukraine was formally invited on 16 June 2022, and joined in July 2022.
<ref name=>{{lua idirlín | teideal = Ukraine signs association pact with the IEA | url =anhttps://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | dátarochtana = 2022-07-23 | work = aljazeera.com | teanga = en | archive-date=30 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220730052007/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/19/ukraine-association-pact-international-energy-agency-iea | url-status=live}}</ref>
In July 2025, Brazil started the process to become a member country.
<ref name{>{{Cite web |date=2025-07-30 |title=Governo brasileiro formaliza adesão à AIE | url = https://brasilenergia.com.br/energia/governo-regulacao/governo-brasileiro-formaliza-adesao-a-aie | dátarochtana = 2025-07-31 | work = brasilenergia.com.br | teanga = pt-br}}</ref>
'' As of October 2026 the IEA has 14 association countries:<ref name="AccessionAssociate"/>
* {{Flag|Argentina}}
* {{Flag|China}}
* {{Flag|Egypt}}
* {{Flag|India}}
* {{Flag|Indonesia}}
* {{Flag|Kenya}}
* {{Flag|Morocco}}
* {{Flag|Nigeria}}
* {{Flag|Senegal}}
* {{Flag|Singapore}}
* {{Flag|South Africa}}
* {{Flag|Thailand}}
* {{Flag|Ukraine}}
* {{Flag|Vietnam}}
== Areas of work
'' The IEA produces analyses on all energy sources and technologies, on global and regional markets, as well as specific country-level reports and studies on key technologies, minerals, and materials for the clean energy transition. It also produces comprehensive data and statistics for over 150 countries.
=== Dáta
=== Scenarios
IEA publications give projections based on sets of assumptions called ''scenarios'', with criteria that includes:
* Stated Policies Scenario (STEPS)
<ref>{{Cite web |title=Stated Policies Scenario (STEPS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000550/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/stated-policies-scenario-steps |url-status=live}}</ref>
* Announced Pledges Scenario (APS)
<ref>{{Cite web |title=Announced Pledges Scenario (APS) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823000552/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/announced-pledges-scenario-aps |url-status=live}}</ref>
* Net Zero Scenario (NZE)
<ref>{{Cite web |title=Net Zero Emissions by 2050 Scenario (NZE) – Global Energy and Climate Model – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |access-date=2023-08-25 |website=IEA |language=en-GB |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828023443/https://www.iea.org/reports/global-energy-and-climate-model/net-zero-emissions-by-2050-scenario-nze |url-status=live}}</ref><ref name=":8" />
=== Key publications
[[Íomhá:Renewables 2022.pdf| mion | ''A 2022 report on [[fuinneamh in-athnuaite]]]]
* '''World Energy Outlook''' (WEO)
* '''Net Zero by 2050: a roadmap for the global energy sector'''
* '''Energy Technology Perspectives''' (ETP)
* '''Global EV Outlook''' (GEVO)
* '''Oil Market Report'''
* '''Electricity Market Report'''
* '''Gas Market Report'''
* '''Energy Efficiency'''
* '''Renewable Energy Market Update'''
* '''World Energy Investment'''
* '''Tracking Clean Energy Progress'''
* '''Country Reviews'''
== Cáineadh
=== Bias against renewable energy
[[Íomhá:Reality_versus_IEA_predictions_-_annual_photovoltaic_additions_2002-2016.png | mion | '' Real development of global [[photovoltaics]] additions (in [[gigawatt]]) vs. predictions by the IEA, 2002–2016]]
'' The IEA has been criticised for systematically underestimating the role of [[fuinneamh in-athnuaite]] sources in future energy systems such as [[photovoltaics]] and their cost reductions.<ref name=Creutzig2017 /><ref name=Hoekstra2017 /><ref name=Mertens />
=== Accuracy of forecasting
'' ''The Guardian'' referred to a team of scientists from [[Uppsala University]] in Sweden who studied the 2008 World Energy Outlook and concluded the forecasts of the IEA were unattainable. <ref name=guardian2 />
=== Restricting access to data
'' In 2021, the IEA was publicly criticized by more than 30 international academics and researchers at [[Our World in Data]] for publishing its detailed, global energy data behind paywalls, "[making] it unusable in the public discourse and [preventing] many researchers from accessing it".<ref name=ambrose-2021 /><ref name=ritchie-2021 /><ref name=roser-and-ritchie-2021 /><ref name=schaefer-2021 /> The authors of the Our World in Data suggested in an open letter that "countries that fund the IEA drop the requirement to place data behind paywalls and increase their funding".<ref name=roser-and-ritchie-2021 />
'' In January 2022, the IEA announced plans to make all its data and analyses freely available and [[Open access|open-access]], a move endorsed by its executive director and governing board. This initiative was awaiting final endorsement from IEA member countries to become effective.<ref name=Ritchie2024 />
'' In October 2023, the IEA made the World Energy Outlook 2023 dataset available for non-commercial use under a [[Creative Commons license]]. This dataset encompasses global aggregated data for various scenarios, alongside detailed regional and country-specific data up to 2050.<ref name=ieadataset />
== Féach freisin
* [[Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh In-athnuaite]]
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=UIA>{{lua idirlín | url = https://uia.org/s/or/en/1100010487 | teideal =International Energy Agency (IEA) | údar = Staff writer | bhliain = 2024 | department=UIA Global Civil Society Database | work = uia.org | foilsitheoir = [[Union of International Associations]] | agency=Yearbook of International Organizations Online | location=Brussels, Belgium | dátarochtana = 12 Eanáir 2025}}</ref>
<ref name=Latvia>{{lua idirlín | teideal =IEA Ministers invite Latvia to become Agency's 32nd member |url=https://www.iea.org/news/iea-ministers-invite-latvia-to-become-agency-s-32nd-member |access-date=2024-02-14 |website=IEA |date=14 February 2024 |language=en-GB}}</ref>
<ref name=:4>{{lua idirlín | teideal = History – About | url = https://www.iea.org/about/history | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=25 October 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231025164432/https://www.iea.org/about/history | url-status=live}}</ref>
<ref name="guardian2">{{cite news | údar = Terry Macalister | dáta = 2009-11-12 | teideal =Oil: future world shortages are being drastically underplayed, say experts |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |access-date=2010-01-23 |archive-date=26 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126065355/http://www.guardian.co.uk/business/2009/nov/12/oil-shortage-uppsala-aleklett |url-status=live }}</ref>
<ref name=Creutzig2017>[[Felix Creutzig]] et al.: The underestimated potential of solar energy to mitigate climate change. In: Nature Energy 2, 2017, [[doi:10.1038/nenergy.2017.140]]</ref>
<ref name=Hoekstra2017>Auke Hoekstra et al.: Creating Agent-Based Energy Transition Management Models That Can Uncover Profitable Pathways to Climate Change Mitigation. In: [[Complexity]]. 2017, [[doi:10.1155/2017/1967645]]</ref>
<ref name=Mertens>Konrad Mertens: ''Photovoltaik: Lehrbuch zu Grundlagen, Technologie und Praxis''. 4ú eagrán, Hanser, (München) loch. 340.</ref>
<ref name=ambrose-2021>{{cite news | sloinne = Ambrose | ainm = Jillian | dáta = 10 Nollaig 2021 | teideal = Energy watchdog urged to give free access to government data |work=The Guardian | location=London, United Kingdom | url = https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/10/academics-urge-iea-to-give-free-access-to-national-energy-data | dátarochtana = 2021-12-10 |issn=0261-3077}}</ref>
<ref name=ritchie-2021>{{cite journal | last1=Ritchie | first1=Hannah | author-link=Hannah Ritchie | date=5 October 2021 | title=Covid's lessons for climate, sustainability and more from our World in Data | url=https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | journal=Nature | volume=598 | issue=7879 | pages=9 | bibcode=2021Natur.598....9R | doi=10.1038/d41586-021-02691-4 | issn=1476-4687 | pmid=34611360 | access-date=2021-11-10 | s2cid=238411009 | archive-date=24 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220524080856/https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-021-02691-4/d41586-021-02691-4.pdf | url-status=live }}</ref>
<ref name=roser-and-ritchie-2021>{{lua idirlín | sloinne = Roser | ainm = Max | last2=Ritchie | first2=Hannah | dáta = 7 Deireadh Fómhair 2021 | teideal = The International Energy Agency publishes the detailed, global energy data we all need, but its funders force it behind paywalls: let's ask them to change it | url = https://ourworldindata.org/iea-open-data | dátarochtana = 2021-10-08 | work=Our World in Data | location=Oxford, United Kingdom | dátarochtana = 8 Deireadh Fómhair 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211008085608/https://ourworldindata.org/iea-open-data | url-status=live}}</ref>
<ref name=schaefer-2021>{{lua idirlín | sloinne = Schäfer | ainm = Malte | display-authors=etal | dáta = 8 Nollaig 2021 | teideal = Open letter to the International Energy Agency and its member countries: please remove paywalls from global energy data and add appropriate open licenses | url = https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 | dátarochtana = 2022-01-19 | foilsitheoir = Open Energy Modelling Initiative | archive-date=19 January 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220119192423/https://forum.openmod.org/t/open-letter-to-iea-and-member-countries-requesting-open-data/2949#open-letter-to-the-international-energy-agency-and-its-member-countries-please-remove-paywalls-from-global-energy-data-and-add-appropriate-open-licenses-1 url-status=live}}</ref>
<ref name=Ritchie2024>{{cite journal | last=Ritchie | first=Hannah | last2=Roser | first2=Max | date=2024-03-04 | title=The IEA wants to make their data available to the public – now it is on governments of the world's rich countries to make this happen | url=https://ourworldindata.org/free-data-iea | work = Our World in Data | archive-date=17 March 2024 | access-date= March | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317084939/https://ourworldindata.org/free-data-iea | url-status=live}}</ref>
<ref name=ieadataset>{{lua idirlín | teideal = World Energy Outlook 2023 Free Dataset - Data product | url = https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | dátarochtana = 2024-03-17 | work = IEA | teanga = en-GB | archive-date=17 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240317083750/https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/world-energy-outlook-2023-free-dataset-2 | url-status=live}}</ref>
<ref name=:6>{{lua idirlín | teideal = Structure – About | url = https://www.iea.org/about/structure | dátarochtana = 2022-07-23 | work = IEA | archive-date=31 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220731192528/https://www.iea.org/about/structure | url-status=live}}</ref>
}}
{{síol}}
== Buntásc ==
__NOINDEX__
__NOTOC__
g5rgwstys6tjyqgrhvr6ib9e9097hww
Tomás Ruadh Ó Súilleabháin
0
123243
1330760
1299123
2026-10-27T14:32:21Z
~2026-57083-93
78311
/* Bás agus oidhreacht */
1330760
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
File Gaeilge de chuid an 19ú haois ab ea '''Tomás Ruadh Ó Súilleabháin''' (1785-1848). Dúchasach de [[Contae Chiarraí|Chontae Chiarraí]], ba chara dlúth agus comhghuaillí é le ceannaire polaitiúil Caitliceach na hÉireann, [[Dónall Ó Conaill]].
== Luathshaol ==
Rugadh Tomás Ruadh i n[[Doire Fhíonáin]], Co. Chiarraí, do theaghlach Caitliceach Éireannach.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/en/1415964|title=An Bán Ard|work=logainm.ie}}</ref> B'fhéidir gurbh é Tadhg Ó Súilleabháin ainm a athar agus go raibh baint aige leis an bhfile [[Eoghan Rua Ó Súilleabháin]] (1748–1784). Chuaigh sé ar scoil i nGort na Cille, agus fuair sé oiliúint mar mhúinteoir i mBaile Átha Cliath, b'fhéidir i scoil de chuid an [[Kildare Place Society]].<ref name="auto1">{{Cite web-en|url=https://www.dib.ie/biography/o-suilleabhain-tomas-ruadh-a9206|title=Ó Súilleabháin, Tomás Ruadh|work=www.dib.ie}}</ref>
== Gairm ==
D’oibrigh Ó Súilleabháin mar mhúinteoir scoil scairte, i g[[Cathair Dónall|Cathair Dónaill]]; ba scoil mhídhleathach í [[Scoil scairte|scoil scairte'','']] a mhúin páistí Caitliceacha agus [[Preispitéireachas|Preispitéireacha]], toisc nár ceadaíodh in Éirinn ach scoileanna [[Eaglais na hÉireann]] (Anglacánacha) ag an am. I ndán amháin bíonn sé ag gearán faoi shé phingin don ráithe a fháil óna dhaltaí. Tar éis dó post a fháil sa Chaladh, chuir sé a chuid leabhar agus páipéir go léir ar bhád ó [[Doire Fhíonáin|Dhoire Fhíonáin]] go an [[An Góilín|Góilín]], ach chuaigh an bád go tóin poill.<ref>{{Cite web-en|url=https://tunearch.org/wiki/Annotation:Amhr%C3%A1n_na_Leabhar|title=Annotation:Amhrán na Leabhar|date=March 29, 2023|work=The Traditional Tune Archive}}</ref> Spreag sé seo ceann dá shaothair is cáiliúla, "Amhrán na Leabhar", ar a dtugtar "Cuan [[Oileán Dairbhre|Bhéil Inse]]" freisin.<ref name="auto">{{Cite web-en|url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=141208|title=Tomás Rua Ó Súilleabháin Historical Marker|work=www.hmdb.org}}</ref> Tugann sé léargas ar an gcineál litríochta a d'úsáid máistir scoil scairte: luaitear [[Eoiclídéas|Eoiclídés]], [[Cató|Cató Censóir]], an [[An Tiomna Nua|Tiomna Nua]], [[Saltair Chaisil]] agus ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]''.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.irishexaminer.com/property/homeandgardens/arid-30917665.html|title=The Islands of Ireland: At liberty to roam on Abbey Island|author=MacCarthy|first=Dan|date=April 15, 2019|work=Irish Examiner}}</ref> Chum sé fonn ar an bh[[fidil]] do “Amhrán na Leabhar,” a bhfuil ráchairt fós air.<ref>{{Cite web-en|url=http://livingthetradition.com/song-of-the-books/|title=Amhrán na Leabhar (Song Of The Books)|date=June 16, 2013}}</ref>
Agus é breoite leis an [[An eitinn|eitinn,]] scríobh sé an t-amhrán "A Rí an Domhnaigh".<ref name="auto1" />
Bhí sé ina thacadóir agus cara le [[Dónall Ó Conaill]], agus tar éis d'Ó Conaill fothoghchán an [[Contae an Chláir|Chláir]] 1828 a bhuachan, scríobh Ó Súilleabháin “Guím slán go h[[Uíbh Ráthach]]“ agus “Is é Donall binn Ó Conaill caoin“.<ref name="auto1" />
Déanann rann eile dá chuid magadh faoi bheirt fhear Phrotastúnacha nach dtugann aird ar laethanta troscaidh na gCaitliceach.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.doegen.ie/LA_1071d2|title=Rann le Tomás Rua Ó Súilleabháin - Seán Ó Conaill | The Doegen Records Web Project|work=www.doegen.ie}}</ref>
[[Íomhá:Derrynane_Abbey_-_the_seat_of_D._O'Connell,_Esq.r_M.P._(BM_1955,0106.5.28).jpg|mion|[[Mainistir Dhoire Fhíonáin]] c. 1833.]]
== Bás agus oidhreacht ==
Fuair Ó Súilleabháin bás sa bhliain 1848 le linn an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir 1845–50]] agus cuireadh i [[Mainistir Dhoire Fhíonáin]]é. Bhí cuid dá dhánta deireanacha faoin nGorta Mór.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.independent.ie/opinion/comment/john-daly-thinking-about-my-final-resting-place-led-me-to-a-remote-spot-but-only-the-locals-get-in/a149208515.html|title=John Daly: Thinking about my final resting place led me to a remote spot – but only the locals get in|date=January 8, 2024|work=Irish Independent}}</ref>
Níor phós sé riamh agus ní raibh aon chlann aige.<ref name="auto1" /> Foilsíodh bailiúchán dá shaothar, ''Amhráin Thomáis Ruaidh'', den chéad uair sa bhliain 1914 (tiomsaithe ag James Fenton) agus athfhoilsíodh é sa bhliain 1985.<ref name="auto" /> Tógadh plaic chuimhneacháin sa bhliain 1928.<ref name="auto1" />
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
*[https://archive.org/details/songsoftomsrua00osuluoft/page/n3/mode/2up The songs of Tomás Ruadh O'Sullivan, the Iveragh poet, 1785-1848]
{{DEFAULTSORT:Suilleabhain, Tomas Rua O}}
[[Catagóir:Uíbh Ráthach]]
[[Catagóir:Básanna i 1848]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1785]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí]]
[[Catagóir:Filí na hÉireann]]
[[Catagóir:Filí Gaeilge]]
[[Catagóir:Filí Gaelacha]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]]
f6iamikvtia4ljc1wf62lrxh0o3jbbl
1330761
1330760
2026-10-27T14:32:46Z
~2026-57083-93
78311
/* Bás agus oidhreacht */
1330761
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Duine}}
File Gaeilge de chuid an 19ú haois ab ea '''Tomás Ruadh Ó Súilleabháin''' (1785-1848). Dúchasach de [[Contae Chiarraí|Chontae Chiarraí]], ba chara dlúth agus comhghuaillí é le ceannaire polaitiúil Caitliceach na hÉireann, [[Dónall Ó Conaill]].
== Luathshaol ==
Rugadh Tomás Ruadh i n[[Doire Fhíonáin]], Co. Chiarraí, do theaghlach Caitliceach Éireannach.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/en/1415964|title=An Bán Ard|work=logainm.ie}}</ref> B'fhéidir gurbh é Tadhg Ó Súilleabháin ainm a athar agus go raibh baint aige leis an bhfile [[Eoghan Rua Ó Súilleabháin]] (1748–1784). Chuaigh sé ar scoil i nGort na Cille, agus fuair sé oiliúint mar mhúinteoir i mBaile Átha Cliath, b'fhéidir i scoil de chuid an [[Kildare Place Society]].<ref name="auto1">{{Cite web-en|url=https://www.dib.ie/biography/o-suilleabhain-tomas-ruadh-a9206|title=Ó Súilleabháin, Tomás Ruadh|work=www.dib.ie}}</ref>
== Gairm ==
D’oibrigh Ó Súilleabháin mar mhúinteoir scoil scairte, i g[[Cathair Dónall|Cathair Dónaill]]; ba scoil mhídhleathach í [[Scoil scairte|scoil scairte'','']] a mhúin páistí Caitliceacha agus [[Preispitéireachas|Preispitéireacha]], toisc nár ceadaíodh in Éirinn ach scoileanna [[Eaglais na hÉireann]] (Anglacánacha) ag an am. I ndán amháin bíonn sé ag gearán faoi shé phingin don ráithe a fháil óna dhaltaí. Tar éis dó post a fháil sa Chaladh, chuir sé a chuid leabhar agus páipéir go léir ar bhád ó [[Doire Fhíonáin|Dhoire Fhíonáin]] go an [[An Góilín|Góilín]], ach chuaigh an bád go tóin poill.<ref>{{Cite web-en|url=https://tunearch.org/wiki/Annotation:Amhr%C3%A1n_na_Leabhar|title=Annotation:Amhrán na Leabhar|date=March 29, 2023|work=The Traditional Tune Archive}}</ref> Spreag sé seo ceann dá shaothair is cáiliúla, "Amhrán na Leabhar", ar a dtugtar "Cuan [[Oileán Dairbhre|Bhéil Inse]]" freisin.<ref name="auto">{{Cite web-en|url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=141208|title=Tomás Rua Ó Súilleabháin Historical Marker|work=www.hmdb.org}}</ref> Tugann sé léargas ar an gcineál litríochta a d'úsáid máistir scoil scairte: luaitear [[Eoiclídéas|Eoiclídés]], [[Cató|Cató Censóir]], an [[An Tiomna Nua|Tiomna Nua]], [[Saltair Chaisil]] agus ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]''.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.irishexaminer.com/property/homeandgardens/arid-30917665.html|title=The Islands of Ireland: At liberty to roam on Abbey Island|author=MacCarthy|first=Dan|date=April 15, 2019|work=Irish Examiner}}</ref> Chum sé fonn ar an bh[[fidil]] do “Amhrán na Leabhar,” a bhfuil ráchairt fós air.<ref>{{Cite web-en|url=http://livingthetradition.com/song-of-the-books/|title=Amhrán na Leabhar (Song Of The Books)|date=June 16, 2013}}</ref>
Agus é breoite leis an [[An eitinn|eitinn,]] scríobh sé an t-amhrán "A Rí an Domhnaigh".<ref name="auto1" />
Bhí sé ina thacadóir agus cara le [[Dónall Ó Conaill]], agus tar éis d'Ó Conaill fothoghchán an [[Contae an Chláir|Chláir]] 1828 a bhuachan, scríobh Ó Súilleabháin “Guím slán go h[[Uíbh Ráthach]]“ agus “Is é Donall binn Ó Conaill caoin“.<ref name="auto1" />
Déanann rann eile dá chuid magadh faoi bheirt fhear Phrotastúnacha nach dtugann aird ar laethanta troscaidh na gCaitliceach.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.doegen.ie/LA_1071d2|title=Rann le Tomás Rua Ó Súilleabháin - Seán Ó Conaill | The Doegen Records Web Project|work=www.doegen.ie}}</ref>
[[Íomhá:Derrynane_Abbey_-_the_seat_of_D._O'Connell,_Esq.r_M.P._(BM_1955,0106.5.28).jpg|mion|[[Mainistir Dhoire Fhíonáin]] c. 1833.]]
== Bás agus oidhreacht ==
Fuair Ó Súilleabháin bás sa bhliain 1848 le linn an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir 1845–50]] agus cuireadh i [[Mainistir Dhoire Fhíonáin]] é. Bhí cuid dá dhánta deireanacha faoin nGorta Mór.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.independent.ie/opinion/comment/john-daly-thinking-about-my-final-resting-place-led-me-to-a-remote-spot-but-only-the-locals-get-in/a149208515.html|title=John Daly: Thinking about my final resting place led me to a remote spot – but only the locals get in|date=January 8, 2024|work=Irish Independent}}</ref>
Níor phós sé riamh agus ní raibh aon chlann aige.<ref name="auto1" /> Foilsíodh bailiúchán dá shaothar, ''Amhráin Thomáis Ruaidh'', den chéad uair sa bhliain 1914 (tiomsaithe ag James Fenton) agus athfhoilsíodh é sa bhliain 1985.<ref name="auto" /> Tógadh plaic chuimhneacháin sa bhliain 1928.<ref name="auto1" />
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
*[https://archive.org/details/songsoftomsrua00osuluoft/page/n3/mode/2up The songs of Tomás Ruadh O'Sullivan, the Iveragh poet, 1785-1848]
{{DEFAULTSORT:Suilleabhain, Tomas Rua O}}
[[Catagóir:Uíbh Ráthach]]
[[Catagóir:Básanna i 1848]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1785]]
[[Catagóir:Daoine as Contae Chiarraí]]
[[Catagóir:Filí na hÉireann]]
[[Catagóir:Filí Gaeilge]]
[[Catagóir:Filí Gaelacha]]
[[Catagóir:Fir]]
[[Catagóir:Múinteoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]]
[[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]]
dduhofcw7z10ery6dvtkiu3cmpr011v
Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais
0
123258
1330805
1316685
2026-10-28T00:26:57Z
Taghdtaighde
60452
Beagán curtha leis
1330805
wikitext
text/x-wiki
{{Le haghaidh|na gcomórtas do shaothair neamhfhoilsithe|Comórtais Liteartha an Oireachtais}}
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Is dámhachtainí bliantúla iad '''Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais''' (nó '''Leabhair Ghaeilge na Bliana'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/20-leabhar-ainmnithe-do-ghradaim-leabhair-ghaeilge-na-bliana-2024/|teideal=20 leabhar ainmnithe do ghradaim ‘Leabhair Ghaeilge na Bliana’ 2024|dáta=2024-08-22|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-22}}</ref>) a bhronnann [[Oireachtas na Gaeilge]] ar son na leabhar is fearr deartha, cló agus ábhair, a foilsíodh i rith na bliana.<ref name=":2" /> Áirítear iad mar na príomhdhuaiseanna ar son feabhais sa litríocht agus foilsitheoireacht na Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://booksirelandmagazine.com/gradam-reics-carlo-2021-winner-announced/|teideal=Gradam Réics Carló 2021 winner announced|dáta=2021-10-06|language=as Béarla|work=[[Books Ireland]]|dátarochtana=2026-02-22}}</ref> Is é cuspóir na ngradam léiriú don saol ardchaighdeán na leabhar Gaeilge atá á gcur ar fáil agus foilsitheoirí a spreagadh chun breis iarrachtaí a dhéanamh.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=[[Máiréad Ní Chinnéide]]|date=16 Iúil 2008|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/an-gum-as-an-aireamh-do-ghradam-ui-shuilleabhain-1.945307|title=An Gúm as an áireamh do Ghradam Uí Shúilleabháin|journal=[[The Irish Times]]|pages=lch 15}}</ref>
Is iad seo a leanas critéir na ngradam: "fiúntas an ábhair; caighdeán na Gaeilge; dearadh an leabhair, ag áireamh téacs, clúdach, léaráidí agus dea-chleachtas foilsitheoireachta; caighdeán foilsitheoireachta; agus mar a fhreastalaíonn an leabhar ar riachtanais an mhargaidh léitheoireachta."<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://booksirelandmagazine.com/gearrliostai-ghradaim-fhoilsitheoireachta-2020/|teideal=Gearrliostaí do Ghradaim Fhoilsitheoireachta 2020 Fógartha|dáta=2020-08-19|language=as Gaeilge ⁊ Béarla|work=[[Books Ireland]]|dátarochtana=2026-02-22}}</ref>
== Na gradaim ==
=== Gradam Uí Shúilleabháin ===
Bronntar Gradam Uí Shúilleabháin ar "Leabhar na Bliana don Léitheoir Fásta".<ref name=":1" /> Tá urraim mhór dó.<ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.maynoothuniversity.ie/news-events/fionnt-n-de-br-ns-novel-b-al-na-p-iste-has-won-gradam-u-sh-illeabh-award|teideal=Fionntán de Brún's novel, Béal na Péiste, has won the Gradam Uí Shúilleabháin award|údar=An Dr [[Tracey Ní Mhaonaigh]]|dáta=29 MF 2023|language=as Gaeilge ⁊ Béarla|work=www.maynoothuniversity.ie|dátarochtana=2026-02-22}}</ref>
=== Gradam Réics Carló ===
Bronntar Gradam Réics Carló ar "Leabhar na Bliana don Léitheoir Óg".<ref name=":1" /> Is as an m[[Scéal bleachtaireachta|bleachtaire]] [[Réics Carló]] ó leabhair [[Cathal Ó Sándair|Chathail Uí Shándair]] a ainmníodh é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/reics-carlo-brod-na-gaeltachta-judge-dredd-agus-everybodys-free-to-wear-sunscreen-as-gaeilge/|teideal=Cén chaoi nár tháinig mé trasna ar leabhair Réics Carló?|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2022-07-22|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-22}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/244047-2/|teideal=Gearradh trí scór bliain de m’aois, bhí mé fillte ar Rang 6 agus mé ag léamh Réics Carló.|údar=[[Mártan Ó Ciardha]]|dáta=2024-04-14|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-22}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Róisín Adams]]|url=https://comhar.ie/iris/82/7/breithla-sona-duit-a-reics/|title=Breithlá sona duit, a Réics!|journal=[[Comhar]]|volume=82|issue=7|year=2022|month=Iúil}}</ref>
=== Gradam de Bhaldraithe ===
Bronntar Gradam de Bhaldraithe ar "Leabhar na Bliana do shaothar aistrithe go Gaeilge ó theanga eile".<ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://nation.cymru/culture/welsh-publisher-reaches-irish-book-of-the-year-shortlist/|teideal=Welsh publisher reaches Irish Book of the Year shortlist|údar=Stephen Price|dáta=2025-08-20|language=as Béarla|work=[[Nation.Cymru]]|dátarochtana=2026-02-22}}</ref> Cuireadh tús leis sa bhliain 2019. Is in ómós do [[Tomás de Bhaldraithe|Thomás de Bhaldraithe]] a ainmníodh é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gradam-nua-thomais-de-bhaldraithe-le-bronnadh-ar-shaothair-aistrithe/|teideal=Gradam nua Thomáis de Bhaldraithe le bronnadh ar shaothair aistrithe|údar=[[Méabh Ní Thuathaláin]]|dáta=2019-06-05|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-22}}</ref>
== Stair ==
Is sa bhliain 1897 a céad-bhunaíodh an comórtas.<ref>{{Luaigh foilseachán|date=16 Lúnasa 2023|title=Shortlist for Irish-language Book of the Year announced|journal=[[The Irish Times]]|pages=lch 4|url=https://www.irishtimes.com/ireland/2023/08/15/irish-language-book-of-the-year-shortlist-announced/}}</ref> Rinneadh athbhunú ar Ghradam Uí Shúilleabháin sa bhliain 2005.<ref name=":0" /> Ba í an bhliain dár gcionn an chéad uair a fógraíodh na buaiteoirí ag [[Oireachtas na Samhna]].<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|author=[[Pól Ó Muirí]]|title=Oireachtas Dhoire|date=8 Samhain 2006|journal=[[The Irish Times]]|pages=lch 17}}</ref>
Ar feadh tamaill de bhlianta sna 2010idí, ní bhíodh ach an t-aon ghradam amháin á bhronnadh in aghaidh na bliana, Gradam Uí Shúilleabháin agus Gradam Réics Carló ar a seal gach re bliain.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gearrliosta-gradaim-ui-shuilleabhain-gradam-leabhar-na-bliana-fogartha/|teideal=Gearrliosta Ghradam Uí Shúilleabháin, gradam ‘Leabhar na Bliana’ fógartha|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2017-10-04|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-02-22}}</ref> Rinne [[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge#Gradaim an Oireachtais|Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]] cáineadh ar an staid seo.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/tiocfaidh-ar-leabhar-1.2629530|teideal=Tiocfaidh ár leabhar!|údar=[[Pól Ó Muirí]]|dáta=2 Bealtaine 2016|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2026-06-03}}</ref><ref name=":10">{{Lua idirlín|url=https://www.aontasnascribhneoiri.ie/ga-IE/nuacht/cruinniu-prainneach-idir-asg-agus-foras-na-gaeilge-maidir-le-tacaiocht-do-scribhneoireacht-na-gaeilge/|teideal=Cruinniú práinneach idir ASG agus Foras na Gaeilge maidir le tacaíocht do scríbhneoireacht na Gaeilge|dáta=27 Aibreán 2016|work=[[Aontas na Scríbhneoirí Gaeilge]]|dátarochtana=2026-06-03}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Comórtais Liteartha an Oireachtais]]
* [[Duais an Oireachtais]]
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* [[Litríocht na Gaeilge]]
==Tagairtí==
{{Reflist}}
[[Catagóir:Oireachtas na Gaeilge]]
[[Catagóir:Dámhachtainí]]
[[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
[[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha]]
[[Catagóir:Gradaim na Gaeilge]]
[[Catagóir:Leabhair Ghaeilge|*]]
[[Catagóir:Foilsitheoirí Gaeilge|*]]
7mi468nou0qtelvt4ahuqq388c9ewv0
Gradaim Náisiúnta Meán na Mac Léinn
0
123437
1330808
1329001
2026-10-28T00:30:26Z
Taghdtaighde
60452
Féach freisin
1330808
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Tá '''Gradaim Náisiúnta Meán na Mac Léinn''' nó na '''SMEDIAS'''<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/02/gradam-nua-udaras-na-gaeltachta-ag-smedias-2026-cruthaitheoir-abhair-gaeilge-na-bliana/|title=Gradam nua Údarás na Gaeltachta ag SMEDIAS 2026: cruthaitheoir ábhair Gaeilge na bliana|date=27 Feabhra 2026|journal=[[An Páipéar]]|issue=69}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=https://www.irishexaminer.com/breakingnews/ireland/gabija-gataveckaite-wins-journalist-of-the-year-at-the-smedias-2019-917258.html|title=Gabija Gataveckaite wins Journalist of the Year at the Smedias 2019|date=2019-04-11|language=as Béarla|work=[[IrishExaminer.com]]|access-date=2020-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412155248/https://www.irishexaminer.com/breakingnews/ireland/gabija-gataveckaite-wins-journalist-of-the-year-at-the-smedias-2019-917258.html|archive-date=12 Aibreán 2019}}</ref> ina gcomórtas bliantúil uile-Éireann iriseoireachta do mhic léinn arna reáchtáil ag an suíomh gréasáin Oxygen.ie.<ref>{{Cite web-en|url=http://www.smedias.ie/about-the-awards/|title=About the Awards|work=[[National Student Media Awards]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730173931/http://www.smedias.ie/about-the-awards/|archive-date=30 Iúil 2017|language=as Béarla}}</ref><ref name="winners2017">{{Cite web-en|url=http://www.oxygen.ie/11433-2/|title=Smedias Winners 2017|year=2017|work=Oxygen.ie|access-date=7 Feabhra 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411161843/http://www.oxygen.ie/11433-2|archive-date=11 Aibreán 2017|language=as Béarla}}</ref> Tugann siad aitheantas do mhic léinn a léiríonn caighdeán agus nuálaíocht ina gcuid oibre sna meáin idir [[Foilsitheoireacht|fhoilseacháin]], [[raidió]], [[Teilifís|theilifís]], [[Na meáin shóisialta|mheáin shóisialta]], agus [[scannánaíocht]].<ref name=":0" /> Táthar tar éis iad a lua mar phríomhghradaim mac léinn na h[[Éire|Éireann]].<ref>{{Cite web-en|url=http://www.oxygen.ie/smedias_2010_the_national_student_media_awards.PAGE2875.html|title=Smedias 2010 - The National Student Media Awards|work=Oxygen.ie|access-date=13 Márta 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323011136/http://www.oxygen.ie/smedias_2010_the_national_student_media_awards.PAGE2875.html|archive-date=23 Márta 2010|language=as Béarla}}</ref><ref>{{Cite web-en|url=http://www.oxygen.ie/scripts/xposed/zoom.php?pic=7191&gallery=128|title=Smedias 2009 (17 Apr 2009)|work=Oxygen.ie|access-date=Márta 13, 2010|archive-url=https://archive.today/20130217210516/http://www.oxygen.ie/scripts/xposed/zoom.php?pic=7191&gallery=128|archive-date=17 Feabhra 2013|language=as Béarla}}</ref>
== Stair agus cruth ==
Ó 2000 i leith, tá comórtas iriseoireachta mac léinn á reáchtáil ag Oxygen.ie, [[Láithreán Gréasáin|suíomh gréasáin]] atá dírithe ar mhic léinn tríú leibhéal.<ref name="IT2019">{{Cite web-en|url=https://www.irishtimes.com/news/ireland/irish-news/nui-galway-student-newspaper-sin-wins-national-student-media-awards-1.3857675|title=NUI Galway student newspaper Sin wins National Student Media Awards|author=Hilliard|first=Mark|language=as Béarla|work=[[The Irish Times]]|access-date=2020-02-07}}</ref>
Ón mbliain 2020 i leith, glactar le hiarratais i raidhse catagóirí.<ref name="categories2020">{{Cite web-en|url=http://www.oxygen.ie/smedias-2020/|title=The National Student Media Awards|year=2019|work=Oxygen.ie|access-date=7 Feabhra 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191127173543/http://www.oxygen.ie/smedias-2020/|archive-date=27 Samhain 2019|language=as Béarla}}</ref><ref name="winners2010">{{Cite web-en|url=http://www.oxygen.ie/smedias_2010_winners_list.PAGE3282.html|title=Smedias 2010 - Winners List|work=Oxygen.ie|access-date=7 Feabhra 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20100426192456/http://www.oxygen.ie/smedias_2010_winners_list.PAGE3282.html|archive-date=26 Aibreán 2010|language=as Béarla}}</ref> Áirítear leo sin Eagarthóir na Bliana (a ghnóthaigh ag ''[[University Observer]]'' [[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|COBÁC]] cheana),<ref name="Indo2010">{{Lua idirlín|url=http://www.independent.ie/education/latest-news/student-journalist-of-year-wins-on-the-double-2147203.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100425062829/http://www.independent.ie/education/latest-news/student-journalist-of-year-wins-on-the-double-2147203.html|archivedate=25 Aibreán 2010|teideal=Student journalist of year wins on the double|dáta=22 Aibreán 2010|language=as Béarla|work=[[The Irish Independent]]|dátarochtana=25 Aibreán 2010}}</ref> Iris na Bliana (a ghnóthaigh ''[[Flux]]'' [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath|OCBÁC]] cheana),<ref name="Indo2010" /> Nuachtán na Bliana (a ghnóthaigh leithéidí ''[[The University Times]]'' [[Ollscoil Átha Cliath|OAC]],<ref name="Times2010">{{Lua idirlín|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/ireland/2010/0422/1224268876696.html|teideal=TCD paper takes prize|údar=Genevieve Carbery|dáta=4 Aibreán 2010|dátarochtana=7 Feabhra 2020|work=[[The Irish Times]]|language=as Béarla}}</ref> ''[[Trinity News]]'' [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|CTBÁC]],<ref name="RTE2001">{{Lua idirlín|url=http://www.rte.ie/arts/2001/0412/smedia.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010417081941/http://www.rte.ie/arts/2001/0412/smedia.html|archivedate=17 Aibreán 2001|teideal=Trinity News scoops six Smedia Awards|dáta=12 Aibreán 2001|work=[[RTÉ]]|language=as Béarla}}</ref> agus ''University Observer'' cheana), Scríbhneoir Spóirt na Bliana (a ghnóthaigh ''[[The College View]]'' [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath|OCBÁC]] cheana),<ref name="RTE2001" /> agus Suíomh Gréasáin na Bliana (a ghnóthaigh [[Sin.ie]] cheana).<ref name="RTE2001" /><ref name="IT2019" />
Fógraíodh sa bhliain 2026 go mbeadh catagóir nua ag na gradaim feasta, .i. Cruthaitheoir Ábhair [[An Ghaeilge|Gaeilge]] na Bliana. Bronnadh é ar an duine "is fearr a léirigh tiomantas leanúnach don Ghaeilge ar aon ardán digiteach nó meán" i rith na bliana trí "ábhar nuálach, tarraingteach agus ar ardchaighdeáin trí Ghaeilge" a chruthú.<ref name=":0" />
== Moltóirí ==
I measc na moltóirí bhí:
* [[Geraldine Kennedy]], Eagarthóir ''[[The Irish Times]]''<ref name="Indo2010" />
* [[RTÉ 2fm|Ruth Scott]], DJ [[RTÉ 2fm|2fm]]<ref name="winners2010" />
* [[Cathal Ó Searcaigh]], Ball d'[[Aosdána]]{{Foinse}}
* [[Iasan Scorlóg|Jason Sherlock]], Buaiteoir Ghradaim [[Sárimreoirí na Bliana|Sárimreoirí CLG CIG]]{{Foinse}}
* [[Benjamin Cleary]], scannánóir a bhuaigh [[Duaiseanna an Acadaimh|Oscar]]<ref name="NUI2018">{{Cite web-en|url=http://www.nuigalway.ie/about-us/news-and-events/news-archive/2018/may/nui-galway-student-awarded-top-irish-radio-prize-at-the-national-student-media-awards-.html|title=NUI Galway Student Awarded Top Irish Radio Prize at the National Student Media Awards|year=2018|work=[[NUIGalway.ie]]|access-date=2020-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031051515/http://www.nuigalway.ie/about-us/news-and-events/news-archive/2018/may/nui-galway-student-awarded-top-irish-radio-prize-at-the-national-student-media-awards-.html|archive-date=31 Deireadh Fómhair 2019|language=as Béarla}}</ref>
* [[Paul Howard]], iriseoir agus údar<ref name="NUI2018" />
== Naisc amach ==
* Suíomh oifigiúil: [https://web.archive.org/web/20260302065945/http://www.smedias.ie/ smedias.ie]
== Féach freisin ==
* [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]
* [[Gradaim Iriseoireachta na hÉireann]]
== Tagairtí ==
{{Reflist}}
{{Rialú údaráis}}
{{Meáin mac léinn in Éirinn}}
{{DEFAULTSORT:Gradaim Naisiunta Mean na Mac Leinn}}
[[Catagóir:Meáin na mac léinn|*]]
[[Catagóir:Oideachas in Éirinn]]
[[Catagóir:Ollscolaíocht in Éirinn]]
[[Catagóir:Nuachtáin in Éirinn]]
[[Catagóir:Tréimhseacháin Éireannacha]]
[[Catagóir:Meáin na hÉireann]]
[[Catagóir:Iriseoireacht]]
[[Catagóir:Craoltóireacht]]
[[Catagóir:Foilsitheoireacht]]
[[Catagóir:Tionscal na meán]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge|Mean na Mac Leinn]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha|Mean na Mac Leinn]]
[[Catagóir:Gradaim na Gaeilge|Mean na Mac Leinn]]
[[Catagóir:Dámhachtainí|Mean na Mac Leinn]]
[[Catagóir:Duaiseanna|Mean na Mac Leinn]]
[[Catagóir:Comórtais do mhic léinn in Éirinn]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2000]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2000í]]
2wjk30afn9efvejlmfhl5aofat48wis
Olltoghchán na Brasaíle, 2026
0
128530
1330788
1330653
2026-10-27T21:58:24Z
Lutherfaa
78325
/* */
1330788
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="width: 25em; font-size: 90%;"
|+ class="infobox-title" | Olltoghchán na Brasaíle, 2026
|-
! colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (2023–2027).jpg|frameless|220px|alt=Portráid oifigiúil de Luiz Inácio Lula da Silva]]
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | [[Íomhá:Logo Eleições 2026.svg|frameless|125px|alt=Lógó oifigiúil thoghcháin na Brasaíle in 2026]]
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | ''Atoghadh Lula mar uachtarán, agus an ceathrú téarma san iomlán á bhaint amach aige tar éis dó an dara háit a bhaint amach sa chéad bhabhta.''
|-
! Tír
| [[An Bhrasaíl]]
|-
! Dátaí
| 4 agus 25 Deireadh Fómhair 2026
|-
! Cineál
| Toghchán ginearálta
|-
! Uachtarán tofa
| '''[[Luiz Inácio Lula da Silva]]''' ([[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|PT]])
|-
! Leas-uachtarán tofa
| [[Geraldo Alckmin]] (PSB)
|-
! An príomh-iomaitheoir
| [[Flávio Bolsonaro]] (PL)
|-
! Toradh an chéad bhabhta
| Flávio Bolsonaro: 47.03%<br />Lula: 45.16%
|-
! Toradh an dara babhta
| Lula: '''51.81%'''<br />Flávio Bolsonaro: 48.19%
|-
! Vótaí deiridh
| Lula: 64,256,232<br />Flávio Bolsonaro: 59,826,041<ref name="TSEFinal" />
|-
! Téarma nua
| 5 Eanáir 2027 – 5 Eanáir 2031
|-
! An toghchán roimhe seo
| [[Olltoghchán na Brasaíle, 2022]]
|-
! An chéad toghchán eile
| [[Olltoghchán na Brasaíle, 2030]]
|}
'''Olltoghchán na Brasaíle, 2026''' is ea an toghchán ginearálta a reáchtáladh sa [[An Bhrasaíl|Bhrasaíl]] ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. Reáchtáladh an dara babhta den toghchán uachtaránachta ar an 25 Deireadh Fómhair idir an t-uachtarán reatha [[Luiz Inácio Lula da Silva]] (Lula), de chuid [[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|Pháirtí na nOibrithe]] (PT), agus an seanadóir [[Flávio Bolsonaro]], den [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Pháirtí Liobrálach]] (PL).<ref name="TSERunoff">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/flavio-bolsonaro-e-lula-vao-disputar-o-2o-turno-para-a-presidencia-da-republica ''Flávio Bolsonaro (PL) e Lula (PT) vão disputar o 2º turno para a Presidência da República''], 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
Bhuaigh Lula an dara babhta le 64,256,232 vóta, nó 51.79% de na vótaí bailí, i gcomparáid le 59,826,041 vóta (48.21%) a fuair Flávio Bolsonaro. Ba é an difear idir an bheirt ná 4,430,191 vóta. Dhearbhaigh an Chúirt Uachtarach Toghchánaíochta (TSE) Lula ina bhuaiteoir an 25 Deireadh Fómhair.<ref name="TSEFinal">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/presidente-do-tse-anuncia-reeleicao-de-lula-e-faz-balanco-do-2o-turno-das-eleicoes-2026 ''Presidente do TSE anuncia reeleição de Lula e faz balanço do 2º turno das Eleições 2026''], 26 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="TSEResults2">Tribunal Superior Eleitoral, [https://resultados.tse.jus.br/oficial/ele2026/6258/dados/br/br-c0001-e006258-u.json ''Resultados oficiais das Eleições 2026: 2º turno, Presidente da República''], sonraí náisiúnta oifigiúla thorthaí an dara babhta.</ref>
Sa chéad bhabhta, bhí Bolsonaro chun cinn le 47.03% de na vótaí bailí, agus fuair Lula 45.16%. Níor ghnóthaigh ceachtar acu níos mó ná leath na vótaí bailí, agus dá bhrí sin chuaigh an bheirt acu ar aghaidh go dtí an dara babhta. Sa bhabhta deiridh, bhuaigh Lula cé gur chríochnaigh sé sa dara háit sa chéad bhabhta.<ref name="ExameResults">Exame, [https://exame.com/eleicoes/2026/apuracao/primeiro-turno/presidente/ ''Resultado Presidente 2026 ao Vivo: Apuração''], torthaí an chéad bhabhta, nuashonraithe ar an 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="APFinal">Eléonore Hughes, Mauricio Savarese agus Anna-Catherine Brigida, [https://apnews.com/article/brazil-election-lula-bolsonaro-runoff-vote-president-e2c9fe8fc4aa3e3675b9a8ec15405d93 ''Lula declared winner of Brazil’s election, Bolsonaro rejects results''], Associated Press, 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
Bhí toghcháin reachtacha agus toghcháin do ghobharnóirí stáit ar siúl mar chuid den olltoghchán freisin. Fuair an PL an líon is mó suíochán i [[Seomra na dTeachtaí (an Bhrasaíl)|Seomra na dTeachtaí]], le 121 de na 513 suíochán. Reáchtáladh dara babhtaí do ghobharnóirí i gcúig stát agus sa Cheantar Cónaidhme ar an 25 Deireadh Fómhair, tar éis do thoradh Rio de Janeiro athrú tar éis athchomhaireamh oifigiúil.<ref name="Camara2026">Agência Câmara de Notícias, [https://www.camara.leg.br/noticias/1309192-pl-sai-na-frente-na-eleicao-da-camara-dos-deputados-com-121-eleitos ''PL sai na frente na eleição da Câmara dos Deputados, com 121 eleitos''], 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="RunoffGovernors">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/quando-sera-o-segundo-turno-das-eleicoes-veja-data ''Quando será o segundo turno das eleições? Veja a data''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="RJRuas">Tribunal Regional Eleitoral do Rio de Janeiro, [https://www.tre-rj.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/tre-rj-proclama-douglas-ruas-pl-governador-eleito ''TRE-RJ proclama Douglas Ruas (PL) governador eleito''], 15 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
== An toghchán ginearálta ==
Reáchtáladh an chéad bhabhta ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. I dtoghchán ginearálta na Brasaíle, roghnaítear uachtarán agus leas-uachtarán na tíre, gobharnóirí agus leas-ghobharnóirí na stát, comhaltaí den [[Comhdháil Náisiúnta na Brasaíle|Chomhdháil Náisiúnta]] agus comhaltaí de thionóil reachtacha na stát agus an Cheantair Chónaidhme. In 2026, toghadh gach duine de na 513 chomhalta de Sheomra na dTeachtaí agus 54 sheanadóir, chomh maith le gobharnóirí, leas-ghobharnóirí agus ionadaithe sna tionóil reachtacha stáit.<ref name="Ballot2026">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/eleicoes-2026-veja-ordem-de-votacao-na-urna-eletronica ''Eleições 2026: veja a ordem de votação na urna eletrônica''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="TSECalendar">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleicoes/cde-2026 ''CDE 2026''] agus [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Marco/eleicoes-2026-confira-as-principais-datas-do-calendario-eleitoral ''Eleições 2026: confira as principais datas do calendário eleitoral''].</ref>
Faoi chóras dhá bhabhta na Brasaíle, ní mór d'iarrthóir uachtaránachta níos mó ná leath de na vótaí bailí a ghnóthú chun an toghchán a bhuachan sa chéad bhabhta. Mura mbaineann aon iarrthóir an tairseach sin amach, téann an bheirt iarrthóirí is mó vótaí ar aghaidh go dtí an dara babhta. Níor ghnóthaigh aon iarrthóir tromlach sa chéad bhabhta in 2026, agus dá bhrí sin bhí an dara babhta idir Lula agus Flávio Bolsonaro riachtanach.<ref name="TSERunoff" /><ref name="TSECandidates">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Setembro/eleicoes-2026-tem-12-candidaturas-na-disputa-pela-presidencia-da-republica ''Eleições 2026: tem 12 candidaturas na disputa pela Presidência da República''], Meán Fómhair 2026.</ref>
== An chéad bhabhta uachtaránachta ==
[[Íomhá:2026 Brazil Presidential Elections, Round 1.svg|mion|deas|alt=Léarscáil de thorthaí an chéad bhabhta uachtaránachta sa Bhrasaíl in 2026|Torthaí an chéad bhabhta uachtaránachta.]]
Bhí Flávio Bolsonaro chun cinn sa chéad bhabhta, le 47.03% de na vótaí bailí, i gcomparáid le 45.16% do Lula. Bhí an difear idir an bheirt 2,224,965 vóta. Roinn deichniúr iarrthóirí eile na vótaí a bhí fágtha, ach níor ghnóthaigh ceachtar acu a dhóthain vótaí chun dul ar aghaidh go dtí an dara babhta.<ref name="ExameResults" /><ref name="TSECandidates" />
=== Torthaí de réir iarrthóra ===
{| class="wikitable sortable"
|+ Torthaí an chéad bhabhta den toghchán uachtaránachta, 4 Deireadh Fómhair 2026.<ref name="ExameResults" /><ref name="TSECandidates" />
! Rang
! Grianghraf
! Iarrthóir
! Páirtí
! Vótaí
! Céatadán de na vótaí bailí
! Stádas
|-
| 1
| [[Íomhá:2026 FLAVIO BOLSONARO CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551544).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Flávio Bolsonaro]]
| [[Flávio Bolsonaro]]
| style="border-left:5px solid #1E4E8C; text-align:center;" | [[Íomhá:Partido Liberal (Brazil) logo.svg|frameless|45px|alt=Lógó an Pháirtí Liobrálaigh]]<br />Páirtí Liobrálach (PL)
| 56,104,503
| 47.03%
| An dara babhta
|-
| 2
| [[Íomhá:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (2023–2027).jpg|frameless|60px|alt=Portráid oifigiúil de Luiz Inácio Lula da Silva]]
| [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
| style="border-left:5px solid #B51C29; text-align:center;" | [[Íomhá:PT (Brazil) logo.svg|frameless|35px|alt=Lógó Pháirtí na nOibrithe]]<br />Páirtí na nOibrithe (PT)
| 53,879,538
| 45.16%
| An dara babhta
|-
| 3
| [[Íomhá:2026 ESCRITOR AUGUSTO CURY CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551547).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Augusto Cury]]
| [[Augusto Cury]]
| style="border-left:5px solid #087AA6; text-align:center;" | [[Íomhá:AVANTE Brazil Logo.png|frameless|48px|alt=Lógó Avante]]<br />Avante
| 3,448,569
| 2.89%
| Níor cháiligh don dara babhta
|-
| 4
| [[Íomhá:2026 RENAN SANTOS CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002540694).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Renan Santos]]
| [[Renan Santos]]
| style="border-left:5px solid #333333; text-align:center;" | [[Íomhá:Partido Missão logo (dark).svg|frameless|48px|alt=Lógó Missão]]<br />Missão
| 2,675,887
| 2.24%
| Níor cháiligh don dara babhta
|-
| 5
| [[Íomhá:2026 RONALDO CAIADO CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551932).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Ronaldo Caiado]]
| [[Ronaldo Caiado]]
| style="border-left:5px solid #F58220; text-align:center;" | [[Íomhá:PSD Brazil logo.svg|frameless|45px|alt=Lógó an Pháirtí Dhaonlathaigh Shóisialta]]<br />Páirtí Daonlathach Sóisialta (PSD)
| 2,605,148
| 2.18%
| Níor cháiligh don dara babhta
|-
| 6
| [[Íomhá:2026 ZEMA CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002539826).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Romeu Zema]]
| [[Romeu Zema]]
| style="border-left:5px solid #FF5A00; text-align:center;" | [[Íomhá:Partido Novo logo (2023).svg|frameless|48px|alt=Lógó Novo]]<br />Novo
| 326,488
| 0.27%
| Níor cháiligh don dara babhta
|-
| 7
| [[Íomhá:2026 SAMARA CANDIDATA PRESIDENTE TSE (280002538811).JPG|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Samara Martins]]
| [[Samara Martins]]
| style="border-left:5px solid #8B0015; text-align:center;" | [[Íomhá:Logo UP SVG.svg|frameless|45px|alt=Lógó Unidade Popular]]<br />Unidade Popular (UP)
| 122,911
| 0.10%
| Níor cháiligh don dara babhta
|-
| 8
| [[Íomhá:2026 HERTZ DIAS CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002541457).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Hertz Dias]]
| [[Hertz Dias]]
| style="border-left:5px solid #D71920; text-align:center;" | [[Íomhá:Flag of the PSTU.svg|frameless|45px|alt=Lógó PSTU]]<br />PSTU
| 43,103
| 0.04%
| Níor cháiligh don dara babhta
|-
| 9
| [[Íomhá:2026 CLARIANA BARAO CANDIDATA PRESIDENTE TSE (280002552484).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Clariana Barão]]
| [[Clariana Barão]]
| style="border-left:5px solid #0054A6; text-align:center;" | [[Íomhá:Logomarca Democracia Cristã.png|frameless|45px|alt=Lógó Democracia Cristã]]<br />Democracia Cristã (DC)
| 40,043
| 0.03%
| Níor cháiligh don dara babhta
|-
| 10
| [[Íomhá:2026 EDMILSON COSTA CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551975).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Edmilson Costa]]
| [[Edmilson Costa]]
| style="border-left:5px solid #CC0000; text-align:center;" | [[Íomhá:PCB logo.svg|frameless|35px|alt=Lógó Pháirtí Cumannach na Brasaíle]]<br />Páirtí Cumannach na Brasaíle (PCB)
| 22,693
| 0.02%
| Níor cháiligh don dara babhta
|-
| 11
| [[Íomhá:2026 VETERINÁRIO WILSON GRASSI CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002548139).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Veterinário Wilson Grassi]]
| [[Veterinário Wilson Grassi]]
| style="border-left:5px solid #16436B; text-align:center;" | [[Íomhá:Logomarca O Democrata 35.png|frameless|35px|alt=Lógó Democrata]]<br />Democrata
| 16,881
| 0.01%
| Níor cháiligh don dara babhta
|-
| 12
| [[Íomhá:2026 RUI COSTA PIMENTA CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002552487).jpg|frameless|60px|alt=Portráid iarrthóireachta Rui Costa Pimenta]]
| [[Rui Costa Pimenta]]
| style="border-left:5px solid #BE0000; text-align:center;" | [[Íomhá:Logo PCO Institucional.svg|frameless|45px|alt=Lógó an Pháirtí Cúise Oibre]]<br />Páirtí na Cúise Oibre (PCO)
| 15,024
| 0.01%
| Níor cháiligh don dara babhta
|-
! colspan="4" | Iomlán na vótaí bailí
! 119,300,788
! 100.00%
!
|}
Tá na céatadáin slánaithe go dtí dhá ionad de dheachúlacha. Mar thoradh ar an tslánú, ní gá go mbeadh suim na gcéatadán aonair cothrom le 100%.<ref name="ExameResults" />
=== Rannpháirtíocht sa chéad bhabhta ===
De réir na dtorthaí a d'fhoilsigh Exame bunaithe ar shonraí an TSE, caitheadh 125,275,835 vóta sa chéad bhabhta. Bhí 119,300,788 díobh bailí, 2,300,798 ina vótaí bána agus 3,674,249 ina vótaí neamhbhailí. Ba é an ráta rannpháirtíochta 78.92% den toghlach cláraithe, agus ba é an ráta staonadh ón vótáil 21.08%.<ref name="ExameResults" />
{| class="wikitable"
|+ Achoimre ar an vótáil uachtaránachta sa chéad bhabhta
! Catagóir
! Líon
! Céatadán
|-
| Vótaí bailí
| 119,300,788
| 95.23% de na vótaí a caitheadh
|-
| Vótaí bána
| 2,300,798
| 1.84% de na vótaí a caitheadh
|-
| Vótaí neamhbhailí
| 3,674,249
| 2.93% de na vótaí a caitheadh
|-
| Iomlán na vótaí a caitheadh
| 125,275,835
| 78.92% den toghlach cláraithe
|-
| Staonadh ón vótáil
| 33,469,244
| 21.08% den toghlach cláraithe
|}
Tá vótáil éigeantach sa Bhrasaíl do shaoránaigh liteartha idir 18 agus 70 bliain d'aois, faoi réir eisceachtaí áirithe. Tá vótáil roghnach do dhaoine idir 16 agus 17 mbliana d'aois, do dhaoine os cionn 70 bliain d'aois agus do shaoránaigh neamhliteartha. Féadfar fíneáil a ghearradh ar dhaoine atá faoi réir vótáil éigeantach mura gcaitheann siad vóta agus mura dtugann siad cúis bhailí lena n-éagmais nó mura réitíonn siad a stádas toghchánaíochta.<ref name="TSEVoting">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/eleitor/justificativa-eleitoral ''Justificativa eleitoral''].</ref>
== An dara babhta uachtaránachta ==
Reáchtáladh an dara babhta ar an 25 Deireadh Fómhair 2026 idir Lula agus Flávio Bolsonaro. Bhuaigh Lula cé gur chríochnaigh sé sa dara háit sa chéad bhabhta. Ba é seo an chéad uair ó dheireadh na deachtóireachta míleata in 1985 a bhuaigh iarrthóir uachtaránachta a bhí sa dara háit sa chéad bhabhta an t-uachtaránacht sa dara babhta.<ref name="APFinal" />
Bhuaigh Lula i 13 stát, lena n-áirítear na naoi stát san Oirthuaisceart agus Amazonas, Amapá, Pará agus Minas Gerais. Bhí Bolsonaro chun cinn i 13 stát eile agus sa Cheantar Cónaidhme. Bhí an difear ba lú idir na hiarrthóirí i Minas Gerais, áit ar ghnóthaigh Lula 50.43% de na vótaí bailí agus Bolsonaro 49.57%. Ba i Piauí a bhí an céatadán ba mhó ag Lula (75.88%), agus ba i Roraima a bhí an céatadán ba mhó ag Bolsonaro (72.46%).<ref name="ExameStateMap">Naty Falla, [https://exame.com/brasil/mapa-veja-como-ficou-a-votacao-para-presidente-em-cada-estado-no-2o-turno/ ''MAPA: veja como ficou a votação para presidente em cada estado no 2º turno''], Exame, 26 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
=== Torthaí deiridh an dara babhta ===
De réir an chomhaireamh dheiridh a d'fhoilsigh an TSE, fuair Lula 64,256,232 vóta, nó 51.79% de na vótaí bailí, agus fuair Flávio Bolsonaro 59,826,041 vóta, nó 48.21%. Bhí 124,082,273 vóta bailí san iomlán. Dhearbhaigh an TSE Lula ina bhuaiteoir tar éis chríochnú an chomhairimh náisiúnta.<ref name="TSEFinal" /><ref name="TSEResults2" />
{| class="wikitable"
|+ Toradh deiridh an dara babhta uachtaránachta, 25 Deireadh Fómhair 2026.<ref name="TSEFinal" /><ref name="TSEResults2" />
! Iarrthóir
! Páirtí
! Vótaí
! Céatadán de na vótaí bailí
|-
| [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
| Páirtí na nOibrithe (PT)
| 64,256,232
| 51.79%
|-
| [[Flávio Bolsonaro]]
| Páirtí Liobrálach (PL)
| 59,826,041
| 48.21%
|-
! colspan="2" | Iomlán na vótaí bailí
! 124,082,273
! 100.00%
|}
{| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;"
|+ Comparáid idir sciar na vótaí bailí sa dara babhta
|-
| style="width:51.79%; background:#B51C29; color:white;" | '''Lula (PT)'''<br />51.79%
| style="width:48.21%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''Flávio Bolsonaro (PL)'''<br />48.21%
|}
=== Rannpháirtíocht sa dara babhta ===
Sa dara babhta, caitheadh 128,236,074 vóta. Bhí 124,082,273 díobh bailí, 1,430,496 ina vótaí bána agus 2,723,305 ina vótaí neamhbhailí. Ba é an ráta rannpháirtíochta 80.78% den toghlach cláraithe, agus ba é an ráta staonadh ón vótáil 19.22%. Bhí an ráta staonadh ón vótáil níos ísle ná sa chéad bhabhta, nuair a bhí sé 21.08%.<ref name="TSEFinal" /><ref name="TSEResults2" />
{| class="wikitable"
|+ Achoimre ar an vótáil uachtaránachta sa dara babhta
! Catagóir
! Líon
! Céatadán
|-
| Vótaí bailí
| 124,082,273
| 96.76% de na vótaí a caitheadh
|-
| Vótaí bána
| 1,430,496
| 1.12% de na vótaí a caitheadh
|-
| Vótaí neamhbhailí
| 2,723,305
| 2.12% de na vótaí a caitheadh
|-
| Iomlán na vótaí a caitheadh
| 128,236,074
| 80.78% den toghlach cláraithe
|-
| Staonadh ón vótáil
| 30,509,005
| 19.22% den toghlach cláraithe
|}
=== Sínte ar na huaireanta vótála ===
Ar lá an dara babhta, d'ordaigh an breitheamh Cristiano Zanin den Chúirt Uachtarach Chónaidhme go bhfanfadh na stáisiúin vótála a bhí fós oscailte tar éis 17:00, am Brasília, ar oscailt go dtí 19:00. Rinneadh an cinneadh tar éis d'fheachtais Lula agus Bolsonaro araon síneadh ama a iarraidh. Bhain iarratas Lula le fadhbanna iompair phoiblí i São Paulo agus Salvador; luaigh Bolsonaro báisteach throm i ndeisceart na tíre.<ref name="APFinal" /><ref name="TSEExtension">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/esclarecimento-sobre-prorrogacao-da-votacao ''Esclarecimento sobre prorrogação da votação''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
Níor athosclaíodh na stáisiúin vótála a bhí dúnta cheana féin, agus chuir an síneadh moill ar phróiseáil na mBoletins de Urna agus ar chomhaireamh na vótaí. Dúirt Flávio Bolsonaro tar éis an chaillteanais gur cheart toradh an toghcháin a chur ar neamhní, agus cháin sé an síneadh ama. Dúirt uachtarán an TSE, Kassio Nunes Marques, áfach, nár imir an síneadh tionchar ar thoradh an toghcháin. Thuairiscigh Associated Press freisin go raibh amhras curtha in iúl ag saineolaithe dlí faoi bhunús dlíthiúil an iarratais ar neamhniú.<ref name="APFinal" /><ref name="TSEFinal" />
== Na hiarrthóirí uachtaránachta ==
=== Luiz Inácio Lula da Silva ===
[[Íomhá:Foto oficial de Luiz Inácio Lula da Silva (2023–2027).jpg|mion|deas|alt=Portráid oifigiúil de Luiz Inácio Lula da Silva|Portráid oifigiúil Lula mar uachtarán, 2023.]]
Is polaiteoir Brasaíleach é Luiz Inácio Lula da Silva, ar a dtugtar Lula go coitianta. Bhí baint aige le Páirtí na nOibrithe (PT) ó bunaíodh an páirtí in 1980 agus tá sé ar dhuine dá phríomhcheannairí. Bhí sé ina uachtarán ar an mBrasaíl ó 2003 go 2010 agus d'fhill sé ar an uachtaránacht in 2023. Atoghadh é in 2026. Ba é [[Geraldo Alckmin]] (PSB), an leas-uachtarán reatha agus iar-ghobharnóir São Paulo, a iarrthóir leasuachtaránachta.<ref name="APFinal" /><ref name="FolhaFinal">Igor Gielow, [https://www1.folha.uol.com.br/poder/2026/10/lula-vira-bate-flavio-bolsonaro-e-se-reelege-para-inedito-4o-mandato-projeta-datafolha.shtml ''Lula vira, bate Flávio Bolsonaro e se reelege para inédito 4º mandato''], ''Folha de S.Paulo'', 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
Le linn an fheachtais, chuir Lula béim ar bheartais shóisialta, ar thacaíocht d'ioncam teaghlaigh, ar chearta oibrithe agus ar chosaint an chomhshaoil. D'úsáid a fheachtas a thaithí rialtais agus na cláir shóisialta mar chuid dá argóint ar son atoghadh. I measc na gceisteanna a bhí lárnach san fheachtas bhí costais mhaireachtála, slándáil phoiblí agus an chaoi a bhféadfaí tacaíocht a fháil ó vótóirí nach raibh tiomanta d'aon iarrthóir sa chéad bhabhta.<ref name="APCampaign">Associated Press, [https://apnews.com/article/0ab5c798e84a3f3a3a5eb659a5ca0fac ''What to know as Brazilians choose between Lula and Flávio Bolsonaro''], 24 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
=== Flávio Bolsonaro ===
[[Íomhá:2026 FLAVIO BOLSONARO CANDIDATO PRESIDENTE TSE (280002551544).jpg|mion|deas|alt=Portráid iarrthóireachta Flávio Bolsonaro ó bhunachar sonraí an TSE|Portráid iarrthóireachta Flávio Bolsonaro a cuireadh faoi bhráid an TSE in 2026.]]
Is seanadóir Brasaíleach é Flávio Bolsonaro agus mac leis an iar-uachtarán [[Jair Bolsonaro]]. Ba é an Páirtí Liobrálach (PL) a pháirtí agus sheas sé don uachtaránacht den chéad uair in 2026. Ba é an feisire cónaidhme [[Alfredo Gaspar]] (PL) a iarrthóir leasuachtaránachta.<ref name="TSERunoff" /><ref name="TSECandidates" />
Dhírigh a fheachtas ar shlándáil phoiblí, ar chomhrac na coireachta eagraithe, ar laghdú cánach agus ar athruithe eacnamaíocha. Gheall sé cur chuige dian i leith na coireachta agus chuir sé a iarrthóireacht i láthair mar mhalairt ar rialtas Lula. Bhí costais mhaireachtála, slándáil phoiblí agus an tionchar a bheadh ag na beartais eacnamaíocha ar theaghlaigh i measc na gceisteanna a pléadh san fheachtas.<ref name="APCampaign" /><ref name="ReutersProfile">Reuters, [https://www.reuters.com/world/americas/flavio-bolsonaro-runoff-vote-tests-brazilians-appetite-familys-political-brand-2026-10-21/ ''For Flavio Bolsonaro, runoff vote tests Brazilians' appetite for family's political brand''], 21 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
== Príomhcheisteanna an fheachtais ==
=== Geilleagar agus beartais shóisialta ===
Bhí costais mhaireachtála, pá, fostaíocht, caiteachas poiblí agus slándáil eacnamaíoch i measc na gceisteanna ba mhó a pléadh le linn an fheachtais. Chuir Lula béim ar chláir shóisialta, ar thacaíocht d'ioncam teaghlaigh agus ar bhearta chun fiacha a athstruchtúrú. Bhí laghdú ar uaireanta oibre agus níos mó ama scíthe d'oibrithe i measc na dtograí a chuir sé chun cinn. Dhírigh Bolsonaro ar shlándáil phoiblí, ar athruithe eacnamaíocha agus ar ghealltanais maidir le bainistiú an stáit.<ref name="APCampaign" /><ref name="ReutersProfile" />
Bhí díospóireacht ann faoi thionchar na mbeartas a mhol na hiarrthóirí ar ghnólachtaí, ar phá, ar tháirgiúlacht agus ar chostais phoiblí. Bhí tionchar na gclár sóisialta, na gcánacha agus na mbeart chun costais mhaireachtála a mhaolú ina gceisteanna lárnacha freisin.<ref name="APCampaign" />
=== An comhshaol agus an Amazon ===
Bhí dífhoraoisiú na hAmasóine ar cheann de na ceisteanna lárnacha sa chomórtas. De réir sonraí ón Institiúid Náisiúnta um Thaighde Spáis (INPE) a thuairiscigh Reuters, scriosadh thart ar 3,335 ciliméadar cearnach d'fhoraois bháistí san Amasóin sa tréimhse dhá mhí dhéag go mí Iúil 2026, laghdú 42% ar an tréimhse bhliantúil roimhe sin. Ba é sin an leibhéal ba ísle ó cuireadh tús leis an tsraith tomhais sin.<ref name="Deforestation">Lisandra Paraguassu agus André Romani, [https://www.reuters.com/business/environment/deforestation-brazils-amazon-falls-lowest-record-202526-2026-10-16/ ''Deforestation in Brazil's Amazon falls to all-time low''], Reuters, 16 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
Bhí gealltanais éagsúla ag na hiarrthóirí maidir le cosaint foraoisí, forfheidhmiú an dlí agus úsáid acmhainní nádúrtha. Chuir feachtas Lula béim ar a thaifead maidir leis an gcomhshaol agus ar chosaint na hAmasóine. Bhí úsáid acmhainní nádúrtha agus an cur chuige maidir le forfheidhmiú rialacha comhshaoil mar chuid den díospóireacht freisin. Ní féidir athrú ar ráta dífhoraoisithe a chur síos d'aon bheartas amháin gan tosca eile a chur san áireamh.<ref name="Deforestation" />
=== Na meáin shóisialta agus tionchar polaitiúil ===
Bhí conspóid faoi algartaim agus uirlisí intleachta saorga Meta mar chuid den fheachtas. Líomhain feachtas Lula gur chuir uirlisí agus córais algartamacha ar ardáin Facebook, Instagram agus WhatsApp srian ar scaipeadh ábhair a bhain leis an uachtarán agus gur thug siad buntáiste do Bolsonaro. D'ordaigh breitheamh den chúirt toghchánaíochta do Meta bearta a ghlacadh chun cóir chomhionann a chinntiú don bheirt iarrthóirí maidir le scaipeadh ábhair pholaitiúil agus úsáid a huirlisí intleachta saorga.<ref name="MetaCourt">Associated Press, [https://apnews.com/article/brazil-lula-meta-complaint-electoral-court-42270ca42bf27b3c9c30d73961759bc9 ''Brazil's Lula wins electoral court challenge against Meta for alleged pro-Bolsonaro algorithm bias''].</ref>
Shéan Meta go raibh claonadh polaitiúil d'aon ghnó ann agus dúirt sí go bhféadfadh fabhtanna teicniúla, fadhbanna oibríochtúla agus bearta frithchalaoise a bheith ina gcúis le cuid de na heachtraí a luadh. Ní hionann an gearán ón bhfeachtas, freagra an chomhlachta agus ordú na cúirte agus cinneadh gur cruthaíodh claonadh polaitiúil d'aon ghnó ar fud an ardáin.<ref name="MetaResponse">Associated Press, [https://apnews.com/article/954d26ac1eed94acd62c8156e7aa55d9 ''Meta denies accusation of anti-Lula political bias in Brazil after electoral court ruling''].</ref>
== Toghcháin reachtacha ==
[[Íomhá:2026 Brazilian parliamentary elections.svg|mion|deas|alt=Léarscáil thorthaí thoghcháin pharlaiminteacha na Brasaíle in 2026|Torthaí thoghcháin pharlaiminteacha na Brasaíle in 2026.]]
Chomh maith leis an toghchán uachtaránachta, roghnaigh vótóirí na Brasaíle comhaltaí den [[Comhdháil Náisiúnta na Brasaíle|Chomhdháil Náisiúnta]] ar an 4 Deireadh Fómhair 2026. Toghadh gach duine de na 513 chomhalta de [[Seomra na dTeachtaí (an Bhrasaíl)|Sheomra na dTeachtaí]] agus 54 sheanadóir, is é sin dhá thrian de na 81 suíochán sa Seanad. Tosóidh an téarma nua parlaiminte ar an 1 Feabhra 2027; beidh téarma ocht mbliana ag na seanadóirí a toghadh in 2026, go dtí an 31 Eanáir 2035.<ref name="Camara2026" /><ref name="Senators2026">Senado Notícias, [https://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2026/10/04/conheca-os-54-senadores-eleitos-neste-domingo ''Conheça os 54 senadores eleitos neste domingo''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
=== Seomra na dTeachtaí ===
[[Íomhá:PlenárioCamaradeputados.jpg|mion|deas|alt=Halla seisiúin Sheomra na dTeachtaí i Brasília|Halla Sheomra na dTeachtaí. Tá 513 suíochán sa teach íochtarach.]]
Fuair an [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach]] (PL) an líon is mó suíochán i Seomra na dTeachtaí, le 121 de na 513 suíochán. Bhí Cónaidhm Brasil da Esperança, ina bhfuil PT, PCdoB agus PV, sa dara háit le 88 suíochán. Fuair Cónaidhm União Progressista, ina bhfuil União Brasil agus PP, 87 suíochán.<ref name="Camara2026" /><ref name="CamaraComposition">Daniella Almeida, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/renovacao-da-camara-federal-chegou-35-veja-nova-composicao-da-casa ''Renovação da Câmara federal chegou a 35%; veja nova composição da Casa''], Agência Brasil, 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
{| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;"
|+ Léiriú grafach ar na suíocháin a ghnóthaigh na trí ghrúpa ba mhó agus na suíocháin eile
|-
| style="width:23.59%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''PL'''<br />121
| style="width:17.15%; background:#B51C29; color:white;" | '''FE Brasil'''<br />88
| style="width:16.96%; background:#F58220; color:white;" | '''União Progressista'''<br />87
| style="width:42.30%; background:#808080; color:white;" | '''Grúpaí eile'''<br />217
|}
{| class="wikitable sortable"
|+ Comhdhéanamh Sheomra na dTeachtaí nua de réir páirtí nó cónaidhme
! Páirtí nó cónaidhm
! Suíocháin
|-
| [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach (PL)]]
| 121
|-
| Cónaidhm Brasil da Esperança (PT–PCdoB–PV)
| 88
|-
| Cónaidhm União Progressista (União Brasil–PP)
| 87
|-
| PSD
| 43
|-
| Republicanos
| 41
|-
| MDB
| 36
|-
| Podemos
| 27
|-
| PSB
| 15
|-
| Cónaidhm PSOL–Rede Sustentabilidade
| 15
|-
| Cónaidhm PSDB–Cidadania
| 11
|-
| Novo
| 10
|-
| Cónaidhm PRD–Solidariedade
| 7
|-
| PDT
| 6
|-
| Avante
| 5
|-
| Missão
| 1
|-
! Iomlán
! 513
|}
<small>Foinse: Agência Câmara agus Agência Brasil. Léiríonn an tábla suíocháin na ngrúpaí páirtí agus na gcónaidhm a toghadh.<ref name="CamaraComposition" /></small>
De réir sonraí nuashonraithe ón gComhdháil, toghadh 173 comhalta a bhí ag dul isteach i Seomra na dTeachtaí den chéad uair, ráta athnuachana 33.72%. Toghadh 109 mban mar ionadaithe cónaidhme in 2026, i gcomparáid le 90 in 2022.<ref name="CamaraRenewal">Agência Câmara de Notícias, [https://www.camara.leg.br/noticias/1309174-taxa-de-renovacao-da-camara-dos-deputados-fica-em-387/ ''Taxa de renovação da Câmara dos Deputados fica em 33,72%''], nuashonraithe ar an 14 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="Women2026">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/eleicoes-2026-elegem-61-mulheres-a-mais-que-em-2022 ''Eleições 2026 elegem 61 mulheres a mais que em 2022''], 16 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
=== Seanad Cónaidhme ===
[[Íomhá:PlenarioSenadoFederal.jpg|mion|deas|alt=Halla seisiúin an tSeanaid Chónaidhme i Brasília|Halla an tSeanaid Chónaidhme.]]
Toghadh 54 sheanadóir ar théarma ocht mbliana, ón 1 Feabhra 2027 go dtí an 31 Eanáir 2035. Leanfaidh na 27 seanadóir a toghadh in 2022 orthu ina bpoist go dtí 2031, nuair a bheidh a dtéarmaí críochnaithe.<ref name="Senators2026" />
Ba é an PL an páirtí ba rathúla sa toghchán do na suíocháin a bhí á n-athnuachan sa Seanad, le 19 de na 54 suíochán. Fuair an MDB seacht suíochán agus fuair an PT sé cinn. Fuair União Brasil, PP, PSB agus Novo trí shuíochán an ceann. Roinneadh na suíocháin eile idir Republicanos, PSD, PSDB, Podemos, Rede agus PDT.<ref name="SenatePartyResults">Pedro Peduzzi, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/pl-elege-19-senadores-e-soma-28-mdb-conquista-sete-vagas-e-pt-seis ''PL elege 19 senadores e soma 28; MDB conquista sete vagas e PT, seis''], Agência Brasil, 5 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
{| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;"
|+ Léiriú grafach ar na suíocháin a bhí á n-athnuachan sa Seanad in 2026
|-
| style="width:35.19%; background:#1E4E8C; color:white;" | '''PL'''<br />19
| style="width:12.96%; background:#4B8068; color:white;" | '''MDB'''<br />7
| style="width:11.11%; background:#B51C29; color:white;" | '''PT'''<br />6
| style="width:40.74%; background:#808080; color:white;" | '''Páirtithe eile'''<br />22
|}
{| class="wikitable sortable"
|+ Suíocháin an tSeanaid a bhí á n-athnuachan in 2026, de réir páirtí
! Páirtí
! Líon na seanadóirí a toghadh
|-
| PL
| 19
|-
| MDB
| 7
|-
| PT
| 6
|-
| União Brasil
| 3
|-
| PP
| 3
|-
| PSB
| 3
|-
| Novo
| 3
|-
| Republicanos
| 2
|-
| PSD
| 2
|-
| PSDB
| 2
|-
| Podemos
| 2
|-
| Rede
| 1
|-
| PDT
| 1
|-
! Iomlán
! 54
|}
<small>Foinse: Agência Brasil, bunaithe ar thorthaí an toghcháin don Seanad.<ref name="SenatePartyResults" /></small>
Ag deireadh mhí Dheireadh Fómhair, bhí comhdhéanamh deiridh na Comhdhála fós faoi réir athruithe féideartha, lena n-áirítear cinneadh ón TSE maidir le clárú Deltan Dallagnol (Novo), a toghadh mar sheanadóir i Paraná. Ní hionann líon na suíochán a gnóthaíodh sa toghchán agus comhdhéanamh iomlán gach páirtí sa Seanad in 2027, mar go leanfaidh 27 seanadóir eile lena dtéarmaí reatha agus go bhféadfadh folúntais agus comharbaí na seanadóirí a toghadh mar ghobharnóirí tionchar a imirt ar líon na mball de réir páirtí.<ref name="SenateComposition">Senado Notícias, [https://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2026/10/25/fim-da-eleicao-define-composicao-do-senado-em-2027-com-13-partidos ''Fim da eleição define composição do Senado em 2027 com 13 partidos''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
== Toghcháin do ghobharnóirí ==
Reáchtáladh toghcháin do ghobharnóirí na stát agus an Cheantair Chónaidhme ar an 4 Deireadh Fómhair. I dtús báire, toghadh gobharnóirí i 20 stát sa chéad bhabhta; bhí dara babhtaí sceidealaithe i sé stát agus sa Cheantar Cónaidhme. Tar éis athchomhaireamh oifigiúil i Rio de Janeiro, áfach, fógraíodh Douglas Ruas (PL) ina bhuaiteoir sa chéad bhabhta le 50.88% de na vótaí bailí. Tharla sé seo tar éis do na húdaráis toghchánaíochta 274,411 vóta a caitheadh ar son Anthony Garotinho a chur ar neamhní. Dá bhrí sin, reáchtáladh dara babhtaí sa deireadh i gcúig stát agus sa Cheantar Cónaidhme.<ref name="GovernorsFirstRound">Agência Brasil, [https://agenciabrasil.ebc.com.br/politica/noticia/2026-10/veja-os-20-estados-onde-o-governador-foi-eleito-no-1o-turno ''Veja os 20 estados onde o governador foi eleito no 1º turno''], 4 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="RJRuas" /><ref name="RunoffGovernors" />
=== Gobharnóirí a toghadh sa chéad bhabhta ===
{| class="wikitable sortable"
|+ Na gobharnóirí a toghadh sa chéad bhabhta in 2026, lena n-áirítear Rio de Janeiro tar éis athchomhaireamh oifigiúil
! Stát
! Gobharnóir tofa
! Páirtí
|-
| [[Alagoas]]
| JHC (João Henrique Caldas)
| PSDB
|-
| [[Amapá]]
| Dr. Furlan
| PSD
|-
| [[Bahia]]
| Jerônimo Rodrigues
| PT
|-
| [[Ceará]]
| Elmano de Freitas
| PT
|-
| [[Goiás]]
| Daniel Vilela
| MDB
|-
| [[Maranhão]]
| Eduardo Braide
| PSD
|-
| [[Mato Grosso]]
| Otaviano Pivetta
| Republicanos
|-
| [[Mato Grosso do Sul]]
| Eduardo Riedel
| PP
|-
| [[Minas Gerais]]
| Cleitinho Azevedo
| Republicanos
|-
| [[Pará]]
| Dr. Daniel
| Podemos
|-
| [[Paraíba]]
| Lucas Ribeiro
| PP
|-
| [[Paraná]]
| Sérgio Moro
| PL
|-
| [[Pernambuco]]
| Raquel Lyra
| PSD
|-
| [[Piauí]]
| Rafael Fonteles
| PT
|-
| [[Rio de Janeiro (stát)|Rio de Janeiro]]
| Douglas Ruas
| PL
|-
| [[Rio Grande do Sul]]
| Luciano Zucco
| PL
|-
| [[Rondônia]]
| Marcos Rogério
| PL
|-
| [[Roraima]]
| Arthur Henrique
| PL
|-
| [[Santa Catarina]]
| Jorginho Mello
| PL
|-
| [[São Paulo]]
| Tarcísio de Freitas
| Republicanos
|-
| [[Sergipe]]
| Fábio Mitidieri
| PSD
|}
<small>Foinse: Agência Brasil agus Tribunal Regional Eleitoral do Rio de Janeiro. Bhí an toradh do Rio de Janeiro bunaithe ar athchomhaireamh oifigiúil.<ref name="GovernorsFirstRound" /><ref name="RJRuas" /></small>
=== Dara babhtaí do ghobharnóirí ===
Reáchtáladh dara babhtaí do ghobharnóirí ar an 25 Deireadh Fómhair i gcúig stát agus sa Cheantar Cónaidhme. Ba iad seo a leanas na buaiteoirí agus a gcuid iomaitheoirí sa dara babhta.<ref name="MailzaRunoff">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/mailza-assis-e-reeleita-governadora-do-acre ''Mailza Assis é reeleita governadora do Acre''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="OmarRunoff">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/omar-aziz-e-eleito-governador-do-amazonas ''Omar Aziz é eleito governador do Amazonas''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="CelinaRunoff">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/celina-leao-e-reeleita-governadora-do-distrito-federal ''Celina Leão é reeleita governadora do Distrito Federal''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="LorenzoRunoff">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/lorenzo-pazolini-e-eleito-governador-do-espirito-santo ''Lorenzo Pazolini é eleito governador do Espírito Santo''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="CaduRunoff">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/cadu-de-lula-e-eleito-governador-do-rio-grande-do-norte ''Cadu de Lula é eleito governador do Rio Grande do Norte''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref><ref name="VicentinhoRunoff">Tribunal Superior Eleitoral, [https://www.tse.jus.br/comunicacao/noticias/2026/Outubro/vicentinho-junior-e-eleito-governador-do-tocantins ''Vicentinho Júnior é eleito governador do Tocantins''], 25 Deireadh Fómhair 2026.</ref>
{| class="wikitable sortable"
|+ Torthaí na dtoghchán do ghobharnóirí sa dara babhta, 25 Deireadh Fómhair 2026
! Stát nó ceantar
! Buaiteoir
! Páirtí
! Sciar de na vótaí bailí
! Iomaitheoir sa dara háit
! Páirtí
! Sciar de na vótaí bailí
|-
| [[Acre]]
| Mailza Assis
| PP
| 66.21%
| Alan Rick
| Republicanos
| 33.79%
|-
| [[Amazonas (stát)|Amazonas]]
| Omar Aziz
| PSD
| 61.42%
| Professora Maria do Carmo
| PL
| 38.58%
|-
| [[Ceantar Cónaidhme na Brasaíle|Ceantar Cónaidhme]]
| Celina Leão
| PP
| 57.18%
| Leandro Grass
| PT
| 42.82%
|-
| [[Espírito Santo (stát)|Espírito Santo]]
| Lorenzo Pazolini
| Republicanos
| 52.17%
| Ricardo Ferraço
| MDB
| 47.83%
|-
| [[Rio Grande do Norte]]
| Cadu de Lula
| PT
| 50.77%
| Allyson Silva
| União Brasil
| 49.23%
|-
| [[Tocantins]]
| Vicentinho Júnior
| PSDB
| 64.52%
| Professora Dorinha
| União Brasil
| 35.48%
|}
Sa Acre, atoghadh Mailza Assis. Sa Amazonas, toghadh Omar Aziz ina ghobharnóir. Sa Cheantar Cónaidhme, atoghadh Celina Leão; san Espírito Santo, toghadh Lorenzo Pazolini; sa Rio Grande do Norte, bhuaigh Cadu de Lula; agus sa Tocantins, toghadh Vicentinho Júnior.<ref name="MailzaRunoff" /><ref name="OmarRunoff" /><ref name="CelinaRunoff" /><ref name="LorenzoRunoff" /><ref name="CaduRunoff" /><ref name="VicentinhoRunoff" />
Níor reáchtáladh dara babhta do ghobharnóir i Rio de Janeiro. Tar éis athchomhaireamh oifigiúil ar vótaí an chéad bhabhta, d'fhógair cúirt toghchánaíochta an stáit Douglas Ruas ina bhuaiteoir le tromlach de na vótaí bailí.<ref name="RJRuas" />
== Tábhacht stairiúil an toraidh ==
Is é bua Lula in 2026 an ceathrú bua uachtaránachta aige, tar éis a chuid buaite in 2002, 2006 agus 2022. Theip air i dtoghcháin uachtaránachta 1989, 1994 agus 1998. In 2018, níor ghlac sé páirt sa toghchán toisc gur dhiúltaigh an TSE a iarrthóireacht a chlárú; ghlac [[Fernando Haddad]] áit Lula mar iarrthóir uachtaránachta an PT.<ref name="APFinal" /><ref name="TSE2018Lula" />
Bhí tábhacht ar leith leis an toradh toisc gur tháinig Lula sa dara háit sa chéad bhabhta ach gur bhuaigh sé sa dara babhta. De réir Associated Press, ba é seo an chéad uair ó tháinig deireadh le deachtóireacht mhíleata na Brasaíle in 1985 a bhuaigh an t-iarrthóir a tháinig sa dara háit sa chéad bhabhta an toghchán uachtaránachta sa dara babhta.<ref name="APFinal" />
Tháinig Lula chun suntais sa pholaitíocht náisiúnta mar cheannaire ceardchumainn sna 1970idí agus chuidigh sé le Páirtí na nOibrithe a bhunú in 1980. Tar éis dó bua a bhaint amach in 2002, bhí sé ina uachtarán ar feadh dhá théarma, ó 2003 go 2010. D'fhill sé ar an uachtaránacht in 2023 agus tosnóidh sé ar théarma nua an 5 Eanáir 2027. Má chríochnaíonn sé an téarma nua, beidh sé tar éis 16 bliana a chaitheamh san uachtaránacht san iomlán: ocht mbliana idir 2003 agus 2010 agus ocht mbliana eile idir 2023 agus 2031. Beidh sé 81 bliain d'aois nuair a thosóidh an téarma nua agus 85 bliain d'aois ag a dheireadh.<ref name="TSEFinal" /><ref name="TSECalendar" /><ref name="APFinal" />
== Féach freisin ==
* [[Olltoghchán na Brasaíle, 2022]]
* [[Luiz Inácio Lula da Silva]]
* [[Flávio Bolsonaro]]
* [[Jair Bolsonaro]]
* [[Páirtí na nOibrithe (an Bhrasaíl)|Páirtí na nOibrithe]]
* [[Páirtí Liobrálach (an Bhrasaíl)|Páirtí Liobrálach]]
* [[An Bhrasaíl]]
* [[Cúirt Uachtarach Toghchánaíochta]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
== Naisc sheachtracha ==
* [https://www.tse.jus.br/eleicoes/eleicoes-2026-content/divulgacao-dos-resultados-das-eleicoes-2026 Torthaí oifigiúla thoghchán 2026] — Tribunal Superior Eleitoral (TSE).
* [https://resultados.tse.jus.br/oficial/app/index.html#/eleicao/resultados Tairseach thorthaí an TSE].
* [https://andreloopes.github.io/infograficos/mapa-brasil-2turno.html Léarscáil idirghníomhach de bhuaiteoirí an dara babhta de réir stáit] — léarscáil a foilsíodh trí Exame agus atá bunaithe ar shonraí an TSE. Tugann sí léargas ar an stát ar bhuaigh gach iarrthóir ann; tá na torthaí uimhriúla deiridh sa TSE.
{{Catcómhaoin|2026 elections in Brazil}}
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Polaitíocht na Brasaíle]]
[[Catagóir:Lula]]
bkbue5rqm7bcrzgo7j17x85uwzxe09m
Toghchán Chomhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin, 2023
0
128531
1330756
1329724
2026-10-27T14:01:57Z
Conradder
34685
/* Achoimre dhúiche */
1330756
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}
Reáchtáladh '''Toghchán Chomhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin''' ar 18 Bealtaine 2023, le gach dara [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023|Toghcháin Áitiúla]] i d[[Tuaisceart Éireann]]. Cuireadh moill coicís ar an toghchán chun comhthráth a sheachaint leis [[Corónú Shéarlais III agus Camilla|an chorónú]]. Toghadh 41 ar [[Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin|an chomhairle]] trí [[Aonvóta inaistrithe]]
== Torthaí ==
{| class="wikitable" style="font-size: 95%; margin-bottom: 10px;"
! colspan="10" | Toradh Toghcháin 2023 san [[Comhairle Ceantair an Iúir, Mhúrn agus an Dúin|Iúr, Múrna agus an Dún]]
|-
! colspan ="2" |Páirtí
! Suíocháin
! Méaduithe
! Caillteanais
! Glan-mhéadú <br/>nó caillteanas
! Suíocháin %
! Vótaí %
! Vótaí
! +/−
|-
! style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" |
| [[Sinn Féin]] ||20 ||4 ||0 ||{{increase}}4 ||48.78 ||48.32 ||37,032||{{increase}}11.79
|-
! style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" |
| [[PSDLO]] ||8 ||0 ||3 || {{decrease}}3 ||19.51 ||17.18 ||13,170 ||{{decrease}}5.86
|-
! style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" |
| [[PAD]] ||5|| 2 ||0 ||{{increase}}2 ||12.20 ||11.90 ||9,124 ||{{decrease}}3.40
|-
! style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" |
| [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||5 ||3 ||0 ||{{increase}}3 ||12.20 ||9.36 ||7,176 ||{{increase}}1.92
|-
! style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" |
| [[Neamhspleáchas (polaitíocht)|Neamhspleáchas]] ||2 ||0 ||3 ||{{decrease}}3 ||4.88 ||4.71 ||3,608 ||{{decrease}}7.78
|-
! style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" |
| [[PAU]] ||1 ||0 ||3 ||{{decrease}}3 ||2.44 ||5.30 ||4,062 ||{{decrease}}4.73
|-
! style="background:{{Aontú/meta/color}};" |
| [[Aontú]] ||0 ||0 ||0 ||{{steady}}0 ||0.00 ||1.31 ||1,002 ||{{decrease}}0.21
|-
! style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};" |
| [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe|GTA]] ||0|| 0 ||0 ||{{steady}}0|| 0.00 ||1.15 ||880 ||''Nua''
|-
! style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" |
| [[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas TÉ]] ||0|| 0|| 0||{{steady}}0 ||0.00 ||0.77 ||589 ||{{increase}}0.32
|-
! colspan ="2" | Iomlán: || 41 || || || || || || 76,643||
|-
|}
<small>'''Nóta''': Is iad "vótaí" an chéad rogha vótaí</small>
==Achoimre dhúiche==
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|- class="unsortable" align="centre"
!rowspan=2 align="left"|Ceantar
! % <br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
!rowspan=2|Iomlán<br />Comhairleoirí<br />
|- class="unsortable" align="center"
! colspan=2| Sinn Féin
! colspan=2 | PSDLO
! colspan=2 | PAD
!colspan=2 | PCTÉ
!colspan=2 | PAU
!colspan=2 | Neamhspleách <br/> agus eile
|-
|align="left"|Crotshliabh
|bgcolor="#008800"|45.67
|bgcolor="#008800"|'''3''' {{increase}} 1
|17.74
|'''1''' {{decrease}} 1
|4.57
|0 {{steady}}
|5.03
|0 {{steady}}
|3.42
|0 {{steady}}
|23.57
|'''2''' {{steady}}
|'''6'''
|-
|align="left"|Dún Pádraig
|bgcolor="#008800"|43.45
|bgcolor="#008800"|'''2''' {{increase}} 1
|30.71
|'''2''' {{decrease}} 1
|3.27
|0 {{steady}}
|13.75
|'''1''' {{increase}} 1
|2.45
|0 {{steady}}
|6.37
|0 {{decrease}} 1
|'''5'''
|-
|align="left"|Iúr Cinn Trá
|bgcolor="#008800"|65.15
|bgcolor="#008800"|'''4''' {{increase}} 1
|18.15
|'''2''' {{steady}}
|0.00
|0 {{steady}}
|7.94
|0 {{steady}}
|2.72
|0 {{steady}}
|6.04
|0 {{decrease}} 1
|'''6'''
|-
|align="left"|Rudha Álainn
|10.78
|0 {{steady}}
|16.42
|'''1''' {{steady}}
|bgcolor="#D46A4C"|34.17
|bgcolor="#D46A4C"|'''2''' {{steady}}
|24.59
|'''2''' {{increase}} 1
|12.91
|0 {{decrease}} 1
|1.12
|0 {{steady}}
|'''5'''
|-
|align="left"|Sliabh Crúibe
|bgcolor="#008800"|47.56
|bgcolor="#008800"|'''3''' {{increase}} 1
|11.68
|0 {{decrease}} 1
|19.34
|'''1''' {{increase}} 1
|13.28
|'''1''' {{steady}}
|4.30
|0 {{decrease}} 1
|3.85
|0 {{steady}}
|'''5'''
|-
|align="left"|Sliabh gCuillinn
|bgcolor="#008800"|67.92
|bgcolor="#008800"|'''5''' {{steady}}
|16.00
|'''1''' {{steady}}
|2.45
|0 {{steady}}
|2.03
|0 {{steady}}
|8.15
|'''1''' {{steady}}
|3.46
|0 {{steady}}
|'''7'''
|-
|align="left"|Na Múrna
|bgcolor="#008800"|41.87
|bgcolor="#008800"|'''3''' {{steady}}
|12.91
|'''1''' {{steady}}
|25.65
|'''2''' {{increase}} 1
|8.27
|'''1''' {{increase}} 1
|3.82
|0 {{decrease}} 1
|7.47
|0 {{decrease}} 1
|'''7'''
|- class="unsortable" class="sortbottom" style="background:#C9C9C9"
|align="left"| '''Iomlán'''
|'''48.32'''
|'''20''' {{increase}} 4
|'''17.18'''
|'''8''' {{decrease}} 3
|'''11.90'''
|'''5''' {{increase}} 2
|'''9.36'''
|'''5''' {{increase}} 3
|'''5.30'''
|'''1''' {{decrease}} 3
|'''7.93'''
|'''2''' {{decrease}} 3
|'''41'''
|-
|}
==Torthaí na ndúichí==
===Crotshliabh ===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;"
|-
! align=center colspan=16| Crotshliabh - 6 shuíochán
|-
! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 !! Comhair 7!! Comhair 8!! Comhair 9!! Comhair 10
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Selina Murphy''' ||14.20% ||1,863 ||'''1,879.00''' || || || || || || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||'''Declan McAteer*'''|| 9.40% ||1,233 ||1,310.00 ||1,324.00 ||1,473.00 ||1,577.00 ||1,683.00 ||1,683.25 ||2,507.25 || ||
|-
| style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách || '''Mark Gibbons*'''|| 8.47%|| 1,111 ||1,143.00 ||1,150.00 ||1,242.00 ||1,610.00 ||1,721.00 ||1,721.75 ||1,793.75 ||'''1,888.75 '''||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Kate Murphy'''||10.65% ||1,397 ||1,402.00 ||1,403.00 ||1,453.00 ||1,491.00 ||1,493.00 ||1,494.50 ||1,611.50 ||1,771.50 ||'''1,774.62'''
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Mickey Ruane*''' ||10.57% ||1,387 ||1,413.00 ||1,413.00 ||1,446.00 ||1,570.00 ||1,574.00 ||1,575.00 ||1,618.00 ||1,669.00 ||'''1,670.04'''
|-
| style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách || '''Jarlath Tinnelly*'''|| 7.95% ||1,043 ||1,059.00 ||1,063.00 ||1,142.00 ||1,252.00 ||1,306.00 ||1,306.25 ||1,367.25 ||1,504.25 ||'''1,513.35'''
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || Gerry O'Hare* ||10.25% ||1,345 ||1,350.00 ||1,350.00 ||1,376.00 ||1,389.00 ||1,391.00 ||1,391.00 ||1,447.00 ||1,512.00 ||1,512.26
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||[[Karen McKevitt]]* ||6.94%|| 911 ||948.00 ||964.00 ||1,130.00 ||1,189.00 ||1,305.00 ||1,305.25 || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || Keith Parke|| 4.57% ||600 ||603.00 ||946.00 ||957.00 ||965.00|| || || || ||
|-
| style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách || Jim Boylan||6.24% ||818 ||841.00 ||850.00 ||926.00 || || || || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||Daniel Neary|| 5.03% ||660 ||710.00 ||742.00|| || || || || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||Ricky McGaffin ||3.42% ||448 ||451.00 || || || || || || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||Anne Sheridan ||1.40%|| 183 || || || || || || || || ||
|-
| style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Hugh O'Reilly ||0.73%|| 96|| || || || || || || || ||
|-
| style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách || Finbarr Lambe ||0.18% ||23 || || || || || || || || ||
|-
| align=left colspan=14|'''Toghthóirí:''' 21,313 '''Bailí:''' 13,118 '''Millte:''' 140 '''Cuóta:''' 1,875 '''Vótóirí:''' 13,258 (62.21%)
|}
===Dún Pádraig ===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;"
|-
! align=center colspan=16| Dún Pádraig- 5 shuíochán
|-
! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 !! Comhair 7!! Comhair 8!! Comhair 9!! Comhair 10
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Oonagh Hanlon*'''|| 19.32% ||'''1,579'''|| || || || || || || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||'''Gareth Sharvin* †'''|| 15.99% ||1,307 ||1,325.59 ||1,348.72 ||1,360.98 ||'''1,388.78'''|| || || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''Cadogan Enright* ‡ '''||13.75% ||1,124 ||1,131.67 ||1,172.67 ||1,209.67 ||1,334.80 ||'''1,377.80'''|| || ||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Philip Campbell'''||14.19% ||1,160 ||1,262.70 ||1,266.70 ||1,268.70 ||1,271.70 ||'''1,377.70'''|| || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||'''Conor Galbraith'''|| 7.22% ||590 ||597.41 ||608.41 ||617.41 ||641.41 ||705.06 ||711.06 ||718.34 ||721.23 ||'''1,166.23'''
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || Louise Rooney|| 9.94%|| 812|| 866.08 ||877.21 ||877.47 ||877.60 ||946.11 ||946.11 ||950.03 ||959.38 ||1,057.38
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||Aurla King ||7.50% ||613 ||620.67 ||629.67 ||643.67 ||666.67 ||705.80 ||712.80 ||716.16 ||717.86||
|-
| style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Éamon Mac Con Midhe ||4.94% ||404 ||409.46 ||415.72 ||418.72 ||435.72 || || || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || Sharon Harvey ||3.27% ||267 ||267.26 ||268.26 ||388.26|| || || || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||Alexander Burgess ||2.45% ||200 ||200.52 ||201.52|| || || || || || ||
|-
| style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] ||Declan Walsh ||1.43%|| 117 ||117.65 || || || || || || || ||
|-
| align=left colspan=14|'''Toghthóirí:''' 15,691'''Bailí:''' 8,173 '''Millte:''' 113'''Cuóta:''' 1,363'''Vótóirí:''' 8,286 (52.81%)
|}
===Iúr Cinn Trá ===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;"
|-
! align=center colspan=16| Iúr Cinn Trá - 6 shuíochán
|-
! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Valerie Harte*'''|| 19.95% || '''2,085''' || || || || ||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Cathal King*'''|| 18.96% || '''1,982 ''' || || || || ||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Geraldine Kearns*'''|| 12.05% ||1,259 || '''1,719.88'''|| || || ||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Aidan Mathers'''|| 14.19% ||1,483 ||'''1,526.96'''|| || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||'''Michael Savage* †'''|| 8.95% ||935 ||949.84 ||1,151.03 ||1,192.47 ||1,203.34 ||'''1,382.34'''
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''Doire Finn'''|| 9.20% ||961 ||994.04 ||1,120.89 ||1,211.33 ||1,226.98 ||'''1,357.98'''
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||Helena Young ||7.94% ||830 ||845.68 ||925.33 ||963.69 ||988.12 ||1,199.12
|-
| style="background:{{Aontú/meta/color}};" | || [[Aontú]] ||Sharon Loughran ||3.04% ||318 || 322.20 ||356.42 ||372.94 || 386.24 ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||Andrew McCracken|| 2.72% ||285 ||285.00 ||287.95 ||289.35 ||289.35||
|-
| style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Mariya Krupska|| 2.00%|| 209 ||213.76 ||237.95 ||248.03 ||272.10||
|-
| style="background:{{Workers' Party of Ireland/meta/color}}"| ||[[Páirtí na nOibrithe]] || Nicola Grant ||1.00%|| 104 ||106.24 ||123.94 ||130.66 || ||
|-
| align=left colspan=14|'''Toghthóirí:''' 19,901''' Bailí:''' 10,451 '''Millte:''' 172''' Cuóta:''' 1,494''' Vótóirí:''' 10,623 (53.38%)
|}
===Rudha Álainn===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;"
|-
! align=center colspan=16| Rudha Álainn - 5 shuíochán
|-
! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''Jonny Jackson*'''|| 17.60% ||'''1,414'''|| || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||'''Terry Andrews*'''|| 16.42% ||1,319 ||1,335 ||'''1,860 '''||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''Callum Bowsie*'''|| 16.57% ||1,331 ||1,337 ||'''1,340 '''||
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''Tierna Kelly'''|| 12.01% ||965 ||996 ||1,118 ||'''1,403'''
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''David Lee-Surginor*'''|| 12.58% ||1,011 ||1,056 ||1,199 ||'''1,347'''
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||Robert Burgess*|| 11.66% ||937 ||1,018 ||1,021 ||1,024
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || Dermot Kennedy ||10.78%|| 866 ||872|| ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||Rachel Gracey ||1.26%|| 101 || || ||
|-
| style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Ali McColl ||1.12%|| 90 || || ||
|-
| align=left colspan=14|'''Toghthóirí:''' 15,865''' Bailí:''' 8,034 ''' Millte:''' 81''' Cuóta:''' 1,340''' Vótóirí:''' 8,115 (51.15%)
|}
===Sliabh Crúibe===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;"
|-
! align=center colspan=16| Sliabh Crúibe - 5 shuíochán
|-
! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''Alan Lewis*'''||19.34% ||'''1,723''' || || || || ||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Jim Brennan*'''|| 17.61% ||'''1,569 '''|| || || || ||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Róisín Howell*'''|| 16.19% ||1,443 ||1,443.14 ||1,447.14 ||1,484.39 ||'''1,531.39 '''||
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''Andrew McMurray* †'''|| 13.28% ||1,183 ||1,189.02 ||1,244.02 ||1,246.77 ||1,327.02 ||'''1,521.02'''
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Siobhan O'Hare'''||13.76% ||1,226 ||1,226.42 ||1,232.42 ||1,259.87 ||1,301.47 ||'''1,305.87'''
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||Hugh Gallagher*|| 8.48% ||756 ||758.80 ||771.80 ||778.50 ||1,082.18 ||1,170.54
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||Walter Lyons ||4.30% ||383 ||603.36 ||604.50 ||604.55 ||607.25||
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || Will Polland|| 3.20% ||285 ||286.40 ||299.40 ||302.45|| ||
|-
| style="background:{{Aontú/meta/color}};" | || [[Aontú]] ||Rosemary McGlone ||2.75% ||245 ||245.70 ||248.70 ||249.50 || ||
|-
| style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Seana Pitt || 1.10% ||98 ||98.70|| || || ||
|-
| align=left colspan=14|'''Toghthóirí:''' 15,797''' Bailí:''' 8,911 '''Millte:''' 92''' Cuóta:''' 1,486''' Vótóirí:''' 9,003 (56.99%)
|}
===Sliabh gCuillinn===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;"
|-
! align=center colspan=16| Sliabh gCuillinn - 7 suíochán
|-
! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 !! Comhair 7 !! Comhair 8 !! Comhair 9
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Aoife Finnegan]]* †'''|| 13.16% ||'''1,934 '''|| || || || || || || ||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Áine Quinn'''|| 13.15% ||'''1,932 '''|| || || || || || || ||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Declan Murphy*'''|| 12.98%|| '''1,907''' || || || || || || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||'''Pete Byrne*'''|| 9.85% ||1,447 ||1,462.30 ||1,468.30 ||1,472.54 ||1,473.35 ||1,554.56 ||1,670.23 ||'''2,404.23'''||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Mickey Larkin*'''|| 10.61% ||1,558 ||1,573.26 ||1,579.30 ||1,640.54 ||1,645.61 ||1,669.12 ||1,719.61 ||1,795.24 ||'''1,946.24'''
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Oonagh Magennis*'''|| 8.96% ||1,316 ||1,368.55 ||1,376.60 ||1,379.62 ||1,387.95 ||1,411.32 ||1,445.60 ||1,511.77 ||'''1,617.77'''
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||'''David Taylor*'''|| 8.15% ||1,197 ||1,197 ||1,198 ||1,198 ||1,198.09 ||1,226.09 ||1,570.09 ||1,592.15 ||'''1,628.15'''
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || Barra Ó'Muirí* ||9.06% ||1,331 ||1,339.30 ||1,343.30 ||1,348.86 ||1,385.76 ||1,393.08 ||1,432.23 ||1,463.35 ||1,503.35
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||Killian Feehan|| 6.15% ||903 ||904.20 ||913.20 ||913.72 ||917.72 ||1,015.85 ||1,102.07 || ||
|-
| style="background:{{Aontú/meta/color}};" | || [[Aontú]] ||Liam Reichenberg ||2.99% ||439 ||439.50 ||446.50 ||447.66 ||448.05 ||489.09 || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || Linda Henry|| 2.45% ||360 ||360.10 ||360.10 ||360.14 ||360.14 ||360.14 || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||Caolán Gregory ||2.03% ||298 ||298.90 ||321.95 ||322.47 ||323.10 || || || ||
|-
| style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Molly Ní Mhánais ||0.47% ||69 ||69.15 || || || || || || ||
|-
| align=left colspan=14|'''Toghthóirí:''' 22,734''' Bailí:''' 14,691 '''Millte:''' 266''' Cuóta:''' 1,837 ''' Vótóirí:''' 14,957 (65.79%)
|}
===Múrna===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;"
|-
! align=center colspan=16| Na Múrna - 7 suíochán
|-
! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 !! Comhair 7 !! Comhair 8
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''Glyn Hanna*''' ||17.50%|| '''2,340'''|| || || || || || ||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Michael Rice*'''|| 15.26% ||'''2,040'''|| || || || || || ||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Willie Clarke]]*'''|| 14.32% ||'''1,915 '''|| || || || || || ||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Leeanne McEvoy* †'''|| 12.29% ||1,643 ||1,643.56 ||'''1,946.14'''|| || || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||'''Laura Devlin*'''|| 10.25% ||1,370 ||1,372.80 ||1,379.64 ||1,476.76 ||1,516.30 ||'''1,679.41 '''|| ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Henry Reilly]]*''' ||8.15% ||1,089 ||1,622.96 ||1,623.68 ||1,623.86 ||1,626.14 ||1,626.31 ||1,638.11 ||'''1,835.11'''
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''Jill Truesdale'''|| 8.27% ||1,105 ||1,108.64 ||1,116.38 ||1,140.32 ||1,206.76 ||1,249.09 ||1.505.94 ||'''1,626.94'''
|-
| style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] || [[Harold McKee]]* ||6.58% ||880 ||962.68 ||963.06 ||963.24 ||966.24 ||966.24 ||972.61 ||1,163.12
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||Lloyd Douglas|| 3.82% ||511 ||537.88 ||538.06 ||538.60 ||539.60 ||540.45 ||557.70 ||
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] ||Dominic O'Reilly ||2.67% ||357 ||359.62 ||386.52 ||439.26 ||443.16 ||467.13 || ||
|-
| style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Sean O Baoill ||0.89% ||119 ||119.28 ||120.36 ||127.02 || || || ||
|-
| align=left colspan=14|'''Toghthóirí:''' 22,227''' Bailí:''' 13,369 '''Millte:''' 179 ''' Cuóta:''' 1,672 ''' Vótóirí:''' 13,548 (60.95%)
|}
== Athruithe i rith an téarma ==
===† Comhthofa===
{| class="wikitable" style="font-size: 95%; font-size: 95%"
!Dáta
!Ceantar
!colspan="2"|Páirtí
!Comhairleoir atá <br/>ag dul as oifig
!Comhairleoir <br/>ag comhthoghadh
!Fáth
|-
|13 Samhain 2023
| Iúr Cinn Trá
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]]
|Michael Savage
|Killian Feehan
|D'éirigh Savage as
|-
|24 Bealtaine 2024
|Sliabh Crúibe
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]]
|[[Andrew McMurray]]
|Helena Young
|Comhthoghadh McMurray ar [[Tionól Thuaisceart Éireann]].
|-
|7 Márta 2025
|Sliabh gCuillinn
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]]
|[[Aoife Finnegan]]
|Martin Hearty
|Comhthoghadh Finnegan ar [[Tionól Thuaisceart Éireann]]
|-
|10 Méán Fómhair 2025
|Dún Pádraig
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]]
|Gareth Sharvin
|Aurla King
|D'éirigh Sharvin as.
|-
|18 Nollaig 2025
|Múrna
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]]
|Leeanne McEvoy
|Niall Lawlor
|D'éirigh McEvoy as
|}
===‡ Athruithe ceangail ===
{| class="wikitable" style="font-size: 95%; font-size: 95%"
!Dáta
!Ceantar
!Ainm
!colspan="2"|Sean-cheangal
!colspan="2"|Ceangal nua
!width="500px"|Fáth
|-
|30 Iúil 2025
| Dún Pádraig
| Cadogan Enright
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]]
| style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách
|D'fhág Enright Comhaontas mar go raibh easaontais acu faoi cheisteanna áitiúil, mar shampla, Otharlann an Dúin.
|}
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}}
[[Catagóir:2023]]
[[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023]]
9tri262cxcy4cwozxftjcx4q9uxc3k0
Liosta de chomhdúile neamhorgánacha
0
128596
1330753
1330700
2026-10-27T13:02:55Z
Ériugena
188
/* Gd (Gadailiniam) */
1330753
wikitext
text/x-wiki
Cé go ndéantar tagairt d'fhormhór na gcomhdhúl lena n-ainmneacha córasacha [[Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí|IUPAC]] (ag leanúint [[Ainmníocht Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí (AIGCF)|ainmníocht IUPAC]] ), coinníodh ainmneacha traidisiúnta freisin i gcás ina bhfuil siad in úsáid fhorleathan nó i gcás ina bhfuil spéis shuntasach stairiúil iontu.
== A ==
=== [[Achtainiam|Ac]] ([[Achtainiam]]) ===
[[Actinium(III) chloride]] – [[Clóiríd aictiniam(III)]] – {{chem2|AcCl3}}
[[Actinium(III) fluoride]] –[[Fluairíd aictiniam(III)]] – {{chem2|AcF3}}
[[Actinium(III) oxide]] – [[Ocsaíd achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac2O3}}
[[Actinium(III) sulfide]] – [[Sulfíd achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac2S3}}
[[Actinium(III) nitrate]] – [[Níotráit achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac(NO3)3}}
[[Actinium(III) bromide]] – [[Bróimíd achtainiam(III)]] – {{chem2|AcBr3}}
[[Actinium(III) hydroxide]] – [[Hiodrocsaíd achtiniam(III)]] – {{chem2|Ac(OH)3}}
[[Actinium(III) iodide]] – [[Iaidíd achtiniam(III)]] – {{chem2|AcI3}}
[[Actinium(III) phosphate]] – [[Fosfáit achtainiam(III)]] – {{chem2|AcPO4}}
=== [[Aluminium|Al]] ([[Alúmanam]]) ===
[[Aluminium antimonide]] – [[Antamóiníd alúmanaim]] – AlSb
[[Aluminium arsenate]] – [[Arsanáit alúmanaim]] – {{chem2|AlAsO4}}
[[Aluminium arsenide]] – [[Arsainíd alúmanaim]] – AlAs
[[Aluminium diboride]] – [[Débhóiríd alúmanaim]] – {{chem2|AlB2}}
[[Aluminium bromide]] – Bróimíd alúmanaim – {{chem2|AlBr3}}
[[Aluminium carbide]] – Cairbíd alúmanaim – {{chem2|Al4C3}}
[[Aluminium iodide]] – Iaidíd alúmanaim – {{chem2|AlI3}}
[[Aluminium nitride]] – Nítríd alúmanaim – AlN
[[Aluminium oxide]] – Ocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al2O3}}
[[Aluminium phosphide]] – Fosfíd alúmanaim – AlP
[[Aluminium chloride]] – Clóiríd alúmanaim – {{chem2|AlCl3}}
[[Aluminium fluoride]] – Fluairíd alúmanaim – {{chem2|AlF3}}
[[Aluminium hydroxide]] – Hiodrocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al(OH)3}}
[[Aluminium nitrate]] – Níotráit alúmanaim – {{chem2|Al(NO3)3}}
[[Aluminium sulfide]] – Suilfíd alúmanaim – {{chem2|Al2S3}}
[[Aluminium sulfate]] – Suilfáit alúmanaim – {{chem2|Al2(SO4)3}}
[[Aluminium potassium sulfate]] – Suilfáit alúmanaim agus potaisiam – {{chem2|KAl(SO4)2}}
[[Aluminium hydride]] – Hiodríd alúmanaim – {{chem2|AlH3}}
=== [[Americium|Am]] ([[Aimeiricam]]) ===
[[Americium(II) bromide]] – [[Bróimíd aimeiriciam(II)]] – {{chem2|AmBr2}}
[[Americium(III) bromide]] – Bróimíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmBr3}}
[[Americium(II) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(II) – {{chem2|AmCl2}}
[[Americium(III) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmCl3}}
[[Americium(III) fluoride]] – Fluairíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmF3}}
[[Americium(IV) fluoride]] – Fluairíd aimeiriciam(IV) – {{chem2|AmF4}}
[[Americium(II) iodide]] – Iaidíd aimeiriciam(II) – {{chem2|AmI2}}
[[Americium(III) iodide]] – Iaidíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmI3}}
[[Americium dioxide]] – Dé-ocsaíd aimeiriciam – {{chem2|AmO2}}
=== {{chem2|NH3}}/[[Ammonium|{{chem2|[NH4]+}}]] ([[Amóinia]] ) ===
[[Ammonia]] – [[Amóinia]] – {{chem2|NH3}}
[[Ammonium azide]] – Aisíd amóiniam – {{chem2|[NH4]N3}}
[[Ammonium bicarbonate]] – [[Décharbónáit amóiniam]] – {{chem2|[NH4]HCO3}}
[[Ammonium bisulfate]] – Déshuilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]HSO4}}
[[Ammonium bromide]] – Bróimíd amóiniam – {{chem2|NH4Br}}
[[Ammonium chromate]] – Crómáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2CrO4}}
[[Ammonium cerium(IV) nitrate]] – Níotráit amóiniam agus ceiriam(IV) – {{chem2|[NH4]2[Ce(NO3)6]}}
[[Ammonium cerium(IV) sulfate]] – Suilfáit amóiniam agus ceiriam(IV) – {{chem2|[NH4]4[Ce(SO4)4]}}
[[Ammonium chloride]] – Clóiríd amóiniam – {{chem2|[NH4]Cl}}
[[Ammonium chlorate]] – Clóráit amóiniam – {{chem2|[NH4]ClO3}}
[[Ammonium cyanide]] – Ciainíd amóiniam – {{chem2|[NH4]CN}}
[[Ammonium dichromate]] – Déchrómáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2Cr2O7}}
[[Ammonium dihydrogen phosphate]] – Déhiodríginfosfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]H2PO4}}
[[Ammonium hexafluoroaluminate]] – Heicseafluairíalúmanaít amóiniam – AlF<sub>6</sub>H<sub>12</sub>N<sub>3</sub>
[[Ammonium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit amóiniam – F<sub>6</sub>H<sub>4</sub>NP
[[Ammonium hexachloroplatinate]] – Heicseaclóiríplatanáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2[PtCl6]}}
[[Ammonium hexafluorosilicate]] – Heicseafluairísileacáit amóiniam
[[Ammonium hexafluorotitanate]] – Heicseafluairítiotanáit amóiniam
[[Ammonium hexafluorozirconate]] – Heicseafluairísiarcónáit amóiniam
[[Ammonium hydroxide]] – Hiodrocsaíd amóiniam – {{chem2|[NH4]OH}}
[[Ammonium nitrate]] – Níotráit amóiniam – {{chem2|[NH4]NO3}}
[[Ammonium orthomolybdate]] – Ortaimolabdáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2MoO4}}
[[Ammonium sulfamate]] – Suilfaimáit amóiniam – {{chem2|[NH4]SO3NH2}}
[[Ammonium sulfide]] – Suilfíd amóiniam – {{chem2|[NH4]2S}}
[[Ammonium sulfite]] – Suilfít amóiniam – {{chem2|[NH4]2SO3}}
[[Ammonium sulfate]] – Suilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2SO4}}
[[Ammonium perchlorate]] – Sárchlóráit amóiniam – {{chem2|[NH4]ClO4}}
[[Ammonium permanganate]] – Sár-mhangaináit amóiniam – {{chem2|[NH4]MnO4}}
[[Ammonium persulfate]] – Sárshuilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2S2O8}}
[[Reinecke's salt|Ammonium diamminetetrathiocynatochromate(III)]] – Dé-aimínteitreatiicianáit cróimiam(III) amóiniam – {{chem2|[NH4][Cr(SCN)4(NH3)2]}}
[[Ammonium thiocyanate]] – Tiicianáit amóiniam – {{chem2|[NH4]SCN}}
[[Ammonium triiodide]] – Trí-iaidíd amóiniam – {{chem2|[NH4][I3]}}
[[Diammonium dioxido(dioxo)molybdenum]] – Dé-amóiniam dé-ocsaíd(dé-ocsa)molabdaim – {{chem2|H8MoN2O4}}
[[Diammonium phosphate]] – Dé-amóiniam fosfáit – {{chem2|[NH4]2HPO4}}
[[Tetramethylammonium perchlorate]] – Teitreametilamóiniam sárchlóráit – {{chem2|[N(CH3)4]ClO4}}
=== [[Antimony|Sb]] ([[Antamón]]) ===
[[Stibine|Antimony hydride]] (stybine) – Hiodríd antamóin (stibín) – {{chem2|SbH3}}
[[Antimony pentachloride]] – [[Peinteaclóiríd Antamóin|Peinteaclóiríd antamóin]] – {{chem2|SbCl5}}
[[Antimony pentafluoride]] – Peinteafluairíd antamóin – {{chem2|SbF5}}
[[Antimony potassium tartrate]] – Tartráit antamóin agus potaisiam – {{chem2|K2Sb2(C4H2O6)2}}
[[Antimony sulfate]] – Suilfáit antamóin – {{chem2|Sb2(SO4)3}}
[[Antimony trichloride]] – Tríchlóiríd antamóin – {{chem2|SbCl3}}
[[Antimony trifluoride]] – Trífluairíd antamóin – {{chem2|SbF3}}
[[Antimony trioxide]] – Trí-ocsaíd antamóin – {{chem2|Sb2O3}}
[[Antimony trisulfide]] – [[Tríshuilfíd antamóin]] – {{chem2|Sb2S3}}
[[Antimony pentasulfide]] – Peinteashuilfíd antamóin – {{chem2|Sb2S5}}
=== [[Argon|Ar]] ([[Argón]]) ===
[[Argon fluorohydride]] – [[Fluraihidríd argóin]] – HArF
=== [[Arsenic|As]] ([[Airsín]] ) ===
[[Arsenic trifluoride]] – [[Trífhluairíd arsanaice]] – {{chem2|AsF3}}
[[Arsenic triiodide]] – Trí-iaidíd arsanaice – AsI<sub>3</sub>
[[Arsenic pentafluoride]] – Peinteafluairíd arsanaice – {{chem2|AsF5}}
[[Arsenic trioxide]] (Arsenic(III) oxide) – Trí-ocsaíd arsanaice (ocsaíd arsaenach(III)) – {{chem2|As2O3}}
[[Arsenous acid]] – Aigéad arsanúil – {{chem2|As(OH)3}}
[[Arsenic acid]] – Aigéad arsanaice – {{chem2|AsO(OH)3}}
[[Arsine]] – Airsín – {{chem2|AsH3}}
== B ==
=== [[Barium|Ba]] ([[Bairiam]]) ===
[[Barium azide]] – [[Aisíd bhairiam]] – {{chem2|Ba(N3)2}}
[[Barium bromide]] – Bróimíd bhairiam – {{chem2|BaBr2}}
[[Barium carbonate]] – Carbónáit bhairiam – {{chem2|BaCO3}}
[[Barium chlorate]] – Clóráit bhairiam – {{chem2|Ba(ClO3)2}}
[[Barium chloride]] – Clóiríd bhairiam – {{chem2|BaCl2}}
[[Barium chromate]] – Crómáit bhairiam – {{chem2|BaCrO4}}
[[Barium ferrate]] – Fearráit bhairiam – {{chem2|BaFeO4}}
[[Barium ferrite]] – Feirít bhairiam – {{chem2|BaFe12O19}}
[[Barium fluoride]] – Fluairíd bhairiam – {{chem2|BaF2}}
[[Barium hydroxide]] – Hiodrocsaíd bhairiam – {{chem2|Ba(OH)2}}
[[Barium hexaboride]] – Heicseabhóiríd bhairiam – BaB<sub>6</sub>
[[Barium iodide]] – Iaidíd bhairiam – {{chem2|BaI2}}
[[Barium manganate]] – Mangaináit bhairiam – {{chem2|BaMnO4}}
[[Barium nitrate]] – Níotráit bhairiam – {{chem2|Ba(NO3)2}}
[[Barium oxalate]] – Ocsaláit bhairiam – {{chem2|Ba(C2O4)}}
[[Barium oxide]] – Ocsaíd bhairiam – BaO
[[Barium permanganate]] – Sár-mhangaináit bhairiam – {{chem2|Ba(MnO4)2}}
[[Barium peroxide]] – Sárocsaíd bhairiam – {{chem2|BaO2}}
[[Barium sulfate]] – Suilfáit bhairiam – {{chem2|BaSO4}}
[[Barium sulfide]] – Suilfíd bhairiam – BaS
[[Barium titanate]] – Tiotanáit bhairiam – {{chem2|BaTiO3}}
[[Barium thiocyanate]] – Tiicianáit bhairiam – {{chem2|Ba(SCN)2}}
=== [[Beryllium|Be]] ([[Beirilliam]]) ===
[[Beryllium borohydride]] – [[Bóraihidríd bheirilliam]] – {{chem2|Be[BH4]2}}
[[Beryllium bromide]] – Bróimíd bheirilliam – {{chem2|BeBr2}}
[[Beryllium carbonate]] – Carbónáit bheirilliam – {{chem2|BeCO3}}
[[Beryllium chloride]] – Clóiríd bheirilliam – {{chem2|BeCl2}}
[[Beryllium fluoride]] – Fluairíd bheirilliam – {{chem2|BeF2}}
[[Beryllium hydride]] – Hiodríd bheirilliam – {{chem2|BeH2}}
[[Beryllium hydroxide]] – Hiodrocsaíd bheirilliam – {{chem2|Be(OH)2}}
[[Beryllium iodide]] – Iaidíd bheirilliam – {{chem2|BeI2}}
[[Beryllium nitrate]] – Níotráit bheirilliam – {{chem2|Be(NO3)2}}
[[Beryllium nitride]] – Nítríd bheirilliam – {{chem2|Be3N2}}
[[Beryllium oxide]] – Ocsaíd bheirilliam – BeO
[[Beryllium sulfate]] – Suilfáit bheirilliam – {{chem2|BeSO4}}
[[Beryllium sulfide]] – Suilfíd bheirilliam – BeS
[[Beryllium telluride]] – Teallúiríd bheirilliam – BeTe
=== [[Bismuth|Bi]] ([[Biosmat]]) ===
[[Bismuth chloride]] – Clóiríd bhiosmait – BiCl<sub>3</sub>
[[Bismuth ferrite]] – Feirít bhiosmait – {{chem2|BiFeO3}}
[[Bismuth hydroxide]] – Hiodrocsaíd bhiosmait – BiH<sub>3</sub>O<sub>3</sub>
[[Bismuth(III) iodide]] – Iaidíd bhiosmait(III) – BiI<sub>3</sub>
[[Bismuth(III) nitrate]] – Níotráit bhiosmait(III) – BiN<sub>3</sub>O<sub>9</sub>
[[Bismuth(III) oxide]] – Ocsaíd bhiosmait(III) – {{chem2|Bi2O3}}
[[Bismuth oxychloride]] – Ocsaiclóiríd bhiosmait – BiOCl
[[Bismuth pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhiosmait – {{chem2|BiF5}}
[[Bismuth(III) sulfide]] – Suilfíd bhiosmait(III) – Bi<sub>2</sub>S<sub>3</sub>
[[Bismuth(III) telluride]] – Teallúiríd bhiosmait(III) – {{chem2|Bi2Te3}}
[[Bismuth tribromide]] – Tríbhróimíd bhiosmait – {{chem2|BiBr3}}
[[Bismuth ]] – Tungstáit bhiosmait – {{chem2|Bi2WO6}}
=== [[Boron|B]] ([[Bórón]]) ===
[[Borane]] – Bórán – {{chem2|BH3}}
[[Borax]] – Bórás – {{chem2|Na2B4O7*10H2O}}
[[Borazine]] – Bóraisín – {{chem2|B3H6N3}}
[[Borazocine]] – Bórasóisín – {{chem2|B4H8N4}}
[[Boric acid]] – Aigéad bórach – {{chem2|H3BO3}}
[[Boron carbide]] – Cairbíd bhóróin – {{chem2|B4C}}
[[Boron nitride]] – Nítríd bhóróin – BN
[[Boron phosphate]] – Fosfáit bhóróin – {{chem2|BPO4}}
[[Boron phosphide]] – Fosfíd bhóróin – BP
[[Boron suboxide]] – Fo-ocsaíd bhóróin – {{chem2|B6O}}
[[Boron tribromide]] – Tríbhróimíd bhóróin – {{chem2|BBr3}}
[[Boron trichloride]] – Tríchlóiríd bhóróin – {{chem2|BCl3}}
[[Boron trifluoride]] – Trífhluairíd bhóróin – {{chem2|BF3}}
[[Boron triiodide]] – Trí-iaidíd bhóróin – BI<sub>3</sub>
[[Boron trioxide|Boron oxide]] – Trí-ocsaíd bhóróin (ocsaíd bóróin) – {{chem2|B2O3}}
[[Boroxine]] – Bórocsaín – {{chem2|B3H3O3}}
[[Calcium hexaboride]] – Heicseabhóiríd chailciam – {{chem2|CaB6}}
[[Decaborane]] – Deacabórán – {{chem2|B10H14}}
[[Diborane]] – Débhórán – {{chem2|B2H6}}
[[Diboron tetrachloride]] – Teitreachlóiríd dhébhóróin – {{chem2|B2Cl4}}
[[Diboron tetrafluoride]] – Teitreafluairíd débhóróin – {{chem2|B2F4}}
[[Fluoroboric acid]] – Aigéad fluarabhórach – {{chem2|HBF4}}
[[Hexaborane(10)]] – Heicseabhórán(10) – {{chem2|B6H10}}
[[Hexaborane(12)]] – Heicseabhórán(12) – {{chem2|B6H12}}
[[Lanthanum hexaboride]] – Heicseabhóiríd lantainim – {{chem2|LaB6}}
[[Magnesium diboride]] – Débhóiríd mhaignéisiam – {{chem2|MgB2}}
[[Metaboric acid]] – Aigéad meiteabhórach – {{chem2|H3B3O6}}
[[Octadecaborane]] – Ochtdeacabhórán – {{chem2|B18H22}}
[[Ortho-carborane]] – Ortacharbórán – {{chem2|C2B10H12}}
[[Pentaborane]] – Peinteabhórán – {{chem2|B5H9}}
[[Pentaborane(11)]] – Peinteabhórán(11) – {{chem2|B5H11}}
[[Sodium metaborate]] – Meiteabhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO2}}
[[Sodium perborate]] – Sárbhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO3}}
[[Sodium tetrahydroxyborate]] – Teitrhiodrocsabhóráit sóidiam – {{chem2|NaB(OH)4}}
[[Tetraborane]] – Teitreabhórán – {{chem2|B4H10}}
[[Tetrahydroxydiboron]] – Teitrhiodrocsabhóróin – {{chem2|B2H4O4}}
=== [[Bromine|Br]] ([[Bróimín]]) ===
[[Bromine monochloride]] – Monaclóiríd bhróimín – BrCl
[[Bromine pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhróimín – {{chem2|BrF5}}
[[Perbromic acid]] – Aigéad sárbhrómac– {{chem2|HBrO4}}
[[Aluminium bromide| Bróimíd aluminium]] – Bróimíd alúmanaim – {{chem2|AlBr3}}
[[Ammonium bromide]] – Bróimíd amóiniam – {{chem2|NH4Br}}
[[Boron tribromide]] – Tríbhróimíd bhóróin – {{chem2|BBr3}}
[[Bromic acid]] – Aigéad Brómach– {{chem2|HBrO3}}
[[Bromine monoxide]] – Mónaocsaíd bhróimín – {{chem2|Br2O}}
[[Bromine pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhróimín – {{chem2|BrF5}}
[[Bromine trifluoride]] – Trífhluairíd bhróimín – {{chem2|BrF3}}
[[Bromine monofluoride]] – Mónafluairíd bhróimín – BrF
[[Calcium bromide]] – Bróimíd chailciam – {{chem2|CaBr2}}
[[Carbon tetrabromide]] – Teitreabróimíd charbóin – {{chem2|CBr4}}
[[Copper(I) bromide]] – Bróimíd chopair(I) – CuBr
[[Copper(II) bromide]] – Bróimíd chopair(II) – {{chem2|CuBr2}}
[[Hydrobromic acid]] – Aigéad hiodrabhrómach – HBr(aq)
[[Hydrogen bromide]] – Bróimíd hidrigine – HBr
[[Hypobromous acid]] – Aigéad hipeabrómúil – HOBr
[[Iodine monobromide]] – Mónabhróimíd iaidín – IBr
[[Iron(II) bromide]] – Bróimíd iarainn(II) – {{chem2|FeBr2}}
[[Iron(III) bromide]] – Bróimíd iarainn(III) – {{chem2|FeBr3}}
[[Lead(II) bromide]] – Bróimíd luaidhe(II) – {{chem2|PbBr2}}
[[Lithium bromide]] – Bróimíd litiam – LiBr
[[Magnesium bromide]] – Bróimíd maignéisiam – {{chem2|MgBr2}}
[[Mercury(I) bromide]] – Bróimíd mearcair(I) – {{chem2|Hg2Br2}}
[[Mercury(II) bromide]] – Bróimíd mearcair(II) – {{chem2|HgBr2}}
[[Nitrosyl bromide]] – Bróimíd níotraisil – NOBr
[[Phosphorus pentabromide]] – Peinteabróimíd fosfair – {{chem2|PBr5}}
[[Phosphorus tribromide]] – Tríbhróimíd fosfair – {{chem2|PBr3}}
[[Phosphorus heptabromide]] – Heipteabróimíd fosfair – PBr<sub>7</sub>
[[Potassium bromide]] – Bróimíd potaisiam – KBr
[[Potassium bromate]] – Brómáit potaisiam – {{chem2|KBrO3}}
[[Potassium perbromate]] – Sárbhrómáit potaisiam – {{chem2|KBrO4}}
[[Tribromosilane]] – Tríbhróimísileán – {{chem2|HSiBr3}}
[[Silicon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd sileacain – {{chem2|SiBr4}}
[[Silver bromide]] – Bróimíd airgid – AgBr
[[Sodium bromide]] – Bróimíd sóidiam – NaBr
[[Sodium bromate]] – Brómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO3}}
[[Sodium perbromate]] – Sárbhrómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO4}}
[[Thionyl bromide]] – Bróimíd tiainile – {{chem2|SOBr2}}
[[Tin(II) bromide]] – Bróimíd stáin(II) – {{chem2|SnBr2}}
[[Zinc bromide]] – Bróimíd since – {{chem2|ZnBr2}}
== C ==
=== [[Cadmium|Cd]] ([[Caidmiam]]) ===
[[Cadmium arsenide]] – Arsainíd chaidmiam – {{chem2|Cd3As2}}
[[Cadmium bromide]] – Bróimíd chaidmiam – {{chem2|CdBr2}}
[[Cadmium chloride]] – Clóiríd chaidmiam – {{chem2|CdCl2}}
[[Cadmium fluoride]] – Fluairíd chaidmiam – {{chem2|CdF2}}
[[Cadmium iodide]] – Iaidíd chaidmiam – {{chem2|CdI2}}
[[Cadmium nitrate]] – Níotráit chaidmiam – {{chem2|Cd(NO3)2}}
[[Cadmium oxide]] – Ocsaíd chaidmiam – CdO
[[Cadmium phosphide]] – Fosfíd chaidmiam – {{chem2|Cd3P2}}
[[Cadmium selenide]] – Seiléiníd chaidmiam – CdSe
[[Cadmium sulfate]] – Suilfáit chaidmiam – {{chem2|CdSO4}}
[[Cadmium sulfide]] – Suilfíd chaidmiam – CdS
[[Cadmium telluride]] – Teallúiríd chaidmiam – CdTe
=== [[Caesium|Cs]] ([[Caeisiam]]) ===
[[Caesium bicarbonate]] – Décharbónáit chaeisiam – {{chem2|CsHCO3}}
[[Caesium bromide]] – Bróimíd chaeisiam – CsBr
[[Caesium carbonate]] – Carbónáit chaeisiam – {{chem2|Cs2CO3}}
[[Caesium chloride]] – Clóiríd chaeisiam – CsCl
[[Caesium chromate]] – Crómáit chaeisiam – {{chem2|Cs2CrO4}}
[[Caesium dichloroiodate]] – Déchlóiriaidáit chaeisiam – {{chem2|CsICl2}}
[[Caesium dodecaborate]] – Dódeicibóráit caesiam – {{chem2|Cs2B12H12}}
[[Caesium fluoride]] – Fluairíd chaeisiam – CsF
[[Caesium heptafluoroxenate]] – Heipteafluairíxeanáit chaeisiam – {{chem2|CsXeF7}}
[[Caesium hydride]] – Hiodríd chaeisiam – CsH
[[Caesium hydrogen sulfate]] – Hiodriginsuilfáit chaeisiam – {{chem2|CsHSO4}}
[[Caesium iodide]] – Iaidíd chaeisiam – CsI
[[Caesium monoxide]] – Mónaocsaíd chaeisiam – {{chem2|Cs2O}}
[[Caesium nitrate]] – Níotráit chaeisiam – {{chem2|CsNO3}}
[[Caesium ozonide]] – Ósóníd chaeisiam – {{chem2|CsO3}}
[[Caesium perchlorate]] – Sárchlóráit chaeisiam – {{chem2|CsClO4}}
[[Caesium peroxide]] – Sárocsaíd chaeisiam – {{chem2|Cs2O2}}
[[Caesium sulfate]] – Suilfáit chaeisiam – {{chem2|Cs2SO4}}
[[Caesium superoxide]] – Sárocsaíd chaeisiam – {{chem2|CsO2}}
[[Caesium triiodide]] – Trí-iaidíd chaeisiam – {{chem2|CsI3}}
=== [[Californium|Cf]] ([[Calafoirniam]]) ===
[[Californium(III) bromide]] – Bróimíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfBr3}}
[[Californium(III) carbonate]] – Carbónáit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2(CO3)3}}
[[Californium(III) chloride]] – Clóiríd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfCl3}}
[[Californium(III) fluoride]] – Fluairíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfF3}}
[[Californium(III) iodide]] – Iaidíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfI3}}
[[Californium(II) iodide]] – Iaidíd chalafóirniam(II) – {{chem2|CfI2}}
[[Californium(III) nitrate]] – Níotráit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf(NO3)3}}
[[Californium(III) oxide]] – Ocsaíd chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2O3}}
[[Californium(III) phosphate]] – Fosfáit chalafóirniam(III) – {{chem2|CfPO4}}
[[Californium(III) sulfate]] – Suilfáit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2(SO4)3}}
[[Californium(III) sulfide]] – Suilfíd chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2S3}}
[[Californium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd chalafóirniam – CfOF
[[Californium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd chalafóirniam – CfOCl
=== [[Calcium|Ca]] ([[Cailciam]]) ===
[[Calcium bromide]] – Bróimíd chailciam – {{chem2|CaBr2}}
[[Calcium carbide]] – Cairbíd chailciam – {{chem2|CaC2}}
[[Calcium carbonate]] (Precipitated Chalk) – Carbónáit chailciam (Cailc Dheascaithe) – {{chem2|CaCO3}}
[[Calcium chlorate]] – Clóráit chailciam – {{chem2|Ca(ClO3)2}}
[[Calcium chloride]] – Clóiríd chailciam – {{chem2|CaCl2}}
[[Calcium chromate]] – Crómáit chailciam– {{chem2|CaCrO4}}
[[Calcium cyanamide]] – Ciainaimíd cailciam – {{chem2|CaCN2}}
[[Calcium fluoride]] – Fluairíd chailciam – {{chem2|CaF2}}
[[Calcium hydride]] – Hiodríd chailciam – {{chem2|CaH2}}
[[Calcium hydroxide]] – Hiodrocsaíd chailciam – {{chem2|Ca(OH)2}}
[[Calcium monosilicide]] – Mónaisilícíd chailciam – CaSi
[[Calcium oxalate]] – Ocsaláit chailciam – {{chem2|CaC2O4}}
[[Calcium hydroxychloride]] – Hiodrocsaclóiríd chailciam – {{chem2|CaOCl2}}
[[Calcium perchlorate]] – Sárchlóráit chailciam – {{chem2|Ca(ClO4)2}}
[[Calcium permanganate]] – Sármhangaináit chailciam – {{chem2|Ca(MnO4)2}}
[[Calcium sulfate]] ([[gypsum]]) – Suilfáit chailciam (gipsam) – {{chem2|CaSO4}}
[[Calcium thiocyanate]] – Tiicianáit chailciam – {{chem2|C2CaN2S2}}
=== [[Carbon|C]] ([[Carbón]]) ===
[[Carbon dioxide]] – [[Dé-ocsaíd charbóin]] – {{chem2|CO2}}
[[Carbon disulfide]] – Dé-shuilfíd charbóin – {{chem2|CS2}}
[[Carbon monoxide]] – Mónaocsaíd charbóin – CO
[[Carbon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd charbóin – {{chem2|CBr4}}
[[Carbon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd charbóin – {{chem2|CCl4}}
[[Carbon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd charbóin – {{chem2|CF4}}
[[Carbon tetraiodide]] – Teitreaiaidíd charbóin – {{chem2|CI4}}
[[Carbonic acid]] – Aigéad carbónach – {{chem2|H2CO3}}
[[Carbonyl chloride]] – Clóiríd charbóinile – {{chem2|COCl2}}
[[Carbonyl fluoride]] – Fluairíd carbóinile – {{chem2|COF2}}
[[Carbonyl sulfide]] – Suilfíd charbóinile – COS
[[Carboplatin]] – Carbaplaitin – {{chem2|C6H12N2O4Pt}}
=== [[Cerium|Ce]] ([[Ceiriam]]) ===
[[Cerium(III) bromide]] – Bróimíd cheiriam(III) – {{chem2|CeBr3}}
[[Cerium(III) carbonate]] – Carbónáit cheiriam(III) – {{chem2|Ce2(CO3)3}}
[[Cerium(III) chloride]] – Clóiríd cheiriam(III) – {{chem2|CeCl3}}
[[Cerium(III) fluoride]] – Fluairíd cheiriam(III) – {{chem2|CeF3}}
[[Cerium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce(OH)3}}
[[Cerium(III) iodide]] – Iaidíd cheiriam(III) – {{chem2|CeI3}}
[[Cerium(III) nitrate]] – Níotráit cheiriam(III) – {{chem2|Ce(NO3)3}}
[[Cerium(III) oxide]] – Ocsaíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce2O3}}
[[Cerium(III) sulfate]] – Suilfáit cheiriam(III) – {{chem2|Ce2(SO4)3}}
[[Cerium(III) sulfide]] – Suilfíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce2S3}}
[[Cerium(IV) hydroxide]] – Hiodrocsaíd ceiriam(IV) – {{chem2|Ce(OH)4}}
[[Cerium(IV) nitrate]] – Níotráit ceiriam(IV) – {{chem2|Ce(NO3)4}}
[[Cerium(IV) oxide]] – Ocsaíd ceiriam(IV) – {{chem2|CeO2}}
[[Cerium(IV) sulfate]] – Suilfáit cheiriam(IV) – {{chem2|Ce(SO4)2}}
[[Cerium oxide|Cerium(III,IV) oxide]] – Ocsaíd cheiriam(III,IV) – {{chem2|Ce3O4}}
[[Ceric ammonium nitrate]] – Níotráit cheireach amóiniam – {{chem2|(NH4)2Ce(NO3)6}}
[[Cerium hexaboride]] – Heicseabhóiríd cheiriam – {{chem2|CeB6}}
[[Cerium aluminium]] – Ceiriam alúmanaim – CeAl
[[Cerium cadmium]] – Ceiriam chaidmiam – CeCd
[[Cerium magnesium]] – Ceiriam mhaignéisiam – CeMg
[[Cerium mercury]] – Ceiriam mhearcair – CeHg
[[Cerium silver]] – Ceiriam airgid – CeAg
[[Cerium thallium]] – Ceiriam tailliam – CeTl
[[Cerium zinc]] – Ceiriam since – CeZn
=== [[Chlorine|Cl]] ([[Clóirín]]) ===
[[Actinium(III) chloride]] – Clóiríd aictiniam(III) – {{chem2|AcCl3}}
[[Aluminium chloride]] – Clóiríd alúmanaim – {{chem2|AlCl3}}
[[Americium(III) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmCl3}}
[[Ammonium chloride]] – Clóiríd amóiniam – {{chem2|[NH4]Cl}}
[[Antimony(III) chloride]] – Clóiríd antamóin(III) – {{chem2|SbCl3}}
[[Antimony(V) chloride]] – Clóiríd antamóin(V) – {{chem2|SbCl5}}
[[Arsenic(III) chloride]] – Clóiríd arsaenach(III) – {{chem2|AsCl3}}
[[Barium chloride]] – Clóiríd bhairiam – {{chem2|BaCl2}}
[[Beryllium chloride]] – Clóiríd beirilliam – {{chem2|BeCl2}}
[[Bismuth(III) chloride]] – Clóiríd bhiosmait(III) – {{chem2|BiCl3}}
[[Boron trichloride]] – Tríchlóiríd bhóróin – {{chem2|BCl3}}
[[Bromine monochloride]] – Mónaclóiríd bhróimín – BrCl
[[Cadmium chloride]] – Clóiríd chaidmiam – {{chem2|CdCl2}}
[[Caesium chloride]] – Clóiríd chaesiam – CsCl
[[Calcium chloride]] – Clóiríd chailciam – {{chem2|CaCl2}}
[[Calcium hypochlorite]] – Hipeaclóirít chailciam – {{chem2|Ca(ClO)2}}
[[Carbon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd charbóin – {{chem2|CCl4}}
[[Cerium(III) chloride]] – Clóiríd cheiriam(III) – {{chem2|CeCl3}}
[[Chloramine]] – Clóraimín – {{chem2|NH2Cl}}
[[Chloric acid]] – Aigéad clórach – {{chem2|HClO3}}
[[Chlorine azide]] – Aisíd chlóirín – {{chem2|ClN3}}
[[Chlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO2}}
[[Chlorine monofluoride]] – Mónafluairíd chlóirín – ClF
[[Chlorine monoxide]] – Mónaocsaíd chlóirín – ClO
[[Chlorine pentafluoride]] – Peinteafluairíd chlóirín – {{chem2|ClF5}}
[[Chlorine perchlorate]] – Sárchlóráit chlóirín – {{chem2|Cl2O4}}
[[Chlorine tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd chlóirín – {{chem2|O3ClOOClO3}}
[[Chlorine trifluoride]] – Trífluairíd chlóirín – {{chem2|ClF3}}
[[Chlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO3}}
[[Chloroplatinic acid]] – Aigéad clóiríplatanach – {{chem2|H2[PtCl6]}}
[[Chlorosulfonic acid]] – Aigéad clóirísulfónach – {{chem2|ClSO3H}}
[[Chlorosulfonyl isocyanate]] – Iseaiciaináit chlóirísulfóinile – {{chem2|ClSO2NCO}}
[[Chloryl fluoride]] – Fluairíd chlóirile – {{chem2|ClO2F}}
[[Chromium(II) chloride]] – Clóiríd chróimiam(II) – {{chem2|CrCl2}}
[[Chromium(III) chloride]] – Clóiríd chróimiam(III) – {{chem2|CrCl3}}
[[Chromyl chloride]] – Clóiríd chróimile – {{chem2|CrO2Cl2}}
[[Cisplatin]] – Ciosplatann – {{chem2|[PtCl2(NH3)2]}}
[[Cobalt(II) chloride]] – Clóiríd chobailt(II) – {{chem2|CoCl2}}
[[Copper(I) chloride]] – Clóiríd chopair(I) – CuCl
[[Copper(II) chloride]] – Clóiríd chopair(II) – {{chem2|CuCl2}}
[[Curium(III) chloride]] – Clóiríd chiúiriam(III) – {{chem2|CmCl3}}
[[Cyanogen chloride]] – Clóiríd chianaigine – ClCN
[[Dichlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O2}}
[[Dichlorine heptaoxide]] – Heiptea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O7}}
[[Dichlorine hexoxide]] – Heicsea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O6}}
[[Dichlorine monoxide]] – Aonocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O}}
[[Dichlorine tetroxide]] – Teatrocsaíd déchlóirín – {{chem2|ClOClO3}}
[[Dichlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O3}}
[[Dichlorosilane]] – Déchlóraisiolán – {{chem2|SiH2Cl2}}
[[Disulfur dichloride]] – Déchlóiríd déshulfair – {{chem2|S2Cl2}}
[[Dysprosium(III) chloride]] – Clóiríd diospróisiam(III) – {{chem2|DyCl3}}
[[Erbium(III) chloride]] – Clóiríd eirbiam(III) – {{chem2|ErCl3}}
[[Europium(II) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuCl2}}
[[Europium(III) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(III) – {{chem2|EuCl3}}
[[Gadolinium(III) chloride]] – Clóiríd ghadailiniam(III) – {{chem2|GdCl3}}
[[Gallium trichloride]] – Trí-chlóiríd ghailliam – {{chem2|GaCl3}}
[[Germanium dichloride]] – Déchlóiríd gharmáiniam – {{chem2|GeCl2}}
[[Germanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd gharmáiniam – {{chem2|GeCl4}}
[[Gold(I) chloride]] – Clóiríd óir(I) – AuCl
[[Gold(III) chloride]] – Clóiríd óir(III) – {{chem2|AuCl3}}
[[Hafnium(IV) chloride]] – Clóiríd haifniam(IV) – {{chem2|HfCl4}}
[[Holmium(III) chloride]] – Clóiríd hoilmiam(III) – {{chem2|HoCl3}}
[[Hydrochloric acid]] – Aigéad hidreaclórach – HCl(aq)
[[Hydrogen chloride]] – Clóiríd hidrigine – HCl
[[Hypochlorous acid]] – Aigéad hipeaclórúil – HOCl
[[Indium(I) chloride]] – Clóiríd indiam(I) – InCl
[[Indium(III) chloride]] – Clóiríd indiam(III) – {{chem2|InCl3}}
[[Iodine monochloride]] – Mónaclóiríd iaidín – ICl
[[Iridium(III) chloride]] – Clóiríd iridiam(III) – {{chem2|IrCl3}}
[[Iron(II) chloride]] – Clóiríd iarainn(II) – {{chem2|FeCl2}}
[[Iron(III) chloride]] – Clóiríd iarainn(III) – {{chem2|FeCl3}}
[[Lanthanum chloride]] – Clóiríd lantainim – {{chem2|LaCl3}}
[[Lead(II) chloride]] – Clóiríd luaidhe(II) – {{chem2|PbCl2}}
[[Lithium chloride]] – Clóiríd litiam – LiCl
[[Lithium perchlorate]] – Sárchlóráit litiam – {{chem2|LiClO4}}
[[Lutetium chloride]] – Clóiríd lúitéitiam – {{chem2|LuCl3}}
[[Magnesium chloride]] – Clóiríd mhaignéisiam – {{chem2|MgCl2}}
[[Magnesium perchlorate]] – Sárchlóráit mhaignéisiam – {{chem2|Mg(ClO4)2}}
[[Manganese(II) chloride]] – Clóiríd mhangainéise(II) – {{chem2|MnCl2}}
[[Mercury(I) chloride]] – Clóiríd mhearcair(I) – {{chem2|Hg2Cl2}}
[[Mercury(II) chloride]] – Clóiríd mhearcair(II) – {{chem2|HgCl2}}
[[Mercury(II) perchlorate]] – Sárchlóráit mhearcair(II) – {{chem2|Hg(ClO4)2}}
[[Molybdenum(III) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(III) – {{chem2|MoCl3}}
[[Molybdenum(V) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(V) – {{chem2|MoCl5}}
[[Neodymium(III) chloride]] – Clóiríd neoidimiam(III) – {{chem2|NdCl3}}
[[Neptunium(IV) chloride]] – Clóiríd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpCl4}}
[[Nickel(II) chloride]] – Clóiríd nicile(II) – {{chem2|NiCl2}}
[[Niobium oxide trichloride]] – Trí-chlóiríd ocsaíde niaibiam – {{chem2|NbOCl3}}
[[Niobium(IV) chloride]] – Clóiríd niaibiam(IV) – {{chem2|NbCl4}}
[[Niobium(V) chloride]] – Clóiríd niaibiam(V) – {{chem2|NbCl5}}
[[Nitrogen trichloride]] – Trí-chlóiríd nítrigine – {{chem2|NCl3}}
[[Nitrosyl chloride]] – Clóiríd níotróisil – NOCl
[[Nitryl chloride]] – Clóiríd nítrile – {{chem2|NO2Cl}}
[[Osmium(III) chloride]] – Clóiríd oismiam(III) – {{chem2|OsCl3}}
[[Palladium(II) chloride]] – Clóiríd phallaidiam(II) – {{chem2|PdCl2}}
[[Perchloric acid]] – Aigéad sárchlórach – {{chem2|HClO4}}
[[Perchloryl fluoride]] – Fluairíd sárchlóirile – {{chem2|ClO3F}}
[[Phosgene]] – Foisgéin – {{chem2|COCl2}}
[[Phosphonitrilic chloride trimer]] – Trímhéir chlóiríd fhosfainítríle – {{chem2|(PNCl)3}}
[[Phosphorus oxychloride]] – Ocsaiclóiríd fhosfair – {{chem2|POCl3}}
[[Phosphorus pentachloride]] – Peinteaclóiríd fhosfair – {{chem2|PCl5}}
[[Phosphorus trichloride]] – Trí-chlóiríd fhosfair – {{chem2|PCl3}}
[[Platinum(II) chloride]] – Clóiríd phlatanaim(II) – {{chem2|PtCl2}}
[[Platinum(IV) chloride]] – Clóiríd phlatanaim(IV) – {{chem2|PtCl4}}
[[Plutonium(III) chloride]] – Clóiríd phlútóiniam(III) – {{chem2|PuCl3}}
[[Potassium chlorate]] – Clóráit photaisiam – {{chem2|KClO3}}
[[Potassium chloride]] – Clóiríd photaisiam – KCl
[[Potassium perchlorate]] – Sárchlóráit photaisiam – {{chem2|KClO4}}
[[Praseodymium(III) chloride]] – Clóiríd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrCl3}}
[[Protactinium(V) chloride]] – Clóiríd phrótachtainiam(V) – {{chem2|PaCl5}}
[[Radium chloride]] – Clóiríd raidiam – {{chem2|RaCl2}}
[[Rhenium(III) chloride]] – Clóiríd réiniam(III) – {{chem2|ReCl3}}
[[Rhenium(V) chloride]] – Clóiríd réiniam(V) – {{chem2|ReCl5}}
[[Rhodium(III) chloride]] – Clóiríd róidiam(III) – {{chem2|RhCl3}}
[[Rubidium chloride]] – Clóiríd rubaidiam – RbCl
[[Ruthenium(III) chloride]] – Clóiríd ruitéiniam(III) – {{chem2|RuCl3}}
[[Samarium(III) chloride]] – Clóiríd samairiam(III) – {{chem2|SmCl3}}
[[Scandium chloride]] – Clóiríd scaindiam – {{chem2|ScCl3}}
[[Selenium dichloride]] – Déchlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeCl2}}
[[Selenium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeCl4}}
[[Silicon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd sileacain – {{chem2|SiCl4}}
[[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – AgCl
[[Silver perchlorate]] – Sárchlóráit airgid – {{chem2|AgClO4}}
[[[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – {{chem2|NaClO3}}
[[Sodium chloride]] (table salt, rock salt) – Clóiríd sóidiam (salainn bhoird, salainn charraige) – NaCl
[[Sodium chlorite]] – Clóirít sóidiam – {{chem2|NaClO2}}
[[Sodium hypochlorite]] – Hipeaclóirít sóidiam – NaOCl
[[Sodium perchlorate]] – Sárchlóráit sóidiam – {{chem2|NaClO4}}
[[Strontium chloride]] – Clóiríd strointiam – {{chem2|SrCl2}}
[[Sulfur dichloride]] – Déchlóiríd sulfair – {{chem2|SCl2}}
[[Sulfuryl chloride]] – Clóiríd sulfairile – {{chem2|SO2Cl2}}
[[Tantalum(III) chloride]] – Clóiríd tantalaim (III) – {{chem2|TaCl3}}
[[Tantalum(IV) chloride]] – Clóiríd tantalaim(IV) – {{chem2|TaCl4}}
[[Tantalum(V) chloride]] – Clóiríd tantalaim(V) – {{chem2|TaCl5}}
[[Tellurium tetrachloride]] – Teitreaclóiríd teallúiriam – {{chem2|TeCl4}}
[[Terbium(III) chloride]] – Clóiríd teirbiam(III) – {{chem2|TbCl3}}
[[Tetrachloroauric acid]] – Aigéad teitreaclóraorach – {{chem2|H[AuCl4]}}
[[Thallium(I) chloride]] – Clóiríd tailliam(I) – TlCl
[[Thallium(III) chloride]] – Clóiríd tailliam(III) – {{chem2|TlCl3}}
[[Thionyl chloride]] – Clóiríd tiainile – {{chem2|SOCl2}}
[[Thiophosgene]] – Tiafoisgéin – {{chem2|CSCl2}}
[[Thorium(IV) chloride]] – Clóiríd tóiriam(IV) – {{chem2|ThCl4}}
[[Thulium(III) chloride]] – Clóiríd tiúiliam(III) – {{chem2|TmCl3}}
[[Tin(II) chloride]] – Clóiríd stáin(II) – {{chem2|SnCl2}}
[[Tin(IV) chloride]] – Clóiríd stáin(IV) – {{chem2|SnCl4}}
[[Titanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd tiotáiniam – {{chem2|TiCl4}}
[[Titanium(III) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiCl3}}
[[Trichlorosilane]] – Tríchlóraisiolán – {{chem2|HSiCl3}}
[[Tungsten(IV) chloride]] – Clóiríd tungstain(IV) – {{chem2|WCl4}}
[[Tungsten(V) chloride]] – Clóiríd tungstain(V) – {{chem2|WCl5}}
[[Tungsten(VI) chloride]] – Clóiríd tungstain(VI) – {{chem2|WCl6}}
[[Uranium hexachloride]] – Heicseaclóiríd úráiniam – {{chem2|UCl6}}
[[Uranium(III) chloride]] – Clóiríd úráiniam(III) – {{chem2|UCl3}}
[[Uranium(IV) chloride]] – Clóiríd úráiniam(IV) – {{chem2|UCl4}}
[[Uranium(V) chloride]] – Clóiríd úráiniam(V) – {{chem2|UCl5}}
[[Uranyl chloride]] – Clóiríd úrainile – {{chem2|UO2Cl2}}
[[Vanadium oxytrichloride]] – Ocsaictríchlóiríd vanaidiam – {{chem2|VOCl3}}
[[Vanadium(II) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(II) – {{chem2|VCl2}}
[[Vanadium(III) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(III) – {{chem2|VCl3}}
[[Vanadium(IV) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(IV) – {{chem2|VCl4}}
[[Ytterbium(III) chloride]] – Clóiríd itéirbiam(III) – {{chem2|YbCl3}}
[[Yttrium chloride]] – Clóiríd itriam – {{chem2|YCl3}}
[[Zinc chloride]] – Clóiríd since – {{chem2|ZnCl2}}
[[Zirconium(IV) chloride]] – Clóiríd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrCl4}}
=== [[Chromium|Cr]] ([[Cróimiam]]) ===
[[Chromic acid]] – Aigéad crómach – {{chem2|H2CrO4}}
[[Chromium trioxide]] ([[Chromic acid]]) – Trí-ocsaíd chróimiam (Aigéad crómach) – {{chem2|CrO3}}
[[Chromium(II) chloride]] – Clóiríd chróimiam(II) – {{chem2|CrCl2}}
[[Chromium(II) sulfate]] – Suilfáit chróimiam(II) – {{chem2|CrSO4}}
[[Chromium(III) chloride]] – Clóiríd chróimiam(III) – {{chem2|CrCl3}}
[[Chromium(III) nitrate]] – Níotráit chróimiam(III) – {{chem2|Cr(NO3)3}}
[[Chromium(III) oxide]] – Ocsaíd chróimiam(III) – {{chem2|Cr2O3}}
[[Chromium(III) sulfate]] – Suilfáit chróimiam(III) – {{chem2|Cr2(SO4)3}}
[[Chromium(III) telluride]] – Teallúiríd chróimiam(III) – {{chem2|Cr2Te3}}
[[Chromium(IV) oxide]] – Ocsaíd chróimiam(IV) – {{chem2|CrO2}}
[[Chromium pentafluoride]] – Peinteafluairíd chróimiam – {{chem2|CrF5}}
Chromium sulfide bromide – Bróimíd suilfíde chróimiam – CrSBr
[[Chromyl chloride]] – Clóiríd chróimile – {{chem2|CrO2Cl2}}
[[Chromyl fluoride]] – Fluairíd chróimile – {{chem2|CrO2F2}}
=== [[Cobalt|Co]] ([[Cóbalt]]) ===
[[Cobalt(II) acetate]] – Aicéatáit chóbailt(II) – Co(CH<sub>3</sub>CO<sub>2</sub>)<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) bromide]] – Bróimíd chóbailt(II) – {{chem2|CoBr2}}
[[Cobalt(II) carbonate]] – Carbónáit chóbailt(II) – {{chem2|CoCO3}}
[[Cobalt(II) chloride]] – Clóiríd chóbailt(II) – {{chem2|CoCl2}}
[[Cobalt(II) fluoride]] – Fluairíd chóbailt(II) – CoF<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chóbailt(II) – Co(OH)<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) iodide]] – Iaidíd chóbailt(II) – CoI<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) nitrate]] – Níotráit chóbailt(II) – {{chem2|Co(NO3)2}}
[[Cobalt(II) oxide]] – Ocsaíd chóbailt(II) – CoO
[[Cobalt(II) perchlorate]] – Sárchlóráit chóbailt(II) – Co(ClO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) phosphate]] – Fosfáit chóbailt(II) – Co<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) sulfate]] – Suilfáit chóbailt(II) – {{chem2|CoSO4}}
[[Cobalt(II) thiocyanate]] – Tiicianáit chóbailt(II) – Co(SCN)<sub>2</sub>
[[Cobalt(II,III) oxide]] – Ocsaíd chóbailt(II,III) – Co<sub>3</sub>O<sub>4</sub>
[[Cobalt(III) chloride]] – Clóiríd chóbailt(III) – CoCl<sub>3</sub>
[[Cobalt(III) fluoride]] – Fluairíd chóbailt(III) – {{chem2|CoF3}}
[[Cobalt(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chóbailt(III) – Co(OH)<sub>3</sub>
[[Cobalt(III) nitrate]] – Níotráit chóbailt(III) – Co(NO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>
[[Cobalt(III) oxide]] – Ocsaíd chóbailt(III) – Co<sub>2</sub>O<sub>3</sub>
=== [[Copper|Cu]] ([[Copar]]) ===
[[Copper(I) acetylide]] – Aicéitilíd chopair(I) – {{chem2|Cu2C2}}
[[Copper(I) azide]] – Aisíd chopair(I) – CuN<sub>3</sub>
[[Copper(I) bromide]] – Bróimíd chopair(I) – CuBr
[[Copper(I) chloride]] – Clóiríd chopair(I) – CuCl
[[Copper(I) fluoride]] – Fluairíd chopair(I) – CuF
[[Copper(I) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chopair(I) – CuOH
[[Copper(I) iodide]] – Iaidíd chopair(I) – CuI
[[Copper(I) nitrate]] – Níotráit chopair(I) – CuNO<sub>3</sub>
[[Copper(I) oxide]] – Ocsaíd chopair(I) – {{chem2|Cu2O}}
[[Copper(I) phosphide]] – Fosfíd chopair(I) – Cu<sub>3</sub>P
[[Copper(I) selenide]] – Seiléiníd chopair(I) – Cu<sub>2</sub>Se
[[Copper(I) sulfate]] – Suilfáit chopair(I) – {{chem2|CuSO4}}
[[Copper(I) sulfide]] – Suilfíd chopair(I) – {{chem2|Cu2S}}
[[Copper(I) telluride]] – Teallúiríd chopair(I) – Cu<sub>2</sub>Te
[[Copper(I) thiocyanate]] – Tiicianáit chopair(I) – CuSCN
[[Chevreul's salt|Copper(I,II) sulfite]] – Suilfít chopair(I,II) – Cu<sub>3</sub>(SO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) arsenate]] – Arsanaít chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(AsO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) azide]] – Aisíd chopair(II) – {{chem2|Cu(N3)2}}
[[Copper(II) borate]] – Bóráit chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(BO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) bromide]] – Bróimíd chopair(II) – CuBr<sub>2</sub>
[[Copper(II) carbonate]] – Carbónáit chopair(II) – {{chem2|CuCO3}}
[[Basic copper carbonate|Copper(II) carbonate hydroxide]] – Hiodrocsaíd charbónáit copair(II) – Cu<sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)(OH)<sub>2</sub>
[[Copper(II) chlorate]] – Clóráit chopair(II) – Cu(ClO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) chloride]] – Clóiríd chopair(II) – {{chem2|CuCl2}}
[[Copper(II) fluoride]] – Fluairíd chopair(II) – CuF<sub>2</sub>
[[Copper(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chopair(II) – {{chem2|Cu(OH)2}}
[[Copper(II) nitrate]] – Níotráit chopair(II) – {{chem2|Cu(NO3)2}}
[[Copper(II) oxide]] – Ocsaíd copair(II) – CuO
[[Copper(II) perchlorate]] – Sárchlóráit chopair(II) – Cu(ClO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) phosphate]] – Fosfáit chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) selenide]] – Seiléiníd chopair(II) – CuSe
[[Copper(II) selenite]] – Seiléinít chopair(II) – CuSeO<sub>3</sub>
[[Copper(II) sulfate]] – Suilfáit chopair(II) – {{chem2|CuSO4}}
[[Copper(II) sulfide]] – Suilfíd chopair(II) – CuS
[[Copper(II) telluride]] – Teallúiríd chopair(II) – CuTe
[[Copper(II) thiocyanate]] – Tiicianáit chopair(II) – Cu(SCN)<sub>2</sub>
[[Copper oxychloride]] – Ocsaiclóiríd chopair – {{chem2|H3ClCu2O3}}
[[Tetramminecopper(II) sulfate]] – Suilfáit teitreamínhcopair(II) – {{chem2|[Cu(NH3)4]SO4}}
=== [[Curium|Cm]] ([[Ciúiriam]]) ===
[[Curium(III) chloride]] – Clóiríd chiúiriam(III) – {{chem2|CmCl3}}
[[Curium(III) oxide]] – Ocsaíd chiúiriam(III) – {{chem2|Cm2O3}}
[[Curium(IV) oxide]] – Ocsaíd chiúiriam(IV) – {{chem2|CmO2}}
[[Curium hydroxide]] – Hiodrocsaíd chiúiriam – {{chem2|Cm(OH)3}}
=== CN ([[Ciainíd ]]) ===
[[Cyanogen bromide]] – [[Bróimíd chiainigine]] – BrCN
[[Cyanogen chloride]] – Clóiríd chiainigine – ClCN
[[Cyanogen iodide]] – Iaidíd chiainigine – ICN
[[Cyanogen]] – Ciainigine – {{chem2|(CN)2}}
[[Cyanuric chloride]] – Clóiríd chiainúrach – {{chem2|C3Cl3N3}}
[[Cyanogen thiocyanate]] – Tiicianáit chiainigine – {{chem2|CNSCN}}
[[Cyanogen selenocyanate]] – Seiléiniicianáit chiainigine – {{chem2|CNSeCN}}
[[Cyanogen azide]] – Aisíd chiainigine – {{chem2|N3CN}}
== D ==
=== [[Dysprosium|Dy]] ([[Diospróisiam]]) ===
[[Dysprosium(II) chloride]] – [[Clóiríd diospróisiam(II)]] – {{chem2|DyCl2}}
[[Dysprosium(II) iodide]] – Iaidíd diospróisiam(II) – {{chem2|DyI2}}
[[Dysprosium(III) acetate]] – Aicéatáit diospróisiam(III) – {{Chem2|Dy(CH3COO)3}}
[[Dysprosium(III) bromide]] – Bróimíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyBr3}}
[[Dysprosium(III) carbonate]] – Carbónáit diospróisiam(III) – Dy<sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>
[[Dysprosium(III) chloride]] – Clóiríd diospróisiam(III) – {{chem2|DyCl3}}
[[Dysprosium(III) fluoride]] – Fluairíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyF3}}
[[Dysprosium(III) iodide]] – Iaidíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyI3}}
[[Dysprosium(III) nitrate]] – Níotráit diospróisiam(III) – {{Chem2|Dy(NO3)3}}
[[Dysprosium(III) oxalate]] – Ocsaláit diospróisiam(III) – Dy<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>
[[Dysprosium(III) oxide]] – Ocsaíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2O3}}
[[Dysprosium(III) phosphate]] – Fosfáit diospróisiam(III) – {{chem2|DyPO4}}
[[Dysprosium(III) selenide]] – Seiléiníd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2Se3}}
[[Dysprosium(III) sulfide]] – Suilfíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2S3}}
[[Dysprosium(III) sulfate]] – Suilfáit diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2(SO4)3}}
[[Dysprosium(III) telluride]] – Teallúiríd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2Te3}}
[[Dysprosium arsenide]] – Arsainíd diospróisiam – {{Chem2|DyAs}}
[[Dysprosium bismuthide]] – Biosmaitíd diospróisiam – {{Chem2|DyBi}}
[[Dysprosium iodate]] – Iaidáit diospróisiam – {{Chem2|Dy(IO3)3}}
[[Dysprosium monosulfide]] – Mónaisuilfíd diospróisiam – {{Chem2|DyS}}
[[Dysprosium nitride]] – Nítríd diospróisiam – {{Chem2|DyN}}
[[Dysprosium phosphide]] – Fosfíd diospróisiam – {{Chem2|DyP}}
[[Dysprosium stannate]] – Stannáit diospróisiam – {{Chem2|Dy2Sn2O7}}
[[Dysprosium titanate]] – Tiotanáit diospróisiam – {{chem2|Dy2Ti2O7}}
== E ==
=== [[Einsteinium|Es]] ([[Einstéiniam]]) ===
[[Einsteinium(III) bromide]] – Bróimíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsBr3}}
[[Einsteinium(III) carbonate]] – Carbónáit einstéiniam(III) – {{chem2|Es2(CO3)3}}
[[Einsteinium(III) chloride]] – Clóiríd einstéiniam(III) – {{chem2|EsCl3}}
[[Einsteinium(III) fluoride]] – Fluairíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsF3}}
[[Einsteinium(III) iodide]] – Iaidíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsI3}}
[[Einsteinium(III) nitrate]] – Níotráit einstéiniam(III) – {{chem2|Es(NO3)3}}
[[Einsteinium(III) oxide]] – Ocsaíd einstéiniam(III) – {{chem2|Es2O3}}
[[Einsteinium(III) phosphate]] – Fosfáit einstéiniam(III) – {{chem2|EsPO4}}
[[Einsteinium(III) sulfate]] – Suilfáit einstéiniam(III) – {{chem2|Es2(SO4)3}}
[[Einsteinium(III) sulfide]] – Suilfíd einstéiniam(III) – {{chem2|Es2S3}}
=== [[Erbium|Er]] ([[Eirbiam]]) ===
[[Erbium-copper]] – Eirbiam-copar – ErCu
[[Erbium-gold]] – Eirbiam-ór – ErAu
[[Erbium-iridium]] – Eirbiam-iridiam – ErIr
[[Erbium-silver]] – Eirbiam-airgead – ErAg
[[Erbium hexaboride]] – Heicseabhóiríd eirbiam – {{chem2|ErB6}}
[[Erbium iodate]] – Iaidáit eirbiam – {{chem2|Er(IO3)3}}
[[Erbium nitride]] – Nítríd eirbiam – {{chem2|ErN}}
[[Erbium oxybromide]] – Ocsaibróimíd eirbiam – {{chem2|ErOBr}}
[[Erbium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd eirbiam – {{chem2|ErOCl}}
[[Erbium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd eirbiam – {{chem2|ErOF}}
[[Erbium phosphide]] – Fosfíd eirbiam – {{chem2|ErP}}
[[Erbium silicide]] – Silícíd eirbiam – {{chem2|ErSi2}}
[[Erbium tetraboride]] – Teitreibhóiríd eirbiam – {{chem2|ErB4}}
[[Erbium(III) bromide]] – Bróimíd eirbiam(III) – {{chem2|ErBr3}}
[[Erbium(III) chloride]] – Clóiríd eirbiam(III) – {{chem2|ErCl3}}
[[Erbium(III) fluoride]] – Fluairíd eirbiam(III) – {{chem2|ErF3}}
[[Erbium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er(OH)3}}
[[Erbium(III) iodide]] – Iaidíd eirbiam(III) – {{chem2|ErI3}}
[[Erbium(III) nitrate]] – Níotráit eirbiam(III) – {{chem2|Er(NO3)3}}
[[Erbium(III) oxide]] – Ocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er2O3}}
[[Erbium(III) selenate]] – Seiléanáit eirbiam(III) – {{chem2|Er2(SeO4)3}}
[[Erbium(III) selenide]] – Seiléiníd eirbiam(III) – {{chem2|Er2Se3}}
[[Erbium(III) sulfate]] – Suilfáit eirbiam(III) – {{chem2|Er2(SO4)3}}
[[Erbium(III) telluride]] – Teallúiríd eirbiam(III) – {{chem2|Er2Te3}}
=== [[Europium|Eu]] ([[Eoraipiam]]) ===
[[Europium(II) bromide]] – Bróimíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuBr2}}
[[Europium(II) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuCl2}}
[[Europium(II) fluoride]] – Fluairíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuF2}}
[[Europium(II) hydride]] – Hiodríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuH2}}
[[Europium(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eoraipiam(II) – {{chem2|Eu(OH)2}}
[[Europium(II) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuO}}
[[Europium(II) iodide]] – Iaidíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuI2}}
[[Europium(II) selenide]] – Seiléiníd eoraipiam(II) – {{chem2|EuSe}}
[[Europium(II) silicide]] – Silícíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuSi2}}
[[Europium(II) sulfate]] – Suilfáit eoraipiam(II) – {{chem2|EuSO4}}
[[Europium(II) sulfide]] – Suilfíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuS2}}
[[Europium(II) telluride]] – Teallúiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuTe}}
[[Europium(II) titanate]] – Tiotanáit eoraipiam(II) – {{chem2|EuTiO3}}
[[Europium(III) acetate]] – Aicéatáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(CH3COO)3}}
[[Europium(III) arsenate]] – Arsanaít eoraipiam(III) – {{chem2|EuAsO4}}
[[Europium(III) bromide]] – Bróimíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuBr3}}
[[Europium(III) carbonate]] – Carbónáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(CO3)3}}
[[Europium(III) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(III) – {{chem2|EuCl3}}
[[Europium(III) chromate]] – Crómáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuCrO4}}
[[Europium(III) fluoride]] – Fluairíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuF3}}
[[Europium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(OH)3}}
[[Europium(III) iodate]] – Iaidáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(IO3)3}}
[[Europium(III) iodide]] – Iaidíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuI3}}
[[Europium(III) nitrate]] – Níotráit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(NO3)3}}
[[Europium(III) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2O3}}
[[Europium(III) perchlorate]] – Sárchlóráit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(ClO4)3}}
[[Europium(III) phosphate]] – Fosfáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuPO4}}
[[Europium(III) phosphide]] – Fosfíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuP}}
[[Europium(III) selenide]] – Seiléiníd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2Se3}}
[[Europium(III) sulfate]] – Suilfáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2(SO4)3}}
[[Europium(III) telluride]] – Teallúiríd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2Te3}}
[[Europium(III) vanadate]] – Vanaidáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuVO4}}
[[Europium barium titanate]] – Tiotanáit eoraipiam bairiam – {{chem2|BaEuTiO4}}
== F ==
=== [[Fluorine|F]] ([[Fluairín]]) ===
[[Fluoroantimonic acid]] – Aigéad fluarantamónach – {{chem2|H2FSbF6}}
[[Tetrafluorohydrazine]] – Teitreafluaraihiodraisín – {{chem2|N2F4}}
[[Trifluoromethylisocyanide]] – Trífhluairímeitiliseaiciainíd – {{chem2|C2NF3}}
[[Trifluoromethanesulfonic acid]] – Aigéad trífhluarameatánesulfónach – {{chem2|CF3SO3H}}
=== [[Francium|Fr]] ([[Frainciam]]) ===
[[Francium oxide]] – Ocsaíd frainciam – {{chem2|Fr2O}}
[[Francium chloride]] – Clóiríd frainciam – FrCl
[[Francium bromide]] – Bróimíd frainciam – FrBr
[[Francium iodide]] – Iaidíd frainciam – FrI
[[Francium carbonate]] – Carbónáit frainciam – {{chem2|Fr2CO3}}
[[Francium hydroxide]] – Hiodrocsaíd frainciam – FrOH
[[Francium sulfate]] – Suilfáit frainciam – {{chem2|Fr2SO4}}
== G ==
=== [[Gadolinium|Gd]] ([[Gadailiniam]]) ===
[[Gadolinium(III) chloride]] – Clóiríd ghadailiniam(III) – {{chem2|GdCl3}}
[[Gadolinium(III) oxide]] – Ocsaíd ghadailiniam(III) – {{chem2|Gd2O3}}
[[Gadolinium(III) carbonate]] – Carbónáit ghadailiniam(III) – {{chem2|Gd2(CO3)3}}
[[Gadolinium(III) fluoride]] – Fluairíd ghadailiniam(III) – {{chem2|GdF3}}
[[Gadolinium gallium garnet]] – Garnae ghadailiniam gailliam – {{chem2|Gd3Ga5O12}}
[[Gadolinium(III) nitrate]] – Níotráit ghadailiniam(III) – {{chem2|Gd(NO3)3}}
[[Gadolinium(III) phosphate]] – Fosfáit ghadailiniam(III) – {{chem2|GdPO4}}
[[Gadolinium(III) sulfate]] – Suilfáit ghadailiniam(III) – {{chem2|Gd2(SO4)3}}
=== [[Gallium|Ga]] ([[Gailliam]]) ===
[[Gallium antimonide]] – Antamóníd gailliam – GaSb
[[Gallium arsenide]] – Arsainíd gailliam – GaAs
[[Gallium(III) fluoride]] – Fluairíd gailliam(III) – {{chem2|GaF3}}
[[Gallium trichloride]] – Trí-chlóiríd gailliam – {{chem2|GaCl3}}
[[Gallium nitride]] – Nítríd gailliam – GaN
[[Gallium phosphide]] – Fosfíd gailliam – GaP
[[Gallium(II) sulfide]] – Suilfíd gailliam(II) – GaS
[[Gallium(III) sulfide]] – Suilfíd gailliam(III) – {{chem2|Ga2S3}}
=== [[Germanium|Ge]] ([[Gearmáiniam]]) ===
[[Digermane]] – Déghearmán – {{chem2|Ge2H6}}
[[Germane]] – Gearmán – {{chem2|GeH4}}
[[Germanium(II) bromide]] – Bróimíd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeBr2}}
[[Germanium(II) chloride]] – Clóiríd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeCl2}}
[[Germanium(II) fluoride]] – Fluairíd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeF2}}
[[Germanium(II) iodide]] – Iaidíd gearmáiniam(II) – {{chem2|GeI2}}
[[Germanium(II) oxide]] – Ocsaíd gearmáiniam(II) – GeO
[[Germanium(II) selenide]] – Seiléiníd gearmáiniam(II) – GeSe
[[Germanium(II) sulfide]] – Suilfíd gearmáiniam(II) – GeS
[[Germanium(IV) bromide]] – Bróimíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeBr4}}
[[Germanium(IV) chloride]] – Clóiríd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeCl4}}
[[Germanium(IV) fluoride]] – Fluairíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeF4}}
[[Germanium(IV) iodide]] – Iaidíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeI4}}
[[Germanium(IV) nitride]] – Nítríd gearmáiniam(IV) – {{chem2|Ge3N4}}
[[Germanium(IV) oxide]] – Ocsaíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeO2}}
[[Germanium(IV) selenide]] – Seiléiníd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeSe2}}
[[Germanium(IV) sulfide]] – Suilfíd gearmáiniam(IV) – {{chem2|GeS2}}
[[Germanium difluoride]] – Défluairíd gearmáiniam – {{chem2|GeF2}}
[[Germanium dioxide]] – Dé-ocsaíd gearmáiniam – {{chem2|GeO2}}
[[Germanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd gearmáiniam – {{chem2|GeCl4}}
[[Germanium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd gearmáiniam – {{chem2|GeF4}}
[[Germanium telluride]] – Teallúiríd gearmáiniam – GeTe
=== [[Gold|Au]] ([[Ór]]) ===
[[Gold(I) bromide]] – Bróimíd óir(I) – AuBr
[[Gold(I) chloride]] – Clóiríd óir(I) – AuCl
[[Gold(I) cyanide]] – Ciainíd óir(I) – AuCN
[[Gold(I) hydride]] – Hiodríd óir(I) – AuH
[[Gold(I) iodide]] – Iaidíd óir(I) – AuI
[[Gold(I) selenide]] – Seiléiníd óir(I) – {{chem2|Au2Se}}
[[Gold(I) sulfide]] – Suilfíd óir(I) – {{chem2|Au2S}}
[[Gold(III) bromide]] – Bróimíd óir(III) – {{chem2|(AuBr3)2}}
[[Gold(III) chloride]] – Clóiríd óir(III) – {{chem2|(AuCl3)2}}
[[Gold(III) fluoride]] – Fluairíd óir(III) – {{chem2|AuF3}}
[[Gold(III) iodide]] – Iaidíd óir(III) – {{chem2|AuI3}}
[[Gold(III) oxide]] – Ocsaíd óir(III) – {{chem2|Au2O3}}
[[Gold(III) selenide]] – Seiléiníd óir(III) – {{chem2|Au2Se3}}
[[Gold(III) sulfide]] – Suilfíd óir(III) – {{chem2|Au2S3}}
[[Gold(III) nitrate]] – Níotráit óir(III) – {{chem2|Au(NO3)3}}
[[Gold(V) fluoride]] – Fluairíd óir(V) – {{chem2|AuF5}}
[[Gold(I,III) chloride]] – Clóiríd óir(I,III) – {{chem2|Au4Cl8}}
[[Gold ditelluride]] – Détheallúiríd óir – {{chem2|AuTe2}}
[[Gold heptafluoride]] – Heipteafluairíd óir – {{chem2|AuF5*F2}} ({{chem2|AuF7}})
== H ==
=== [[Hafnium|Hf]] ([[Haifniam]]) ===
[[Hafnium(IV) bromide]] – Bróimíd haifniam(IV) – {{chem2|HfBr4}}
[[Hafnium(IV) carbide]] – Cairbíd haifniam(IV) – HfC
[[Hafnium(IV) chloride]] – Clóiríd haifniam(IV) – {{chem2|HfCl4}}
[[Hafnium(IV) fluoride]] – Fluairíd haifniam(IV) – {{chem2|HfF4}}
[[Hafnium(IV) iodide]] – Iaidíd haifniam(IV) – {{chem2|HfI4}}
[[Hafnium(IV) oxide]] – Ocsaíd haifniam(IV) – {{chem2|HfO2}}
[[Hafnium(IV) silicate]] – Sileacáit haifniam(IV) – {{chem2|HfSiO4}}
[[Hafnium(IV) sulfide]] – Suilfíd haifniam(IV) – {{chem2|HfS2}}
[[Hexadecacarbonylhexarhodium]] – Heicseadeicicarbóinilheicsearóidiam – {{chem2|Rh6(CO)16}}
=== [[Hassium|Hs]] ([[Haisiam]]) ===
[[Hassium tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd haisiam – {{chem2|HsO4}}
=== [[Holmium|Ho]] ([[Hoilmiam]]) ===
[[Holmium antimonide]] – Antamóníd hoilmiam – HoSb
[[Holmium arsenide]] – Arsainíd hoilmiam – HoAs
[[Holmium bismuthide]] – Biosmaitíd hoilmiam – HoBi
[[Holmium diantimonide]] – Déantamóníd hoilmiam – HoSb<sub>2</sub>
[[Holmium disilicide]] – Déisilícíd hoilmiam – {{chem2|HoSi2}}
[[Holmium iodate]] – Iaidáit hoilmiam – Ho(IO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>
[[Holmium monosulfide]] – Mónaisuilfíd hoilmiam – HoS
[[Holmium nitride]] – Nítríd hoilmiam – HoN
[[Holmium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd hoilmiam – HoOCl
[[Holmium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd hoilmiam – HoOF
[[Holmium phosphide]] – Fosfíd hoilmiam – HoP
[[Holmium titanate]] – Tiotanáit hoilmiam – Ho<sub>2</sub>Ti<sub>2</sub>O<sub>7</sub>
[[Holmium(III) acetate]] – Aicéatáit hoilmiam(III) – Ho(CH<sub>3</sub>COO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>
[[Holmium(III) acetylacetonate]] – Aicéitil-aicéatónáit hoilmiam(III) – Ho(acac)<sub>3</sub>
[[Holmium(III) bromide]] – Bróimíd hoilmiam(III) – HoBr<sub>3</sub>
[[Holmium(III) carbonate]] – Carbónáit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2(CO3)3}}
[[Holmium(III) chloride]] – Clóiríd hoilmiam(III) – {{chem2|HoCl3}}
[[Holmium(III) fluoride]] – Fluairíd hoilmiam(III) – {{chem2|HoF3}}
[[Holmium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd hoilmiam(III) – Ho(OH)<sub>3</sub>
[[Holmium(III) iodide]] – Iaidíd hoilmiam(III) – HoI<sub>3</sub>
[[Holmium(III) nitrate]] – Níotráit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho(NO3)3}}
[[Holmium(III) oxalate]] – Ocsaláit hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>
[[Holmium(III) oxide]] – Ocsaíd hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2O3}}
[[Holmium(III) phosphate]] – Fosfáit hoilmiam(III) – {{chem2|HoPO4}}
[[Holmium(III) selenide]] – Seiléiníd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>Se<sub>3</sub>
[[Holmium(III) sulfate]] – Suilfáit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2(SO4)3}}
[[Holmium(III) sulfide]] – Suilfíd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>S<sub>3</sub>
[[Holmium(III) telluride]] – Teallúiríd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>Te<sub>3</sub>
=== [[Hydrogen|H]] ([[Hidrigin]]) ===
[[Hexafluorosilicic acid]] – Aigéad heicseafluairísileacach – {{chem2|H2F6Si}}
[[Hydrazine]] – Hiodraisín – {{chem2|N2H4}}
[[Hydrazoic acid]] – Aigéad hiodraisóiceach – {{chem2|HN3}}
[[Hydroiodic acid]] – Aigéad hiodraiaideach – HI
[[Hydrogen bromide]] – Bróimíd hidrigine – HBr
[[Hydrogen chloride]] – Clóiríd hidrigine – HCl
[[Hydrogen cyanide]] – Ciainíd hidrigine – HCN
[[Hydrogen fluoride]] – Fluairíd hidrigine – HF
[[Hydrogen peroxide]] – Sárocsaíd hidrigine – {{chem2|H2O2}}
[[Hydrogen selenide]] – Seiléiníd hidrigine – {{chem2|H2Se}}
[[Hydrogen sulfide]] – Suilfíd hidrigine – {{chem2|H2S}}
[[Hydrogen telluride]] – Teallúiríd hidrigine – {{chem2|H2Te}}
[[Hydroxylamine]] – Hiodrocsiolaimín – {{chem2|NH2OH}}
[[Hypobromous acid]] – Aigéad hipeabrómach – HBrO
[[Hypochlorous acid]] – Aigéad hipeaclórach – HClO
[[Hypophosphorous acid]] – Aigéad hipeafosfarach – {{chem2|H3PO2}}
[[Metaphosphoric acid]] – Aigéad meiteafosfarach – {{chem2|HPO3}}
[[Protonated molecular hydrogen]] – Prótónaithe móilíneach hidrigine – {{chem2|H3+}}
[[Trioxidane]] – Trí-ocsaídáin – {{chem2|H2O3}}
[[Water]] – Uisce – H<sub>2</sub>O
=== [[Helium|He]] ([[Héiliam]]) ===
[[Sodium helide]] – Héilíd sóidiam – {{chem2|Na2He}}
== I ==
=== [[Indium|In]] ([[Indiam]]) ===
[[Indium(I) bromide]] – Bróimíd indiam(I) – InBr
[[Indium halides#InI|Indium(I) iodide]] – Iaidíd indiam(I) – InI
[[Indium(I) oxide]] – Ocsaíd indiam(I) – {{chem2|In2O}}
[[Indium(III) bromide]] – Bróimíd indiam(III) – {{chem2|InBr3}}
[[Indium(III) chloride]] – Clóiríd indiam(III) – {{chem2|InCl3}}
[[Indium(III) fluoride]] – Fluairíd indiam(III) – {{chem2|InF3}}
[[Indium(III) nitrate]] – Níotráit indiam(III) – {{chem2|In(NO3)3}}
[[Indium(III) oxide]] – Ocsaíd indiam(III) – {{chem2|In2O3}}
[[Indium(III) selenide]] – Seiléiníd indiam(III) – {{chem2|In2Se3}}
[[Indium(III) sulfate]] – Suilfáit indiam(III) – {{chem2|In2(SO4)3}}
[[Indium(III) sulfide]] – Suilfíd indiam(III) – {{chem2|In2S3}}
[[Indium antimonide]] – Antamóníd indiam – InSb
[[Indium arsenide]] – Arsainíd indiam – InAs
[[Indium nitride]] – Nítríd indiam – InN
[[Indium phosphide]] – Fosfíd indiam – InP
[[Trimethylindium]] – Trí-mheitilindiam – {{chem2|In(CH3)3}}
=== [[Iodine|I]] ([[Iaidín]]) ===
[[Iodic acid]] – Aigéad iaideach – {{chem2|HIO3}}
[[Iodine heptafluoride]] – Heipteafluairíd iaidín – {{chem2|IF7}}
[[Iodine pentafluoride]] – Peinteafluairíd iaidín – {{chem2|IF5}}
[[Iodine monochloride]] – Mónaclóiríd iaidín – ICl
[[Iodine trichloride]] – Trí-chlóiríd iaidín – {{chem2|ICl3}}
[[Iodine pentachloride]] – Peinteaclóiríd iaidín – {{chem2|ICl5}}
[[Iodine tribromide]] – Trí-bhróimíd iaidín – {{chem2|IBr3}}
[[Periodic acid]] – Aigéad sáriaideach – {{chem2|HIO4}}
[[Tetrachloroiodic acid]] – Aigéad teitreachlóiriaideach – HICl<sub>4</sub>
=== [[Iridium|Ir]] ([[Iridiam]]) ===
[[Iridium(IV) chloride]] – Clóiríd iridiam(IV) – {{chem2|IrCl4}}
[[Iridium(V) fluoride]] – Fluairíd iridiam(V) – {{chem2|IrF5}}
[[Iridium hexafluoride]] – Heicseafluairíd iridiam – {{chem2|IrF6}}
[[Iridium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd iridiam – {{chem2|IrF4}}
=== [[Iron|Fe]] ([[Iarann]]) ===
[[Columbite]] – Coluimít – {{chem2|Fe^{2+}Nb2O6}}
[[Iron(II) chloride]] – Clóiríd iarainn(II) – {{chem2|FeCl2}}
[[Iron(II) oxalate]] – Ocsaláit iarainn(II) – {{chem2|FeC2O4}}
[[Iron(II) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II) – FeO
[[Iron(II) selenate]] – Seiléanáit iarainn(II) – {{chem2|FeSeO4}}
[[Iron(II) sulfate]] – Suilfáit iarainn(II) – {{chem2|FeSO4}}
[[Iron(III) chloride]] – Clóiríd iarainn(III) – {{chem2|FeCl3}}
[[Iron(III) fluoride]] – Fluairíd iarainn(III) – {{chem2|FeF3}}
[[Iron(III) oxalate]] – Ocsaláit iarainn(III) – {{chem2|C6Fe2O12}}
[[Iron(III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(III) – {{chem2|Fe2O3}}
[[Iron(III) nitrate]] – Níotráit iarainn(III) – {{chem2|Fe(NO3)3(H2O)9}}
[[Iron(III) sulfate]] – Suilfáit iarainn(III) – {{chem2|Fe2(SO4)3}}
[[Iron(III) thiocyanate]] – Tiicianáit iarainn(III) – {{chem2|Fe(SCN)3}}
[[Iron(II,III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II,III) – {{chem2|Fe3O4}}
[[Iron ferrocyanide]] – Fearóiciainíd iarainn – {{chem2|Fe7(CN)18}}
[[Prussian blue]] – Gorm Prúiseach (Heicseisianafearráit iarainn(III)) – {{chem2|Fe4[Fe(CN)6]3}}
[[Ammonium iron(II) sulfate]] – Suilfáit iarainn(II) amóiniam – {{chem2|(NH4)2Fe(SO4)2}}
[[Iron(II) bromide]] – Bróimíd iarainn(II) – {{chem2|FeBr2}}
[[Iron(III) bromide]] – Bróimíd iarainn(III) – {{chem2|FeBr3}}
[[Iron disulfide]] – Déisuilfíd iarainn – {{chem2|FeS2}}
[[Iron dodecacarbonyl]] – Dódeicicarbóinil iarainn – {{chem2|Fe3(CO)12}}
[[Iron(II) iodide]] – Iaidíd iarainn(II) – {{chem2|FeI2}}
[[Iron naphthenate]] – Naftéanáit iarainn – {{chem2|Fe(ONap)3}}
[[Iron nonacarbonyl]] – Nónacarbóinil iarainn – {{chem2|Fe2(CO)9}}
[[Iron pentacarbonyl]] – Peinteacarbóinil iarainn – {{chem2|Fe(CO)5}}
[[Iron(III) perchlorate]] – Sárchlóráit iarainn(III) – {{chem2|Fe(ClO4)3}}
[[Iron(III) phosphate]] – Fosfáit iarainn(III) – {{chem2|FePO4}}
[[Iron(II) sulfamate]] – Suilfamáit iarainn(II) – {{chem2|(NH2SO3)2Fe}}
[[Iron(II) sulfide]] – Suilfíd iarainn(II) – FeS
== K ==
=== [[Krypton|Kr]] ([[Crioptón]]) ===
[[Krypton difluoride]] – Défluairíd crioptón – {{chem2|KrF2}}
== L ==
=== [[Lanthanum|La]] ([[Lantanam]]) ===
[[Lanthanum aluminium]] – Alúmanaim lantainim – LaAl
[[Lanthanum cadmium]] – Caidmiam lantainim – LaCd
[[Lanthanum carbonate]] – Carbónáit lantainim – {{chem2|La2(CO3)3}}
[[Lanthanum magnesium]] – Maignéisiam lantainim – LaMg
[[Lanthanum manganite]] – Mangainít lantainim – {{chem2|LaMnO3}}
[[Lanthanum mercury]] – Mearcair lantainim – LaHg
[[Lanthanum silver]] – Airgid lantainim – LaAg
[[Lanthanum thallium]] – Tailliam lantainim – LaTl
[[Lanthanum zinc]] – Sinc lantainim – LaZn
[[Lanthanum boride]] – Bóiríd lantainim – {{chem2|LaB6}}
[[Lanthanum(III) chloride]] – Clóiríd lantainim(III) – {{chem2|LaCl3}}
[[Lanthanum trifluoride]] – Trí-fluairíd lantainim – {{chem2|LaF3}}
[[Lanthanum(III) oxide]] – Ocsaíd lantainim(III) – {{chem2|La2O3}}
[[Lanthanum(III) nitrate]] – Níotráit lantainim(III) – {{chem2|La(NO3)3}}
[[Lanthanum(III) phosphate]] – Fosfáit lantainim(III) – {{chem2|LaPO4}}
[[Lanthanum(III) sulfate]] – Suilfáit lantainim(III) – {{chem2|La2(SO4)3}}
=== [[Lead|Pb]] ([[Luaidhe]]) ===
[[Lead(II) azide]] – Aisíd luaidhe(II) – {{chem2|Pb(N3)2}}
[[Lead(II) bromide]] – Bróimíd luaidhe(II) – {{chem2|PbBr2}}
[[Lead(II) carbonate]] – Carbónáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(CO3)}}
[[Lead(II) chloride]] – Clóiríd luaidhe(II) – {{chem2|PbCl2}}
[[Lead(II) fluoride]] – Fluairíd luaidhe(II) – {{chem2|PbF2}}
[[Lead(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd luaidhe(II) – {{chem2|Pb(OH)2}}
[[Lead(II) iodide]] – Iaidíd luaidhe(II) – {{chem2|PbI2}}
[[Lead(II) nitrate]] – Níotráit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(NO3)2}}
[[Lead(II) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II) – PbO
[[Lead(II) phosphate]] – Fosfáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb3(PO4)2}}
[[Lead(II) sulfate]] – Suilfáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(SO4)}}
[[Lead(II) selenide]] – Seiléiníd luaidhe(II) – PbSe
[[Lead(II) sulfide]] – Suilfíd luaidhe(II) – PbS
[[Lead(II) telluride]] – Teallúiríd luaidhe(II) – PbTe
[[Lead(II) thiocyanate]] – Tiicianáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(CNS)2}}
[[Lead(II,IV) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II,IV) – {{chem2|Pb3O4}}
[[Lead(IV) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(IV) – {{chem2|PbO2}}
[[Lead(IV) sulfide]] – Suilfíd luaidhe(IV) – {{chem2|PbS2}}
[[Lead hydrogen arsenate]] – Arsanaít hidrigine luaidhe – {{chem2|PbHAsO4}}
[[Lead styphnate]] – Stiifneáit luaidhe – {{chem2|C6HN3O8Pb}}
[[Lead tetrachloride]] – Teitreachlóiríd luaidhe – {{chem2|PbCl4}}
[[Lead tetrafluoride]] – Teitreafluairíd luaidhe – {{chem2|PbF4}}
[[Lead tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd luaidhe – {{chem2|Pb3O4}}
[[Lead titanate]] – Tiotanáit luaidhe – {{chem2|PbTiO3}}
[[Lead zirconate titanate]] – Tiotanáit siarcónáite luaidhe – {{chem2|Pb[Ti_{''x''}Zr_{1–''x''}]O3}}
[[Plumbane]] – Pluambán – {{chem2|PbH4}}
=== [[Lithium|Li]] ([[Litiam]]) ===
[[Lithium tetrachloroaluminate]] – Teitreachlóiríalúmanaít litiam – {{chem2|LiAlCl4}}
[[Lithium aluminium hydride]] – Hiodríd alúmanaim litiam – {{chem2|LiAlH4}}
[[Lithium bromide]] – Bróimíd litiam – LiBr
[[Lithium borohydride]] – Bóróhiodríd litiam – {{chem2|LiBH4}}
[[Lithium carbonate]] – Carbónáit litiam – {{chem2|Li2CO3}}
[[Lithium chloride]] – Clóiríd litiam – LiCl
[[Lithium hypochlorite]] – Hipeaclóirít litiam – LiClO
[[Lithium chlorate]] – Clóráit litiam – {{chem2|LiClO3}}
[[Lithium perchlorate]] – Sárchlóráit litiam – {{chem2|LiClO4}}
[[Lithium cobalt oxide]] – Ocsaíd cobailt litiam – {{chem2|LiCoO2}}
[[Lithium oxide]] – Ocsaíd litiam – {{chem2|Li2O}}
[[Lithium peroxide]] – Sárocsaíd litiam – {{chem2|Li2O2}}
[[Lithium hydride]] – Hiodríd litiam – LiH
[[Lithium hydroxide]] – Hiodrocsaíd litiam – LiOH
[[Lithium hydrosulfide]] – Hiodrosuilfíd litiam – LiHS
[[Lithium hypofluorite]] – Hipeafluairít litiam – LiOF
[[Lithium iodide]] – Iaidíd litiam – LiI
[[Lithium iron phosphate]] – Fosfáit iarainn litiam – {{chem2|FeLiO4P}}
[[Lithium nitrate]] – Níotráit litiam – {{chem2|LiNO3}}
[[Lithium sulfide]] – Suilfíd litiam – {{chem2|Li2S}}
[[Lithium sulfite]] – Suilfít litiam – {{chem2|Li2SO3}}
[[Lithium sulfate]] – Suilfáit litiam – {{chem2|Li2SO4}}
[[Lithium superoxide]] – Sár-ocsaíd litiam – {{chem2|LiO2}}
[[Lithium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit litiam – {{chem2|LiPF6}}
== M ==
=== [[Magnesium|Mg]] ([[Maignéisiam]]) ===
[[Magnesium antimonide]] – Antamóníd maignéisiam – MgSb
[[Magnesium bromide]] – Bróimíd maignéisiam – {{chem2|MgBr2}}
[[Magnesium carbonate]] – Carbónáit maignéisiam – {{chem2|MgCO3}}
[[Magnesium chloride]] – Clóiríd maignéisiam – {{chem2|MgCl2}}
[[Magnesium citrate]] – Siotráit maignéisiam – {{chem2|C6H6MgO7}}
[[Magnesium oxide]] – Ocsaíd maignéisiam – MgO
[[Magnesium perchlorate]] – Sárchlóráit maignéisiam – {{chem2|Mg(ClO4)2}}
[[Magnesium phosphate]] – Fosfáit maignéisiam – {{chem2|Mg3(PO4)2}}
[[Magnesium sulfate]] – Suilfáit maignéisiam – {{chem2|MgSO4}}
[[Magnesium bicarbonate]] – Dé-charbónáit maignéisiam – {{chem2|Mg(HCO3)2}}
[[Magnesium boride]] – Bóiríd maignéisiam – {{chem2|MgB6}}
[[Magnesium carbide]] – Cairbíd maignéisiam – {{chem2|MgC2}}
[[Magnesium cyanamide]] – Ciainaimíd maignéisiam – {{chem2|MgCN2}}
[[Magnesium fluoride]] – Fluairíd maignéisiam – {{chem2|MgF2}}
[[Magnesium fluorophosphate]] – Fluairífosfáit maignéisiam – {{chem2|MgPO3F}}
[[Magnesium gluconate]] – Glúcónáit maignéisiam – {{chem2|Mg(HOCH2(CHOH)4CO2)2}}
[[Magnesium hydride]] – Hiodríd maignéisiam – {{chem2|MgH2}}
[[Dimagnesium phosphate]] – Dé-maignéisiam fosfáit – {{chem2|MgHPO4}}
[[Magnesium hydroxide]] – Hiodrocsaíd maignéisiam – {{chem2|Mg(OH)2}}
[[Magnesium hypochlorite]] – Hipeaclóirít maignéisiam – {{chem2|Mg(OCl)2}}
[[Magnesium iodide]] – Iaidíd maignéisiam – {{chem2|MgI2}}
[[Magnesium molybdate]] – Molabdáit maignéisiam – {{chem2|MgMoO4}}
[[Magnesium nitrate]] – Níotráit maignéisiam – {{chem2|Mg(NO3)2}}
[[Magnesium oxalate]] – Ocsaláit maignéisiam – {{chem2|MgC2O4}}
[[Magnesium peroxide]] – Sárocsaíd maignéisiam – {{chem2|MgO2}}
[[Magnesium silicate]] – Sileacáit maignéisiam – {{chem2|MgSiO3}}
[[Magnesium sulfide]] – Suilfíd maignéisiam – MgS
[[Magnesium titanate]] – Tiotanáit maignéisiam – {{chem2|MgTiO3}}
[[Magnesium tungstate]] – Tungstat maignéisiam – {{chem2|MgWO4}}
[[Magnesium zirconate]] – Siarcónáit maignéisiam – {{chem2|MgZrO3}}
=== [[Manganese|Mn]] ([[Mangainéis]]) ===
[[Manganese(II) bromide]] – Bróimíd mangainéise(II) – {{chem2|MnBr2}}
[[Manganese(II) chloride]] – Clóiríd mangainéise(II) – {{chem2|MnCl2}}
[[Manganese(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd mangainéise(II) – {{chem2|Mn(OH)2}}
[[Manganese(II) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(II) – MnO
[[Manganese(II) phosphate]] – Fosfáit mangainéise(II) – {{chem2|Mn3(PO4)2}}
[[Manganese(II) sulfate]] – Suilfáit mangainéise(II) – {{chem2|MnSO4}}
[[Manganese(II) sulfate monohydrate]] – Mónaihiodráit suilfáite mangainéise(II) – {{chem2|MnSO4*H2O}}
[[Manganese(III) chloride]] – Clóiríd mangainéise(III) – {{chem2|MnCl3}}
[[Manganese(III) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(III) – {{chem2|Mn2O3}}
[[Manganese(IV) fluoride]] – Fluairíd mangainéise(IV) – {{chem2|MnF4}}
[[Manganese(IV) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(IV) – {{chem2|MnO2}}
[[Manganese(II,III) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(II,III) – {{chem2|Mn3O4}}
[[Manganese dioxide]] – Dé-ocsaíd mhangainéise – {{chem2|MnO2}}
[[Manganese heptoxide]] – Heiptea-ocsaíd mhangainéise – {{chem2|Mn2O7}}
=== [[Mercury (element)|Hg]] ([[Mearcair]]) ===
[[Mercury(I) chloride]] – Clóiríd mearcair(I) – {{chem2|Hg2Cl2}}
[[Mercury(I) sulfate]] – Suilfáit mearcair(I) – {{chem2|Hg2SO4}}
[[Mercury(II) chloride]] – Clóiríd mearcair(II) – {{chem2|HgCl2}}
[[Mercury(II) hydride]] – Hiodríd mearcair(II) – {{chem2|HgH2}}
[[Mercury selenide|Mercury(II) selenide]] – Seiléiníd mearcair(II) – HgSe
[[Mercury(II) sulfate]] – Suilfáit mearcair(II) – {{chem2|HgSO4}}
[[Mercury(II) sulfide]] – Suilfíd mearcair(II) – HgS
[[Mercury telluride|Mercury(II) telluride]] – Teallúiríd mearcair(II) – HgTe
[[Mercury(II) thiocyanate]] – Tiicianáit mearcair(II) – {{chem2|Hg(SCN)2}}
[[Mercury(IV) fluoride]] – Fluairíd mearcair(IV) – {{chem2|HgF4}}
[[Mercury fulminate]] – Fulmaináit mearcair – {{chem2|Hg(ONC)2}}
=== [[Molybdenum|Mo]] ([[Molaibdéineam]]) ===
[[Molybdenum(II) bromide]] – Bróimíd mholaibdéinim(II) – {{chem2|MoBr2}}
[[Molybdenum(II) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(II) – {{chem2|Mo6Cl12}}
[[Molybdenum(III) bromide]] – Bróimíd mholaibdéinim(III) – {{chem2|MoBr3}}
[[Molybdenum(III) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(III) – {{chem2|MoCl3}}
[[Molybdenum(IV) carbide]] – Cairbíd mholaibdéinim(IV) – MoC
[[Molybdenum(IV) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(IV) – {{chem2|MoCl4}}
[[Molybdenum(IV) fluoride]] – Fluairíd mholaibdéinim(IV) – {{chem2|MoF4}}
[[Molybdenum(V) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(V) – {{chem2|Mo2Cl10}}
[[Molybdenum(V) fluoride]] – Fluairíd mholaibdéinim(V) – {{chem2|MoF5}}
[[Molybdenum diselenide]] – Déiseiléiníd mholaibdéinim – {{chem2|MoSe2}}
[[Molybdenum disulfide]] – Déisuilfíd mholaibdéinim – {{chem2|MoS2}}
[[Molybdenum hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil mholaibdéinim – {{chem2|Mo(CO)6}}
[[Molybdenum hexafluoride]] – Heicseafluairíd mholaibdéinim – {{chem2|MoF6}}
[[Molybdenum tetrachloride]] – Teitreachlóiríd mholaibdéinim – {{chem2|MoCl4}}
[[Molybdenum trioxide]] – Trí-ocsaíd mholaibdéinim – {{chem2|MoO3}}
[[Molybdic acid]] – Aigéad molaibdach – {{chem2|H2MoO4}}
== N ==
=== [[Neodymium|Nd]] ([[Neoidimiam]]) ===
[[Neodymium acetate]] – Aicéatáit neoidimiam – {{chem2|Nd(CH3COO)3}}
[[Neodymium arsenate| – Arsanáit neoidimiam(III – NdAsO4
[[Neodymium(II) chloride]] – Clóiríd neoidimiam(II) – {{chem2|NdCl2}}
[[Neodymium(III) chloride]] – Clóiríd neoidimiam(III) – {{chem2|NdCl3}}
[[NdFeB|Neodymium magnet]] – Maighnéad neoidimiam – {{chem2|Nd2Fe14B}}
[[Neodymium(II) bromide]] – Bróimíd neoidimiam(II) – {{chem2|NdBr2}}
[[Neodymium(III) bromide]] – Bróimíd neoidimiam(III) – {{chem2|NdBr3}}
[[Neodymium(III) fluoride]] – Fluairíd neoidimiam(III) – {{chem2|NdF3}}
[[Neodymium(III) hydride]] – Hiodríd neoidimiam(III) – {{chem2|NdH3}}
[[Neodymium(II) iodide]] – Iaidíd neoidimiam(II) – {{chem2|NdI2}}
[[Neodymium(III) iodide]] – Iaidíd neoidimiam(III) – {{chem2|NdI3}}
[[Neodymium molybdate]] – Molabdáit neoidimiam– {{chem2|Nd2(MoO4)3}}
[[Neodymium perrhenate]] – Sárréanáit neoidimiam – {{chem2|Nd(ReO4)3}}
[[Neodymium(III) sulfide]] – Suilfíd neoidimiam(III) – {{chem2|Nd2S3}}
[[Neodymium tantalate]] – Tantaláit neoidimiam – {{chem2|NdTaO4}}
[[Neodymium(III) vanadate]] – Vanaidáit neoidimiam(III) – {{chem2|NdVO4}}
=== [[Neptunium|Np]] ([[Neiptiúiniam]]) ===
[[Neptunium(III) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(III) – {{chem2|NpF3}}
[[Neptunium(IV) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpF4}}
[[Neptunium(IV) oxide]] – Ocsaíd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpO2}}
[[Neptunium(VI) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(VI) – {{chem2|NpF6}}
=== [[Nickel|Ni]] ([[Nicil]]) ===
[[Nickel(II) carbonate]] – Carbónáit nicil(II) – {{chem2|NiCO3}}
[[Nickel(II) chloride]] – Clóiríd nicil(II) – {{chem2|NiCl2}}
[[Nickel(II) fluoride]] – Fluairíd nicil(II) – {{chem2|NiF2}}
[[Nickel(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd nicil(II) – {{chem2|Ni(OH)2}}
[[Nickel(II) nitrate]] – Níotráit nicil(II) – {{chem2|Ni(NO3)2}}
[[Nickel(II) oxide]] – Ocsaíd nicil(II) – NiO
[[Nickel(II) sulfamate]] – Suilfamáit nicil(II) – {{chem2|Ni(SO3NH2)2}}
[[Nickel(II) sulfide]] – Suilfíd nicil(II) – NiS
=== [[Niobium|Nb]] ([[Niaibiam]]) ===
[[Niobium(IV) fluoride]] – Fluairíd niaibiam(IV) – {{chem2|NbF4}}
[[Niobium(V) fluoride]] – Fluairíd niaibiam(V) – {{chem2|NbF5}}
[[Niobium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd niaibiam – {{chem2|NbOCl3}}
[[Niobium pentachloride]] – Peinteaclóiríd niaibiam – {{chem2|NbCl5}}
=== [[Nitrogen|N]] ([[Nítrigin]]) ===
[[Dinitrogen pentoxide]] – Peintea-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O5}}
[[Dinitrogen tetrafluoride]] – Teitreafluairíd dénítrigine – {{chem2|N2F4}}
[[Dinitrogen tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O4}}
[[Dinitrogen trioxide]] – Trí-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O3}}
[[Nitric acid]] – Aigéad nítreach – {{chem2|HNO3}}
[[Nitrous acid]] – Aigéad níotrach – {{chem2|HNO2}}
[[Nitrogen dioxide]] – Dé-ocsaíd nítrigine – {{chem2|NO2}}
[[Nitrogen monoxide]] – Mónaocsaíd nítrigine – NO
[[Nitrous oxide]] – Ocsaíd níotrach – {{chem2|N2O}}
[[Nitrogen pentafluoride]] – Peinteafluairíd nítrigine – {{chem2|NF5}}
[[Nitrogen triiodide]] – Trí-iaidíd nítrigine – {{chem2|NI3}}
[[Thiazyl fluoride]] – Fluairíd tiaise – {{chem2|NSF}}
=== NO ([[Nítreasóniam]]) ===
[[Nitrosonium octafluoroxenate(VI)]] – Ochtfluairíxeanáit nítreasóniam – {{chem2|(NO)2XeF8}}
[[Nitrosonium tetrafluoroborate]] – Teitreafluairíbóráit nítreasóniam – {{chem2|NOBF4}}
[[Nitrosylsulfuric acid]] – Aigéad níotróisilsulfarac – {{chem2|NOHSO4}}
== O ==
=== [[Osmium|Os]] ([[Oismiam]]) ===
[[Osmium hexafluoride]] – Heicseafluairíd oismiam – {{chem2|OsF6}}
[[Osmium tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd oismiam – {{chem2|OsO4}}
[[Osmium trioxide]] – Trí-ocsaíd oismiam – {{chem2|OsO3}}
=== [[Oxygen|O]] ([[Ocsaigin]]) ===
[[Tributyltin]] – Trí-bhúitiltin – {{chem2|C24H54OSn2}}
[[Oxygen difluoride]] – Défluairíd ocsaigine – {{chem2|OF2}}
[[Ozone]] – [[Ózón – {{chem2|O3}}
[[Aluminium oxide]] – Ocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al2O3}}
[[Americium(II) oxide]] – Ocsaíd aimeiriciam(II) – AmO
[[Americium(IV) oxide]] – Ocsaíd aimeiriciam(IV) – {{chem2|AmO2}}
[[Antimony trioxide]] – Trí-ocsaíd antamóin – {{chem2|Sb2O3}}
[[Antimony(V) oxide]] – Ocsaíd antamóin(V) – {{chem2|Sb2O5}}
[[Arsenic trioxide]] – Trí-ocsaíd arsaenach – {{chem2|As2O3}}
[[Arsenic(V) oxide]] – Ocsaíd arsaenach(V) – {{chem2|As2O5}}
[[Barium oxide]] – Ocsaíd bairiam – BaO
[[Beryllium oxide]] – Ocsaíd beirilliam – BeO
[[Bismuth(III) oxide]] – Ocsaíd biosmait(III) – {{chem2|Bi2O3}}
[[Bismuth oxychloride]] – Ocsaiclóiríd biosmait – BiOCl
[[Boron trioxide]] – Trí-ocsaíd bóróin – {{chem2|B2O3}}
[[Bromine monoxide]] – Mónaocsaíd bróimín – {{chem2|Br2O}}
[[Carbon dioxide]] – Dé-ocsaíd charbóin – {{chem2|CO2}}
[[Carbon monoxide]] – Mónaocsaíd charbóin – CO
[[Cerium(IV) oxide]] – Ocsaíd ceiriam(IV) – {{chem2|CeO2}}
[[Chlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO2}}
[[Chlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO3}}
[[Dichlorine heptaoxide]] – Heiptea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O7}}
[[Dichlorine monoxide]] – Mónaocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O}}
[[Chromium(III) oxide]] – Ocsaíd cróimiam(III) – {{chem2|Cr2O3}}
[[Chromium(IV) oxide]] – Ocsaíd cróimiam(IV) – {{chem2|CrO2}}
[[Chromium(VI) oxide]] – Ocsaíd cróimiam(VI) – {{chem2|CrO3}}
[[Cobalt(II) oxide]] – Ocsaíd cobailt(II) – CoO
[[Copper(I) oxide]] – Ocsaíd copair(I) – {{chem2|Cu2O}}
[[Copper(II) oxide]] – Ocsaíd copair(II) – CuO
[[Curium(III) oxide]] – Ocsaíd ciúiriam(III) – {{chem2|Cm2O3}}
[[Curium(IV) oxide]] – Ocsaíd ciúiriam(IV) – {{chem2|CmO2}}
[[Dysprosium(III) oxide]] – Ocsaíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2O3}}
[[Erbium(III) oxide]] – Ocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er2O3}}
[[Europium(III) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2O3}}
[[Oxygen difluoride]] – Défluairíd ocsaigine – {{chem2|OF2}}
[[Dioxygen difluoride]] – Défluairíd dé-ocsaigine – {{chem2|O2F2}}
[[Francium oxide]] – Ocsaíd frainciam – {{chem2|Fr2O}}
[[Gadolinium(III) oxide]] – Ocsaíd gadailiniam(III) – {{chem2|Gd2O3}}
[[Gallium(III) oxide]] – Ocsaíd gailliam(III) – {{chem2|Ga2O3}}
[[Germanium dioxide]] – Dé-ocsaíd ghearmáiniam – {{chem2|GeO2}}
[[Gold(III) oxide]] – Ocsaíd óir(III) – {{chem2|Au2O3}}
[[Hafnium dioxide]] – Dé-ocsaíd haifniam – {{chem2|HfO2}}
[[Holmium(III) oxide]] – Ocsaíd hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2O3}}
[[Indium(I) oxide]] – Ocsaíd indiam(I) – {{chem2|In2O}}
[[Indium(III) oxide]] – Ocsaíd indiam(III) – {{chem2|In2O3}}
[[Iodine pentoxide]] – Peintea-ocsaíd iaidín – {{chem2|I2O5}}
[[Iridium(IV) oxide]] – Ocsaíd iridiam(IV) – {{chem2|IrO2}}
[[Iron(II) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II) – FeO
[[Iron(II,III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II,III) – {{chem2|Fe3O4}}
[[Iron(III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(III) – {{chem2|Fe2O3}}
[[Lanthanum(III) oxide]] – Ocsaíd lantainim(III) – {{chem2|La2O3}}
[[Lead(II) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II) – PbO
[[Lead dioxide]] – Dé-ocsaíd luaidhe – {{chem2|PbO2}}
[[Lithium oxide]] – Ocsaíd litiam – {{chem2|Li2O}}
[[Magnesium oxide]] – Ocsaíd maignéisiam – MgO
[[Potassium oxide]] – Ocsaíd potaisiam – {{chem2|K2O}}
[[Rubidium oxide]] – Ocsaíd rubaidiam – {{chem2|Rb2O}}
[[Sodium oxide]] – Ocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O}}
[[Strontium oxide]] – Ocsaíd strointiam – SrO
[[Tellurium dioxide]] – Dé-ocsaíd teallúiriam – {{chem2|TeO2}}
[[Uranium(IV) oxide]] – Ocsaíd úráiniam(IV) – {{chem2|UO2}}
(ocsaídí simplí, ocsaídí, agus comhdhúile gaolmhara amháin, ní hiodrocsaídí, carbónáití, aigéid, nó comhdhúile eile atá liostaithe in áiteanna eile)
== P ==
=== [[Palladium|Pd]] ([[Pallaidiam]]) ===
[[Palladium(II) chloride]] – Clóiríd phallaidiam(II) – {{chem2|PdCl2}}
[[Palladium(II) nitrate]] – Níotráit phalladiam(II) – {{chem2|Pd(NO3)2}}
[[Palladium(II,IV) fluoride]] – Fluairíd phalladiam(II,IV) – {{chem2|PdF3}}
[[Palladium sulfate]] – Suilfáit phalladiam– {{chem2|PdSO4}}
[[Palladium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd phalladiam – {{chem2|PdF4}}
=== [[Phosphorus|P]] ([[Fosfar]]) ===
[[Diphosphorus tetrachloride]] – Teitreachlóiríd défosfair – {{chem2|P2Cl4}}
[[Diphosphorus tetrafluoride]] – Teitreafluairíd défosfair – {{chem2|P2F4}}
[[Diphosphorus tetraiodide]] – Teitreaiaidíd défosfair – {{chem2|P2I4}}
[[Hexachlorophosphazene]] – Heicseaclóirífosfaisín – {{chem2|(NPCl2)3}}
[[Phosphine]] – Foisfín – {{chem2|PH3}}
[[Phosphomolybdic acid]] – Aigéad fosfamolabdach – {{chem2|H3PMo12O40}}
[[Phosphoric acid]] – Aigéad fosfarach – {{chem2|H3PO4}}
[[Phosphorous acid]] – Aigéad fosfarach – {{chem2|H3PO3}}
[[Phosphoryl nitride]] – Nítríd fosfairile – {{chem2|OPN}}
[[Phosphorus pentabromide]] – Peinteabróimíd fhosfarach – {{chem2|PBr5}}
[[Phosphorus pentafluoride]] – Peinteafluairíd fhosfarach – {{chem2|PF5}}
[[Phosphorus pentasulfide]] – Peinteashuilfíd fhosfarach – {{chem2|P4S10}}
[[Phosphorus pentoxide]] – Peintea-ocsaíd fhosfarach – {{chem2|P2O5}}
[[Phosphorus sesquisulfide]] – Seisciuilfíd fhosfarach – {{chem2|P4S3}}
[[Phosphorus tribromide]] – Tríbhróimíd fhosfarach – {{chem2|PBr3}}
[[Phosphorus trichloride]] – Tríchlóiríd fhosfarach – {{chem2|PCl3}}
[[Phosphorus trifluoride]] – Trífhluairíd fhosfarach – {{chem2|PF3}}
[[Phosphorus triiodide]] – Trí-iaidíd fhosfarach– {{chem2|PI3}}
[[Phosphotungstic acid]] – Aigéad fosfatungstach – {{chem2|H3PW12O40}}
[[Poly(dichlorophosphazene)]] – Pola(déchlóirífosfaisín) – {{chem2|(NPCl2)_{''n''}}}
=== [[Platinum|Pt]] ([[Platanam]]) ===
[[Platinum(II) chloride]] – Clóiríd platanaim(II) – {{chem2|PtCl2}}
[[Platinum(IV) chloride]] – Clóiríd platanaim(IV) – {{chem2|PtCl4}}
[[Platinum hexafluoride]] – Heicseafluairíd platanaim – {{chem2|PtF6}}
[[Platinum pentafluoride]] – Peinteafluairíd platanaim – {{chem2|PtF5}}
[[Platinum tetrafluoride]] – Teitreafluairíd platanaim – {{chem2|PtF4}}
=== [[Plutonium|Pu]] ([[Plútóiniam]]) ===
[[Plutonium(III) bromide]] – Bróimíd plútóiniam(III) – {{chem2|PuBr3}}
[[Plutonium(III) chloride]] – Clóiríd plútóiniam(III) – {{chem2|PuCl3}}
[[Plutonium(III) fluoride]] – Fluairíd plútóiniam(III) – {{chem2|PuF3}}
[[Plutonium(III) iodide]] – Iaidíd plútóiniam(III) – {{chem2|PuI3}}
[[Plutonium dihydride]] – Déhiodríd plútóiniam – {{chem2|PuH_{2+''x''}}}
[[Plutonium dioxide]] – Dé-ocsaíd plútóiniam – {{chem2|PuO2}}
[[Plutonium hexafluoride]] – Heicseafluairíd plútóiniam – {{chem2|PuF6}}
[[Plutonium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd plútóiniam – {{chem2|PuF4}}
[[Plutonium trihydride]] – Trí-hiodríd plútóiniam – {{chem2|PuH3}}
=== [[Polonium|Po]] ([[Polóiniam]]) ===
[[Polonium hexafluoride]] – Heicseafluairíd polóiniam – {{chem2|PoF6}}
[[Polonium monoxide]] – Mónaocsaíd polóiniam – PoO
[[Polonium dioxide]] – Dé-ocsaíd polóiniam – {{chem2|PoO2}}
[[Polonium trioxide]] – Trí-ocsaíd polóiniam – {{chem2|PoO3}}
=== [[Positronium|Ps]] ([[Posatróiniam]]) ===
[[Di-positronium]] – Dé-posatróiniam – {{chem2|Ps2}}
[[Positronium hydride]] – Hiodríd posatróiniam – PsH
=== [[Potassium|K]] ([[Potaisiam]]) ===
[[Potash Alum]] – Alúm potaise – {{chem2|K2SO4Al2(SO4)324H2O}}
[[Potassium alum]] – Alúm potaisiam – {{chem2|AlK(SO4)2}}
[[Potassium aluminium fluoride]] – Fluairíd alúmanaim agus potaisiam – {{chem2|KAlF4}}
[[Potassium amide]] – Aimíd photaisiam – {{chem2|KNH2}}
[[Potassium argentocyanide]] – Airgeadciainíd potaisiam – {{chem2|KAg(CN)2}}
[[Potassium arsenite]] – Arsainít photaisiam – {{chem2|KAsO2}}
[[Potassium azide]] – Aisíd photaisiam – {{chem2|KN3}}
[[Potassium borate]] – Bóráit photaisiam – {{chem2|K2B4O7*4H2O}}
[[Potassium bromide]] – Bróimíd photaisiam – KBr
[[Potassium bicarbonate]] – Dé-charbónáit photaisiam – {{chem2|KHCO3}}
[[Potassium bifluoride]] – Dé-fluairíd photaisiam – {{chem2|KHF2}}
[[Potassium bisulfite]] – Dé-shuilfít photaisiam – {{chem2|KHSO3}}
[[Potassium carbonate]] – Carbónáit photaisiam – {{chem2|K2CO3}}
[[Potassium calcium chloride]] – Clóiríd photaisiam cailciam – {{chem2|KCaCl3}}
[[Potassium chlorate]] – Clóráit photaisiam – {{chem2|KClO3}}
[[Potassium chloride]] – Clóiríd photaisiam – KCl
[[Potassium chlorite]] – Clóirít photaisiam – {{chem2|KClO2}}
[[Potassium chromate]] – Crómáit photaisiam – {{chem2|K2CrO4}}
[[Potassium cyanide]] – Ciainíd photaisiam – KCN
[[Potassium dichromate]] – Dé-chrómáit photaisiam – {{chem2|K2Cr2O7}}
[[Potassium dithionite]] – Déithianít photaisiam – {{chem2|K2S2O4}}
[[Potassium ferrate]] – Fearráit photaisiam – {{chem2|K2FeO4}}
[[Potassium ferrioxalate]] – Fearrócsaláit photaisiam – {{chem2|K3[Fe(C2O4)3]}}
[[Potassium ferricyanide]] – Fearriciainíd photaisiam – {{chem2|K3[Fe(CN)6]}}
[[Potassium ferrocyanide]] – Fearróiciainíd photaisiam – {{chem2|K4[Fe(CN)6]}}
[[Potassium heptafluorotantalate]] – Heipteafluairítantaláit photaisiam – {{chem2|K2[TaF7]}}
[[Potassium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit photaisiam – {{chem2|KPF6}}
[[Potassium hydrogen carbonate]] – Hiodrigincharbónáit photaisiam – {{chem2|KHCO3}}
[[Potassium hydrogen fluoride]] – Hiodriginfluairíd photaisiam – {{chem2|KHF2}}
[[Potassium hydroxide|Potassium hydroxide/caustic potash]] – Hiodrocsaíd photaisiam / potaise loiscneach – KOH
[[Potassium iodide]] – Iaidíd photaisiam – KI
[[Potassium iodate]] – Iaidáit photaisiam – {{chem2|KIO3}}
[[Potassium manganate]] – Mangaináit photaisiam – {{chem2|K2MnO4}}
[[Potassium monopersulfate]] – Mónaisárshuilfáit photaisiam – {{chem2|K2SO4KHSO42KHSO5}}
[[Potassium nitrate]] – Níotráit photaisiam – {{chem2|KNO3}}
[[Potassium perbromate]] – Sárbhrómáit photaisiam – {{chem2|KBrO4}}
[[Potassium perchlorate]] – Sárchlóráit photaisiam – {{chem2|KClO4}}
[[Potassium periodate]] – Sáriaidáit photaisiam – {{chem2|KIO4}}
[[Potassium permanganate]] – Sár-mhangaináit photaisiam – {{chem2|KMnO4}}
[[Potassium sodium tartrate]] – Tartráit photaisiam sóidiam – {{chem2|KNaC4H4O6}}
[[Potassium sulfate]] – Suilfáit photaisiam – {{chem2|K2SO4}}
[[Potassium sulfite]] – Suilfít photaisiam – {{chem2|K2SO3}}
[[Potassium sulfide]] – Suilfíd photaisiam – {{chem2|K2S}}
[[Potassium tartrate]] – Tartráit photaisiam – {{chem2|K2C4H4O6}}
[[Potassium tetrachloroiodate(III)]] – Teitreachlóiriaidáit pohtaisiam(III) – KICl<sub>4</sub>
[[Potassium tetraiodomercurate(II)]] – Teitreaiaidímearcúráit photaisiam(II) – {{chem2|K2HgI4}}
[[Potassium thiocyanate]] – Tiicianáit photaisiam – KSCN
[[Potassium titanyl phosphate]] – Fosfáit tiotainile photaisiam – {{chem2|KTiOPO4}}
[[Potassium vanadate]] – Vanaidáit photaisiam – {{chem2|KVO3}}
[[Tripotassium phosphate]] – Tríphotaisiam fhosfáit – {{chem2|K3PO4}}
=== [[Praseodymium|Pr]] ([[Praiséidimiam]]) ===
[[Praseodymium(III) chloride]] – Clóiríd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrCl3}}
[[Praseodymium(III) sulfate]] – Suilfáit phraiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2(SO4)3}}
[[Praseodymium(III) bromide]] – Bróimíd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrBr3}}
[[Praseodymium(III) carbonate]] – Carbónáit phraiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2(CO3)3}}
[[Praseodymium(III) fluoride]] – Fluairíd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrF3}}
[[Praseodymium(III) iodide]] – Iaidíd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrI3}}
[[Praseodymium(III) nitrate]] – Níotráit phraiséidimiam(III) – {{chem2|Pr(NO3)3}}
[[Praseodymium(III) oxide]] – Ocsaíd phraiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2O3}}
[[Praseodymium(III) phosphate]] – Fosfáit phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrPO4}}
[[Praseodymium(III) sulfide]] – Suilfíd phraiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2S3}}
=== [[Promethium|Pm]] ([[Próiméitiam]]) ===
[[Promethium(III) chloride]] – Clóiríd próiméitiam(III) – {{chem2|PmCl3}}
[[Promethium(III) oxide]] – Ocsaíd próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2O3}}
[[Promethium(III) bromide]] – Bróimíd próiméitiam(III) – {{chem2|PmBr3}}
[[Promethium(III) carbonate]] – Carbónáit próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2(CO3)3}}
[[Promethium(III) fluoride]] – Fluairíd próiméitiam(III) – {{chem2|PmF3}}
[[Promethium(III) iodide]] – Iaidíd próiméitiam(III) – {{chem2|PmI3}}
[[Promethium(III) nitrate]] – Níotráit próiméitiam(III) – {{chem2|Pm(NO3)3}}
[[Promethium(III) phosphate]] – Fosfáit próiméitiam(III) – {{chem2|PmPO4}}
[[Promethium(III) sulfate]] – Suilfáit próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2(SO4)3}}
[[Promethium(III) sulfide]] – Suilfíd próiméitiam(III) – {{chem2|Pm2S3}}
== R ==
=== [[Radium|Ra]] ([[Raidiam]]) ===
[[Radium bromide]] – Bróimíd raidiam – {{chem2|RaBr2}}
[[Radium carbonate]] – Carbónáit raidiam – {{chem2|RaCO3}}
[[Radium chloride]] – Clóiríd raidiam – {{chem2|RaCl2}}
[[Radium fluoride]] – Fluairíd raidiam – {{chem2|RaF2}}
=== [[Radon|Rn]] ([[Radón]]) ===
[[Radon difluoride]] – Défluairíd radóin – {{chem2|RnF2}}
=== [[Rhenium|Re]] ([[Réiniam]]) ===
[[Rhenium(IV) oxide]] – Ocsaíd réiniam(IV) – {{chem2|ReO2}}
[[Rhenium(VII) oxide]] – Ocsaíd réiniam(VII) – {{chem2|Re2O7}}
[[Rhenium heptafluoride]] – Heipteafluairíd réiniam – {{chem2|ReF7}}
[[Rhenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd réiniam – {{chem2|ReF6}}
=== [[Rhodium|Rh]] ([[Róidiam]]) ===
[[Rhodium hexafluoride]] – Heicseafluairíd róidiam – {{chem2|RhF6}}
[[Rhodium pentafluoride]] – Peinteafluairíd róidiam – {{chem2|Rh4F20}}
[[Rhodium(III) chloride]] – Clóiríd róidiam(III) – {{chem2|RhCl3}}
[[Rhodium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd róidiam(III) – {{chem2|Rh(OH)3}}
[[Rhodium(III) iodide]] – Iaidíd róidiam(III) – {{chem2|RhI3}}
[[Rhodium(III) nitrate]] – Níotráit róidiam(III) – {{chem2|Rh(NO3)3}}
[[Rhodium(III) oxide]] – Ocsaíd róidiam(III) – {{chem2|Rh2O3}}
[[Rhodium(III) sulfate]] – Suilfáit róidiam(III) – {{chem2|Rh2(SO4)6}}
[[Rhodium(III) sulfide]] – Suilfíd róidiam(III) – {{chem2|Rh2S3}}
[[Rhodium(IV) fluoride]] – Fluairíd róidiam(IV) – {{chem2|RhF4}}
[[Rhodium(IV) oxide]] – Ocsaíd róidiam(IV) – {{chem2|RhO2}}
=== [[Rubidium|Rb]] ([[Rubaidiam]]) ===
[[Rubidium azide]] – Aisíd rubaidiam – {{chem2|RbN3}}
[[Rubidium bromide]] – Bróimíd rubaidiam – RbBr
[[Rubidium chloride]] – Clóiríd rubaidiam – RbCl
[[Rubidium fluoride]] – Fluairíd rubaidiam – RbF
[[Rubidium hydrogen sulfate]] – Hiodriginsuilfáit rubaidiam – {{chem2|RbHSO4}}
[[Rubidium hydroxide]] – Hiodrocsaíd rubaidiam – RbOH
[[Rubidium iodide]] – Iaidíd rubaidiam – RbI
[[Rubidium nitrate]] – Níotráit rubaidiam – {{chem2|RbNO3}}
[[Rubidium oxide]] – Ocsaíd rubaidiam – {{chem2|Rb2O}}
[[Rubidium telluride]] – Teallúiríd rubaidiam – {{chem2|Rb2Te}}
[[Rubidium titanyl phosphate]] – Fosfáit tiotainile rubaidiam – {{chem2|RbTiOPO4}}
=== [[Ruthenium|Ru]] ([[Ruitéiniam]]) ===
[[Ruthenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd ruitéiniam – {{chem2|RuF6}}
[[Ruthenium pentafluoride]] – Peinteafluairíd ruitéiniam – {{chem2|RuF5}}
[[Ruthenium tetroxide|Ruthenium(VIII) oxide]] – Teitrea-ocsaíd ruitéiniam (ocsaíd ruitéiniam(VIII)) – {{chem2|RuO4}}
[[Ruthenium(III) chloride]] – Clóiríd ruitéiniam(III) – {{chem2|RuCl3}}
[[Ruthenium(IV) oxide]] – Ocsaíd ruitéiniam(IV) – {{chem2|RuO2}}
== S ==
=== [[Samarium|Sm]] ([[Samairiam]]) ===
[[Samarium(II) iodide]] – Iaidíd samairiam(II) – {{chem2|SmI2}}
[[Samarium(III) chloride]] – Clóiríd samairiam(III) – {{chem2|SmCl3}}
[[Samarium(III) oxide]] – Ocsaíd samairiam(III) – {{chem2|Sm2O3}}
[[Samarium(III) bromide]] – Bróimíd samairiam(III) – {{chem2|SmBr3}}
[[Samarium(III) carbonate]] – Carbónáit samairiam(III) – {{chem2|Sm2(CO3)3}}
[[Samarium(III) fluoride]] – Fluairíd samairiam(III) – {{chem2|SmF3}}
[[Samarium(III) iodide]] – Iaidíd samairiam(III) – {{chem2|SmI3}}
[[Samarium(III) nitrate]] – Níotráit samairiam(III) – {{chem2|Sm(NO3)3}}
[[Samarium(III) phosphate]] – Fosfáit samairiam(III) – {{chem2|SmPO4}}
[[Samarium(III) sulfate]] – Suilfáit samairiam(III) – {{chem2|Sm2(SO4)4}}
[[Samarium(III) sulfide]] – Suilfíd samairiam(III) – {{chem2|Sm2S3}}
=== [[Scandium|Sc]] ([[Scaindiam]]) ===
[[Scandium(III) fluoride]] – Fluairíd scaindiam(III) – {{chem2|ScF3}}
[[Scandium(III) nitrate]] – Níotráit scaindiam(III) – {{chem2|Sc(NO3)3}}
[[Scandium(III) oxide]] – Ocsaíd scaindiam(III) – {{chem2|Sc2O3}}
[[Scandium(III) triflate]] – Trí-fhlait scaindiam(III) – {{chem2|Sc(OSO2CF3)3}}
=== [[Seaborgium|Sg]] ([[Seaboirgiam]]) ===
[[Seaborgium hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil seaboirgiam – {{chem2|Sg(CO)6}}
=== [[Selenium|Se]] ([[Seiléiniam]]) ===
[[Selenic acid]] – Aigéad seiléanach – {{chem2|H2SeO4}}
[[Selenious acid]] – Aigéad seiléiniúil – {{chem2|H2SeO3}}
[[Selenium dibromide]] – Débhróimíd seiléiniam – {{chem2|SeBr2}}
[[Selenium dioxide]] – Dé-ocsaíd seiléiniam – {{chem2|SeO2}}
[[Selenium disulfide]] – Déishuilfíd seiléiniam – {{chem2|SeS2}}
[[Selenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd seiléiniam – {{chem2|SeF6}}
[[Selenium hexasulfide]] – Heicseashuilfíd seiléiniam – {{chem2|Se2S6}}
[[Selenium oxybromide]] – Ocsaibróimíd seiléiniam – {{chem2|SeOBr2}}
[[Selenium oxydichloride]] – Ocsaidéchlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeOCl2}}
[[Selenium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeCl4}}
[[Selenium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd seiléiniam – {{chem2|SeF4}}
[[Selenium trioxide]] – Trí-ocsaíd seiléiniam – {{chem2|SeO3}}
[[Selenoyl fluoride]] – Fluairíd seiléinile – {{chem2|SeO2F2}}
=== [[Silicon|Si]] ([[Sileacan]]) ===
[[Disilane]] – Déshileán – {{chem2|Si2H6}}
[[Silane]] – Sileán – {{chem2|SiH4}}
[[Silica gel]] – Glóthach shilice – {{chem2|SiO2*''n''H2O}}
[[Silicic acid]] – Aigéad sileacach – {{chem2|Si(OH)4}}
[[Silicochloroform]], [[trichlorosilane]] – Sileaclóraform, trí-chlóirísileán – {{chem2|SiHCl3}}
[[Silicofluoric acid]] – Aigéad sileacafluarach – {{chem2|H2SiF6}}
[[Silicon boride]] – Bóiríd sileacain – {{chem2|SiB3}}
[[Silicon carbide]] (carborundum) – Cairbíd sileacain (carbarandam) – SiC
[[Silicon dioxide]] – Dé-ocsaíd sileacain – {{chem2|SiO2}}
[[Silicon monoxide]] – Mónaocsaíd sileacain – SiO
[[Silicon nitride]] – Nítríd sileacain – {{chem2|Si3N4}}
[[Silicon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd sileacain – {{chem2|SiBr4}}
[[Silicon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd sileacain – {{chem2|SiCl4}}
[[Silicon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd sileacain – {{chem2|SiF4}}
[[Silicon tetraiodide]] – Teitreaiaidíd sileacain – {{chem2|SiI4}}
[[Thortveitite]] – Tortveitít – {{chem2|(Sc,Y)2Si2O7}}
=== [[Silver|Ag]] ([[Airgead]]) ===
[[Silver(I) fluoride]] – Fluairíd airgid(I) – AgF
[[Silver(II) fluoride]] – Fluairíd airgid(II) – {{chem2|AgF2}}
[[Silver acetylide]] – Aicéitilíd airgid – {{chem2|Ag2C2}}
[[Silver argentocyanide]] – Airgeadciainíd airgid – {{chem2|KAg(CN)2}}
[[Silver azide]] – Aisíd airgid – {{chem2|AgN3}}
[[Silver bromate]] – Brómáit airgid – {{chem2|AgBrO3}}
[[Silver bromide]] – Bróimíd airgid – AgBr
[[Silver chlorate]] – Clóráit airgid – {{chem2|AgClO3}}
[[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – AgCl
[[Silver chromate]] – Crómáit airgid – {{chem2|Ag2CrO4}}
[[Silver fluoroborate]] – Fluairíbóráit airgid – {{chem2|AgBF4}}
[[Silver fulminate]] – Fulmaináit airgid – AgCNO
[[Silver hydroxide]] – Hiodrocsaíd airgid – AgOH
[[Silver iodide]] – Iaidíd airgid – AgI
[[Silver nitrate]] – Níotráit airgid – {{chem2|AgNO3}}
[[Silver nitride]] – Nítríd airgid – {{chem2|Ag3N}}
[[Silver oxide]] – Ocsaíd airgid – {{chem2|Ag2O}}
[[Silver perchlorate]] – Sárchlóráit airgid – {{chem2|AgClO4}}
[[Silver permanganate]] – Sár-mhangaináit airgid – {{chem2|AgMnO4}}
[[Silver phosphate]] – Fosfáit airgid – {{chem2|Ag3PO4}}
[[Silver subfluoride]] – Fo-fluairíd airgid – {{chem2|Ag2F}}
[[Silver sulfate]] – Suilfáit airgid – {{chem2|Ag2SO4}}
[[Silver sulfide]] – Suilfíd airgid – {{chem2|Ag2S}}
=== [[Sodium|Na]] ([[Sóidiam]]) ===
[[Sodamide]] – Sóidaimíd – {{chem2|NaNH2}}
[[Sodium aluminate]] – Alúmanaít sóidiam – {{chem2|NaAlO2}}
[[Sodium arsenate]] – Arsanaít sóidiam – {{chem2|H24Na3AsO16}}
[[Sodium azide]] – Aisíd sóidiam – {{chem2|NaN3}}
[[Sodium bicarbonate]] – Dé-charbónáit sóidiam – {{chem2|NaHCO3}}
[[Sodium biselenide]] – Dé-sheiléiníd sóidiam – NaSeH
[[Sodium bisulfate]] – Dé-shuilfáit sóidiam – {{chem2|NaHSO4}}
[[Sodium bisulfite]] – Dé-shuilfít sóidiam – {{chem2|NaHSO3}}
[[Sodium borate]] – Bóráit sóidiam – {{chem2|Na2B4O7}}
[[Sodium borohydride]] – Bóróhiodríd sóidiam – {{chem2|NaBH4}}
[[Sodium bromate]] – Brómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO3}}
[[Sodium bromide]] – Bróimíd sóidiam – NaBr
[[Sodium bromite]] – Bróimít sóidiam – {{chem2|NaBrO2}}
[[Sodium carbide]] – Cairbíd sóidiam – {{chem2|Na2C2}}
[[Sodium carbonate]] – Carbónáit sóidiam – {{chem2|Na2CO3}}
[[Sodium chlorate]] – Clóráit sóidiam – {{chem2|NaClO3}}
[[Sodium chloride]] – Clóiríd sóidiam – NaCl
[[Sodium chlorite]] – Clóirít sóidiam – {{chem2|NaClO2}}
[[Sodium cobaltinitrite]] – Cobailtínítrít sóidiam – {{chem2|CoN6Na3O12}}
[[Sodium copper tetrachloride]] – Teitreachlóiríd copair sóidiam – {{chem2|Na2CuCl4}}
[[Sodium cyanate]] – Ciaináit sóidiam – NaCNO
[[Sodium cyanide]] – Ciainíd sóidiam – NaCN
[[Sodium dichromate]] – Dé-chrómáit sóidiam – {{chem2|Na2Cr2O7*2H2O}}
[[Sodium dioxide]] – Dé-ocsaíd sóidiam – {{chem2|NaO2}}
[[Sodium dithionite]] – Déithianít sóidiam – {{chem2|Na2S2O4}}
[[Sodium ferrocyanide]] – Fearróiciainíd sóidiam – {{chem2|Na4[Fe(CN)6]}}
[[Sodium fluoride]] – Fluairíd sóidiam – NaF
[[Sodium fluorosilicate]] – Fluairísileacáit sóidiam – {{chem2|Na2[SiF6]}}
[[Sodium formate]] – Formáit sóidiam – HCOONa
[[Sodium hydride]] – Hiodríd sóidiam – NaH
[[Sodium hydrogen carbonate]] – Hiodrigincharbónáit sóidiam – {{chem2|NaHCO3}}
[[Sodium hydrosulfide]] – Hiodrosuilfíd sóidiam – NaSH
[[Sodium hydroxide]] – Hiodrocsaíd sóidiam – NaOH
[[Sodium hypobromite]] – Hipeabróimít sóidiam – NaOBr
[[Sodium hypochlorite]] – Hipeaclóirít sóidiam – NaOCl
[[Sodium hypoiodite]] – Hipeaiaidít sóidiam – NaOI
[[Sodium hypophosphite]] – Hipeafosfít sóidiam – {{chem2|NaPO2H2}}
[[Sodium iodate]] – Iaidáit sóidiam – {{chem2|NaIO3}}
[[Sodium iodide]] – Iaidíd sóidiam – NaI
[[Sodium manganate]] – Mangaináit sóidiam – {{chem2|Na2MnO4}}
[[Sodium molybdate]] – Molabdáit sóidiam – {{chem2|Na2MoO4}}
[[Sodium monofluorophosphate]] – Mónafluairífosfáit sóidiam – {{chem2|Na2PFO3}}
[[Sodium nitrate]] – Níotráit sóidiam – {{chem2|NaNO3}}
[[Sodium nitrite]] – Níotrít sóidiam – {{chem2|NaNO2}}
[[Sodium nitroprusside]] – Níotraiprúisíd sóidiam – {{chem2|Na2[Fe(CN)5NO]*2H2O}}
[[Sodium oxide]] – Ocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O}}
[[Sodium perborate]] – Sárbhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO3*H2O}}
[[Sodium perbromate]] – Sárbhrómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO4}}
[[Sodium percarbonate]] – Sárcharbónáit sóidiam – {{chem2|2Na2CO3*3H2O2}}
[[Sodium perchlorate]] – Sárchlóráit sóidiam – {{chem2|NaClO4}}
[[Sodium periodate]] – Sáriaidáit sóidiam – {{chem2|NaIO4}}
[[Sodium permanganate]] – Sár-mhangaináit sóidiam – {{chem2|NaMnO4}}
[[Sodium peroxide]] – Sárocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O2}}
[[Sodium peroxycarbonate]] – Sárocsaícharbónáit sóidiam – {{chem2|Na2CO4}}
[[Sodium perrhenate]] – Sár-réanáit sóidiam – {{chem2|NaReO4}}
[[Sodium persulfate]] – Sárshuilfáit sóidiam – {{chem2|Na2S2O8}}
[[Sodium phosphate]] – Fosfáit sóidiam – {{chem2|Na3PO4}}
[[Sodium selenate]] – Seiléanáit sóidiam – {{chem2|Na2O4Se}}
[[Sodium selenide]] – Seiléiníd sóidiam – {{chem2|Na2Se}}
[[Sodium selenite]] – Seiléinít sóidiam – {{chem2|Na2SeO3}}
[[Sodium silicate]] – Sileacáit sóidiam – {{chem2|Na2SiO3}}
[[Sodium sulfate]] – Suilfáit sóidiam – {{chem2|Na2SO4}}
[[Sodium sulfide]] – Suilfíd sóidiam – {{chem2|Na2S}}
[[Sodium sulfite]] – Suilfít sóidiam – {{chem2|Na2SO3}}
[[Sodium tartrate]] – Tartráit sóidiam – {{chem2|C4H4Na2O6}}
[[Sodium tellurite]] – Teallúirít sóidiam – {{chem2|Na2TeO3}}
[[Sodium tetrachloroaluminate]] – Teitreachlóiríalúmanaít sóidiam – {{chem2|NaAlCl4}}
[[Sodium tetrafluoroborate]] – Teitreafluairíbóráit sóidiam – {{chem2|NaBF4}}
[[Sodium thioantimoniate]] – Tiaantamónáit sóidiam – {{chem2|Na3(SbS4)*9H2O}}
[[Sodium thiocyanate]] – Tiicianáit sóidiam – NaSCN
[[Sodium thiosulfate]] – Tiasuilfáit sóidiam – {{chem2|Na2S2O3}}
[[Sodium tungstate]] – Tungstat sóidiam – {{chem2|Na2WO4}}
[[Sodium uranate]] – Úranáit sóidiam – {{chem2|Na2O7U2}}
[[Sodium zincate]] – Sioncáit sóidiam – {{chem2|H4Na2O4Zn}}
[[Trisodium phosphate]] – Trí-shóidiam fosfáit – {{chem2|Na3PO4}}
=== [[Strontium|Sr]] ([[Strointiam]]) ===
[[Strontium bromide]] – Bróimíd strointiam – {{chem2|SrBr2}}
[[Strontium carbonate]] – Carbónáit strointiam – {{chem2|SrCO3}}
[[Strontium chloride]] – Clóiríd strointiam – {{chem2|SrCl2}}
[[Strontium fluoride]] – Fluairíd strointiam – {{chem2|SrF2}}
[[Strontium hydroxide]] – Hiodrocsaíd strointiam – {{chem2|Sr(OH)2}}
[[Strontium iodide]] – Iaidíd strointiam – {{chem2|SrI2}}
[[Strontium nitrate]] – Níotráit strointiam – {{chem2|Sr(NO3)2}}
[[Strontium oxide]] – Ocsaíd strointiam – SrO
[[Strontium titanate]] – Tiotanáit strointiam – {{chem2|SrTiO3}}
[[Strontium bicarbonate]] – Dé-charbónáit strointiam – {{chem2|Sr(HCO3)2}}
[[Strontium boride]] – Bóiríd strointiam – {{chem2|SrB6}}
[[Strontium carbide]] – Cairbíd strointiam – {{chem2|SrC2}}
[[Strontium cyanamide]] – Ciainaimíd strointiam – {{chem2|SrCN2}}
[[Strontium fluorophosphate]] – Fluairífosfáit strointiam – {{chem2|SrPO3F}}
[[Strontium gluconate]] – Glúcónáit strointiam – {{chem2|Sr(HOCH2(CHOH)4CO2)2}}
[[Strontium hydride]] – Hiodríd strointiam – {{chem2|SrH2}}
[[Strontium hydrogen phosphate]] – Hiodriginfosfáit strointiam – {{chem2|SrHPO4}}
[[Strontium hypochlorite]] – Hipeaclóirít strointiam – {{chem2|Sr(OCl)2}}
[[Strontium molybdate]] – Molabdáit strointiam – {{chem2|SrMoO4}}
[[Strontium oxalate]] – Ocsaláit strointiam – {{chem2|SrC2O4}}
[[Strontium peroxide]] – Sárocsaíd strointiam – {{chem2|SrO2}}
[[Strontium phosphate]] – Fosfáit strointiam – {{chem2|Sr3(PO4)2}}
[[Strontium silicate]] – Sileacáit strointiam – {{chem2|SrSiO3}}
[[Strontium sulfate]] – Suilfáit strointiam – {{chem2|SrSO4}}
[[Strontium sulfide]] – Suilfíd strointiam – SrS
[[Strontium tungstate]] – Tungstat strointiam – {{chem2|SrWO4}}
[[Strontium zirconate]] – Siarcónáit strointiam – {{chem2|SrZrO3}}
=== [[Sulfur|S]] ([[Sulfar]]) ===
[[Disulfur decafluoride]] – Deicifluairíd déshulfair – {{chem2|S2F10}}
[[Disulfur dichloride]] – Déchlóiríd déshulfair – {{chem2|S2Cl2}}
[[Hydrogen sulfide]] – Suilfíd hidrigine – {{chem2|H2S}}
[[Pyrosulfuric acid]] – Aigéad pireashulfarach – {{chem2|H2S2O7}}
[[Sulfamic acid]] – Aigéad sulfamach – {{chem2|H3NO3S}}
[[Sulfur dibromide]] – Débhróimíd sulfair – {{chem2|Br2S}}
[[Sulfur dioxide]] – Dé-ocsaíd sulfair – {{chem2|SO2}}
[[Sulfur hexafluoride]] – Heicseafluairíd sulfair – {{chem2|SF6}}
[[Sulfur tetrafluoride]] – Teitreafluairíd sulfair – {{chem2|SF4}}
[[Sulfuric acid]] – Aigéad sulfarach – {{chem2|H2SO4}}
[[Sulfurous acid]] – Aigéad sulfúrach – {{chem2|H2SO3}}
[[Sulfuryl chloride]] – Clóiríd suilfirile – {{chem2|SO2Cl2}}
[[Tetrasulfur tetranitride]] – Teitrea-shuilfíd teitrea-nítríd – {{chem2|S4N4}}
[[Peroxymonosulfuric acid|Persulfuric acid]] (Caro's acid) – Sárshulfarach aigéad (aigéad Caro) – {{chem2|H2SO5}}
== T ==
=== [[Tantalum|Ta]] ([[Tantalam]]) ===
[[Tantalum arsenide]] – Arsainíd tantalam – TaAs
[[Tantalum carbide]] – Cairbíd tantalam – TaC
[[Tantalum pentafluoride]] – Peinteafluairíd tantalam – {{chem2|TaF5}}
[[Tantalum(V) oxide]] – Ocsaíd tantalam(V) – {{chem2|Ta2O5}}
=== [[Technetium|Tc]] ([[Teicnéitiam]]) ===
[[Technetium hexafluoride]] – Heicseafluairíd teicnéitiam – {{chem2|TcF6}}
[[Ammonium pertechnetate]] – Sárteicnéatáit amóiniam – {{chem2|NH4TcO4}}
[[Sodium pertechnetate]] – Sárteicnéatáit sóidiam – {{chem2|NaTcO4}}
=== [[Tellurium|Te]] ([[Teallúiriam]]) ===
[[Ditellurium bromide]] – Bróimíd détheallúiriam – {{chem2|Te2Br}}
[[Telluric acid]] – Aigéad teallúrach – {{chem2|H6TeO6}}
[[Tellurium dioxide]] – Dé-ocsaíd teallúiriam – {{chem2|TeO2}}
[[Tellurium hexafluoride]] – Heicseafluairíd teallúiriam – {{chem2|TeF6}}
[[Tellurium tetrabromide]] – Teitreibhróimíd teallúiriam – {{chem2|TeBr4}}
[[Tellurium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd teallúiriam – {{chem2|TeCl4}}
[[Tellurium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd teallúiriam – {{chem2|TeF4}}
[[Tellurium tetraiodide]] – Teitreaiaidíd teallúiriam – {{chem2|TeI4}}
[[Tellurous acid]] – Aigéad teallúirúil – {{chem2|H2TeO3}}
[[Beryllium telluride]] – Teallúiríd beirilliam – BeTe
[[Bismuth telluride]] – Teallúiríd biosmait – {{chem2|Bi2Te3}}
[[Cadmium telluride]] – Teallúiríd caidmiam – CdTe
[[Cadmium zinc telluride]] – Teallúiríd caidmiam since – {{chem2|(Cd,Zn)Te}}
[[Dimethyltelluride]] – Dé-mheitilteallúiríd – {{chem2|(CH3)2Te}}
[[Mercury Cadmium Telluride]] – Teallúiríd mearcair caidmiam – {{chem2|(Hg,Cd)Te}}
[[Lead telluride]] – Teallúiríd luaidhe – PbTe
[[Mercury telluride]] – Teallúiríd mearcair – HgTe
[[Mercury zinc telluride]] – Teallúiríd mearcair since – {{chem2|(Hg,Zn)Te}}
[[Silver telluride]] – Teallúiríd airgid – {{chem2|Ag2Te}}
[[Tin telluride]] – Teallúiríd stáin – SnTe
[[Zinc telluride]] – Teallúiríd since – ZnTe
[[Teflic acid]] – Aigéad teifleach – {{chem2|HOTeF5}}
[[Sodium tellurite]] – Teallúirít sóidiam – {{chem2|Na2TeO3}}
=== [[Terbium|Tb]] ([[Teirbiam]]) ===
[[Terbium(III) chloride]] – Clóiríd teirbiam(III) – {{chem2|TbCl3}}
[[Terbium(III) bromide]] – Bróimíd teirbiam(III) – {{chem2|TbBr3}}
[[Terbium(III) carbonate]] – Carbónáit teirbiam(III) – {{chem2|Tb2(CO3)3}}
[[Terbium(III) fluoride]] – Fluairíd teirbiam(III) – {{chem2|TbF3}}
[[Terbium(III) iodide]] – Iaidíd teirbiam(III) – {{chem2|TbI3}}
[[Terbium(III) nitrate]] – Níotráit teirbiam(III) – {{chem2|Tb(NO3)3}}
[[Terbium(III) oxide]] – Ocsaíd teirbiam(III) – {{chem2|Tb2O3}}
[[Terbium(III) phosphate]] – Fosfáit teirbiam(III) – {{chem2|TbPO4}}
[[Terbium(III) sulfate]] – Suilfáit teirbiam(III) – {{chem2|Tb2(SO4)3}}
[[Terbium(III) sulfide]] – Suilfíd teirbiam(III) – {{chem2|Tb2S3}}
=== [[Thallium|Tl]] ([[Tailliam]]) ===
[[Thallium(I) bromide]] – Bróimíd tailliam(I) – TlBr
[[Thallium(I) carbonate]] – Carbónáit tailliam(I) – {{chem2|Tl2CO3}}
[[Thallium(I) fluoride]] – Fluairíd tailliam(I) – TlF
[[Thallium(I) sulfate]] – Suilfáit tailliam(I) – {{chem2|Tl2SO4}}
[[Thallium(III) oxide]] – Ocsaíd tailliam(III) – {{chem2|Tl2O3}}
[[Thallium(III) sulfate]] – Suilfáit tailliam(III) – {{chem2|Tl2(SO4)3}}
[[Thallium triiodide]] – Trí-iaidíd tailliam – {{chem2|TlI3}}
[[Thallium antimonide]] – Antamóníd tailliam – TlSb
[[Thallium arsenide]] – Arsainíd tailliam – TlAs
[[Thallium(III) bromide]] – Bróimíd tailliam(III) – {{chem2|TlBr3}}
[[Thallium(III) chloride]] – Clóiríd tailliam(III) – {{chem2|TlCl3}}
[[Thallium(III) fluoride]] – Fluairíd tailliam(III) – {{chem2|TlF3}}
[[Thallium(I) iodide]] – Iaidíd tailliam(I) – TlI
[[Thallium(III) nitrate]] – Níotráit tailliam(III) – {{chem2|Tl(NO3)3}}
[[Thallium(I) oxide]] – Ocsaíd tailliam(I) – {{chem2|Tl2O}}
[[Thallium phosphide]] – Fosfíd tailliam – TlP
[[Thallium(III) selenide]] – Seiléiníd tailliam(III) – {{chem2|Tl2Se3}}
[[Thallium(III) sulfide]] – Suilfíd tailliam(III) – {{chem2|Tl2S3}}
[[TrimethylThallium]] – Trí-mheitiltailliam – {{chem2|Tl(CH3)3}}
[[Thallium(I) hydroxide]] – Hiodrocsaíd tailliam(I) – TlOH
=== SO ([[Tiainil]]) ===
[[Thionyl chloride]] – Clóiríd tiainile – {{chem2|SOCl2}}
[[Thionyl tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tiainile – {{chem2|SOF4}}
=== ClS ([[Tiafosgéin]]) ===
[[Thiophosgene]] – Tiafosgéin – {{chem2|CSCl2}}
[[Thiophosphoryl chloride]] – Clóiríd tiafosfairile – {{chem2|Cl3PS}}
=== [[Thorium|Th]] ([[Tóiriam]]) ===
[[Thorium(IV) nitrate]] – Níotráit tóiriam(IV) – {{chem2|Th(NO3)4}}
[[Thorium(IV) sulfate]] – Suilfáit tóiriam(IV) – {{chem2|Th(SO4)2}}
[[Thorium dioxide]] – Dé-ocsaíd tóiriam – {{chem2|ThO2}}
[[Thorium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tóiriam – {{chem2|ThF4}}
=== [[Thulium|Tm]] ([[Tiúiliam]]) ===
[[Thulium(III) bromide]] – Bróimíd tiúiliam(III) – {{chem2|TmBr3}}
[[Thulium(III) chloride]] – Clóiríd tiúiliam(III) – {{chem2|TmCl3}}
[[Thulium(III) oxide]] – Ocsaíd tiúiliam(III) – {{chem2|Tm2O3}}
=== [[Tin|Sn]] ([[Stán]]) ===
[[Stannane]] – Stannán – {{chem2|SnH4}}
[[Tin(II) bromide]] – Bróimíd stáin(II) – {{chem2|SnBr2}}
[[Tin(II) chloride]] – Clóiríd stáin(II) – {{chem2|SnCl2}}
[[Tin(II) fluoride]] – Fluairíd stáin(II) – {{chem2|SnF2}}
[[Tin(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd stáin(II) – {{chem2|Sn(OH)2}}
[[Tin(II) iodide]] – Iaidíd stáin(II) – {{chem2|SnI2}}
[[Tin(II) oxide]] – Ocsaíd stáin(II) – SnO
[[Tin(II) sulfate]] – Suilfáit stáin(II) – {{chem2|SnSO4}}
[[Tin(II) sulfide]] – Suilfíd stáin(II) – SnS
[[Tin(IV) bromide]] – Bróimíd stáin(IV) – {{chem2|SnBr4}}
[[Tin(IV) chloride]] – Clóiríd stáin(IV) – {{chem2|SnCl4}}
[[Tin(IV) fluoride]] – Fluairíd stáin(IV) – {{chem2|SnF4}}
[[Tin(IV) iodide]] – Iaidíd stáin(IV) – {{chem2|SnI4}}
[[Tin(IV) oxide]] – Ocsaíd stáin(IV) – {{chem2|SnO2}}
[[Tin(IV) sulfide]] – Suilfíd stáin(IV) – {{chem2|SnS2}}
[[Tin(IV) cyanide]] – Ciainíd stáin(IV) – {{chem2|Sn(CN)4}}
[[Tin selenide]] – Seiléiníd stáin – {{chem2|SnSe2}}
[[Tin telluride]] – Teallúiríd stáin – SnTe
=== [[Titanium|Ti]] ([[Tiotáiniam]]) ===
[[Hexafluorotitanic acid]] – Aigéad heicseafluairítiotanach – {{chem2|(H3O)2[TiF6]}}
[[Titanium(II) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(II) – {{chem2|TiCl2}}
[[Titanium(II) oxide]] – Ocsaíd tiotáiniam(II) – TiO
[[Titanium(II) sulfide]] – Suilfíd tiotáiniam(II) – TiS
[[Titanium(III) bromide]] – Bróimíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiBr3}}
[[Titanium(III) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiCl3}}
[[Titanium(III) fluoride]] – Fluairíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiF3}}
[[Titanium(III) iodide]] – Iaidíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiI3}}
[[Titanium(III) oxide]] – Ocsaíd tiotáiniam(III) – {{chem2|Ti2O3}}
[[Titanium(III) phosphide]] – Fosfíd tiotáiniam(III) – TiP
[[Titanium(IV) bromide]] – Bróimíd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiBr4}}
[[Titanium(IV) carbide]] – Cairbíd tiotáiniam(IV) – TiC
[[Titanium(IV) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiCl4}}
[[Titanium(IV) hydride]] – Hiodríd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiH4}}
[[Titanium(IV) iodide]] – Iaidíd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiI4}}
[[Titanium carbide]] – Cairbíd tiotáiniam – TiC
[[Titanium diboride]] – Débhóiríd tiotáiniam – {{chem2|TiB2}}
[[Titanium dioxide]] – Dé-ocsaíd tiotáiniam – {{chem2|TiO2}}
[[Titanium diselenide]] – Déiseiléiníd tiotáiniam – {{chem2|TiSe2}}
[[Titanium disilicide]] – Déisilícíd tiotáiniam – {{chem2|TiSi2}}
[[Titanium disulfide]] – Déisuilfíd tiotáiniam – {{chem2|TiS2}}
[[Titanium nitrate]] – Níotráit tiotáiniam – {{chem2|Ti(NO3)4}}
[[Titanium nitride]] – Nítríd tiotáiniam – TiN
[[Titanium perchlorate]] – Sárchlóráit tiotáiniam – {{chem2|Ti(ClO4)4}}
[[Titanium silicon carbide]] – Cairbíd sileacain tiotáiniam – {{chem2|Ti3SiC2}}
[[Titanium tetrabromide]] – Teitreibhróimíd tiotáiniam – {{chem2|TiBr4}}
[[Titanium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tiotáiniam – {{chem2|TiF4}}
[[Titanium tetraiodide]] – Teitreaiaidíd tiotáiniam – {{chem2|TiI4}}
=== TiO ([[Tiotainil]]) ===
[[Titanyl sulfate]] – Suilfáit tiotainile – {{chem2|TiOSO4}}
=== [[Tungsten|W]] (Tungstan]]) ===
[[Tungsten(VI) chloride]] – Clóiríd tungstain(VI) – {{chem2|WCl6}}
[[Tungsten(VI) fluoride]] – Fluairíd tungstain(VI) – {{chem2|WF6}}
[[Tungsten boride]] – Bóiríd tungstain – {{chem2|WB2}}
[[Tungsten carbide]] – Cairbíd tungstain – WC
[[Tungstic acid]] – Aigéad tungstach – {{chem2|H2WO4}}
[[Tungsten hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil tungstain – {{chem2|W(CO)6}}
== U ==
=== [[Uranium|U]] ([[Úráiniam]]) ===
[[Triuranium octaoxide]] – Trí-úráiniam ocht-ocsaíd – {{chem2|U3O8}}
[[Uranium hexafluoride]] – Heicseafluairíd úráiniam – {{chem2|UF6}}
[[Uranium pentafluoride]] – Peinteafluairíd úráiniam – {{chem2|UF5}}
[[Uranium sulfate]] – Suilfáit úráiniam – {{chem2|U(SO4)2}}
[[Uranium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd úráiniam – {{chem2|UCl4}}
[[Uranium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd úráiniam – {{chem2|UF4}}
[[Uranium(III) chloride]] – Clóiríd úráiniam(III) – {{chem2|UCl3}}
[[Uranium(IV) chloride]] – Clóiríd úráiniam(IV) – {{chem2|UCl4}}
[[Uranium(V) chloride]] – Clóiríd úráiniam(V) – {{chem2|UCl5}}
[[Uranium hexachloride]] – Heicseaclóiríd úráiniam – {{chem2|UCl6}}
[[Uranium(IV) fluoride]] – Fluairíd úráiniam(IV) – {{chem2|UF4}}
[[Uranium(VI) fluoride]] – Fluairíd úráiniam(VI) – {{chem2|UF6}}
[[Uranyl peroxide]] – Sárocsaíd úrainile – {{chem2|UO4}}
[[Uranium dioxide]] – Dé-ocsaíd úráiniam – {{chem2|UO2}}
=== UO<sub>2</sub> ([[Úrainil]]) ===
[[Uranyl carbonate]] – Carbónáit úrainile – {{chem2|UO2CO3}}
[[Uranyl chloride]] – Clóiríd úrainile – {{chem2|UO2Cl2}}
[[Uranyl fluoride]] – Fluairíd úrainile – {{chem2|UO2F2}}
[[Uranyl hydroxide]] – Hiodrocsaíd úrainile – {{chem2|UO2(OH)2}}
[[Uranyl nitrate]] – Níotráit úrainile – {{chem2|UO2(NO3)2}}
[[Uranyl sulfate]] – Suilfáit úrainile – {{chem2|UO2SO4}}
== V ==
=== [[Vanadium|V]] ([[Vanaidiam]]) ===
[[Vanadium(II) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(II) – {{chem2|VCl2}}
[[Vanadium(II) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(II) – VO
[[Vanadium(III) bromide]] – Bróimíd vanaidiam(III) – {{chem2|VBr3}}
[[Vanadium(III) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(III) – {{chem2|VCl3}}
[[Vanadium(III) fluoride]] – Fluairíd vanaidiam(III) – {{chem2|VF3}}
[[Vanadium(III) nitride]] – Nítríd vanaidiam(III) – VN
[[Vanadium(III) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(III) – {{chem2|V2O3}}
[[Vanadium(IV) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(IV) – {{chem2|VCl4}}
[[Vanadium(IV) fluoride]] – Fluairíd vanaidiam(IV) – {{chem2|VF4}}
[[Vanadium(IV) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(IV) – {{chem2|VO2}}
[[Vanadium(IV) sulfate]] – Suilfáit vanaidiam(IV) – {{chem2|VOSO4}}
[[Vanadium(V) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(V) – {{chem2|V2O5}}
[[Vanadium carbide]] – Cairbíd vanaidiam – VC
[[Vanadium oxytrichloride]] – Ocsaictríchlóiríd vanaidiam – {{chem2|VOCl3}}
[[Vanadium pentafluoride]] – Peinteafluairíd vanaidiam – {{chem2|VF5}}
[[Vanadium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd vanaidiam – {{chem2|VCl4}}
[[Vanadium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd vanaidiam – {{chem2|VF4}}
== W ==
[[Water (molecule)|Water]] – [[Uisce]] – {{chem2|H2O}}
== X ==
=== [[Xenon|Xe]] ([[Xeanón]]) ===
[[Perxenate#Perxenic acid|Perxenic acid]] – Aigéad sárxeanach – {{chem2|H4XeO6}}
[[Xenon difluoride]] – Défluairíd xeanóin – {{chem2|XeF2}}
[[Xenon hexafluoride]] – Heicseafluairíd xeanóin – {{chem2|XeF6}}
[[Xenon hexafluoroplatinate]] – Heicseafluairíplatanáit xeanóin – {{chem2|Xe[PtF6]}}
[[Xenon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd xeanóin – {{chem2|XeF4}}
[[Xenon tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd xeanóin – {{chem2|XeO4}}
[[Xenic acid]] – Aigéad xeanach – {{chem2|H2XeO4}}
== Y ==
=== [[Ytterbium|Yb]] ([[Iaitirbiam]]) ===
[[Ytterbium(III) chloride]] – Clóiríd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbCl3}}
[[Ytterbium(III) oxide]] – Ocsaíd iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2O3}}
[[Ytterbium(III) sulfate]] – Suilfáit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2(SO4)3}}
[[Ytterbium(III) bromide]] – Bróimíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbBr3}}
[[Ytterbium(III) carbonate]] – Carbónáit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2(CO3)3}}
[[Ytterbium(III) fluoride]] – Fluairíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbF3}}
[[Ytterbium(III) iodide]] – Iaidíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbI3}}
[[Ytterbium(III) nitrate]] – Níotráit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb(NO3)3}}
[[Ytterbium(III) phosphate]] – Fosfáit iaitirbiam(III) – {{chem2|YbPO4}}
[[Ytterbium(III) sulfide]] – Suilfíd iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2S3}}
=== [[Yttrium|Y]] ([[Iitriam]]) ===
[[Yttrium(III) antimonide]] – Antamóníd iitriam(III) – YSb
[[Yttrium(III) arsenate]] – Arsanaít iitriam(III) – {{chem2|YAsO4}}
[[Yttrium(III) arsenide]] – Arsainíd iitriam(III) – YAs
[[Yttrium(III) bromide]] – Bróimíd iitriam(III) – {{chem2|YBr3}}
[[Yttrium(III) fluoride]] – Fluairíd iitriam(III) – {{chem2|YF3}}
[[Yttrium(III) oxide]] – Ocsaíd iitriam(III) – {{chem2|Y2O3}}
[[Yttrium(III) nitrate]] – Níotráit iitriam(III) – {{chem2|Y(NO3)3}}
[[Yttrium(III) sulfide]] – Suilfíd iitriam(III) – {{chem2|Y2S3}}
[[Yttrium(III) sulfate]] – Suilfáit iitriam(III) – {{chem2|Y2(SO4)3}}
[[Yttrium aluminium garnet]] – Garnae iitriam alúmanaim – {{chem2|Y3Al5O12}}
[[Yttrium barium copper oxide]] – Ocsaíd iitriam bairiam copair – {{chem2|YBa2Cu3O7}}
[[Yttrium cadmium]] – Iitriam caidmiam – YCd
[[Yttrium copper]] – Iitriam copar – YCu
[[Yttrium gold]] – Iitriam ór – YAu
[[Yttrium iridium]] – Iitriam iridiam – YIr
[[Yttrium iron garnet]] – Garnae iitriam iarainn – {{chem2|Y3Fe5O12}}
[[Yttrium magnesium]] – Iitriam maignéisiam – YMg
[[Yttrium phosphate]] – Fosfáit iitriam – {{chem2|YPO4}}
[[Yttrium phosphide]] – Fosfíd iitriam – YP
[[Yttrium rhodium]] – Iitriam róidiam – YRh
[[Yttrium silver]] – Iitriam airgid – YAg
[[Yttrium zinc]] – Iitriam sinc – YZn
== Z ==
=== [[Zinc|Zn]] ([[Sinc]]) ===
[[Zinc arsenide]] – Arsainíd since – {{chem2|Zn3As2}}
[[Zinc bromide]] – Bróimíd since – {{chem2|ZnBr2}}
[[Zinc carbonate]] – Carbónáit since – {{chem2|ZnCO3}}
[[Zinc chloride]] – Clóiríd since – {{chem2|ZnCl2}}
[[Zinc cyanide]] – Ciainíd since – {{chem2|Zn(CN)2}}
[[Zinc diphosphide]] – Déifhosfíd since – {{chem2|ZnP2}}
[[Zinc fluoride]] – Fluairíd since – {{chem2|ZnF2}}
[[Zinc iodide]] – Iaidíd since – {{chem2|ZnI2}}
[[Zinc nitrate]] – Níotráit since – {{chem2|Zn(NO3)2}}
[[Zinc oxide]] – Ocsaíd since – ZnO
[[Zinc phosphide]] – Fosfíd since – {{chem2|Zn3P2}}
[[Zinc pyrophosphate]] – Pireafosfáit since – {{chem2|Zn2P2O7}}
[[Zinc selenate]] – Seiléanáit since – {{chem2|ZnSeO4}}
[[Zinc selenide]] – Seiléiníd since – ZnSe
[[Zinc selenite]] – Seiléinít since – {{chem2|ZnSeO3}}
[[Zinc selenocyanate]] –Seilínocianáit since – {{chem2|Zn(SeCN)2}}
[[Zinc sulfate]] – Suilfáit since – {{chem2|ZnSO4}}
[[Zinc sulfide]] – Suilfíd since – ZnS
[[Zinc sulfite]] – Suilfít since – {{chem2|ZnSO3}}
[[Zinc telluride]] – Teallúiríd since – ZnTe
[[Zinc thiocyanate]] – Tiaicianáit since – {{chem2|Zn(SCN)2}}
[[Zinc tungstate]] – Tungstáit since – {{chem2|ZnWO4}}
=== [[Zirconium|Zr]] ([[Siarcóiniam]]) ===
[[Zirconia hydrate]] – Hiodráit siarcóinia – {{chem2|ZrO2*''n''H2O}}
[[Zirconium boride]] – Bóiríd siarcóiniam – {{chem2|ZrB2}}
[[Zirconium carbide]] – Cairbíd siarcóiniam – ZrC
[[Zirconium(IV) chloride]] – Clóiríd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrCl4}}
[[Zirconium(IV) oxide]] – Ocsaíd sarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrO2}}
[[Zirconium hydroxide]] – Hiodrocsaíd siarcóiniam – {{chem2|Zr(OH)4}}
[[Zirconium orthosilicate]] – Ortasileacáit siarcóiniam – {{chem2|ZrSiO4}}
[[Zirconium nitride]] – Nítríd siarcóiniam – ZrN
[[Zirconium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd siarcóiniam – {{chem2|ZrF4}}
[[Zirconium tetrahydroxide]] – Teitrea-hiodrocsaíd siarcóiniam – {{chem2|H4O4Zr}}
[[Zirconium tungstate]] –Tungstáit siarcóiniam – {{chem2|ZrW2O8}}
[[Zirconyl bromide]] – Bróimíd siarcóinile – {{chem2|ZrOBr2}}
[[Zirconyl chloride]] – Clóiríd siarcóinile – {{chem2|ZrOCl2}}
[[Zirconyl nitrate]] – Níotráit siarcóinile – {{chem2|ZrO(NO3)2}}
[[Zirconyl sulfate]] – Suilfáit siarcóinile – {{chem2|ZrOSO4}}
[[Zirconium dioxide]] – Dé-ocsaíd siarcóiniam – {{chem2|ZrO2}}
[[Zirconium(IV) sulfide]] – Suilfíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrS2}}
[[Zirconium(IV) silicide]] – Silícíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrSi2}}
[[Zirconium(IV) silicate]] – Sileacáit siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrSiO4}}
[[Zirconium(IV) fluoride]] – Fluairíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrF4}}
[[Zirconium(IV) bromide]] – Bróimíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrBr4}}
[[Zirconium(IV) iodide]] – Iaidíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrI4}}
[[Zirconium(IV) hydroxide]] – Hiodrocsaíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|Zr(OH)4}}
[[Schwartz's reagent]] – Imoibrí Schwartz – {{chem2|C10H11ClZr}}
[[Zirconium propionate]] – Próipianáit siarcóiniam – {{chem2|Zr(CH3CH2COO)4}}
[[Zirconium tungstate]] – Tungstáit siarcóiniam – {{chem2|Zr(WO4)2}}
[[Zirconium(II) hydride]] – Hidríd siorcóiniam(II) – {{chem2|ZrH2}}
[[Lead zirconate titanate]] – Tíotánáit siorcónáite luaidhe – {{chem2|Pb(Zr_{''x''}Ti_{1−''x''}O3)}}
sglkyhwtei9ubgxtzy3zgosa13sp1nw
1330755
1330753
2026-10-27T13:45:09Z
Ériugena
188
1330755
wikitext
text/x-wiki
Cé go ndéantar tagairt d'fhormhór na gcomhdhúl lena n-ainmneacha córasacha [[Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí|IUPAC]] (ag leanúint [[Ainmníocht Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí (AIGCF)|ainmníocht IUPAC]] ), coinníodh ainmneacha traidisiúnta freisin i gcás ina bhfuil siad in úsáid fhorleathan nó i gcás ina bhfuil spéis shuntasach stairiúil iontu.
== A ==
=== [[Achtainiam|Ac]] ([[Achtainiam]]) ===
[[Actinium(III) chloride]] – [[Clóiríd aictiniam(III)]] – {{chem2|AcCl3}}
[[Actinium(III) fluoride]] –[[Fluairíd aictiniam(III)]] – {{chem2|AcF3}}
[[Actinium(III) oxide]] – [[Ocsaíd achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac2O3}}
[[Actinium(III) sulfide]] – [[Sulfíd achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac2S3}}
[[Actinium(III) nitrate]] – [[Níotráit achtainiam(III)]] – {{chem2|Ac(NO3)3}}
[[Actinium(III) bromide]] – [[Bróimíd achtainiam(III)]] – {{chem2|AcBr3}}
[[Actinium(III) hydroxide]] – [[Hiodrocsaíd achtiniam(III)]] – {{chem2|Ac(OH)3}}
[[Actinium(III) iodide]] – [[Iaidíd achtiniam(III)]] – {{chem2|AcI3}}
[[Actinium(III) phosphate]] – [[Fosfáit achtainiam(III)]] – {{chem2|AcPO4}}
=== [[Aluminium|Al]] ([[Alúmanam]]) ===
[[Aluminium antimonide]] – [[Antamóiníd alúmanaim]] – AlSb
[[Aluminium arsenate]] – [[Arsanáit alúmanaim]] – {{chem2|AlAsO4}}
[[Aluminium arsenide]] – [[Arsainíd alúmanaim]] – AlAs
[[Aluminium diboride]] – [[Débhóiríd alúmanaim]] – {{chem2|AlB2}}
[[Aluminium bromide]] – Bróimíd alúmanaim – {{chem2|AlBr3}}
[[Aluminium carbide]] – Cairbíd alúmanaim – {{chem2|Al4C3}}
[[Aluminium iodide]] – Iaidíd alúmanaim – {{chem2|AlI3}}
[[Aluminium nitride]] – Nítríd alúmanaim – AlN
[[Aluminium oxide]] – Ocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al2O3}}
[[Aluminium phosphide]] – Fosfíd alúmanaim – AlP
[[Aluminium chloride]] – Clóiríd alúmanaim – {{chem2|AlCl3}}
[[Aluminium fluoride]] – Fluairíd alúmanaim – {{chem2|AlF3}}
[[Aluminium hydroxide]] – Hiodrocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al(OH)3}}
[[Aluminium nitrate]] – Níotráit alúmanaim – {{chem2|Al(NO3)3}}
[[Aluminium sulfide]] – Suilfíd alúmanaim – {{chem2|Al2S3}}
[[Aluminium sulfate]] – Suilfáit alúmanaim – {{chem2|Al2(SO4)3}}
[[Aluminium potassium sulfate]] – Suilfáit alúmanaim agus potaisiam – {{chem2|KAl(SO4)2}}
[[Aluminium hydride]] – Hiodríd alúmanaim – {{chem2|AlH3}}
=== [[Americium|Am]] ([[Aimeiricam]]) ===
[[Americium(II) bromide]] – [[Bróimíd aimeiriciam(II)]] – {{chem2|AmBr2}}
[[Americium(III) bromide]] – Bróimíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmBr3}}
[[Americium(II) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(II) – {{chem2|AmCl2}}
[[Americium(III) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmCl3}}
[[Americium(III) fluoride]] – Fluairíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmF3}}
[[Americium(IV) fluoride]] – Fluairíd aimeiriciam(IV) – {{chem2|AmF4}}
[[Americium(II) iodide]] – Iaidíd aimeiriciam(II) – {{chem2|AmI2}}
[[Americium(III) iodide]] – Iaidíd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmI3}}
[[Americium dioxide]] – Dé-ocsaíd aimeiriciam – {{chem2|AmO2}}
=== {{chem2|NH3}}/[[Ammonium|{{chem2|[NH4]+}}]] ([[Amóinia]] ) ===
[[Ammonia]] – [[Amóinia]] – {{chem2|NH3}}
[[Ammonium azide]] – Aisíd amóiniam – {{chem2|[NH4]N3}}
[[Ammonium bicarbonate]] – [[Décharbónáit amóiniam]] – {{chem2|[NH4]HCO3}}
[[Ammonium bisulfate]] – Déshuilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]HSO4}}
[[Ammonium bromide]] – Bróimíd amóiniam – {{chem2|NH4Br}}
[[Ammonium chromate]] – Crómáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2CrO4}}
[[Ammonium cerium(IV) nitrate]] – Níotráit amóiniam agus ceiriam(IV) – {{chem2|[NH4]2[Ce(NO3)6]}}
[[Ammonium cerium(IV) sulfate]] – Suilfáit amóiniam agus ceiriam(IV) – {{chem2|[NH4]4[Ce(SO4)4]}}
[[Ammonium chloride]] – Clóiríd amóiniam – {{chem2|[NH4]Cl}}
[[Ammonium chlorate]] – Clóráit amóiniam – {{chem2|[NH4]ClO3}}
[[Ammonium cyanide]] – Ciainíd amóiniam – {{chem2|[NH4]CN}}
[[Ammonium dichromate]] – Déchrómáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2Cr2O7}}
[[Ammonium dihydrogen phosphate]] – Déhiodríginfosfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]H2PO4}}
[[Ammonium hexafluoroaluminate]] – Heicseafluairíalúmanaít amóiniam – AlF<sub>6</sub>H<sub>12</sub>N<sub>3</sub>
[[Ammonium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit amóiniam – F<sub>6</sub>H<sub>4</sub>NP
[[Ammonium hexachloroplatinate]] – Heicseaclóiríplatanáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2[PtCl6]}}
[[Ammonium hexafluorosilicate]] – Heicseafluairísileacáit amóiniam
[[Ammonium hexafluorotitanate]] – Heicseafluairítiotanáit amóiniam
[[Ammonium hexafluorozirconate]] – Heicseafluairísiarcónáit amóiniam
[[Ammonium hydroxide]] – Hiodrocsaíd amóiniam – {{chem2|[NH4]OH}}
[[Ammonium nitrate]] – Níotráit amóiniam – {{chem2|[NH4]NO3}}
[[Ammonium orthomolybdate]] – Ortaimolabdáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2MoO4}}
[[Ammonium sulfamate]] – Suilfaimáit amóiniam – {{chem2|[NH4]SO3NH2}}
[[Ammonium sulfide]] – Suilfíd amóiniam – {{chem2|[NH4]2S}}
[[Ammonium sulfite]] – Suilfít amóiniam – {{chem2|[NH4]2SO3}}
[[Ammonium sulfate]] – Suilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2SO4}}
[[Ammonium perchlorate]] – Sárchlóráit amóiniam – {{chem2|[NH4]ClO4}}
[[Ammonium permanganate]] – Sár-mhangaináit amóiniam – {{chem2|[NH4]MnO4}}
[[Ammonium persulfate]] – Sárshuilfáit amóiniam – {{chem2|[NH4]2S2O8}}
[[Reinecke's salt|Ammonium diamminetetrathiocynatochromate(III)]] – Dé-aimínteitreatiicianáit cróimiam(III) amóiniam – {{chem2|[NH4][Cr(SCN)4(NH3)2]}}
[[Ammonium thiocyanate]] – Tiicianáit amóiniam – {{chem2|[NH4]SCN}}
[[Ammonium triiodide]] – Trí-iaidíd amóiniam – {{chem2|[NH4][I3]}}
[[Diammonium dioxido(dioxo)molybdenum]] – Dé-amóiniam dé-ocsaíd(dé-ocsa)molabdaim – {{chem2|H8MoN2O4}}
[[Diammonium phosphate]] – Dé-amóiniam fosfáit – {{chem2|[NH4]2HPO4}}
[[Tetramethylammonium perchlorate]] – Teitreametilamóiniam sárchlóráit – {{chem2|[N(CH3)4]ClO4}}
=== [[Antimony|Sb]] ([[Antamón]]) ===
[[Stibine|Antimony hydride]] (stybine) – Hiodríd antamóin (stibín) – {{chem2|SbH3}}
[[Antimony pentachloride]] – [[Peinteaclóiríd Antamóin|Peinteaclóiríd antamóin]] – {{chem2|SbCl5}}
[[Antimony pentafluoride]] – Peinteafluairíd antamóin – {{chem2|SbF5}}
[[Antimony potassium tartrate]] – Tartráit antamóin agus potaisiam – {{chem2|K2Sb2(C4H2O6)2}}
[[Antimony sulfate]] – Suilfáit antamóin – {{chem2|Sb2(SO4)3}}
[[Antimony trichloride]] – Tríchlóiríd antamóin – {{chem2|SbCl3}}
[[Antimony trifluoride]] – Trífluairíd antamóin – {{chem2|SbF3}}
[[Antimony trioxide]] – Trí-ocsaíd antamóin – {{chem2|Sb2O3}}
[[Antimony trisulfide]] – [[Tríshuilfíd antamóin]] – {{chem2|Sb2S3}}
[[Antimony pentasulfide]] – Peinteashuilfíd antamóin – {{chem2|Sb2S5}}
=== [[Argon|Ar]] ([[Argón]]) ===
[[Argon fluorohydride]] – [[Fluraihidríd argóin]] – HArF
=== [[Arsenic|As]] ([[Airsín]] ) ===
[[Arsenic trifluoride]] – [[Trífhluairíd arsanaice]] – {{chem2|AsF3}}
[[Arsenic triiodide]] – Trí-iaidíd arsanaice – AsI<sub>3</sub>
[[Arsenic pentafluoride]] – Peinteafluairíd arsanaice – {{chem2|AsF5}}
[[Arsenic trioxide]] (Arsenic(III) oxide) – Trí-ocsaíd arsanaice (ocsaíd arsaenach(III)) – {{chem2|As2O3}}
[[Arsenous acid]] – Aigéad arsanúil – {{chem2|As(OH)3}}
[[Arsenic acid]] – Aigéad arsanaice – {{chem2|AsO(OH)3}}
[[Arsine]] – Airsín – {{chem2|AsH3}}
== B ==
=== [[Barium|Ba]] ([[Bairiam]]) ===
[[Barium azide]] – [[Aisíd bhairiam]] – {{chem2|Ba(N3)2}}
[[Barium bromide]] – Bróimíd bhairiam – {{chem2|BaBr2}}
[[Barium carbonate]] – Carbónáit bhairiam – {{chem2|BaCO3}}
[[Barium chlorate]] – Clóráit bhairiam – {{chem2|Ba(ClO3)2}}
[[Barium chloride]] – Clóiríd bhairiam – {{chem2|BaCl2}}
[[Barium chromate]] – Crómáit bhairiam – {{chem2|BaCrO4}}
[[Barium ferrate]] – Fearráit bhairiam – {{chem2|BaFeO4}}
[[Barium ferrite]] – Feirít bhairiam – {{chem2|BaFe12O19}}
[[Barium fluoride]] – Fluairíd bhairiam – {{chem2|BaF2}}
[[Barium hydroxide]] – Hiodrocsaíd bhairiam – {{chem2|Ba(OH)2}}
[[Barium hexaboride]] – Heicseabhóiríd bhairiam – BaB<sub>6</sub>
[[Barium iodide]] – Iaidíd bhairiam – {{chem2|BaI2}}
[[Barium manganate]] – Mangaináit bhairiam – {{chem2|BaMnO4}}
[[Barium nitrate]] – Níotráit bhairiam – {{chem2|Ba(NO3)2}}
[[Barium oxalate]] – Ocsaláit bhairiam – {{chem2|Ba(C2O4)}}
[[Barium oxide]] – Ocsaíd bhairiam – BaO
[[Barium permanganate]] – Sár-mhangaináit bhairiam – {{chem2|Ba(MnO4)2}}
[[Barium peroxide]] – Sárocsaíd bhairiam – {{chem2|BaO2}}
[[Barium sulfate]] – Suilfáit bhairiam – {{chem2|BaSO4}}
[[Barium sulfide]] – Suilfíd bhairiam – BaS
[[Barium titanate]] – Tiotanáit bhairiam – {{chem2|BaTiO3}}
[[Barium thiocyanate]] – Tiicianáit bhairiam – {{chem2|Ba(SCN)2}}
=== [[Beryllium|Be]] ([[Beirilliam]]) ===
[[Beryllium borohydride]] – [[Bóraihidríd bheirilliam]] – {{chem2|Be[BH4]2}}
[[Beryllium bromide]] – Bróimíd bheirilliam – {{chem2|BeBr2}}
[[Beryllium carbonate]] – Carbónáit bheirilliam – {{chem2|BeCO3}}
[[Beryllium chloride]] – Clóiríd bheirilliam – {{chem2|BeCl2}}
[[Beryllium fluoride]] – Fluairíd bheirilliam – {{chem2|BeF2}}
[[Beryllium hydride]] – Hiodríd bheirilliam – {{chem2|BeH2}}
[[Beryllium hydroxide]] – Hiodrocsaíd bheirilliam – {{chem2|Be(OH)2}}
[[Beryllium iodide]] – Iaidíd bheirilliam – {{chem2|BeI2}}
[[Beryllium nitrate]] – Níotráit bheirilliam – {{chem2|Be(NO3)2}}
[[Beryllium nitride]] – Nítríd bheirilliam – {{chem2|Be3N2}}
[[Beryllium oxide]] – Ocsaíd bheirilliam – BeO
[[Beryllium sulfate]] – Suilfáit bheirilliam – {{chem2|BeSO4}}
[[Beryllium sulfide]] – Suilfíd bheirilliam – BeS
[[Beryllium telluride]] – Teallúiríd bheirilliam – BeTe
=== [[Bismuth|Bi]] ([[Biosmat]]) ===
[[Bismuth chloride]] – Clóiríd bhiosmait – BiCl<sub>3</sub>
[[Bismuth ferrite]] – Feirít bhiosmait – {{chem2|BiFeO3}}
[[Bismuth hydroxide]] – Hiodrocsaíd bhiosmait – BiH<sub>3</sub>O<sub>3</sub>
[[Bismuth(III) iodide]] – Iaidíd bhiosmait(III) – BiI<sub>3</sub>
[[Bismuth(III) nitrate]] – Níotráit bhiosmait(III) – BiN<sub>3</sub>O<sub>9</sub>
[[Bismuth(III) oxide]] – Ocsaíd bhiosmait(III) – {{chem2|Bi2O3}}
[[Bismuth oxychloride]] – Ocsaiclóiríd bhiosmait – BiOCl
[[Bismuth pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhiosmait – {{chem2|BiF5}}
[[Bismuth(III) sulfide]] – Suilfíd bhiosmait(III) – Bi<sub>2</sub>S<sub>3</sub>
[[Bismuth(III) telluride]] – Teallúiríd bhiosmait(III) – {{chem2|Bi2Te3}}
[[Bismuth tribromide]] – Tríbhróimíd bhiosmait – {{chem2|BiBr3}}
[[Bismuth ]] – Tungstáit bhiosmait – {{chem2|Bi2WO6}}
=== [[Boron|B]] ([[Bórón]]) ===
[[Borane]] – Bórán – {{chem2|BH3}}
[[Borax]] – Bórás – {{chem2|Na2B4O7*10H2O}}
[[Borazine]] – Bóraisín – {{chem2|B3H6N3}}
[[Borazocine]] – Bórasóisín – {{chem2|B4H8N4}}
[[Boric acid]] – Aigéad bórach – {{chem2|H3BO3}}
[[Boron carbide]] – Cairbíd bhóróin – {{chem2|B4C}}
[[Boron nitride]] – Nítríd bhóróin – BN
[[Boron phosphate]] – Fosfáit bhóróin – {{chem2|BPO4}}
[[Boron phosphide]] – Fosfíd bhóróin – BP
[[Boron suboxide]] – Fo-ocsaíd bhóróin – {{chem2|B6O}}
[[Boron tribromide]] – Tríbhróimíd bhóróin – {{chem2|BBr3}}
[[Boron trichloride]] – Tríchlóiríd bhóróin – {{chem2|BCl3}}
[[Boron trifluoride]] – Trífhluairíd bhóróin – {{chem2|BF3}}
[[Boron triiodide]] – Trí-iaidíd bhóróin – BI<sub>3</sub>
[[Boron trioxide|Boron oxide]] – Trí-ocsaíd bhóróin (ocsaíd bóróin) – {{chem2|B2O3}}
[[Boroxine]] – Bórocsaín – {{chem2|B3H3O3}}
[[Calcium hexaboride]] – Heicseabhóiríd chailciam – {{chem2|CaB6}}
[[Decaborane]] – Deacabórán – {{chem2|B10H14}}
[[Diborane]] – Débhórán – {{chem2|B2H6}}
[[Diboron tetrachloride]] – Teitreachlóiríd dhébhóróin – {{chem2|B2Cl4}}
[[Diboron tetrafluoride]] – Teitreafluairíd débhóróin – {{chem2|B2F4}}
[[Fluoroboric acid]] – Aigéad fluarabhórach – {{chem2|HBF4}}
[[Hexaborane(10)]] – Heicseabhórán(10) – {{chem2|B6H10}}
[[Hexaborane(12)]] – Heicseabhórán(12) – {{chem2|B6H12}}
[[Lanthanum hexaboride]] – Heicseabhóiríd lantainim – {{chem2|LaB6}}
[[Magnesium diboride]] – Débhóiríd mhaignéisiam – {{chem2|MgB2}}
[[Metaboric acid]] – Aigéad meiteabhórach – {{chem2|H3B3O6}}
[[Octadecaborane]] – Ochtdeacabhórán – {{chem2|B18H22}}
[[Ortho-carborane]] – Ortacharbórán – {{chem2|C2B10H12}}
[[Pentaborane]] – Peinteabhórán – {{chem2|B5H9}}
[[Pentaborane(11)]] – Peinteabhórán(11) – {{chem2|B5H11}}
[[Sodium metaborate]] – Meiteabhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO2}}
[[Sodium perborate]] – Sárbhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO3}}
[[Sodium tetrahydroxyborate]] – Teitrhiodrocsabhóráit sóidiam – {{chem2|NaB(OH)4}}
[[Tetraborane]] – Teitreabhórán – {{chem2|B4H10}}
[[Tetrahydroxydiboron]] – Teitrhiodrocsabhóróin – {{chem2|B2H4O4}}
=== [[Bromine|Br]] ([[Bróimín]]) ===
[[Bromine monochloride]] – Monaclóiríd bhróimín – BrCl
[[Bromine pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhróimín – {{chem2|BrF5}}
[[Perbromic acid]] – Aigéad sárbhrómac– {{chem2|HBrO4}}
[[Aluminium bromide| Bróimíd aluminium]] – Bróimíd alúmanaim – {{chem2|AlBr3}}
[[Ammonium bromide]] – Bróimíd amóiniam – {{chem2|NH4Br}}
[[Boron tribromide]] – Tríbhróimíd bhóróin – {{chem2|BBr3}}
[[Bromic acid]] – Aigéad Brómach– {{chem2|HBrO3}}
[[Bromine monoxide]] – Mónaocsaíd bhróimín – {{chem2|Br2O}}
[[Bromine pentafluoride]] – Peinteafluairíd bhróimín – {{chem2|BrF5}}
[[Bromine trifluoride]] – Trífhluairíd bhróimín – {{chem2|BrF3}}
[[Bromine monofluoride]] – Mónafluairíd bhróimín – BrF
[[Calcium bromide]] – Bróimíd chailciam – {{chem2|CaBr2}}
[[Carbon tetrabromide]] – Teitreabróimíd charbóin – {{chem2|CBr4}}
[[Copper(I) bromide]] – Bróimíd chopair(I) – CuBr
[[Copper(II) bromide]] – Bróimíd chopair(II) – {{chem2|CuBr2}}
[[Hydrobromic acid]] – Aigéad hiodrabhrómach – HBr(aq)
[[Hydrogen bromide]] – Bróimíd hidrigine – HBr
[[Hypobromous acid]] – Aigéad hipeabrómúil – HOBr
[[Iodine monobromide]] – Mónabhróimíd iaidín – IBr
[[Iron(II) bromide]] – Bróimíd iarainn(II) – {{chem2|FeBr2}}
[[Iron(III) bromide]] – Bróimíd iarainn(III) – {{chem2|FeBr3}}
[[Lead(II) bromide]] – Bróimíd luaidhe(II) – {{chem2|PbBr2}}
[[Lithium bromide]] – Bróimíd litiam – LiBr
[[Magnesium bromide]] – Bróimíd maignéisiam – {{chem2|MgBr2}}
[[Mercury(I) bromide]] – Bróimíd mearcair(I) – {{chem2|Hg2Br2}}
[[Mercury(II) bromide]] – Bróimíd mearcair(II) – {{chem2|HgBr2}}
[[Nitrosyl bromide]] – Bróimíd níotraisil – NOBr
[[Phosphorus pentabromide]] – Peinteabróimíd fosfair – {{chem2|PBr5}}
[[Phosphorus tribromide]] – Tríbhróimíd fosfair – {{chem2|PBr3}}
[[Phosphorus heptabromide]] – Heipteabróimíd fosfair – PBr<sub>7</sub>
[[Potassium bromide]] – Bróimíd potaisiam – KBr
[[Potassium bromate]] – Brómáit potaisiam – {{chem2|KBrO3}}
[[Potassium perbromate]] – Sárbhrómáit potaisiam – {{chem2|KBrO4}}
[[Tribromosilane]] – Tríbhróimísileán – {{chem2|HSiBr3}}
[[Silicon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd sileacain – {{chem2|SiBr4}}
[[Silver bromide]] – Bróimíd airgid – AgBr
[[Sodium bromide]] – Bróimíd sóidiam – NaBr
[[Sodium bromate]] – Brómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO3}}
[[Sodium perbromate]] – Sárbhrómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO4}}
[[Thionyl bromide]] – Bróimíd tiainile – {{chem2|SOBr2}}
[[Tin(II) bromide]] – Bróimíd stáin(II) – {{chem2|SnBr2}}
[[Zinc bromide]] – Bróimíd since – {{chem2|ZnBr2}}
== C ==
=== [[Cadmium|Cd]] ([[Caidmiam]]) ===
[[Cadmium arsenide]] – Arsainíd chaidmiam – {{chem2|Cd3As2}}
[[Cadmium bromide]] – Bróimíd chaidmiam – {{chem2|CdBr2}}
[[Cadmium chloride]] – Clóiríd chaidmiam – {{chem2|CdCl2}}
[[Cadmium fluoride]] – Fluairíd chaidmiam – {{chem2|CdF2}}
[[Cadmium iodide]] – Iaidíd chaidmiam – {{chem2|CdI2}}
[[Cadmium nitrate]] – Níotráit chaidmiam – {{chem2|Cd(NO3)2}}
[[Cadmium oxide]] – Ocsaíd chaidmiam – CdO
[[Cadmium phosphide]] – Fosfíd chaidmiam – {{chem2|Cd3P2}}
[[Cadmium selenide]] – Seiléiníd chaidmiam – CdSe
[[Cadmium sulfate]] – Suilfáit chaidmiam – {{chem2|CdSO4}}
[[Cadmium sulfide]] – Suilfíd chaidmiam – CdS
[[Cadmium telluride]] – Teallúiríd chaidmiam – CdTe
=== [[Caesium|Cs]] ([[Caeisiam]]) ===
[[Caesium bicarbonate]] – Décharbónáit chaeisiam – {{chem2|CsHCO3}}
[[Caesium bromide]] – Bróimíd chaeisiam – CsBr
[[Caesium carbonate]] – Carbónáit chaeisiam – {{chem2|Cs2CO3}}
[[Caesium chloride]] – Clóiríd chaeisiam – CsCl
[[Caesium chromate]] – Crómáit chaeisiam – {{chem2|Cs2CrO4}}
[[Caesium dichloroiodate]] – Déchlóiriaidáit chaeisiam – {{chem2|CsICl2}}
[[Caesium dodecaborate]] – Dódeicibóráit caesiam – {{chem2|Cs2B12H12}}
[[Caesium fluoride]] – Fluairíd chaeisiam – CsF
[[Caesium heptafluoroxenate]] – Heipteafluairíxeanáit chaeisiam – {{chem2|CsXeF7}}
[[Caesium hydride]] – Hiodríd chaeisiam – CsH
[[Caesium hydrogen sulfate]] – Hiodriginsuilfáit chaeisiam – {{chem2|CsHSO4}}
[[Caesium iodide]] – Iaidíd chaeisiam – CsI
[[Caesium monoxide]] – Mónaocsaíd chaeisiam – {{chem2|Cs2O}}
[[Caesium nitrate]] – Níotráit chaeisiam – {{chem2|CsNO3}}
[[Caesium ozonide]] – Ósóníd chaeisiam – {{chem2|CsO3}}
[[Caesium perchlorate]] – Sárchlóráit chaeisiam – {{chem2|CsClO4}}
[[Caesium peroxide]] – Sárocsaíd chaeisiam – {{chem2|Cs2O2}}
[[Caesium sulfate]] – Suilfáit chaeisiam – {{chem2|Cs2SO4}}
[[Caesium superoxide]] – Sárocsaíd chaeisiam – {{chem2|CsO2}}
[[Caesium triiodide]] – Trí-iaidíd chaeisiam – {{chem2|CsI3}}
=== [[Californium|Cf]] ([[Calafoirniam]]) ===
[[Californium(III) bromide]] – Bróimíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfBr3}}
[[Californium(III) carbonate]] – Carbónáit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2(CO3)3}}
[[Californium(III) chloride]] – Clóiríd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfCl3}}
[[Californium(III) fluoride]] – Fluairíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfF3}}
[[Californium(III) iodide]] – Iaidíd chalafóirniam(III) – {{chem2|CfI3}}
[[Californium(II) iodide]] – Iaidíd chalafóirniam(II) – {{chem2|CfI2}}
[[Californium(III) nitrate]] – Níotráit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf(NO3)3}}
[[Californium(III) oxide]] – Ocsaíd chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2O3}}
[[Californium(III) phosphate]] – Fosfáit chalafóirniam(III) – {{chem2|CfPO4}}
[[Californium(III) sulfate]] – Suilfáit chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2(SO4)3}}
[[Californium(III) sulfide]] – Suilfíd chalafóirniam(III) – {{chem2|Cf2S3}}
[[Californium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd chalafóirniam – CfOF
[[Californium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd chalafóirniam – CfOCl
=== [[Calcium|Ca]] ([[Cailciam]]) ===
[[Calcium bromide]] – Bróimíd chailciam – {{chem2|CaBr2}}
[[Calcium carbide]] – Cairbíd chailciam – {{chem2|CaC2}}
[[Calcium carbonate]] (Precipitated Chalk) – Carbónáit chailciam (Cailc Dheascaithe) – {{chem2|CaCO3}}
[[Calcium chlorate]] – Clóráit chailciam – {{chem2|Ca(ClO3)2}}
[[Calcium chloride]] – Clóiríd chailciam – {{chem2|CaCl2}}
[[Calcium chromate]] – Crómáit chailciam– {{chem2|CaCrO4}}
[[Calcium cyanamide]] – Ciainaimíd cailciam – {{chem2|CaCN2}}
[[Calcium fluoride]] – Fluairíd chailciam – {{chem2|CaF2}}
[[Calcium hydride]] – Hiodríd chailciam – {{chem2|CaH2}}
[[Calcium hydroxide]] – Hiodrocsaíd chailciam – {{chem2|Ca(OH)2}}
[[Calcium monosilicide]] – Mónaisilícíd chailciam – CaSi
[[Calcium oxalate]] – Ocsaláit chailciam – {{chem2|CaC2O4}}
[[Calcium hydroxychloride]] – Hiodrocsaclóiríd chailciam – {{chem2|CaOCl2}}
[[Calcium perchlorate]] – Sárchlóráit chailciam – {{chem2|Ca(ClO4)2}}
[[Calcium permanganate]] – Sármhangaináit chailciam – {{chem2|Ca(MnO4)2}}
[[Calcium sulfate]] ([[gypsum]]) – Suilfáit chailciam (gipsam) – {{chem2|CaSO4}}
[[Calcium thiocyanate]] – Tiicianáit chailciam – {{chem2|C2CaN2S2}}
=== [[Carbon|C]] ([[Carbón]]) ===
[[Carbon dioxide]] – [[Dé-ocsaíd charbóin]] – {{chem2|CO2}}
[[Carbon disulfide]] – Dé-shuilfíd charbóin – {{chem2|CS2}}
[[Carbon monoxide]] – Mónaocsaíd charbóin – CO
[[Carbon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd charbóin – {{chem2|CBr4}}
[[Carbon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd charbóin – {{chem2|CCl4}}
[[Carbon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd charbóin – {{chem2|CF4}}
[[Carbon tetraiodide]] – Teitreaiaidíd charbóin – {{chem2|CI4}}
[[Carbonic acid]] – Aigéad carbónach – {{chem2|H2CO3}}
[[Carbonyl chloride]] – Clóiríd charbóinile – {{chem2|COCl2}}
[[Carbonyl fluoride]] – Fluairíd carbóinile – {{chem2|COF2}}
[[Carbonyl sulfide]] – Suilfíd charbóinile – COS
[[Carboplatin]] – Carbaplaitin – {{chem2|C6H12N2O4Pt}}
=== [[Cerium|Ce]] ([[Ceiriam]]) ===
[[Cerium(III) bromide]] – Bróimíd cheiriam(III) – {{chem2|CeBr3}}
[[Cerium(III) carbonate]] – Carbónáit cheiriam(III) – {{chem2|Ce2(CO3)3}}
[[Cerium(III) chloride]] – Clóiríd cheiriam(III) – {{chem2|CeCl3}}
[[Cerium(III) fluoride]] – Fluairíd cheiriam(III) – {{chem2|CeF3}}
[[Cerium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce(OH)3}}
[[Cerium(III) iodide]] – Iaidíd cheiriam(III) – {{chem2|CeI3}}
[[Cerium(III) nitrate]] – Níotráit cheiriam(III) – {{chem2|Ce(NO3)3}}
[[Cerium(III) oxide]] – Ocsaíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce2O3}}
[[Cerium(III) sulfate]] – Suilfáit cheiriam(III) – {{chem2|Ce2(SO4)3}}
[[Cerium(III) sulfide]] – Suilfíd cheiriam(III) – {{chem2|Ce2S3}}
[[Cerium(IV) hydroxide]] – Hiodrocsaíd ceiriam(IV) – {{chem2|Ce(OH)4}}
[[Cerium(IV) nitrate]] – Níotráit ceiriam(IV) – {{chem2|Ce(NO3)4}}
[[Cerium(IV) oxide]] – Ocsaíd ceiriam(IV) – {{chem2|CeO2}}
[[Cerium(IV) sulfate]] – Suilfáit cheiriam(IV) – {{chem2|Ce(SO4)2}}
[[Cerium oxide|Cerium(III,IV) oxide]] – Ocsaíd cheiriam(III,IV) – {{chem2|Ce3O4}}
[[Ceric ammonium nitrate]] – Níotráit cheireach amóiniam – {{chem2|(NH4)2Ce(NO3)6}}
[[Cerium hexaboride]] – Heicseabhóiríd cheiriam – {{chem2|CeB6}}
[[Cerium aluminium]] – Ceiriam alúmanaim – CeAl
[[Cerium cadmium]] – Ceiriam chaidmiam – CeCd
[[Cerium magnesium]] – Ceiriam mhaignéisiam – CeMg
[[Cerium mercury]] – Ceiriam mhearcair – CeHg
[[Cerium silver]] – Ceiriam airgid – CeAg
[[Cerium thallium]] – Ceiriam tailliam – CeTl
[[Cerium zinc]] – Ceiriam since – CeZn
=== [[Chlorine|Cl]] ([[Clóirín]]) ===
[[Actinium(III) chloride]] – Clóiríd aictiniam(III) – {{chem2|AcCl3}}
[[Aluminium chloride]] – Clóiríd alúmanaim – {{chem2|AlCl3}}
[[Americium(III) chloride]] – Clóiríd aimeiriciam(III) – {{chem2|AmCl3}}
[[Ammonium chloride]] – Clóiríd amóiniam – {{chem2|[NH4]Cl}}
[[Antimony(III) chloride]] – Clóiríd antamóin(III) – {{chem2|SbCl3}}
[[Antimony(V) chloride]] – Clóiríd antamóin(V) – {{chem2|SbCl5}}
[[Arsenic(III) chloride]] – Clóiríd arsaenach(III) – {{chem2|AsCl3}}
[[Barium chloride]] – Clóiríd bhairiam – {{chem2|BaCl2}}
[[Beryllium chloride]] – Clóiríd beirilliam – {{chem2|BeCl2}}
[[Bismuth(III) chloride]] – Clóiríd bhiosmait(III) – {{chem2|BiCl3}}
[[Boron trichloride]] – Tríchlóiríd bhóróin – {{chem2|BCl3}}
[[Bromine monochloride]] – Mónaclóiríd bhróimín – BrCl
[[Cadmium chloride]] – Clóiríd chaidmiam – {{chem2|CdCl2}}
[[Caesium chloride]] – Clóiríd chaesiam – CsCl
[[Calcium chloride]] – Clóiríd chailciam – {{chem2|CaCl2}}
[[Calcium hypochlorite]] – Hipeaclóirít chailciam – {{chem2|Ca(ClO)2}}
[[Carbon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd charbóin – {{chem2|CCl4}}
[[Cerium(III) chloride]] – Clóiríd cheiriam(III) – {{chem2|CeCl3}}
[[Chloramine]] – Clóraimín – {{chem2|NH2Cl}}
[[Chloric acid]] – Aigéad clórach – {{chem2|HClO3}}
[[Chlorine azide]] – Aisíd chlóirín – {{chem2|ClN3}}
[[Chlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO2}}
[[Chlorine monofluoride]] – Mónafluairíd chlóirín – ClF
[[Chlorine monoxide]] – Mónaocsaíd chlóirín – ClO
[[Chlorine pentafluoride]] – Peinteafluairíd chlóirín – {{chem2|ClF5}}
[[Chlorine perchlorate]] – Sárchlóráit chlóirín – {{chem2|Cl2O4}}
[[Chlorine tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd chlóirín – {{chem2|O3ClOOClO3}}
[[Chlorine trifluoride]] – Trífluairíd chlóirín – {{chem2|ClF3}}
[[Chlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO3}}
[[Chloroplatinic acid]] – Aigéad clóiríplatanach – {{chem2|H2[PtCl6]}}
[[Chlorosulfonic acid]] – Aigéad clóirísulfónach – {{chem2|ClSO3H}}
[[Chlorosulfonyl isocyanate]] – Iseaiciaináit chlóirísulfóinile – {{chem2|ClSO2NCO}}
[[Chloryl fluoride]] – Fluairíd chlóirile – {{chem2|ClO2F}}
[[Chromium(II) chloride]] – Clóiríd chróimiam(II) – {{chem2|CrCl2}}
[[Chromium(III) chloride]] – Clóiríd chróimiam(III) – {{chem2|CrCl3}}
[[Chromyl chloride]] – Clóiríd chróimile – {{chem2|CrO2Cl2}}
[[Cisplatin]] – Ciosplatann – {{chem2|[PtCl2(NH3)2]}}
[[Cobalt(II) chloride]] – Clóiríd chobailt(II) – {{chem2|CoCl2}}
[[Copper(I) chloride]] – Clóiríd chopair(I) – CuCl
[[Copper(II) chloride]] – Clóiríd chopair(II) – {{chem2|CuCl2}}
[[Curium(III) chloride]] – Clóiríd chiúiriam(III) – {{chem2|CmCl3}}
[[Cyanogen chloride]] – Clóiríd chianaigine – ClCN
[[Dichlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O2}}
[[Dichlorine heptaoxide]] – Heiptea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O7}}
[[Dichlorine hexoxide]] – Heicsea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O6}}
[[Dichlorine monoxide]] – Aonocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O}}
[[Dichlorine tetroxide]] – Teatrocsaíd déchlóirín – {{chem2|ClOClO3}}
[[Dichlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O3}}
[[Dichlorosilane]] – Déchlóraisiolán – {{chem2|SiH2Cl2}}
[[Disulfur dichloride]] – Déchlóiríd déshulfair – {{chem2|S2Cl2}}
[[Dysprosium(III) chloride]] – Clóiríd diospróisiam(III) – {{chem2|DyCl3}}
[[Erbium(III) chloride]] – Clóiríd eirbiam(III) – {{chem2|ErCl3}}
[[Europium(II) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuCl2}}
[[Europium(III) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(III) – {{chem2|EuCl3}}
[[Gadolinium(III) chloride]] – Clóiríd ghadailiniam(III) – {{chem2|GdCl3}}
[[Gallium trichloride]] – Trí-chlóiríd ghailliam – {{chem2|GaCl3}}
[[Germanium dichloride]] – Déchlóiríd gharmáiniam – {{chem2|GeCl2}}
[[Germanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd gharmáiniam – {{chem2|GeCl4}}
[[Gold(I) chloride]] – Clóiríd óir(I) – AuCl
[[Gold(III) chloride]] – Clóiríd óir(III) – {{chem2|AuCl3}}
[[Hafnium(IV) chloride]] – Clóiríd haifniam(IV) – {{chem2|HfCl4}}
[[Holmium(III) chloride]] – Clóiríd hoilmiam(III) – {{chem2|HoCl3}}
[[Hydrochloric acid]] – Aigéad hidreaclórach – HCl(aq)
[[Hydrogen chloride]] – Clóiríd hidrigine – HCl
[[Hypochlorous acid]] – Aigéad hipeaclórúil – HOCl
[[Indium(I) chloride]] – Clóiríd indiam(I) – InCl
[[Indium(III) chloride]] – Clóiríd indiam(III) – {{chem2|InCl3}}
[[Iodine monochloride]] – Mónaclóiríd iaidín – ICl
[[Iridium(III) chloride]] – Clóiríd iridiam(III) – {{chem2|IrCl3}}
[[Iron(II) chloride]] – Clóiríd iarainn(II) – {{chem2|FeCl2}}
[[Iron(III) chloride]] – Clóiríd iarainn(III) – {{chem2|FeCl3}}
[[Lanthanum chloride]] – Clóiríd lantainim – {{chem2|LaCl3}}
[[Lead(II) chloride]] – Clóiríd luaidhe(II) – {{chem2|PbCl2}}
[[Lithium chloride]] – Clóiríd litiam – LiCl
[[Lithium perchlorate]] – Sárchlóráit litiam – {{chem2|LiClO4}}
[[Lutetium chloride]] – Clóiríd lúitéitiam – {{chem2|LuCl3}}
[[Magnesium chloride]] – Clóiríd mhaignéisiam – {{chem2|MgCl2}}
[[Magnesium perchlorate]] – Sárchlóráit mhaignéisiam – {{chem2|Mg(ClO4)2}}
[[Manganese(II) chloride]] – Clóiríd mhangainéise(II) – {{chem2|MnCl2}}
[[Mercury(I) chloride]] – Clóiríd mhearcair(I) – {{chem2|Hg2Cl2}}
[[Mercury(II) chloride]] – Clóiríd mhearcair(II) – {{chem2|HgCl2}}
[[Mercury(II) perchlorate]] – Sárchlóráit mhearcair(II) – {{chem2|Hg(ClO4)2}}
[[Molybdenum(III) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(III) – {{chem2|MoCl3}}
[[Molybdenum(V) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(V) – {{chem2|MoCl5}}
[[Neodymium(III) chloride]] – Clóiríd neoidimiam(III) – {{chem2|NdCl3}}
[[Neptunium(IV) chloride]] – Clóiríd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpCl4}}
[[Nickel(II) chloride]] – Clóiríd nicile(II) – {{chem2|NiCl2}}
[[Niobium oxide trichloride]] – Trí-chlóiríd ocsaíde niaibiam – {{chem2|NbOCl3}}
[[Niobium(IV) chloride]] – Clóiríd niaibiam(IV) – {{chem2|NbCl4}}
[[Niobium(V) chloride]] – Clóiríd niaibiam(V) – {{chem2|NbCl5}}
[[Nitrogen trichloride]] – Trí-chlóiríd nítrigine – {{chem2|NCl3}}
[[Nitrosyl chloride]] – Clóiríd níotróisil – NOCl
[[Nitryl chloride]] – Clóiríd nítrile – {{chem2|NO2Cl}}
[[Osmium(III) chloride]] – Clóiríd oismiam(III) – {{chem2|OsCl3}}
[[Palladium(II) chloride]] – Clóiríd phallaidiam(II) – {{chem2|PdCl2}}
[[Perchloric acid]] – Aigéad sárchlórach – {{chem2|HClO4}}
[[Perchloryl fluoride]] – Fluairíd sárchlóirile – {{chem2|ClO3F}}
[[Phosgene]] – Foisgéin – {{chem2|COCl2}}
[[Phosphonitrilic chloride trimer]] – Trímhéir chlóiríd fhosfainítríle – {{chem2|(PNCl)3}}
[[Phosphorus oxychloride]] – Ocsaiclóiríd fhosfair – {{chem2|POCl3}}
[[Phosphorus pentachloride]] – Peinteaclóiríd fhosfair – {{chem2|PCl5}}
[[Phosphorus trichloride]] – Trí-chlóiríd fhosfair – {{chem2|PCl3}}
[[Platinum(II) chloride]] – Clóiríd phlatanaim(II) – {{chem2|PtCl2}}
[[Platinum(IV) chloride]] – Clóiríd phlatanaim(IV) – {{chem2|PtCl4}}
[[Plutonium(III) chloride]] – Clóiríd phlútóiniam(III) – {{chem2|PuCl3}}
[[Potassium chlorate]] – Clóráit photaisiam – {{chem2|KClO3}}
[[Potassium chloride]] – Clóiríd photaisiam – KCl
[[Potassium perchlorate]] – Sárchlóráit photaisiam – {{chem2|KClO4}}
[[Praseodymium(III) chloride]] – Clóiríd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrCl3}}
[[Protactinium(V) chloride]] – Clóiríd phrótachtainiam(V) – {{chem2|PaCl5}}
[[Radium chloride]] – Clóiríd raidiam – {{chem2|RaCl2}}
[[Rhenium(III) chloride]] – Clóiríd réiniam(III) – {{chem2|ReCl3}}
[[Rhenium(V) chloride]] – Clóiríd réiniam(V) – {{chem2|ReCl5}}
[[Rhodium(III) chloride]] – Clóiríd róidiam(III) – {{chem2|RhCl3}}
[[Rubidium chloride]] – Clóiríd rubaidiam – RbCl
[[Ruthenium(III) chloride]] – Clóiríd ruitéiniam(III) – {{chem2|RuCl3}}
[[Samarium(III) chloride]] – Clóiríd samairiam(III) – {{chem2|SmCl3}}
[[Scandium chloride]] – Clóiríd scaindiam – {{chem2|ScCl3}}
[[Selenium dichloride]] – Déchlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeCl2}}
[[Selenium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd seiléiniam – {{chem2|SeCl4}}
[[Silicon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd sileacain – {{chem2|SiCl4}}
[[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – AgCl
[[Silver perchlorate]] – Sárchlóráit airgid – {{chem2|AgClO4}}
[[[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – {{chem2|NaClO3}}
[[Sodium chloride]] (table salt, rock salt) – Clóiríd sóidiam (salainn bhoird, salainn charraige) – NaCl
[[Sodium chlorite]] – Clóirít sóidiam – {{chem2|NaClO2}}
[[Sodium hypochlorite]] – Hipeaclóirít sóidiam – NaOCl
[[Sodium perchlorate]] – Sárchlóráit sóidiam – {{chem2|NaClO4}}
[[Strontium chloride]] – Clóiríd strointiam – {{chem2|SrCl2}}
[[Sulfur dichloride]] – Déchlóiríd sulfair – {{chem2|SCl2}}
[[Sulfuryl chloride]] – Clóiríd sulfairile – {{chem2|SO2Cl2}}
[[Tantalum(III) chloride]] – Clóiríd tantalaim (III) – {{chem2|TaCl3}}
[[Tantalum(IV) chloride]] – Clóiríd tantalaim(IV) – {{chem2|TaCl4}}
[[Tantalum(V) chloride]] – Clóiríd tantalaim(V) – {{chem2|TaCl5}}
[[Tellurium tetrachloride]] – Teitreaclóiríd teallúiriam – {{chem2|TeCl4}}
[[Terbium(III) chloride]] – Clóiríd teirbiam(III) – {{chem2|TbCl3}}
[[Tetrachloroauric acid]] – Aigéad teitreaclóraorach – {{chem2|H[AuCl4]}}
[[Thallium(I) chloride]] – Clóiríd tailliam(I) – TlCl
[[Thallium(III) chloride]] – Clóiríd tailliam(III) – {{chem2|TlCl3}}
[[Thionyl chloride]] – Clóiríd tiainile – {{chem2|SOCl2}}
[[Thiophosgene]] – Tiafoisgéin – {{chem2|CSCl2}}
[[Thorium(IV) chloride]] – Clóiríd tóiriam(IV) – {{chem2|ThCl4}}
[[Thulium(III) chloride]] – Clóiríd tiúiliam(III) – {{chem2|TmCl3}}
[[Tin(II) chloride]] – Clóiríd stáin(II) – {{chem2|SnCl2}}
[[Tin(IV) chloride]] – Clóiríd stáin(IV) – {{chem2|SnCl4}}
[[Titanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd tiotáiniam – {{chem2|TiCl4}}
[[Titanium(III) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiCl3}}
[[Trichlorosilane]] – Tríchlóraisiolán – {{chem2|HSiCl3}}
[[Tungsten(IV) chloride]] – Clóiríd tungstain(IV) – {{chem2|WCl4}}
[[Tungsten(V) chloride]] – Clóiríd tungstain(V) – {{chem2|WCl5}}
[[Tungsten(VI) chloride]] – Clóiríd tungstain(VI) – {{chem2|WCl6}}
[[Uranium hexachloride]] – Heicseaclóiríd úráiniam – {{chem2|UCl6}}
[[Uranium(III) chloride]] – Clóiríd úráiniam(III) – {{chem2|UCl3}}
[[Uranium(IV) chloride]] – Clóiríd úráiniam(IV) – {{chem2|UCl4}}
[[Uranium(V) chloride]] – Clóiríd úráiniam(V) – {{chem2|UCl5}}
[[Uranyl chloride]] – Clóiríd úrainile – {{chem2|UO2Cl2}}
[[Vanadium oxytrichloride]] – Ocsaictríchlóiríd vanaidiam – {{chem2|VOCl3}}
[[Vanadium(II) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(II) – {{chem2|VCl2}}
[[Vanadium(III) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(III) – {{chem2|VCl3}}
[[Vanadium(IV) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(IV) – {{chem2|VCl4}}
[[Ytterbium(III) chloride]] – Clóiríd itéirbiam(III) – {{chem2|YbCl3}}
[[Yttrium chloride]] – Clóiríd itriam – {{chem2|YCl3}}
[[Zinc chloride]] – Clóiríd since – {{chem2|ZnCl2}}
[[Zirconium(IV) chloride]] – Clóiríd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrCl4}}
=== [[Chromium|Cr]] ([[Cróimiam]]) ===
[[Chromic acid]] – Aigéad crómach – {{chem2|H2CrO4}}
[[Chromium trioxide]] ([[Chromic acid]]) – Trí-ocsaíd chróimiam (Aigéad crómach) – {{chem2|CrO3}}
[[Chromium(II) chloride]] – Clóiríd chróimiam(II) – {{chem2|CrCl2}}
[[Chromium(II) sulfate]] – Suilfáit chróimiam(II) – {{chem2|CrSO4}}
[[Chromium(III) chloride]] – Clóiríd chróimiam(III) – {{chem2|CrCl3}}
[[Chromium(III) nitrate]] – Níotráit chróimiam(III) – {{chem2|Cr(NO3)3}}
[[Chromium(III) oxide]] – Ocsaíd chróimiam(III) – {{chem2|Cr2O3}}
[[Chromium(III) sulfate]] – Suilfáit chróimiam(III) – {{chem2|Cr2(SO4)3}}
[[Chromium(III) telluride]] – Teallúiríd chróimiam(III) – {{chem2|Cr2Te3}}
[[Chromium(IV) oxide]] – Ocsaíd chróimiam(IV) – {{chem2|CrO2}}
[[Chromium pentafluoride]] – Peinteafluairíd chróimiam – {{chem2|CrF5}}
Chromium sulfide bromide – Bróimíd suilfíde chróimiam – CrSBr
[[Chromyl chloride]] – Clóiríd chróimile – {{chem2|CrO2Cl2}}
[[Chromyl fluoride]] – Fluairíd chróimile – {{chem2|CrO2F2}}
=== [[Cobalt|Co]] ([[Cóbalt]]) ===
[[Cobalt(II) acetate]] – Aicéatáit chóbailt(II) – Co(CH<sub>3</sub>CO<sub>2</sub>)<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) bromide]] – Bróimíd chóbailt(II) – {{chem2|CoBr2}}
[[Cobalt(II) carbonate]] – Carbónáit chóbailt(II) – {{chem2|CoCO3}}
[[Cobalt(II) chloride]] – Clóiríd chóbailt(II) – {{chem2|CoCl2}}
[[Cobalt(II) fluoride]] – Fluairíd chóbailt(II) – CoF<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chóbailt(II) – Co(OH)<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) iodide]] – Iaidíd chóbailt(II) – CoI<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) nitrate]] – Níotráit chóbailt(II) – {{chem2|Co(NO3)2}}
[[Cobalt(II) oxide]] – Ocsaíd chóbailt(II) – CoO
[[Cobalt(II) perchlorate]] – Sárchlóráit chóbailt(II) – Co(ClO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) phosphate]] – Fosfáit chóbailt(II) – Co<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>
[[Cobalt(II) sulfate]] – Suilfáit chóbailt(II) – {{chem2|CoSO4}}
[[Cobalt(II) thiocyanate]] – Tiicianáit chóbailt(II) – Co(SCN)<sub>2</sub>
[[Cobalt(II,III) oxide]] – Ocsaíd chóbailt(II,III) – Co<sub>3</sub>O<sub>4</sub>
[[Cobalt(III) chloride]] – Clóiríd chóbailt(III) – CoCl<sub>3</sub>
[[Cobalt(III) fluoride]] – Fluairíd chóbailt(III) – {{chem2|CoF3}}
[[Cobalt(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chóbailt(III) – Co(OH)<sub>3</sub>
[[Cobalt(III) nitrate]] – Níotráit chóbailt(III) – Co(NO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>
[[Cobalt(III) oxide]] – Ocsaíd chóbailt(III) – Co<sub>2</sub>O<sub>3</sub>
=== [[Copper|Cu]] ([[Copar]]) ===
[[Copper(I) acetylide]] – Aicéitilíd chopair(I) – {{chem2|Cu2C2}}
[[Copper(I) azide]] – Aisíd chopair(I) – CuN<sub>3</sub>
[[Copper(I) bromide]] – Bróimíd chopair(I) – CuBr
[[Copper(I) chloride]] – Clóiríd chopair(I) – CuCl
[[Copper(I) fluoride]] – Fluairíd chopair(I) – CuF
[[Copper(I) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chopair(I) – CuOH
[[Copper(I) iodide]] – Iaidíd chopair(I) – CuI
[[Copper(I) nitrate]] – Níotráit chopair(I) – CuNO<sub>3</sub>
[[Copper(I) oxide]] – Ocsaíd chopair(I) – {{chem2|Cu2O}}
[[Copper(I) phosphide]] – Fosfíd chopair(I) – Cu<sub>3</sub>P
[[Copper(I) selenide]] – Seiléiníd chopair(I) – Cu<sub>2</sub>Se
[[Copper(I) sulfate]] – Suilfáit chopair(I) – {{chem2|CuSO4}}
[[Copper(I) sulfide]] – Suilfíd chopair(I) – {{chem2|Cu2S}}
[[Copper(I) telluride]] – Teallúiríd chopair(I) – Cu<sub>2</sub>Te
[[Copper(I) thiocyanate]] – Tiicianáit chopair(I) – CuSCN
[[Chevreul's salt|Copper(I,II) sulfite]] – Suilfít chopair(I,II) – Cu<sub>3</sub>(SO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) arsenate]] – Arsanaít chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(AsO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) azide]] – Aisíd chopair(II) – {{chem2|Cu(N3)2}}
[[Copper(II) borate]] – Bóráit chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(BO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) bromide]] – Bróimíd chopair(II) – CuBr<sub>2</sub>
[[Copper(II) carbonate]] – Carbónáit chopair(II) – {{chem2|CuCO3}}
[[Basic copper carbonate|Copper(II) carbonate hydroxide]] – Hiodrocsaíd charbónáit copair(II) – Cu<sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)(OH)<sub>2</sub>
[[Copper(II) chlorate]] – Clóráit chopair(II) – Cu(ClO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) chloride]] – Clóiríd chopair(II) – {{chem2|CuCl2}}
[[Copper(II) fluoride]] – Fluairíd chopair(II) – CuF<sub>2</sub>
[[Copper(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd chopair(II) – {{chem2|Cu(OH)2}}
[[Copper(II) nitrate]] – Níotráit chopair(II) – {{chem2|Cu(NO3)2}}
[[Copper(II) oxide]] – Ocsaíd copair(II) – CuO
[[Copper(II) perchlorate]] – Sárchlóráit chopair(II) – Cu(ClO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) phosphate]] – Fosfáit chopair(II) – Cu<sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>
[[Copper(II) selenide]] – Seiléiníd chopair(II) – CuSe
[[Copper(II) selenite]] – Seiléinít chopair(II) – CuSeO<sub>3</sub>
[[Copper(II) sulfate]] – Suilfáit chopair(II) – {{chem2|CuSO4}}
[[Copper(II) sulfide]] – Suilfíd chopair(II) – CuS
[[Copper(II) telluride]] – Teallúiríd chopair(II) – CuTe
[[Copper(II) thiocyanate]] – Tiicianáit chopair(II) – Cu(SCN)<sub>2</sub>
[[Copper oxychloride]] – Ocsaiclóiríd chopair – {{chem2|H3ClCu2O3}}
[[Tetramminecopper(II) sulfate]] – Suilfáit teitreamínhcopair(II) – {{chem2|[Cu(NH3)4]SO4}}
=== [[Curium|Cm]] ([[Ciúiriam]]) ===
[[Curium(III) chloride]] – Clóiríd chiúiriam(III) – {{chem2|CmCl3}}
[[Curium(III) oxide]] – Ocsaíd chiúiriam(III) – {{chem2|Cm2O3}}
[[Curium(IV) oxide]] – Ocsaíd chiúiriam(IV) – {{chem2|CmO2}}
[[Curium hydroxide]] – Hiodrocsaíd chiúiriam – {{chem2|Cm(OH)3}}
=== CN ([[Ciainíd ]]) ===
[[Cyanogen bromide]] – [[Bróimíd chiainigine]] – BrCN
[[Cyanogen chloride]] – Clóiríd chiainigine – ClCN
[[Cyanogen iodide]] – Iaidíd chiainigine – ICN
[[Cyanogen]] – Ciainigine – {{chem2|(CN)2}}
[[Cyanuric chloride]] – Clóiríd chiainúrach – {{chem2|C3Cl3N3}}
[[Cyanogen thiocyanate]] – Tiicianáit chiainigine – {{chem2|CNSCN}}
[[Cyanogen selenocyanate]] – Seiléiniicianáit chiainigine – {{chem2|CNSeCN}}
[[Cyanogen azide]] – Aisíd chiainigine – {{chem2|N3CN}}
== D ==
=== [[Dysprosium|Dy]] ([[Diospróisiam]]) ===
[[Dysprosium(II) chloride]] – [[Clóiríd diospróisiam(II)]] – {{chem2|DyCl2}}
[[Dysprosium(II) iodide]] – Iaidíd diospróisiam(II) – {{chem2|DyI2}}
[[Dysprosium(III) acetate]] – Aicéatáit diospróisiam(III) – {{Chem2|Dy(CH3COO)3}}
[[Dysprosium(III) bromide]] – Bróimíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyBr3}}
[[Dysprosium(III) carbonate]] – Carbónáit diospróisiam(III) – Dy<sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>
[[Dysprosium(III) chloride]] – Clóiríd diospróisiam(III) – {{chem2|DyCl3}}
[[Dysprosium(III) fluoride]] – Fluairíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyF3}}
[[Dysprosium(III) iodide]] – Iaidíd diospróisiam(III) – {{chem2|DyI3}}
[[Dysprosium(III) nitrate]] – Níotráit diospróisiam(III) – {{Chem2|Dy(NO3)3}}
[[Dysprosium(III) oxalate]] – Ocsaláit diospróisiam(III) – Dy<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>
[[Dysprosium(III) oxide]] – Ocsaíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2O3}}
[[Dysprosium(III) phosphate]] – Fosfáit diospróisiam(III) – {{chem2|DyPO4}}
[[Dysprosium(III) selenide]] – Seiléiníd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2Se3}}
[[Dysprosium(III) sulfide]] – Suilfíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2S3}}
[[Dysprosium(III) sulfate]] – Suilfáit diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2(SO4)3}}
[[Dysprosium(III) telluride]] – Teallúiríd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2Te3}}
[[Dysprosium arsenide]] – Arsainíd diospróisiam – {{Chem2|DyAs}}
[[Dysprosium bismuthide]] – Biosmaitíd diospróisiam – {{Chem2|DyBi}}
[[Dysprosium iodate]] – Iaidáit diospróisiam – {{Chem2|Dy(IO3)3}}
[[Dysprosium monosulfide]] – Mónaisuilfíd diospróisiam – {{Chem2|DyS}}
[[Dysprosium nitride]] – Nítríd diospróisiam – {{Chem2|DyN}}
[[Dysprosium phosphide]] – Fosfíd diospróisiam – {{Chem2|DyP}}
[[Dysprosium stannate]] – Stannáit diospróisiam – {{Chem2|Dy2Sn2O7}}
[[Dysprosium titanate]] – Tiotanáit diospróisiam – {{chem2|Dy2Ti2O7}}
== E ==
=== [[Einsteinium|Es]] ([[Einstéiniam]]) ===
[[Einsteinium(III) bromide]] – Bróimíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsBr3}}
[[Einsteinium(III) carbonate]] – Carbónáit einstéiniam(III) – {{chem2|Es2(CO3)3}}
[[Einsteinium(III) chloride]] – Clóiríd einstéiniam(III) – {{chem2|EsCl3}}
[[Einsteinium(III) fluoride]] – Fluairíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsF3}}
[[Einsteinium(III) iodide]] – Iaidíd einstéiniam(III) – {{chem2|EsI3}}
[[Einsteinium(III) nitrate]] – Níotráit einstéiniam(III) – {{chem2|Es(NO3)3}}
[[Einsteinium(III) oxide]] – Ocsaíd einstéiniam(III) – {{chem2|Es2O3}}
[[Einsteinium(III) phosphate]] – Fosfáit einstéiniam(III) – {{chem2|EsPO4}}
[[Einsteinium(III) sulfate]] – Suilfáit einstéiniam(III) – {{chem2|Es2(SO4)3}}
[[Einsteinium(III) sulfide]] – Suilfíd einstéiniam(III) – {{chem2|Es2S3}}
=== [[Erbium|Er]] ([[Eirbiam]]) ===
[[Erbium-copper]] – Eirbiam-copar – ErCu
[[Erbium-gold]] – Eirbiam-ór – ErAu
[[Erbium-iridium]] – Eirbiam-iridiam – ErIr
[[Erbium-silver]] – Eirbiam-airgead – ErAg
[[Erbium hexaboride]] – Heicseabhóiríd eirbiam – {{chem2|ErB6}}
[[Erbium iodate]] – Iaidáit eirbiam – {{chem2|Er(IO3)3}}
[[Erbium nitride]] – Nítríd eirbiam – {{chem2|ErN}}
[[Erbium oxybromide]] – Ocsaibróimíd eirbiam – {{chem2|ErOBr}}
[[Erbium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd eirbiam – {{chem2|ErOCl}}
[[Erbium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd eirbiam – {{chem2|ErOF}}
[[Erbium phosphide]] – Fosfíd eirbiam – {{chem2|ErP}}
[[Erbium silicide]] – Silícíd eirbiam – {{chem2|ErSi2}}
[[Erbium tetraboride]] – Teitreibhóiríd eirbiam – {{chem2|ErB4}}
[[Erbium(III) bromide]] – Bróimíd eirbiam(III) – {{chem2|ErBr3}}
[[Erbium(III) chloride]] – Clóiríd eirbiam(III) – {{chem2|ErCl3}}
[[Erbium(III) fluoride]] – Fluairíd eirbiam(III) – {{chem2|ErF3}}
[[Erbium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er(OH)3}}
[[Erbium(III) iodide]] – Iaidíd eirbiam(III) – {{chem2|ErI3}}
[[Erbium(III) nitrate]] – Níotráit eirbiam(III) – {{chem2|Er(NO3)3}}
[[Erbium(III) oxide]] – Ocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er2O3}}
[[Erbium(III) selenate]] – Seiléanáit eirbiam(III) – {{chem2|Er2(SeO4)3}}
[[Erbium(III) selenide]] – Seiléiníd eirbiam(III) – {{chem2|Er2Se3}}
[[Erbium(III) sulfate]] – Suilfáit eirbiam(III) – {{chem2|Er2(SO4)3}}
[[Erbium(III) telluride]] – Teallúiríd eirbiam(III) – {{chem2|Er2Te3}}
=== [[Europium|Eu]] ([[Eoraipiam]]) ===
[[Europium(II) bromide]] – Bróimíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuBr2}}
[[Europium(II) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuCl2}}
[[Europium(II) fluoride]] – Fluairíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuF2}}
[[Europium(II) hydride]] – Hiodríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuH2}}
[[Europium(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eoraipiam(II) – {{chem2|Eu(OH)2}}
[[Europium(II) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuO}}
[[Europium(II) iodide]] – Iaidíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuI2}}
[[Europium(II) selenide]] – Seiléiníd eoraipiam(II) – {{chem2|EuSe}}
[[Europium(II) silicide]] – Silícíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuSi2}}
[[Europium(II) sulfate]] – Suilfáit eoraipiam(II) – {{chem2|EuSO4}}
[[Europium(II) sulfide]] – Suilfíd eoraipiam(II) – {{chem2|EuS2}}
[[Europium(II) telluride]] – Teallúiríd eoraipiam(II) – {{chem2|EuTe}}
[[Europium(II) titanate]] – Tiotanáit eoraipiam(II) – {{chem2|EuTiO3}}
[[Europium(III) acetate]] – Aicéatáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(CH3COO)3}}
[[Europium(III) arsenate]] – Arsanaít eoraipiam(III) – {{chem2|EuAsO4}}
[[Europium(III) bromide]] – Bróimíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuBr3}}
[[Europium(III) carbonate]] – Carbónáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(CO3)3}}
[[Europium(III) chloride]] – Clóiríd eoraipiam(III) – {{chem2|EuCl3}}
[[Europium(III) chromate]] – Crómáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuCrO4}}
[[Europium(III) fluoride]] – Fluairíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuF3}}
[[Europium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(OH)3}}
[[Europium(III) iodate]] – Iaidáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(IO3)3}}
[[Europium(III) iodide]] – Iaidíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuI3}}
[[Europium(III) nitrate]] – Níotráit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(NO3)3}}
[[Europium(III) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2O3}}
[[Europium(III) perchlorate]] – Sárchlóráit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu(ClO4)3}}
[[Europium(III) phosphate]] – Fosfáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuPO4}}
[[Europium(III) phosphide]] – Fosfíd eoraipiam(III) – {{chem2|EuP}}
[[Europium(III) selenide]] – Seiléiníd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2Se3}}
[[Europium(III) sulfate]] – Suilfáit eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2(SO4)3}}
[[Europium(III) telluride]] – Teallúiríd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2Te3}}
[[Europium(III) vanadate]] – Vanaidáit eoraipiam(III) – {{chem2|EuVO4}}
[[Europium barium titanate]] – Tiotanáit eoraipiam bairiam – {{chem2|BaEuTiO4}}
== F ==
=== [[Fluorine|F]] ([[Fluairín]]) ===
[[Fluoroantimonic acid]] – Aigéad fluarantamónach – {{chem2|H2FSbF6}}
[[Tetrafluorohydrazine]] – Teitreafluaraihiodraisín – {{chem2|N2F4}}
[[Trifluoromethylisocyanide]] – Trífhluairímeitiliseaiciainíd – {{chem2|C2NF3}}
[[Trifluoromethanesulfonic acid]] – Aigéad trífhluarameatánesulfónach – {{chem2|CF3SO3H}}
=== [[Francium|Fr]] ([[Frainciam]]) ===
[[Francium oxide]] – Ocsaíd frainciam – {{chem2|Fr2O}}
[[Francium chloride]] – Clóiríd frainciam – FrCl
[[Francium bromide]] – Bróimíd frainciam – FrBr
[[Francium iodide]] – Iaidíd frainciam – FrI
[[Francium carbonate]] – Carbónáit frainciam – {{chem2|Fr2CO3}}
[[Francium hydroxide]] – Hiodrocsaíd frainciam – FrOH
[[Francium sulfate]] – Suilfáit frainciam – {{chem2|Fr2SO4}}
== G ==
=== [[Gadolinium|Gd]] ([[Gadailiniam]]) ===
[[Gadolinium(III) chloride]] – Clóiríd ghadailiniam(III) – {{chem2|GdCl3}}
[[Gadolinium(III) oxide]] – Ocsaíd ghadailiniam(III) – {{chem2|Gd2O3}}
[[Gadolinium(III) carbonate]] – Carbónáit ghadailiniam(III) – {{chem2|Gd2(CO3)3}}
[[Gadolinium(III) fluoride]] – Fluairíd ghadailiniam(III) – {{chem2|GdF3}}
[[Gadolinium gallium garnet]] – Garnae ghadailiniam gailliam – {{chem2|Gd3Ga5O12}}
[[Gadolinium(III) nitrate]] – Níotráit ghadailiniam(III) – {{chem2|Gd(NO3)3}}
[[Gadolinium(III) phosphate]] – Fosfáit ghadailiniam(III) – {{chem2|GdPO4}}
[[Gadolinium(III) sulfate]] – Suilfáit ghadailiniam(III) – {{chem2|Gd2(SO4)3}}
=== [[Gallium|Ga]] ([[Gailliam]]) ===
[[Gallium antimonide]] – Antamóníd ghailliam – GaSb
[[Gallium arsenide]] – Arsainíd ghailliam – GaAs
[[Gallium(III) fluoride]] – Fluairíd ghailliam(III) – {{chem2|GaF3}}
[[Gallium trichloride]] – Trí-chlóiríd ghailliam – {{chem2|GaCl3}}
[[Gallium nitride]] – Nítríd ghailliam – GaN
[[Gallium phosphide]] – Fosfíd ghailliam – GaP
[[Gallium(II) sulfide]] – Suilfíd ghailliam(II) – GaS
[[Gallium(III) sulfide]] – Suilfíd ghailliam(III) – {{chem2|Ga2S3}}
=== [[Germanium|Ge]] ([[Gearmáiniam]]) ===
[[Digermane]] – Déghearmán – {{chem2|Ge2H6}}
[[Germane]] – Gearmán – {{chem2|GeH4}}
[[Germanium(II) bromide]] – Bróimíd ghearmáiniam(II) – {{chem2|GeBr2}}
[[Germanium(II) chloride]] – Clóiríd ghearmáiniam(II) – {{chem2|GeCl2}}
[[Germanium(II) fluoride]] – Fluairíd ghearmáiniam(II) – {{chem2|GeF2}}
[[Germanium(II) iodide]] – Iaidíd ghearmáiniam(II) – {{chem2|GeI2}}
[[Germanium(II) oxide]] – Ocsaíd ghearmáiniam(II) – GeO
[[Germanium(II) selenide]] – Seiléiníd ghearmáiniam(II) – GeSe
[[Germanium(II) sulfide]] – Suilfíd ghearmáiniam(II) – GeS
[[Germanium(IV) bromide]] – Bróimíd ghearmáiniam(IV) – {{chem2|GeBr4}}
[[Germanium(IV) chloride]] – Clóiríd ghearmáiniam(IV) – {{chem2|GeCl4}}
[[Germanium(IV) fluoride]] – Fluairíd ghearmáiniam(IV) – {{chem2|GeF4}}
[[Germanium(IV) iodide]] – Iaidíd ghearmáiniam(IV) – {{chem2|GeI4}}
[[Germanium(IV) nitride]] – Nítríd ghearmáiniam(IV) – {{chem2|Ge3N4}}
[[Germanium(IV) oxide]] – Ocsaíd ghearmáiniam(IV) – {{chem2|GeO2}}
[[Germanium(IV) selenide]] – Seiléiníd ghearmáiniam(IV) – {{chem2|GeSe2}}
[[Germanium(IV) sulfide]] – Suilfíd ghearmáiniam(IV) – {{chem2|GeS2}}
[[Germanium difluoride]] – Défluairíd ghearmáiniam – {{chem2|GeF2}}
[[Germanium dioxide]] – Dé-ocsaíd ghearmáiniam – {{chem2|GeO2}}
[[Germanium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd ghearmáiniam – {{chem2|GeCl4}}
[[Germanium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd ghearmáiniam – {{chem2|GeF4}}
[[Germanium telluride]] – Teallúiríd ghearmáiniam – GeTe
=== [[Gold|Au]] ([[Ór]]) ===
[[Gold(I) bromide]] – Bróimíd óir(I) – AuBr
[[Gold(I) chloride]] – Clóiríd óir(I) – AuCl
[[Gold(I) cyanide]] – Ciainíd óir(I) – AuCN
[[Gold(I) hydride]] – Hiodríd óir(I) – AuH
[[Gold(I) iodide]] – Iaidíd óir(I) – AuI
[[Gold(I) selenide]] – Seiléiníd óir(I) – {{chem2|Au2Se}}
[[Gold(I) sulfide]] – Suilfíd óir(I) – {{chem2|Au2S}}
[[Gold(III) bromide]] – Bróimíd óir(III) – {{chem2|(AuBr3)2}}
[[Gold(III) chloride]] – Clóiríd óir(III) – {{chem2|(AuCl3)2}}
[[Gold(III) fluoride]] – Fluairíd óir(III) – {{chem2|AuF3}}
[[Gold(III) iodide]] – Iaidíd óir(III) – {{chem2|AuI3}}
[[Gold(III) oxide]] – Ocsaíd óir(III) – {{chem2|Au2O3}}
[[Gold(III) selenide]] – Seiléiníd óir(III) – {{chem2|Au2Se3}}
[[Gold(III) sulfide]] – Suilfíd óir(III) – {{chem2|Au2S3}}
[[Gold(III) nitrate]] – Níotráit óir(III) – {{chem2|Au(NO3)3}}
[[Gold(V) fluoride]] – Fluairíd óir(V) – {{chem2|AuF5}}
[[Gold(I,III) chloride]] – Clóiríd óir(I,III) – {{chem2|Au4Cl8}}
[[Gold ditelluride]] – Détheallúiríd óir – {{chem2|AuTe2}}
[[Gold heptafluoride]] – Heipteafluairíd óir – {{chem2|AuF5*F2}} ({{chem2|AuF7}})
== H ==
=== [[Hafnium|Hf]] ([[Haifniam]]) ===
[[Hafnium(IV) bromide]] – Bróimíd haifniam(IV) – {{chem2|HfBr4}}
[[Hafnium(IV) carbide]] – Cairbíd haifniam(IV) – HfC
[[Hafnium(IV) chloride]] – Clóiríd haifniam(IV) – {{chem2|HfCl4}}
[[Hafnium(IV) fluoride]] – Fluairíd haifniam(IV) – {{chem2|HfF4}}
[[Hafnium(IV) iodide]] – Iaidíd haifniam(IV) – {{chem2|HfI4}}
[[Hafnium(IV) oxide]] – Ocsaíd haifniam(IV) – {{chem2|HfO2}}
[[Hafnium(IV) silicate]] – Sileacáit haifniam(IV) – {{chem2|HfSiO4}}
[[Hafnium(IV) sulfide]] – Suilfíd haifniam(IV) – {{chem2|HfS2}}
[[Hexadecacarbonylhexarhodium]] – Heicseadeicicarbóinilheicsearóidiam – {{chem2|Rh6(CO)16}}
=== [[Hassium|Hs]] ([[Haisiam]]) ===
[[Hassium tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd haisiam – {{chem2|HsO4}}
=== [[Holmium|Ho]] ([[Hoilmiam]]) ===
[[Holmium antimonide]] – Antamóníd hoilmiam – HoSb
[[Holmium arsenide]] – Arsainíd hoilmiam – HoAs
[[Holmium bismuthide]] – Biosmaitíd hoilmiam – HoBi
[[Holmium diantimonide]] – Déantamóníd hoilmiam – HoSb<sub>2</sub>
[[Holmium disilicide]] – Déisilícíd hoilmiam – {{chem2|HoSi2}}
[[Holmium iodate]] – Iaidáit hoilmiam – Ho(IO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>
[[Holmium monosulfide]] – Mónaisuilfíd hoilmiam – HoS
[[Holmium nitride]] – Nítríd hoilmiam – HoN
[[Holmium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd hoilmiam – HoOCl
[[Holmium oxyfluoride]] – Ocsaifluairíd hoilmiam – HoOF
[[Holmium phosphide]] – Fosfíd hoilmiam – HoP
[[Holmium titanate]] – Tiotanáit hoilmiam – Ho<sub>2</sub>Ti<sub>2</sub>O<sub>7</sub>
[[Holmium(III) acetate]] – Aicéatáit hoilmiam(III) – Ho(CH<sub>3</sub>COO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>
[[Holmium(III) acetylacetonate]] – Aicéitil-aicéatónáit hoilmiam(III) – Ho(acac)<sub>3</sub>
[[Holmium(III) bromide]] – Bróimíd hoilmiam(III) – HoBr<sub>3</sub>
[[Holmium(III) carbonate]] – Carbónáit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2(CO3)3}}
[[Holmium(III) chloride]] – Clóiríd hoilmiam(III) – {{chem2|HoCl3}}
[[Holmium(III) fluoride]] – Fluairíd hoilmiam(III) – {{chem2|HoF3}}
[[Holmium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd hoilmiam(III) – Ho(OH)<sub>3</sub>
[[Holmium(III) iodide]] – Iaidíd hoilmiam(III) – HoI<sub>3</sub>
[[Holmium(III) nitrate]] – Níotráit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho(NO3)3}}
[[Holmium(III) oxalate]] – Ocsaláit hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>
[[Holmium(III) oxide]] – Ocsaíd hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2O3}}
[[Holmium(III) phosphate]] – Fosfáit hoilmiam(III) – {{chem2|HoPO4}}
[[Holmium(III) selenide]] – Seiléiníd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>Se<sub>3</sub>
[[Holmium(III) sulfate]] – Suilfáit hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2(SO4)3}}
[[Holmium(III) sulfide]] – Suilfíd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>S<sub>3</sub>
[[Holmium(III) telluride]] – Teallúiríd hoilmiam(III) – Ho<sub>2</sub>Te<sub>3</sub>
=== [[Hydrogen|H]] ([[Hidrigin]]) ===
[[Hexafluorosilicic acid]] – Aigéad heicseafluairísileacach – {{chem2|H2F6Si}}
[[Hydrazine]] – Hiodraisín – {{chem2|N2H4}}
[[Hydrazoic acid]] – Aigéad hiodraisóiceach – {{chem2|HN3}}
[[Hydroiodic acid]] – Aigéad hiodraiaideach – HI
[[Hydrogen bromide]] – Bróimíd hidrigine – HBr
[[Hydrogen chloride]] – Clóiríd hidrigine – HCl
[[Hydrogen cyanide]] – Ciainíd hidrigine – HCN
[[Hydrogen fluoride]] – Fluairíd hidrigine – HF
[[Hydrogen peroxide]] – Sárocsaíd hidrigine – {{chem2|H2O2}}
[[Hydrogen selenide]] – Seiléiníd hidrigine – {{chem2|H2Se}}
[[Hydrogen sulfide]] – Suilfíd hidrigine – {{chem2|H2S}}
[[Hydrogen telluride]] – Teallúiríd hidrigine – {{chem2|H2Te}}
[[Hydroxylamine]] – Hiodrocsiolaimín – {{chem2|NH2OH}}
[[Hypobromous acid]] – Aigéad hipeabrómach – HBrO
[[Hypochlorous acid]] – Aigéad hipeaclórach – HClO
[[Hypophosphorous acid]] – Aigéad hipeafosfarach – {{chem2|H3PO2}}
[[Metaphosphoric acid]] – Aigéad meiteafosfarach – {{chem2|HPO3}}
[[Protonated molecular hydrogen]] – Prótónaithe móilíneach hidrigine – {{chem2|H3+}}
[[Trioxidane]] – Trí-ocsaídáin – {{chem2|H2O3}}
[[Water]] – Uisce – H<sub>2</sub>O
=== [[Helium|He]] ([[Héiliam]]) ===
[[Sodium helide]] – Héilíd sóidiam – {{chem2|Na2He}}
== I ==
=== [[Indium|In]] ([[Indiam]]) ===
[[Indium(I) bromide]] – Bróimíd indiam(I) – InBr
[[Indium halides#InI|Indium(I) iodide]] – Iaidíd indiam(I) – InI
[[Indium(I) oxide]] – Ocsaíd indiam(I) – {{chem2|In2O}}
[[Indium(III) bromide]] – Bróimíd indiam(III) – {{chem2|InBr3}}
[[Indium(III) chloride]] – Clóiríd indiam(III) – {{chem2|InCl3}}
[[Indium(III) fluoride]] – Fluairíd indiam(III) – {{chem2|InF3}}
[[Indium(III) nitrate]] – Níotráit indiam(III) – {{chem2|In(NO3)3}}
[[Indium(III) oxide]] – Ocsaíd indiam(III) – {{chem2|In2O3}}
[[Indium(III) selenide]] – Seiléiníd indiam(III) – {{chem2|In2Se3}}
[[Indium(III) sulfate]] – Suilfáit indiam(III) – {{chem2|In2(SO4)3}}
[[Indium(III) sulfide]] – Suilfíd indiam(III) – {{chem2|In2S3}}
[[Indium antimonide]] – Antamóníd indiam – InSb
[[Indium arsenide]] – Arsainíd indiam – InAs
[[Indium nitride]] – Nítríd indiam – InN
[[Indium phosphide]] – Fosfíd indiam – InP
[[Trimethylindium]] – Trí-mheitilindiam – {{chem2|In(CH3)3}}
=== [[Iodine|I]] ([[Iaidín]]) ===
[[Iodic acid]] – Aigéad iaideach – {{chem2|HIO3}}
[[Iodine heptafluoride]] – Heipteafluairíd iaidín – {{chem2|IF7}}
[[Iodine pentafluoride]] – Peinteafluairíd iaidín – {{chem2|IF5}}
[[Iodine monochloride]] – Mónaclóiríd iaidín – ICl
[[Iodine trichloride]] – Trí-chlóiríd iaidín – {{chem2|ICl3}}
[[Iodine pentachloride]] – Peinteaclóiríd iaidín – {{chem2|ICl5}}
[[Iodine tribromide]] – Trí-bhróimíd iaidín – {{chem2|IBr3}}
[[Periodic acid]] – Aigéad sáriaideach – {{chem2|HIO4}}
[[Tetrachloroiodic acid]] – Aigéad teitreachlóiriaideach – HICl<sub>4</sub>
=== [[Iridium|Ir]] ([[Iridiam]]) ===
[[Iridium(IV) chloride]] – Clóiríd iridiam(IV) – {{chem2|IrCl4}}
[[Iridium(V) fluoride]] – Fluairíd iridiam(V) – {{chem2|IrF5}}
[[Iridium hexafluoride]] – Heicseafluairíd iridiam – {{chem2|IrF6}}
[[Iridium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd iridiam – {{chem2|IrF4}}
=== [[Iron|Fe]] ([[Iarann]]) ===
[[Columbite]] – Coluimít – {{chem2|Fe^{2+}Nb2O6}}
[[Iron(II) chloride]] – Clóiríd iarainn(II) – {{chem2|FeCl2}}
[[Iron(II) oxalate]] – Ocsaláit iarainn(II) – {{chem2|FeC2O4}}
[[Iron(II) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II) – FeO
[[Iron(II) selenate]] – Seiléanáit iarainn(II) – {{chem2|FeSeO4}}
[[Iron(II) sulfate]] – Suilfáit iarainn(II) – {{chem2|FeSO4}}
[[Iron(III) chloride]] – Clóiríd iarainn(III) – {{chem2|FeCl3}}
[[Iron(III) fluoride]] – Fluairíd iarainn(III) – {{chem2|FeF3}}
[[Iron(III) oxalate]] – Ocsaláit iarainn(III) – {{chem2|C6Fe2O12}}
[[Iron(III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(III) – {{chem2|Fe2O3}}
[[Iron(III) nitrate]] – Níotráit iarainn(III) – {{chem2|Fe(NO3)3(H2O)9}}
[[Iron(III) sulfate]] – Suilfáit iarainn(III) – {{chem2|Fe2(SO4)3}}
[[Iron(III) thiocyanate]] – Tiicianáit iarainn(III) – {{chem2|Fe(SCN)3}}
[[Iron(II,III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II,III) – {{chem2|Fe3O4}}
[[Iron ferrocyanide]] – Fearóiciainíd iarainn – {{chem2|Fe7(CN)18}}
[[Prussian blue]] – Gorm Prúiseach (Heicseisianafearráit iarainn(III)) – {{chem2|Fe4[Fe(CN)6]3}}
[[Ammonium iron(II) sulfate]] – Suilfáit iarainn(II) amóiniam – {{chem2|(NH4)2Fe(SO4)2}}
[[Iron(II) bromide]] – Bróimíd iarainn(II) – {{chem2|FeBr2}}
[[Iron(III) bromide]] – Bróimíd iarainn(III) – {{chem2|FeBr3}}
[[Iron disulfide]] – Déisuilfíd iarainn – {{chem2|FeS2}}
[[Iron dodecacarbonyl]] – Dódeicicarbóinil iarainn – {{chem2|Fe3(CO)12}}
[[Iron(II) iodide]] – Iaidíd iarainn(II) – {{chem2|FeI2}}
[[Iron naphthenate]] – Naftéanáit iarainn – {{chem2|Fe(ONap)3}}
[[Iron nonacarbonyl]] – Nónacarbóinil iarainn – {{chem2|Fe2(CO)9}}
[[Iron pentacarbonyl]] – Peinteacarbóinil iarainn – {{chem2|Fe(CO)5}}
[[Iron(III) perchlorate]] – Sárchlóráit iarainn(III) – {{chem2|Fe(ClO4)3}}
[[Iron(III) phosphate]] – Fosfáit iarainn(III) – {{chem2|FePO4}}
[[Iron(II) sulfamate]] – Suilfamáit iarainn(II) – {{chem2|(NH2SO3)2Fe}}
[[Iron(II) sulfide]] – Suilfíd iarainn(II) – FeS
== K ==
=== [[Krypton|Kr]] ([[Crioptón]]) ===
[[Krypton difluoride]] – Défluairíd crioptón – {{chem2|KrF2}}
== L ==
=== [[Lanthanum|La]] ([[Lantanam]]) ===
[[Lanthanum aluminium]] – Alúmanaim lantainim – LaAl
[[Lanthanum cadmium]] – Caidmiam lantainim – LaCd
[[Lanthanum carbonate]] – Carbónáit lantainim – {{chem2|La2(CO3)3}}
[[Lanthanum magnesium]] – Maignéisiam lantainim – LaMg
[[Lanthanum manganite]] – Mangainít lantainim – {{chem2|LaMnO3}}
[[Lanthanum mercury]] – Mearcair lantainim – LaHg
[[Lanthanum silver]] – Airgid lantainim – LaAg
[[Lanthanum thallium]] – Tailliam lantainim – LaTl
[[Lanthanum zinc]] – Sinc lantainim – LaZn
[[Lanthanum boride]] – Bóiríd lantainim – {{chem2|LaB6}}
[[Lanthanum(III) chloride]] – Clóiríd lantainim(III) – {{chem2|LaCl3}}
[[Lanthanum trifluoride]] – Trí-fluairíd lantainim – {{chem2|LaF3}}
[[Lanthanum(III) oxide]] – Ocsaíd lantainim(III) – {{chem2|La2O3}}
[[Lanthanum(III) nitrate]] – Níotráit lantainim(III) – {{chem2|La(NO3)3}}
[[Lanthanum(III) phosphate]] – Fosfáit lantainim(III) – {{chem2|LaPO4}}
[[Lanthanum(III) sulfate]] – Suilfáit lantainim(III) – {{chem2|La2(SO4)3}}
=== [[Lead|Pb]] ([[Luaidhe]]) ===
[[Lead(II) azide]] – Aisíd luaidhe(II) – {{chem2|Pb(N3)2}}
[[Lead(II) bromide]] – Bróimíd luaidhe(II) – {{chem2|PbBr2}}
[[Lead(II) carbonate]] – Carbónáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(CO3)}}
[[Lead(II) chloride]] – Clóiríd luaidhe(II) – {{chem2|PbCl2}}
[[Lead(II) fluoride]] – Fluairíd luaidhe(II) – {{chem2|PbF2}}
[[Lead(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd luaidhe(II) – {{chem2|Pb(OH)2}}
[[Lead(II) iodide]] – Iaidíd luaidhe(II) – {{chem2|PbI2}}
[[Lead(II) nitrate]] – Níotráit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(NO3)2}}
[[Lead(II) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II) – PbO
[[Lead(II) phosphate]] – Fosfáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb3(PO4)2}}
[[Lead(II) sulfate]] – Suilfáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(SO4)}}
[[Lead(II) selenide]] – Seiléiníd luaidhe(II) – PbSe
[[Lead(II) sulfide]] – Suilfíd luaidhe(II) – PbS
[[Lead(II) telluride]] – Teallúiríd luaidhe(II) – PbTe
[[Lead(II) thiocyanate]] – Tiicianáit luaidhe(II) – {{chem2|Pb(CNS)2}}
[[Lead(II,IV) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II,IV) – {{chem2|Pb3O4}}
[[Lead(IV) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(IV) – {{chem2|PbO2}}
[[Lead(IV) sulfide]] – Suilfíd luaidhe(IV) – {{chem2|PbS2}}
[[Lead hydrogen arsenate]] – Arsanaít hidrigine luaidhe – {{chem2|PbHAsO4}}
[[Lead styphnate]] – Stiifneáit luaidhe – {{chem2|C6HN3O8Pb}}
[[Lead tetrachloride]] – Teitreachlóiríd luaidhe – {{chem2|PbCl4}}
[[Lead tetrafluoride]] – Teitreafluairíd luaidhe – {{chem2|PbF4}}
[[Lead tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd luaidhe – {{chem2|Pb3O4}}
[[Lead titanate]] – Tiotanáit luaidhe – {{chem2|PbTiO3}}
[[Lead zirconate titanate]] – Tiotanáit siarcónáite luaidhe – {{chem2|Pb[Ti_{''x''}Zr_{1–''x''}]O3}}
[[Plumbane]] – Pluambán – {{chem2|PbH4}}
=== [[Lithium|Li]] ([[Litiam]]) ===
[[Lithium tetrachloroaluminate]] – Teitreachlóiríalúmanaít litiam – {{chem2|LiAlCl4}}
[[Lithium aluminium hydride]] – Hiodríd alúmanaim litiam – {{chem2|LiAlH4}}
[[Lithium bromide]] – Bróimíd litiam – LiBr
[[Lithium borohydride]] – Bóróhiodríd litiam – {{chem2|LiBH4}}
[[Lithium carbonate]] – Carbónáit litiam – {{chem2|Li2CO3}}
[[Lithium chloride]] – Clóiríd litiam – LiCl
[[Lithium hypochlorite]] – Hipeaclóirít litiam – LiClO
[[Lithium chlorate]] – Clóráit litiam – {{chem2|LiClO3}}
[[Lithium perchlorate]] – Sárchlóráit litiam – {{chem2|LiClO4}}
[[Lithium cobalt oxide]] – Ocsaíd cobailt litiam – {{chem2|LiCoO2}}
[[Lithium oxide]] – Ocsaíd litiam – {{chem2|Li2O}}
[[Lithium peroxide]] – Sárocsaíd litiam – {{chem2|Li2O2}}
[[Lithium hydride]] – Hiodríd litiam – LiH
[[Lithium hydroxide]] – Hiodrocsaíd litiam – LiOH
[[Lithium hydrosulfide]] – Hiodrosuilfíd litiam – LiHS
[[Lithium hypofluorite]] – Hipeafluairít litiam – LiOF
[[Lithium iodide]] – Iaidíd litiam – LiI
[[Lithium iron phosphate]] – Fosfáit iarainn litiam – {{chem2|FeLiO4P}}
[[Lithium nitrate]] – Níotráit litiam – {{chem2|LiNO3}}
[[Lithium sulfide]] – Suilfíd litiam – {{chem2|Li2S}}
[[Lithium sulfite]] – Suilfít litiam – {{chem2|Li2SO3}}
[[Lithium sulfate]] – Suilfáit litiam – {{chem2|Li2SO4}}
[[Lithium superoxide]] – Sár-ocsaíd litiam – {{chem2|LiO2}}
[[Lithium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit litiam – {{chem2|LiPF6}}
== M ==
=== [[Magnesium|Mg]] ([[Maignéisiam]]) ===
[[Magnesium antimonide]] – Antamóníd maignéisiam – MgSb
[[Magnesium bromide]] – Bróimíd mhaignéisiam – {{chem2|MgBr2}}
[[Magnesium carbonate]] – Carbónáit mhaignéisiam – {{chem2|MgCO3}}
[[Magnesium chloride]] – Clóiríd mhaignéisiam – {{chem2|MgCl2}}
[[Magnesium citrate]] – Siotráit mhaignéisiam – {{chem2|C6H6MgO7}}
[[Magnesium oxide]] – Ocsaíd mhaignéisiam – MgO
[[Magnesium perchlorate]] – Sárchlóráit mhaignéisiam – {{chem2|Mg(ClO4)2}}
[[Magnesium phosphate]] – Fosfáit mhaignéisiam – {{chem2|Mg3(PO4)2}}
[[Magnesium sulfate]] – Suilfáit mhaignéisiam – {{chem2|MgSO4}}
[[Magnesium bicarbonate]] – Dé-charbónáit mhaignéisiam – {{chem2|Mg(HCO3)2}}
[[Magnesium boride]] – Bóiríd mhaignéisiam – {{chem2|MgB6}}
[[Magnesium carbide]] – Cairbíd mhaignéisiam – {{chem2|MgC2}}
[[Magnesium cyanamide]] – Ciainaimíd mhaignéisiam – {{chem2|MgCN2}}
[[Magnesium fluoride]] – Fluairíd mhaignéisiam – {{chem2|MgF2}}
[[Magnesium fluorophosphate]] – Fluairífosfáit mhaignéisiam – {{chem2|MgPO3F}}
[[Magnesium gluconate]] – Glúcónáit mhaignéisiam – {{chem2|Mg(HOCH2(CHOH)4CO2)2}}
[[Magnesium hydride]] – Hiodríd mhaignéisiam – {{chem2|MgH2}}
[[Dimagnesium phosphate]] – Démhaignéisiam fhosfáit – {{chem2|MgHPO4}}
[[Magnesium hydroxide]] – Hiodrocsaíd mhaignéisiam – {{chem2|Mg(OH)2}}
[[Magnesium hypochlorite]] – Hipeaclóirít mhaignéisiam – {{chem2|Mg(OCl)2}}
[[Magnesium iodide]] – Iaidíd mahignéisiam – {{chem2|MgI2}}
[[Magnesium molybdate]] – Molabdáit mhaignéisiam – {{chem2|MgMoO4}}
[[Magnesium nitrate]] – Níotráit mhaignéisiam – {{chem2|Mg(NO3)2}}
[[Magnesium oxalate]] – Ocsaláit mhaignéisiam – {{chem2|MgC2O4}}
[[Magnesium peroxide]] – Sárocsaíd mhaignéisiam – {{chem2|MgO2}}
[[Magnesium silicate]] – Sileacáit mhaignéisiam – {{chem2|MgSiO3}}
[[Magnesium sulfide]] – Suilfíd maignéisiam – MgS
[[Magnesium titanate]] – Tiotanáit maignéisiam – {{chem2|MgTiO3}}
[[Magnesium tungstate]] – Tungstat maignéisiam – {{chem2|MgWO4}}
[[Magnesium zirconate]] – Siarcónáit maignéisiam – {{chem2|MgZrO3}}
=== [[Manganese|Mn]] ([[Mangainéis]]) ===
[[Manganese(II) bromide]] – Bróimíd mangainéise(II) – {{chem2|MnBr2}}
[[Manganese(II) chloride]] – Clóiríd mangainéise(II) – {{chem2|MnCl2}}
[[Manganese(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd mangainéise(II) – {{chem2|Mn(OH)2}}
[[Manganese(II) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(II) – MnO
[[Manganese(II) phosphate]] – Fosfáit mangainéise(II) – {{chem2|Mn3(PO4)2}}
[[Manganese(II) sulfate]] – Suilfáit mangainéise(II) – {{chem2|MnSO4}}
[[Manganese(II) sulfate monohydrate]] – Mónaihiodráit suilfáite mangainéise(II) – {{chem2|MnSO4*H2O}}
[[Manganese(III) chloride]] – Clóiríd mangainéise(III) – {{chem2|MnCl3}}
[[Manganese(III) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(III) – {{chem2|Mn2O3}}
[[Manganese(IV) fluoride]] – Fluairíd mangainéise(IV) – {{chem2|MnF4}}
[[Manganese(IV) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(IV) – {{chem2|MnO2}}
[[Manganese(II,III) oxide]] – Ocsaíd mangainéise(II,III) – {{chem2|Mn3O4}}
[[Manganese dioxide]] – Dé-ocsaíd mhangainéise – {{chem2|MnO2}}
[[Manganese heptoxide]] – Heiptea-ocsaíd mhangainéise – {{chem2|Mn2O7}}
=== [[Mercury (element)|Hg]] ([[Mearcair]]) ===
[[Mercury(I) chloride]] – Clóiríd mhearcair(I) – {{chem2|Hg2Cl2}}
[[Mercury(I) sulfate]] – Suilfáit mhearcair(I) – {{chem2|Hg2SO4}}
[[Mercury(II) chloride]] – Clóiríd mhearcair(II) – {{chem2|HgCl2}}
[[Mercury(II) hydride]] – Hiodríd mhearcair(II) – {{chem2|HgH2}}
[[Mercury(II) selenide]] – Seiléiníd mhearcair(II) – HgSe
[[Mercury(II) sulfate]] – Suilfáit mhearcair(II) – {{chem2|HgSO4}}
[[Mercury(II) sulfide]] – Suilfíd mhearcair(II) – HgS
[[Mercury telluride]] – Teallúiríd mhearcair(II) – HgTe
[[Mercury(II) thiocyanate]] – Tiaicianáit mhearcair(II) – {{chem2|Hg(SCN)2}}
[[Mercury(IV) fluoride]] – Fluairíd mhearcair(IV) – {{chem2|HgF4}}
[[Mercury fulminate]] – Fulmaináit mhearcair – {{chem2|Hg(ONC)2}}
=== [[Molybdenum|Mo]] ([[Molaibdéineam]]) ===
[[Molybdenum(II) bromide]] – Bróimíd mholaibdéinim(II) – {{chem2|MoBr2}}
[[Molybdenum(II) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(II) – {{chem2|Mo6Cl12}}
[[Molybdenum(III) bromide]] – Bróimíd mholaibdéinim(III) – {{chem2|MoBr3}}
[[Molybdenum(III) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(III) – {{chem2|MoCl3}}
[[Molybdenum(IV) carbide]] – Cairbíd mholaibdéinim(IV) – MoC
[[Molybdenum(IV) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(IV) – {{chem2|MoCl4}}
[[Molybdenum(IV) fluoride]] – Fluairíd mholaibdéinim(IV) – {{chem2|MoF4}}
[[Molybdenum(V) chloride]] – Clóiríd mholaibdéinim(V) – {{chem2|Mo2Cl10}}
[[Molybdenum(V) fluoride]] – Fluairíd mholaibdéinim(V) – {{chem2|MoF5}}
[[Molybdenum diselenide]] – Déiseiléiníd mholaibdéinim – {{chem2|MoSe2}}
[[Molybdenum disulfide]] – Déisuilfíd mholaibdéinim – {{chem2|MoS2}}
[[Molybdenum hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil mholaibdéinim – {{chem2|Mo(CO)6}}
[[Molybdenum hexafluoride]] – Heicseafluairíd mholaibdéinim – {{chem2|MoF6}}
[[Molybdenum tetrachloride]] – Teitreachlóiríd mholaibdéinim – {{chem2|MoCl4}}
[[Molybdenum trioxide]] – Trí-ocsaíd mholaibdéinim – {{chem2|MoO3}}
[[Molybdic acid]] – Aigéad molaibdach – {{chem2|H2MoO4}}
== N ==
=== [[Neodymium|Nd]] ([[Neoidimiam]]) ===
[[Neodymium acetate]] – Aicéatáit neoidimiam – {{chem2|Nd(CH3COO)3}}
[[Neodymium arsenate| – Arsanáit neoidimiam(III – NdAsO4
[[Neodymium(II) chloride]] – Clóiríd neoidimiam(II) – {{chem2|NdCl2}}
[[Neodymium(III) chloride]] – Clóiríd neoidimiam(III) – {{chem2|NdCl3}}
[[NdFeB|Neodymium magnet]] – Maighnéad neoidimiam – {{chem2|Nd2Fe14B}}
[[Neodymium(II) bromide]] – Bróimíd neoidimiam(II) – {{chem2|NdBr2}}
[[Neodymium(III) bromide]] – Bróimíd neoidimiam(III) – {{chem2|NdBr3}}
[[Neodymium(III) fluoride]] – Fluairíd neoidimiam(III) – {{chem2|NdF3}}
[[Neodymium(III) hydride]] – Hiodríd neoidimiam(III) – {{chem2|NdH3}}
[[Neodymium(II) iodide]] – Iaidíd neoidimiam(II) – {{chem2|NdI2}}
[[Neodymium(III) iodide]] – Iaidíd neoidimiam(III) – {{chem2|NdI3}}
[[Neodymium molybdate]] – Molabdáit neoidimiam– {{chem2|Nd2(MoO4)3}}
[[Neodymium perrhenate]] – Sár-réineáit neoidimiam – {{chem2|Nd(ReO4)3}}
[[Neodymium(III) sulfide]] – Suilfíd neoidimiam(III) – {{chem2|Nd2S3}}
[[Neodymium tantalate]] – Tantaláit neoidimiam – {{chem2|NdTaO4}}
[[Neodymium(III) vanadate]] – Vanaidáit neoidimiam(III) – {{chem2|NdVO4}}
=== [[Neptunium|Np]] ([[Neiptiúiniam]]) ===
[[Neptunium(III) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(III) – {{chem2|NpF3}}
[[Neptunium(IV) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpF4}}
[[Neptunium(IV) oxide]] – Ocsaíd neiptiúiniam(IV) – {{chem2|NpO2}}
[[Neptunium(VI) fluoride]] – Fluairíd neiptiúiniam(VI) – {{chem2|NpF6}}
=== [[Nickel|Ni]] ([[Nicil]]) ===
[[Nickel(II) carbonate]] – Carbónáit nicil(II) – {{chem2|NiCO3}}
[[Nickel(II) chloride]] – Clóiríd nicil(II) – {{chem2|NiCl2}}
[[Nickel(II) fluoride]] – Fluairíd nicil(II) – {{chem2|NiF2}}
[[Nickel(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd nicil(II) – {{chem2|Ni(OH)2}}
[[Nickel(II) nitrate]] – Níotráit nicil(II) – {{chem2|Ni(NO3)2}}
[[Nickel(II) oxide]] – Ocsaíd nicil(II) – NiO
[[Nickel(II) sulfamate]] – Suilfamáit nicil(II) – {{chem2|Ni(SO3NH2)2}}
[[Nickel(II) sulfide]] – Suilfíd nicil(II) – NiS
=== [[Niobium|Nb]] ([[Niaibiam]]) ===
[[Niobium(IV) fluoride]] – Fluairíd niaibiam(IV) – {{chem2|NbF4}}
[[Niobium(V) fluoride]] – Fluairíd niaibiam(V) – {{chem2|NbF5}}
[[Niobium oxychloride]] – Ocsaiclóiríd niaibiam – {{chem2|NbOCl3}}
[[Niobium pentachloride]] – Peinteaclóiríd niaibiam – {{chem2|NbCl5}}
=== [[Nitrogen|N]] ([[Nítrigin]]) ===
[[Dinitrogen pentoxide]] – Peintea-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O5}}
[[Dinitrogen tetrafluoride]] – Teitreafluairíd dénítrigine – {{chem2|N2F4}}
[[Dinitrogen tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O4}}
[[Dinitrogen trioxide]] – Trí-ocsaíd dénítrigine – {{chem2|N2O3}}
[[Nitric acid]] – Aigéad nítreach – {{chem2|HNO3}}
[[Nitrous acid]] – Aigéad níotrach – {{chem2|HNO2}}
[[Nitrogen dioxide]] – Dé-ocsaíd nítrigine – {{chem2|NO2}}
[[Nitrogen monoxide]] – Mónaocsaíd nítrigine – NO
[[Nitrous oxide]] – Ocsaíd níotrach – {{chem2|N2O}}
[[Nitrogen pentafluoride]] – Peinteafluairíd nítrigine – {{chem2|NF5}}
[[Nitrogen triiodide]] – Trí-iaidíd nítrigine – {{chem2|NI3}}
[[Thiazyl fluoride]] – Fluairíd tiaise – {{chem2|NSF}}
=== NO ([[Nítreasóniam]]) ===
[[Nitrosonium octafluoroxenate(VI)]] – Ochtfluairíxeanáit nítreasóniam – {{chem2|(NO)2XeF8}}
[[Nitrosonium tetrafluoroborate]] – Teitreafluairíbóráit nítreasóniam – {{chem2|NOBF4}}
[[Nitrosylsulfuric acid]] – Aigéad níotróisilsulfarac – {{chem2|NOHSO4}}
== O ==
=== [[Osmium|Os]] ([[Oismiam]]) ===
[[Osmium hexafluoride]] – Heicseafluairíd oismiam – {{chem2|OsF6}}
[[Osmium tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd oismiam – {{chem2|OsO4}}
[[Osmium trioxide]] – Trí-ocsaíd oismiam – {{chem2|OsO3}}
=== [[Oxygen|O]] ([[Ocsaigin]]) ===
[[Tributyltin]] – Trí-bhúitiltin – {{chem2|C24H54OSn2}}
[[Oxygen difluoride]] – Défluairíd ocsaigine – {{chem2|OF2}}
[[Ozone]] – [[Ózón – {{chem2|O3}}
[[Aluminium oxide]] – Ocsaíd alúmanaim – {{chem2|Al2O3}}
[[Americium(II) oxide]] – Ocsaíd aimeiriciam(II) – AmO
[[Americium(IV) oxide]] – Ocsaíd aimeiriciam(IV) – {{chem2|AmO2}}
[[Antimony trioxide]] – Trí-ocsaíd antamóin – {{chem2|Sb2O3}}
[[Antimony(V) oxide]] – Ocsaíd antamóin(V) – {{chem2|Sb2O5}}
[[Arsenic trioxide]] – Trí-ocsaíd arsaenach – {{chem2|As2O3}}
[[Arsenic(V) oxide]] – Ocsaíd arsaenach(V) – {{chem2|As2O5}}
[[Barium oxide]] – Ocsaíd bhairiam – BaO
[[Beryllium oxide]] – Ocsaíd bheirilliam – BeO
[[Bismuth(III) oxide]] – Ocsaíd bhiosmait(III) – {{chem2|Bi2O3}}
[[Bismuth oxychloride]] – Ocsaiclóiríd bhiosmait – BiOCl
[[Boron trioxide]] – Trí-ocsaíd bhóróin – {{chem2|B2O3}}
[[Bromine monoxide]] – Mónaocsaíd bhróimín – {{chem2|Br2O}}
[[Carbon dioxide]] – Dé-ocsaíd charbóin – {{chem2|CO2}}
[[Carbon monoxide]] – Mónaocsaíd charbóin – CO
[[Cerium(IV) oxide]] – Ocsaíd cheiriam(IV) – {{chem2|CeO2}}
[[Chlorine dioxide]] – Dé-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO2}}
[[Chlorine trioxide]] – Trí-ocsaíd chlóirín – {{chem2|ClO3}}
[[Dichlorine heptaoxide]] – Heiptea-ocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O7}}
[[Dichlorine monoxide]] – Mónaocsaíd déchlóirín – {{chem2|Cl2O}}
[[Chromium(III) oxide]] – Ocsaíd chróimiam(III) – {{chem2|Cr2O3}}
[[Chromium(IV) oxide]] – Ocsaíd chróimiam(IV) – {{chem2|CrO2}}
[[Chromium(VI) oxide]] – Ocsaíd chróimiam(VI) – {{chem2|CrO3}}
[[Cobalt(II) oxide]] – Ocsaíd chobailt(II) – CoO
[[Copper(I) oxide]] – Ocsaíd chopair(I) – {{chem2|Cu2O}}
[[Copper(II) oxide]] – Ocsaíd chopair(II) – CuO
[[Curium(III) oxide]] – Ocsaíd chiúiriam(III) – {{chem2|Cm2O3}}
[[Curium(IV) oxide]] – Ocsaíd chiúiriam(IV) – {{chem2|CmO2}}
[[Dysprosium(III) oxide]] – Ocsaíd diospróisiam(III) – {{chem2|Dy2O3}}
[[Erbium(III) oxide]] – Ocsaíd eirbiam(III) – {{chem2|Er2O3}}
[[Europium(III) oxide]] – Ocsaíd eoraipiam(III) – {{chem2|Eu2O3}}
[[Oxygen difluoride]] – Défluairíd ocsaigine – {{chem2|OF2}}
[[Dioxygen difluoride]] – Défluairíd dé-ocsaigine – {{chem2|O2F2}}
[[Francium oxide]] – Ocsaíd fhrainciam – {{chem2|Fr2O}}
[[Gadolinium(III) oxide]] – Ocsaíd ghadailiniam(III) – {{chem2|Gd2O3}}
[[Gallium(III) oxide]] – Ocsaíd ghailliam(III) – {{chem2|Ga2O3}}
[[Germanium dioxide]] – Dé-ocsaíd ghearmáiniam – {{chem2|GeO2}}
[[Gold(III) oxide]] – Ocsaíd óir(III) – {{chem2|Au2O3}}
[[Hafnium dioxide]] – Dé-ocsaíd haifniam – {{chem2|HfO2}}
[[Holmium(III) oxide]] – Ocsaíd hoilmiam(III) – {{chem2|Ho2O3}}
[[Indium(I) oxide]] – Ocsaíd indiam(I) – {{chem2|In2O}}
[[Indium(III) oxide]] – Ocsaíd indiam(III) – {{chem2|In2O3}}
[[Iodine pentoxide]] – Peintea-ocsaíd iaidín – {{chem2|I2O5}}
[[Iridium(IV) oxide]] – Ocsaíd iridiam(IV) – {{chem2|IrO2}}
[[Iron(II) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II) – FeO
[[Iron(II,III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(II,III) – {{chem2|Fe3O4}}
[[Iron(III) oxide]] – Ocsaíd iarainn(III) – {{chem2|Fe2O3}}
[[Lanthanum(III) oxide]] – Ocsaíd lantainim(III) – {{chem2|La2O3}}
[[Lead(II) oxide]] – Ocsaíd luaidhe(II) – PbO
[[Lead dioxide]] – Dé-ocsaíd luaidhe – {{chem2|PbO2}}
[[Lithium oxide]] – Ocsaíd litiam – {{chem2|Li2O}}
[[Magnesium oxide]] – Ocsaíd mhaignéisiam – MgO
[[Potassium oxide]] – Ocsaíd photaisiam – {{chem2|K2O}}
[[Rubidium oxide]] – Ocsaíd rubaidiam – {{chem2|Rb2O}}
[[Sodium oxide]] – Ocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O}}
[[Strontium oxide]] – Ocsaíd strointiam – SrO
[[Tellurium dioxide]] – Dé-ocsaíd teallúiriam – {{chem2|TeO2}}
[[Uranium(IV) oxide]] – Ocsaíd úráiniam(IV) – {{chem2|UO2}}
(ocsaídí simplí, ocsaídí, agus comhdhúile gaolmhara amháin, ní hiodrocsaídí, carbónáití, aigéid, nó comhdhúile eile atá liostaithe in áiteanna eile)
== P ==
=== [[Palladium|Pd]] ([[Pallaidiam]]) ===
[[Palladium(II) chloride]] – Clóiríd phallaidiam(II) – {{chem2|PdCl2}}
[[Palladium(II) nitrate]] – Níotráit phalladiam(II) – {{chem2|Pd(NO3)2}}
[[Palladium(II,IV) fluoride]] – Fluairíd phalladiam(II,IV) – {{chem2|PdF3}}
[[Palladium sulfate]] – Suilfáit phalladiam– {{chem2|PdSO4}}
[[Palladium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd phalladiam – {{chem2|PdF4}}
=== [[Phosphorus|P]] ([[Fosfar]]) ===
[[Diphosphorus tetrachloride]] – Teitreachlóiríd défosfair – {{chem2|P2Cl4}}
[[Diphosphorus tetrafluoride]] – Teitreafluairíd défosfair – {{chem2|P2F4}}
[[Diphosphorus tetraiodide]] – Teitreaiaidíd défosfair – {{chem2|P2I4}}
[[Hexachlorophosphazene]] – Heicseaclóirífosfaisín – {{chem2|(NPCl2)3}}
[[Phosphine]] – Foisfín – {{chem2|PH3}}
[[Phosphomolybdic acid]] – Aigéad fosfamolabdach – {{chem2|H3PMo12O40}}
[[Phosphoric acid]] – Aigéad fosfarach – {{chem2|H3PO4}}
[[Phosphorous acid]] – Aigéad fosfarach – {{chem2|H3PO3}}
[[Phosphoryl nitride]] – Nítríd fhosfairile – {{chem2|OPN}}
[[Phosphorus pentabromide]] – Peinteabróimíd fhosfarach – {{chem2|PBr5}}
[[Phosphorus pentafluoride]] – Peinteafluairíd fhosfarach – {{chem2|PF5}}
[[Phosphorus pentasulfide]] – Peinteashuilfíd fhosfarach – {{chem2|P4S10}}
[[Phosphorus pentoxide]] – Peintea-ocsaíd fhosfarach – {{chem2|P2O5}}
[[Phosphorus sesquisulfide]] – Seisciuilfíd fhosfarach – {{chem2|P4S3}}
[[Phosphorus tribromide]] – Tríbhróimíd fhosfarach – {{chem2|PBr3}}
[[Phosphorus trichloride]] – Tríchlóiríd fhosfarach – {{chem2|PCl3}}
[[Phosphorus trifluoride]] – Trífhluairíd fhosfarach – {{chem2|PF3}}
[[Phosphorus triiodide]] – Trí-iaidíd fhosfarach– {{chem2|PI3}}
[[Phosphotungstic acid]] – Aigéad fosfatungstach – {{chem2|H3PW12O40}}
[[Poly(dichlorophosphazene)]] – Pola(déchlóirífosfaisín) – {{chem2|(NPCl2)_{''n''}}}
=== [[Platinum|Pt]] ([[Platanam]]) ===
[[Platinum(II) chloride]] – Clóiríd phlatanaim(II) – {{chem2|PtCl2}}
[[Platinum(IV) chloride]] – Clóiríd phlatanaim(IV) – {{chem2|PtCl4}}
[[Platinum hexafluoride]] – Heicseafluairíd phlatanaim – {{chem2|PtF6}}
[[Platinum pentafluoride]] – Peinteafluairíd phlatanaim – {{chem2|PtF5}}
[[Platinum tetrafluoride]] – Teitreafluairíd phlatanaim – {{chem2|PtF4}}
=== [[Plutonium|Pu]] ([[Plútóiniam]]) ===
[[Plutonium(III) bromide]] – Bróimíd phlútóiniam(III) – {{chem2|PuBr3}}
[[Plutonium(III) chloride]] – Clóiríd phlútóiniam(III) – {{chem2|PuCl3}}
[[Plutonium(III) fluoride]] – Fluairíd phlútóiniam(III) – {{chem2|PuF3}}
[[Plutonium(III) iodide]] – Iaidíd phlútóiniam(III) – {{chem2|PuI3}}
[[Plutonium dihydride]] – Déhiodríd phlútóiniam – {{chem2|PuH_{2+''x''}}}
[[Plutonium dioxide]] – Dé-ocsaíd phlútóiniam – {{chem2|PuO2}}
[[Plutonium hexafluoride]] – Heicseafluairíd phlútóiniam – {{chem2|PuF6}}
[[Plutonium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd phlútóiniam – {{chem2|PuF4}}
[[Plutonium trihydride]] – Trí-hiodríd phlútóiniam – {{chem2|PuH3}}
=== [[Polonium|Po]] ([[Polóiniam]]) ===
[[Polonium hexafluoride]] – Heicseafluairíd pholóiniam – {{chem2|PoF6}}
[[Polonium monoxide]] – Mónaocsaíd pholóiniam – PoO
[[Polonium dioxide]] – Dé-ocsaíd pholóiniam – {{chem2|PoO2}}
[[Polonium trioxide]] – Trí-ocsaíd pholóiniam – {{chem2|PoO3}}
=== [[Positronium|Ps]] ([[Posatróiniam]]) ===
[[Di-positronium]] – Dé-posatróiniam – {{chem2|Ps2}}
[[Positronium hydride]] – Hiodríd phosatróiniam – PsH
=== [[Potassium|K]] ([[Potaisiam]]) ===
[[Potash Alum]] – Alúm potaise – {{chem2|K2SO4Al2(SO4)324H2O}}
[[Potassium alum]] – Alúm potaisiam – {{chem2|AlK(SO4)2}}
[[Potassium aluminium fluoride]] – Fluairíd alúmanaim agus potaisiam – {{chem2|KAlF4}}
[[Potassium amide]] – Aimíd photaisiam – {{chem2|KNH2}}
[[Potassium argentocyanide]] – Airgeadciainíd photaisiam – {{chem2|KAg(CN)2}}
[[Potassium arsenite]] – Arsainít photaisiam – {{chem2|KAsO2}}
[[Potassium azide]] – Aisíd photaisiam – {{chem2|KN3}}
[[Potassium borate]] – Bóráit photaisiam – {{chem2|K2B4O7*4H2O}}
[[Potassium bromide]] – Bróimíd photaisiam – KBr
[[Potassium bicarbonate]] – Dé-charbónáit photaisiam – {{chem2|KHCO3}}
[[Potassium bifluoride]] – Dé-fluairíd photaisiam – {{chem2|KHF2}}
[[Potassium bisulfite]] – Dé-shuilfít photaisiam – {{chem2|KHSO3}}
[[Potassium carbonate]] – Carbónáit photaisiam – {{chem2|K2CO3}}
[[Potassium calcium chloride]] – Clóiríd photaisiam cailciam – {{chem2|KCaCl3}}
[[Potassium chlorate]] – Clóráit photaisiam – {{chem2|KClO3}}
[[Potassium chloride]] – Clóiríd photaisiam – KCl
[[Potassium chlorite]] – Clóirít photaisiam – {{chem2|KClO2}}
[[Potassium chromate]] – Crómáit photaisiam – {{chem2|K2CrO4}}
[[Potassium cyanide]] – Ciainíd photaisiam – KCN
[[Potassium dichromate]] – Dé-chrómáit photaisiam – {{chem2|K2Cr2O7}}
[[Potassium dithionite]] – Déithianít photaisiam – {{chem2|K2S2O4}}
[[Potassium ferrate]] – Fearráit photaisiam – {{chem2|K2FeO4}}
[[Potassium ferrioxalate]] – Fearrócsaláit photaisiam – {{chem2|K3[Fe(C2O4)3]}}
[[Potassium ferricyanide]] – Fearriciainíd photaisiam – {{chem2|K3[Fe(CN)6]}}
[[Potassium ferrocyanide]] – Fearróiciainíd photaisiam – {{chem2|K4[Fe(CN)6]}}
[[Potassium heptafluorotantalate]] – Heipteafluairítantaláit photaisiam – {{chem2|K2[TaF7]}}
[[Potassium hexafluorophosphate]] – Heicseafluairífosfáit photaisiam – {{chem2|KPF6}}
[[Potassium hydrogen carbonate]] – Hiodrigincharbónáit photaisiam – {{chem2|KHCO3}}
[[Potassium hydrogen fluoride]] – Hiodriginfluairíd photaisiam – {{chem2|KHF2}}
[[Potassium hydroxide|Potassium hydroxide/caustic potash]] – Hiodrocsaíd photaisiam / potaise loiscneach – KOH
[[Potassium iodide]] – Iaidíd photaisiam – KI
[[Potassium iodate]] – Iaidáit photaisiam – {{chem2|KIO3}}
[[Potassium manganate]] – Mangaináit photaisiam – {{chem2|K2MnO4}}
[[Potassium monopersulfate]] – Mónaisárshuilfáit photaisiam – {{chem2|K2SO4KHSO42KHSO5}}
[[Potassium nitrate]] – Níotráit photaisiam – {{chem2|KNO3}}
[[Potassium perbromate]] – Sárbhrómáit photaisiam – {{chem2|KBrO4}}
[[Potassium perchlorate]] – Sárchlóráit photaisiam – {{chem2|KClO4}}
[[Potassium periodate]] – Sáriaidáit photaisiam – {{chem2|KIO4}}
[[Potassium permanganate]] – Sár-mhangaináit photaisiam – {{chem2|KMnO4}}
[[Potassium sodium tartrate]] – Tartráit photaisiam sóidiam – {{chem2|KNaC4H4O6}}
[[Potassium sulfate]] – Suilfáit photaisiam – {{chem2|K2SO4}}
[[Potassium sulfite]] – Suilfít photaisiam – {{chem2|K2SO3}}
[[Potassium sulfide]] – Suilfíd photaisiam – {{chem2|K2S}}
[[Potassium tartrate]] – Tartráit photaisiam – {{chem2|K2C4H4O6}}
[[Potassium tetrachloroiodate(III)]] – Teitreachlóiriaidáit pohtaisiam(III) – KICl<sub>4</sub>
[[Potassium tetraiodomercurate(II)]] – Teitreaiaidímearcúráit photaisiam(II) – {{chem2|K2HgI4}}
[[Potassium thiocyanate]] – Tiicianáit photaisiam – KSCN
[[Potassium titanyl phosphate]] – Fosfáit tiotainile photaisiam – {{chem2|KTiOPO4}}
[[Potassium vanadate]] – Vanaidáit photaisiam – {{chem2|KVO3}}
[[Tripotassium phosphate]] – Tríphotaisiam fhosfáit – {{chem2|K3PO4}}
=== [[Praseodymium|Pr]] ([[Praiséidimiam]]) ===
[[Praseodymium(III) chloride]] – Clóiríd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrCl3}}
[[Praseodymium(III) sulfate]] – Suilfáit phraiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2(SO4)3}}
[[Praseodymium(III) bromide]] – Bróimíd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrBr3}}
[[Praseodymium(III) carbonate]] – Carbónáit phraiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2(CO3)3}}
[[Praseodymium(III) fluoride]] – Fluairíd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrF3}}
[[Praseodymium(III) iodide]] – Iaidíd phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrI3}}
[[Praseodymium(III) nitrate]] – Níotráit phraiséidimiam(III) – {{chem2|Pr(NO3)3}}
[[Praseodymium(III) oxide]] – Ocsaíd phraiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2O3}}
[[Praseodymium(III) phosphate]] – Fosfáit phraiséidimiam(III) – {{chem2|PrPO4}}
[[Praseodymium(III) sulfide]] – Suilfíd phraiséidimiam(III) – {{chem2|Pr2S3}}
=== [[Promethium|Pm]] ([[Próiméitiam]]) ===
[[Promethium(III) chloride]] – Clóiríd phróiméitiam(III) – {{chem2|PmCl3}}
[[Promethium(III) oxide]] – Ocsaíd phróiméitiam(III) – {{chem2|Pm2O3}}
[[Promethium(III) bromide]] – Bróimíd phróiméitiam(III) – {{chem2|PmBr3}}
[[Promethium(III) carbonate]] – Carbónáit phróiméitiam(III) – {{chem2|Pm2(CO3)3}}
[[Promethium(III) fluoride]] – Fluairíd phróiméitiam(III) – {{chem2|PmF3}}
[[Promethium(III) iodide]] – Iaidíd phróiméitiam(III) – {{chem2|PmI3}}
[[Promethium(III) nitrate]] – Níotráit phróiméitiam(III) – {{chem2|Pm(NO3)3}}
[[Promethium(III) phosphate]] – Fosfáit phróiméitiam(III) – {{chem2|PmPO4}}
[[Promethium(III) sulfate]] – Suilfáit phróiméitiam(III) – {{chem2|Pm2(SO4)3}}
[[Promethium(III) sulfide]] – Suilfíd phróiméitiam(III) – {{chem2|Pm2S3}}
== R ==
=== [[Radium|Ra]] ([[Raidiam]]) ===
[[Radium bromide]] – Bróimíd raidiam – {{chem2|RaBr2}}
[[Radium carbonate]] – Carbónáit raidiam – {{chem2|RaCO3}}
[[Radium chloride]] – Clóiríd raidiam – {{chem2|RaCl2}}
[[Radium fluoride]] – Fluairíd raidiam – {{chem2|RaF2}}
=== [[Radon|Rn]] ([[Radón]]) ===
[[Radon difluoride]] – Défluairíd radóin – {{chem2|RnF2}}
=== [[Rhenium|Re]] ([[Réiniam]]) ===
[[Rhenium(IV) oxide]] – Ocsaíd réiniam(IV) – {{chem2|ReO2}}
[[Rhenium(VII) oxide]] – Ocsaíd réiniam(VII) – {{chem2|Re2O7}}
[[Rhenium heptafluoride]] – Heipteafluairíd réiniam – {{chem2|ReF7}}
[[Rhenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd réiniam – {{chem2|ReF6}}
=== [[Rhodium|Rh]] ([[Róidiam]]) ===
[[Rhodium hexafluoride]] – Heicseafluairíd róidiam – {{chem2|RhF6}}
[[Rhodium pentafluoride]] – Peinteafluairíd róidiam – {{chem2|Rh4F20}}
[[Rhodium(III) chloride]] – Clóiríd róidiam(III) – {{chem2|RhCl3}}
[[Rhodium(III) hydroxide]] – Hiodrocsaíd róidiam(III) – {{chem2|Rh(OH)3}}
[[Rhodium(III) iodide]] – Iaidíd róidiam(III) – {{chem2|RhI3}}
[[Rhodium(III) nitrate]] – Níotráit róidiam(III) – {{chem2|Rh(NO3)3}}
[[Rhodium(III) oxide]] – Ocsaíd róidiam(III) – {{chem2|Rh2O3}}
[[Rhodium(III) sulfate]] – Suilfáit róidiam(III) – {{chem2|Rh2(SO4)6}}
[[Rhodium(III) sulfide]] – Suilfíd róidiam(III) – {{chem2|Rh2S3}}
[[Rhodium(IV) fluoride]] – Fluairíd róidiam(IV) – {{chem2|RhF4}}
[[Rhodium(IV) oxide]] – Ocsaíd róidiam(IV) – {{chem2|RhO2}}
=== [[Rubidium|Rb]] ([[Rubaidiam]]) ===
[[Rubidium azide]] – Aisíd rubaidiam – {{chem2|RbN3}}
[[Rubidium bromide]] – Bróimíd rubaidiam – RbBr
[[Rubidium chloride]] – Clóiríd rubaidiam – RbCl
[[Rubidium fluoride]] – Fluairíd rubaidiam – RbF
[[Rubidium hydrogen sulfate]] – Hiodriginsuilfáit rubaidiam – {{chem2|RbHSO4}}
[[Rubidium hydroxide]] – Hiodrocsaíd rubaidiam – RbOH
[[Rubidium iodide]] – Iaidíd rubaidiam – RbI
[[Rubidium nitrate]] – Níotráit rubaidiam – {{chem2|RbNO3}}
[[Rubidium oxide]] – Ocsaíd rubaidiam – {{chem2|Rb2O}}
[[Rubidium telluride]] – Teallúiríd rubaidiam – {{chem2|Rb2Te}}
[[Rubidium titanyl phosphate]] – Fosfáit tiotainile rubaidiam – {{chem2|RbTiOPO4}}
=== [[Ruthenium|Ru]] ([[Ruitéiniam]]) ===
[[Ruthenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd ruitéiniam – {{chem2|RuF6}}
[[Ruthenium pentafluoride]] – Peinteafluairíd ruitéiniam – {{chem2|RuF5}}
[[Ruthenium tetroxide|Ruthenium(VIII) oxide]] – Teitrea-ocsaíd ruitéiniam (ocsaíd ruitéiniam(VIII)) – {{chem2|RuO4}}
[[Ruthenium(III) chloride]] – Clóiríd ruitéiniam(III) – {{chem2|RuCl3}}
[[Ruthenium(IV) oxide]] – Ocsaíd ruitéiniam(IV) – {{chem2|RuO2}}
== S ==
=== [[Samarium|Sm]] ([[Samairiam]]) ===
[[Samarium(II) iodide]] – Iaidíd samairiam(II) – {{chem2|SmI2}}
[[Samarium(III) chloride]] – Clóiríd samairiam(III) – {{chem2|SmCl3}}
[[Samarium(III) oxide]] – Ocsaíd samairiam(III) – {{chem2|Sm2O3}}
[[Samarium(III) bromide]] – Bróimíd samairiam(III) – {{chem2|SmBr3}}
[[Samarium(III) carbonate]] – Carbónáit samairiam(III) – {{chem2|Sm2(CO3)3}}
[[Samarium(III) fluoride]] – Fluairíd samairiam(III) – {{chem2|SmF3}}
[[Samarium(III) iodide]] – Iaidíd samairiam(III) – {{chem2|SmI3}}
[[Samarium(III) nitrate]] – Níotráit samairiam(III) – {{chem2|Sm(NO3)3}}
[[Samarium(III) phosphate]] – Fosfáit samairiam(III) – {{chem2|SmPO4}}
[[Samarium(III) sulfate]] – Suilfáit samairiam(III) – {{chem2|Sm2(SO4)4}}
[[Samarium(III) sulfide]] – Suilfíd samairiam(III) – {{chem2|Sm2S3}}
=== [[Scandium|Sc]] ([[Scaindiam]]) ===
[[Scandium(III) fluoride]] – Fluairíd scaindiam(III) – {{chem2|ScF3}}
[[Scandium(III) nitrate]] – Níotráit scaindiam(III) – {{chem2|Sc(NO3)3}}
[[Scandium(III) oxide]] – Ocsaíd scaindiam(III) – {{chem2|Sc2O3}}
[[Scandium(III) triflate]] – Trí-fhlait scaindiam(III) – {{chem2|Sc(OSO2CF3)3}}
=== [[Seaborgium|Sg]] ([[Seaboirgiam]]) ===
[[Seaborgium hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil seaboirgiam – {{chem2|Sg(CO)6}}
=== [[Selenium|Se]] ([[Seiléiniam]]) ===
[[Selenic acid]] – Aigéad seiléanach – {{chem2|H2SeO4}}
[[Selenious acid]] – Aigéad seiléiniúil – {{chem2|H2SeO3}}
[[Selenium dibromide]] – Débhróimíd sheiléiniam – {{chem2|SeBr2}}
[[Selenium dioxide]] – Dé-ocsaíd sheiléiniam – {{chem2|SeO2}}
[[Selenium disulfide]] – Déishuilfíd sheiléiniam – {{chem2|SeS2}}
[[Selenium hexafluoride]] – Heicseafluairíd sheiléiniam – {{chem2|SeF6}}
[[Selenium hexasulfide]] – Heicseashuilfíd sheiléiniam – {{chem2|Se2S6}}
[[Selenium oxybromide]] – Ocsaibróimíd sheiléiniam – {{chem2|SeOBr2}}
[[Selenium oxydichloride]] – Ocsaidéchlóiríd sheiléiniam – {{chem2|SeOCl2}}
[[Selenium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd sheiléiniam – {{chem2|SeCl4}}
[[Selenium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd sheiléiniam – {{chem2|SeF4}}
[[Selenium trioxide]] – Trí-ocsaíd sheiléiniam – {{chem2|SeO3}}
[[Selenoyl fluoride]] – Fluairíd sheiléinile – {{chem2|SeO2F2}}
=== [[Silicon|Si]] ([[Sileacan]]) ===
[[Disilane]] – Déshileán – {{chem2|Si2H6}}
[[Silane]] – Sileán – {{chem2|SiH4}}
[[Silica gel]] – Glóthach shilice – {{chem2|SiO2*''n''H2O}}
[[Silicic acid]] – Aigéad siliceach – {{chem2|Si(OH)4}}
[[Silicochloroform]], [[trichlorosilane]] – Sileaclóraform, trí-chlóirísileán – {{chem2|SiHCl3}}
[[Silicofluoric acid]] – Aigéad sileacafluarach – {{chem2|H2SiF6}}
[[Silicon boride]] – Bóiríd shileacain – {{chem2|SiB3}}
[[Silicon carbide]] (carborundum) – Cairbíd shileacain (carbarandam) – SiC
[[Silicon dioxide]] – Dé-ocsaíd sileacain – {{chem2|SiO2}}
[[Silicon monoxide]] – Aonocsaíd sileacain – SiO
[[Silicon nitride]] – Nítríd sileacain – {{chem2|Si3N4}}
[[Silicon tetrabromide]] – Teitreibhróimíd sileacain – {{chem2|SiBr4}}
[[Silicon tetrachloride]] – Teitreachlóiríd sileacain – {{chem2|SiCl4}}
[[Silicon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd sileacain – {{chem2|SiF4}}
[[Silicon tetraiodide]] – Teitreaiaidíd sileacain – {{chem2|SiI4}}
[[Thortveitite]] – Tortveitít – {{chem2|(Sc,Y)2Si2O7}}
=== [[Silver|Ag]] ([[Airgead]]) ===
[[Silver(I) fluoride]] – Fluairíd airgid(I) – AgF
[[Silver(II) fluoride]] – Fluairíd airgid(II) – {{chem2|AgF2}}
[[Silver acetylide]] – Aicéitilíd airgid – {{chem2|Ag2C2}}
[[Silver argentocyanide]] – Airgeadciainíd airgid – {{chem2|KAg(CN)2}}
[[Silver azide]] – Aisíd airgid – {{chem2|AgN3}}
[[Silver bromate]] – Brómáit airgid – {{chem2|AgBrO3}}
[[Silver bromide]] – Bróimíd airgid – AgBr
[[Silver chlorate]] – Clóráit airgid – {{chem2|AgClO3}}
[[Silver chloride]] – Clóiríd airgid – AgCl
[[Silver chromate]] – Crómáit airgid – {{chem2|Ag2CrO4}}
[[Silver fluoroborate]] – Fluairíbóráit airgid – {{chem2|AgBF4}}
[[Silver fulminate]] – Fulmaináit airgid – AgCNO
[[Silver hydroxide]] – Hiodrocsaíd airgid – AgOH
[[Silver iodide]] – Iaidíd airgid – AgI
[[Silver nitrate]] – Níotráit airgid – {{chem2|AgNO3}}
[[Silver nitride]] – Nítríd airgid – {{chem2|Ag3N}}
[[Silver oxide]] – Ocsaíd airgid – {{chem2|Ag2O}}
[[Silver perchlorate]] – Sárchlóráit airgid – {{chem2|AgClO4}}
[[Silver permanganate]] – Sár-mhangaináit airgid – {{chem2|AgMnO4}}
[[Silver phosphate]] – Fosfáit airgid – {{chem2|Ag3PO4}}
[[Silver subfluoride]] – Fo-fluairíd airgid – {{chem2|Ag2F}}
[[Silver sulfate]] – Suilfáit airgid – {{chem2|Ag2SO4}}
[[Silver sulfide]] – Suilfíd airgid – {{chem2|Ag2S}}
=== [[Sodium|Na]] ([[Sóidiam]]) ===
[[Sodamide]] – Sóidaimíd – {{chem2|NaNH2}}
[[Sodium aluminate]] – Alúmanaít sóidiam – {{chem2|NaAlO2}}
[[Sodium arsenate]] – Arsanaít sóidiam – {{chem2|H24Na3AsO16}}
[[Sodium azide]] – Aisíd sóidiam – {{chem2|NaN3}}
[[Sodium bicarbonate]] – Décharbónáit sóidiam – {{chem2|NaHCO3}}
[[Sodium biselenide]] – Désheiléiníd sóidiam – NaSeH
[[Sodium bisulfate]] – Déshuilfáit sóidiam – {{chem2|NaHSO4}}
[[Sodium bisulfite]] – D-shuilfít sóidiam – {{chem2|NaHSO3}}
[[Sodium borate]] – Bóráit sóidiam – {{chem2|Na2B4O7}}
[[Sodium borohydride]] – Bóróhiodríd sóidiam – {{chem2|NaBH4}}
[[Sodium bromate]] – Brómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO3}}
[[Sodium bromide]] – Bróimíd sóidiam – NaBr
[[Sodium bromite]] – Bróimít sóidiam – {{chem2|NaBrO2}}
[[Sodium carbide]] – Cairbíd sóidiam – {{chem2|Na2C2}}
[[Sodium carbonate]] – Carbónáit sóidiam – {{chem2|Na2CO3}}
[[Sodium chlorate]] – Clóráit sóidiam – {{chem2|NaClO3}}
[[Sodium chloride]] – Clóiríd sóidiam – NaCl
[[Sodium chlorite]] – Clóirít sóidiam – {{chem2|NaClO2}}
[[Sodium cobaltinitrite]] – Cobailtínítrít sóidiam – {{chem2|CoN6Na3O12}}
[[Sodium copper tetrachloride]] – Teitreachlóiríd copair sóidiam – {{chem2|Na2CuCl4}}
[[Sodium cyanate]] – Ciaináit sóidiam – NaCNO
[[Sodium cyanide]] – Ciainíd sóidiam – NaCN
[[Sodium dichromate]] – Déchrómáit sóidiam – {{chem2|Na2Cr2O7*2H2O}}
[[Sodium dioxide]] – Déocsaíd sóidiam – {{chem2|NaO2}}
[[Sodium dithionite]] – Déthiainít sóidiam – {{chem2|Na2S2O4}}
[[Sodium ferrocyanide]] – Fearróiciainíd sóidiam – {{chem2|Na4[Fe(CN)6]}}
[[Sodium fluoride]] – Fluairíd sóidiam – NaF
[[Sodium fluorosilicate]] – Fluairísileacáit sóidiam – {{chem2|Na2[SiF6]}}
[[Sodium formate]] – Formáit sóidiam – HCOONa
[[Sodium hydride]] – Hiodríd sóidiam – NaH
[[Sodium hydrogen carbonate]] – Hiodrigincharbónáit sóidiam – {{chem2|NaHCO3}}
[[Sodium hydrosulfide]] – Hiodrosuilfíd sóidiam – NaSH
[[Sodium hydroxide]] – Hiodrocsaíd sóidiam – NaOH
[[Sodium hypobromite]] – Hipeabróimít sóidiam – NaOBr
[[Sodium hypochlorite]] – Hipeaclóirít sóidiam – NaOCl
[[Sodium hypoiodite]] – Hipeaiaidít sóidiam – NaOI
[[Sodium hypophosphite]] – Hipeafosfít sóidiam – {{chem2|NaPO2H2}}
[[Sodium iodate]] – Iaidáit sóidiam – {{chem2|NaIO3}}
[[Sodium iodide]] – Iaidíd sóidiam – NaI
[[Sodium manganate]] – Mangaináit sóidiam – {{chem2|Na2MnO4}}
[[Sodium molybdate]] – Molabdáit sóidiam – {{chem2|Na2MoO4}}
[[Sodium monofluorophosphate]] – Mónafluairífosfáit sóidiam – {{chem2|Na2PFO3}}
[[Sodium nitrate]] – Níotráit sóidiam – {{chem2|NaNO3}}
[[Sodium nitrite]] – Níotrít sóidiam – {{chem2|NaNO2}}
[[Sodium nitroprusside]] – Níotraiprúisíd sóidiam – {{chem2|Na2[Fe(CN)5NO]*2H2O}}
[[Sodium oxide]] – Ocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O}}
[[Sodium perborate]] – Sárbhóráit sóidiam – {{chem2|NaBO3*H2O}}
[[Sodium perbromate]] – Sárbhrómáit sóidiam – {{chem2|NaBrO4}}
[[Sodium percarbonate]] – Sárcharbónáit sóidiam – {{chem2|2Na2CO3*3H2O2}}
[[Sodium perchlorate]] – Sárchlóráit sóidiam – {{chem2|NaClO4}}
[[Sodium periodate]] – Sáriaidáit sóidiam – {{chem2|NaIO4}}
[[Sodium permanganate]] – Sármhangaináit sóidiam – {{chem2|NaMnO4}}
[[Sodium peroxide]] – Sárocsaíd sóidiam – {{chem2|Na2O2}}
[[Sodium peroxycarbonate]] – Sárocsaícharbónáit sóidiam – {{chem2|Na2CO4}}
[[Sodium perrhenate]] – Sárréanáit sóidiam – {{chem2|NaReO4}}
[[Sodium persulfate]] – Sárshuilfáit sóidiam – {{chem2|Na2S2O8}}
[[Sodium phosphate]] – Fosfáit sóidiam – {{chem2|Na3PO4}}
[[Sodium selenate]] – Seiléanáit sóidiam – {{chem2|Na2O4Se}}
[[Sodium selenide]] – Seiléiníd sóidiam – {{chem2|Na2Se}}
[[Sodium selenite]] – Seiléinít sóidiam – {{chem2|Na2SeO3}}
[[Sodium silicate]] – Sileacáit sóidiam – {{chem2|Na2SiO3}}
[[Sodium sulfate]] – Suilfáit sóidiam – {{chem2|Na2SO4}}
[[Sodium sulfide]] – Suilfíd sóidiam – {{chem2|Na2S}}
[[Sodium sulfite]] – Suilfít sóidiam – {{chem2|Na2SO3}}
[[Sodium tartrate]] – Tartráit sóidiam – {{chem2|C4H4Na2O6}}
[[Sodium tellurite]] – Teallúirít sóidiam – {{chem2|Na2TeO3}}
[[Sodium tetrachloroaluminate]] – Teitreachlóiríalúmanaít sóidiam – {{chem2|NaAlCl4}}
[[Sodium tetrafluoroborate]] – Teitreafluairíbóráit sóidiam – {{chem2|NaBF4}}
[[Sodium thioantimoniate]] – Tia-antamónáit sóidiam – {{chem2|Na3(SbS4)*9H2O}}
[[Sodium thiocyanate]] – Tiaicianáit sóidiam – NaSCN
[[Sodium thiosulfate]] – Tiasuilfáit sóidiam – {{chem2|Na2S2O3}}
[[Sodium tungstate]] – Tungstat sóidiam – {{chem2|Na2WO4}}
[[Sodium uranate]] – Úranáit sóidiam – {{chem2|Na2O7U2}}
[[Sodium zincate]] – Sioncáit sóidiam – {{chem2|H4Na2O4Zn}}
[[Trisodium phosphate]] – Trí-shóidiam fosfáit – {{chem2|Na3PO4}}
=== [[Strontium|Sr]] ([[Strointiam]]) ===
[[Strontium bromide]] – Bróimíd strointiam – {{chem2|SrBr2}}
[[Strontium carbonate]] – Carbónáit strointiam – {{chem2|SrCO3}}
[[Strontium chloride]] – Clóiríd strointiam – {{chem2|SrCl2}}
[[Strontium fluoride]] – Fluairíd strointiam – {{chem2|SrF2}}
[[Strontium hydroxide]] – Hiodrocsaíd strointiam – {{chem2|Sr(OH)2}}
[[Strontium iodide]] – Iaidíd strointiam – {{chem2|SrI2}}
[[Strontium nitrate]] – Níotráit strointiam – {{chem2|Sr(NO3)2}}
[[Strontium oxide]] – Ocsaíd strointiam – SrO
[[Strontium titanate]] – Tiotanáit strointiam – {{chem2|SrTiO3}}
[[Strontium bicarbonate]] – Dé-charbónáit strointiam – {{chem2|Sr(HCO3)2}}
[[Strontium boride]] – Bóiríd strointiam – {{chem2|SrB6}}
[[Strontium carbide]] – Cairbíd strointiam – {{chem2|SrC2}}
[[Strontium cyanamide]] – Ciainaimíd strointiam – {{chem2|SrCN2}}
[[Strontium fluorophosphate]] – Fluairífosfáit strointiam – {{chem2|SrPO3F}}
[[Strontium gluconate]] – Glúcónáit strointiam – {{chem2|Sr(HOCH2(CHOH)4CO2)2}}
[[Strontium hydride]] – Hiodríd strointiam – {{chem2|SrH2}}
[[Strontium hydrogen phosphate]] – Hiodriginfosfáit strointiam – {{chem2|SrHPO4}}
[[Strontium hypochlorite]] – Hipeaclóirít strointiam – {{chem2|Sr(OCl)2}}
[[Strontium molybdate]] – Molabdáit strointiam – {{chem2|SrMoO4}}
[[Strontium oxalate]] – Ocsaláit strointiam – {{chem2|SrC2O4}}
[[Strontium peroxide]] – Sárocsaíd strointiam – {{chem2|SrO2}}
[[Strontium phosphate]] – Fosfáit strointiam – {{chem2|Sr3(PO4)2}}
[[Strontium silicate]] – Sileacáit strointiam – {{chem2|SrSiO3}}
[[Strontium sulfate]] – Suilfáit strointiam – {{chem2|SrSO4}}
[[Strontium sulfide]] – Suilfíd strointiam – SrS
[[Strontium tungstate]] – Tungstat strointiam – {{chem2|SrWO4}}
[[Strontium zirconate]] – Siarcónáit strointiam – {{chem2|SrZrO3}}
=== [[Sulfur|S]] ([[Sulfar]]) ===
[[Disulfur decafluoride]] – Deicifluairíd déshulfair – {{chem2|S2F10}}
[[Disulfur dichloride]] – Déchlóiríd déshulfair – {{chem2|S2Cl2}}
[[Hydrogen sulfide]] – Suilfíd hidrigine – {{chem2|H2S}}
[[Pyrosulfuric acid]] – Aigéad pireashulfarach – {{chem2|H2S2O7}}
[[Sulfamic acid]] – Aigéad sulfamach – {{chem2|H3NO3S}}
[[Sulfur dibromide]] – Débhróimíd sulfair – {{chem2|Br2S}}
[[Sulfur dioxide]] – [[Dé-ocsaíd sulfair]] – {{chem2|SO2}}
[[Sulfur hexafluoride]] – Heicseafluairíd sulfair – {{chem2|SF6}}
[[Sulfur tetrafluoride]] – Teitreafluairíd sulfair – {{chem2|SF4}}
[[Sulfuric acid]] – Aigéad sulfarach – {{chem2|H2SO4}}
[[Sulfurous acid]] – Aigéad sulfúrach – {{chem2|H2SO3}}
[[Sulfuryl chloride]] – Clóiríd suilfirile – {{chem2|SO2Cl2}}
[[Tetrasulfur tetranitride]] – Teitrea-shuilfíd teitrea-nítríd – {{chem2|S4N4}}
[[Peroxymonosulfuric acid|Persulfuric acid]] (Caro's acid) – Sárshulfarach aigéad (aigéad Caro) – {{chem2|H2SO5}}
== T ==
=== [[Tantalum|Ta]] ([[Tantalam]]) ===
[[Tantalum arsenide]] – Arsainíd tantalaim – TaAs
[[Tantalum carbide]] – Cairbíd tantalaim – TaC
[[Tantalum pentafluoride]] – Peinteafluairíd tantalaim – {{chem2|TaF5}}
[[Tantalum(V) oxide]] – Ocsaíd tantalam(V) – {{chem2|Ta2O5}}
=== [[Technetium|Tc]] ([[Teicnéitiam]]) ===
[[Technetium hexafluoride]] – Heicseafluairíd teicnéitiam – {{chem2|TcF6}}
[[Ammonium pertechnetate]] – Sárteicnéatáit amóiniam – {{chem2|NH4TcO4}}
[[Sodium pertechnetate]] – Sárteicnéatáit sóidiam – {{chem2|NaTcO4}}
=== [[Tellurium|Te]] ([[Teallúiriam]]) ===
[[Ditellurium bromide]] – Bróimíd déteallúiriam – {{chem2|Te2Br}}
[[Telluric acid]] – Aigéad teallúrach – {{chem2|H6TeO6}}
[[Tellurium dioxide]] – Dé-ocsaíd teallúiriam – {{chem2|TeO2}}
[[Tellurium hexafluoride]] – Heicseafluairíd teallúiriam – {{chem2|TeF6}}
[[Tellurium tetrabromide]] – Teitreibhróimíd teallúiriam – {{chem2|TeBr4}}
[[Tellurium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd teallúiriam – {{chem2|TeCl4}}
[[Tellurium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd teallúiriam – {{chem2|TeF4}}
[[Tellurium tetraiodide]] – Teitreaiaidíd teallúiriam – {{chem2|TeI4}}
[[Tellurous acid]] – Aigéad teallúirúil – {{chem2|H2TeO3}}
[[Beryllium telluride]] – Teallúiríd beirilliam – BeTe
[[Bismuth telluride]] – Teallúiríd bhiosmait – {{chem2|Bi2Te3}}
[[Cadmium telluride]] – Teallúiríd chaidmiam – CdTe
[[Cadmium zinc telluride]] – Teallúiríd chaidmiam since – {{chem2|(Cd,Zn)Te}}
[[Dimethyltelluride]] – Dé-mheitilteallúiríd – {{chem2|(CH3)2Te}}
[[Mercury Cadmium Telluride]] – Teallúiríd mhearcair chaidmiam – {{chem2|(Hg,Cd)Te}}
[[Lead telluride]] – Teallúiríd luaidhe – PbTe
[[Mercury telluride]] – Teallúiríd mhearcair – HgTe
[[Mercury zinc telluride]] – Teallúiríd mhearcair shince – {{chem2|(Hg,Zn)Te}}
[[Silver telluride]] – Teallúiríd airgid – {{chem2|Ag2Te}}
[[Tin telluride]] – Teallúiríd stáin – SnTe
[[Zinc telluride]] – Teallúiríd since – ZnTe
[[Teflic acid]] – Aigéad teifleach – {{chem2|HOTeF5}}
[[Sodium tellurite]] – Teallúirít sóidiam – {{chem2|Na2TeO3}}
=== [[Terbium|Tb]] ([[Teirbiam]]) ===
[[Terbium(III) chloride]] – Clóiríd teirbiam(III) – {{chem2|TbCl3}}
[[Terbium(III) bromide]] – Bróimíd teirbiam(III) – {{chem2|TbBr3}}
[[Terbium(III) carbonate]] – Carbónáit teirbiam(III) – {{chem2|Tb2(CO3)3}}
[[Terbium(III) fluoride]] – Fluairíd teirbiam(III) – {{chem2|TbF3}}
[[Terbium(III) iodide]] – Iaidíd teirbiam(III) – {{chem2|TbI3}}
[[Terbium(III) nitrate]] – Níotráit teirbiam(III) – {{chem2|Tb(NO3)3}}
[[Terbium(III) oxide]] – Ocsaíd teirbiam(III) – {{chem2|Tb2O3}}
[[Terbium(III) phosphate]] – Fosfáit teirbiam(III) – {{chem2|TbPO4}}
[[Terbium(III) sulfate]] – Suilfáit teirbiam(III) – {{chem2|Tb2(SO4)3}}
[[Terbium(III) sulfide]] – Suilfíd teirbiam(III) – {{chem2|Tb2S3}}
=== [[Thallium|Tl]] ([[Tailliam]]) ===
[[Thallium(I) bromide]] – Bróimíd tailliam(I) – TlBr
[[Thallium(I) carbonate]] – Carbónáit tailliam(I) – {{chem2|Tl2CO3}}
[[Thallium(I) fluoride]] – Fluairíd tailliam(I) – TlF
[[Thallium(I) sulfate]] – Suilfáit tailliam(I) – {{chem2|Tl2SO4}}
[[Thallium(III) oxide]] – Ocsaíd tailliam(III) – {{chem2|Tl2O3}}
[[Thallium(III) sulfate]] – Suilfáit tailliam(III) – {{chem2|Tl2(SO4)3}}
[[Thallium triiodide]] – Trí-iaidíd tailliam – {{chem2|TlI3}}
[[Thallium antimonide]] – Antamóníd tailliam – TlSb
[[Thallium arsenide]] – Arsainíd tailliam – TlAs
[[Thallium(III) bromide]] – Bróimíd tailliam(III) – {{chem2|TlBr3}}
[[Thallium(III) chloride]] – Clóiríd tailliam(III) – {{chem2|TlCl3}}
[[Thallium(III) fluoride]] – Fluairíd tailliam(III) – {{chem2|TlF3}}
[[Thallium(I) iodide]] – Iaidíd tailliam(I) – TlI
[[Thallium(III) nitrate]] – Níotráit tailliam(III) – {{chem2|Tl(NO3)3}}
[[Thallium(I) oxide]] – Ocsaíd tailliam(I) – {{chem2|Tl2O}}
[[Thallium phosphide]] – Fosfíd tailliam – TlP
[[Thallium(III) selenide]] – Seiléiníd tailliam(III) – {{chem2|Tl2Se3}}
[[Thallium(III) sulfide]] – Suilfíd tailliam(III) – {{chem2|Tl2S3}}
[[TrimethylThallium]] – Trí-mheitiltailliam – {{chem2|Tl(CH3)3}}
[[Thallium(I) hydroxide]] – Hiodrocsaíd tailliam(I) – TlOH
=== SO ([[Tiainil]]) ===
[[Thionyl chloride]] – Clóiríd tiainile – {{chem2|SOCl2}}
[[Thionyl tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tiainile – {{chem2|SOF4}}
=== ClS ([[Tiafosgéin]]) ===
[[Thiophosgene]] – Tiafosgéin – {{chem2|CSCl2}}
[[Thiophosphoryl chloride]] – Clóiríd tiafosfairile – {{chem2|Cl3PS}}
=== [[Thorium|Th]] ([[Tóiriam]]) ===
[[Thorium(IV) nitrate]] – Níotráit tóiriam(IV) – {{chem2|Th(NO3)4}}
[[Thorium(IV) sulfate]] – Suilfáit tóiriam(IV) – {{chem2|Th(SO4)2}}
[[Thorium dioxide]] – Dé-ocsaíd tóiriam – {{chem2|ThO2}}
[[Thorium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tóiriam – {{chem2|ThF4}}
=== [[Thulium|Tm]] ([[Tiúiliam]]) ===
[[Thulium(III) bromide]] – Bróimíd tiúiliam(III) – {{chem2|TmBr3}}
[[Thulium(III) chloride]] – Clóiríd tiúiliam(III) – {{chem2|TmCl3}}
[[Thulium(III) oxide]] – Ocsaíd tiúiliam(III) – {{chem2|Tm2O3}}
=== [[Tin|Sn]] ([[Stán]]) ===
[[Stannane]] – Stannán – {{chem2|SnH4}}
[[Tin(II) bromide]] – Bróimíd stáin(II) – {{chem2|SnBr2}}
[[Tin(II) chloride]] – Clóiríd stáin(II) – {{chem2|SnCl2}}
[[Tin(II) fluoride]] – Fluairíd stáin(II) – {{chem2|SnF2}}
[[Tin(II) hydroxide]] – Hiodrocsaíd stáin(II) – {{chem2|Sn(OH)2}}
[[Tin(II) iodide]] – Iaidíd stáin(II) – {{chem2|SnI2}}
[[Tin(II) oxide]] – Ocsaíd stáin(II) – SnO
[[Tin(II) sulfate]] – Suilfáit stáin(II) – {{chem2|SnSO4}}
[[Tin(II) sulfide]] – Suilfíd stáin(II) – SnS
[[Tin(IV) bromide]] – Bróimíd stáin(IV) – {{chem2|SnBr4}}
[[Tin(IV) chloride]] – Clóiríd stáin(IV) – {{chem2|SnCl4}}
[[Tin(IV) fluoride]] – Fluairíd stáin(IV) – {{chem2|SnF4}}
[[Tin(IV) iodide]] – Iaidíd stáin(IV) – {{chem2|SnI4}}
[[Tin(IV) oxide]] – Ocsaíd stáin(IV) – {{chem2|SnO2}}
[[Tin(IV) sulfide]] – Suilfíd stáin(IV) – {{chem2|SnS2}}
[[Tin(IV) cyanide]] – Ciainíd stáin(IV) – {{chem2|Sn(CN)4}}
[[Tin selenide]] – Seiléiníd stáin – {{chem2|SnSe2}}
[[Tin telluride]] – Teallúiríd stáin – SnTe
=== [[Titanium|Ti]] ([[Tiotáiniam]]) ===
[[Hexafluorotitanic acid]] – Aigéad heicseafluairítiotanach – {{chem2|(H3O)2[TiF6]}}
[[Titanium(II) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(II) – {{chem2|TiCl2}}
[[Titanium(II) oxide]] – Ocsaíd tiotáiniam(II) – TiO
[[Titanium(II) sulfide]] – Suilfíd tiotáiniam(II) – TiS
[[Titanium(III) bromide]] – Bróimíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiBr3}}
[[Titanium(III) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiCl3}}
[[Titanium(III) fluoride]] – Fluairíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiF3}}
[[Titanium(III) iodide]] – Iaidíd tiotáiniam(III) – {{chem2|TiI3}}
[[Titanium(III) oxide]] – Ocsaíd tiotáiniam(III) – {{chem2|Ti2O3}}
[[Titanium(III) phosphide]] – Fosfíd tiotáiniam(III) – TiP
[[Titanium(IV) bromide]] – Bróimíd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiBr4}}
[[Titanium(IV) carbide]] – Cairbíd tiotáiniam(IV) – TiC
[[Titanium(IV) chloride]] – Clóiríd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiCl4}}
[[Titanium(IV) hydride]] – Hiodríd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiH4}}
[[Titanium(IV) iodide]] – Iaidíd tiotáiniam(IV) – {{chem2|TiI4}}
[[Titanium carbide]] – Cairbíd tiotáiniam – TiC
[[Titanium diboride]] – Débhóiríd tiotáiniam – {{chem2|TiB2}}
[[Titanium dioxide]] – Dé-ocsaíd tiotáiniam – {{chem2|TiO2}}
[[Titanium diselenide]] – Déiseiléiníd tiotáiniam – {{chem2|TiSe2}}
[[Titanium disilicide]] – Déisilícíd tiotáiniam – {{chem2|TiSi2}}
[[Titanium disulfide]] – Déisuilfíd tiotáiniam – {{chem2|TiS2}}
[[Titanium nitrate]] – Níotráit tiotáiniam – {{chem2|Ti(NO3)4}}
[[Titanium nitride]] – Nítríd tiotáiniam – TiN
[[Titanium perchlorate]] – Sárchlóráit tiotáiniam – {{chem2|Ti(ClO4)4}}
[[Titanium silicon carbide]] – Cairbíd sileacain tiotáiniam – {{chem2|Ti3SiC2}}
[[Titanium tetrabromide]] – Teitreibhróimíd tiotáiniam – {{chem2|TiBr4}}
[[Titanium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd tiotáiniam – {{chem2|TiF4}}
[[Titanium tetraiodide]] – Teitreaiaidíd tiotáiniam – {{chem2|TiI4}}
=== TiO ([[Tiotainil]]) ===
[[Titanyl sulfate]] – Suilfáit tiotainile – {{chem2|TiOSO4}}
=== [[Tungsten|W]] (Tungstan]]) ===
[[Tungsten(VI) chloride]] – Clóiríd tungstain(VI) – {{chem2|WCl6}}
[[Tungsten(VI) fluoride]] – Fluairíd tungstain(VI) – {{chem2|WF6}}
[[Tungsten boride]] – Bóiríd tungstain – {{chem2|WB2}}
[[Tungsten carbide]] – Cairbíd tungstain – WC
[[Tungstic acid]] – Aigéad tungstach – {{chem2|H2WO4}}
[[Tungsten hexacarbonyl]] – Heicseacarbóinil tungstain – {{chem2|W(CO)6}}
== U ==
=== [[Uranium|U]] ([[Úráiniam]]) ===
[[Triuranium octaoxide]] – Trí-úráiniam ocht-ocsaíd – {{chem2|U3O8}}
[[Uranium hexafluoride]] – Heicseafluairíd úráiniam – {{chem2|UF6}}
[[Uranium pentafluoride]] – Peinteafluairíd úráiniam – {{chem2|UF5}}
[[Uranium sulfate]] – Suilfáit úráiniam – {{chem2|U(SO4)2}}
[[Uranium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd úráiniam – {{chem2|UCl4}}
[[Uranium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd úráiniam – {{chem2|UF4}}
[[Uranium(III) chloride]] – Clóiríd úráiniam(III) – {{chem2|UCl3}}
[[Uranium(IV) chloride]] – Clóiríd úráiniam(IV) – {{chem2|UCl4}}
[[Uranium(V) chloride]] – Clóiríd úráiniam(V) – {{chem2|UCl5}}
[[Uranium hexachloride]] – Heicseaclóiríd úráiniam – {{chem2|UCl6}}
[[Uranium(IV) fluoride]] – Fluairíd úráiniam(IV) – {{chem2|UF4}}
[[Uranium(VI) fluoride]] – Fluairíd úráiniam(VI) – {{chem2|UF6}}
[[Uranyl peroxide]] – Sárocsaíd úrainile – {{chem2|UO4}}
[[Uranium dioxide]] – Dé-ocsaíd úráiniam – {{chem2|UO2}}
=== UO<sub>2</sub> ([[Úrainil]]) ===
[[Uranyl carbonate]] – Carbónáit úrainile – {{chem2|UO2CO3}}
[[Uranyl chloride]] – Clóiríd úrainile – {{chem2|UO2Cl2}}
[[Uranyl fluoride]] – Fluairíd úrainile – {{chem2|UO2F2}}
[[Uranyl hydroxide]] – Hiodrocsaíd úrainile – {{chem2|UO2(OH)2}}
[[Uranyl nitrate]] – Níotráit úrainile – {{chem2|UO2(NO3)2}}
[[Uranyl sulfate]] – Suilfáit úrainile – {{chem2|UO2SO4}}
== V ==
=== [[Vanadium|V]] ([[Vanaidiam]]) ===
[[Vanadium(II) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(II) – {{chem2|VCl2}}
[[Vanadium(II) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(II) – VO
[[Vanadium(III) bromide]] – Bróimíd vanaidiam(III) – {{chem2|VBr3}}
[[Vanadium(III) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(III) – {{chem2|VCl3}}
[[Vanadium(III) fluoride]] – Fluairíd vanaidiam(III) – {{chem2|VF3}}
[[Vanadium(III) nitride]] – Nítríd vanaidiam(III) – VN
[[Vanadium(III) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(III) – {{chem2|V2O3}}
[[Vanadium(IV) chloride]] – Clóiríd vanaidiam(IV) – {{chem2|VCl4}}
[[Vanadium(IV) fluoride]] – Fluairíd vanaidiam(IV) – {{chem2|VF4}}
[[Vanadium(IV) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(IV) – {{chem2|VO2}}
[[Vanadium(IV) sulfate]] – Suilfáit vanaidiam(IV) – {{chem2|VOSO4}}
[[Vanadium(V) oxide]] – Ocsaíd vanaidiam(V) – {{chem2|V2O5}}
[[Vanadium carbide]] – Cairbíd vanaidiam – VC
[[Vanadium oxytrichloride]] – Ocsaictríchlóiríd vanaidiam – {{chem2|VOCl3}}
[[Vanadium pentafluoride]] – Peinteafluairíd vanaidiam – {{chem2|VF5}}
[[Vanadium tetrachloride]] – Teitreachlóiríd vanaidiam – {{chem2|VCl4}}
[[Vanadium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd vanaidiam – {{chem2|VF4}}
== W ==
[[Water (molecule)|Water]] – [[Uisce]] – {{chem2|H2O}}
== X ==
=== [[Xenon|Xe]] ([[Xeanón]]) ===
[[Perxenate#Perxenic acid|Perxenic acid]] – Aigéad sárxeanach – {{chem2|H4XeO6}}
[[Xenon difluoride]] – Défluairíd xeanóin – {{chem2|XeF2}}
[[Xenon hexafluoride]] – Heicseafluairíd xeanóin – {{chem2|XeF6}}
[[Xenon hexafluoroplatinate]] – Heicseafluairíplatanáit xeanóin – {{chem2|Xe[PtF6]}}
[[Xenon tetrafluoride]] – Teitreafluairíd xeanóin – {{chem2|XeF4}}
[[Xenon tetroxide]] – Teitrea-ocsaíd xeanóin – {{chem2|XeO4}}
[[Xenic acid]] – Aigéad xeanach – {{chem2|H2XeO4}}
== Y ==
=== [[Ytterbium|Yb]] ([[Iaitirbiam]]) ===
[[Ytterbium(III) chloride]] – Clóiríd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbCl3}}
[[Ytterbium(III) oxide]] – Ocsaíd iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2O3}}
[[Ytterbium(III) sulfate]] – Suilfáit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2(SO4)3}}
[[Ytterbium(III) bromide]] – Bróimíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbBr3}}
[[Ytterbium(III) carbonate]] – Carbónáit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2(CO3)3}}
[[Ytterbium(III) fluoride]] – Fluairíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbF3}}
[[Ytterbium(III) iodide]] – Iaidíd iaitirbiam(III) – {{chem2|YbI3}}
[[Ytterbium(III) nitrate]] – Níotráit iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb(NO3)3}}
[[Ytterbium(III) phosphate]] – Fosfáit iaitirbiam(III) – {{chem2|YbPO4}}
[[Ytterbium(III) sulfide]] – Suilfíd iaitirbiam(III) – {{chem2|Yb2S3}}
=== [[Yttrium|Y]] ([[Iitriam]]) ===
[[Yttrium(III) antimonide]] – Antamóníd iitriam(III) – YSb
[[Yttrium(III) arsenate]] – Arsanaít iitriam(III) – {{chem2|YAsO4}}
[[Yttrium(III) arsenide]] – Arsainíd iitriam(III) – YAs
[[Yttrium(III) bromide]] – Bróimíd iitriam(III) – {{chem2|YBr3}}
[[Yttrium(III) fluoride]] – Fluairíd iitriam(III) – {{chem2|YF3}}
[[Yttrium(III) oxide]] – Ocsaíd iitriam(III) – {{chem2|Y2O3}}
[[Yttrium(III) nitrate]] – Níotráit iitriam(III) – {{chem2|Y(NO3)3}}
[[Yttrium(III) sulfide]] – Suilfíd iitriam(III) – {{chem2|Y2S3}}
[[Yttrium(III) sulfate]] – Suilfáit iitriam(III) – {{chem2|Y2(SO4)3}}
[[Yttrium aluminium garnet]] – Garnae iitriam alúmanaim – {{chem2|Y3Al5O12}}
[[Yttrium barium copper oxide]] – Ocsaíd iitriam bairiam copair – {{chem2|YBa2Cu3O7}}
[[Yttrium cadmium]] – Iitriam caidmiam – YCd
[[Yttrium copper]] – Iitriam copar – YCu
[[Yttrium gold]] – Iitriam ór – YAu
[[Yttrium iridium]] – Iitriam iridiam – YIr
[[Yttrium iron garnet]] – Garnae iitriam iarainn – {{chem2|Y3Fe5O12}}
[[Yttrium magnesium]] – Iitriam maignéisiam – YMg
[[Yttrium phosphate]] – Fosfáit iitriam – {{chem2|YPO4}}
[[Yttrium phosphide]] – Fosfíd iitriam – YP
[[Yttrium rhodium]] – Iitriam róidiam – YRh
[[Yttrium silver]] – Iitriam airgid – YAg
[[Yttrium zinc]] – Iitriam sinc – YZn
== Z ==
=== [[Zinc|Zn]] ([[Sinc]]) ===
[[Zinc arsenide]] – Arsainíd since – {{chem2|Zn3As2}}
[[Zinc bromide]] – Bróimíd since – {{chem2|ZnBr2}}
[[Zinc carbonate]] – Carbónáit since – {{chem2|ZnCO3}}
[[Zinc chloride]] – Clóiríd since – {{chem2|ZnCl2}}
[[Zinc cyanide]] – Ciainíd since – {{chem2|Zn(CN)2}}
[[Zinc diphosphide]] – Déifhosfíd since – {{chem2|ZnP2}}
[[Zinc fluoride]] – Fluairíd since – {{chem2|ZnF2}}
[[Zinc iodide]] – Iaidíd since – {{chem2|ZnI2}}
[[Zinc nitrate]] – Níotráit since – {{chem2|Zn(NO3)2}}
[[Zinc oxide]] – Ocsaíd since – ZnO
[[Zinc phosphide]] – Fosfíd since – {{chem2|Zn3P2}}
[[Zinc pyrophosphate]] – Pireafosfáit since – {{chem2|Zn2P2O7}}
[[Zinc selenate]] – Seiléanáit since – {{chem2|ZnSeO4}}
[[Zinc selenide]] – Seiléiníd since – ZnSe
[[Zinc selenite]] – Seiléinít since – {{chem2|ZnSeO3}}
[[Zinc selenocyanate]] –Seilínocianáit since – {{chem2|Zn(SeCN)2}}
[[Zinc sulfate]] – Suilfáit since – {{chem2|ZnSO4}}
[[Zinc sulfide]] – Suilfíd since – ZnS
[[Zinc sulfite]] – Suilfít since – {{chem2|ZnSO3}}
[[Zinc telluride]] – Teallúiríd since – ZnTe
[[Zinc thiocyanate]] – Tiaicianáit since – {{chem2|Zn(SCN)2}}
[[Zinc tungstate]] – Tungstáit since – {{chem2|ZnWO4}}
=== [[Zirconium|Zr]] ([[Siarcóiniam]]) ===
[[Zirconia hydrate]] – Hiodráit siarcóinia – {{chem2|ZrO2*''n''H2O}}
[[Zirconium boride]] – Bóiríd siarcóiniam – {{chem2|ZrB2}}
[[Zirconium carbide]] – Cairbíd siarcóiniam – ZrC
[[Zirconium(IV) chloride]] – Clóiríd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrCl4}}
[[Zirconium(IV) oxide]] – Ocsaíd sarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrO2}}
[[Zirconium hydroxide]] – Hiodrocsaíd siarcóiniam – {{chem2|Zr(OH)4}}
[[Zirconium orthosilicate]] – Ortasileacáit siarcóiniam – {{chem2|ZrSiO4}}
[[Zirconium nitride]] – Nítríd siarcóiniam – ZrN
[[Zirconium tetrafluoride]] – Teitreafluairíd siarcóiniam – {{chem2|ZrF4}}
[[Zirconium tetrahydroxide]] – Teitrea-hiodrocsaíd siarcóiniam – {{chem2|H4O4Zr}}
[[Zirconium tungstate]] –Tungstáit siarcóiniam – {{chem2|ZrW2O8}}
[[Zirconyl bromide]] – Bróimíd siarcóinile – {{chem2|ZrOBr2}}
[[Zirconyl chloride]] – Clóiríd siarcóinile – {{chem2|ZrOCl2}}
[[Zirconyl nitrate]] – Níotráit siarcóinile – {{chem2|ZrO(NO3)2}}
[[Zirconyl sulfate]] – Suilfáit siarcóinile – {{chem2|ZrOSO4}}
[[Zirconium dioxide]] – Dé-ocsaíd siarcóiniam – {{chem2|ZrO2}}
[[Zirconium(IV) sulfide]] – Suilfíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrS2}}
[[Zirconium(IV) silicide]] – Silícíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrSi2}}
[[Zirconium(IV) silicate]] – Sileacáit siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrSiO4}}
[[Zirconium(IV) fluoride]] – Fluairíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrF4}}
[[Zirconium(IV) bromide]] – Bróimíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrBr4}}
[[Zirconium(IV) iodide]] – Iaidíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|ZrI4}}
[[Zirconium(IV) hydroxide]] – Hiodrocsaíd siarcóiniam(IV) – {{chem2|Zr(OH)4}}
[[Schwartz's reagent]] – Imoibrí Schwartz – {{chem2|C10H11ClZr}}
[[Zirconium propionate]] – Próipianáit siarcóiniam – {{chem2|Zr(CH3CH2COO)4}}
[[Zirconium tungstate]] – Tungstáit siarcóiniam – {{chem2|Zr(WO4)2}}
[[Zirconium(II) hydride]] – Hidríd siorcóiniam(II) – {{chem2|ZrH2}}
[[Lead zirconate titanate]] – Tíotánáit siorcónáite luaidhe – {{chem2|Pb(Zr_{''x''}Ti_{1−''x''}O3)}}
iy24irhl97hs76eczkc3oirova4kj6u
Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide
0
128685
1330770
1330643
2026-10-27T17:46:51Z
Marcas.oduinn
33120
/* Tagairtí */ Catagóir
1330770
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
[[Íomhá:GUSTAVO-CAMACHO-GONZALEZ-L1060274 (23430273715).jpg | mion | Cinn Toscaireachta ag an [[Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide 2015]], a chur [[Comhaontú Aeráide Pháras]] ar bun]]
Is comhdháil bliaintiúil í '''Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide''' (Béarla: ''United Nations Climate Change Conference'') eagraithe faoi {{h|Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide}} (CCNAAA / UNFCCC). Is ionann í agus [[comhdháil na bpáirtithe]] (COP) chun stádas [[athrú aeráide]] a mheasúnú. Rinneadh idirbheartaíocht ann ar an b[[Prótacal Kyoto, 1997]] chun dualgais ina gceangal dlí a chur ar tíortha forbartha, chun a gcuid [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] a laghdú.<ref name=climate-leaders.org /> <ref name=adaptation-fund /> Tá céad ag tíortha nach bhfuil an Prótacal sínithe acu bheith i láthair le stádas breathnóra. Idir na blianta 2011 agus 2015, rinneadh idirbheartaíocht ann ar an g[[Comhaontú Aeráide Pháras]] mar chuid den [[Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide 2011#Ardán Durban|ardán Durban]], a chur [[gníomhú ar son na haeráide]] ar bun.<ref name="Cambridge University Press" />
Eagraigh an chéad chomhdháil (COP 1) sa bhliain 1995 i mBeirlín.<ref name=bmub /><ref name=UNFCCC /> Caithfear gach éinne bheith ar aon intinn chun téacs a ghlacadh.<ref name=bbc2021 />
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=climate-leaders.org>{{lua idirlín | url = http://www.climate-leaders.org/climate-change-resources/india-at-cop-15/unfccc-cop | teideal = What is the UNFCCC & the COP | dáta = 2009 | work = Climate Leaders | foilsitheoir = Lead India | dátarochtana = 5 Nollaig 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090327142028/http://www.climate-leaders.org/climate-change-resources/india-at-cop-15/unfccc-cop | archive-date = 27 March 2009 | url-status = dead}}</ref>
<ref name=adaptation-fund>[https://www.adaptation-fund.org/keydecisions The Adaptation Fund] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20140314140152/https://www.adaptation-fund.org/keydecisions | date=14 Márta 2014}}.</ref>
<ref name="Cambridge University Press">{{cite book | last1=Jepsen | display-authors=etal | first1=Henrik | title=Negotiating the Paris Agreement: The Insider Stories | publisher=Cambridge University Press | url=https://www.cambridge.org/core/books/negotiating-the-paris-agreement/660C5CB692E6AE32FE9244374CD1EF39 | date=2021 | isbn=9781108886246 | access-date=2022-12-16 | archive-date=2022-12-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221210111459/https://www.cambridge.org/core/books/negotiating-the-paris-agreement/660C5CB692E6AE32FE9244374CD1EF39 | url-status=live}}</ref>
<ref name=bbc2021>{{cite news | dáta = 8 Samhain 2021 | teideal = COP26: Rich countries 'pushing back' on paying for climate loss | teanga = en-GB | work = BBC News | url = https://www.bbc.com/news/science-environment-59206814 | dátarochtana = 8 Samhain 2021 | archive-date=2021-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211209124113/https://www.bbc.com/news/science-environment-59206814 | url-status=live}}</ref>
<ref name=bmub>{{cite journal | title=Stages of climate change negotiations | url=http://www.bmub.bund.de/en/topics/climate-energy/climate/international-climate-policy/climate-conferences/chronicle-of-climate-change-conferences/ | journal=Federal Ministry for the Environment, Nature Conservation, Building and Nuclear Safety | date=27 December 2012 | access-date=15 November 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170113134034/http://www.bmub.bund.de/en/topics/climate-energy/climate/international-climate-policy/climate-conferences/chronicle-of-climate-change-conferences/ | archive-date=13 January 2017 | url-status=live}}</ref>
<ref name=UNFCCC>{{cite journal | title=More Background on the COP|url=http://unfccc.int/bodies/body/6383.php|journal=UNFCC | date=2014 | access-date=15 November 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161115111224/http://unfccc.int/bodies/body/6383.php | archive-date=15 November 2016 | url-status=live}}</ref>
}}
[[Catagóir:Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
3vsz6dcqmqj75lwmxurnmynxf8t5ot8
1330771
1330770
2026-10-27T18:31:43Z
Marcas.oduinn
33120
/* */ Ní gá an íomhá
1330771
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Is comhdháil bliaintiúil í '''Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide''' (Béarla: ''United Nations Climate Change Conference'') eagraithe faoi {{h|Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide}} (CCNAAA / UNFCCC). Is ionann í agus [[comhdháil na bpáirtithe]] (COP) chun stádas [[athrú aeráide]] a mheasúnú. Rinneadh idirbheartaíocht ann ar an b[[Prótacal Kyoto, 1997]] chun dualgais ina gceangal dlí a chur ar tíortha forbartha, chun a gcuid [[astaíochtaí gás ceaptha teasa]] a laghdú.<ref name=climate-leaders.org /> <ref name=adaptation-fund /> Tá céad ag tíortha nach bhfuil an Prótacal sínithe acu bheith i láthair le stádas breathnóra. Idir na blianta 2011 agus 2015, rinneadh idirbheartaíocht ann ar an g[[Comhaontú Aeráide Pháras]] mar chuid den [[Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide 2011#Ardán Durban|ardán Durban]], a chur [[gníomhú ar son na haeráide]] ar bun.<ref name="Cambridge University Press" />
Eagraigh an chéad chomhdháil (COP 1) sa bhliain 1995 i mBeirlín.<ref name=bmub /><ref name=UNFCCC /> Caithfear gach éinne bheith ar aon intinn chun téacs a ghlacadh.<ref name=bbc2021 />
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=climate-leaders.org>{{lua idirlín | url = http://www.climate-leaders.org/climate-change-resources/india-at-cop-15/unfccc-cop | teideal = What is the UNFCCC & the COP | dáta = 2009 | work = Climate Leaders | foilsitheoir = Lead India | dátarochtana = 5 Nollaig 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090327142028/http://www.climate-leaders.org/climate-change-resources/india-at-cop-15/unfccc-cop | archive-date = 27 March 2009 | url-status = dead}}</ref>
<ref name=adaptation-fund>[https://www.adaptation-fund.org/keydecisions The Adaptation Fund] {{Webarchive | url=https://web.archive.org/web/20140314140152/https://www.adaptation-fund.org/keydecisions | date=14 Márta 2014}}.</ref>
<ref name="Cambridge University Press">{{cite book | last1=Jepsen | display-authors=etal | first1=Henrik | title=Negotiating the Paris Agreement: The Insider Stories | publisher=Cambridge University Press | url=https://www.cambridge.org/core/books/negotiating-the-paris-agreement/660C5CB692E6AE32FE9244374CD1EF39 | date=2021 | isbn=9781108886246 | access-date=2022-12-16 | archive-date=2022-12-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221210111459/https://www.cambridge.org/core/books/negotiating-the-paris-agreement/660C5CB692E6AE32FE9244374CD1EF39 | url-status=live}}</ref>
<ref name=bbc2021>{{cite news | dáta = 8 Samhain 2021 | teideal = COP26: Rich countries 'pushing back' on paying for climate loss | teanga = en-GB | work = BBC News | url = https://www.bbc.com/news/science-environment-59206814 | dátarochtana = 8 Samhain 2021 | archive-date=2021-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211209124113/https://www.bbc.com/news/science-environment-59206814 | url-status=live}}</ref>
<ref name=bmub>{{cite journal | title=Stages of climate change negotiations | url=http://www.bmub.bund.de/en/topics/climate-energy/climate/international-climate-policy/climate-conferences/chronicle-of-climate-change-conferences/ | journal=Federal Ministry for the Environment, Nature Conservation, Building and Nuclear Safety | date=27 December 2012 | access-date=15 November 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170113134034/http://www.bmub.bund.de/en/topics/climate-energy/climate/international-climate-policy/climate-conferences/chronicle-of-climate-change-conferences/ | archive-date=13 January 2017 | url-status=live}}</ref>
<ref name=UNFCCC>{{cite journal | title=More Background on the COP|url=http://unfccc.int/bodies/body/6383.php|journal=UNFCC | date=2014 | access-date=15 November 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161115111224/http://unfccc.int/bodies/body/6383.php | archive-date=15 November 2016 | url-status=live}}</ref>
}}
[[Catagóir:Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
f6y7kw84tj13a932mzrlhmttarelrpg
Toghchán Chomhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh, 2023
0
128692
1330757
1330744
2026-10-27T14:06:02Z
Conradder
34685
/* Achoimre dhúiche */
1330757
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}
Reáchtáladh '''Chomhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh''' ar 18 Bealtaine 2023, le gach dara [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023|Toghcháin Áitiúla]] i d[[Tuaisceart Éireann|Tuaisceart Éireann, coicís tar éis na dtoghchán áitiúil i Sasana.]]. Cuireadh moill coicíse ar thoghcháin Thuaisceart Éireann chun comhthráth a sheachaint le [[Corónú Shéarlais III agus Camilla]]. Toghadh 40 ar [[Comhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh|an chomhairle]] trí [[Aonvóta inaistrithe]]
== Torthaí==
{| class="wikitable" style="font-size: 95%; margin-bottom: 10px;"
! colspan="10" | Toradh Toghcháin 2023 in [[Comhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh|Lios na gCearrbhach agus An Caisleán Riabhach]]
|-
! colspan ="2" |Páirtí
! Suíocháin
! Méaduithe
! Caillteanais
! Glan-mhéadú <br/>nó caillteanas
! Suíocháin %
! Vótaí %
! Vótaí
! +/−
|-
! style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" |
| [[PAD]] ||14||0 ||1 ||{{decrease}}1 ||35.00||'''34.02'''||'''19,187'''||{{decrease}}2.69
|-
! style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" |
| [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||13 ||4 ||0 ||{{increase}}4 ||32.50||28.48||16,064||{{increase}}4.84
|-
! style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" |
| [[PAU]] ||6 ||0 ||5 ||{{decrease}}5 ||15.00||13.97 ||7,877||{{decrease}}3.61
|-
! style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" |
| [[Sinn Féin]] ||4 ||2||0 ||{{increase}}2||10.00||10.98||6,193||{{increase}}5.57
|-
! style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" |
| [[PSDLO]] ||2 || 0||0|| {{steady}}0||5.00||6.69||3,774||{{decrease}}1.99
|-
! style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" |
| [[Comhalta neamhspleách|Neamhspleách]] ||1 ||1 ||0||{{increase}}1 ||2.50||1.80||1,017||{{increase}}0.05
|-
! style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};" |
| [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe|GTA]] ||0|| 0 ||0 ||{{steady}}0|| 0.00 ||2.33||1,317||{{increase}}0.01
|-
! style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" |
| [[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas TÉ]] ||0|| 0|| 1||{{decrease}}1 ||0.00 ||1.73||975||{{decrease}}0.02
|-
! colspan ="2" | Iomlán: || 40 || || || || || || 56,402||
|-
|}
<small>'''Nóta''': Is iad "vótaí" an chéad rogha vótaí</small>
==Achoimre dhúiche==
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|- class="unsortable" align="centre"
!rowspan=2 align="left"|Ceantar
! % <br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
!rowspan=2|Iomlán<br />Comhairleoirí<br />
|- class="unsortable" align="center"
! colspan=2| PAD
!colspan=2 | PCTÉ
!colspan=2 | PAU
!colspan=2 | Sinn Féin
! colspan=2 | PSDLO
!colspan=2 | Neamhspleách <br/> agus eile
|-
|align="left"|An Caisleán Riabhach Thoir
|bgcolor="#D46A4C"|50.92
|bgcolor="#D46A4C"|'''3''' {{steady}}
|30.78
|'''2''' {{steady}}
|9.03
|'''1''' {{steady}}
|0.00
|0 {{steady}}
|0.00
|0 {{steady}}
|9.28
|0 {{steady}}
|'''6'''
|-
|align="left"|An Caisleán Riabhach Theas
|15.05
|'''1''' {{steady}}
|bgcolor="#F6CB2F"|32.36
|bgcolor="#F6CB2F"|'''3''' {{increase}} 1
|7.46
|0 {{decrease}} 1
|21.61
|'''2''' {{increase}} 1
|17.05
|'''1''' {{steady}}
|6.92
|0 {{decrease}} 1
|'''7'''
|-
|align="left"|Downshire Thoir
|bgcolor="#D46A4C"|41.34
|bgcolor="#D46A4C"|'''2''' {{steady}}
|30.06
|'''2''' {{increase}} 1
|17.47
|'''1''' {{decrease}} 1
|0.00
|0 {{steady}}
|4.51
|0 {{steady}}
|5.73
|0 {{steady}}
|'''5'''
|-
|align="left"|Downshire Thiar
|bgcolor="#D46A4C"|40.19
|bgcolor="#D46A4C"|'''2''' {{steady}}
|36.62
|'''2''' {{increase}} 1
|17.26
|'''1''' {{decrease}} 1
|4.21
|0 {{steady}}
|0.00
|0 {{steady}}
|1.73
|0 {{steady}}
|'''5'''
|-
|align="left"|Coill Ultaigh
|bgcolor="#D46A4C"|33.49
|bgcolor="#D46A4C"|'''2''' {{steady}}
|22.22
|'''1''' {{steady}}
|15.66
|'''1''' {{steady}}
|23.36
|'''1''' {{steady}}
|4.34
|0 {{steady}}
|0.93
|0 {{steady}}
|'''5'''
|-
|align="left"|Lios na gCearrbhach Thuaidh
|bgcolor="#D46A4C"|26.47
|bgcolor="#D46A4C"|'''1''' {{decrease}} 1
|23.61
|'''1''' {{steady}}
|13.65
|'''1''' {{decrease}} 1
|14.67
|'''1''' {{increase}} 1
|11.07
|'''1''' {{steady}}
|10.54
|'''1''' {{increase}} 1
|'''6'''
|-
|align="left"|Lios na gCearrbhach Theas
|bgcolor="#D46A4C"|38.20
|bgcolor="#D46A4C"|'''3''' {{steady}}
|23.81
|'''2''' {{increase}} 1
|19.95
|'''1''' {{decrease}} 1
|6.58
|0 {{steady}}
|6.30
|0 {{steady}}
|5.16
|0 {{steady}}
|'''6'''
|- class="unsortable" class="sortbottom" style="background:#C9C9C9"
|align="left"| '''Iomlán'''
|'''34.02'''
|'''14''' {{decrease}} 1
|'''28.48'''
|'''13''' {{increase}} 4
|'''13.97'''
|'''6''' {{decrease}} 5
|'''10.98'''
|'''4''' {{increase}} 2
|'''6.69'''
|'''2''' {{steady}}
|'''5.87'''
|'''1''' {{steady}}
|'''40'''
|-
|}
==Torthaí na ndúichí==
===An Caisleán Riabhach Thoir===
===An Caisleán Riabhach Theas===
===Downshire Thoir ===
===Downshire Thiar ===
===Coill Ultaigh===
===Lios na gCearrbhach Thuaidh ===
===Lios na gCearrbhach Theas ===
==Athruithe i rith an téarma==
===† Comhthofa===
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}}
[[Catagóir:2023]]
[[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023]]
t6jw9jb2rh3sd48q371vdqkrohoib5m
1330758
1330757
2026-10-27T14:19:26Z
Conradder
34685
/* An Caisleán Riabhach Thoir */
1330758
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}
Reáchtáladh '''Chomhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh''' ar 18 Bealtaine 2023, le gach dara [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023|Toghcháin Áitiúla]] i d[[Tuaisceart Éireann|Tuaisceart Éireann, coicís tar éis na dtoghchán áitiúil i Sasana.]]. Cuireadh moill coicíse ar thoghcháin Thuaisceart Éireann chun comhthráth a sheachaint le [[Corónú Shéarlais III agus Camilla]]. Toghadh 40 ar [[Comhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh|an chomhairle]] trí [[Aonvóta inaistrithe]]
== Torthaí==
{| class="wikitable" style="font-size: 95%; margin-bottom: 10px;"
! colspan="10" | Toradh Toghcháin 2023 in [[Comhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh|Lios na gCearrbhach agus An Caisleán Riabhach]]
|-
! colspan ="2" |Páirtí
! Suíocháin
! Méaduithe
! Caillteanais
! Glan-mhéadú <br/>nó caillteanas
! Suíocháin %
! Vótaí %
! Vótaí
! +/−
|-
! style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" |
| [[PAD]] ||14||0 ||1 ||{{decrease}}1 ||35.00||'''34.02'''||'''19,187'''||{{decrease}}2.69
|-
! style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" |
| [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||13 ||4 ||0 ||{{increase}}4 ||32.50||28.48||16,064||{{increase}}4.84
|-
! style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" |
| [[PAU]] ||6 ||0 ||5 ||{{decrease}}5 ||15.00||13.97 ||7,877||{{decrease}}3.61
|-
! style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" |
| [[Sinn Féin]] ||4 ||2||0 ||{{increase}}2||10.00||10.98||6,193||{{increase}}5.57
|-
! style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" |
| [[PSDLO]] ||2 || 0||0|| {{steady}}0||5.00||6.69||3,774||{{decrease}}1.99
|-
! style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" |
| [[Comhalta neamhspleách|Neamhspleách]] ||1 ||1 ||0||{{increase}}1 ||2.50||1.80||1,017||{{increase}}0.05
|-
! style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};" |
| [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe|GTA]] ||0|| 0 ||0 ||{{steady}}0|| 0.00 ||2.33||1,317||{{increase}}0.01
|-
! style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" |
| [[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas TÉ]] ||0|| 0|| 1||{{decrease}}1 ||0.00 ||1.73||975||{{decrease}}0.02
|-
! colspan ="2" | Iomlán: || 40 || || || || || || 56,402||
|-
|}
<small>'''Nóta''': Is iad "vótaí" an chéad rogha vótaí</small>
==Achoimre dhúiche==
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|- class="unsortable" align="centre"
!rowspan=2 align="left"|Ceantar
! % <br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
!rowspan=2|Iomlán<br />Comhairleoirí<br />
|- class="unsortable" align="center"
! colspan=2| PAD
!colspan=2 | PCTÉ
!colspan=2 | PAU
!colspan=2 | Sinn Féin
! colspan=2 | PSDLO
!colspan=2 | Neamhspleách <br/> agus eile
|-
|align="left"|An Caisleán Riabhach Thoir
|bgcolor="#D46A4C"|50.92
|bgcolor="#D46A4C"|'''3''' {{steady}}
|30.78
|'''2''' {{steady}}
|9.03
|'''1''' {{steady}}
|0.00
|0 {{steady}}
|0.00
|0 {{steady}}
|9.28
|0 {{steady}}
|'''6'''
|-
|align="left"|An Caisleán Riabhach Theas
|15.05
|'''1''' {{steady}}
|bgcolor="#F6CB2F"|32.36
|bgcolor="#F6CB2F"|'''3''' {{increase}} 1
|7.46
|0 {{decrease}} 1
|21.61
|'''2''' {{increase}} 1
|17.05
|'''1''' {{steady}}
|6.92
|0 {{decrease}} 1
|'''7'''
|-
|align="left"|Downshire Thoir
|bgcolor="#D46A4C"|41.34
|bgcolor="#D46A4C"|'''2''' {{steady}}
|30.06
|'''2''' {{increase}} 1
|17.47
|'''1''' {{decrease}} 1
|0.00
|0 {{steady}}
|4.51
|0 {{steady}}
|5.73
|0 {{steady}}
|'''5'''
|-
|align="left"|Downshire Thiar
|bgcolor="#D46A4C"|40.19
|bgcolor="#D46A4C"|'''2''' {{steady}}
|36.62
|'''2''' {{increase}} 1
|17.26
|'''1''' {{decrease}} 1
|4.21
|0 {{steady}}
|0.00
|0 {{steady}}
|1.73
|0 {{steady}}
|'''5'''
|-
|align="left"|Coill Ultaigh
|bgcolor="#D46A4C"|33.49
|bgcolor="#D46A4C"|'''2''' {{steady}}
|22.22
|'''1''' {{steady}}
|15.66
|'''1''' {{steady}}
|23.36
|'''1''' {{steady}}
|4.34
|0 {{steady}}
|0.93
|0 {{steady}}
|'''5'''
|-
|align="left"|Lios na gCearrbhach Thuaidh
|bgcolor="#D46A4C"|26.47
|bgcolor="#D46A4C"|'''1''' {{decrease}} 1
|23.61
|'''1''' {{steady}}
|13.65
|'''1''' {{decrease}} 1
|14.67
|'''1''' {{increase}} 1
|11.07
|'''1''' {{steady}}
|10.54
|'''1''' {{increase}} 1
|'''6'''
|-
|align="left"|Lios na gCearrbhach Theas
|bgcolor="#D46A4C"|38.20
|bgcolor="#D46A4C"|'''3''' {{steady}}
|23.81
|'''2''' {{increase}} 1
|19.95
|'''1''' {{decrease}} 1
|6.58
|0 {{steady}}
|6.30
|0 {{steady}}
|5.16
|0 {{steady}}
|'''6'''
|- class="unsortable" class="sortbottom" style="background:#C9C9C9"
|align="left"| '''Iomlán'''
|'''34.02'''
|'''14''' {{decrease}} 1
|'''28.48'''
|'''13''' {{increase}} 4
|'''13.97'''
|'''6''' {{decrease}} 5
|'''10.98'''
|'''4''' {{increase}} 2
|'''6.69'''
|'''2''' {{steady}}
|'''5.87'''
|'''1''' {{steady}}
|'''40'''
|-
|}
==Torthaí na ndúichí==
===An Caisleán Riabhach Thoir===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;"
|-
! align=center colspan=16| An Caisleán Riabhach Thoir - 6 shuíochán
|-
! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''Sharon Skillen*'''|| 21.04% ||'''1,655 '''|| || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''Martin Gregg*'''|| 17.50% ||'''1,377'''|| || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''Samantha Burns'''|| 11.17% ||879 ||'''1,165.72'''|| || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''Sharon Lowry*'''|| 13.28% ||1,045 ||1,057.16 ||'''1,192.16'''|| ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''John Laverty*'''|| 11.31% ||890 ||960.72 ||966.68 ||980.62 ||'''1,130.62'''
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||'''Hazel Legge*'''|| 9.03% ||710 ||735.28 ||763.92 ||959.08 ||'''1,086.60'''
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || David Drysdale* ||7.40% ||582 ||678 ||682.96 ||703.70 ||931.76
|-
| style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||Andrew Girvin ||6.79% ||534 ||558.32 ||566.64 ||589.76 ||
|-
| style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]]||Terry Winchcombe|| 2.49% ||195 ||199.48 || || ||
|-
| align=left colspan=14|'''Toghthóirí:''' 16,289''' Bailí:'''7,867''' Millte:''' 90''' Cuóta:'''1,124''' Vótóirí:''' 7,957 (48.85%)
|}
===An Caisleán Riabhach Theas===
===Downshire Thoir ===
===Downshire Thiar ===
===Coill Ultaigh===
===Lios na gCearrbhach Thuaidh ===
===Lios na gCearrbhach Theas ===
==Athruithe i rith an téarma==
===† Comhthofa===
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}}
[[Catagóir:2023]]
[[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023]]
gfupgl3tn92n9ghxb39g832qarxbjfo
1330759
1330758
2026-10-27T14:28:08Z
Conradder
34685
/* An Caisleán Riabhach Theas */
1330759
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Toghchán}}
Reáchtáladh '''Chomhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh''' ar 18 Bealtaine 2023, le gach dara [[Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023|Toghcháin Áitiúla]] i d[[Tuaisceart Éireann|Tuaisceart Éireann, coicís tar éis na dtoghchán áitiúil i Sasana.]]. Cuireadh moill coicíse ar thoghcháin Thuaisceart Éireann chun comhthráth a sheachaint le [[Corónú Shéarlais III agus Camilla]]. Toghadh 40 ar [[Comhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh|an chomhairle]] trí [[Aonvóta inaistrithe]]
== Torthaí==
{| class="wikitable" style="font-size: 95%; margin-bottom: 10px;"
! colspan="10" | Toradh Toghcháin 2023 in [[Comhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh|Lios na gCearrbhach agus An Caisleán Riabhach]]
|-
! colspan ="2" |Páirtí
! Suíocháin
! Méaduithe
! Caillteanais
! Glan-mhéadú <br/>nó caillteanas
! Suíocháin %
! Vótaí %
! Vótaí
! +/−
|-
! style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" |
| [[PAD]] ||14||0 ||1 ||{{decrease}}1 ||35.00||'''34.02'''||'''19,187'''||{{decrease}}2.69
|-
! style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" |
| [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||13 ||4 ||0 ||{{increase}}4 ||32.50||28.48||16,064||{{increase}}4.84
|-
! style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" |
| [[PAU]] ||6 ||0 ||5 ||{{decrease}}5 ||15.00||13.97 ||7,877||{{decrease}}3.61
|-
! style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" |
| [[Sinn Féin]] ||4 ||2||0 ||{{increase}}2||10.00||10.98||6,193||{{increase}}5.57
|-
! style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" |
| [[PSDLO]] ||2 || 0||0|| {{steady}}0||5.00||6.69||3,774||{{decrease}}1.99
|-
! style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" |
| [[Comhalta neamhspleách|Neamhspleách]] ||1 ||1 ||0||{{increase}}1 ||2.50||1.80||1,017||{{increase}}0.05
|-
! style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};" |
| [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe|GTA]] ||0|| 0 ||0 ||{{steady}}0|| 0.00 ||2.33||1,317||{{increase}}0.01
|-
! style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" |
| [[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas TÉ]] ||0|| 0|| 1||{{decrease}}1 ||0.00 ||1.73||975||{{decrease}}0.02
|-
! colspan ="2" | Iomlán: || 40 || || || || || || 56,402||
|-
|}
<small>'''Nóta''': Is iad "vótaí" an chéad rogha vótaí</small>
==Achoimre dhúiche==
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|- class="unsortable" align="centre"
!rowspan=2 align="left"|Ceantar
! % <br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
! %<br />
!Comhairleoirí<br />
!rowspan=2|Iomlán<br />Comhairleoirí<br />
|- class="unsortable" align="center"
! colspan=2| PAD
!colspan=2 | PCTÉ
!colspan=2 | PAU
!colspan=2 | Sinn Féin
! colspan=2 | PSDLO
!colspan=2 | Neamhspleách <br/> agus eile
|-
|align="left"|An Caisleán Riabhach Thoir
|bgcolor="#D46A4C"|50.92
|bgcolor="#D46A4C"|'''3''' {{steady}}
|30.78
|'''2''' {{steady}}
|9.03
|'''1''' {{steady}}
|0.00
|0 {{steady}}
|0.00
|0 {{steady}}
|9.28
|0 {{steady}}
|'''6'''
|-
|align="left"|An Caisleán Riabhach Theas
|15.05
|'''1''' {{steady}}
|bgcolor="#F6CB2F"|32.36
|bgcolor="#F6CB2F"|'''3''' {{increase}} 1
|7.46
|0 {{decrease}} 1
|21.61
|'''2''' {{increase}} 1
|17.05
|'''1''' {{steady}}
|6.92
|0 {{decrease}} 1
|'''7'''
|-
|align="left"|Downshire Thoir
|bgcolor="#D46A4C"|41.34
|bgcolor="#D46A4C"|'''2''' {{steady}}
|30.06
|'''2''' {{increase}} 1
|17.47
|'''1''' {{decrease}} 1
|0.00
|0 {{steady}}
|4.51
|0 {{steady}}
|5.73
|0 {{steady}}
|'''5'''
|-
|align="left"|Downshire Thiar
|bgcolor="#D46A4C"|40.19
|bgcolor="#D46A4C"|'''2''' {{steady}}
|36.62
|'''2''' {{increase}} 1
|17.26
|'''1''' {{decrease}} 1
|4.21
|0 {{steady}}
|0.00
|0 {{steady}}
|1.73
|0 {{steady}}
|'''5'''
|-
|align="left"|Coill Ultaigh
|bgcolor="#D46A4C"|33.49
|bgcolor="#D46A4C"|'''2''' {{steady}}
|22.22
|'''1''' {{steady}}
|15.66
|'''1''' {{steady}}
|23.36
|'''1''' {{steady}}
|4.34
|0 {{steady}}
|0.93
|0 {{steady}}
|'''5'''
|-
|align="left"|Lios na gCearrbhach Thuaidh
|bgcolor="#D46A4C"|26.47
|bgcolor="#D46A4C"|'''1''' {{decrease}} 1
|23.61
|'''1''' {{steady}}
|13.65
|'''1''' {{decrease}} 1
|14.67
|'''1''' {{increase}} 1
|11.07
|'''1''' {{steady}}
|10.54
|'''1''' {{increase}} 1
|'''6'''
|-
|align="left"|Lios na gCearrbhach Theas
|bgcolor="#D46A4C"|38.20
|bgcolor="#D46A4C"|'''3''' {{steady}}
|23.81
|'''2''' {{increase}} 1
|19.95
|'''1''' {{decrease}} 1
|6.58
|0 {{steady}}
|6.30
|0 {{steady}}
|5.16
|0 {{steady}}
|'''6'''
|- class="unsortable" class="sortbottom" style="background:#C9C9C9"
|align="left"| '''Iomlán'''
|'''34.02'''
|'''14''' {{decrease}} 1
|'''28.48'''
|'''13''' {{increase}} 4
|'''13.97'''
|'''6''' {{decrease}} 5
|'''10.98'''
|'''4''' {{increase}} 2
|'''6.69'''
|'''2''' {{steady}}
|'''5.87'''
|'''1''' {{steady}}
|'''40'''
|-
|}
==Torthaí na ndúichí==
===An Caisleán Riabhach Thoir===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;"
|-
! align=center colspan=16| An Caisleán Riabhach Thoir - 6 shuíochán
|-
! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''Sharon Skillen*'''|| 21.04% ||'''1,655 '''|| || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''Martin Gregg*'''|| 17.50% ||'''1,377'''|| || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''Samantha Burns'''|| 11.17% ||879 ||'''1,165.72'''|| || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''Sharon Lowry*'''|| 13.28% ||1,045 ||1,057.16 ||'''1,192.16'''|| ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''John Laverty*'''|| 11.31% ||890 ||960.72 ||966.68 ||980.62 ||'''1,130.62'''
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||'''Hazel Legge*'''|| 9.03% ||710 ||735.28 ||763.92 ||959.08 ||'''1,086.60'''
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || David Drysdale* ||7.40% ||582 ||678 ||682.96 ||703.70 ||931.76
|-
| style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||Andrew Girvin ||6.79% ||534 ||558.32 ||566.64 ||589.76 ||
|-
| style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]]||Terry Winchcombe|| 2.49% ||195 ||199.48 || || ||
|-
| align=left colspan=14|'''Toghthóirí:''' 16,289''' Bailí:'''7,867''' Millte:''' 90''' Cuóta:'''1,124''' Vótóirí:''' 7,957 (48.85%)
|}
===An Caisleán Riabhach Theas===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;"
|-
! align=center colspan=16| An Caisleán Riabhach Theas - 7 suíochán
|-
! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 !! Comhair 7 !! Comhair 8
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''[[Michelle Guy]]* †'''|| 14.26% ||'''1,452'''|| || || || || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''Brian Higginson'''|| 9.88% ||1,006 ||1,009 ||1,009.60 ||'''1,507.72'''|| || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''Nancy Eaton †'''|| 10.96% 1,116 ||1,121 ||1,183.16 ||1,186.16 ||1,188.76 ||'''1,416.76'''|| ||
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]]||''' John Gallen*'''|| 10.61% ||1,035 ||1,035 ||1,042.08 ||1,044.08 ||1,046.16 ||1,147.12 ||'''1,613.12 '''||
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Ryan Carlin*''' ||11.82% ||1,204 ||1,207 ||1,213.24 ||1,214.24 ||1,214.76 ||1,260.76 ||'''1,314.76'''||
|-
| style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] ||'''Martin McKeever'''|| 7.14% ||727 ||734 ||793.88 ||795.88 ||803.12 ||926.04 ||1,048.76 ||'''1,269.89'''
|-
| style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''Daniel Bassett'''|| 9.79% ||997 ||998 ||1,000.88 ||1,000.88 ||1,000.88 ||1,036.24 ||1,095.60 ||'''1,192.80'''
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] ||Michael Henderson* ||7.46% ||760 ||764 ||768.92 ||786.92 ||1,001.68 ||1,039.08 ||1,059.60 ||1,077.42
|-
| style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]]||Simon Lee*|| 6.44% ||656 ||662 ||683.36 ||686.36 ||688.44 ||761.64|| ||
|-
| style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]]||Jacinta Hamley ||6.44% ||656 ||667 ||675.16 ||675.16 ||677.76 || || ||
|-
| style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || William Traynor|| 5.17% ||527 ||528 ||528.18|| || || || ||
|-
| style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Andrew Miller|| 0.48% ||49|| || || || || || ||
|-
| align=left colspan=14|'''Toghthóirí:''' 18,120''' Bailí:'''10,185''' Millte:''' 95''' Cuóta:'''1,274''' Vótóirí:'''10,280 (56.73%)
|}
===Downshire Thoir ===
===Downshire Thiar ===
===Coill Ultaigh===
===Lios na gCearrbhach Thuaidh ===
===Lios na gCearrbhach Theas ===
==Athruithe i rith an téarma==
===† Comhthofa===
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Toghcháin agus reifrinn i dTuaisceart Éireann}}
[[Catagóir:2023]]
[[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]]
[[Catagóir:Toghcháin Áitiúla Thuaisceart Éireann 2023]]
7p9ey702gu5excgkbeonlf9xlfw94k6
Teampall Naomh Muire, Béal Feirste
0
128695
1330762
2026-10-27T16:57:27Z
ProinsiasMR
78216
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1363838374|St Mary's Church, Belfast]]"
1330762
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox church|name=St. Mary's Church|full_name=Saint Mary's Church, Belfast (Chapel Lane)|image=St Mary's Church, Belfast, February 2011 (01).JPG|image_size=|alt=|caption=St Mary's Church, Belfast|pushpin_map=Northern Ireland|pushpin_alt=|pushpin_map_size=|pushpin_caption=Location within Northern Ireland|coordinates={{coord|54.599715|-5.933020|display=title|region:GB|format=dms}}|osgraw=<!-- TEXT -->|location=[[Belfast, County Antrim]]|country=[[Northern Ireland]]|denomination=[[Catholic]]|tradition=|website={{URL|stmarysbelfast.org}}|former_name=|consecrated=|status=|functional_status=|heritage_designation=|designated=|previous_cathedrals=|architect=John O'Neill|architectural_type=[[Romanesque architecture]]|style=|years_built=1782-1784|groundbreaking=|completed=|construction_cost=|closed=|demolished=|capacity=|length=|width=|height=|archdiocese=|metropolis=|diocese=[[Roman Catholic Diocese of Down and Connor|Down and Connor]]|province=[[Province of Armagh (Roman Catholic)|Armagh]]|bishop=[[Alan McGuckian]]|priest=}}Is séipéal [[An Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Caitliceach]] liostaithe de Ghrád B-1 é '''Teampall Naomh Muire'''<ref name="apps.communities-ni.gov.uk">{{Cite web-en|url=https://apps.communities-ni.gov.uk/Buildings/buildview.aspx?id=8671&js=false|title=Home | Buildings| nidirect}}</ref> atá suite i gceantar Lána an tSéipéil / ''Smithfield'' i [[Béal Feirste|mBéal Feirste]], Na Sé Contaetha. Osclaíodh séipéal ar an tsuíomh seo i mí na Bealtaine 1784. An tráth sin, ba í an t-aon teampall Caitliceach i mBéal Feirste tar éis maolú cuid de [[Na Péindlíthe]]. Tá fochla maisithe buailte ar an teampall atá tiomnaithe do Mhuire Bhantíarna.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.irishnews.com/news/2017/04/25/news/oldest-catholic-church-in-belfast-to-close-for-three-weeks-in-summer-due-to-renovation-work-1005770/|work=The Irish News}}</ref>
== Stair ==
I ndaonáireamh 1782, taifeadadh go raibh 365 Caitliceach ag cur fúthu i mBéal Feirste. Tar éis bailiúchán ón bpobal [[Eaglais na hÉireann]] agus ón bpobal [[Preispitéireachas|Preispitéireach]] sa cheantar, bronnadh airgead faoi choinne thógáil Theampall Naomh Muire.<ref>{{Cite web-en|url=http://stmarysbelfast.org/history/|title=St Mary's Church {{!}} History|work=stmarysbelfast.org|access-date=2019-07-01}}</ref>
Léigh an tAthair Aodh Ó Domhnaill an chéad Aifreann sa teampall ar an 30 Bealtaine 1784. Ba é an Domhnallach an chéad Shagart Paróiste i mBéal Feirste. Ag an searmanas oscailte, bhí complacht de chuid Óglaigh na hÉireann ina líne ar achan taobh de chlós an tséipéil, le Waddell Cunningham ina gceann, a thionlaic an tAthair Ó Domhnaill isteach sa teampall.<ref>{{Cite book-en|title=Central Belfast: An Historical Gazetteer|author=Patton|first=Marcus|publisher=Ulster Architectural Heritage Society|year=1993|isbn=978-0900457456|location=Belfast|pages=59}}</ref>
Sa bhliain 1813, bhronn Biocáire Anglacánach Bhéal Feirste, an Canónach Turner, crannóg ar an teampall, ag leanstan den chaidreamh dearfach idir an teampall Caitliceach seo agus an pobal Protastúnach áitiúil. Ina dhiaidh sin, sa bhliain 1815, osclaíodh an chéad Teampall Naomh Pádraig sa chathair le freastal ar an bpobal Caitliceach áitiúil a raibh borradh mór faoi.
De réir mar a d’fhás daonra Caitliceach Bhéal Feirste i ndiaidh an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir]], measadh nach raibh Teampall Naomh Muire mór go leor a thuilleadh agus rinneadh conradh leis an ailtire John O'Neill leis an teampall a chur in oiriúint don tréad a bhí ag dul i méid.
=== Atógáil an teampaill in 1868 ===
Cé go ndearnadh conradh le John O'Neill chun feabhas a chur ar an teampall a bhí ann cheana, ba ionann cur i gcrích an dearaidh Rómhánúil a cheap sé agus atógáil an teampaill. Nuair a críochnaíodh an atógáil bhí an teampall nua ní ba neasa don tsráid agus scartáladh teach beag sacraisteora ón 18ú haois. Tá an teampall gan athrú ó shin, fríd is fríd, cé gur athchóiríodh an taobh istigh ina dhiaidh sin.
Le cois sain-stíl Rómhánúil an éadain brící dearga, ba iad na hathruithe ba shuntasaí san atógáil ná cúig bhá, póirse nua, túr nócha troigh ar airde agus an tearmann cúlbhá.<ref name="dia.ie">{{Cite web-en|url=https://www.dia.ie/works/view/41963/building/CO.+ANTRIM%2C+BELFAST%2C+CHAPEL+LANE%2C+CHURCH+OF+ST+MARY+%28RC%29|title=CO. ANTRIM, BELFAST, CHAPEL LANE, CHURCH OF ST MARY (RC) Dictionary of Irish Architects -}}</ref>
=== An fichiú haois ===
Thug ailtire Feirsteach Padraig Gregory faoi obair athchóirithe sna 1930í malla, ag cur staighre, boscaí faoistine agus eardhamh nua leis an teampall. Fuarthas réidh leis an chloigtheach 90 troigh, a chuaigh siar go dtí 1868, ag an bpointe seo.
Bhí sé beartaithe go n-athosclódh an tEaspag Daniel Mageean an teampall athchóirithe i mí na Bealtaine 1941 ach cuireadh an athoscailt ar ceal de dheasca [[Blitz Bhéal Feirste]].<ref>{{Cite web-en|url=https://www.abebooks.co.uk/Story-Old-Marys-Chapel-Lane-Belfast/7103311511/bd|title=The Story of "Old St. Mary's Chapel Lane Belfast. By Rogers, Rev. Patrick:: Very Good Soft cover (1941) | Saintfield Antiques & Fine Books}}</ref> Thug an t-athchóiriú an ócáid don Urramach Patrick Rogers faisnéis staire faoin teampall agus faoin pharóiste a chruinniú.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.abebooks.co.uk/Story-Old-Marys-Chapel-Lane-Belfast/7103311511/bd|title=The Story of "Old St. Mary's Chapel Lane Belfast. By Rogers, Rev. Patrick:: Very Good Soft cover (1941) | Saintfield Antiques & Fine Books}}</ref> Cuireadh leac cuimhneacháin nua os cionn doras an teampaill i riocht ''cross'' ''potent'' a dúirt; 'FIDEM / SERVAVI / 1783 / 1868 / 1941' <ref name="apps.communities-ni.gov.uk" />
I mbliain na Maighdine Muire 1954, tógadh fochla do Mhuire Bhantiarna faoi choimirce mhineastrálaí na linne sin, an tAthair Bernard MacLaverty - uncail leis an úrscéalaí Feirsteach den ainm céanna. Cheap Pádraig Gregory an fochla sna garraithe timpeall an teampaill.<ref name="dia.ie" />
Athchóiríodh an tearmann in ómós do chomóradh an dá chéad bliain i 1983, agus cuireadh saothar ó Roy Carroll leis, duine de na healaíontóirí is fearr le Cahal Daly. Baineadh cuid mhór den troscán adhmaid seo ina dhiaidh sin tar éis do Daly imeacht ó [[Deoise an Dúin agus Chonaire|Dheoise an Dúin agus Chonaire]] .
Idir mí na Bealtaine agus mí Lúnasa 2017, rinneadh mórobair athchóirithe ar an teampall le baill ní b'fhearr a chur ar an díon agus ar na ballaí, agus le limistéar an fhochla a athphábháil.<ref name=":0" />
== An lá inniu ==
Ar feadh beagnach daichead bliain, bhí cléir ó Aithreacha Chnoc an Mhuilinn ag friotháil ar an teampall, agus d’imigh an duine deireanach acu sa bhliain 2019.<ref name="downandconnor.org">{{Cite web-en|url=http://www.downandconnor.org/blog/2019/08/11/11-august-2019-diocesan-appointments-connor/|title=11 August 2019 Diocesan Appointments in Down and Connor {{!}} Diocese of Down and Connor|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812063852/http://www.downandconnor.org/blog/2019/08/11/11-august-2019-diocesan-appointments-connor/|archive-date=2019-08-12}}</ref> Tá [[Paróiste|an]] tAth. Timothy Bartlett ina Shagart Paróiste faoi láthair <ref name="downandconnor.org" /> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/social-affairs/religion-and-beliefs/influential-priest-to-stand-down-from-major-role-after-10-years-1.1640916|work=[[The Irish Times]]}}</ref> agus cúnamh á fháil aige ó scaifte de chléir atá ar scor.
Léitear dhá Aifreann in aghaidh an lae gach lá idir an Domhnach agus an Luan, agus trí cinn Dé hAoine agus Dé Sathairn. Bíonn an tAifreann 6 i.n. Dé hAoine agus Dé Sathairn á léamh i [[An Ghaeilge|nGaeilge]].<ref>{{Cite web-en|url=http://www.downandconnor.org/parishes-ministries/parish-details/|title=Parish Details|date=2017-01-30|language=en-US|work=Diocese of Down and Connor|access-date=2019-07-01}}</ref>
== Tagairtí ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
[[Catagóir:Comhordanáidí ar Wikidata]]
[[Catagóir:Alt le tuairisc ghearr]]
[[Catagóir:Leathanaigh le haistriúcháin neamh-mheasúnaithe]]
js9fvwntmu7cjxaotdvv2yw2zoddi1y
1330825
1330762
2026-10-28T11:11:49Z
ProinsiasMR
78216
1330825
wikitext
text/x-wiki
Is séipéal [[An Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Caitliceach]] liostaithe de Ghrád B-1 é '''Teampall Naomh Muire'''<ref name="apps.communities-ni.gov.uk">{{Cite web-en|url=https://apps.communities-ni.gov.uk/Buildings/buildview.aspx?id=8671&js=false|title=Home | Buildings| nidirect}}</ref> atá suite i gceantar Lána an tSéipéil / ''Smithfield'' i [[Béal Feirste|mBéal Feirste]], Na Sé Contaetha. Osclaíodh séipéal ar an tsuíomh seo i mí na Bealtaine 1784. An tráth sin, ba í an t-aon teampall Caitliceach i mBéal Feirste tar éis cuid de [[Na Péindlíthe]] a bheith maolaithe. Tá fochla maisithe buailte ar an teampall atá tiomnaithe do Mhuire Bhantíarna.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.irishnews.com/news/2017/04/25/news/oldest-catholic-church-in-belfast-to-close-for-three-weeks-in-summer-due-to-renovation-work-1005770/|work=The Irish News}}</ref>
== Stair ==
I ndaonáireamh 1782, taifeadadh go raibh 365 Caitliceach ag cur fúthu i mBéal Feirste. Tar éis bailiúchán ón bpobal [[Eaglais na hÉireann]] agus ón bpobal [[Preispitéireachas|Preispitéireach]] sa cheantar, bronnadh airgead faoi choinne thógáil Theampall Naomh Muire.<ref>{{Cite web-en|url=http://stmarysbelfast.org/history/|title=St Mary's Church {{!}} History|work=stmarysbelfast.org|access-date=2019-07-01}}</ref>
Léigh an tAthair Aodh Ó Domhnaill an chéad Aifreann sa teampall ar an 30 Bealtaine 1784. Ba é an Domhnallach an chéad Shagart Paróiste i mBéal Feirste. Ag an searmanas oscailte, thionlaic complacht de chuid Óglaigh na hÉireann, le Waddell Cunningham ina cheann, an tAthair Ó Domhnaill isteach sa teampall.<ref>{{Cite book-en|title=Central Belfast: An Historical Gazetteer|author=Patton|first=Marcus|publisher=Ulster Architectural Heritage Society|year=1993|isbn=978-0900457456|location=Belfast|pages=59}}</ref>
Sa bhliain 1813, bhronn Biocáire Anglacánach Bhéal Feirste, an Canónach Turner, crannóg ar an teampall, ag leanstan den chaidreamh dearfach idir an teampall Caitliceach seo agus an pobal Protastúnach áitiúil. Ina dhiaidh sin, sa bhliain 1815, osclaíodh an chéad Teampall Naomh Pádraig sa chathair le freastal ar an bpobal Caitliceach áitiúil a raibh borradh mór faoi.
De réir mar a d’fhás daonra Caitliceach Bhéal Feirste i ndiaidh an [[An Gorta Mór|Ghorta Mhóir]], measadh nach raibh Teampall Naomh Muire mór go leor a thuilleadh agus rinneadh conradh leis an ailtire John O'Neill leis an teampall a chur in oiriúint don tréad a bhí ag dul i méid.
=== Atógáil an teampaill in 1868 ===
Cé go ndearnadh conradh le John O'Neill chun feabhas a chur ar an teampall a bhí ann cheana, ba ionann cur i gcrích an dearaidh Rómhánúil a cheap sé agus atógáil an teampaill. Nuair a críochnaíodh an atógáil bhí an teampall nua ní ba neasa don tsráid agus scartáladh teach beag sacraisteora ón 18ú haois. Tá an teampall gan athrú ó shin, fríd is fríd, cé gur athchóiríodh an taobh istigh ina dhiaidh sin.
Le cois sain-stíl Rómhánúil an éadain brící dearga, ba iad na hathruithe ba shuntasaí san atógáil ná cúig bhá, póirse nua, túr nócha troigh ar airde agus an tearmann cúlbhá.<ref name="dia.ie">{{Cite web-en|url=https://www.dia.ie/works/view/41963/building/CO.+ANTRIM%2C+BELFAST%2C+CHAPEL+LANE%2C+CHURCH+OF+ST+MARY+%28RC%29|title=CO. ANTRIM, BELFAST, CHAPEL LANE, CHURCH OF ST MARY (RC) Dictionary of Irish Architects -}}</ref>
=== An fichiú haois ===
Thug ailtire Feirsteach Padraig Gregory faoi obair athchóirithe sna 1930í malla, ag cur staighre, boscaí faoistine agus eardhamh nua leis an teampall. Fuarthas réidh leis an chloigtheach 90 troigh, a chuaigh siar go dtí 1868, ag an bpointe seo.
Bhí sé beartaithe go n-athosclódh an tEaspag Daniel Mageean an teampall athchóirithe i mí na Bealtaine 1941 ach cuireadh an athoscailt ar ceal de dheasca [[Blitz Bhéal Feirste]].<ref>{{Cite web-en|url=https://www.abebooks.co.uk/Story-Old-Marys-Chapel-Lane-Belfast/7103311511/bd|title=The Story of "Old St. Mary's Chapel Lane Belfast. By Rogers, Rev. Patrick:: Very Good Soft cover (1941) | Saintfield Antiques & Fine Books}}</ref> Thug an t-athchóiriú an ócáid don Urramach Patrick Rogers faisnéis staire faoin teampall agus faoin pharóiste a chruinniú.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.abebooks.co.uk/Story-Old-Marys-Chapel-Lane-Belfast/7103311511/bd|title=The Story of "Old St. Mary's Chapel Lane Belfast. By Rogers, Rev. Patrick:: Very Good Soft cover (1941) | Saintfield Antiques & Fine Books}}</ref> Cuireadh leac cuimhneacháin nua os cionn doras an teampaill i riocht ''cross'' ''potent'' a dúirt; 'FIDEM / SERVAVI / 1783 / 1868 / 1941' <ref name="apps.communities-ni.gov.uk" />
I mbliain na Maighdine Muire 1954, tógadh fochla do Mhuire Bhantiarna faoi choimirce mhineastrálaí na linne sin, an tAthair Bernard MacLaverty - uncail leis an úrscéalaí Feirsteach den ainm céanna. Cheap Pádraig Gregory an fochla sna garraithe timpeall an teampaill.<ref name="dia.ie" />
Athchóiríodh an tearmann in ómós do chomóradh an dá chéad bliain i 1983, agus cuireadh saothar ó Roy Carroll leis, duine de na healaíontóirí is fearr le Cahal Daly. Baineadh cuid mhór den troscán adhmaid seo ina dhiaidh sin tar éis do Daly imeacht ó [[Deoise an Dúin agus Chonaire|Dheoise an Dúin agus Chonaire]] .
Idir mí na Bealtaine agus mí Lúnasa 2017, rinneadh mórobair athchóirithe ar an teampall le baill ní b'fhearr a chur ar an díon agus ar na ballaí, agus le limistéar an fhochla a athphábháil.<ref name=":0" />
== An lá inniu ==
Ar feadh beagnach daichead bliain, bhí cléir ó Aithreacha Chnoc an Mhuilinn ag friotháil ar an teampall, agus d’imigh an duine deireanach acu sa bhliain 2019.<ref name="downandconnor.org">{{Cite web-en|url=http://www.downandconnor.org/blog/2019/08/11/11-august-2019-diocesan-appointments-connor/|title=11 August 2019 Diocesan Appointments in Down and Connor {{!}} Diocese of Down and Connor|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812063852/http://www.downandconnor.org/blog/2019/08/11/11-august-2019-diocesan-appointments-connor/|archive-date=2019-08-12}}</ref> Tá an tAth. Timothy Bartlett ina Shagart Paróiste faoi láthair <ref name="downandconnor.org" /> <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/social-affairs/religion-and-beliefs/influential-priest-to-stand-down-from-major-role-after-10-years-1.1640916|work=[[The Irish Times]]}}</ref> agus cúnamh á fháil aige ó scaifte de chléir atá ar scor.
Léitear dhá Aifreann in aghaidh an lae gach lá idir an Domhnach agus an Luan, agus trí cinn Dé hAoine agus Dé Sathairn. Bíonn an tAifreann 6 i.n. Dé hAoine agus Dé Sathairn á léamh i [[An Ghaeilge|nGaeilge]].<ref>{{Cite web-en|url=http://www.downandconnor.org/parishes-ministries/parish-details/|title=Parish Details|date=2017-01-30|language=en-US|work=Diocese of Down and Connor|access-date=2019-07-01}}</ref>
== Tagairtí ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
[[Catagóir:Comhordanáidí ar Wikidata]]
[[Catagóir:Alt le tuairisc ghearr]]
[[Catagóir:Leathanaigh le haistriúcháin neamh-mheasúnaithe]]
std7fgof5fga462e7fmd85kbcx3v2q7
Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch
0
128696
1330766
2026-10-27T17:39:27Z
Marcas.oduinn
33120
Réamhrá cruthaithe ó enwiki
1330766
wikitext
text/x-wiki
Is [[conradh iltaobhach]] é an '''Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Convention on Biological Diversity'' ('''CBD''').
Tá trí príomhaidhm ag an Coinbhinsiún:
* caomhantas [[bithéagsúlacht]]a
* [[forbairt inbhuanaithe]]
* comhroinnt chothrom
Síníodh an chomhdháil le linn [[Cruinniú Mullaigh na Cruinne 1992 i Rio de Janeiro|Chruinniú Mullaigh na Cruinne]] i [[Rio de Janeiro]] ar an 5 Meitheamh 1992 agus tháinig i bhfeidhm ar an 29 Nollaig 1993. Is é Stáit Aontaithe Mheiriceá an t-aon tír amháin nach bhfuil an chomhdháil daingnithe aici.<ref name=vox /> Tá dhá chomhaontú sa bhreis aici, an [[Prótacal Cartagena]] (bithshábháilteacht) agus an [[Prótacal Nagoya]] (rochtain agus comhroinnt tairbhe).
Bhí ról lárnach ag CBD san [[Bliain Idirnáisiúnta na Bithéagsúlachta]] 2010 agus [[Deich mBliana Bithéagsúlachta na Náisiún Aontaithe]] a lean í. Áirítear ann na Spriocanna Bithéagsúlachta Aichi, a bhí mar aidhm acu bithéagsúlacht a chaomhnú le chaomhnú agus forbairt inbhuanaithe a chur chun cinn.<ref name=:3 /> Theip ar na spriocanna ámh toisc gur mhí-chruinn iad, bhí siad deacair a mheas, droch-thuairiscithe, agus níor tugadh dóthain maoinithe dóibh.<ref name=:3 />
Eagraítear cruinnithe cinn bliana aitheanta mar Chomhdháil na bPáirtithe (COP), an chéad cheann in [[Nassau, na Bahámaí]] sa bhliain 1994.<ref name=undp />
Maidir le caomhantas mara, leagan CBD amach Limistéir Mara atá suntasach ó thaobh an chomhshaoil, chun ionstraim idirnáisiúnta atá ceangailteach ó thaobh dlí (ILBI) a chruthú (féach [[Conradh na Mórmhara]]).<ref name=ebsas />
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/858171 | teideal = Téarma: Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=vox>{{lua idirlín | sloinne = Jones | ainm = Benji | dáta = 20 Bealtaine 2021 | teideal = Why the US won't join the single most important treaty to protect nature | url=https://www.vox.com/22434172/us-cbd-treaty-biological-diversity-nature-conservation | work = Vox | dátarochtana = 3 Nollaig 2021}}</ref>
<ref name=:3>{{cite journal | last=Maney | first=Calum | last2=Guaras | first2=Daniela | last3=Harrison | first3=Jerry | last4=Guizar-Coutiño | first4=Alejandro | last5=Harfoot | first5=Michael B. J. | last6=Hill | first6=Samantha L. L. | last7=Burgess | first7=Neil D. | last8=Sutherland | first8=William | date=2024-04-03 | title=National commitments to Aichi Targets and their implications for monitoring the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework |url=https://www.nature.com/articles/s44185-024-00039-5 | journal=npj Biodiversity | language=en | volume=3 | issue=1 | pages=6 | doi=10.1038/s44185-024-00039-5 | doi-access=free | issn=2731-4243}}</ref>
<ref name=undp>{{lua idirlín | teideal = Convention on Biological Diversity | url = https://www.undp.org/events/UN-CBD-COP16 | dátarochtana = 2024-11-07 | work = undp.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=ebsas>{{lua idirlín | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | teideal = Ecologically or Biologically Significant Marine Areas (EBSAs) | url = https://www.cbd.int/ebsa/about|website=CBD | dátarochtana = 21 Deireadh Fómhair 2023}}</ref>
}}
tjxatalzjq3uln7grpedis5zdl2ig6e
1330768
1330766
2026-10-27T17:43:33Z
Marcas.oduinn
33120
/* Tagairtí */ Catagóir
1330768
wikitext
text/x-wiki
Is [[conradh iltaobhach]] é an '''Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Convention on Biological Diversity'' ('''CBD''').
Tá trí príomhaidhm ag an Coinbhinsiún:
* caomhantas [[bithéagsúlacht]]a
* [[forbairt inbhuanaithe]]
* comhroinnt chothrom
Síníodh an chomhdháil le linn [[Cruinniú Mullaigh na Cruinne 1992 i Rio de Janeiro|Chruinniú Mullaigh na Cruinne]] i [[Rio de Janeiro]] ar an 5 Meitheamh 1992 agus tháinig i bhfeidhm ar an 29 Nollaig 1993. Is é Stáit Aontaithe Mheiriceá an t-aon tír amháin nach bhfuil an chomhdháil daingnithe aici.<ref name=vox /> Tá dhá chomhaontú sa bhreis aici, an [[Prótacal Cartagena]] (bithshábháilteacht) agus an [[Prótacal Nagoya]] (rochtain agus comhroinnt tairbhe).
Bhí ról lárnach ag CBD san [[Bliain Idirnáisiúnta na Bithéagsúlachta]] 2010 agus [[Deich mBliana Bithéagsúlachta na Náisiún Aontaithe]] a lean í. Áirítear ann na Spriocanna Bithéagsúlachta Aichi, a bhí mar aidhm acu bithéagsúlacht a chaomhnú le chaomhnú agus forbairt inbhuanaithe a chur chun cinn.<ref name=:3 /> Theip ar na spriocanna ámh toisc gur mhí-chruinn iad, bhí siad deacair a mheas, droch-thuairiscithe, agus níor tugadh dóthain maoinithe dóibh.<ref name=:3 />
Eagraítear cruinnithe cinn bliana aitheanta mar Chomhdháil na bPáirtithe (COP), an chéad cheann in [[Nassau, na Bahámaí]] sa bhliain 1994.<ref name=undp />
Maidir le caomhantas mara, leagan CBD amach Limistéir Mara atá suntasach ó thaobh an chomhshaoil, chun ionstraim idirnáisiúnta atá ceangailteach ó thaobh dlí (ILBI) a chruthú (féach [[Conradh na Mórmhara]]).<ref name=ebsas />
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/858171 | teideal = Téarma: Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=vox>{{lua idirlín | sloinne = Jones | ainm = Benji | dáta = 20 Bealtaine 2021 | teideal = Why the US won't join the single most important treaty to protect nature | url=https://www.vox.com/22434172/us-cbd-treaty-biological-diversity-nature-conservation | work = Vox | dátarochtana = 3 Nollaig 2021}}</ref>
<ref name=:3>{{cite journal | last=Maney | first=Calum | last2=Guaras | first2=Daniela | last3=Harrison | first3=Jerry | last4=Guizar-Coutiño | first4=Alejandro | last5=Harfoot | first5=Michael B. J. | last6=Hill | first6=Samantha L. L. | last7=Burgess | first7=Neil D. | last8=Sutherland | first8=William | date=2024-04-03 | title=National commitments to Aichi Targets and their implications for monitoring the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework |url=https://www.nature.com/articles/s44185-024-00039-5 | journal=npj Biodiversity | language=en | volume=3 | issue=1 | pages=6 | doi=10.1038/s44185-024-00039-5 | doi-access=free | issn=2731-4243}}</ref>
<ref name=undp>{{lua idirlín | teideal = Convention on Biological Diversity | url = https://www.undp.org/events/UN-CBD-COP16 | dátarochtana = 2024-11-07 | work = undp.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=ebsas>{{lua idirlín | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | teideal = Ecologically or Biologically Significant Marine Areas (EBSAs) | url = https://www.cbd.int/ebsa/about|website=CBD | dátarochtana = 21 Deireadh Fómhair 2023}}</ref>
}}
[[Catagóir:Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]]
j86kore0awlhuf8pt7v8j8tq672vidn
1330769
1330768
2026-10-27T17:46:20Z
Marcas.oduinn
33120
/* Tagairtí */ Catagóir
1330769
wikitext
text/x-wiki
Is [[conradh iltaobhach]] é an '''Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Convention on Biological Diversity'' ('''CBD''').
Tá trí príomhaidhm ag an Coinbhinsiún:
* caomhantas [[bithéagsúlacht]]a
* [[forbairt inbhuanaithe]]
* comhroinnt chothrom
Síníodh an chomhdháil le linn [[Cruinniú Mullaigh na Cruinne 1992 i Rio de Janeiro|Chruinniú Mullaigh na Cruinne]] i [[Rio de Janeiro]] ar an 5 Meitheamh 1992 agus tháinig i bhfeidhm ar an 29 Nollaig 1993. Is é Stáit Aontaithe Mheiriceá an t-aon tír amháin nach bhfuil an chomhdháil daingnithe aici.<ref name=vox /> Tá dhá chomhaontú sa bhreis aici, an [[Prótacal Cartagena]] (bithshábháilteacht) agus an [[Prótacal Nagoya]] (rochtain agus comhroinnt tairbhe).
Bhí ról lárnach ag CBD san [[Bliain Idirnáisiúnta na Bithéagsúlachta]] 2010 agus [[Deich mBliana Bithéagsúlachta na Náisiún Aontaithe]] a lean í. Áirítear ann na Spriocanna Bithéagsúlachta Aichi, a bhí mar aidhm acu bithéagsúlacht a chaomhnú le chaomhnú agus forbairt inbhuanaithe a chur chun cinn.<ref name=:3 /> Theip ar na spriocanna ámh toisc gur mhí-chruinn iad, bhí siad deacair a mheas, droch-thuairiscithe, agus níor tugadh dóthain maoinithe dóibh.<ref name=:3 />
Eagraítear cruinnithe cinn bliana aitheanta mar Chomhdháil na bPáirtithe (COP), an chéad cheann in [[Nassau, na Bahámaí]] sa bhliain 1994.<ref name=undp />
Maidir le caomhantas mara, leagan CBD amach Limistéir Mara atá suntasach ó thaobh an chomhshaoil, chun ionstraim idirnáisiúnta atá ceangailteach ó thaobh dlí (ILBI) a chruthú (féach [[Conradh na Mórmhara]]).<ref name=ebsas />
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/858171 | teideal = Téarma: Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
<ref name=vox>{{lua idirlín | sloinne = Jones | ainm = Benji | dáta = 20 Bealtaine 2021 | teideal = Why the US won't join the single most important treaty to protect nature | url=https://www.vox.com/22434172/us-cbd-treaty-biological-diversity-nature-conservation | work = Vox | dátarochtana = 3 Nollaig 2021}}</ref>
<ref name=:3>{{cite journal | last=Maney | first=Calum | last2=Guaras | first2=Daniela | last3=Harrison | first3=Jerry | last4=Guizar-Coutiño | first4=Alejandro | last5=Harfoot | first5=Michael B. J. | last6=Hill | first6=Samantha L. L. | last7=Burgess | first7=Neil D. | last8=Sutherland | first8=William | date=2024-04-03 | title=National commitments to Aichi Targets and their implications for monitoring the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework |url=https://www.nature.com/articles/s44185-024-00039-5 | journal=npj Biodiversity | language=en | volume=3 | issue=1 | pages=6 | doi=10.1038/s44185-024-00039-5 | doi-access=free | issn=2731-4243}}</ref>
<ref name=undp>{{lua idirlín | teideal = Convention on Biological Diversity | url = https://www.undp.org/events/UN-CBD-COP16 | dátarochtana = 2024-11-07 | work = undp.org | teanga = en}}</ref>
<ref name=ebsas>{{lua idirlín | foilsitheoir = Convention on Biological Diversity | teideal = Ecologically or Biologically Significant Marine Areas (EBSAs) | url = https://www.cbd.int/ebsa/about|website=CBD | dátarochtana = 21 Deireadh Fómhair 2023}}</ref>
}}
[[Catagóir:Bithéagsúlacht]]
rp2aad4wqu1ivfasq6rj6idqk0kmixe
Úsáideoir:Alfræðirit
2
128697
1330774
2026-10-27T18:44:08Z
Alfræðirit
78318
Leathanach cruthaithe le '{{Babel|ga-0}}'
1330774
wikitext
text/x-wiki
{{Babel|ga-0}}
l976g288dvfiipsxw7n84yvg6gaukj7
1330775
1330774
2026-10-27T18:45:00Z
Alfræðirit
78318
1330775
wikitext
text/x-wiki
{{Babel|ga-0|en-4}}
qzbu3vznmonxyqct18rsyupprfjuhes
Antinatalachas
0
128698
1330777
2026-10-27T19:12:11Z
Sanduíche de Presunto
78137
Leathanach cruthaithe le ''''Antinatalachas''' (Béarla: ''antinatalism'') is seasamh fealsúnach agus eiticiúil é a chuireann in aghaidh atáirgeadh ar an bhforas go bhfuil cúiseanna morálta ann gan daoine nua a thabhairt ar an saol. De réir na leaganacha is láidre den antinatalachas, tá sé mícheart i gcónaí go morálta duine nua a chruthú; dar le leaganacha eile, braitheann an breithiúnas ar na cúinsí agus ar na rioscaí a bhaineann le saol an duine amach anseo. Baineann n...'
1330777
wikitext
text/x-wiki
'''Antinatalachas''' (Béarla: ''antinatalism'') is seasamh fealsúnach agus eiticiúil é a chuireann in aghaidh atáirgeadh ar an bhforas go bhfuil cúiseanna morálta ann gan daoine nua a thabhairt ar an saol. De réir na leaganacha is láidre den antinatalachas, tá sé mícheart i gcónaí go morálta duine nua a chruthú; dar le leaganacha eile, braitheann an breithiúnas ar na cúinsí agus ar na rioscaí a bhaineann le saol an duine amach anseo. Baineann na príomhargóintí le fulaingt, le cáilíocht na beatha, le heaspa toilithe roimh bhreith agus leis an difríocht a d'fhéadfadh a bheith ann idir an dochar a sheachaint agus tairbhe a chruthú.<ref name="singh">Asheel Singh, “[https://doi.org/10.1093/obo/9780195396577-0439 Anti-Natalism]”, ''Oxford Bibliographies in Philosophy'', 27 Samhain 2023.</ref><ref name="benatar">David Benatar, ''Better Never to Have Been: The Harm of Coming into Existence'', Oxford: Oxford University Press, 2006. [https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199296422.001.0001 doi:10.1093/acprof:oso/9780199296422.001.0001].</ref>
Ní hionann antinatalachas agus an rogha phearsanta gan leanaí a bheith ag duine, agus ní leanann sé go huathoibríoch uaidh gur cheart atáirgeadh a chosc le comhéigean. Is ábhar díospóireachta é sa [[eitic|eitic mhorálta]], go háirithe maidir le dochar agus tairbhe, cearta agus leasanna daoine amach anseo, agus an fhreagracht a bhíonn ar dhaoine agus iad ag déanamh cinntí a bhaineann le breith daoine nua.<ref name="sep">Elizabeth Brake agus Joseph Millum, “[https://plato.stanford.edu/archives/spr2026/entries/parenthood/ Parenthood and Procreation]”, ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'', eagrán an Earraigh 2026, eagarthóirí Edward N. Zalta agus Uri Nodelman.</ref>
== Forbairt stairiúil ==
Tá díospóireachtaí faoi fhulaingt, faoi luach na beatha agus faoi mhoráltacht an atáirgthe le fáil i dtraidisiúin éagsúla na fealsúnachta. Ní hionann, áfach, gach cineál péimisteachais, ascéitice nó cáinte ar an saol agus antinatalachas: is seasamh ar leith é an maíomh gur féidir cúiseanna morálta a thabhairt gan daoine nua a thabhairt ar an saol.<ref name="hayry2024">Matti Häyry agus Amanda Sukenick, “Imposing a Lifestyle: A New Argument for Antinatalism”, ''Cambridge Quarterly of Healthcare Ethics'', imleabhar 33, uimhir 2 (2024), lgh. 238–259. [https://doi.org/10.1017/S0963180123000385 doi:10.1017/S0963180123000385].</ref>
[[Íomhá:Arthur Schopenhauer by J Schäfer, 1859.jpg|mion|deas|alt=Portráid d’Arthur Schopenhauer in 1859|Portráid d'Arthur Schopenhauer (1788–1860), ar chuir a phéimisteachas le díospóireachtaí faoi fhulaingt agus faoi luach na beatha. Níor chosain sé an t-antinatalachas mar theoiric chórasach sa chiall chomhaimseartha.<ref name="hayry2024" />]]
Bhí an fhealsúnacht phéimisteach ag Arthur Schopenhauer ar cheann de na réamhtheachtaí intleachtúla a bhaineann le cuid de na hargóintí a úsáidtear san antinatalachas comhaimseartha. Chuir sé béim ar an bhfulaingt a bhíonn ag gabháil leis an saol agus cheistigh sé an toimhde gur maith an rud é daoine nua a thabhairt ar an saol i gcónaí. Níor cheart, áfach, a chuid tuairimí a chomhionannú le gach leagan den antinatalachas nua-aimseartha.<ref name="hayry2024" />
Tháinig an antinatalachas chun cinn mar ábhar córasach sa díospóireacht chomhaimseartha san eitic, go háirithe ón dara leath den 20ú haois ar aghaidh. Scrúdaigh fealsúna ceisteanna faoi fhulaingt, riosca, toiliú agus an dochar a d'fhéadfadh a bheith i gceist le duine a chruthú. Bhí ról suntasach ag an bhfealsamh David Benatar sa díospóireacht sin nuair a d'fhoilsigh sé ''Better Never to Have Been: The Harm of Coming into Existence'' in 2006. San obair sin, maíonn sé go ndéanann teacht ar an saol dochar don duine a bheirtear agus go bhfuil atáirgeadh mícheart go morálta.<ref name="benatar" />
Tá argóintí antinatalacha éagsúla ann, agus ní ghlacann gach údar leis an réasúnaíocht chéanna ná leis an gconclúid chéanna. Mar shampla, d'fhorbair Seana Valentine Shiffrin argóint a dhíríonn ar dhochar agus ar easpa toilithe, agus tá argóintí eile dírithe ar rioscaí an tsaoil nó ar an neamhshiméadracht idir pian agus pléisiúr.<ref name="shiffrin">Seana Valentine Shiffrin, “Wrongful Life, Procreative Responsibility, and the Significance of Harm”, ''Legal Theory'', imleabhar 5 (1999), lgh. 117–148. [https://doi.org/10.1017/S1352325299052015 doi:10.1017/S1352325299052015].</ref><ref name="hayry2024" />
== Ciall agus raon feidhme ==
Is é croílár an antinatalachais an cheist an féidir údar morálta a thabhairt le duine nua a chruthú. Braitheann an freagra ar na toimhdí eiticiúla atá á nglacadh: an meáitear dochar agus tairbhe de réir leasanna daoine ar leith, an féidir luach a chur ar dhomhan ina bhfuil níos mó nó níos lú daoine, agus cén meáchan ba cheart a thabhairt don fhulaingt a d'fhéadfadh teacht ar dhuine sa todhchaí.<ref name="sep" /><ref name="singh" />
Tá roinnt leaganacha den antinatalachas ann. Áitíonn an leagan láidir gur mícheart i gcónaí atáirgeadh, beag beann ar chúinsí an duine a d'fhéadfadh a bheith ann. Díríonn leaganacha níos coinníollaí ar chúinsí inar dócha go mbeadh an saol an-dona, nó ina bhfuil rioscaí tromchúiseacha ann nach féidir a laghdú go leibhéal inghlactha. Ní hionann gach argóint a dhéanann duine i bhfabhar gan leanaí a bheith aige agus glacadh leis an maíomh ginearálta gur mícheart atáirgeadh i ngach cás.<ref name="singh" /><ref name="hayry2024" />
Díríonn cuid mhór den díospóireacht ar atáirgeadh daonna, ach síneann cuid de na leaganacha níos leithne den antinatalachas an argóint chuig neacha mothaitheacha eile, lena n-áirítear ainmhithe. Ardaíonn an cur chuige sin ceisteanna breise faoi fhulaingt ainmhithe, faoi luach na beatha agus faoi na hiarmhairtí a d'fhéadfadh teacht as an seasamh sin a chur i bhfeidhm.<ref name="hayry2026">Matti Häyry, “Human Antinatalism and the Limits of Bipolar Pessimism”, ''Cambridge Quarterly of Healthcare Ethics'', foilsithe ar líne an 23 Aibreán 2026. [https://www.cambridge.org/core/journals/cambridge-quarterly-of-healthcare-ethics/article/human-antinatalism-and-the-limits-of-bipolar-pessimism/40348F98D7298E9BF1E9F77378FE4429 An téacs].</ref>
== Príomhargóintí ==
Tugann an tábla seo achoimre ar chuid de na príomhargóintí a úsáidtear i bhfabhar an antinatalachais agus ar na ceisteanna a ardaíonn siad. Ní hionann na hargóintí sin go léir, agus ní ghlacann gach antinatalach le gach ceann acu.<ref name="singh" /><ref name="hayry2024" />
{| class="wikitable"
|+ Príomhargóintí antinatalacha agus ceisteanna criticiúla
! Argóint !! Bunús an argóinte !! Ceist chriticiúil
|-
| Cáilíocht na beatha
| D'fhéadfadh saol an duine a bheith lán d'fhulaingt, agus d'fhéadfadh an drochthaithí sin a bheith níos troime ná na tairbhí.
| An féidir a chruthú go bhfuil saol an duine diúltach ar an iomlán, nó go bhfuil sé mícheart morálta duine a thabhairt ar an saol de bharr an riosca sin?
|-
| Riosca
| Ní féidir a chinntiú roimh bhreith duine go mbeidh a shaol sásúil, sábháilte nó fiúntach le maireachtáil.
| Cén leibhéal riosca a bheadh sách tromchúiseach chun atáirgeadh a dhéanamh mícheart go morálta?
|-
| Easpa toilithe
| Ní féidir le duine toiliú lena chruthú féin sula bhfuil sé ann.
| An féidir coincheap an toilithe a chur i bhfeidhm ar dhuine nach ann dó fós, agus an leor easpa toilithe chun gníomh a dhéanamh mícheart?
|-
| Neamhshiméadracht idir pian agus pléisiúr
| Áitíonn Benatar go bhfuil difríocht mhorálta idir pian a sheachaint agus pléisiúr nach dtagann chun bheith ann.
| An bhfuil údar maith leis an easpa pian agus an easpa pléisiúir a mheas ar bhealaí éagsúla?
|-
| Forchur an tsaoil
| Cuireann atáirgeadh duine i riocht nach raibh sé in ann a roghnú roimh ré, agus tugann sé rioscaí agus dualgais leis.
| Cén uair a bhíonn sé mícheart coinníollacha maireachtála a fhorchur ar dhuine eile, agus conas a bhaineann an cheist sin le duine nach ann dó fós?
|}
=== Fulaingt agus cáilíocht na beatha ===
Ceann de na hargóintí is bunúsaí ná go mbaineann fulaingt leis an saol daonna. D'fhéadfadh daoine taithí a fháil ar phian choirp, ar bhreoiteacht, ar chaillteanas, ar uaigneas, ar bhochtaineacht, ar leatrom agus ar bhás. Ní féidir deireadh a chur leis na rioscaí sin go hiomlán, agus ní féidir a thuar go cinnte cén cineál saoil a bheidh ag duine sula saolaítear é.<ref name="benatar" /><ref name="hayry2024" />
Díríonn argóint Benatar ar an maíomh go mbíonn gnéithe diúltacha den saol chomh tromchúiseach sin nach leor na gnéithe dearfacha chun teacht ar an saol a chosaint go morálta. Dá réir sin, ní hamháin go bhféadfadh saol duine a bheith dona; maíonn sé go ndéanann teacht ar an saol dochar dó fiú nuair a bhíonn cuid mhaith dá thaithí dearfach.<ref name="benatar" />
Ní ghlacann gach fealsamh leis an measúnú sin. Measann cuid acu gur féidir le saol a bheith fiúntach le maireachtáil, fiú nuair a bhíonn pian nó deacrachtaí ann. Féadfaidh caidrimh, cairdeas, foghlaim, taitneamh, cruthaitheacht agus cuspóir pearsanta luach a chur leis an saol. Is í an cheist lárnach, mar sin, ná cén chaoi ar cheart na gnéithe dearfacha agus diúltacha sin a mheá agus an cinneadh atáirgthe á mheas.<ref name="wasserman" /><ref name="hayry2024" />
=== An argóint ón riosca ===
Ní gá go mbeadh gach saol dona chun go mbeadh riosca morálta ag baint le hatáirgeadh. Fiú má bhíonn formhór na ndaoine sásta lena saol, ní féidir a rá roimh ré go mbeidh saol gach duine nua inghlactha dó féin. D'fhéadfadh breoiteacht thromchúiseach, tráma, bochtaineacht nó cúinsí sóisialta dochracha tionchar mór a imirt ar shaol duine. Dá bhrí sin, maíonn lucht tacaíochta na hargóna ón riosca gur cheart an fhéidearthacht go mbeadh saol an-dona ag duine a chur san áireamh sula ndéantar cinneadh atáirgthe.<ref name="hayry2024" /><ref name="magnussonRisk">Erik Magnusson, “On Risk-Based Arguments for Anti-Natalism”, ''The Journal of Value Inquiry'', imleabhar 56 (2022), lgh. 101–117. [https://doi.org/10.1007/s10790-022-09889-3 doi:10.1007/s10790-022-09889-3].</ref>
Ní ghlacann gach criticeoir leis go leanann toirmeasc ginearálta ar atáirgeadh ón bhfíric go mbaineann riosca leis. Bíonn riosca i gceist le go leor cinntí tábhachtacha, agus d'fhéadfadh daoine a mheas go bhfuil údar maith le riosca nuair atá ionchais réasúnta ann go mbeidh saol fiúntach ag an duine a bheirtear. Dá bhrí sin, ní mór don argóint ón riosca a mhíniú cén fáth a bhfuil rioscaí an atáirgthe éagsúil ó rioscaí eile, agus cén leibhéal riosca a bheadh leordhóthanach chun atáirgeadh a dhéanamh mícheart.<ref name="wasserman" /><ref name="magnussonRisk" />
=== An argóint ón easpa toilithe ===
Áitíonn roinnt antinatalaithe nach féidir le duine toiliú lena chruthú féin. Nuair a dhéantar cinneadh atáirgthe, ní féidir cead a iarraidh ar an duine a thiocfaidh ar an saol, cé go mbeidh iarmhairtí ag baint leis an gcinneadh sin dó. De réir na hargóna seo, d'fhéadfadh sé a bheith mícheart rioscaí agus dualgais an tsaoil a chur ar dhuine gan a thoiliú a fháil.<ref name="shiffrin" /><ref name="hayry2024" />
Baineann an argóint seo le ceisteanna níos leithne faoi dhochar, faoi fhreagracht agus faoi na teorainneacha atá le cinntí a dhéantar thar ceann daoine eile. Mar sin féin, tá deacracht choincheapúil ann: ní féidir le duine nach ann dó fós toiliú a thabhairt ná a dhiúltú. Cuireann criticeoirí in iúl, dá bhrí sin, nach leor easpa toilithe inti féin chun a chruthú go bhfuil atáirgeadh mícheart. Ní mór a mhíniú cén fáth a mbeadh an toiliú infheidhme sa chás seo agus conas is féidir dochar nó éagóir a dhéanamh do dhuine trí é a thabhairt ar an saol.<ref name="shiffrin" /><ref name="wasserman" />
=== Argóint na neamhshiméadrachta ===
Tá argóint na neamhshiméadrachta ar cheann de na gnéithe is mó a bhaineann le hobair Benatar. Déanann sé idirdhealú idir pian agus pléisiúr, agus idir easpa pian agus easpa pléisiúir. Áitíonn sé nach gá an easpa pléisiúir a mheas mar dhroch-rud mura bhfuil duine ann atá á bhaint de, ach gur maith í easpa pian fiú nuair nach bhfuil duine ann a bhaineann tairbhe aisti. Dar leis, tacaíonn an difríocht sin leis an gconclúid gur fearr gan duine a chruthú ná duine a thabhairt ar an saol agus a chur faoi riosca na fulaingthe.<ref name="benatar" />
Seo achoimre ar na ceithre mhaíomh atá mar bhunús leis an argóint:
{| class="wikitable"
|+ An neamhshiméadracht idir pian agus pléisiúr de réir Benatar
! Staid !! Measúnú de réir na hargóinte !! An bhrí atá leis
|-
| Pian a bheith ann
| Is olc é.
| Is dochar í an phian don duine a fhulaingíonn í.
|-
| Easpa pian
| Is maith í, fiú mura bhfuil duine ann a bhaineann tairbhe aisti.
| Meastar gur buntáiste é an fhulaingt a sheachaint, fiú mura bhfuil duine ann chun taithí a fháil ar an mbuntáiste.
|-
| Pléisiúr a bheith ann
| Is maith é.
| Is tairbhe é an pléisiúr don duine a bhaineann taitneamh as.
|-
| Easpa pléisiúir
| Ní gá gur olc í mura bhfuil duine ann a bhaintear de.
| Ní mhaítear go bhfuil duine á bhaint de phléisiúr mura dtagann an duine sin ar an saol ar chor ar bith.
|}
De réir Benatar, cruthaíonn na ceithre mhaíomh sin neamhshiméadracht mhorálta idir teacht ar an saol agus gan teacht air. Má dhéantar duine a chruthú, beidh an fhéidearthacht ann go bhfulaingeoidh sé; mura gcruthaítear é, seachnaítear an fhulaingt sin. Ní mheasann Benatar gur caillteanas don duine nach ann dó an pléisiúr nach mbainfidh sé amach, ós rud é nach bhfuil duine ann atá díothaithe den phléisiúr sin.<ref name="benatar" />
Tá cáineadh suntasach déanta ar an argóint. D'áitigh Erik Magnusson go bhfuil lochtanna sna bunphrionsabail a úsáidtear chun an neamhshiméadracht a chosaint, agus nach gcruthaíonn an argóint an chonclúid a bhaineann Benatar aisti. D'áitigh Christian Piller freisin go bhfuil débhríocht sa réasúnaíocht a fhágann nach leanann an chonclúid go bailí ó na bunphrionsabail mar a léirmhínítear iad san argóint.<ref name="magnusson">Erik Magnusson, “How to Reject Benatar's Asymmetry Argument”, ''Bioethics'', imleabhar 33, uimhir 6 (2019), lgh. 674–683. [https://doi.org/10.1111/bioe.12582 doi:10.1111/bioe.12582].</ref><ref name="piller">Christian Piller, “Benatar’s Anti-Natalism: Philosophically Flawed, Morally Dubious”, ''Philosophia'', imleabhar 51 (2023), lgh. 897–917. [https://doi.org/10.1007/s11406-022-00560-6 doi:10.1007/s11406-022-00560-6].</ref>
=== An argóint ón bhforchur ===
Baineann argóint eile leis an tuairim go gcuirtear saol ar dhuine gan é a bheith in ann an saol sin a roghnú roimh ré. Nuair a bheirtear duine, faigheann sé ní hamháin na féidearthachtaí a bhaineann le pléisiúr agus le caidrimh, ach freisin dualgais, srianta, rioscaí agus cúinsí nach raibh rogha aige ina leith. Cuireann roinnt fealsúna ceist faoi cé acu an féidir an forchur sin a chosaint go morálta.<ref name="hayry2024" />
Díríonn Matti Häyry agus Amanda Sukenick ar an bhféidearthacht go bhféadfadh an tsochaí féin cineálacha áirithe saoil a chur chun cinn agus iad a dhéanamh deacair a dhiúltú. Déanann siad idirdhealú idir na hargóintí antinatalacha traidisiúnta faoi dhaoine nach ann dóibh fós agus an cheist faoi na hionchais agus na dálaí a chuirtear ar dhaoine atá beo cheana féin. Ní ghlacann siad leis go gcruthaíonn na hargóintí traidisiúnta uile cás cinntitheach i gcoinne atáirgthe; molann siad scrúdú breise ar an gcaoi a gcuirtear coinníollacha maireachtála ar dhaoine.<ref name="hayry2024" />
== Cáineadh agus fadhbanna fealsúnacha ==
=== An féidir le saol a bheith fiúntach le maireachtáil? ===
Is agóid lárnach in aghaidh an antinatalachais í an tuairim gur féidir le saol a bheith fiúntach le maireachtáil, fiú nuair a bhíonn fulaingt ann. Féadfaidh daoine luach a chur ar chaidrimh, ar theaghlach, ar chairdeas, ar chruthaitheacht, ar fhoghlaim agus ar spriocanna pearsanta. D'fhéadfadh siad a mheas go bhfuil a saol dearfach ar an iomlán, nó gur fiú na deacrachtaí a sheasamh ar mhaithe leis na rudaí a thugann brí dóibh.<ref name="wasserman" /><ref name="hayry2024" />
Ní freagra iomlán ar gach argóint antinatalach é seo. D'fhéadfadh antinatalach a mhaíomh gur féidir le duine a shaol féin a mheas mar shaol fiúntach, agus fós a cheistiú an raibh sé ceart go morálta an riosca a fhorchur air sular rugadh é. Baineann an díospóireacht, dá bhrí sin, ní hamháin le measúnú duine ar a shaol féin ach le prionsabail níos leithne faoin gcaoi ar cheart cinntí atáirgthe a mheas.<ref name="benatar" /><ref name="wasserman" />
=== Fadhb an neamhaitheantais ===
Baineann an [[fadhb an neamhaitheantais|fhadhb an neamhaitheantais]] le deacracht maidir le dochar a mheas i gcásanna ina mbíonn tionchar ag cinneadh ar cé na daoine a thiocfaidh ar an saol. Má roghnaíonn tuismitheoirí am nó cúinsí áirithe le haghaidh atáirgeadh, d'fhéadfadh duine amháin teacht ar an saol; faoi rogha eile, d'fhéadfadh duine eile teacht ar an saol, nó gan aon duine teacht ar an saol. Dá bhrí sin, ní bhíonn sé simplí a rá go mbeadh an duine céanna níos fearr as mura ndéanfaí é a chruthú, ós rud é nach mbeadh sé ann faoin rogha mhalartach.<ref name="nonidentity">M. A. Roberts, “[https://plato.stanford.edu/archives/sum2026/entries/nonidentity-problem/ The Nonidentity Problem]”, ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'', eagrán Samhraidh 2026, eagarthóirí Edward N. Zalta agus Uri Nodelman.</ref>
Ní chuireann fadhb an neamhaitheantais deireadh leis an díospóireacht faoin antinatalachas, ach léiríonn sí go bhfuil gá le míniú níos cruinne ar an gcaoi a ndéantar dochar do dhuine trí é a chruthú. D'fhéadfadh roinnt fealsúna measúnú níos leithne a dhéanamh ar na torthaí a bhíonn ar fáil do dhaoine amach anseo, seachas díriú ar cé acu an mbíonn duine ar leith níos fearr nó níos measa as a bheith ann.<ref name="nonidentity" /><ref name="harman">Elizabeth Harman, “Can We Harm and Benefit in Creating?”, ''Philosophical Perspectives'', imleabhar 18, uimhir 1 (2004), lgh. 89–113. [https://doi.org/10.1111/j.1520-8583.2004.00022.x doi:10.1111/j.1520-8583.2004.00022.x].</ref>
=== Agóidí i gcoinne na neamhshiméadrachta ===
Ceistíonn criticeoirí an bhfuil údar maith leis an easpa pian agus an easpa pléisiúir a mheas ar bhealaí éagsúla. D'fhéadfaí a mhaíomh gur cheart luach a chur ar shaol sona atá ann amach anseo, nó gur féidir le saol dearfach a bheith ina thoradh maith ar chinneadh atáirgthe fiú mura raibh duine ann roimhe sin a d'fhéadfadh leas a bhaint as. Ar an taobh eile, áitíonn Benatar nach bhfuil sé riachtanach duine a bheith ann cheana féin chun an easpa pian a mheas mar rud maith.<ref name="benatar" /><ref name="magnusson" />
Braitheann an díospóireacht ar cheisteanna níos leithne faoi nádúr an luacha mhorálta: an mbaineann luach le heispéiris daoine atá ann, le torthaí féideartha, nó leis an dá rud? Níl aon chomhaontú forleathan ann maidir leis an mbealach is fearr chun na ceisteanna sin a réiteach.<ref name="magnusson" /><ref name="piller" />
=== Riosca, freagracht agus rogha phearsanta ===
Cuireann criticeoirí in iúl nach leor a rá go mbaineann riosca le saol chun a chruthú go bhfuil atáirgeadh mícheart i gcónaí. Bíonn riosca agus éiginnteacht i gceist le cinntí daonna eile freisin, agus d'fhéadfadh tuismitheoirí ionchasacha bearta a dhéanamh chun cuid de na rioscaí a laghdú. Dá réir sin, áitíonn siad go gcaithfear idirdhealú a dhéanamh idir riosca a d'fhéadfadh a bheith tromchúiseach agus an maíomh go bhfuil gach atáirgeadh mícheart gan eisceacht.<ref name="wasserman">David Wasserman, “Against Anti-Natalism”, in David Benatar agus David Wasserman (eag.), ''Debating Procreation: Is It Wrong to Reproduce?'', Oxford: Oxford University Press, 2015, lgh. 148–181. [https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199333547.003.0008 doi:10.1093/acprof:oso/9780199333547.003.0008].</ref><ref name="magnussonRisk" />
Tá ceist eile ann faoi raon feidhme na conclúide. Fiú má ghlactar leis go bhfuil cúiseanna láidre morálta ann gan atáirgeadh i gcúinsí áirithe, ní leanann sé go huathoibríoch gur cheart cosc ginearálta nó comhéigean stáit a úsáid. Tá gá le hargóintí ar leith chun cinntí pearsanta, dualgais mhorálta agus beartas poiblí a nascadh le chéile.<ref name="sep" /><ref name="hayry2024" />
== Gaol le seasaimh eile ==
=== Gan leanaí a bheith agat ===
Ní hionann antinatalachas agus rogha phearsanta gan leanaí a bheith ag duine. D'fhéadfadh duine gan leanaí a bheith aige ar chúiseanna pearsanta, eacnamaíocha, sláinte, sóisialta nó eile, gan aon mhaíomh ginearálta a dhéanamh faoi mhoráltacht an atáirgthe. Os a choinne sin, féadfaidh antinatalach a mhaíomh go bhfuil atáirgeadh mícheart ar chúiseanna eiticiúla, beag beann ar chúinsí pearsanta na dtuismitheoirí ionchasacha.<ref name="singh" />
=== Prónatalachas ===
Is é atá i gceist le [[prónatalachas]] ná seasamh a chuireann luach dearfach ar atáirgeadh nó a chuireann béim ar a thábhachtaí atá sé daoine nua a thabhairt ar an saol. Is minic a bhaineann díospóireachtaí idir prónatalaithe agus antinatalaithe le luach na beatha, le dualgais tuismitheoirí, le leas daoine amach anseo agus le cearta atáirgthe. Ní ghlacann gach duine a thacaíonn le hatáirgeadh leis an maíomh gur dualgas é atáirgeadh, díreach mar nach nglacann gach duine a roghnaíonn gan leanaí a bheith aige leis an antinatalachas mar theoiric ghinearálta.<ref name="sep" /><ref name="singh" />
=== Beartas daonra agus comhéigean ===
Ní hionann argóint fhealsúnach in aghaidh atáirgthe agus beartas poiblí a dhéanann iarracht atáirgeadh a theorannú trí dhlí, trí phionós nó trí chomhéigean. D'fhéadfadh antinatalach seasamh ar son cinntí deonacha, agus d'fhéadfadh sé a bheith in aghaidh aon chur isteach comhéigneach ar neamhspleáchas atáirgthe. Dá bhrí sin, níor cheart talamh slán a dhéanamh de go dtacaíonn gach antinatalach le rialú daonra nó le beartas ar leith.<ref name="singh" /><ref name="sep" />
Ní hionann an t-antinatalachas ach oiread agus fuath do leanaí, agus ní thugann sé údar ann féin le dochar a dhéanamh do dhaoine atá beo cheana féin. Baineann sé go príomha leis an gceist mhorálta ar cheart daoine nua a thabhairt ar an saol, seachas le luach ná le cearta daoine atá ann cheana féin.<ref name="benatar" /><ref name="singh" />
== Féach freisin ==
* [[Eitic]]
* [[Fealsúnacht]]
* [[Atáirgeadh]]
* [[Daonra]]
* [[Fadhb an oilc]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Catcómhaoin|Antinatalism}}
[[Catagóir:Fealsúnacht]]
[[Catagóir:Eitic]]
hxt95u9xj8i5wcahcwq8zjnqei6f25r
1330780
1330777
2026-10-27T19:20:37Z
Sanduíche de Presunto
78137
1330780
wikitext
text/x-wiki
'''Antinatalachas''' (Béarla: ''antinatalism'') is seasamh san [[eitic|eitic mhorálta]] é a mhaíonn go bhfuil sé mícheart daoine nua a thabhairt ar an saol. Áitíonn lucht a thacaíochta go háirithe go mbaineann fulaingt agus rioscaí leis an saol nach féidir a sheachaint go hiomlán, agus nach mbíonn údar morálta le hatáirgeadh dá bharr. Tá leaganacha éagsúla den antinatalachas ann: meastar i roinnt acu go bhfuil atáirgeadh mícheart i ngach cás, agus díríonn cinn eile ar na himthosca ina mbeadh cúiseanna láidre gan leanbh a bheith ag duine.<ref name="sep">Elizabeth Brake agus Joseph Millum, “[https://plato.stanford.edu/entries/parenthood/ Parenthood and Procreation]”, in Edward N. Zalta agus Uri Nodelman (eag.), ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'', 2012, athbhreithnithe go substainteach in 2025.</ref><ref name="benatar">David Benatar, ''Better Never to Have Been: The Harm of Coming into Existence'', Oxford University Press, 2006. [https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199296422.001.0001 doi:10.1093/acprof:oso/9780199296422.001.0001].</ref>
Baineann na príomhargóintí le cáilíocht na beatha, leis an mbaol go bhfulaingeodh duine go mór, le heaspa toilithe roimh bhreith agus leis an gcaoi a ndéantar dochar agus tairbhe a mheas. Tá an t-antinatalachas ar cheann de na seasaimh is conspóidí san fhealsúnacht atáirgthe, go háirithe mar gheall ar argóint David Benatar gur dochar é teacht ar an saol féin.<ref name="benatar" />
== Forbairt stairiúil ==
Tá ceisteanna faoi fhulaingt agus faoi luach na beatha le fáil i dtraidisiúin éagsúla na fealsúnachta. Is minic a nasctar an t-antinatalachas le fealsúnacht dhoirbh Arthur Schopenhauer (1788–1860), a chuir béim ar an bhfulaingt mar ghné bhunúsach den saol daonna.
[[Íomhá:Arthur Schopenhauer by J Schäfer, 1859.jpg|mion|deas|alt=Portráid d’Arthur Schopenhauer a tógadh in 1859|Arthur Schopenhauer in 1859.]]
Bhí cosúlachtaí idir cuid de na smaointe a chuir Schopenhauer chun cinn agus argóintí an antinatalachais níos déanaí. Níor chosain sé, áfach, dualgas ginearálta morálta gan páistí a bheith ag duine. Léiríonn an difríocht sin nach ionann an doirbhíocht fhealsúnach agus an t-antinatalachas féin.<ref name="janaway">Christopher Janaway, “[https://doi.org/10.1080/09608788.2025.2589084 Schopenhauer and anti-natalism]”, ''British Journal for the History of Philosophy'', imleabhar 34, uimhir 2 (2026), lgh. 312–336.</ref>
Sa díospóireacht chomhaimseartha, tá ról lárnach ag David Benatar, fealsamh de chuid Ollscoil Cape Town. Ina leabhar ''Better Never to Have Been: The Harm of Coming into Existence'', a foilsíodh in 2006, áitíonn sé go ndéanann teacht ar an saol dochar don duine a bheirtear agus gur mícheart go morálta atáirgeadh. Is í an argóint faoin neamhshiméadracht idir pian agus pléisiúr ceann de na príomhargóintí a úsáideann sé.<ref name="benatar" />
Tá argóintí eile forbartha ag fealsúna ar nós Seana Valentine Shiffrin, a dhíríonn ar dhochar agus ar easpa toilithe, agus Matti Häyry agus Amanda Sukenick, a scrúdaíonn an chaoi a bhféadfadh ionchais shóisialta maidir le pósadh, tuismíocht agus atáirgeadh roghanna daoine atá beo cheana féin a shrianadh.<ref name="shiffrin">Seana Valentine Shiffrin, “[https://doi.org/10.1017/S1352325299052015 Wrongful Life, Procreative Responsibility, and the Significance of Harm]”, ''Legal Theory'', imleabhar 5, uimhir 2 (1999), lgh. 117–148.</ref><ref name="hayry">Matti Häyry agus Amanda Sukenick, “[https://doi.org/10.1017/S0963180123000385 Imposing a Lifestyle: A New Argument for Antinatalism]”, ''Cambridge Quarterly of Healthcare Ethics'', imleabhar 33, uimhir 2 (2024), lgh. 238–259.</ref>
== Príomhargóintí ==
{| class="wikitable"
|+ Argóintí a úsáidtear san antinatalachas
! Argóint !! Bunús na hargóna !! An cheist fhealsúnach
|-
| Fulaingt agus cáilíocht na beatha
| Bíonn pian, breoiteacht, caillteanas agus bás mar chuid den saol daonna.
| An féidir leis na tairbhí a bhaineann leis an saol an fhulaingt agus an baol a bhaineann leis a chúiteamh?
|-
| Riosca
| Ní féidir a chinntiú roimh bhreith duine go mbeidh saol sásúil aige ná go seachnóidh sé fulaingt thromchúiseach.
| Cén leibhéal riosca a fhágann go bhfuil atáirgeadh mícheart go morálta?
|-
| Easpa toilithe
| Ní féidir le duine toiliú lena bhreith féin sula mbíonn sé ann.
| An féidir ceist an toilithe a chur i bhfeidhm ar dhuine nach ann dó fós?
|-
| Neamhshiméadracht idir pian agus pléisiúr
| Áitíonn Benatar gur buntáiste é pian a sheachaint, fiú mura dtagann duine ar an saol, ach nach gá gur caillteanas í easpa pléisiúir nuair nach bhfuil duine ann chun é a chailleadh.
| An bhfuil údar maith leis an dá chás a mheas ar bhealaí éagsúla?
|-
| Dochar do dhaoine eile agus d'ainmhithe
| D'fhéadfadh daoine nua cur leis an bhfulaingt a chruthaíonn daoine cheana féin do dhaoine eile, d'ainmhithe agus don chomhshaol.
| An bhfuil dualgas morálta ann gan saol nua a chruthú má bhíonn iarmhairtí díobhálacha aige do dhaoine eile?
|}
=== Fulaingt, cáilíocht na beatha agus riosca ===
Baineann argóint lárnach an antinatalachais leis an bhfulaingt a ghabhann leis an saol. Is féidir le daoine breoiteacht, pian, uaigneas, bochtaineacht, leatrom agus caillteanas a fhulaingt. Ní féidir na heispéiris sin a thuar go hiomlán roimh bhreith duine, ná a chinntiú nach dtarlóidh siad dó.
Áitíonn Benatar go bhfuil cáilíocht an tsaoil níos measa ná mar a shíleann daoine go minic, agus nach leor na heispéiris dhearfacha chun teacht ar an saol a chosaint go morálta. Dar leis, is dochar é teacht ar an saol fiú nuair a bhíonn taitneamh, caidrimh agus éachtaí ag duine, mar ní bheadh na heispéiris dhiúltacha sin ann mura mbeadh an duine ann ar chor ar bith.<ref name="benatar" />
Ní ghlacann gach fealsamh leis an gconclúid sin. Áitíonn criticeoirí gur féidir le saol a bheith fiúntach le maireachtáil in ainneoin na fulaingthe, agus gur féidir leis an duine a bheirtear luach a chur ar a shaol féin. Measann Daniel Pallies, mar shampla, go bhféadfadh atáirgeadh a bheith inghlactha fiú dá mbeadh an tuairim dhoirbh faoin saol ceart, mar go bhféadfadh duine amach anseo a bheith sásta gur rugadh é.<ref name="pallies">Daniel Pallies, “[https://doi.org/10.1111/phpr.13007 Pessimism and Procreation]”, ''Philosophy and Phenomenological Research'', imleabhar 108, uimhir 3 (2024), lgh. 751–771.</ref>
Tá argóint an riosca gaolmhar leis an argóint faoin gcáilíocht beatha. Ní gá a chruthú go mbeidh gach saol dona; is leor, dar le roinnt antinatalaithe, go bhféadfadh duine saol a bheith aige atá chomh dona sin nach fiú é a chaitheamh. Is í an cheist ná an leor an fhéidearthacht sin chun atáirgeadh a dhéanamh mícheart i ngach cás, nó an féidir rioscaí na beatha a mheas ar bhealach níos teoranta.<ref name="hayry" /><ref name="pallies" />
=== Toiliú agus forchur ===
Ní féidir le duine a thoiliú a thabhairt lena chruthú féin. Nuair a bheirtear duine, cuirtear saol, rioscaí agus dualgais air gan é a bheith in ann glacadh leo ná diúltú dóibh roimh ré. Áitíonn roinnt antinatalaithe gur cúis mhorálta é sin gan daoine nua a thabhairt ar an saol.<ref name="shiffrin" />
Tá dhá cheist ag croílár na hargóna. Ar an gcéad dul síos, an bhfuil sé ceart go morálta coinníollacha maireachtála a fhorchur ar dhuine nach raibh in ann iad a roghnú? Ar an dara dul síos, conas is féidir easpa toilithe a mheas i gcás duine nach bhfuil ann fós? Ní hionann easpa toilithe agus éagóir i ngach cás; dá bhrí sin, ní mór a léiriú cén chaoi a mbaineann an prionsabal seo le cruthú duine nua.
Díríonn Häyry agus Sukenick freisin ar an mbrú sóisialta a bhaineann le hatáirgeadh. Dar leo, is minic a ghlactar leis gur gnáthchuid den saol é páistí a bheith ag duine, agus go bhféadfadh sé a bheith deacair do dhaoine rogha eile a dhéanamh gan breithiúnas sóisialta ná brú cultúrtha. Athraíonn an argóint seo fócas an phlé ón duine nach ann dó fós chuig na daoine atá ann cheana féin agus na hionchais a gcuirtear orthu.<ref name="hayry" />
=== Argóint na neamhshiméadrachta ===
Is í argóint na neamhshiméadrachta an argóint is mó a bhaineann le hobair Benatar. Déanann sí idirdhealú idir pian agus pléisiúr, agus idir easpa pian agus easpa pléisiúir.
{| class="wikitable"
|+ Na ceithre mhaíomh in argóint Benatar
! Staid !! Measúnú !! An bhrí atá leis
|-
| Pian a bheith ann
| Is olc é.
| Fulaingíonn an duine a bhraitheann pian.
|-
| Easpa pian
| Is maith í, fiú mura bhfuil duine ann chun tairbhe a bhaint aisti.
| Má dhéantar duine a sheachaint, seachnaítear an fhulaingt a d'fhéadfadh a bheith aige.
|-
| Pléisiúr a bheith ann
| Is maith é.
| Baineann an duine a bhíonn ann tairbhe as eispéiris dhearfacha.
|-
| Easpa pléisiúir
| Ní olc í mura bhfuil duine ann a bhaintear de.
| Mura dtagann duine ar an saol, níl duine ann a chaillfidh na heispéiris dhearfacha sin.
|}
De réir Benatar, léiríonn an neamhshiméadracht seo gur fearr gan duine a chruthú: seachnaítear an fhulaingt a d'fhéadfadh a bheith ann, ach ní bhíonn duine ann a fhulaingíonn cailliúint na n-eispéireas dearfach a d'fhéadfadh a bheith aige. Mar sin, ní mheasann sé gur cúis le duine a thabhairt ar an saol é an fhéidearthacht go mbeadh saol sona aige.<ref name="benatar" />
Tá an argóint seo faoi chaibidil i measc fealsúna. Áitíonn Erik Magnusson go bhfuil lochtanna sna bunphrionsabail a úsáideann Benatar agus nach leanann an chonclúid antinatalach astu. Cuireann Christian Piller ceisteanna eile faoin réasúnaíocht agus faoin gconclúid mhorálta a bhaintear aisti.<ref name="magnusson">Erik Magnusson, “[https://doi.org/10.1111/bioe.12582 How to Reject Benatar's Asymmetry Argument]”, ''Bioethics'', imleabhar 33, uimhir 6 (2019), lgh. 674–683.</ref><ref name="piller">Christian Piller, “[https://doi.org/10.1007/s11406-022-00560-6 Benatar’s Anti-Natalism: Philosophically Flawed, Morally Dubious]”, ''Philosophia'', imleabhar 51 (2023), lgh. 897–917.</ref>
=== An fhadhb a bhaineann le daoine amach anseo ===
Baineann an [[Fadhb an neamhaitheantais|fhadhb an neamhaitheantais]] le deacracht faoi dhochar agus tairbhe i gcásanna ina gcinnfidh rogha cé na daoine a thiocfaidh ar an saol. Má dhéantar cinneadh atáirgthe faoi chúinsí áirithe, tiocfaidh duine amháin ar an saol; faoi chúinsí eile, d'fhéadfadh duine eile teacht ar an saol, nó gan aon duine teacht ar an saol. Dá bhrí sin, ní furasta a rá go mbeadh an duine céanna níos fearr as mura rugadh é, ós rud é nach mbeadh sé ann faoin rogha mhalartach.<ref name="nonidentity">M. A. Roberts, “[https://plato.stanford.edu/entries/nonidentity-problem/ The Nonidentity Problem]”, ''The Stanford Encyclopedia of Philosophy'', athbhreithnithe go substainteach an 19 Iúil 2024.</ref>
Cuireann an fhadhb seo dúshlán faoi na hargóintí a mhaíonn go ndéanann breith duine dochar dó. Ní bhaineann sí deireadh leis an gceist an bhfuil atáirgeadh ceart go morálta, ach cuireann sí iallach ar fhealsúna míniú níos cruinne a thabhairt ar an gcaoi a ndéantar dochar do dhuine trí é a thabhairt ar an saol.<ref name="nonidentity" /><ref name="shiffrin" />
== Gaol le seasaimh eile ==
=== Rogha phearsanta gan leanaí a bheith agat ===
Ní hionann antinatalachas agus rogha phearsanta gan leanaí a bheith ag duine. D'fhéadfadh duine gan leanaí a bheith aige ar chúiseanna pearsanta, sláinte, eacnamaíocha nó sóisialta, gan a chreidiúint gur mícheart atáirgeadh i ngach cás. Os a choinne sin, maíonn antinatalachas mar sheasamh fealsúnach go bhfuil cúiseanna morálta ann gan daoine nua a thabhairt ar an saol.<ref name="sep" />
=== Prónatalachas ===
Is seasamh é [[prónatalachas]] a chuireann luach dearfach ar atáirgeadh nó a leagann béim ar an tábhacht a bhaineann le daoine nua a thabhairt ar an saol. Sa díospóireacht idir an dá sheasamh, pléitear luach na beatha, dualgais tuismitheoirí, leas daoine amach anseo agus an tsaoirse atáirgthe. Ní chiallaíonn tacaíocht don atáirgeadh go gcaithfear a mheas gur dualgas é páistí a bheith ag gach duine.<ref name="sep" /><ref name="wasserman">David Wasserman, “[https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199333547.003.0008 Against Anti-Natalism]”, in David Benatar agus David Wasserman (eag.), ''Debating Procreation: Is It Wrong to Reproduce?'', Oxford University Press, 2015, lgh. 148–181.</ref>
=== Beartas daonra agus comhéigean ===
Ní hionann argóint fhealsúnach in aghaidh atáirgthe agus beartas a chuireann srian comhéigneach ar dhaoine páistí a bheith acu. Is féidir le duine a mhaíomh go bhfuil cúiseanna morálta ann gan atáirgeadh agus, ag an am céanna, cur i gcoinne cosc dlíthiúil nó comhéigean stáit. Baineann an t-antinatalachas le moráltacht an chinnidh atáirgthe; ní thugann sé údar leis féin le dochar a dhéanamh do dhaoine atá beo cheana féin.<ref name="sep" /><ref name="wasserman" />
== Féach freisin ==
* [[Eitic]]
* [[Fealsúnacht]]
* [[Atáirgeadh]]
* [[Fadhb an oilc]]
* [[Fadhb an neamhaitheantais]]
* [[Prónatalachas]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
{{Catcómhaoin|Antinatalism}}
[[Catagóir:Fealsúnacht]]
[[Catagóir:Eitic]]
sdyyspljkbpc3o348qzmancc3sa82be
2011 FW62
0
128699
1330785
2026-10-27T19:47:35Z
Kwamikagami
1308
Bhog Kwamikagami an leathanach [[2011 FW62]] go [[(673087) 2015 AJ281]]
1330785
wikitext
text/x-wiki
#athsheoladh [[(673087) 2015 AJ281]]
37gkqu0w25cvp337wfjlqop2q0d9tqq
Olltoghchán Iosrael 2026
0
128700
1330789
2026-10-27T22:02:55Z
TGcoa
21229
Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Reáchtáladh '''Olltoghchán Iosrael 2026''' ar an 27 Deireadh Fómhair 2026. B'é seo an chéad toghchán in Iosrael ó [[Cogadh Iosrael-Gaza|ionsaí Hamas ar an 7 Deireadh Fómhair 2023]] agus léirscrios agus [[Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza|cinedhíothú]] Iosrael i nGaza ina dhiaidh sin agus an [[Cogadh na hIaráine 2026|cogadh a d’fhear an tír sin agus na Stáit Aontaithe ar an Iaráin]].<ref>{{Lua idirlín|url=https:/...'
1330789
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Reáchtáladh '''Olltoghchán Iosrael 2026''' ar an 27 Deireadh Fómhair 2026. B'é seo an chéad toghchán in Iosrael ó [[Cogadh Iosrael-Gaza|ionsaí Hamas ar an 7 Deireadh Fómhair 2023]] agus léirscrios agus [[Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza|cinedhíothú]] Iosrael i nGaza ina dhiaidh sin agus an [[Cogadh na hIaráine 2026|cogadh a d’fhear an tír sin agus na Stáit Aontaithe ar an Iaráin]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-vota-caite-ag-an-lion-is-mo-votoiri-le-fada-i-dtoghchan-cinniunach-iosrael/|teideal=A vóta caite ag an líon is mó vótóirí le fada i dtoghchán cinniúnach Iosrael|dáta=2026-10-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-27}}</ref>
== Cúlra ==
Dar leis na pobalbhreitheanna, bhí an Príomh-Aire [[Benjamin Netanyahu]], abhí i gceannas ar an rialtas is faide ar dheis ó bunaíodh Iosrael, gob ar ghob leis an iarcheannasaí míleata, [[Gadi Eisenkot|Gadi Eisenkot,]] ar maraíodh a mhac sa gcogadh in Gaza.
== Féach freisin ==
* [[Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{síol}}
tcxmeheuytjkabi8xk7syt9cpxkvep2
1330790
1330789
2026-10-27T22:03:17Z
TGcoa
21229
Bhog TGcoa an leathanach [[2026 Olltoghchán Iosrael]] go [[Olltoghchán Iosrael 2026]]
1330789
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Reáchtáladh '''Olltoghchán Iosrael 2026''' ar an 27 Deireadh Fómhair 2026. B'é seo an chéad toghchán in Iosrael ó [[Cogadh Iosrael-Gaza|ionsaí Hamas ar an 7 Deireadh Fómhair 2023]] agus léirscrios agus [[Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza|cinedhíothú]] Iosrael i nGaza ina dhiaidh sin agus an [[Cogadh na hIaráine 2026|cogadh a d’fhear an tír sin agus na Stáit Aontaithe ar an Iaráin]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-vota-caite-ag-an-lion-is-mo-votoiri-le-fada-i-dtoghchan-cinniunach-iosrael/|teideal=A vóta caite ag an líon is mó vótóirí le fada i dtoghchán cinniúnach Iosrael|dáta=2026-10-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-27}}</ref>
== Cúlra ==
Dar leis na pobalbhreitheanna, bhí an Príomh-Aire [[Benjamin Netanyahu]], abhí i gceannas ar an rialtas is faide ar dheis ó bunaíodh Iosrael, gob ar ghob leis an iarcheannasaí míleata, [[Gadi Eisenkot|Gadi Eisenkot,]] ar maraíodh a mhac sa gcogadh in Gaza.
== Féach freisin ==
* [[Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}{{síol}}
tcxmeheuytjkabi8xk7syt9cpxkvep2
1330792
1330790
2026-10-27T22:23:19Z
TGcoa
21229
1330792
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Reáchtáladh '''Olltoghchán Iosrael 2026''' ar an 27 Deireadh Fómhair 2026. B'é seo an chéad toghchán in Iosrael ó [[Cogadh Iosrael-Gaza|ionsaí Hamas ar an 7 Deireadh Fómhair 2023]] agus léirscrios agus [[Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza|cinedhíothú]] Iosrael i nGaza ina dhiaidh sin agus an [[Cogadh na hIaráine 2026|cogadh a d’fhear an tír sin agus na Stáit Aontaithe ar an Iaráin]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-vota-caite-ag-an-lion-is-mo-votoiri-le-fada-i-dtoghchan-cinniunach-iosrael/|teideal=A vóta caite ag an líon is mó vótóirí le fada i dtoghchán cinniúnach Iosrael|dáta=2026-10-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-27}}</ref>
== Cúlra ==
Dar leis na pobalbhreitheanna, bhí an Príomh-Aire [[Benjamin Netanyahu]], abhí i gceannas ar an rialtas is faide ar dheis ó bunaíodh Iosrael, gob ar ghob leis an iarcheannasaí míleata, [[Gadi Eisenkot|Gadi Eisenkot,]] ar maraíodh a mhac sa gcogadh in Gaza. Bhí caint go leor ann nach mbeadh dóthain tacaíochta ag ceachtar taobh, comhrialtas Netanyahu le ceartchreidmhigh dhochta ná an freasúra, leis an 61 suíochán a fháil a theastaíonn le rialtas a chur i dtoll a chéile.
Bhí an freasúra faoi cheannas Gadi Eisenkot ag éileamh go mbeadh ar Netanyahu íoc as an teip, mar a fheiceann siadsan é, ionsaí an 7 Deireadh Fómhair 2023 a chosc, ionsaí a d’fhág 1,200 duine marbh.
Bhí sé geallta freisin ag ceannairí an fhreasúra go mbeidís an-dian ar antoiscigh Iosraelacha a bhíonn sáite i bhforéigean in aghaidh na bPalaistíneach ar an m[[An Bruach Thiar|Bruach Thiar]] gafa agus go dtabharfaidís faoi cháil Iosrael thar lear a athbhunú. I ráiteas ó Choimisiún Idirnáisiúnta Fiosrúcháin na Náisiún Aontaithe ar Chríocha Gafa na Palaistíne roimh an olltoghcháin, dúradh go raibh údaráis Iosrael fós i mbun “gníomhartha cinedhíothaithe a raibh d’aidhm chinedhíothaithe leo na Palaistínigh in Gaza a scrios go hiomlán nó cuid díobh”. Ach ní raibh an [[Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza|cinedhíothú]] in Gaza ina chnámh spairne le linn an fheachtais toghchánaíochta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://english.elpais.com/international/2026-10-27/with-75000-killed-gaza-is-conspicuously-absent-from-the-israeli-elections.html|teideal=With 75,000 killed, Gaza is conspicuously absent from the Israeli elections|údar=Beatriz Lecumberri|dáta=2026-10-27|language=en-us|work=EL PAÍS English|dátarochtana=2026-10-27}}</ref>
Bhí 15 milliún duine ina gcónaí i gcríocha faoi riail Iosrael in 2026, agus astu sin bhí breis is 5.5 milliún Palaistíneach ar an mBruach Thiar gafa nach raibh aon vóta acu, an scéal céanna a bhí ag breis is 350,000 Palaistíneach a bhí ag cur fúthu in Oirthear Iarúsailéim gafa agus an dá mhilliún Palaistíneach in Gaza.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.btselem.org/publications/fulltext/202101_this_is_apartheid|teideal=A regime of Jewish supremacy from the Jordan River to the Mediterranean Sea: This is apartheid|údar=btselem.org|dáta=DF|dátarochtana=2021}}</ref>
'''Eachtra'''
Bhí amhras ann gur iarracht a bhí in Tel Aviv ceannaire pháirtí na nDaonlathach, Yair Golan, a shá. Tháinig “fear anaithnid a raibh seaicéad air” faoi dhéin Golan “agus gothaí bagrach” air.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.jpost.com/israel-election-2026/article-913026|teideal=Man suspected of trying to stab Democrats' Golan during Election Day {{!}} The Jerusalem Post|údar=ByMIRIAM SELA-EITAM|dáta=2026-10-27|language=en|work=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|dátarochtana=2026-10-27}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
iqui5z1vhokku6eu49xlbg112fdqorx
1330793
1330792
2026-10-27T22:24:17Z
TGcoa
21229
1330793
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Reáchtáladh '''Olltoghchán Iosrael 2026''' ar an 27 Deireadh Fómhair 2026. B'é seo an chéad toghchán in Iosrael ó [[Cogadh Iosrael-Gaza|ionsaí Hamas ar an 7 Deireadh Fómhair 2023]] agus léirscrios agus [[Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza|cinedhíothú]] Iosrael i nGaza ina dhiaidh sin agus an [[Cogadh na hIaráine 2026|cogadh a d’fhear an tír sin agus na Stáit Aontaithe ar an Iaráin]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/a-vota-caite-ag-an-lion-is-mo-votoiri-le-fada-i-dtoghchan-cinniunach-iosrael/|teideal=A vóta caite ag an líon is mó vótóirí le fada i dtoghchán cinniúnach Iosrael|dáta=2026-10-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-10-27}}</ref>
== Cúlra ==
Dar leis na pobalbhreitheanna, bhí an Príomh-Aire [[Benjamin Netanyahu]], abhí i gceannas ar an rialtas is faide ar dheis ó bunaíodh Iosrael, gob ar ghob leis an iarcheannasaí míleata, [[Gadi Eisenkot|Gadi Eisenkot,]] ar maraíodh a mhac sa gcogadh in Gaza. Bhí caint go leor ann nach mbeadh dóthain tacaíochta ag ceachtar taobh, comhrialtas Netanyahu le ceartchreidmhigh dhochta ná an freasúra, leis an 61 suíochán a fháil a theastaíonn le rialtas a chur i dtoll a chéile.
Bhí an freasúra faoi cheannas Gadi Eisenkot ag éileamh go mbeadh ar Netanyahu íoc as an teip, mar a fheiceann siadsan é, ionsaí an 7 Deireadh Fómhair 2023 a chosc, ionsaí a d’fhág 1,200 duine marbh.
Bhí sé geallta freisin ag ceannairí an fhreasúra go mbeidís an-dian ar antoiscigh Iosraelacha a bhíonn sáite i bhforéigean in aghaidh na bPalaistíneach ar an m[[An Bruach Thiar|Bruach Thiar]] gafa agus go dtabharfaidís faoi cháil Iosrael thar lear a athbhunú. I ráiteas ó Choimisiún Idirnáisiúnta Fiosrúcháin na Náisiún Aontaithe ar Chríocha Gafa na Palaistíne roimh an olltoghcháin, dúradh go raibh údaráis Iosrael fós i mbun “gníomhartha cinedhíothaithe a raibh d’aidhm chinedhíothaithe leo na Palaistínigh in Gaza a scrios go hiomlán nó cuid díobh”. Ach ní raibh an [[Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza|cinedhíothú]] in Gaza ina chnámh spairne le linn an fheachtais toghchánaíochta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://english.elpais.com/international/2026-10-27/with-75000-killed-gaza-is-conspicuously-absent-from-the-israeli-elections.html|teideal=With 75,000 killed, Gaza is conspicuously absent from the Israeli elections|údar=Beatriz Lecumberri|dáta=2026-10-27|language=en-us|work=EL PAÍS English|dátarochtana=2026-10-27}}</ref>
Bhí 15 milliún duine ina gcónaí i gcríocha faoi riail Iosrael in 2026, agus astu sin bhí breis is 5.5 milliún Palaistíneach ar an mBruach Thiar gafa nach raibh aon vóta acu, an scéal céanna a bhí ag breis is 350,000 Palaistíneach a bhí ag cur fúthu in Oirthear Iarúsailéim gafa agus an dá mhilliún Palaistíneach in Gaza.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.btselem.org/publications/fulltext/202101_this_is_apartheid|teideal=A regime of Jewish supremacy from the Jordan River to the Mediterranean Sea: This is apartheid|údar=btselem.org|dáta=DF|dátarochtana=2021}}</ref>
'''Eachtra'''
Bhí amhras ann gur iarracht a bhí in Tel Aviv ceannaire pháirtí na nDaonlathach, Yair Golan, a shá. Tháinig “fear anaithnid a raibh seaicéad air” faoi dhéin Golan “agus gothaí bagrach” air.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.jpost.com/israel-election-2026/article-913026|teideal=Man suspected of trying to stab Democrats' Golan during Election Day {{!}} The Jerusalem Post|údar=ByMIRIAM SELA-EITAM|dáta=2026-10-27|language=en|work=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|dátarochtana=2026-10-27}}</ref>
== Féach freisin ==
* [[Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza]]
== Tagairtí ==
{{reflist}}
[[Catagóir:Olltoghcháin]]
[[Catagóir:2026]]
[[Catagóir:Iosrael]]
[[Catagóir:Benjamin Netanyahu]]
bj1jv41c30y373t6foi74oi72y35kps
2026 Olltoghchán Iosrael
0
128701
1330791
2026-10-27T22:03:17Z
TGcoa
21229
Bhog TGcoa an leathanach [[2026 Olltoghchán Iosrael]] go [[Olltoghchán Iosrael 2026]]
1330791
wikitext
text/x-wiki
#athsheoladh [[Olltoghchán Iosrael 2026]]
cvxr66099z6qd02jo86em7hqx1is4d1
Prótacal Cartagena
0
128702
1330796
2026-10-27T22:52:18Z
Marcas.oduinn
33120
Síol cruthaithe ó enwiki
1330796
wikitext
text/x-wiki
== Prótacal Cartagena ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Is comhaontú idirnáisiúnta é '''Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity'') ar {{h|bithshábháilteacht}}, de bhreis ar an g[[Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] (''CBD'') i réim ón mbliain 2003. Déanann an Prótacal iarracht [[bithéagsúlacht]] a chaomhnú óna rioscaí féideartha cruthaithe ag [[orgánach géinmhodhnaithe]] agus [[bith-theicneolaíocht]].
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
{{síol}}
4nwdzqqupkd3v2keuf50kk6l3mg6in6
1330797
1330796
2026-10-27T22:52:43Z
Marcas.oduinn
33120
Bhog Marcas.oduinn an leathanach [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]] go [[Prótacal Cartagena]]: Ainm gearr
1330796
wikitext
text/x-wiki
== Prótacal Cartagena ==
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Is comhaontú idirnáisiúnta é '''Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity'') ar {{h|bithshábháilteacht}}, de bhreis ar an g[[Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] (''CBD'') i réim ón mbliain 2003. Déanann an Prótacal iarracht [[bithéagsúlacht]] a chaomhnú óna rioscaí féideartha cruthaithe ag [[orgánach géinmhodhnaithe]] agus [[bith-theicneolaíocht]].
== Tagairtí
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
{{síol}}
4nwdzqqupkd3v2keuf50kk6l3mg6in6
1330799
1330797
2026-10-27T22:53:09Z
Marcas.oduinn
33120
/* Tagairtí */ Ceannteidil
1330799
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Is comhaontú idirnáisiúnta é '''Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht'''<ref name=iate /> (Béarla: ''Cartagena Protocol on Biosafety to the Convention on Biological Diversity'') ar {{h|bithshábháilteacht}}, de bhreis ar an g[[Coinbhinsiún maidir leis an Éagsúlacht Bhitheolaíoch]] (''CBD'') i réim ón mbliain 2003. Déanann an Prótacal iarracht [[bithéagsúlacht]] a chaomhnú óna rioscaí féideartha cruthaithe ag [[orgánach géinmhodhnaithe]] agus [[bith-theicneolaíocht]].
== Tagairtí ==
{{reflist | refs =
<ref name=iate>{{lua idirlín | url = https://iate.europa.eu/entry/result/895458 | teideal = Téarma: Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht | foilsitheoir = [[IATE]] | dátarochtana = 27-10-2026}}</ref>
}}
{{síol}}
kljjj7bhdxd1comoddpikr9jt0vf2hn
Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht
0
128703
1330798
2026-10-27T22:52:43Z
Marcas.oduinn
33120
Bhog Marcas.oduinn an leathanach [[Prótacal Cartagena ar an mBithshábháilteacht]] go [[Prótacal Cartagena]]: Ainm gearr
1330798
wikitext
text/x-wiki
#athsheoladh [[Prótacal Cartagena]]
6lc2h7oymir4r5m9igjjwf6str6viw8
Some Rap Songs
0
128704
1330803
2026-10-28T00:02:41Z
Seod13ie
68827
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373231675|Some Rap Songs]]"
1330803
wikitext
text/x-wiki
Is é '''''Some Rap Songs''''' an tríú albam ón rapálaí Meiriceánach [[Earl Sweatshirt]]. D'fhoilsigh Tan Cressida Records é ar an 30 Samhain, 2018, agus dáileadh [[Columbia Records]] é.
Glacann Navy Blue, Standing on the Corner páirt ar an albam, chomh maith le samplaí gutha ó mháthair Earl, Cheryl Harris, athair Earl, Keorapetse Kgositsile a bhfuil creidiúint tugtha dó i ndiaidh a bháis, agus sampla uirlise ó Hugh Masekela, a bhfuil creidiúint tugtha dó i ndiaidh a bháis freisin.
s6uclyywm8aq7sw7wpnii4fgxu6q0sp
Comórtais Liteartha an Oireachtais
0
128705
1330804
2026-10-28T00:25:37Z
Taghdtaighde
60452
Leathanach cruthaithe le '{{Le haghaidh|na ndámhachtainí do shaothair a foilsíodh cheana|Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais}} {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Áirítear '''Comórtais Liteartha an Oireachtais''' mar bhuaicphointe sa bhliain ag scríbhneoirí na Gaeilge. Glacann Comórtais seo an [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtais]] le saothair úra neamhfhoilsithe ó scríbhneoirí d'aoisghrúpaí éagsúla ar fud an domhain, i raidhse aicmí litríochta idir Gearrscéal|ghearrs...'
1330804
wikitext
text/x-wiki
{{Le haghaidh|na ndámhachtainí do shaothair a foilsíodh cheana|Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais}}
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Áirítear '''Comórtais Liteartha an Oireachtais''' mar bhuaicphointe sa bhliain ag scríbhneoirí na Gaeilge. Glacann Comórtais seo an [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtais]] le saothair úra neamhfhoilsithe ó scríbhneoirí d'aoisghrúpaí éagsúla ar fud an domhain, i raidhse aicmí litríochta idir [[Gearrscéal|ghearrscéalta]], [[Drámaíocht|dhrámaí]], scripteanna, [[Filíocht|fhilíocht]], phrós agus réimsí nach iad. Fógraítear na buaiteoirí ag [[Oireachtas na Samhna]] féin.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=[[Catherine Foley]]|date=10 Meitheamh 2025|title=Craobhchomórtais na scríbhneoirí Gaeilge|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 12}}</ref>
Bíonn duaiseanna airgid i gceist leis na comórtais sa bhreis ar an aitheantas, ach is é an rud is luachmhaire orthu dar le [[Catherine Foley]] ná an t-aiseolas a thugann na moltóirí ar gach uile iarracht. Bíonn na moltaí seo "mar sholas treoch in aimsir na doininne" ag an scríbhneoir scaití dar léi, agus cabhraíonn sé le "forbairt, bláthú agus cothú scileanna" an scríbhneora.<ref name=":0" />
Bíonn idir scríbhneoirí móra agus daoine atá ag tosú amach ag cur saothair isteach,<ref name=":0" /> agus bíonn comórtais ann do shaothair ó dhaoine i ngach aoisghrúpa, rud a fhágann gur "deis fhoirfe do dhaoine óga tús a chur lena n-aistir scríbhneoireachta" dar le h[[Áine Ní Ghlinn]]. Tar éis do na scríbhneoirí an t-aiseolas a fháil is minic a fheictear na duais-saothair i gcló níos faide anonn.<ref name=":5">{{Luaigh foilseachán|author=[[Bill Breathnach]]|date=7 Aibreán 2026|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2026/04/07/bigi-ag-leamh-bigi-ag-scriobh/|title=Bígí ag léamh, bígí ag scríobh!|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 8}}</ref>
==Sonraí==
Glacann an tOireachtas le hiarrachtaí i mí an Mheithimh go hiondúil. Saothair neamhfhoilsithe amháin a ghlactar leis sna Comórtais, saothair "úrnua, bona fide de chuid an iomaitheora".<ref name=":0" /> Is féidir cur isteach orthu ar shuíomh gréasáin an [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtais]].<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|author=[[Áine Ní Dhonnaile]]|date=24 Feabhra 2026|title=An bhfuil tú réidh chun|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 2|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2026/02/24/an-bhfuil-tu-reidh-chun-peann-a-chur-le-par/}}</ref>
Bíonn na moltóirí dall ar cé a scríobh an saothar atá idir lámha acu.<ref name=":0" />
Fógraítear cé a bhuaigh gach Comórtas ag [[Oireachtas na Samhna]] (i ndeireadh mhí Dheireadh Fómhair nó i dtús mhí na Samhna). Seoltar dhá léirmheas in aghaidh na hiarrachta chuig gach iomaitheoir dá éis sin. Is minic a chuireann tithe foilsitheoireachta duais-saothair na gcomórtas i gcló níos faide anonn.<ref name=":0" />
==Stair==
Nuair a fógraíodh an tOireachtas den chéad uair riamh sa bhliain 1897, bhí cothú na litríochta ar na príomhspriocanna a bhí leis. Naoi gcomórtas a bhí ann an uair sin, idir aistí, fhilíocht, agus dhánta, agus chuir 102 iomaitheoir isteach orthu. Cuireadh le réimse na gcomórtas an bhliain dar gcionn agus ceithre dhuais ann do ghearrscéalta nuachumtha.<ref group="nóta">Go deimhin, dar le [[Aisling Ní Dhonnchadha|Ní Dhonnchadha]] ba le saothar [[Pádraig Ó Séaghdha|Phádraig Uí Shéaghdha]], a ghnóthaigh dhá cheann de na duaiseanna céanna, a cuireadh tús le gearrscéalta na Gaeilge mar aicme litríochta.{{Break}}B'iad "Eachtra Risteáird" sa chomórtas do ghearrscéalta eachtraíochta agus "Laetha Sgoile" sa cheann do ghearrscéalta ar shaol na scoile a thuil na duaiseanna dó. Faoin ainm cleite "[[Pádraig Ó Séaghdha|Conán Maol]]" a cuireadh isteach iad.{{Break}}Bhain [[Cú Uladh - Peadar Toner Mac Fhionnlaoich|Peadar Mac Fhionnlaoich]] ("Cú Uladh") duais eile díobh ach bhí an scéal úd 9 chaibidil ar fad. B'é [[James Fenton]] (Oisín Mac Fhinn) a ghnóthaigh an duais deireannach ach níor foilsíodh an scéal riamh. ([[Aisling Ní Dhonnchadha|Ní Dhonnchadha]], lch 25)</ref> Is méadú a tháinig ar líon na n-iomaitheoirí sna blianta dar lean.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=''An Ghearrscéal sa Ghaeilge: 1898–1940''|author=[[Aisling Ní Dhonnchadha]]|publisher=[[An Clóchomhar|An Clóchomhar Tta]]|location=[[Baile Átha Cliath|BÁC]]|pages=lgh 22–29|date=1981}}</ref>
I ndiaidh 1901, bhíodh rogha iarrachtaí a bhuaigh duaiseanna Oireachtais á bhfoilsiú i leabhair faoi leith. Tugadh isteach comórtais do gach saghas scríbhneora idir úrscéalaithe, ghearrscéalaithe, staraithe, aistritheoirí srl. Bhí claonadh coimeádach sna moltóirí áfach, a mhaolaigh ar an spreagadh a d'fhaigheadh an scríbhneoir cruthaitheach, rud a cháin tráchtairí ar nós [[Eoin Mac Néill]] go géar.<ref name=":2" />
Mar sin féin, spreag comórtais an Oireachtais scríbhneoirí tabhairt faoin saothar. Is mar seo a tugadh scríbhneoireacht [[Pádraic Ó Conaire]] os comhair an phobail den chéad uair agus shíl [[Piaras Béaslaí]] nach smaoineodh Ó Conaire, [[Pádraig Ua Duinnín|Ó Duinnín]], ná [[Pádraig Mac Piarais|Mac Piarais]] tabhairt faoi shaothar i nGaeilge a scríobh murach é. Thairis sin, chuir sé gléas foilseacháin ar fáil dóibh maille le pobal léitheoireachta.<ref name=":2" />
=== An drámaíocht ===
Bhronn an tOireachtas duais drámaíochta den chéad uair sa bhliain 1901, le haghaidh dráma aonghnímh. Is í [[Máire Ní Shíthe]] a ghnóthaigh an duais sin.<ref group="nóta">Ghnóthaigh [[Máire Ní Shíthe]] an chéad duais sa drámaíocht le ''Suipéar Dhiarmada Mac Phaidín'', a bhí bunaithe ar scéal le [[Seumas MacManus]] ([[Pádraig Ó Siadhail|Ó Siadhail]], lgh 26–27)</ref><ref name=":1" details="lgh 26–27">{{Luaigh foilseachán|author=[[Pádraig Ó Siadhail]]|journal=|issn=187470046X|title=''Stair Dhrámaíocht na Gaeilge: 1900—1970''|date=1993|publisher=[[Cló Iar-Chonnachta]]|location=[[Indreabhán]]}}</ref>
Idir 1903 agus 1910 bhí an tOireachtas ina scáthán go ginearálta ar staid na drámaíochta Gaeilge mar a bhí seachas bheith ina cheannródaí. Mhéadaigh ar ghrinneas na moltóirí diaidh ar ndiaidh as 1911 amach ach dar le h[[Pádraig Ó Siadhail|Ó Siadhail]] níor cuireadh an bhéim ba chóir ar an gcruthaitheacht fós. Bhí comórtas drámaíochta ann nach mór gach bliain go dtí 1924.<ref group="nóta">As 1903 go dtí 1924 bhíodh comórtas léirithe drámaí ina imeacht lárnach sa bhféile le hais na gcomórtas scríofa drámaíochta ([[Pádraig Ó Siadhail|Ó Siadhail]], lgh 38–44).</ref><ref name=":1" details="lgh 38–44" />
As 1947 amach,<ref name=":1" details="lch 162" /> agus drámaíocht na Gaeilge faoi lagbhrí, bhíodh féile Drámaíochta an Oireachtais á reáchtáil sa bhreis ar na comórtais.<ref name=":1" details="lch 135" /> Ó dheireadh na 1950idí bhí duais á bhronnadh, i gcomhar leis an Taibhdhearc, as ucht dráma fada.<ref name=":1" details="lch 146" />
==Féach freisin==
* [[Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais]] (do shaothair fhoilsithe)
* [[Duais an Oireachtais]]
* [[Litríocht na Gaeilge]]
==Tagairtí==
{{Reflist}}
====Nótaí====
{{reflist|group=nóta}}
[[Catagóir:Oireachtas na Gaeilge]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha]]
[[Catagóir:Úrscéalta Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Comórtais Filíochta Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Comórtais Filíochta]]
[[Catagóir:Filíocht na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Comórtais Gearrscéalta]]
[[Catagóir:Gearrscéalta Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Drámaíocht na Gaeilge]]
[[Catagóir:Iriseoireacht]]
[[Catagóir:Tionscal na ngreannán]]
[[Catagóir:Greannáin]]
[[Catagóir:Meáin chlóite na Gaeilge]]
[[Catagóir:Meáin na Gaeilge]]
[[Catagóir:Tionscal na meán]]
[[Catagóir:Comórtais do mhic léinn]]
[[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha]]
[[Catagóir:Duaiseanna Idirnáisiúnta]]
[[Catagóir:Gradaim na Gaeilge]]
[[Catagóir:Comórtais]]
[[Catagóir:Leabhair Ghaeilge|*]]
[[Catagóir:Litríocht na Gaeilge|*]]
ap0zfr77lotr7zvlslenqr6ro7qhtgx
Gradaim Chumarsáide an Oireachtais
0
128706
1330806
2026-10-28T00:27:51Z
Taghdtaighde
60452
Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Déanann '''[[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]''' ceiliúradh ar an ardchaighdeán na [[:Catagóir:Meáin na Gaeilge|meán Gaeilge]] i rith na bliana. Bronntar ag searmanas speisialta ag [[Oireachtas na Samhna]] iad. Tá 13 chatagóir ar an gclár san iomlán agus is iad moltóirí a roghnaíonn na buaiteoirí, ach amháin Réalta Óg na Bliana a roghnaítear ar bhonn vóta poiblí.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|author=Ca...'
1330806
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Déanann '''[[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]''' ceiliúradh ar an ardchaighdeán na [[:Catagóir:Meáin na Gaeilge|meán Gaeilge]] i rith na bliana. Bronntar ag searmanas speisialta ag [[Oireachtas na Samhna]] iad. Tá 13 chatagóir ar an gclár san iomlán agus is iad moltóirí a roghnaíonn na buaiteoirí, ach amháin Réalta Óg na Bliana a roghnaítear ar bhonn vóta poiblí.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|author=[[Catherine Foley]]|date=27 Deireadh Fómhair 2026|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2026/10/27/stadas-agus-sceitimini-na-ngradam-cumarsaide/|title=Stádas agus sceitimíní na nGradam Cumarsáide|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 13}}</ref>
De réir [[Catherine Foley]], bronnann ainmniúchán ar an ngearrliosta aitheantas tábhachtach ar oibrithe meán, ar an hardáin Ghaeilge, agus ar stáisiúin Béarla a chothaíonn cláracha Gaeilge.<ref name=":1" />
Dar leis an láithreoir raidió [[Cormac Ó hEadhra]] tugann na gradaim chumarsáide "sprioc duit le caighdeán iriseoireachta/craoltóireachta níos airde a bhaint amach" agus tá "mórmheas ar na gradaim sa tionscal".<ref name=":1" />
==Féach freisin==
* [[Iriseoir na Bliana]]
* [[Pearsa Theilifíse na Bliana]]
* [[Pearsa Raidió na Bliana]]
* [[Comórtais Liteartha an Oireachtais]]
* [[Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais]]
* [[Duais an Oireachtais]]
==Tagairtí==
{{Reflist}}
====Nótaí====
{{reflist|group=nóta}}
[[Catagóir:Oireachtas na Gaeilge]]
[[Catagóir:Meáin na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Tionscal na meán]]
[[Catagóir:Gradaim na Gaeilge]]
[[Catagóir:Dámhachtainí]]
[[Catagóir:Iriseoireacht|*]]
[[Catagóir:Craoltóireacht|*]]
[[Catagóir:Foilsitheoireacht]]
[[Catagóir:Meáin chlóite na Gaeilge]]
[[Catagóir:Meáin na hÉireann]]
[[Catagóir:Meáin na mac léinn]]
[[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
[[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge]]
[[Catagóir:Duaiseanna Idirnáisiúnta]]
[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2000]]
[[Catagóir:Bunaithe sna 2000í]]
{{Síol}}
bfejqwf663o8h9khew3am61kwyr6lue
1330809
1330806
2026-10-28T00:32:15Z
Taghdtaighde
60452
Catagóirí athraithe
1330809
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Déanann '''[[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]''' ceiliúradh ar an ardchaighdeán na [[:Catagóir:Meáin na Gaeilge|meán Gaeilge]] i rith na bliana. Bronntar ag searmanas speisialta ag [[Oireachtas na Samhna]] iad. Tá 13 chatagóir ar an gclár san iomlán agus is iad moltóirí a roghnaíonn na buaiteoirí, ach amháin Réalta Óg na Bliana a roghnaítear ar bhonn vóta poiblí.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|author=[[Catherine Foley]]|date=27 Deireadh Fómhair 2026|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2026/10/27/stadas-agus-sceitimini-na-ngradam-cumarsaide/|title=Stádas agus sceitimíní na nGradam Cumarsáide|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 13}}</ref>
De réir [[Catherine Foley]], bronnann ainmniúchán ar an ngearrliosta aitheantas tábhachtach ar oibrithe meán, ar an hardáin Ghaeilge, agus ar stáisiúin Béarla a chothaíonn cláracha Gaeilge.<ref name=":1" />
Dar leis an láithreoir raidió [[Cormac Ó hEadhra]] tugann na gradaim chumarsáide "sprioc duit le caighdeán iriseoireachta/craoltóireachta níos airde a bhaint amach" agus tá "mórmheas ar na gradaim sa tionscal".<ref name=":1" />
==Féach freisin==
* [[Iriseoir na Bliana]]
* [[Pearsa Theilifíse na Bliana]]
* [[Pearsa Raidió na Bliana]]
* [[Comórtais Liteartha an Oireachtais]]
* [[Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais]]
* [[Duais an Oireachtais]]
==Tagairtí==
{{Reflist}}
====Nótaí====
{{reflist|group=nóta}}
[[Catagóir:Gradaim Chumarsáide an Oireachtais| ]]
[[Catagóir:Oireachtas na Gaeilge]]
[[Catagóir:Meáin na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Tionscal na meán]]
[[Catagóir:Gradaim na Gaeilge]]
[[Catagóir:Dámhachtainí]]
[[Catagóir:Iriseoireacht|*]]
[[Catagóir:Craoltóireacht|*]]
[[Catagóir:Foilsitheoireacht]]
[[Catagóir:Meáin chlóite na Gaeilge]]
[[Catagóir:Meáin na hÉireann]]
[[Catagóir:Meáin na mac léinn]]
[[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
[[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge]]
[[Catagóir:Duaiseanna Idirnáisiúnta]]
<!--[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain ????]]
[[Catagóir:Bunaithe sna ????í]]-->
{{Síol}}
s6ffpwssexrbhtfymlmt68z74n3o2nx
1330820
1330809
2026-10-28T00:57:41Z
Taghdtaighde
60452
Catagóirí athraithe agus beagán eile
1330820
wikitext
text/x-wiki
{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}
Déanann '''[[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais]]''' ceiliúradh ar an ardchaighdeán na [[:Catagóir:Meáin na Gaeilge|meán Gaeilge]] i rith na bliana. Bronntar ag searmanas speisialta ag [[Oireachtas na Samhna]] iad. Tá 13 chatagóir ar an gclár san iomlán agus is iad moltóirí a roghnaíonn na buaiteoirí, ach amháin Réalta Óg na Bliana a roghnaítear ar bhonn vóta poiblí.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|author=[[Catherine Foley]]|date=27 Deireadh Fómhair 2026|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2026/10/27/stadas-agus-sceitimini-na-ngradam-cumarsaide/|title=Stádas agus sceitimíní na nGradam Cumarsáide|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 13}}</ref>
De réir [[Catherine Foley]], bronnann ainmniúchán ar an ngearrliosta aitheantas tábhachtach ar oibrithe meán, ar an hardáin Ghaeilge, agus ar stáisiúin Béarla a chothaíonn cláracha Gaeilge.<ref name=":1" />
Dar leis an láithreoir raidió [[Cormac Ó hEadhra]] tugann na gradaim chumarsáide "sprioc duit le caighdeán iriseoireachta/craoltóireachta níos airde a bhaint amach" agus tá "mórmheas ar na gradaim sa tionscal".<ref name=":1" />
==Nascanna amach==
* [https://www.antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide/ antoireachtas.ie/gradaim-chumarsaide]
==Féach freisin==
* [[Iriseoir na Bliana]]
* [[Pearsa Theilifíse na Bliana]]
* [[Pearsa Raidió na Bliana]]
* [[Comórtais Liteartha an Oireachtais]]
* [[Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais]]
* [[Duais an Oireachtais]]
==Tagairtí==
{{Reflist}}
====Nótaí====
{{reflist|group=nóta}}
[[Catagóir:Gradaim Chumarsáide an Oireachtais| ]]
[[Catagóir:Oireachtas na Gaeilge]]
[[Catagóir:Meáin na Gaeilge|*]]
[[Catagóir:Tionscal na meán]]
[[Catagóir:Gradaim na Gaeilge]]
[[Catagóir:Dámhachtainí]]
[[Catagóir:Iriseoireacht|*]]
[[Catagóir:Craoltóireacht|*]]
[[Catagóir:Aisteoireacht|*]]
[[Catagóir:Tionscal na teilifíse|*]]
[[Catagóir:Raidió]]
[[Catagóir:Colúnaithe]]
[[Catagóir:Meáin na hÉireann]]
[[Catagóir:Meáin na mac léinn]]
[[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
[[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]]
[[Catagóir:Duaiseanna Liteartha na Gaeilge]]
[[Catagóir:Duaiseanna Idirnáisiúnta]]
<!--[[Catagóir:Bunaithe sa bhliain ????]]
[[Catagóir:Bunaithe sna ????í]]-->
{{Síol}}
thi9sdlq16lj9delo3guv642rfzy3t4
Catagóir:Gradaim Chumarsáide an Oireachtais
14
128707
1330810
2026-10-28T00:39:04Z
Taghdtaighde
60452
Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Oireachtas na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Tionscal na meán]] [[Catagóir:Gradaim na Gaeilge]] [[Catagóir:Dámhachtainí]] [[Catagóir:Iriseoireacht]] [[Catagóir:Craoltóireacht]] [[Catagóir:Aisteoireacht]] [[Catagóir:Tionscal na teilifíse]] [[Catagóir:Raidió]] [[Catagóir:Colúnaithe]] [[Catagóir:Meáin na hÉireann]] [[Catagóir:Meáin na mac léinn]] [[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [...'
1330810
wikitext
text/x-wiki
[[Catagóir:Oireachtas na Gaeilge]]
[[Catagóir:Meáin na Gaeilge]]
[[Catagóir:Tionscal na meán]]
[[Catagóir:Gradaim na Gaeilge]]
[[Catagóir:Dámhachtainí]]
[[Catagóir:Iriseoireacht]]
[[Catagóir:Craoltóireacht]]
[[Catagóir:Aisteoireacht]]
[[Catagóir:Tionscal na teilifíse]]
[[Catagóir:Raidió]]
[[Catagóir:Colúnaithe]]
[[Catagóir:Meáin na hÉireann]]
[[Catagóir:Meáin na mac léinn]]
[[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]]
[[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]]
[[Catagóir:Duaiseanna Idirnáisiúnta]]
rdf9issf35dtdjoct8sqjfdw4me0yjk