Uicipeid gdwiki https://gd.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%AComh-Dhuilleag MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Meadhan Sònraichte Deasbaireachd Cleachdaiche Deasbaireachd a' chleachdaiche Uicipeid An deasbaireachd aig Uicipeid Faidhle Deasbaireachd an fhaidhle MediaWiki Deasbaireachd MediaWiki Teamplaid Deasbaireachd na teamplaid Cobhair Deasbaireachd na cobharach Roinn-seòrsa Deasbaireachd na roinn-seòrsa TimedText TimedText talk Mòideal Deasbaireachd mòideil Event Event talk 0 9522 584163 583769 2026-11-05T03:56:50Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584163 wikitext text/x-wiki <!-- :''Airson an aithriseachd 2005 documentary seallaibh [[Tràillean-drùise (aithriseachd)]].'' --> Tha '''tràillealachd-drùise''' 'na cùis àraidh na [[tràillealachd]] gum gabh a-staigh na cleachdaidhean seo air leth: # [[siùrsachd|strìopachas]] co-èignichte # tràillealachd-drùise le aon sealbhadair # tràillealachd-gnàthachaidh, air cheangail air uairibh ri cleachdaidhean dualchasach cràbhach # tràillealachd airson adhbharan gun drùis far a tha drùis cumanta no ceadaichte Am bitheantas, tha an nàdar na tràillealachd a' ciallachadh gur an tràill ''gu fìor'' ri fhaotainn airson drùis, agus ordinary social conventions and legal protections that would otherwise constrain an owner's actions are not effective. Tha ban-tràillean aig a' chunnart as àirde am gabhlach-brath na drùise agus tràillealachd-drùise. ==Ceanglaichean a-mach== *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4532617.stm An taiceadh am malairte-drùise air obair cho-èignichte - BBC] *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3979725.stm An turas brùiseil tràille nuaidh – BBC] * [https://web.archive.org/web/20051119063746/http://www.iwpr.net/index.pl?archive%2Fbcr3%2Fbcr3_200303_415_3_eng.txt 'Bosnia: Tràill-Drùise 'g Innseadh a Fulang - Institute for War & Peace Reporting] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/2783655.stm ''S e 'tràillealachd' a tha an malairt-drùise Aisia' - BBC] * [https://web.archive.org/web/20070219215647/http://www.iranfocus.com/modules/news/article.php?storyid=6 'Tha na Tràillean-Drùise an Iorain a' Fulang gu h-Oillteil Fo na Mullaidhean - Iranfocus'] * [https://web.archive.org/web/20060117022921/http://www.timesonline.co.uk/article/0,,7-1307679,00.html ‘Thuirt iad nach e daonna a bh'annam ach càil gun urrainn do air cheannach a bhith’ – The Times] * [http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2005/11/06/npros106.xml&sSheet=/news/2005/11/06/ixhome.html ‘Agam air £1,300: Ileana, an tràill-drùise deugach deas a obrachadh ann Lunainn’ – The Sunday Telegraph] *[http://www.gutenberg.org/dirs/1/2/8/1/12818/12818-8.txt eText] de ''Tràillean Cinneachail agus Àrd-Chinn Chrìosdaile'' (1907) le Elizabeth Wheeler Andrew agus Katharine Caroline Bushnell, aig [[Project Gutenberg]]. Leabhar mu dheidhinn "Tràillealachd an taighe-strìopachas Earach air an Oirthir Shèimh". * [https://web.archive.org/web/20041030020839/http://web.amnesty.org/library/index/ENGMDE150172000 Gabhlaichean-brath nam Còraichean Daonna a' Toirt Buaidh air Mnathan air Mhalairt sa' Ghnìomhachas-Drùise Iosrael - Amnesty International] *[http://www.paralumun.com/womensissues.htm Cùis nam Mnathan agus Tràillealachd/Malairt-Drùise Fad na Cruinne] * [https://web.archive.org/web/20060522000137/http://www.averroes-foundation.org/articles/sex_slavery.html Beachd Ioslamach Dualchasach air Tràillealachd-Drùise] *Celia, Tràill (ISBN 0-380-71935-5) *Buinn (ISBN 0-440-17464-3) * The Natashas: Inside the New Global Sex Trade, le Victor Malarek. (ISBN 1-55970-735-6) * [https://web.archive.org/web/20070129061355/http://www.prostitutionresearch.com/c-trafficking.html Rannsachadh air Strìopachas] * [https://web.archive.org/web/20070207074812/http://www.counterpunch.org/nathan02172006.html ''Na Meallaidhean "Tràillean-Drùise Deugach"''] -- ABC's Primetime Fakery, Debbie Nathan * [http://www.answers.com/topic/celia-a-slave 'Celia, Tràill' - Answers.com] ==Eagrachaidhean Inbheach== * [https://web.archive.org/web/20061124075018/http://www.atalliance.org.uk/ An Càirdeas Ana-Malairt - A' Thoirt Ionnsaigh air Malairt-Drùise, A' Taiceadh a Luchd-Tàrrsainn.] * [http://www.catwinternational.org Eagrachadh sgàileag fad na cruinne (Aonachadh An Aghaidh Malairt Mnathan - CATW)] * [http://www.sanlaap.org Sanlaap Eagrachadh air Kolkata, India] * [http://www.castla.org Aonachadh a Chur às Tràillealachd agus Malairt (CAST) air Los Angeles, CA] * [http://www.polarisproject.org Polaris, bunaichte air Tokyo agus Washington DC] * [http://www.amnesty.org Amnesty International] * [https://web.archive.org/web/20070218000327/http://www.swop-usa.org/ Tionnsgal a Ruigheachd a-mach ri h-Obraichean-Drùise] * [http://www.bayswan.org/penet.html Lìon-obair Foghlaim nan Strìopaichean] * [https://web.archive.org/web/20070221021007/http://www.ecmafrica.org/ --Ministreachd na h-Uile Pàisde-Tràillean-cloinne] [[Roinn-seòrsa:Strìopachas]] [[Roinn-seòrsa:Tràillealachd]] 8svoubinzoahgdt1f6u80cv6s4q4pno 0 9731 584151 580924 2026-11-04T21:10:37Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584151 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[Faidhle:Deutschland_Lage_von_Sachsen-Anhalt.svg|thumb|right|Suidheachadh Sagsainn-Anhalt]] Is e stàit [[a' Ghearmailt|Ghearmailteach]] a tha ann an Sagsainn-Anhalt (''Sachsen-Anhalt'' sa [[Gearmailtis|Ghearmailtis]], ''Saxony-Anhalt'' sa [[a' Bheurla|Bheurla]]). Tha Magdeburg, ann am meadhan na dùthcha, na [[Prìomh-bhaile|phrìomh-bhaile]]. == Suidheachadh == Tha [[Lower Saxony|Sagsainn Iosail]] san àird an iar air Sagsainn-Anhalt, agus [[Brandenburg]] san àird an ear. Anns an àird a deas tha [[Thüringen]] agus [[Sagsainn]]. == Bailtean == === Bailtean mòra === Chan eil tòrr bhailtean mòra ann an Sagsainn-Anhalt; chan eil ach na dhà anns a bheil còrr is 200.000 luchd-àiteachaidh. Is e [[Halle (Saale)]] (237.198) ann an àird an earra-dheas na dùthcha am baile as motha. Anns na meadhan-aoisean bha Halle (Saale) ainmeil airson [[malairt]] le salainn. 'S e [[Oilthigh Halle-Wittenberg]] aon de na oilthighean as sine air feadh na Ghearmailt. Tha [[Magdeburg]] (229.126) ann am meadhan Sagsainn-Anhalt na [[prìomh-bhaile|phrìomh-bhaile]]. Tha caisteal mòr ann, dà oilthigh, agus tha [[easbaig]] [[Caitligeach]] agus [[easbaig]] [[Pròsdanachas|Pròstanach]] a’ fuireach an-sin. === Bailtean beaga cudthromach === [[Faidhle:Woerlitz5.jpeg|thumb|right|200px|Wörlitz]]Ach tha tòrr bhailtean beaga ann an Sagsainn-Anhalt a tha fìor inntinnnach a chionn 's gu bheil iad air an dìon leis an [[Làrach Dhualchas na Cruinne|UNESCO]] mar làraichean dualchas an t-saoghail: * [[Dessau-Roßlau]] (78.360) anns an àird an earra-dheas, le ''Wörlitzer Gartenreich'' <ref>[http://whc.unesco.org/en/list/534 www.unesco.org] Wörlitzer Gartenreich air na duilleagan UNESCO</ref><ref>[http://www.woerlitz-information.de www.woerlitz-information] Duilleag oifigeal "Wörlitz Park"</ref> (sa Bheurla: Garden Kingdom of Dessau-Wörlitz). Tha tòrr lùchairtean agus liosan brèagha ann. Cuideachd tha [[Bauhaus]] Dessau ann, oilthigh [[ailtireachd]] cliùiteach a chaidh a thogail le Walter Gropius ann an [[1926]]. [[Faidhle:Finkenherd_in_Quedlinburg.jpg|thumb|right|150px|Quedlinburg]] * [[Wittenberg|Lutherstadt Wittenberg]] (48.972) anns an àird an ear, le taigh Mhàrtainn Lùtair, taigh Mhelanchthon, Eaglais a’ Bhaile agus Eaglais a’ Chaisteal, far an do chuir Lùtair na 95 argamaidean an-àrd air an doras. * [[Eisleben|Lutherstadt Eisleben]] (24.243) ann an àird an earra-dheas na dùthcha. Is e sin an t-àite far an do rugadh agus far an do chaochail [[Màrtainn Lùtair]]. * Quedlinburg <ref>[https://web.archive.org/web/20070927212753/http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=99 Quedlinburg] Unesco World Heritage Site, le bhideo bheag</ref>(22.607) anns an àird an iar, le seann-bhaile agus 1200 seann taigh a chaidh a thogail ann an sia [[linn]]tean eadar-dhealaichte. [[Faidhle:Uenglinger Tor.jpg|thumb|right|150px|Stendal]] * [[Schönhausen (Elbe)|Schönhausen]] (2.314) Àite bheith [[Otto von Bismarck]]. *[[Bernburg]] *[[Köthen]] *[[Wegeleben]] === Bailtean beaga eile === Is e [[Aschersleben]] (26.112), ris an canar geata don [[Harz]], am baile as sine ann an Sagsainn-Anhalt. Chaidh a bhonn-stèidheachadh ann an [[753]]. Faisg air na beanntan Harz tha [[Stendal]] (37.137), le togalaichean agus eaglaisean ann an stoidhle ''Backsteingotik'' (clachan a rinneadh à [[Breice|criadh-loisgte]] ) agus [[Wernigerode]] (29.627), far am bi trèana-smùid chun a' Bhrocken a’ tòiseachadh. Tha lùchairt ann cuideachd ann an stoidhle romansach coltach ri Neuschwanstein. Tha [[Naumburg]] (29.627) ainmeil airson àrd eaglais “Naumburger Dom St. Peter und Paul” le ceithir stìoballan. Chaidh tòisicheadh air togail a' chathar-eaglais seo ann an [[1213]]. Tha Merseburg (34.581) agus Wolfen (24.908) cudthromach airson gnìomhachais cheimigich. == Cruinn-eòlas == === Cruth na tìre === Tha timcheallachd Sagsainn-Anhalt gu math ioma-chruthach. Anns an àird a tuath agus ann am meadhan Sagsainn-Anhalt tha sgìrean-fraoich sèimh ann. Tha an arainneachd ri taobh nan [[abhainn|aibhnichean]] gu math nàdarra, gu h-araidh ann am „Biosphärenreservat Flusslandschaft Mittlere Elbe <ref>[http://www.gartenreich.net www.gartenreich.net] Duilleag oifigeil "Biosphere Reserve Middle Elbe" (sa Bheurla)</ref>“ ( sa Bheurla ''Biosphere Reserve Middle Elbe''), le flùraichean agus beothaichean sònraichte. Is e làrach dualchas an t-saoghail [[Làrach Dhualchas na Cruinne|Unesco]] (Unesco World Heritage Site) a th’ ann. Cleachdar dà thrian den talamh airson [[àiteachas|àiteachais]]; gu h-àraid ann am ''Magdeburger Börde'' timcheall air Magdeburg, far a bheil an talamh glè thorrach. Ri taobh nan aibhnichean ''Saale'' agus ''Unstrut'' chithear na [[fìon]]-liosan as fhaide tuath sa Ghearmailt. Tha cruth na tìre ag atharrachadh anns an àirde an iar-dheas. Tha cnuic ann, agus [[beinn|beanntan]] nas airde na sin ris an canar „[[Harz]]“ === Aibhnichean === * [[Elbe]] * Saale * Havel * Weiße Elster [[Faidhle:Trogbrücke Magdeburg.jpg|thumb|right|250px|crois rathaidean-uisge Magdeburg]] * Aller * Unstrut * Schwarze Elster === Cladh-aibhnichean === * Mittellandkanal * Elbe-Havel-Kanal Faisg air Magdeburg tha an crois rathaidean-uisge <ref>[https://web.archive.org/web/20070519081101/http://www.wsa-magdeburg.de/wsa_m_4.html Wasserstraßenkreuz] Crois rathaidean-uisge Magdeburg</ref> Magdeburg as motha ann anns an [[Roinn Eòrpa]]. Is e an ceangal eadar an Iar agus an Ear, eadar an [[Abhainn]] [[Rhine]] agus an [[Abhainn]] Oder. Tha am Mittellandkanal a’ dol air [[drochaid]] os cionn an Abhainn [[Elbe]]. Tha iad ceangailte ri chèile le dorsan-[[uisge]]. === Beanntan === Is e am Brocken (1.141m) ann an Harz a` bheinn as àirde ann an Sagsainn-Anhalt. Chluich pìos den sgeulachd Faust le [[Goethe]] an-sin. Tha i ainmeil airson a’ ''Walpurgisnacht'', oidhche 30. mh den [[An Cèitean|Chèitean]], far am bi na bana-[[buidseachd|bhuidseachd]] a’ tachairt ri chèile. Uaireannan chithear Brockengespenst ([[taibhse]] Bhrocken) an-sin. Tha Heinrichshöhe (1044 m), Königsberg (1023 m) agus Kleiner Brocken (1119m) nas àirde na 1000 m. An uair sin Kleiner Winterberg (837m), Wolfklippen (723m) agus Scharfenstein (696m) === Lochan === * Arendsee 511,5 ha * Süßer See 238 ha * Barleber See 100 ha == Eaconomaidh == O chionn ’s gu bheil an talamh math airson [[àiteachas|àiteachais]], tha 21% den mhalairt ceangailte ri gnìomhachas [[biadh]] agus [[deoch]]. Mar eisimpleir: Tha Kathi Bäckereierzeugnisse ann le stuth measgte airson [[bèicearachd]], Rotkäppchen Sektkellerei agus factaraidh isbeanan Halko, a cuir isbeannan ann an canaichean airson a’ chiad turas. Is e Halloren am factaraidh [[Teòclaid|seòclaid]] as sine anns [[a' Ghearmailt]]. Tha [[gnìomhachas]] [[Ceimigeachd|ceimigeach]] a’ fàs nas motha gu math luath (17% den mhalairt). Tha trì pàircean ceimigeach ann ris an canar Mitteldeutsches Chemiedreieck eadar Halle, Merseburg agus Bitterfeld/Wolfen. Tha companaidhean-gnothachais eadar-nàiseanta mar BASF agus Thyssen Krupp an-seo, m.e. tha an Aspirin a tha ainmeil air feadh [[an t-Saoghal]] a’ tighinn à factaraidh Bayer ann am Bitterfeld. Tha tòrr chosnaidhean ann an saothrachadh rubair agus plastaig cuideachd. Tha mèinneadh ann le [[gual]] donn agus [[gas]] nàdarrach. Tha roinn na [[turasachd]] gu math làidir cuideachd, gu h-àraid turasachd [[cultar]]ach. Le bailtean ceangailte ri [[Màrtainn Lùtair]], le tòrr àiteachean a tha air an dìon leis an [[Làrach Dhualchas na Cruinne|UNESCO]] mar dualchas na cruinne, le taigh [[Georg Friedrich Händel|Händel]] neo ''Straße der Romantik'' (rathad na Romansachd) tha mòran ann as fhiach fhaicinn. == Eachdraidh == B’ e treubhan gearmanach a bha anns na Sagsannaich. Bha iad a’ fuireach eadar taobh an Ear [[an Olaind|na h-Òlaind]] agus Sagsainn-Anhalt. Bha na Sasainnich fo eagal orra, o chionn’s gun robh iad nan spùinneadair-mara. Chuir iad taobh deas Shasainn fo smachd. Thàinig cuid ainmean-àite bhon àm seo, m. e. Wessex (Westsachsen, Sagsaich an Iar) Essex (Ostsachsen, Sagsaich an Ear) agus Sussex (Südsachsen, Sagsaich a Deas). Thàinig ainm [[Sasainn]] fhèin airson England bho na Sagsannaich cuideachd. Anns na Sachsenkriege [[768]]-[[814]] (Cogaidhean nan Sagsaich) chuir an t- Ìompaire Tearlach Mòr Sagsainn fo smachd. Bhon uair sin bha Herzogtum Sagsainn ann a bha na phàirt de dh’Ìompaireachd Naoimh nan Romanach. Bha Diùc Heinrich à Sagsainn na chiad rìgh Gearmailteach ([[912]]-[[936]]) agus ghluais an cumhachd poileitigeach bhon [[Rhine]] chun an Elbe. Fon Ìompaire [[Otto I, Impire Naomh Ròmanach|Otto I]] ([[936]]-[[973]]) à Sachsen dh’fhàs am baile Magdeburg ainmeil agus beartach gus an deach [[àrd-easbaig]] Mhagdeburg a steidheachadh an-sin. Ach ann an [[1180]] chaidh an Herzogtum Sagsainn tùsail air a bhriseadh. Aig àm an [[an t-Ath-Leasachadh|Ath-Leasachaidh]] ([[1635]]) dh’atharraich an àrd-easbaig Mhagdeburg don Herzogreich Sagsainn. Bho [[1680]] bha e pàirt den Bhrandenburg-Pruisia. An dèidh cogadh Napoleon ([[1815]]) chaidh Herzogtum Magdeburg, Altmark, rioghadh Westphalen agus pàirt den Sagsainn a chuir ri chèile mar sgìre pruiseach na Sagsainn ([[1815]]-[[1944]]). Is ann aig an àm seo a dh’fhàs muinntir nan sgìrean diofraichte ri chèile, gu h-araid anns a’ ghnìomhachas. Ach ann an [[1944]] bhris an sgìre Sagsainn as a chèile. Bha an sgìre Anhalt bhon [[11mh linn|11 linn]] aig a’ chinneadh uaisle Askanier. Ann an [[1871]] chaidh iad a-staigh ri Deutsches Reich agus ann an [[1918]] bha iad mar saor- stàit anns an Weimar Republic. An dèidh an darna cogadh chuir na [[an Ruis|Ruiseach]] Anhalt agus sgìre Sachen ri chèile, ach aig àm DDR cha robh dad ann ach dà sgire Halle agus Magdeburg. Ann an [[1990]], an dèidh aonadh na Gearmailt, chaidh ath-nuachadh na stàite mar Sachsen-Anhalt le Magdeburg na phrìomh-baile. Air an lùireach chithear samhladh Pruisia (suas) agus samhladh saor-stàit Anhalt (sios). == Daoine cudthromach == * [[Màrtainn Lùtair]] * [[Georg Frideric Handel]] * [[Otto von Bismarck]] == Cànanan beaga, dual-chainntean == Ann an àirde tuath Sagsainn-Anhalt bruidhnear „Anhaltisch“. Is e [[Thuringia]]n dual-chainnt<ref>[https://web.archive.org/web/20111230180917/http://www.personal.uni-jena.de/~x8wisu/dialektforschung/dialektgebiete/index.html Thüringer Dialektgebiete] Thuringian dual-chaint ([[Oilthigh Friedrich-Schiller, Jena]])</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20060828170317/http://www.staff.uni-marburg.de/~naeser/dial-aud.htm Dialektproben] tha an dual-chaint ri cluinntinn an-seo</ref>(Upper Saxon German sa Bheurla) a th’ ann. Tha i coltach ri Ard-Ghearmailtis oifigeal, ach le faclan agus abairtean sònraichte a thàinig às a’ [[Mark-Brandenburg|Mhark-Brandenburg]]. M.e chanar „ick“ an àite „ich“. Anns an Deas agus timcheall air Mhagdeburg cluinnear Altmärkisch am measg nan seann-daoine, cànan a tha ceangailte ri Ostniederdeutsche Sprache (East Low German sa Bheurla). == Biadh agus deoch == == Dòighean traidiseanta == O chionn’s gu bheil deagh [[àiteachas]] ann an Sagsainn-Anhalt, tha [[feòil]] de gach seòrsa agus [[glasraich]] cudthromach airson [[biadh]] a chuir ri chèile.M. e.: Altmärker Hochzeitsuppe ([[brot]]-bainnse à Altmark): Is e brot [[feòil]]-circe a th’ ann le glasraich, piòsan muic-[[Feòil|fheòil]] measgte, uighean agus asparag. Ann am Magdeburg ithear „Bötel mit Lehm und Stroh“ (cas le crèadh agus connlach). Is e cas-muic le peasraichean measgte agus càl geur a th’ ann. Ach uaireannan tha dòighean còcaireachd ann a tha rud beag neonach. M.e. Is e rìs milis le isbeanan biadh coltach ann an Anhalt. [[Faidhle:Baumkuchen.jpg|thumb|right|Baumkuchen (ceic-craobh)]] === Baumkuchen (Ceic-craobh) === Tha Salzwedel cliùteach airson Baumkuchen<ref>[http://www.baumkuchen-salzwedel.de www.baumkuchen.de] Ceic-craobh (Baumkuchen)</ref> ([[ceic]]-craobh). Canar gun tàinig an doigh-bèicearachd le luchd-siubhail às [[an Ungair]] anns an [[16mh linn]]. Dh’fhàs am Baumkuchen ainmeil, nuair a bha rìgh Pruisia Frederick William IV ga ithe ann an turas tro Sagsainn- Anhalt ([[1841]]). [[Faidhle:Baumkuchen BMK.jpg|thumb|right|Baumkuchen-doigh bèicearachd]]Is e mìn, ìm agus uighean a th’ innte ann an dòigh 1:1:2, agus is dòcha mil neo cnò neo Rùm. Tha a’ cheic air a dhèanamh air bior-ròstaidh os cionn teinne. Cuirear linnich na taois air a-rithist agus a-rithist, gach tè a’ bèicearachd gu curamach. Mar sin mairidh a’ cheic ùr airson uine fhada. Mu dheireadh cuirear [[teòclaid|seòclaid]] timcheall oirre. An-duigh is urrainnear a’ cheic à Salzwedel a cheannachd air feadh [[an t-Saoghal]]. === Milbenkäse (Caise-fineag) === [[Faidhle:Milbekéis.jpg|thumb|150px|right| Milbenkäse (Caise-fineag)]] Ann an Würchwitz gheibhear Milbenkäse<ref> [http://www.milbenkaese.de www.milbenkäse.de] Càise-fineag (Milbenkäse)</ref> (caise-fineag). Cleachdar meanbh-chruimh (Tyroglyhus casei L.) shònraichte airson abachadh an àite lobhadan. Ithear na meanbh-chruimh còmhla ris a’ [[caise]] agus tha blas a’ chàise rud beag searbh. Ach ann an [[1970]] bha e coltas gum bi an traidisean gu bhith marbh. Cha robh ach caileach a-mhàin ann aig an robh fios mun dòighean traidiseanta airson a’ chàise a dhèanamh. Gu fortuanach bha uidh aig Helmut Pöschel, neach-teagaisg à Würchwitz, airson dòigh beatha meanbh-chruimh agus thoisich e gan àlaich a-rithist. An-diugh tha taigh–tasgaidh beag ann mu eachdraidh agus dòighean tradiseanta caise-fineag. == Cultar == * Tha an '''Kulturhistorisches Museum'''<ref>{{ iomradh lìon | url = https://www.khm-magdeburg.de/ | tiotal = Kulthurhistoriches Museum Magdeburg &#x7c; Willkommen | foillsichear = Taigh-tasgaidh Eachdraidh Chultarail | ceann-là_inntrigidh = 2023-09-10 }}</ref> ann am Magdeburg annasach airson [[eachdraidh]] Mhagdeburg agus na Gearmailt. Is e siubhal tro na [[linn]]tean a tha anns an taisbeanadh seo. Tha iad ag toiseachadh le àm Thearlaich Mhòir agus Otto der Große. Tha pìosan ann bho na [[Meadhan-Aoisean]], bhon [[an t-Ath-Leasachadh|Ath-Leasachadh]], bhon chogadh airson 30 bliadhna, Pruisia, an [[Darna Cogadh]] agus àm DDR. * Tha cruinneachadh le 2000 [[dealbh]] ann an '''Anhaltische Gemäldegalerie''' <ref>[http://www.georgium.de Anhaltische Gemäldegalerie] Taigh Tasgaidh Georgium</ref> (taigh-tasgaidh le [[dealbhan]]) ann an lùchairt Georgium ann an Dessau. Thàinig na dealbhan às a’ chinneadh Oranien agus Askanien. Mar sin tha [[ealain]]n ainmeil às [[an Olaind]], às [[a’ Bheilg]] agus às [[a' Ghearmailt]] bhon [[16mh linn]] gu [[19mh linn]] rim faicinn an-seo, gu h-araid bho àm Dhürer agus [[Goethe|Ghoethe]]. M.e. tha dealbhan le [[Lucas Cranach]], [[Rubens]] agus Breughel ann. * Tha mòran taighean-tasgaidh ann am '''[[Wittenberg]]''' mu bheatha [[Màrtainn Lùtair]], am measg an taigh far an do rugadh e agus an taigh far an do chaochail e.<ref>Tha a h-uile taighean-taisgaidh, a tha ceangailte ri Màrtainn Lùtair ri fhaighinn an-seo: [https://web.archive.org/web/20071010110606/http://www.martin-luther.de/ www. martin-luther.de](anns a’ Bheurla)</ref> Is e taigh Mhelanchthon aon de na taighean as brèagha ann an stoidhle Renaissance. Chaidh a thogail ann an [[1536]] agus tha e ann fhathast gun mòran atharrachadh. * Tha tòrr fiosrachaidh mu flùranach, [[ainmhidhean]], agus [[eòlas-talmhainn]] ri fhaighinn ann an '''Harzmuseum Wernigerode'''<ref>:[https://web.archive.org/web/20110108055716/http://www.wernigerode.de/ Harzmuseum Wernigerode] Taigh tasgaidh Harz</ref> taigh tasgaidh Harz. * Tha an '''Technik Museum „Hugo Junkers“''' <ref>[https://web.archive.org/web/20200713031310/http://www.technikmuseum-dessau.de/ Technikmuseum Hugo Junkers] Taigh Tasgaidh teicneòlas</ref> (taigh-tasgaidh [[teicneòlas]]) ann an Dessau a’ sealltainn eachdraidh teicneòlais agus adhair-sheòladh bhon [[20mh linn]], gu h-araid H. Junkers mar tùsair [[adhar|adhair]]-sheòladh. Tha am [[pleana]] „Ju52“ ri fhaicinn an-seo cuideachd. * Is e cuairt air feadh Sachsen- Anhalt a th’ ann an '''Strasse der Romantik''' <ref>[http://www.strasse-der-Romantik.com Straße der Romantik] agus [https://web.archive.org/web/20070927223112/http://www.romantikstrasse.de/ www.romantikstrasse.de] Rathaid romansaidheadh le torr dealbhan agus mòran fiosrachaidh</ref> (rathad na Romansachd). Chìthear togalaichean às na [[Meadhan-Aoisean]], [[eaglais]]ean anns na bailtean beaga, àrd-eaglaisean, caistealan, luchairtean, taighean agus bailtean bhon àm [[950]] gu [[1250]]. [[Faidhle:Merseburger zaubersprueche farbig.jpg|thumb|100px|dàn-draoidheachd à Merseburg]] * Ann an àrd-eaglais Mherseburg tha na '''Merseburger Zaubersprüche''' ([[buidseachd|dàn-draoidheachd]] à Merseburg) rim faicinn. Fhuaradh iad ann an [[1841]] ann an leabhar [[creideamh|creideimh]] às an 9mh/[[10mh linn]], far an robh iad sgrìobhte air duilleig shaoir. Dh’ fhàs iad ainmeil, o chionn ’s gu bheil iad nam fianaisean creideimh ana-crìosdaidh ghearmanach as sine ann an seann àrd-Ghearmailtis. [[Faidhle:Nebra Scheibe.jpg|thumb|200px|right|Himmelsscheibe von Nebra/clàr-adhair Nebra]] * Ann an [[1999]] fhuaradh an '''Himmelsscheibe von Nebra'''<ref>[http://www.himmelsscheibe-von-nebra.com Clàr-adhair Nebra] (anns a' Bheurla)</ref>,(clàr-adhair Nebra, sa Bheurla Nebra sky disk), pìos meatailt à 1600 r.C. Is e iomradh mionaideach den [[adhar]] as sine air feadh an t- saoghail. Is urrainnear [[là]]ithean mar leth a’ gheamhraidh agus [[Fèill Eòin]] a mhìneachadh. Chan eil an rannsachadh deiseil fhathast, ach dh’ fheumtadh tòrr fiosrachadh a bhith ann aig an àm seo mu [[reul-eòlas]] agus gluasad nan [[rionnag]]an agus an ceangail ris a’ bhliadhna. An-dràsda tha an clàr-adhair ri fhaicinn ann an taighean-taisgaidh air feadh na [[Roinn Eòrpa]], ach thèid taigh-tasgaidh a thogail ann an Nebra ann an 2007. == Iomraidhean == <references/> == Ceangal a-muigh == * Na duilleagan oifigeil: https://web.archive.org/web/20110719044517/http://www.investieren-in-sachsen-anhalt.de/ (anns a’ Bheurla) * Taighean tasgaidh: Tha seòladh den uile taighean tasgaidh ann an Sagsainn-Anhalt ri fhaighainn: http://www.mv-sachsen-anhalt.de (anns a’ Bheurla) {{Stàitean anns A' Ghearmailt}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt]] 2vwypa1zoequ3djsq1k44ntt1ad0ijo 0 18302 584144 583891 2026-11-04T19:44:08Z CreagNamBathais 11992 ceangal a dhearbhadh 584144 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Hempstead | BRATACH = | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = Floral Park-Bellerose School.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] [[Stàitean Aonaichte]] | CEÀRN = Nassau | SGÌRE = [[Faidhle:Flag of New York.svg|22px]] [[Eabhraig Nuadh (stàit)| Eabhraig Nuadh]] | LEUD = 40° 42’ Tuath | ASTAIR = 73° 37′ Ear | FARSAINGEACHD = 495.5 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 763086 | BLIADHNA = 2010 | FÒN = 516 | DUILLEAG = http://www.toh.li/ }} ‘S e [[baile]] mòr air iomall [[Eabhraig Nuadh (baile)]], eadar Massapequa agus Elmont air oirthir an ear na [[Stàitean Aonaichte]] a th’ ann '''Hempstead'''.<ref>[http://geonames.usgs.gov/ Geonames]</ref> Tha e suidhichte aig dìreach 3m os cionn ìre na mara,<ref>[http://www.wunderground.com/cgi-bin/findweather/getForecast?query=11550 Wunderground]</ref> ri taobh Bàgh South Oyster, 355km air falbh bho [[Washington]], prìomh-bhaile na dùthcha agus 217km bho Albany, prìomh-bhaile na stàite.<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]</ref> Tha am baile air an àirde iar [[Eabhraig Nuadh (stàit)]]. Tha 763,086 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile. Rugadh 20.3% thall thairis, ‘s e daoine le freumhan ann an Aimearaga Laideannach a tha 14.9% agus daoine le freumhan ann an [[Afraga]] a th’ann 16.9% dhuibh.<ref>[https://web.archive.org/web/20080521160844/http://factfinder.census.gov./ Cunntas-sluaigh na Stàitean Aonaichte]</ref> Thug 16% dhe na daoine ceum aig an oilthigh.<ref>{{ iomradh lìon | url = https://www.city-data.com/city/Hempstead-New-York.html | tiotal = Hempstead, New York (NY 11550) profile: population, maps, real estate, averages, homes, statistics, relocation, travel, jobs, hospitals, schools, crime, moving, houses, news, sex offenders | foillsichear = City Data | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-04 }}</ref> Chaochail an sgrìobhadair [[Gabriela Mistral]]: ([[1889]]–[[1957]]) an seo. == Iomraidhean == <references/> {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Eabhraig Nuadh]] 0o9ywr5zwt0vgwkkd7mwjfspb4yiz8b 0 18399 584148 578562 2026-11-04T20:34:51Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584148 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM =鎌倉市<br>Kamakura | BRATACH = Flag of Kamakura, Kanagawa.svg | LÙIREACH_LEUD = 100 | MAPA = | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Japan.svg|22px]] [[An t-Seapan]] | CEÀRN = Kantō | SGÌRE = Kanagawa | LEUD = 35° 19' Tuath | ASTAIR = 139° 33' Iar | FARSAINGEACHD = 39.60 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 174016 | BLIADHNA = 2010 | FÒN = + 81 0467 | DUILLEAG = http://www.city.kamakura.kanagawa.jp }} [[Faidhle:The Great Buddha at Kamakura.jpg|thumbnail|right|An ''daibutsu'' ''Amitabha'' aig Kamakura]] ‘S e [[baile]] mòr ann am meadhan [[An t-Seapan|Sheapain]] a th’ ann '''鎌倉市''' neo '''Kamakura''' (Seann ainm: 鎌府/''Renpu''). Tha e suidhichte aig dìreach 18m os cionn ìre na [[Muir|mara]],<ref>[https://web.archive.org/web/20111123080948/http://population.mongabay.com/population/japan/1860672/kamakura Mongabay]</ref> faisg air [[Bàgh|a’ bhàigh]] Sagami,<ref>[https://web.archive.org/web/20110530043039/http://www.ancientsites.com/aw/Places/Place/334872 Ancient Sites]</ref> air an [[Eilean]] Honshu,<ref>[https://web.archive.org/web/20090808191230/http://es.mapsofworld.com/japan/regions-of-japan/honshu.html Maps of World]</ref> ri taobh [[Abhainn|na h-Aibhne]] Funazaka, faisg air Kanagawa, anns an sgìre Kantō, 655km air falbh bho [[Hiroshima]], 936km bho [[Nagasaki]], 18km bho [[Yokahama]] agus 45km bho [[Tokyo|Thokyo]], prìomh-bhaile na [[Dùthaich|dùthcha]].<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]</ref> Tha 174,016 daoine a’ fuireach anns a’ bhaile,<ref>[http://www.stat.go.jp/ Cunntas-sluaigh na Stàite]</ref> an 136mh baile na dùthcha.<ref>[http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-111 Bailtean na Cruinne]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tha an t-ainm a’ ciallachadh Batharnach an t-Stòbh bho dhà fhacal ann an [[Seapanais]], Kamado (Stòbh) agus Kura (Batharnach). ‘S e an 4mh baile na bu mhotha san t-saoghal air fad a bh’ann Kamakura anns an [[13mh linn]],<ref name="irws">[https://web.archive.org/web/20210224130906/https://irows.ucr.edu/research/citemp/citemtoc.htm Cities, Empires and Global State Formation. Institute for Research on World-Systems]</ref> is 200,000 a’ fuireach an seo, is bha e fiù’s na bu motha na [[Kyoto]] ann an [[1200]]. Chaochail an sgrìobhadair [[Yasunari Kawabata]]: ([[1899]] – [[1972]]) ann an Kamakura. ==Ceanglaichean A-mach== *[http://www.pref.kanagawa.jp/ Riaghaltas na Roinne] ==Bailtean Co-cheangailte== *[[Nice]], [[An Fhraing]] *Ueda, An t-Seapan *Hagi, An t-Seapan *Ashikaga, An t-Seapan *Dunhuang, [[Sìona]] ==Iomraidhean== <references/> [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:An t-Seapan]] jjkwmzcy8khairpjubkrj95gpv4j66q 0 18776 584159 574173 2026-11-04T22:22:13Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584159 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} B’ e '''Augusto Roa Bastos''' ([[Asunción]], Paraguaidh, 13 an t-Ògmhios 1917 – 26 an Giblean 2005) an sgrìobhadair à [[Paraguaidh]] na b’ ainmeile à a bh' ann a-riamh, is fiù 's bhuannaich e an Duais Cervantes.<ref>[https://web.archive.org/web/20110616144925/http://www.ultimahora.com/notas/437182-Roa-Bastos-en-el-recuerdo Ultima Hora]</ref> Tha a chuid obrach air a bhith dh’ eadar-theangachadh gu 25 cànain, anns a’ char as lugha. == Beatha == Rugadh Augusto Roa Bastos air an 13mh latha dhen Ògmhios 1917 ann an Asunción ach chaidh e a thogail ann an [[Iturbe]], baile beag air an sgìre [[Guairá]], làn cultar dà-chànanach ([[Guaraní]] - [[Spàinntis]]). Thill e gu [[prìomh-bhaile]] na [[Dùthaich|dùthcha]] airson a chuid fhoghlaim fhaighinn is e a’ fuireach aig taigh [[bràthair-athar]], an t-easbaig Paraguaidheach-[[Catalòinia|catalanach]] Hermenegildo Roa. Thug [[Lev Tolstoj]], [[William Faulkner]] agus na sgrìobhadairean Frangach buaidh mhòr air aig an àm siud. .<ref>[http://news.bbc.co.uk/hi/spanish/misc/newsid_4489000/4489387.stm BBC]</ref> 'S e mac fear le freumhan anns [[A' Phortagail]] a bh' ann. 'S e duine foghlaimte, [[Bùirdeasachd|bùirdeasach]], cruaidh, aintighearnail a bha 'na athair agus i os cionn fìneadair shiùcair. Bha freumhan [[Dùthaich nam Basgach|Basgach]], às A’ Phortagail agus Guaraní aig Roa Bastos co-dhiù. Bha e dìreach 15 bliadhna a dh’aois ann an [[1932]], nuair a thòisich An [[Cogadh Chaco]] eadar [[Paraguaidh]] agus [[Boilibhia]]. Theich e le feadhainn bhon an [[sgoil]] is chaidh e air falbh chun a’ chogaidh airson a chuid cuairt-dànachd fhaighinn is e na nurs an siud.<ref>[http://www.epdlp.com/escritor.php?id=2217 EPDLP]</ref> Ach chuir na chunnaic e sgath air is bha e gu math an aghaidh ainneart agus brùidealachd gus a bhàsaich e. Thòisich e ri drama a sgrìobhadh fhad ‘s a bha e ag obair mar chlèireach ann am [[banca]] neo mar [[neach-aithris]] airson ''El País'', is chuidich am pàipear-naidheachd sin ann an Asunción leis na ciad tursan a rinn e gus an [[Roinn Eòrpa]], gu h-àraidh do [[Sasainn|Shasainn]].<ref>[http://www.americas-fr.com/es/literatura/libros-roa-bastos.html Americas]</ref> Ann an [[1944]] ghabh e pàirt ann an Vy'a Raity (Guaraní: Nead an toileachais), agus thug am buidheann seo buaidh mhòr air ath-leasachadh na bàrdachd agus nan ealain ann am Paraguaidh anns na 40an, còmhla ri Josefina Plá agus Hérib Campos Cervera.<ref>[http://www.ultimahora.com/notas/44280-Roa-Bastos,-mas-alla-de-sus-obras Ultima Hora]{{Dead link|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sheall e, beag air bheag, gu robh e airson na daoine bhochd bhrùite air na sgrìobh e ann am ''El País'' ri linn a’ Chogaidh Sìobhalta ann am Paraguaidh, ged nach robh e na bhall dhe pàrtaidh sam bith idir. Ann an [[1945]] chuir e seachad bliadhna a thìde ann an Sasainn oir thug am British Council fiathachadh dha agus, mar neach-naidheachd cogaidh ''El País'' rinn e agallamh leis an t-[[Seanailear]] [[Charles de Gaulle]] an siud. An uair sin chaidh gus [[An Fhraing]] agus mu dheireadh thall ghabh e pàirt, mar fhear-naidheachd, ann an Cùis-Lagha dhe [[Nürnberg]], anns [[A' Ghearmailt]]. Ann an [[1947]] b’ fheudar dhasan Asunción fhàgail, air sgàth gu robh an Riaghaltas a’ cumail fodha an fheadhainn a chuir taic gu ar-a-mach neo-shoirbheachail, esan nam measg. Chaidh e gu [[Buenos Aires]], anns [[An Argantain]] is e ag obair ann an companaidh àrachais. Dh’fhoillsich e a’ mhòr-chuid na sgrìobh e an siud. An dèidh gun do deach [[Deachdair]]eachd a chur air dòigh anns An Argantain ann an [[1976]] b’ fheudar dha a dhol chun na [[An Fhraing|Frainge]], leis gun d’ fhuair e fiathachadh bho Oilthigh Toulouse,<ref>[http://archivo.abc.com.py/2006-03-02/articulos/237099/En%20el%20Festival%20de%20Toulouse%20se%20rendir%20homenaje%20a%20Roa%20Bastos ABC]{{Dead link|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> is bha e a’ fuireach ann an [[Toulouse]] is e ag obair mar [[oide]] ann an litreachas is Guaraní aig an oilthigh gu ruige [[1989]], nuair a chuir e roimhe gun tilleadh e dhan dùthaich an dèidh gun do chuireadh an deachdair [[Alfredo Stroessner]] às an Riaghaltas, is e air a bith ga chàineadh gu cruaidh.<ref>[http://news.bbc.co.uk/hi/spanish/misc/newsid_4489000/4489387.stm BBC]</ref> Chan eil fios ann carson a dhiùlt e cuideachadh a thoirt do mhòran de dhaoine à Paraguaidh a bha nam fògarraich, an t-ùghdar Juan Bautista Rivarola Matto nam measg, nuair a bha e fhèin thall thairis na fhògarrach. Thug riaghaltas na dùthcha an saoranachd air falbh bhuaithe ann an [[1982]] ach chaidh saoranachd gu h-onarach na Spàinne a thoirt dha ann an [[1983]] agus na Frainge ann an [[1987]]. Bhuannaich e caochladh dhuais fad a bheatha, gu h-àraidh Duais a’ Bhritish Council ([[1948]]) Farpais Eadar-nàiseanta na nobhailean Losada ([[1959]]), Duais Memorial Aimearga-Laideannach ann am [[Braisil]], [[1988]]), Duais nàiseanta na Litreachas ann am Paraguaidh ([[1995]]) agus feadhainn eile bho air feadh an t-saoghail. S’ e am bonn-cuimhne José Martí a thug Riaghaltas Ciùba dha ann an [[2003]] a bh' ann an duais mu dheireadh a fhuair e. .<ref>[http://news.bbc.co.uk/hi/spanish/misc/newsid_4489000/4489387.stm BBC]</ref> Bhuannaich e an Duais Cervantes ann an [[1989]].<ref>[http://www.ultimahora.com/adjuntos/imagenes/000/190/0000190177.pdf Ultima Hora]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Nuair a fhuair e an duais gheall e gun chleachdadh e an t-airgead airson stòras leabharlainn a chur air dòigh ann am Paraguaidh ach cha tàinig aige air sin a dhèanamh idir. Bho a thill e do Pharaguaidh gus a bhàsaich e sgrìobhadh e colbh làitheil beachdachaidh anns a’ phàipear-naidheachd ''Noticias'', ann an Asunción. {| class="wikitable sortable" border=1 cellspacing=0 cellpadding=2 |- bgColor="#ffffff" !Bliadhna || width="550" align="center" | Obair |- |1942 |El ruiseñor de la aurora, y otros poemas (Smiolach na maidne agus dàn eile) |- |1947-1949 |El naranjal ardiente, nocturno paraguayo (An t-achadh oraindsearan teth, oidhche ann am Paraguaidh) |- |1960 |Hijo de hombre (Mac an duine) |- |1966 |El Baldío (An t-achadh bàn) |- |1967 |Madera Quemada (fiodh loisgte) |- |1974 |[[Yo el Supremo]] (Mise an t-Àrd Uachdaran) |- |1979 |Lucha hasta el alba Trueno entre las hojas (Sabaid gus a’ camhanaich, Tàirneanach eadar na duilleagan) |- |1989 |El Fiscal (Am Britheamh) |- |1992 |Vigilia del Almirante (Faire a’ Chinn-mara) |- |1996 |Madama Sui (A’ Bhean-phòsta Sui) |- |1953 |El trueno entre las hojas (Tàirneanach eadar na duilleagan) |- |1967 |Los pies sobre el agua (Casan air an uisge) |- |1969 |Moriencia |- |1974 |Cuerpo presente, y otros cuentos (Bodhaig an làthair is sgeulachdan eile) |- |1974 |Los Congresos (Na coinneamhan) |- |1974 |El pollito de fuego (Isean an teine) |- |1976 |El somnámbulo (An coisiche oidhche) |- |1979 |Los Juegos (Na geamaichean) |- |1980 |Antología personal (Duanaire pearsanta) |- |1980 |Contar un cuento, y otros relatos (Innse sgeulachd is sgeulachd eile) |- |1996 |Metaforismos (Cruth-atharrachadh) |- |1998 |Poesías reunidas con Apéndice y Bibliografía (Cruinneachadh dhe bàrdachd le eàrr-ràdh agus clàr-leabhraichean) |- |2001 |Los conjurados del quilombo del Gran Chaco (Luchd-cuibheart Quilombo an Chaco Mòr) |- |2002 |Un país detrás de la lluvia (Dùthaich an dèidh an uisge) |- |} == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean a-mach == * [https://web.archive.org/web/20210217064726/http://cvc.cervantes.es/actcult/roa/default.htm Stòras Cervantes] * [https://web.archive.org/web/20080526082952/http://www.romanistik.uni-mainz.de/hisp/roa/roa_materiales.htm Oilthigh Mainz] * [https://web.archive.org/web/20080515014059/http://www.elortiba.org/roabastos.html El Orbita] * [https://web.archive.org/web/20080611133918/http://www.corredordelasideas.org/html/inmemorian.html Corredor de las Ideas] * [https://web.archive.org/web/20001206205800/http://ficciones.com.ar/Critica/roabastos-1.htm Ficciones] {{DEFAULTSORT:Bastos, Augusto Roa}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Paraguaidheach]] [[Roinn-seòrsa:Daoine à Paraguaidh]] qm2r1r2tdu9rsgoqkff0zjaj4ozijrt 0 19560 584153 572168 2026-11-04T21:25:12Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584153 wikitext text/x-wiki {{Roinn san Eilbheis | AINM = Repubblica e Cantone di Ticino | BRATACH = Switzerland Locator Map TI.svg | LÙIREACH = Wappen Tessin matt.svg | LÙIREACH_LEUD = 60 | DEALBH = Brunescio.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Switzerland.svg|18px]] [[An Eilbheis]] | PRÌOMH-BHAILE = [[Faidhle:CHE Bellinzona COA.svg|16px]] [[Bellinzona]] | AONADH = [[1803]] | CÀNAN = [[Eadailtis]] | CREIDEAMH = [[Pròsdanachas|Pròstanach]] 7%<br>[[Eaglais Chaitligeach|Caitligeach]] 76% | LEUD = | ASTAIR = | FARSAINGEACHD = 2812.2 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 335720 | BLIADHNA = 2010 | FÒN = +41 91 | CÒD = TI | DUILLEAG = https://www.ti.ch/ }} 'S e [[Roinn Eilbheiseach|roinn]] ([[Fraingis]]: ''canton'', [[Gearmailtis]]: ''kanton'', [[Eadailtis]]: ''cantone'') anns [[an Eilbheis]] a th' ann an '''Ticino''' ([[IPA]]: '''tiˈtʃiːno''', [[Rumantsch]]/[[Fraingis]]/[[Gearmailtis]]: ''Tessin''). Tha e suidhichte ann an ceann a deas na [[Dùthaich|dùthcha]], ri taobh nan crìochan leis [[an Eadailt]]. 'S e [[Bellinzona]] prìomh-bhaile na roinne, ach 's e [[Lugano]] am baile as motha. 'S e Eadailtis a tha ga bruidhinn air feadh na roinne, fiù 's aig ìre oifigeil.<ref>La Suisse aux Quatre Langues, Roger Schläpfer, Editions Zoé, Genève, 1985, ISBN 2-88182-004-2</ref> Gabh an roinn sin ris an Eilbheis ann ann [[1803]].<ref>[http://www.orbilat.com/Encyclopaedia/T/Ticino.html Orbilat]</ref> Tha ainm oifigeil na roinne a' ciallachadh Poblachd agus Roinn Thicino. 'S e an 8mh roinn as motha anns an Eilbheis a thaobh àireamh-sluaigh.<ref>[http://swiss-government-politics.all-about-switzerland.info/swiss-federal-states-cantons.html Swiss Government and Politics]</ref> ==Eachdraidh== Bhuineadh Ticino gu [[Poblachd Rhodàinia]] bho [[1802]] gu ruige [[1810]]. ==Bailtean Eile== *[[Lugano]] *[[Montagnola]] *[[Muralto]] ==Iomraidhean== <references /> ==Ceanglaichean A-mach== *[https://web.archive.org/web/20230308162232/https://www4.ti.ch/ Riaghaltas na Roinne] *[https://web.archive.org/web/20150412004007/http://www.admin.ch/index.html?lang=it Riaghaltas na Dùthcha] *[https://www.bellinzona.ch/ Città de Bellinzona] {{Roinnean na h-Eilbheis}} [[Roinn-seòrsa:Roinnean na h-Eilbheise]] dx4t3xlkqarus803qinschys14ddqzu 0 19617 584141 572167 2026-11-04T19:28:48Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584141 wikitext text/x-wiki {{Baile san Eilbheis | AINM = Bellinzona | MAPA= Karte Gemeinde Bellinzona 2007.png | LÙIREACH = CHE Bellinzona COA.svg | LÙIREACH_LEUD = 100 | DEALBH = Tre Castelli.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Switzerland.svg|18px]] [[An Eilbheis]] | ROINN EILBHEISEACH = [[Faidhle:Wappen Tessin matt.svg|18px]] [[Ticino (Cantone)|Ticino]] | CÀNAN = [[Eadailtis]] | LEUD = 46° 12 00′ Tuath | ASTAIR = 09° 01 00′ Ear | FARSAINGEACHD = 19.15 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 17373 | BLIADHNA = 2010 | FÒN = + 41 91 | DUILLEAG = https://www.bellinzona.ch }} ‘S e [[baile]] ann an ceann a deas [[An Eilbheis|na h-Eilbheis]] a th’ ann am '''Bellinzona''' ([[IPA]]: '''bɛllinˈdzoːna''', [[Fraingis]]: Bellizone, [[Gearmailtis]]: Bellenz, [[Laideann]]: Bilitio, [[Rumantsch]]: Blizuna). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an [[590]], le Grégoire de Tours, is ‘s e ainm [[Ceilteach]] a th’ann, bhon fhacal belito ([[aiteann]]) san [[Gallais|Ghallais]].<ref>Archiv für das Studium der neueren Sprachen und Literaturen 184, J. Bädeker, 1943, p. 105. Jacob Früh, Geographie der Schweiz, Fehr, 1932, p. 12</ref> Tha e suidhichte aig 228m os cionn ìre na [[Muir|mara]]<ref>[https://web.archive.org/web/20111130084014/http://population.mongabay.com/population/switzerland/2661567/bellinzona Mongabay]</ref> air an àirde an ear[[Abhainn|na h-aibhne]] Ticino agus aig bun agus [[Beinn|Beanntan]] na h-Alp, anns an roinn ([[Eadailtis]]: ''Cantone'') Ticino, 134km air falbh bho [[Zürich]], 219km bho [[Geneva|Ghenève]] agus 146Km bho [[Berne|Bhern]], [[prìomh-bhaile]] na [[Dùthaich|dùthcha]].<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com Distance Calculator]</ref> Tha 17,373 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 49mh baile na [[Dùthaich|dùthcha]] a-rèir àireamh-sluaigh.<ref>[https://web.archive.org/web/20120120174128/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-49 Bailtean na Cruinne]</ref> ‘S e Eadailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann am Bellinzona. ==Eachdraidh== Bhuineadh am baile gu [[Poblachd Rhodàinia]] bho [[1802]] gu ruige [[1810]]. == Daoine Ainmeil == * Ernst Brugger ([[1914]] – [[1998]]): [[Neach-poileataigs]]. * Marco Baggiolini ([[1936]]): [[Ceimigear|Bith-cheimigear]]. * Renato Berta ([[1945]]): Dealbhadair chamara le Nouvelle Vague. * Franco Cesarini ([[1961]]): Ceòladair. == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean A-mach == * [https://web.archive.org/web/20230308162232/https://www4.ti.ch/ Riaghaltas na Roinne] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:An Eilbheis]] nweckr93otto0sntms9grsayrgsxl1j 0 19625 584149 572070 2026-11-04T20:44:59Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584149 wikitext text/x-wiki {{Baile san Eilbheis | AINM = Lugano | MAPA= Karte Gemeinde Lugano 2007.png | LÙIREACH = CHE Lugano COA.svg | LÙIREACH_LEUD = 100 | DEALBH = Lugano prokudin.jpg | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Switzerland.svg|18px]] [[An Eilbheis]] | ROINN EILBHEISEACH = [[Faidhle:Wappen Tessin matt.svg|18px]] [[Ticino (Cantone)|Ticino]] | CÀNAN = [[Eadailtis]] | LEUD = 46° 00 00′ Tuath | ASTAIR = 08° 57 00′ Ear | FARSAINGEACHD = 32.09 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 54667 | BLIADHNA = 2010 | FÒN = + 41 91 | DUILLEAG = https://www.lugano.ch }} ‘S e [[baile]] mòr ann an ceann a deas [[An Eilbheis|na h-Eilbheis]] a th’ ann am '''Lugano''' ([[Gearmailtis]]: Lauis, [[Laideann]]: Luganum, Lombard: Lügàn, [[Rumantsch]]: Ligiaun). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turas ann an [[724]], ged an robh daoine a’ fuireach an seo o shean. Thathar dhen bheachd gur e ainm [[Ceilteach]] a th’ann, bhon fhacal Lug, Dia an uisge, neo fiù’s bhon Laideann lucus (coillte). Tha e suidhichte aig 315m os cionn ìre na [[Muir|mara]]<ref>[https://web.archive.org/web/20111130080453/http://population.mongabay.com/population/switzerland/2659836/lugano Mongabay]</ref> ri bruaich [[Loch Lugano]], anns an roinn ([[Eadailtis]]: ''Cantone'') Ticino, 154km air falbh bho [[Zürich]], 216km bho [[Geneva|Ghenève]] agus 156Km bho [[Berne|Bhern]], [[prìomh-bhaile]] na [[Dùthaich|dùthcha]].<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com Distance Calculator]</ref> Tha 54,667 duine a’ fuireach anns a’ bhaile, an 9mh baile na [[Dùthaich|dùthcha]] a-rèir àireamh-sluaigh.<ref>[https://web.archive.org/web/20120120174128/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-49 Bailtean na Cruinne]</ref> ‘S e Eadailtis an cànan a tha aig a’ mhòr-chuid dhe na daoine ann an Lugano. ==Eachdraidh== Bhuineadh am baile gu [[Poblachd Rhodàinia]] bho [[1802]] gu ruige [[1810]]. ==Daoine Ainmeil== *Giovanni Battista Discepoli ([[1590]] – [[1660]]): Dealbhadair. *Flavio Ambrosetti ([[1919]]: Ceòladair. *Mario Comensoli ([[1922]] – [[1993]]): Dealbhadair. *Aurelio Galfetti ([[1936]]): [[Ailtire]]. *Mattia Bonetti ([[1954]]): Dealbhadair chamara. == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean A-mach == * [https://web.archive.org/web/20230308162232/https://www4.ti.ch/ Riaghaltas na Roinne] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:An Eilbheis]] 2wlfc3nhmooytng5pq8iroko6cg1sf9 0 19644 584146 583902 2026-11-04T19:55:15Z CreagNamBathais 11992 ceangal briste a chàradh 584146 wikitext text/x-wiki {{Baile anns a' Ghearmailt | AINM = Karlsruhe | AINM_EILE = ''Kailsruh'' {{small|([[Francòinis a Deas]])}} | SEÒRSA = Cathair agus ceàrn bailteil | BRATACH = Flagge Karlsruhe.svg | LÙIREACH = DEU Karlsruhe COA.svg | LÙIREACH_LEUD = 75 | DEALBH = Karlsruhe_asv2022-10_img07_Schloss_Karlsruhe.jpg | GLACADH= Lùchairt Karlsruhe | MAPA GÀIDHLIG = (fèin-obrachail) | MAPA = | DÙTHAICH = (fèin-obrachail) | STÀIT = [[Faidhle:Flag of Baden-Württemberg.svg|22px]] [[Baden-Württemberg]] | SGÌRE-RIANACHD = Karlsruhe | CAIPSEAN = Suidheachadh anns a' Ghearmailt | TAOBH = right | Domhan-leud = 49.166667 | Domhan-fhad = 8.403889 | ÀRD-MHÈAR = Frank Mentrup | O_CHIONN = 2020<ref>[https://www.staatsanzeiger.de/wahl/oberbuergermeisterwahl-karlsruhe-2020/ ''Oberbürgermeisterwahl Karlsruhe 2020''] (sa Ghearmailtis) le Staatsanzeiger. Air inntrigeadh 21-02-2026.</ref> | FARSAINGEACHD = 173.46 | ÀIRDE = 115 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 309964 | BLIADHNA = 2023 | FÒN = +49 (0) 721 | CÒD-PUIST = 76131–76229 | CLÀRADH = KA | DUILLEAG = {{URL|http://www.karlsruhe.de}} }} ‘S e [[baile]] mòr air an àirde an iar-dheas [[A' Ghearmailt|na Gearmailte]] a th’ ann an '''Karlsruhe''', neo '''Carlsruhe''' roimhe sin ([[IPA]]: ˈkaɐ̯lsʁuːə'). Tha an t-ainm a’ ciallachadh 'fois Theàrlaich' sa [[Gearmailtis|Ghearmailtis]], leis gu bheil sgeul ann gun do dh'aisling Crìochair Teàrlaich III Uilleam Bhaden-Durlach mu lùchairt ùir a stèidheachadh airson a bhean a theàrnadh. Chaidh am baile a stèidheachadh ann am [[1715]] ri taobh Abhainn [[Rhein]] anns an stàit [[Baden-Württemberg|Bhaden-Württemberg]]. Tha am baile 526km air falbh bho [[Berlin|Bherlin]], [[Prìomh-bhaile|prìomh-bhaile]] na dùthcha, 253km bho [[München|Mhünchen]], 64km bho [[Stuttgart]] agus dìreach 27km bho [[Pforzheim]].<ref>[http://distancecalculator.globefeed.com Distance Calculator]</ref> Tha 288,917 daoine a' fuireach ann an Karlsruhe, leis gur e dàrna baile Bhaden-Württemberg agus an 21mh baile as motha anns an dùthaich.<ref>[https://web.archive.org/web/20120119001844/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&geo=-61 Bailtean na Cruinne]</ref> B' e am baile [[prìomh-bhaile]] [[Àrd-Dhiùcachd Bhaden]] eadar [[1803]] gu [[1918]]. Chaidh oilthigh a stèidheachadh an seo ann an [[1970]]. Tha Àrd-chùirt na Gearmailte air a stèidheachadh ann an Karlsruhe cuideachd. == Daoine ainmeil == * Karoline von Günderrode ([[1780]]–[[1806]]), [[Bàrd|bàrd]] romasach * [[Carl Benz]] ([[1844]]–[[1929]]), uidheam-[[Innleadair|innleadair]] agus innliche na chiad chàr * Hermann Billing ([[1867]]–[[1946]]), [[Ailtire|ailtire]] art nouveau * [[Richard Martin Willstatter]] ([[1872]]–[[1942]]), [[Ceimigear|ceimigear]] organach agus buannaiche Duais Nobel airson Ceimige 1915 * [[Hans Frank]] ([[1900]]–[[1946]]), eucoireach-cogaidh agus àrd-riaghladair [[A' Phòlainn|na Pòlainne]] fo fhor-ghlacadh [[A' Ghearmailt Nàsach|Nàsach]] == Bailtean co-cheangailte == * [[Faidhle:Flag of Brazil.svg|22px]] [[Brusque]], Braisil * [[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Halle (Saale)]], a' Ghearmailt<ref>[https://halle.de/kultur-tourismus/willkommen-in-halle/partnerstaedte/karlsruhe-deutschland ''Karlsruhe (Deutschland)''] (sa Ghearmailtis) le Comhairle Baile Halle (Saale). Air inntrigeadh 21-02-2026.</ref> * [[Faidhle:Flag of Russia.svg|22px]] [[Krasnodar]], an Ruis<ref>[https://www.krasnodar-karlsruhe.de/index.php/der-verein/vereinsgeschichte ''Karlsruhe - Krasnodar Freundschaftsgesellschaft e.V.''] (sa Ghearmailtis). Air inntrigeadh 21-02-2026.</ref> * [[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] [[Nancy]], an Fhraing<ref>{{iomradh lìon | url = https://www.karlsruhe.de/stadt-rathaus/weltweit-vernetzt/staedtepartnerschaften-der-stadt-karlsruhe/nancy | tiotal = Partnerstadt Nancy - Stadt der Wirtschaft und Kultur | cànan = Gearmailtis | foillsichear = Baile Karlsruhe | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-04 }}</ref> * [[Faidhle:Flag of England.svg|22px]] [[Nottingham]], Sasainn<ref>[https://www.karlsruhe.de/stadt-rathaus/weltweit-vernetzt/staedtepartnerschaften-der-stadt-karlsruhe/nottingham ''Partnerstadt Nottingham - Heimat von Rebellen, Pionieren und Robin Hood''] (sa Ghearmailtis) le Comhairle Karlsruhe</ref> * [[Faidhle:Flag of Romania.svg|22px]] [[Timișoara]], Romàinia<ref>[https://www.primariatm.ro/orase-infratite ''Orașe înfrățite''] le (san Romàinis) Primăria Municipiului Timişoara. Air inntrigeadh 21-02-2026.</ref> == Iomraidhean == <references/> == Ceanglaichean a-mach == * [https://web.archive.org/web/20110129223206/http://www.baden-wuerttemberg.de/en/index.html Riaghaltas Bhaden-Württemberg] * [http://www.rp-karlsruhe.de/servlet/PB/menu/1007482_l1/index.html Riaghaltas na Sgìre] {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt]] mu1eg3z2ndg9rvbsvil3a19jhpale2i 0 19778 584158 583441 2026-11-04T22:19:20Z Caoimhin 154 /* Ceanglaichean a-muigh */ 584158 wikitext text/x-wiki Tha eachdraidh nam '''faclairean Gàidhlig''' a' dol air ais gu toiseach na seachdamh linn deug agus b' ann aig toiseach na naoidheamh linn deug a bha [[foillseachadh]] nam faclairean aig àirde a ghnìomhachd. Cha robh uiread a dh'fhaclairean a' tighinn a-mach ann an clò a-rithist on àm sin, fiù san fhicheadamh linn. 'S e faclairean Gàidhlig gu Beurla a tha sa mhòrchuid dhiubh gu ruige seo. ==Na briathrachain== Mus robh faclairean fhèin ann, bha briathrachain ann, leabhraichean beaga a bha na b' fhaisge air liostaichean de dh'fhaclan na faclairean. Nochd a' chiad dhiubh ann an 1702 nuair a dh'fhoillsich an t-Urr. [[Robert Kirk]] liosta de dh'fhaclan mar leasachan dhan ''Scottish Historical Library'' aig [[William Nicolson]].<ref name="comp">[[Derick Thomson|Thomson, D.]] ''The Companion to Gaelic Scotland'' (1994) Gairm ISBN 1-871901-31-6</ref><ref>Nicolson, William. (1702) "The scottish historical library: containing a short view and character of most of the writers, records, registers, law-books, &c. Which may be serviceable to the undertakers of a general history of Scotland, down to the union of the two kingdoms in K. James the VI. By W. Nicolson, Arch-Deacon of Carlisle." London: printed for T. Childe, at the White Hart in St. Paul's Church-Yard, pp.334-346. </ref> Bha liostaichean na bu mhotha san leabhair aig [[Edward Lhuyd]], a' chiad duine a rinn [[rannsachadh blàir]] eadar 1699-1700, gu h-àraidh briathrachas [[Earra-Ghàidheal|Earra Ghàidheal]] is [[Siorrachd Inbhir Nis]], ged nach deach fhoillseachadh ach greis mhath 'na dhèidh sin. Dh'fhoillsich an [[Society in Scotland for Propagating Christian Knowledge]] leabhar air an robh ''Leabhar a Theagasc Ainminnin'' 40 bliadhna an dèidh sin ann an 1741, air a chruinneachadh le [[Alasdair mac Mhaighstir Alasdair]].<ref name=comp/> Loidhne-ama * 1702 "A Vocabulary of the Irish Dialect spoken by the Highlanders of Scotland" leis an Urr. Robert Kirk ann an ''The Scottish Historical Library'' le William Nicolson [https://www.google.co.uk/books/edition/The_Scottish_Historical_Library/Tf9seAvY4iIC?hl=en&gbpv=0 cruth digiteach] * 1699-1700 rannsachadh-blàir le Edward Lhuyd * 1741 ''Leabhar a Theagasc Ainminnin / A Galick an English vocabulary'' ==Faclairean== ===An 18mh is 19mh linn=== Cha do ràinig a' chiad fhìor fhaclair ach ann an 1780 nuair a dh'fhoillsich an t-Urr. [[Uilleam MacSheathain]] faclair air an robh ''Galic and English Dictionary'' ach bha cuid mhath dheth làn de dh'fhaclan [[Gaeilge]].<ref name=comp/> Ge-tà, cha b' fhada gus an do nochd an ''Nuadh Fhoclair Gaidhlig agus Beurla'' aig [[Raibeart MacPhàrlain]] ann an 1795.<ref name=comp/> Gu pongail deich bliadhna 'na dhèidh-sa, thug [[Peadar MacPhàrlain]] a bha 'na eadar-theangaiche de stuthan cràbhach a' chiad fhaclair a-mach a bha a' dol on Ghàidhlig gun Bheurla agus an caochladh slighe, an ''New English and Gaelic Vocabulary - Focalair Gaelig agus Beurla''.<ref name=comp/> Ged a stèidhich [[Comann Gàidhealtachd na h-Alba]] comataidh ann an 1806 gus faclair mòr fhoillseachadh, bha [[Raibeart Armstrong]] air thoiseach orra leis an ''Gaelic Dictionary'' ann an 1825, trì bliadhna mus do nochd am faclair aig a' Chomann ann an 1828 fon ainm ''Dictionarium Scoto-Celticum - A Dictionary of the Gaelic Language I & II''.<ref name=comp/><ref>''Dictionarium Scoto-Celticum - A Dictionary of the Gaelic Language'' Highland Society of Scotland 1828</ref> Nochd grunn fhaclairean eile ri linn sin, an ''Etymological Dictionary of the Gaelic Language'' aig [[Alasdair MacGilleBhàin]] 'nam measg ann an 1896, an aon fhoillseachadh d' a leithid airson na Gàidhlig gu ruige seo.<ref name=comp/> A bharrachd air sin, tha àireamh de dh'fhaclairean ann on àm seo nach deach am foillseachadh fhathast, can an ''Highland Gentleman's Dictionary'' a chaidh a chruinneachadh mun bhliadhna 1776 's a tha san leabharlann aig [[Ban-Iarla Chataibh]] an-dràsta.<ref name=comp/> Loidhne-ama * 1780 ''Galic and English Dictionary'' leis an Urr. Uilleam MacSheathain * 1795 ''Nuadh Fhoclair Gaidhlig agus Beurla'' le Raibeart MacPhàrlain * 1815 ''New English and Gaelic Vocabulary - Focalair Gaelig agus Beurla'' le Peadar MacPhàrlain * 1825 ''Gaelic Dictionary'' le Robert Armstrong * 1828 ''Dictionarium Scoto-Celticum - A Dictionary of the Gaelic Language I & II'' * 1831 ''Dictionary of the Gaelic Language'' leis an [[Tormod MacLeòid (Caraid nan Gaidheal)|Dr Tormod MacLeòid]] agus an Dr [[Daniel Mac an Deòir]] * 1832 ''Pronouncing Gaelic Dictionary'' le [[Niall MacAilpein]] * 1842 ''Gaelic-English Dictionary'' leis an Athair [[Eòghann MacEachainn]] (stèidhichte air an fhear aig MacLeòid ⁊ Mac an Deòir) * 1845 ''Pronouncing Gaelic Dictionary'' le rudan a chuir [[Iain MacCoinnich]] ris ===An 20mh linn=== [[Faidhle:Edward Dwelly.png|thumb|Eideard Dwelly ris a' chlò-bhualadh]] Thòisich an fhicheadamh linn le faclair mòr - am ''Faclair Gàidhlig 'us Beurla le Dealbhan'' aig [[Eideard Dwelly]]. Bha pàirt dheth stèidhichte air faclairean a bh' ann roimhe ach chuir Eideard mòran susbaint ris, an dà chuid o thùsan eile 's an obair rannsachaidh aige fhèin.<ref name=comp/> A dh'aindeoin aoise, 's e am faclair aig Eideard Dwelly am faclair as ùghdarrasaiche ann an saoghal na Gàidhlig fhathast. Nochd iomadh faclair na bu lugha na sin an dèidh an fhaclair aig Dwelly. Loidhne-ama * 1901 ''Illustrated Gaelic English Dictionary'' le [[Éideard Dwelly|Edward Dwelly]] (cuid dheth stèidhichte air an fhear aig MacLeòid ⁊ Mac an Deòir) * 1912 ''Am Briathrachan Beag'' le [[Calum MacPhàrlain]] * 1925 ''Gaelic Dictionary'' le [[Calum MacGilleFhinnein]] * 1932 ''Pronouncing Dictionary of Scottish Gaelic'' le [[Henry Dieckhoff|Henry Cyril Dieckhoff]] * 1958 ''Gaelic Words and Expressions from South Uist and Eriskay'' leis an Urr. Ailean MacDhòmhnaill * 1979 ''Abair Facail'', a pocket-dictionary le Iain MacDhòmhnaill agus Raghnall Renton * 1981 ''The New English-Gaelic Dictionary'' le [[Ruaraidh MacThòmais]] * 1991 ''Appendix to Dwelly's Gaelic-English Dictionary'' le [[Dùghlas Clyne]] (deasaiche) * 1991 ''Brìgh nam Facal'', faclair sgoile leis an Ollamh [[Richard Cox]] * 1993 ''The Modern Gaelic-English Dictionary'' le Robert C. Owen * 1998 ''Gaelic-English English-Gaelic Dictionary'', faclair pòcaid le [[Dougal Bochanan]] ===A' 21d linn=== Cha do nochd faclairean mòra an dèidh an fhaclair aig Dwelly gu toiseach na ciad linn ar fhichead nuair a nochd am faclair mòr ''Gaelic English Dictionary'' le Colin Mark ann an 2003.<ref>Mark, C. ''Gaelic English Dictionary'' (2003) Routledge ISBN 978-0415297608</ref> B' e am [[Am Faclair Beag|Faclair Beag]] a' chiad fhaclair mòr a tha a' dol an dà chuid on Ghàidhlig gun Bheurla agus on Bheurla gun Ghàidhlig. 'S e faclair air loidhne le [[Michael Bauer]] agus [[Uilleam MacDhonnchaidh]] a th' ann agus chaidh fhoillseachadh ann an dà cheum. Dh'fhoillsich iad tionndadh digiteach dhen fhaclair aig Dwelly an toiseach tràth ann an 2009 agus beagan as dèidh sin leis an fhaclair ùr as a bheil barrachd air 40,000 innteart a-nis. Loidhne-ama * 2001 ''The Essential English-Gaelic Dictionary'' le Aonghas MacBhatair * 2003 ''Gaelic English Dictionary'' le Colin Mark * 2004 ''Gaelic Dictionary (Teach Yourself)'' le Iain MacDhòmhnaill ⁊ Boyd Robastan * 2009 ''Dwelly-d'' agus ''Am Faclair Beag'', faclairean air loidhne le Michael Bauer agus Uilleam MacDhonnchaidh * 2011 ''Faclair na Sgoile'' le Stòrlann. ISBN: 9781907054037 ::- ùrachadh de Brìgh nam Facal le Cox. ==Faclairean sònraichte== A bharrachd air foillseachaidhean mu ainmean-àite, tha faclairean air cuspairean sònraichte glè ghann fhathast agus a' chuid mhòr dhiubh ag amas air an nàdar no briathrachas rianachd. Bha ''An Stòr-dàta Briathrachais'' 'na eisgeachd 's e a' cruinneachadh briathrachas teicnigeach o iomadh raon 's air fhoillseachadh le [[Sabhal Mòr Ostaig]]. ===Faclair eachdraidheil=== Chan eil faclair eachdraidheil ann fhathast, ged a tha Roinn na Ceiltis aig [[Oilthigh Ghlaschu]] air obair a dhèanamh air fear o chionn fhada 's air a bheil ''Faclair na Gàidhlig''. Loidhne-ama * 1883 ''The Gaelic Names of Plants'' le Iain Camshron * 1890 ''The Gaelic Names of Diseases and Diseased States'' le [[Camshron MacGilleÌosa]] * 1905 ''Gaelic Names of Beasts, Birds, Fishes, Insects, Reptiles etc.'' le Alasdair Forbais * 1989 ''Gaelic Names for Flowers and Plants'' le Dùghlas Clyne * 1993 ''An Stòr-dàta Briathrachais'' * 1999 ''Ainmean Gàidhlig Lusan - Gaelic Names of Plants'' le Joan Clark agus Iain MacDhòmhnaill * 2001 ''Faclair na Pàrlamaid'' * 2011 ''Dictionary for Local Government - Scottish Gaelic and English'', faclair air loidhne le [[Comhairle nan Eilean Siar]] * 2024 ''{{Interlanguage link|Faclair Gàidhlig na Fantasachd|ga|Faclair Gàidhlig na Fantasachd}}'' le Fañch_Bihan-Gallic ==Ceanglaichean a-muigh== * [http://www.teanga.info/faclair/ Faclairean Gàidhlig] - duilleag aig Sabhal Mòr Ostaig * [http://multidict.net/multidict/?sl=gd Faclairean Gàidhlig air loidhne tro Multidict] '''Faclairean fa leth air loidhne''' * [https://www.faclair.com Am Faclair Beag] * [https://www.teanga.info/gaidhlig/faclair/sbg/lorg.php An Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig] * [http://www.dwelly.info Tionndadh de Dwelly a ghabhas a rannsachadh] * [https://www.teanga.info/gaidhlig/faclair/bb/ Am Briathrachan Beag] le [[Calum MacPhàrlain]] '''WebArchive''' (ìomhaighean de dhuilleagan) * [http://www.archive.org/details/dictionariumgael01high Tionndadh digiteach dhen Dictionarium Scoto-Celticum Vol I] * [http://www.archive.org/details/dictionariumgael02high Tionndadh digiteach dhen Dictionarium Scoto-Celticum Vol II] * [http://www.archive.org/details/illustratedgaeli01dweluoft Tionndadh digiteach dhen fhaclair aig Dwelly] '''Pròiseact''' * [https://web.archive.org/web/20150320083118/http://www.faclair.ac.uk/ Faclair na Gàidhlig] ==Tùsan== <references/> [[Roinn-seòrsa:Leabhraichean Gàidhlig]] [[Roinn-seòrsa:Litreachas na Gàidhlig]] pgsds0o1wssaqz0few92w9zxw6au0nh 0 20081 584154 584136 2026-11-04T22:09:27Z Caoimhin 154 /* 1994 */ 584154 wikitext text/x-wiki [[Faidhle:LibreOffice startcentre.png|thumb|An sgrìn mhòr ann an [[LibreOffice]]]] 'S e [[bathar-bog]] a tha sa [[a' Ghàidhlig|Ghàidhlig]] no a chuireas taic ri cleachdadh na ionnsachadh na Gàidhlig a th' ann am '''bathar-bog Gàidhlig''' (no ''Scottish Gaelic software'' sa [[Beurla|Bheurla]]). 'S e gu h-àraidh faclairean agus bathar-bog le còd saor a nochd gu ruige seo. ==Eachdraidh== A-rèir coltais b’ e am faclair air loidhne an [http://www2.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/sbg/lorg.php Stòr-dàta Briathrachais], air an làraich-lìn aig [[Sabhal Mór Ostaig]] ann an 1994, a’ chiad ghoireas mór coimpiutaireachd na Gàidhlig a bha ri fhaighinn a-riamh, agus a’ chiad ghoireas a bha ri fhaighinn air an Eadarlìon. Agus chaidh am faclair freumh-eòlais aig MacBheathain a chur air an Eadarlìon caran aig an aon àm mar fhaclair air-loidhne, aig [http://www.ceantar.org/Dicts/search.html ceantar.org] ann an California le teacsa a fhuaireadh bho SMO. Beagan as dèidh sin, nochd [[Opera]], am brabhsair-lìn.<ref>[[Michael Bauer]], [[Roibeard Ó Maolalaigh]] ⁊ Rob Wherrett [https://web.archive.org/web/20120805112813/http://www.gaidhlig.org.uk/bord/en/our-work/research.html ''Survey of Gaelic Corpus Technology'']</ref> Cha do nochd prògraman cumanta eile ach greis mhath ’nan déidh, can [[OpenOffice.org|OpenOffice]] ann an 2004 no [[Firefox]] ann an 2010. ==Loidhne-ama== [[Faidhle:Opera browser icon by samfamous.png|thumb|Suaicheantas Opera]] On a nochd an Stòr-dàta, tha iomadh goireas eile air nochdadh: ===1994=== * [https://www.teanga.info/gaidhlig/faclair/sbg/ An Stòr-dàta Briathrachais]; faclair air loidhne * Faclair MhicBheathain ''(MacBain)''; faclair freumh-eòlais, aig ceantar.org ===2000=== * [http://www.opera.com/ Opera]; [[brabhsair|brabhsair-lìn]] ===2001=== * Faclair na Pàrlamaid; faclair ann an clò is air loidhne (’na thàmh, ach ri fhaighinn tro [https://multidict.net/multidict/?sl=en&tl=gd&dict=Riaghaltas Multidict]) * Google (cuid dheth slighe a' phròiseict Google In Your Language a tha air a bhith 'na thàmh a-mach i 2012) ===2002=== * [https://www3.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/bb/ Am Briathrachan Beag]; faclair bho 1912 ri fhaighinn air-loidhne * [http://www.evertype.com/software/macgaidhealspell/ GaidhealSpell]; [[dearbhair-litreachaidh]] * [http://www.google.com/webhp?hl=gd Google]; [[einnsean-luirg]] * [http://www.ling.lancs.ac.uk/biml/ LER-BIML]; [[còrpas]] ===2003=== [[Faidhle:Mozilla Firefox 3.5 logo.png|thumb|Suaicheantas Mozilla Firefox]] * Uicipeid na Gàidhlig; leabhar mòr-eòlais air loidhne ===2004=== * [http://www.openoffice.org/gd/ OpenOffice]; prògraman oifis. Chaidh a sgaoileadh a' chiad turas ann an 2004 agus nochd ùrachaidhean gu ruige 2009 (tionndadh 3.0.1) ach bha e 'na thàmh an uairsin. Às dèidh dhan [[Apache Software Foundation]] a ghabhail os làimh, chaidh ùrachadh leis an sgioba a tha os cionn [[LibreOffice]] agus ath-sgaoileadh sa Ghearran 2013 (tionndadh 3.4.1) ===2005=== * [http://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki MediaWiki]; bathar-bog a bheir cothrom dhut uicipeid a ruith ===2006=== * [https://web.archive.org/web/20091206044923/http://www.ltscotland.org.uk/gaidhlig/taic/goireaseile/gaelspell.asp An Dearbhair (LTS)]; dearbhair-litreachaidh ===2007=== * [https://web.archive.org/web/20090205170058/http://abairthusa.ning.com/ AbairThusa]; [[lìonra sòisealta]] a chaidh à bith ann an 2012 agus a thill ann an 2014 * [http://www.anseotal.org.uk An Seotal]; faclair air loidhne * [http://www.penfriend.biz/ Penfriend]; prògram taic-sgrìobhaidh ===2008=== * [https://www.phpbb.com/ phpBB]; bathar-bog fhòraman-lìn, chaidh sgaoileadh oifigeach a dhèanamh dheth ann an 2014 * [https://multidict.net/multidict/ Multidict]; gluasad gu furasta eadar gach faclair Gàidhlig a tha air-loidhne * [https://multidict.net/wordlink/ WordLink]; goireas a cheanglas duilleag Eadarlìn facal-air-an-fhacal ri faclairean tro Multidict ===2009=== * [https://www.dwelly.info Dwelly-d]; faclair air loidhne * [https://www.faclair.com/ Am Faclair Beag]; faclair air loidhne * MyGaelic.com; lìonra sòisealta a chaidh à bith ann an 2012 ===2010=== [[Faidhle:Wordpress.svg|thumb|Suaicheantas WordPress]] * [https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/scottish-gaelic-spell-checker/ An Dearbhair Beag (Mozilla)]; dearbhair-litreachaidh * [http://extensions.libreoffice.org/extension-center/an-dearbhair-beag-scottish-gaelic-spellchecker An Dearbhair Beag (LibreOffice/OpenOffice)]; dearbhair-litreachaidh * [http://www.mozilla.org/gd Mozilla Firefox]; brabhsair-lìn * [http://www.mozillamessaging.com/gd/thunderbird/ Mozilla Thunderbird]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; prògram puist-d ===2011=== * Faclair airson Riaghaltas Ionadail (< Faclair na Pàrlamaid) (’na thàmh, ach ri fhaighinn tro [https://multidict.net/multidict/?sl=en&tl=gd&dict=Riaghaltas Multidict]) * [http://learngaelic.net/dictionary/ Faclair LearnGaelic]; faclair air loidhne (stèidhichte air an Fhaclair Bheag) * [http://freeciv.wikia.com/wiki/Main_Page Freeciv]; geama * [http://community.joomla.org/translations/joomla-16-translations.html Joomla!]; siostam rianachd susbaint * [http://gd.libreoffice.org/ LibreOffice]; prògraman oifis * [http://www.mozilla.org/projects/calendar/lightning/ Mozilla Lightning]; mìosachan [[Faidhle:Vlc mediaplayer 0.9.8a runing on KDE 4.2.1 with fedora 10.png|thumb|right|250px|VLC air KDE Plasma Desktop]] * My Opera Mail; post-d air loidhne, chaidh e à bith ann an 2014 * [http://www.opera.com/mobile/ Opera Mini]; brabhsair-lìn * [https://web.archive.org/web/20120620153628/http://scrabble.game-server.cc/wiki/index.php/Main_Page/gd Scrabble3D]; geama * [https://web.archive.org/web/20130120233700/http://gd.lichess.org/ Lichess]; geama [[Tàileasg|tàileisg]] * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/tetris/index.php Tetris]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/crochadair/ An Crochadair]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/matamataigs/ Geama Matamataigs]; geama brabhsair * [https://web.archive.org/web/20210301080230/http://akerbeltz.org/index.php?title=IG%C3%A0idhlig#Firefox_Mobile Firefox Mobile] (sgaoileadh neo-oifigeil dhen ''nightly build "Aurora"'') ===2012=== * [http://userscripts-mirror.org/scripts/show/126511 Facebook User Script] * [[Skype]]; VoIP (sgaoileadh neo-oifigeach) * [https://web.archive.org/web/20120404043112/http://gd.wordpress.com/ WordPress.com]; [[Bloga|bathar-bog blogachaidh]] * [http://gd.wordpress.org WordPress.org]; bathar-bog blogachaidh * [http://www.opencart.com/index.php?route=extension/extension/info&extension_id=18448&path=2&filter_search=gaelic pacaid cànain airson OpenCart]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; bathar-bog malairt-lìn * [http://www.videolan.org/vlc/index.gd.html VLC Media Player]; cluicheadair faidhlichean fuaime, video, rèidio is msaa * [http://sourceforge.net/projects/freefilesync/ FreeFileSync]; prògram a shioncronaicheas lethbhreacan-glèidhidh * [http://www.outlook.com Outlook.com]; bathar ùr aig [[Microsoft]] a thig an àite Hotmail * [[Adaptxt]]; aplacaid airson teacsadh ro-innseach air fònaichean Android is iOS (a-mach o iOS8, chaidh a-mach a bith deireadh 2015) * [[Windows|Windows 8]] (a-mach o 11 dhen Dùbhlachd), a' gabhail a-steach [[Internet Explorer|Internet Explorer 10]], mar [http://windows.microsoft.com/en-US/windows/language-packs#lptabs=win8 phacaid cànain] * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/longan/ Longan-cogaidh]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/leacan/ Leacan]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/leumadair/ Leumadairean]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/foram/viewtopic.php?f=28&t=2402 Pingus]; geama (sgaoileadh neo-oifigeach) * [http://megaglest.org/ Megaglest]; geama * [http://www.wesnoth.org/ The Battle for Wesnoth]; geama (chan eil an t-eadar-theangachadh coileanta fhathast) * [http://supertuxkart.sourceforge.net/ SuperTuxKart]; geama * [https://multidict.net/clilstore Clilstore]; a’ leigeil do thidsearan bhideo no fuaim le tar-sgrìobhadh a chur air loidhne, gach facal ceangailte ri faclairean tro [https://multidict.net/multidict Multidict] ===2013=== * [http://www.foramnagaidhlig.net/foram/viewtopic.php?f=28&t=2518 TuxPaint]; prògram peantaidh dhan chlann * [http://www.frogatto.com/ Frogatto & Friends]; a' chiad gheama ''jump 'n run'' a bha a-riamh ann an Gàidhlig * [https://web.archive.org/web/20131103193923/http://www.openttd.org/en/ Open Transport Tycoon Deluxe]; geama atharrais a leigeas leat lìonra còmhdhalach a thogail * [http://office.microsoft.com/en-gb/downloads/office-language-interface-pack-lip-downloads-HA001113350.aspx Office 2013]; pacaid cànain airson Microsoft Office 2013. Tha Office 365 ann an Gàidhlig a-nis cuideachd ach chan eil feum air pacaid. * [https://duckduckgo.com/&kad=gd_GB DuckDuckGo]; einnsean-luirg * [http://www.ubuntu.com/ Ubuntu 13.10] agus [https://www.linuxmint.com/ Linux Mint]; siostam-obrachaidh. Nochd a' chiad eadar-theangachadh roimhe seo ach chaidh an tionndadh ceartaichte fhoillseachadh san Dàmhair 2013. * [http://gcompris.net GCompris], sreath de gheamannan is cleasan foghlaim do chlann eadar aois 2 is 10 * [http://flarerpg.org/ Flare], geama RPG air nòs ''Dungeons & Dragons'' ===2014=== * [https://jitsi.org/ Jitsi (SIP Communicator)]; prògram conaltraidh air nòs [[Skype]] * [http://www.pokerth.net/ PokerTH]; geama poker * [http://www.jrsoftware.org/isinfo.php Inno Setup]; stàlaichear bathair-bhog * [http://www.tinymce.com/ TinyMCE]; deasaichear WYSIWYG * [http://www.reddit.com reddit]; lìonra sòisealta airson naidheachdan * [http://www.webfeud.com/wf/index.html Webfeud]; geama fhaclan * [http://neverball.org/ Neverball ⁊ Neverputt]; geama * [http://www.gimp.org/ GIMP]; deasaiche grafaigeachd * [http://www.pdfforge.org/ PDFCreator]; prògram a chruthaicheas faidhlichean [[PDF]] * [http://www.nongnu.org/enigma/ Enigma]; geama thòimhseachan is ro-innleachd * [http://play0ad.com/ 0 A.D.]; geama ro-innleachd fìor-ùine (RTS) * [https://web.archive.org/web/20240120174943/https://dasg.ac.uk/ [[Dachaigh airson Stòras na Gàidhlig]]]; corpas ===2015=== * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.madmachine.wordumzgaelic Wordumz Gaelic]; geama fhaclan dha fònaichean-tapaidh * [http://www.microsoft.com/gd-GB/download/details.aspx?id=35400 Microsoft Office Proofing Tools 2013 - Gàidhlig] * [http://www.callscotland.org.uk/blog/filte-gu-ceitidh-a-chiad-guth-gidhlig-airson-coimpiutair/ Ceitidh: Guth teacsa 'na chainnt airson na Gàidhlig]<ref>[http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35357760 BBC Naidheachdan 2016-01-19: Fàilte air Ceitidh]</ref> * [https://scratch.mit.edu/ Scratch]; cànan prògramachaidh don chlann is òigridh a tha 'ga chleachdadh sna sgoiltean * [http://pioneerspacesim.net/ Pioneer]; geama dàna-thuras an fhànais * [https://www.enigmail.net/ Enigmail]; tuilleadan airson Thunderbird is Seamonkey gus puist-d a chrioptachadh * [https://translate.google.com/ Google Translate]; inneal eadar-theangachaidh * [http://www.intergaelic.com/ Intergaelic]; faclair is inneal eadar-theangachaidh o Ghàidhlig na h-Alba gu Gàidhlig na h-Èireann ===2016=== * [http://www.foramnagaidhlig.net/foram/viewtopic.php?f=28&t=2979 Enigmail]; crioptachadh puist-d * [https://web.archive.org/web/20170326011109/https://wl.widelands.org/ Widelands]; geama ro-innleachd togail fìor-ama * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.touchtype.swiftkey&hl=en Swiftkey]; meur-chlàr airson Android * [https://www.teanga.info/sruth/ An Sruth]; Stòr-dàta de ghnàthasan-cainnte Gàidhlig-Gaeilge * [https://www.teanga.info/bunadas/ Bunadas]; Stòr-dàta ann an cruth lìonra de dh’fhaclan co-dhàimheil sna cànanan Ind-Eòrpach, gu h-àraid sna cànanan ceilteacha ===2017=== * [http://stellarium.org/gd/ Stellarium]; amharc-lann phlanaidean * [https://shotcut.org/ Shotcut]; deasaiche video * [https://minecraft.net/realms/ Minecraft Realms]; geama togalach ann an saoghal fosgailte ===2018=== * [https://flarerpg.org/ Flare - Empyrean Campaign]; geama riochd-chluiche action 2D a tha caran coltach ri Diablo * [https://musescore.org/ MuseScore]; prògram ceòl-sgrìobhaidh * [https://web.archive.org/web/20210716061614/https://acmepjz.github.io/meandmyshadow/ Me & My Shadow]; geama tòimhseachain ===2019=== * Eadar-aghaidh Gàidhlig aig [https://multidict.net/multidict/?hl=gd Multidict], [https://multidict.net/wordlink/?hl=gd Wordlink], [https://multidict.net/clilstore/?hl=gd Clilstore], agus [https://web.archive.org/web/20210921223728/https://www3.smo.uhi.ac.uk/teanga/bunadas/?hl=gd Bunadas] * [https://valyriatear.blogspot.com/ Valryia Tear]; geama cluich mas fhìor (RPG) air stoidhle Sheapanach 2D airson aon chluicheadair le sgeulachd ann an saoghal meadhan-aoiseach * [https://readcoop.eu Transkribus]; modail Gàidhlig airson aithneachadh làmh-sgrìobhaidh ===2020=== * [http://www.emhsoft.com/singularity/ Endgame: Singularity]; geama atharrais air fìor-inntinn fhuadain ===2021=== * [https://obsproject.com/ OBS Studio]; prògram airson clàradh video agus sruthadh beò * [https://web.archive.org/web/20210916075409/https://www.garg.ed.ac.uk/gd/index An GOCair]; prògram a thionndaidheas litreachadh ro-GhOC na litreachadh GOC (gu ìre) * [https://web.archive.org/web/20210916103051/https://www.garg.ed.ac.uk/asr_demo ASR Gàidhlig]; bathar bog a thionndaidheas cainnt na theacsa (tionndadh beta/deuchainneach) ==Faic cuideachd== *[[Bathar-bog]] *[[Bathar-cruaidh]] ==Ceanglaichean dhan taobh a-muigh== * [https://www.iGaidhlig.net iGàidhlig], làrach a tha a' cruinneachadh fiosrachadh mu bhathar-bog Gàidhlig * [http://www.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/gaidhlig.html#coimpiutair Goireasan coimpiutaireachd aig Sabhal Mòr Ostaig] * [http://www.foramnagaidhlig.net/index.php?page=38 Geamannan air Fòram na Gàidhlig] ==Tùsan== <references/> {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Bathar-bog]] [[Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd]] [[Roinn-seòrsa:Gàidhlig]] da1isr2apqsiuv80elzepy1rm6glmp2 584155 584154 2026-11-04T22:10:41Z Caoimhin 154 /* 2002 */ 584155 wikitext text/x-wiki [[Faidhle:LibreOffice startcentre.png|thumb|An sgrìn mhòr ann an [[LibreOffice]]]] 'S e [[bathar-bog]] a tha sa [[a' Ghàidhlig|Ghàidhlig]] no a chuireas taic ri cleachdadh na ionnsachadh na Gàidhlig a th' ann am '''bathar-bog Gàidhlig''' (no ''Scottish Gaelic software'' sa [[Beurla|Bheurla]]). 'S e gu h-àraidh faclairean agus bathar-bog le còd saor a nochd gu ruige seo. ==Eachdraidh== A-rèir coltais b’ e am faclair air loidhne an [http://www2.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/sbg/lorg.php Stòr-dàta Briathrachais], air an làraich-lìn aig [[Sabhal Mór Ostaig]] ann an 1994, a’ chiad ghoireas mór coimpiutaireachd na Gàidhlig a bha ri fhaighinn a-riamh, agus a’ chiad ghoireas a bha ri fhaighinn air an Eadarlìon. Agus chaidh am faclair freumh-eòlais aig MacBheathain a chur air an Eadarlìon caran aig an aon àm mar fhaclair air-loidhne, aig [http://www.ceantar.org/Dicts/search.html ceantar.org] ann an California le teacsa a fhuaireadh bho SMO. Beagan as dèidh sin, nochd [[Opera]], am brabhsair-lìn.<ref>[[Michael Bauer]], [[Roibeard Ó Maolalaigh]] ⁊ Rob Wherrett [https://web.archive.org/web/20120805112813/http://www.gaidhlig.org.uk/bord/en/our-work/research.html ''Survey of Gaelic Corpus Technology'']</ref> Cha do nochd prògraman cumanta eile ach greis mhath ’nan déidh, can [[OpenOffice.org|OpenOffice]] ann an 2004 no [[Firefox]] ann an 2010. ==Loidhne-ama== [[Faidhle:Opera browser icon by samfamous.png|thumb|Suaicheantas Opera]] On a nochd an Stòr-dàta, tha iomadh goireas eile air nochdadh: ===1994=== * [https://www.teanga.info/gaidhlig/faclair/sbg/ An Stòr-dàta Briathrachais]; faclair air loidhne * Faclair MhicBheathain ''(MacBain)''; faclair freumh-eòlais, aig ceantar.org ===2000=== * [http://www.opera.com/ Opera]; [[brabhsair|brabhsair-lìn]] ===2001=== * Faclair na Pàrlamaid; faclair ann an clò is air loidhne (’na thàmh, ach ri fhaighinn tro [https://multidict.net/multidict/?sl=en&tl=gd&dict=Riaghaltas Multidict]) * Google (cuid dheth slighe a' phròiseict Google In Your Language a tha air a bhith 'na thàmh a-mach i 2012) ===2002=== * [https://www.teanga.info/gaidhlig/faclair/bb/ Am Briathrachan Beag]; faclair bho 1912 ri fhaighinn air-loidhne * [http://www.evertype.com/software/macgaidhealspell/ GaidhealSpell]; [[dearbhair-litreachaidh]] * [http://www.google.com/webhp?hl=gd Google]; [[einnsean-luirg]] * [http://www.ling.lancs.ac.uk/biml/ LER-BIML]; [[còrpas]] ===2003=== [[Faidhle:Mozilla Firefox 3.5 logo.png|thumb|Suaicheantas Mozilla Firefox]] * Uicipeid na Gàidhlig; leabhar mòr-eòlais air loidhne ===2004=== * [http://www.openoffice.org/gd/ OpenOffice]; prògraman oifis. Chaidh a sgaoileadh a' chiad turas ann an 2004 agus nochd ùrachaidhean gu ruige 2009 (tionndadh 3.0.1) ach bha e 'na thàmh an uairsin. Às dèidh dhan [[Apache Software Foundation]] a ghabhail os làimh, chaidh ùrachadh leis an sgioba a tha os cionn [[LibreOffice]] agus ath-sgaoileadh sa Ghearran 2013 (tionndadh 3.4.1) ===2005=== * [http://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki MediaWiki]; bathar-bog a bheir cothrom dhut uicipeid a ruith ===2006=== * [https://web.archive.org/web/20091206044923/http://www.ltscotland.org.uk/gaidhlig/taic/goireaseile/gaelspell.asp An Dearbhair (LTS)]; dearbhair-litreachaidh ===2007=== * [https://web.archive.org/web/20090205170058/http://abairthusa.ning.com/ AbairThusa]; [[lìonra sòisealta]] a chaidh à bith ann an 2012 agus a thill ann an 2014 * [http://www.anseotal.org.uk An Seotal]; faclair air loidhne * [http://www.penfriend.biz/ Penfriend]; prògram taic-sgrìobhaidh ===2008=== * [https://www.phpbb.com/ phpBB]; bathar-bog fhòraman-lìn, chaidh sgaoileadh oifigeach a dhèanamh dheth ann an 2014 * [https://multidict.net/multidict/ Multidict]; gluasad gu furasta eadar gach faclair Gàidhlig a tha air-loidhne * [https://multidict.net/wordlink/ WordLink]; goireas a cheanglas duilleag Eadarlìn facal-air-an-fhacal ri faclairean tro Multidict ===2009=== * [https://www.dwelly.info Dwelly-d]; faclair air loidhne * [https://www.faclair.com/ Am Faclair Beag]; faclair air loidhne * MyGaelic.com; lìonra sòisealta a chaidh à bith ann an 2012 ===2010=== [[Faidhle:Wordpress.svg|thumb|Suaicheantas WordPress]] * [https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/scottish-gaelic-spell-checker/ An Dearbhair Beag (Mozilla)]; dearbhair-litreachaidh * [http://extensions.libreoffice.org/extension-center/an-dearbhair-beag-scottish-gaelic-spellchecker An Dearbhair Beag (LibreOffice/OpenOffice)]; dearbhair-litreachaidh * [http://www.mozilla.org/gd Mozilla Firefox]; brabhsair-lìn * [http://www.mozillamessaging.com/gd/thunderbird/ Mozilla Thunderbird]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; prògram puist-d ===2011=== * Faclair airson Riaghaltas Ionadail (< Faclair na Pàrlamaid) (’na thàmh, ach ri fhaighinn tro [https://multidict.net/multidict/?sl=en&tl=gd&dict=Riaghaltas Multidict]) * [http://learngaelic.net/dictionary/ Faclair LearnGaelic]; faclair air loidhne (stèidhichte air an Fhaclair Bheag) * [http://freeciv.wikia.com/wiki/Main_Page Freeciv]; geama * [http://community.joomla.org/translations/joomla-16-translations.html Joomla!]; siostam rianachd susbaint * [http://gd.libreoffice.org/ LibreOffice]; prògraman oifis * [http://www.mozilla.org/projects/calendar/lightning/ Mozilla Lightning]; mìosachan [[Faidhle:Vlc mediaplayer 0.9.8a runing on KDE 4.2.1 with fedora 10.png|thumb|right|250px|VLC air KDE Plasma Desktop]] * My Opera Mail; post-d air loidhne, chaidh e à bith ann an 2014 * [http://www.opera.com/mobile/ Opera Mini]; brabhsair-lìn * [https://web.archive.org/web/20120620153628/http://scrabble.game-server.cc/wiki/index.php/Main_Page/gd Scrabble3D]; geama * [https://web.archive.org/web/20130120233700/http://gd.lichess.org/ Lichess]; geama [[Tàileasg|tàileisg]] * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/tetris/index.php Tetris]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/crochadair/ An Crochadair]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/matamataigs/ Geama Matamataigs]; geama brabhsair * [https://web.archive.org/web/20210301080230/http://akerbeltz.org/index.php?title=IG%C3%A0idhlig#Firefox_Mobile Firefox Mobile] (sgaoileadh neo-oifigeil dhen ''nightly build "Aurora"'') ===2012=== * [http://userscripts-mirror.org/scripts/show/126511 Facebook User Script] * [[Skype]]; VoIP (sgaoileadh neo-oifigeach) * [https://web.archive.org/web/20120404043112/http://gd.wordpress.com/ WordPress.com]; [[Bloga|bathar-bog blogachaidh]] * [http://gd.wordpress.org WordPress.org]; bathar-bog blogachaidh * [http://www.opencart.com/index.php?route=extension/extension/info&extension_id=18448&path=2&filter_search=gaelic pacaid cànain airson OpenCart]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; bathar-bog malairt-lìn * [http://www.videolan.org/vlc/index.gd.html VLC Media Player]; cluicheadair faidhlichean fuaime, video, rèidio is msaa * [http://sourceforge.net/projects/freefilesync/ FreeFileSync]; prògram a shioncronaicheas lethbhreacan-glèidhidh * [http://www.outlook.com Outlook.com]; bathar ùr aig [[Microsoft]] a thig an àite Hotmail * [[Adaptxt]]; aplacaid airson teacsadh ro-innseach air fònaichean Android is iOS (a-mach o iOS8, chaidh a-mach a bith deireadh 2015) * [[Windows|Windows 8]] (a-mach o 11 dhen Dùbhlachd), a' gabhail a-steach [[Internet Explorer|Internet Explorer 10]], mar [http://windows.microsoft.com/en-US/windows/language-packs#lptabs=win8 phacaid cànain] * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/longan/ Longan-cogaidh]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/leacan/ Leacan]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/leumadair/ Leumadairean]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/foram/viewtopic.php?f=28&t=2402 Pingus]; geama (sgaoileadh neo-oifigeach) * [http://megaglest.org/ Megaglest]; geama * [http://www.wesnoth.org/ The Battle for Wesnoth]; geama (chan eil an t-eadar-theangachadh coileanta fhathast) * [http://supertuxkart.sourceforge.net/ SuperTuxKart]; geama * [https://multidict.net/clilstore Clilstore]; a’ leigeil do thidsearan bhideo no fuaim le tar-sgrìobhadh a chur air loidhne, gach facal ceangailte ri faclairean tro [https://multidict.net/multidict Multidict] ===2013=== * [http://www.foramnagaidhlig.net/foram/viewtopic.php?f=28&t=2518 TuxPaint]; prògram peantaidh dhan chlann * [http://www.frogatto.com/ Frogatto & Friends]; a' chiad gheama ''jump 'n run'' a bha a-riamh ann an Gàidhlig * [https://web.archive.org/web/20131103193923/http://www.openttd.org/en/ Open Transport Tycoon Deluxe]; geama atharrais a leigeas leat lìonra còmhdhalach a thogail * [http://office.microsoft.com/en-gb/downloads/office-language-interface-pack-lip-downloads-HA001113350.aspx Office 2013]; pacaid cànain airson Microsoft Office 2013. Tha Office 365 ann an Gàidhlig a-nis cuideachd ach chan eil feum air pacaid. * [https://duckduckgo.com/&kad=gd_GB DuckDuckGo]; einnsean-luirg * [http://www.ubuntu.com/ Ubuntu 13.10] agus [https://www.linuxmint.com/ Linux Mint]; siostam-obrachaidh. Nochd a' chiad eadar-theangachadh roimhe seo ach chaidh an tionndadh ceartaichte fhoillseachadh san Dàmhair 2013. * [http://gcompris.net GCompris], sreath de gheamannan is cleasan foghlaim do chlann eadar aois 2 is 10 * [http://flarerpg.org/ Flare], geama RPG air nòs ''Dungeons & Dragons'' ===2014=== * [https://jitsi.org/ Jitsi (SIP Communicator)]; prògram conaltraidh air nòs [[Skype]] * [http://www.pokerth.net/ PokerTH]; geama poker * [http://www.jrsoftware.org/isinfo.php Inno Setup]; stàlaichear bathair-bhog * [http://www.tinymce.com/ TinyMCE]; deasaichear WYSIWYG * [http://www.reddit.com reddit]; lìonra sòisealta airson naidheachdan * [http://www.webfeud.com/wf/index.html Webfeud]; geama fhaclan * [http://neverball.org/ Neverball ⁊ Neverputt]; geama * [http://www.gimp.org/ GIMP]; deasaiche grafaigeachd * [http://www.pdfforge.org/ PDFCreator]; prògram a chruthaicheas faidhlichean [[PDF]] * [http://www.nongnu.org/enigma/ Enigma]; geama thòimhseachan is ro-innleachd * [http://play0ad.com/ 0 A.D.]; geama ro-innleachd fìor-ùine (RTS) * [https://web.archive.org/web/20240120174943/https://dasg.ac.uk/ [[Dachaigh airson Stòras na Gàidhlig]]]; corpas ===2015=== * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.madmachine.wordumzgaelic Wordumz Gaelic]; geama fhaclan dha fònaichean-tapaidh * [http://www.microsoft.com/gd-GB/download/details.aspx?id=35400 Microsoft Office Proofing Tools 2013 - Gàidhlig] * [http://www.callscotland.org.uk/blog/filte-gu-ceitidh-a-chiad-guth-gidhlig-airson-coimpiutair/ Ceitidh: Guth teacsa 'na chainnt airson na Gàidhlig]<ref>[http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35357760 BBC Naidheachdan 2016-01-19: Fàilte air Ceitidh]</ref> * [https://scratch.mit.edu/ Scratch]; cànan prògramachaidh don chlann is òigridh a tha 'ga chleachdadh sna sgoiltean * [http://pioneerspacesim.net/ Pioneer]; geama dàna-thuras an fhànais * [https://www.enigmail.net/ Enigmail]; tuilleadan airson Thunderbird is Seamonkey gus puist-d a chrioptachadh * [https://translate.google.com/ Google Translate]; inneal eadar-theangachaidh * [http://www.intergaelic.com/ Intergaelic]; faclair is inneal eadar-theangachaidh o Ghàidhlig na h-Alba gu Gàidhlig na h-Èireann ===2016=== * [http://www.foramnagaidhlig.net/foram/viewtopic.php?f=28&t=2979 Enigmail]; crioptachadh puist-d * [https://web.archive.org/web/20170326011109/https://wl.widelands.org/ Widelands]; geama ro-innleachd togail fìor-ama * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.touchtype.swiftkey&hl=en Swiftkey]; meur-chlàr airson Android * [https://www.teanga.info/sruth/ An Sruth]; Stòr-dàta de ghnàthasan-cainnte Gàidhlig-Gaeilge * [https://www.teanga.info/bunadas/ Bunadas]; Stòr-dàta ann an cruth lìonra de dh’fhaclan co-dhàimheil sna cànanan Ind-Eòrpach, gu h-àraid sna cànanan ceilteacha ===2017=== * [http://stellarium.org/gd/ Stellarium]; amharc-lann phlanaidean * [https://shotcut.org/ Shotcut]; deasaiche video * [https://minecraft.net/realms/ Minecraft Realms]; geama togalach ann an saoghal fosgailte ===2018=== * [https://flarerpg.org/ Flare - Empyrean Campaign]; geama riochd-chluiche action 2D a tha caran coltach ri Diablo * [https://musescore.org/ MuseScore]; prògram ceòl-sgrìobhaidh * [https://web.archive.org/web/20210716061614/https://acmepjz.github.io/meandmyshadow/ Me & My Shadow]; geama tòimhseachain ===2019=== * Eadar-aghaidh Gàidhlig aig [https://multidict.net/multidict/?hl=gd Multidict], [https://multidict.net/wordlink/?hl=gd Wordlink], [https://multidict.net/clilstore/?hl=gd Clilstore], agus [https://web.archive.org/web/20210921223728/https://www3.smo.uhi.ac.uk/teanga/bunadas/?hl=gd Bunadas] * [https://valyriatear.blogspot.com/ Valryia Tear]; geama cluich mas fhìor (RPG) air stoidhle Sheapanach 2D airson aon chluicheadair le sgeulachd ann an saoghal meadhan-aoiseach * [https://readcoop.eu Transkribus]; modail Gàidhlig airson aithneachadh làmh-sgrìobhaidh ===2020=== * [http://www.emhsoft.com/singularity/ Endgame: Singularity]; geama atharrais air fìor-inntinn fhuadain ===2021=== * [https://obsproject.com/ OBS Studio]; prògram airson clàradh video agus sruthadh beò * [https://web.archive.org/web/20210916075409/https://www.garg.ed.ac.uk/gd/index An GOCair]; prògram a thionndaidheas litreachadh ro-GhOC na litreachadh GOC (gu ìre) * [https://web.archive.org/web/20210916103051/https://www.garg.ed.ac.uk/asr_demo ASR Gàidhlig]; bathar bog a thionndaidheas cainnt na theacsa (tionndadh beta/deuchainneach) ==Faic cuideachd== *[[Bathar-bog]] *[[Bathar-cruaidh]] ==Ceanglaichean dhan taobh a-muigh== * [https://www.iGaidhlig.net iGàidhlig], làrach a tha a' cruinneachadh fiosrachadh mu bhathar-bog Gàidhlig * [http://www.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/gaidhlig.html#coimpiutair Goireasan coimpiutaireachd aig Sabhal Mòr Ostaig] * [http://www.foramnagaidhlig.net/index.php?page=38 Geamannan air Fòram na Gàidhlig] ==Tùsan== <references/> {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Bathar-bog]] [[Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd]] [[Roinn-seòrsa:Gàidhlig]] 5d6t9yv0bu0aah2o5dlp0uzro8gv5wo 584156 584155 2026-11-04T22:15:25Z Caoimhin 154 /* Ceanglaichean dhan taobh a-muigh */ 584156 wikitext text/x-wiki [[Faidhle:LibreOffice startcentre.png|thumb|An sgrìn mhòr ann an [[LibreOffice]]]] 'S e [[bathar-bog]] a tha sa [[a' Ghàidhlig|Ghàidhlig]] no a chuireas taic ri cleachdadh na ionnsachadh na Gàidhlig a th' ann am '''bathar-bog Gàidhlig''' (no ''Scottish Gaelic software'' sa [[Beurla|Bheurla]]). 'S e gu h-àraidh faclairean agus bathar-bog le còd saor a nochd gu ruige seo. ==Eachdraidh== A-rèir coltais b’ e am faclair air loidhne an [http://www2.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/sbg/lorg.php Stòr-dàta Briathrachais], air an làraich-lìn aig [[Sabhal Mór Ostaig]] ann an 1994, a’ chiad ghoireas mór coimpiutaireachd na Gàidhlig a bha ri fhaighinn a-riamh, agus a’ chiad ghoireas a bha ri fhaighinn air an Eadarlìon. Agus chaidh am faclair freumh-eòlais aig MacBheathain a chur air an Eadarlìon caran aig an aon àm mar fhaclair air-loidhne, aig [http://www.ceantar.org/Dicts/search.html ceantar.org] ann an California le teacsa a fhuaireadh bho SMO. Beagan as dèidh sin, nochd [[Opera]], am brabhsair-lìn.<ref>[[Michael Bauer]], [[Roibeard Ó Maolalaigh]] ⁊ Rob Wherrett [https://web.archive.org/web/20120805112813/http://www.gaidhlig.org.uk/bord/en/our-work/research.html ''Survey of Gaelic Corpus Technology'']</ref> Cha do nochd prògraman cumanta eile ach greis mhath ’nan déidh, can [[OpenOffice.org|OpenOffice]] ann an 2004 no [[Firefox]] ann an 2010. ==Loidhne-ama== [[Faidhle:Opera browser icon by samfamous.png|thumb|Suaicheantas Opera]] On a nochd an Stòr-dàta, tha iomadh goireas eile air nochdadh: ===1994=== * [https://www.teanga.info/gaidhlig/faclair/sbg/ An Stòr-dàta Briathrachais]; faclair air loidhne * Faclair MhicBheathain ''(MacBain)''; faclair freumh-eòlais, aig ceantar.org ===2000=== * [http://www.opera.com/ Opera]; [[brabhsair|brabhsair-lìn]] ===2001=== * Faclair na Pàrlamaid; faclair ann an clò is air loidhne (’na thàmh, ach ri fhaighinn tro [https://multidict.net/multidict/?sl=en&tl=gd&dict=Riaghaltas Multidict]) * Google (cuid dheth slighe a' phròiseict Google In Your Language a tha air a bhith 'na thàmh a-mach i 2012) ===2002=== * [https://www.teanga.info/gaidhlig/faclair/bb/ Am Briathrachan Beag]; faclair bho 1912 ri fhaighinn air-loidhne * [http://www.evertype.com/software/macgaidhealspell/ GaidhealSpell]; [[dearbhair-litreachaidh]] * [http://www.google.com/webhp?hl=gd Google]; [[einnsean-luirg]] * [http://www.ling.lancs.ac.uk/biml/ LER-BIML]; [[còrpas]] ===2003=== [[Faidhle:Mozilla Firefox 3.5 logo.png|thumb|Suaicheantas Mozilla Firefox]] * Uicipeid na Gàidhlig; leabhar mòr-eòlais air loidhne ===2004=== * [http://www.openoffice.org/gd/ OpenOffice]; prògraman oifis. Chaidh a sgaoileadh a' chiad turas ann an 2004 agus nochd ùrachaidhean gu ruige 2009 (tionndadh 3.0.1) ach bha e 'na thàmh an uairsin. Às dèidh dhan [[Apache Software Foundation]] a ghabhail os làimh, chaidh ùrachadh leis an sgioba a tha os cionn [[LibreOffice]] agus ath-sgaoileadh sa Ghearran 2013 (tionndadh 3.4.1) ===2005=== * [http://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki MediaWiki]; bathar-bog a bheir cothrom dhut uicipeid a ruith ===2006=== * [https://web.archive.org/web/20091206044923/http://www.ltscotland.org.uk/gaidhlig/taic/goireaseile/gaelspell.asp An Dearbhair (LTS)]; dearbhair-litreachaidh ===2007=== * [https://web.archive.org/web/20090205170058/http://abairthusa.ning.com/ AbairThusa]; [[lìonra sòisealta]] a chaidh à bith ann an 2012 agus a thill ann an 2014 * [http://www.anseotal.org.uk An Seotal]; faclair air loidhne * [http://www.penfriend.biz/ Penfriend]; prògram taic-sgrìobhaidh ===2008=== * [https://www.phpbb.com/ phpBB]; bathar-bog fhòraman-lìn, chaidh sgaoileadh oifigeach a dhèanamh dheth ann an 2014 * [https://multidict.net/multidict/ Multidict]; gluasad gu furasta eadar gach faclair Gàidhlig a tha air-loidhne * [https://multidict.net/wordlink/ WordLink]; goireas a cheanglas duilleag Eadarlìn facal-air-an-fhacal ri faclairean tro Multidict ===2009=== * [https://www.dwelly.info Dwelly-d]; faclair air loidhne * [https://www.faclair.com/ Am Faclair Beag]; faclair air loidhne * MyGaelic.com; lìonra sòisealta a chaidh à bith ann an 2012 ===2010=== [[Faidhle:Wordpress.svg|thumb|Suaicheantas WordPress]] * [https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/addon/scottish-gaelic-spell-checker/ An Dearbhair Beag (Mozilla)]; dearbhair-litreachaidh * [http://extensions.libreoffice.org/extension-center/an-dearbhair-beag-scottish-gaelic-spellchecker An Dearbhair Beag (LibreOffice/OpenOffice)]; dearbhair-litreachaidh * [http://www.mozilla.org/gd Mozilla Firefox]; brabhsair-lìn * [http://www.mozillamessaging.com/gd/thunderbird/ Mozilla Thunderbird]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; prògram puist-d ===2011=== * Faclair airson Riaghaltas Ionadail (< Faclair na Pàrlamaid) (’na thàmh, ach ri fhaighinn tro [https://multidict.net/multidict/?sl=en&tl=gd&dict=Riaghaltas Multidict]) * [http://learngaelic.net/dictionary/ Faclair LearnGaelic]; faclair air loidhne (stèidhichte air an Fhaclair Bheag) * [http://freeciv.wikia.com/wiki/Main_Page Freeciv]; geama * [http://community.joomla.org/translations/joomla-16-translations.html Joomla!]; siostam rianachd susbaint * [http://gd.libreoffice.org/ LibreOffice]; prògraman oifis * [http://www.mozilla.org/projects/calendar/lightning/ Mozilla Lightning]; mìosachan [[Faidhle:Vlc mediaplayer 0.9.8a runing on KDE 4.2.1 with fedora 10.png|thumb|right|250px|VLC air KDE Plasma Desktop]] * My Opera Mail; post-d air loidhne, chaidh e à bith ann an 2014 * [http://www.opera.com/mobile/ Opera Mini]; brabhsair-lìn * [https://web.archive.org/web/20120620153628/http://scrabble.game-server.cc/wiki/index.php/Main_Page/gd Scrabble3D]; geama * [https://web.archive.org/web/20130120233700/http://gd.lichess.org/ Lichess]; geama [[Tàileasg|tàileisg]] * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/tetris/index.php Tetris]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/crochadair/ An Crochadair]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/matamataigs/ Geama Matamataigs]; geama brabhsair * [https://web.archive.org/web/20210301080230/http://akerbeltz.org/index.php?title=IG%C3%A0idhlig#Firefox_Mobile Firefox Mobile] (sgaoileadh neo-oifigeil dhen ''nightly build "Aurora"'') ===2012=== * [http://userscripts-mirror.org/scripts/show/126511 Facebook User Script] * [[Skype]]; VoIP (sgaoileadh neo-oifigeach) * [https://web.archive.org/web/20120404043112/http://gd.wordpress.com/ WordPress.com]; [[Bloga|bathar-bog blogachaidh]] * [http://gd.wordpress.org WordPress.org]; bathar-bog blogachaidh * [http://www.opencart.com/index.php?route=extension/extension/info&extension_id=18448&path=2&filter_search=gaelic pacaid cànain airson OpenCart]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; bathar-bog malairt-lìn * [http://www.videolan.org/vlc/index.gd.html VLC Media Player]; cluicheadair faidhlichean fuaime, video, rèidio is msaa * [http://sourceforge.net/projects/freefilesync/ FreeFileSync]; prògram a shioncronaicheas lethbhreacan-glèidhidh * [http://www.outlook.com Outlook.com]; bathar ùr aig [[Microsoft]] a thig an àite Hotmail * [[Adaptxt]]; aplacaid airson teacsadh ro-innseach air fònaichean Android is iOS (a-mach o iOS8, chaidh a-mach a bith deireadh 2015) * [[Windows|Windows 8]] (a-mach o 11 dhen Dùbhlachd), a' gabhail a-steach [[Internet Explorer|Internet Explorer 10]], mar [http://windows.microsoft.com/en-US/windows/language-packs#lptabs=win8 phacaid cànain] * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/longan/ Longan-cogaidh]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/leacan/ Leacan]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/stuth/geamannan/leumadair/ Leumadairean]; geama brabhsair * [http://www.foramnagaidhlig.net/foram/viewtopic.php?f=28&t=2402 Pingus]; geama (sgaoileadh neo-oifigeach) * [http://megaglest.org/ Megaglest]; geama * [http://www.wesnoth.org/ The Battle for Wesnoth]; geama (chan eil an t-eadar-theangachadh coileanta fhathast) * [http://supertuxkart.sourceforge.net/ SuperTuxKart]; geama * [https://multidict.net/clilstore Clilstore]; a’ leigeil do thidsearan bhideo no fuaim le tar-sgrìobhadh a chur air loidhne, gach facal ceangailte ri faclairean tro [https://multidict.net/multidict Multidict] ===2013=== * [http://www.foramnagaidhlig.net/foram/viewtopic.php?f=28&t=2518 TuxPaint]; prògram peantaidh dhan chlann * [http://www.frogatto.com/ Frogatto & Friends]; a' chiad gheama ''jump 'n run'' a bha a-riamh ann an Gàidhlig * [https://web.archive.org/web/20131103193923/http://www.openttd.org/en/ Open Transport Tycoon Deluxe]; geama atharrais a leigeas leat lìonra còmhdhalach a thogail * [http://office.microsoft.com/en-gb/downloads/office-language-interface-pack-lip-downloads-HA001113350.aspx Office 2013]; pacaid cànain airson Microsoft Office 2013. Tha Office 365 ann an Gàidhlig a-nis cuideachd ach chan eil feum air pacaid. * [https://duckduckgo.com/&kad=gd_GB DuckDuckGo]; einnsean-luirg * [http://www.ubuntu.com/ Ubuntu 13.10] agus [https://www.linuxmint.com/ Linux Mint]; siostam-obrachaidh. Nochd a' chiad eadar-theangachadh roimhe seo ach chaidh an tionndadh ceartaichte fhoillseachadh san Dàmhair 2013. * [http://gcompris.net GCompris], sreath de gheamannan is cleasan foghlaim do chlann eadar aois 2 is 10 * [http://flarerpg.org/ Flare], geama RPG air nòs ''Dungeons & Dragons'' ===2014=== * [https://jitsi.org/ Jitsi (SIP Communicator)]; prògram conaltraidh air nòs [[Skype]] * [http://www.pokerth.net/ PokerTH]; geama poker * [http://www.jrsoftware.org/isinfo.php Inno Setup]; stàlaichear bathair-bhog * [http://www.tinymce.com/ TinyMCE]; deasaichear WYSIWYG * [http://www.reddit.com reddit]; lìonra sòisealta airson naidheachdan * [http://www.webfeud.com/wf/index.html Webfeud]; geama fhaclan * [http://neverball.org/ Neverball ⁊ Neverputt]; geama * [http://www.gimp.org/ GIMP]; deasaiche grafaigeachd * [http://www.pdfforge.org/ PDFCreator]; prògram a chruthaicheas faidhlichean [[PDF]] * [http://www.nongnu.org/enigma/ Enigma]; geama thòimhseachan is ro-innleachd * [http://play0ad.com/ 0 A.D.]; geama ro-innleachd fìor-ùine (RTS) * [https://web.archive.org/web/20240120174943/https://dasg.ac.uk/ [[Dachaigh airson Stòras na Gàidhlig]]]; corpas ===2015=== * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.madmachine.wordumzgaelic Wordumz Gaelic]; geama fhaclan dha fònaichean-tapaidh * [http://www.microsoft.com/gd-GB/download/details.aspx?id=35400 Microsoft Office Proofing Tools 2013 - Gàidhlig] * [http://www.callscotland.org.uk/blog/filte-gu-ceitidh-a-chiad-guth-gidhlig-airson-coimpiutair/ Ceitidh: Guth teacsa 'na chainnt airson na Gàidhlig]<ref>[http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35357760 BBC Naidheachdan 2016-01-19: Fàilte air Ceitidh]</ref> * [https://scratch.mit.edu/ Scratch]; cànan prògramachaidh don chlann is òigridh a tha 'ga chleachdadh sna sgoiltean * [http://pioneerspacesim.net/ Pioneer]; geama dàna-thuras an fhànais * [https://www.enigmail.net/ Enigmail]; tuilleadan airson Thunderbird is Seamonkey gus puist-d a chrioptachadh * [https://translate.google.com/ Google Translate]; inneal eadar-theangachaidh * [http://www.intergaelic.com/ Intergaelic]; faclair is inneal eadar-theangachaidh o Ghàidhlig na h-Alba gu Gàidhlig na h-Èireann ===2016=== * [http://www.foramnagaidhlig.net/foram/viewtopic.php?f=28&t=2979 Enigmail]; crioptachadh puist-d * [https://web.archive.org/web/20170326011109/https://wl.widelands.org/ Widelands]; geama ro-innleachd togail fìor-ama * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.touchtype.swiftkey&hl=en Swiftkey]; meur-chlàr airson Android * [https://www.teanga.info/sruth/ An Sruth]; Stòr-dàta de ghnàthasan-cainnte Gàidhlig-Gaeilge * [https://www.teanga.info/bunadas/ Bunadas]; Stòr-dàta ann an cruth lìonra de dh’fhaclan co-dhàimheil sna cànanan Ind-Eòrpach, gu h-àraid sna cànanan ceilteacha ===2017=== * [http://stellarium.org/gd/ Stellarium]; amharc-lann phlanaidean * [https://shotcut.org/ Shotcut]; deasaiche video * [https://minecraft.net/realms/ Minecraft Realms]; geama togalach ann an saoghal fosgailte ===2018=== * [https://flarerpg.org/ Flare - Empyrean Campaign]; geama riochd-chluiche action 2D a tha caran coltach ri Diablo * [https://musescore.org/ MuseScore]; prògram ceòl-sgrìobhaidh * [https://web.archive.org/web/20210716061614/https://acmepjz.github.io/meandmyshadow/ Me & My Shadow]; geama tòimhseachain ===2019=== * Eadar-aghaidh Gàidhlig aig [https://multidict.net/multidict/?hl=gd Multidict], [https://multidict.net/wordlink/?hl=gd Wordlink], [https://multidict.net/clilstore/?hl=gd Clilstore], agus [https://web.archive.org/web/20210921223728/https://www3.smo.uhi.ac.uk/teanga/bunadas/?hl=gd Bunadas] * [https://valyriatear.blogspot.com/ Valryia Tear]; geama cluich mas fhìor (RPG) air stoidhle Sheapanach 2D airson aon chluicheadair le sgeulachd ann an saoghal meadhan-aoiseach * [https://readcoop.eu Transkribus]; modail Gàidhlig airson aithneachadh làmh-sgrìobhaidh ===2020=== * [http://www.emhsoft.com/singularity/ Endgame: Singularity]; geama atharrais air fìor-inntinn fhuadain ===2021=== * [https://obsproject.com/ OBS Studio]; prògram airson clàradh video agus sruthadh beò * [https://web.archive.org/web/20210916075409/https://www.garg.ed.ac.uk/gd/index An GOCair]; prògram a thionndaidheas litreachadh ro-GhOC na litreachadh GOC (gu ìre) * [https://web.archive.org/web/20210916103051/https://www.garg.ed.ac.uk/asr_demo ASR Gàidhlig]; bathar bog a thionndaidheas cainnt na theacsa (tionndadh beta/deuchainneach) ==Faic cuideachd== *[[Bathar-bog]] *[[Bathar-cruaidh]] ==Ceanglaichean dhan taobh a-muigh== * [https://www.iGaidhlig.net iGàidhlig], làrach a tha a' cruinneachadh fiosrachadh mu bhathar-bog Gàidhlig * [https://www.teanga.info/gaidhlig/gaidhlig.html#coimpiutair Goireasan coimpiutaireachd aig Sabhal Mòr Ostaig] * [http://www.foramnagaidhlig.net/index.php?page=38 Geamannan air Fòram na Gàidhlig] ==Tùsan== <references/> {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Bathar-bog]] [[Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd]] [[Roinn-seòrsa:Gàidhlig]] q914bk1qsm43mydgzuerr93bv3awo4l 0 20801 584152 574243 2026-11-04T21:22:43Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584152 wikitext text/x-wiki 'S e an '''sìobar-spàs''' an saoghal dealain de lìonraidhean choimpiutairean far a bheilear a' dèanamh conaltradh air loidhne.<ref name="www.thefreedictionary.com/cyberspace">Free Dictionary [http://www.thefreedictionary.com/cyberspace ''"Cyberspace Defined"'']</ref> Chaidh am facal a chleachdadh leis an ùghdar [[William Gibson]],<ref name=wired>[https://web.archive.org/web/20131115081319/http://www.wired.com/science/discoveries/news/2009/03/dayintech_0317]</ref> a' chiad turas, ged a bha rudan coltach ris air nochdadh roimhe. Tha freumh Greugais aig a' chiad phàirt dhen fhacal, ''κυβερνήτης'' (no ''kybernētēs'' san tar-litreachadh) a tha a' ciallachadh stiùiriche, pìleat no falmadair. ==Tùsan== <references/> [[Roinn-seòrsa:Coimpiutaireachd]] sdu7g4zqqy6up4elmd6gipcdnnm0ans 0 21980 584157 568216 2026-11-04T22:18:18Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584157 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} 'S e [[Ceimigear]] à [[Iosrael]] agus [[Na Stàitean Aonaichte]] a th' ann an '''Arieh Warshel''' ([[Eabhra]]: אריה ורשל, Kibbutz Sde Nahum, [[20 an t-Samhain]] [[1940]]). Bhuannaich e an [[Duais Nobel ann an Ceimigeachd]] ann an [[2013]] còmhla ri [[Michael Levitt]] agus [[Martin Karplus]].<ref>[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2013/press.pdf Nobel Prize]</ref> A bharrachd air a bhith na fhear-saidheans, 's e [[saighdear]] a thug pàirt ann an Cogadh nan Sia Latha ([[1967]]) agus Cogadh Yom Kippur ([[1973]]) a th'ann cuideachd is fiù's dh'fhàs e a bhith na oifigear san arm.<ref>[http://www.haaretz.co.il/news/nobel/1.2136271 הארץ]</ref> ==Ceanglaichean A-mach== *[https://web.archive.org/web/20131015074933/http://laetro.usc.edu/ Laetro] *[https://web.archive.org/web/20131012022105/http://futura.usc.edu/wgroup/people/warshel/ Warshel] ==Aistean Co-cheangailte== *[[Duais Nobel]] *[[Duais Nobel ann an Ceimigeachd]] ==Iomraidhean== <references/> {{DEFAULTSORT:Warshel, Arieh}} [[Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann an Ceimigeachd]] [[Roinn-seòrsa:Ceimigearan]] [[Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael]] [[Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte]] [[Roinn-seòrsa:Iùdhaich]] {{Duais Nobel ann an Ceimigeachd}} flu8oojjfy6u5sm29m04d6tmkqovi2j 0 29389 584160 583949 2026-11-04T22:46:15Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584160 wikitext text/x-wiki 'S e duais aig a' [[Am Mòd Nàiseanta Rìoghail|Mhòd Nàiseanta Rìoghail]] airson seinn aon-neach a th'ann am '''Bonn Òir a' Chomuinn Ghàidhealaich'''. Tha co-fharpais a bhuinn òir fosgailte do dh'inbhich. Théid duais nam fear agus duais nam ban a thoirt seachad aig gach Mòd. Gu cunbhalach, théid an fharpais a chumail tron latha Diardaoin. Tha bonn òir eile ann airson [[Farpais an t-Seann Nòis aig a' Mhòd Nàiseanta|seinn san t-seann nòs]]. __TOC__ ==Farpais nam Ban== {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" style="text-align:left" | '''Bliadhna''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Baile a’ Mhòid''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Àite''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Seinneadair''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Dachaigh''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Comharra''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Òran''' |- | rowspan="4" valign="top" | 2026 || rowspan="4" valign="top" | [[Glaschu]]<ref name="toraidhean26">{{iomradh naidheachd | url = https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/sgeulachdan/ck24095jen8yo | tiotal = Buinn Òir a' dol a Leòdhas | ceann-là = 2026-10-14 | ceann-là_inntrigidh = 2026-10-15 | foillsichear = Naidheachdan a' BhBC}}</ref> | 1 || Isabelle Bain || [[Griais]] || 374 || valign="top" | Nam Aonar le mo Smuaintean (pearsanta), An Roghainn le [[Somhairle MacGill-Eain]] an t-òran ainmichte |- | 2 || Laura Robertson || [[an Gearasdan]] || 371 || |- | 3 || Julie-Anne NicPhàidein || [[an t-Òban]] || 370 || |- | 4 || Isla Duke || [[an Eaglais Bhreac]] || 368 || |- | rowspan="4" valign="top" | 2025 || rowspan="4" valign="top" | [[Loch Abar]]<ref name="toraidhean25">{{iomradh naidheachd | url = https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/sgeulachdan/cn8vypyv1mko | tiotal = Buinn òir a' Chomuinn a' dol a Ghlaschu is Obar Dheathain | ceann-là = 2025-10-15 | ceann-là_inntrigidh = 2025-10-21 | foillsichear = Naidheachdan a' BhBC}}</ref> || 1 || Caitlyn Yule || Glaschu || 738 || Am Bròn Mara (pearsanta), Gur moch rinn mi dùsgadh an t-òran ainmichte |- | 2 || Julie-Anne NicPhaidein || [[An t-Òban]] || 737 || |- | 3 || Laura Robasdan || || 732 || |- | 4 || Amanda Millen || || 725 || |- | rowspan="4" valign="top" | 2024 || rowspan="4" valign="top" | [[An t-Òban]]<ref name="toraidhean24">{{iomradh lìon | url = https://enter.ancomunn.co.uk/competitions/winners/event_id:16/lang:gla | tiotal = Buannaichean le Latha - Mòd Nàiseanta Rìoghail 2024 | ceann-là_inntrigidh = 2024-10-18 | foillsichear = An Comunn Gàidhealach }}</ref> || 1 || Alice Nic a’ Mhaoilein || An Rubha || || Gaol Nam Fear Dubh (pearsanta)<ref name="bbc2024">{{iomradh naidheachd | url = https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/sgeulachdan/crkd366yv7do | tiotal = Buinn Òir a' Chomuinn Ghàidhealaich | ceann-là = 2024-10-16 | ceann-là_inntrigidh = 2026-10-15 | foillsichear = Naidheachdan a' BhBC }}</ref> |- | 2 || Julie-Anne NicPhaidein || [[An t-Òban]] || || |- | 3 || Kirsty Watt || [[Leòdhas]] || || |- | 4 || Claire Frances NicNìll || [[Barraigh]] || || |- | rowspan="4" valign="top" | 2023 || rowspan="4" valign="top" | [[Pàislig]]<ref name="toraidhean23">{{iomradh lìon | url = https://enter.ancomunn.co.uk/competitions/winners/event_id:15/lang:gla | tiotal = Buannaichean le Latha - Mòd Nàiseanta Rìoghail 2023 | ceann-là_inntrigidh = 2024-10-18 | foillsichear = An Comunn Gàidhealach }}</ref> || 1 || Emma NicLeòid || Sgalpaigh || || |- | 2 || Julie-Anne MacFadyen || An t-Òban || || |- | 3 || Isabelle Bain || Griais || || |- | 4 || Marina NicLeòid || Glaschu || || |- | rowspan="4" valign="top" | 2022 || rowspan="4" valign="top" | [[Peairt]]<ref name="toraidhean22">{{iomradh lìon | url = https://enter.ancomunn.co.uk/competitions/winners/event_id:14/lang:gla | tiotal = Buannaichean le Latha - Mòd Nàiseanta Rìoghail 2022 | ceann-là_inntrigidh = 2024-10-18 | foillsichear = An Comunn Gàidhealach }}</ref> || 1 || Annie Catriona MacDonald || [[Lunnainn]] || || |- | 2 || Kirsty Watt || [[Steòrnabhagh]] || || |- | 3 || Saffron Hanvidge || [[Inbhir Nis]] || || |- | 4 || Raonaid Deans || [[Comar nan Allt]] || || |- | rowspan="3" valign="top" | 2021 || rowspan="3" valign="top" | Inbhir Nis<ref name="toraidhean21">{{iomradh lìon | url = https://enter.ancomunn.co.uk/competitions/winners/event_id:13/lang:gla | tiotal = Buannaichean le Latha - Mòd Nàiseanta Rìoghail 2021 | ceann-là_inntrigidh = 2024-10-18 | foillsichear = An Comunn Gàidhealach }}</ref> || 1 || Màiri Aisling Callan || Coatbridge || || |- | 2 || Saffron Hanvidge || Inbhir Nis || || |- | 3 || Marina MacLeod || Glaschu || || |- | rowspan="4" valign="top" | 2019 || rowspan="4" valign="top" | [[Glaschu]] || 1 || Claire Nicamhlaigh || Glaschu || 735 || |- | 2 || Raonaid MJ Deans || Comar nan Allt || 734 || |- | 3 || Marina NicLeòid || Glaschu || 718 || |- | 4 || Saffron Hanvidge || [[Inbhir Nis]] || || |- | 2018 || [[Dùn Òmhainn]] || 1 || Ceitidh Caimbeul || [[Inbhir Nis]] || || |- | 2018 || [[Dùn Òmhainn]] || 2 || Raonaid MJ Deans || [[Comar nan Allt]] || || |- | 2018 || [[Dùn Òmhainn]] || 3 || Isabel NicLeòid || [[Càrlabhagh]] || || |- | 2018 || [[Dùn Òmhainn]] || 4 || Amanda Millen || [[Glaschu]] || || |- | 2017 || [[Loch Abar]] || 1 || [[Raonaid Walker (seinneadair)|Rachel Walker]] || [[Drochaid an Aonachain]] || || |- | 2017 || [[Loch Abar]] || 2 || Isabel NicLeòid|| [[Càrlabhagh]] || || |- | 2017 || [[Loch Abar]] || 3 || Ceitidh Caimbeul || [[Inbhir Nis]] || || |- | 2017 || [[Loch Abar]] || 4 || Claire Nicamhlaigh || [[Glaschu]] || || |- | 2016 || [[Na h-Eileanan Siar]] || 1 || Carol NicIlleathain<ref name="BBC-37712107">[http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37712107 BBC Naidheachdan 2016-10-20: Buinn Òir a’ Chomuinn Ghàidhealaich]</ref> || [[Tobar Mhoire]] || 736 || |- | 2016 || [[Na h-Eileanan Siar]] || 2 || Ceitidh Nic a' Ghobhainn<ref name="BBC-37712107"/> || [[Inbhir Nis]] || 726 || |- | 2016 || [[Na h-Eileanan Siar]] || 3 || Isabel NicLeòid<ref name="BBC-37712107"/> || [[Càrlabhagh]], [[Eilean Leòdhais]] || 722 || |- | 2016 || [[Na h-Eileanan Siar]] || 4 || Ainsley Hamill<ref name="BBC-37712107"/> || [[Càrdainn Ros]] || 719 || |- | 2015 || [[Na h-Eileanan Siar]] || 1 || Catrìona NicNèill<ref name="AnComunn-2015-186">https://web.archive.org/web/20251010220652/https://www.ancomunn.co.uk/nationalmod/result-full-2015/186</ref> || Cnoc Iòrdain || |- | 2015 || [[An t-Òban]] || 2 || Ainsley Hamill<ref name="AnComunn-2015-186"/> || [[Càrdainn Ros]] || 725 || |- | 2015 || [[An t-Òban]] || 3 || Isabel NicLeòid<ref name="AnComunn-2015-186"/> || [[Càrlabhagh]], [[Eilean Leòdhais]] || 724 || |- | 2015 || [[An t-Òban]] || 4 || Ceitidh Nic a' Ghobhainn<ref name="AnComunn-2015-186"/> || [[Inbhir Nis]] || 719 || |- | 2014 || [[Inbhir Nis]] || 1 || Eilidh NicCarmaig (aois 18)<ref name="BBC-2014-10-16">[http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/29644148 BBC: Naidheachdan: 2014-10-16: Bonn Òir a' Chomuinn Ghàidhealaich]</ref> || [[Port Rìgh]] || 733 || Laoidh air Bàs a Fir agus a h-Ighne |- | 2014 || [[Inbhir Nis]] || 2 || Ceitlin L R Nic a' Ghobhainn<ref name="BBC-2014-10-16"/> || [[Leòdhas]] || 725 || |- | 2014 || [[Inbhir Nis]] || 3 || Ainsley Hamill <ref name="BBC-2014-10-16"/> || [[Càrdainn Ros]] || 724 || |- | 2014 || [[Inbhir Nis]] || 4 || Isabel NicLeòid<ref name="BBC-2014-10-16"/> || [[Càrlabhagh]], [[Eilean Leòdhais]] || 719 || |- | 2013 || [[Pàislig]] || 1 || Eilidh Rothach<ref name="BBC-2013-10-17">[http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/24564064 BBC: Naidheachdan: 2013-10-17: Bonn Òir a' Chomuinn Ghàidhealaich]</ref><ref name="OilDhE2013">http://www.ed.ac.uk/schools-departments/literatures-languages-cultures/celtic-scottish-studies/news-events/mod-success</ref> || Dùn Bhreatainn an Ear || 722 || |- | 2013 || [[Pàislig]] || 2 || Ceitidh Nic a' Ghobhainn<ref name="BBC-2013-10-17"/><ref name="OilDhE2013"/> || || 716 || |- | 2013 || [[Pàislig]] || 3 || Alison NicAnnain<ref name="BBC-2013-10-17"/> || || 713 || |- | 2013 || [[Pàislig]] || 4 || Flora Ann NicIllEathain<ref name="BBC-2013-10-17"/> || || 709 || |- | 2012 || [[Dùn Omhain]] || 1 || Eilidh Davies<ref name="BBC-2012-10-18">[http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/19989208 BBC: Naidheachdan: 2012-10-18: Buinn Òir air an toirt seachad aig a' Mhòd]</ref> || [[Inbhir Garadh]] || || |- | 2012 || [[Dùn Omhain]] || 2 || Sandy NicDhòmhnaill Jones<ref name="BBC-2012-10-18"/> || || || |- | 2012 || [[Dùn Omhain]] || 3 || Raonaid Walker<ref name="BBC-2012-10-18"/> || Geàrr-Lòchaidh || || |- | 2012 || [[Dùn Omhain]] || 4 || Isabel NicLeòid<ref name="BBC-2012-10-18"/> || [[Leòdhas]] || || |- | 2011 || [[Na h-Eileanan Siar]] || 1 || Catrìona Watt || [[Leòdhas]] || || |- | 2010 || [[Inbhir Theòrsa]] || 1 || [[Joy Dunlop]] || A' Chonghail || || |- | 2009 || [[An t-Òban]] || 1 || Sìneag Nic an t-Saoir || [[Uibhist a Deas]] || || |- | 2008 || [[An Eaglais Bhreac]] || 1 || Kerrie NicFhionnlaigh || [[Inbhir Nis]] || || |- | 2007 || [[Loch Abar]] || 1 || Sìne NicAoidh || [[Inbhir Nis]] || || |- | 2006 || [[Dùn Omhain]] || 1 || [[Kirsteen NicDhòmhnaill]] || [[Inbhir Nis]] || || |- | 2005 || [[Na h-Eileanan Siar]] || 1 || Fiona NicChoinnich || [[Inbhir Pheofharain]] || || |- | 2004 || [[Peairt]] || 1 || Iseabail Nic an t-Sagairt || [[Glaschu]] || || |- | 2003 || [[An t-Òban]] || 1 || Jenna Chuimeanach<ref>[http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/jenna_chuimeanach/ Jenna Chuimeanach] air BBC Bliadhna nan Òran. A' tarraing air 25 Gearran 2015</ref> || [[Inbhir Nis]] || || |- | 2002 || [[An Leargaidh Ghallda]] || 1 || Kirsteen S Mhèinnearach || [[Inbhir Pheofharain]] || || |- | 2001 || [[Na h-Eileanan Siar]] || 1 || Riona J I NicIlleBhàin || [[Muile]] agus [[a' Mhorbhairne]] || || |- | 2000 || [[Dùn Omhain]] || 1 || Deirdre Nic an t-Sagairt || [[Ìle]] || || |- | 1999 || [[Loch Abar]] || 1 || Joyce Mhoireach || [[Leòdhas]] || || |- | 1998 || [[An t-Eilean Sgitheanach]] || 1 || Barabal Nic a' Ghobhainn || [[Caol Loch Aillse]] || || |- | 1997 || [[Inbhir Nis]] || 1 || Alyth NicCarmaig || [[Glaschu]] || || |- | 1996 || [[Blàr Ghobharaidh]] || 1 || Joanne Mhoireach || [[Leòdhas]] || || |- | 1995 || [[Cataibh]] || 1 || Mairead NicIllFhialain || Mingearraidh || || |- | 1994 || [[Dùn Omhain]] || 1 || [[Magaidh Dhòmhnallach]] || [[Inbhir Nis]] || || |- | 1993 || [[An Àrd Ruigh]] || 1 || Mairead Stiùbhart-Harding || [[Col Uarach]], [[Am Bac]] || || |- | 1992 || [[An t-Òban]] || 1 || Catrìona NicEalair || Allt Èireann || || |- | 1991 || [[Inbhir Pheofharain]] || 1 || Uilleag NicUalraig || [[Glaschu]] || || |- | 1990 || [[Baile a' Ghobhainn]] || 1 || GilleEathain NicCoinnich || Griais || || |- | 1989 || [[Steòrnabhagh]] || 1 || Janette NicDhòmhnaill || [[Baile Ùr nan Granndach]] || || |- | 1988 || [[Glaschu]] || 1 || [[Màiri Anna NicUalraig]] || [[Glaschu]] || || |- | 1987 || [[Sruighlea]] || 1 || Eilidh NicCoinnich || Griais || || |- | 1986 || [[Dùn Èideann]] || 1 || Màiri C NicNèill || [[Barraigh]] || || |- | 1985 || [[Loch Abar]] || 1 || Cairistìona NicDhùghaill || [[An t-Òban]] || || |- | 1984 || [[Inbhir Nis]] || 1 || Seònaid NicDhòmhnaill || [[Tobar Mhoire]] || || |- | 1983 || [[Tobar na Màthar]] || 1 || Sìne Nic an Fhùcadair || Camlan || || |- | 1982 || [[An t-Eilean Sgitheanach]] || 1 || Màiri NicAonghais || Baghasdal a Tuath || || |- | 1981 || [[Loch Abar]] || 1 || Anna S NicDhòmhnaill || [[An Gearasdan]] || || |- | 1980 || [[Peairt]] || 1 || Iseabail M NicLaomainn || [[Glaschu]] || || |- | 1979 || [[Steòrnabhagh]] || 1 || Anna Nic na Ceàrda || [[Grangemouth]] || || |- | 1978 || [[An t-Òban]] || 1 || Lorna NicDhùghaill || Bainsford || || |- | 1977 || [[Cataibh]] || 1 || Iseabail F NicMhìcheil || [[Ceann Loch Chille Chiarain]] || || |- | 1976 || [[Obar Dheathain]] || 1 || Seònaid B NicGriogair || [[Inbhir Nis]] || || |- | 1975 || [[Cille Bhrìghde an Ear]] || 1 || Doreen AA Nic a' Ghobhainn || [[Glaschu]] || || |- | 1974 || [[Dùn Deagh]] || 1 || Catrìona M Fair || An Loch Geàrr || || |- | 1973 || [[Inbhir Àir]] || 1 || Mòrag M Mhoireach || Dunning || || |- | 1972 || [[Inbhir Nis]] || 1 || Alexandra M NicThòmais || Tunbridge Wells || || |- | 1971 || [[Sruighlea]] || 1 || Alison Rapson || [[Bun Ilidh]] || || |- | 1970 || [[An t-Òban]] || 1 || Mairead NicLeòid || [[Ceann Phàdraig]] || || |- | 1969 || [[An Aghaidh Mhòr]] || 1 || Màiri NicGill-Eain || [[Glaschu]] || || |- | 1968 || [[Dùn Omhain]] || 1 || Mairead NicRiocaird || [[Steòrnabhagh]] || || |- | 1967 || [[Glaschu]] || 1 || Bette C NicDhòmhnaill || [[Glaschu]] || || |- | 1966 || [[Inbhir Nis]] || 1 || Màiri Sandeman || [[Dùn Èideann]] || || |- | 1965 || [[An Leargaidh Ghallda]] || 1 || Màiri NicArtair || [[Glaschu]] || || |- | 1964 || [[Obar Dheathain]] || 1 || Kirsteen Ghrannd || [[Glaschu]] || || |- | 1963 || [[Peairt]] || 1 || Catrìona NicArtair || [[Steòrnabhagh]] || || |- | 1962 || [[An t-Òban]] || 1 || Anna NicGilleÌosa || [[An t-Òban]] || || |- | 1961 || [[Sruighlea]] || 1 || Catrìona A NicGilleNaoimh || [[Glaschu]] || || |- | 1960 || [[Dùn Èideann]] || 1 || Rhona NicLeòid || [[Glaschu]] || || |- | 1959 || [[Dùn Deagh]]|| 1 || [[Ceana Chaimbeul]] || Gnìoba || || |- | 1958 || [[Glaschu]]|| 1 || Alexandra M NicCeàirr || [[Steòrnabhagh]] || || |- | 1957 || [[Inbhir Nis]]|| 1 || Seonag NicLeòid || Ròdhag, [[An t-Eilean Sgitheanach]] || || |- | 1956 || [[An Leargaidh Ghallda]]|| 1 || Ina NicDhiarmaid || [[Grianaig]] || || |- | 1955 || [[Obar Dheathain]]|| 1 || Seonag M NicCoinnich || [[Leòdhas]] || || |- | 1954 || [[Peairt]]|| 1 || Nan D Nic an t-Sealgair || Dùrar || || |- | 1953 || [[An t-Òban]]|| 1 || Aunice M NicGilleÌosa || [[Ceann Loch Gilb]] || || |- | 1952 || [[Baile Bhòid]]|| 1 || Anna M NicGilleÌosa || [[Glaschu]] || || |- | 1951 || [[Dùn Éideann]]|| 1 || Carol Nic a’ Bhreatannaich ||[[Ceann Loch Chille Chiarain]] || || |- | 1950 || [[Dùn Omhain]]|| 1 || Flòraidh M Chaimbeul || [[Ceann Loch Chille Chiarain]] || || |- | 1949 || [[Inbhir Nis]]|| 1 || Anna NicGilleEathain || [[Obar Dheathain]] || || |- | 1948 || [[Glaschu]]|| 1 || Rona NicBhiocair || Ceann mu Dheas || || |- | 1947 || [[Peairt]]|| 1 || May M NicMhaolain || [[Glaschu]] || || |- | 1946 || [[Obar Dheathain]]|| 1 || Ròs B NicDhonnchaidh || Ceann Mu Dheas || || |- | 1938 || [[Glaschu]]|| 1 || Ceitidh A NicGillEathain || [[Nis, Leòdhas|Nis]] / [[Dùn Éideann]] || || |- | 1937 || [[Dùn Deagh]]|| 1 || Petrine M Stiùbhairt || [[Obar Pheallaidh]] || || |- | 1936 || [[Inbhir Nis]]|| 1 || [[Kitty NicLeòid]] || [[Nis, Leòdhas|Nis]] / [[Dùn Éideann]] || || [http://www.bbc.co.uk/alba/oran//orain/leodhas_mo_ghraidh/ Leòdhas mo Ghràidh] || |- | 1935 || [[Dùn Èideann]]|| 1 || Catrìona M Nic a’ Chléirich || [[Glaschu]] || || |- | 1934 || [[An t-Òban]]|| 1 || Màiri C NicGilleNaoimh || [[Glaschu]] || || |- | 1933 || [[Glaschu]]|| 1 || Madge C NicGilleDhuinn || [[Ceann Loch Gilb]] || || |- | 1932 || [[An Gearasdan]]|| 1 || Mairead NicDhòmhnaill || [[Inbhir Nis]] || || |- | 1931 || [[Inbhir Pheofharain]]|| 1 || Eilidh T NicMhaolain || [[Glaschu]] || || |- | 1930 || [[Dùn Omhain]]|| 1 || Beasag Chaimbeul || Rubha Àird Driseig || || |- | 1929 || [[Peairt]] || 1 || Beasag Chaimbeul || An Dòrnaidh || || |- | 1928 || [[Inbhir Nis]] || 1 || Mòrag NicDhòmhnaill || [[Dùn Èideann]] || || |- | 1927 || [[An Gearasdan]] || 1 || Màiri C NicColla || [[Glaschu]] || || |- | 1926 || [[An t-Òban]] || 1 || Nan NicAonghais || [[Luinn]] || || |- | 1925 || [[Grianaig]] || 1 || Donalda NicDhonnchaidh || [[Glaschu]] || || |- | 1924 || [[Peairt]] || 1 || Màiri Chaimbeul || [[Easdale]] || || |- | 1923 || [[Inbhir Nis]] || 1 || Sìneag M B NicMhuirich || Àth na Crà || || |- | 1922 || [[An Gearasdan]] || 1 || Anna I NicMhaolain || [[Glaschu]] || || |- | 1921 || [[Glaschu]] || 1 || Mairead N Nic a' Phearsain || [[Glaschu]] || || |- | 1920 || [[An t-Òban]] || 1 || Catrìona NicAsgaill || [[Ceann Loch Lìobhann]] || || |- | 1919 || [[Dùn Èideann]] || 1 || Flòraidh NicNèill || [[Colbhasa]] || || |- | 1913 || [[Dùn Deagh]] || 1 || Màiri M NicLaomainn || [[Glaschu]] || || |- | 1912 || [[Inbhir Nis]] || 1 || Mairead NicLeòid || [[Inbhir Nis]] || || |- | 1911 || [[Glaschu]] || 1 || Ailis NicEanraig || [[Steòrnabhagh]] || || |- | 1910 || [[Dùn Èideann]] || 1 || C P Nic an Tuirneir || [[Glaschu]] || || |- | 1909 || [[Sruighlea]]|| 1 || Mairead NicDhonnchaidh<ref>[http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/mairead_nicdhonnchaidh/ Mairead NicDhonnchaidh] air BBC Bliadhna nan Òran. A’ tarraing air 19 an Céitean 2015</ref> || [[Ìle]] || || [http://www.bbc.co.uk/alba/oran//orain/thig_tri_nithean_gun_iarraidh/ Thig Trì Nithean Gun Iarraidh] || |- | 1908 || [[Baile Bhòid]] || 1 || Daisy NicMhathain || [[Glaschu]] || || |- | 1907 || [[Glaschu]] || 1 || Cairistìona NicDhòmhnaill || [[Dùn Èideann]] || || |- | 1906 || [[An t-Òban]] || 1 || Ceit NicDhòmhnaill || [[Dùn Èideann]] || || |- | 1905 || [[Inbhir Pheofharain]] || 1 || Seasaidh NicGillFhinnein || [[Glaschu]] || || |- | 1904 || [[Grianaig]] || 1 || M A Chamshron || Blackmount || || |- | 1903 || [[Inbhir Nis]] || 1 || A C NicGilleBhàin || [[Glaschu]] || || |- | 1902 || [[Dùn Deagh]] || 1 || Simeag Gardiner || [[Dùn Èideann]] || || |- | 1901 || [[Glaschu]] || 1 || Màiri M NicLeòid || [[Glaschu]] || || |- | 1900 || [[Peairt]] || 1 || Ceit Rothach || [[Dòrnach]] || || |- | 1899 || [[Dùn Èideann]] || 1 || Tena NicGilleMhìcheil || [[Glaschu]] || || |- | 1898 || [[An t-Òban]] || 1 || Ealasaid NicCoinnich || [[Inbhir Nis]] || || |- | 1897 || [[Inbhir Nis]] || 1 || Ceitidh NicCathail || [[An t-Òban]] || || |- | 1896 || [[Peairt]] || 1 || Iseabail Rothach || [[Glaschu]] || || |- | 1895 || [[Glaschu]] || 1 || C NicNèill Robb || [[Glaschu]] || || |- | 1894 || [[An t-Òban]] || 1 || Mairead NicDhòmhnaill || [[Glaschu]] || || |- | 1893 || [[An t-Òban]] || 1 || Màiri Anna NicEachairn || [[An t-Òban]] || || |} ==Farpais nam Fear== {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" style="text-align:left" | '''Bliadhna''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Baile a’ Mhòid''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Àite''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Seinneadair''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Dachaigh''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Comharra''' ! scope="col" style="text-align:left" | '''Òran''' |- | valign="top" rowspan="5" | 2026 || valign="top" rowspan="5" | Glaschu<ref name="toraidhean26"/> || 1 || Mark Mac a' Ghobhainn || [[Siabost]] || 370 || A' Chaileag Shuaineartach (pearsanta), 'S Gun Òlainn Slàinte Theàrlaich an t-òran ainmichte |- | 2 || Anndra Cuimeanach || An Leathad || 368 || |- | 3 || Matthew Gilmour Wright || Glaschu || 365 || |- | 4 || Lewis Davey || Ìle || 364 || |- | 5 || Dan MacFhionghain || [[Inbhir Pheofharain]] || 359 || |- | valign="top" rowspan="2" | 2025 || valign="top" rowspan="2" | Loch Abar<ref name="toraidhean25"/> || 1 || Finlay John Morse || [[Obar Dheathain]] || 744 || Cumha Alasdair Dhuinn (pearsanta), Cuachag an Fhàsaich an t-òran ainmichte |- | 2 || Jonathan Fairgrieve || || 721 || |- | valign="top" rowspan="3" | 2024 || valign="top" rowspan="3" | [[An t-Òban]]<ref name="toraidhean24"/> || 1 || Ryan Johnston || [[Ìle]] || || Birlinn Cholla Chiotaich (pearsanta)<ref name="bbc2024"/> |- | 2 || Finlay John Morse || [[Obar Dheathain]] || || |- | 3 || Pàdraig Mac a' Phearsain || [[Inbhir Nis]] || || |- |- | valign="top" rowspan="4" | 2023 || valign="top" rowspan="4" | [[Pàislig]]<ref name="toraidhean23"/> || 1 || Iain MacCarmaig || [[Port Rìgh]] || || |- | 2 || Pàdraig Mac a' Phearsain || Inbhir Nis || || |- | 3 || John Boa || [[Dùn Èideann]] || || |- | 4 || Fergus Muir || Glaschu || || |- | valign="top" rowspan="4" | 2022 || valign="top" rowspan="4" | [[Peairt]]<ref name="toraidhean22"/> || 1 || Ruairidh Gray || Uibhist a Deas || || |- | 2 || Iain MacCarmaig || Port Rìgh || || |- | 3 || Seumas Mac an t-Sagairt || Eilean Leòdhais || || |- | 4 || Rory MacInnes MacDiarmid || Glaschu || || |- |- | valign="top" rowspan="3" | 2021 || valign="top" rowspan="3" | [[Inbhir Nis]]<ref name="toraidhean21"/> || 1 || John Joe MacNeil || Barraigh || || |- | 2 || Marcas Mac an Tuairneir || Dùn Èideann || || |- | 3 || Iain Gordon || Inbhir Narann || || |- | valign="top" rowspan="4" | 2019 || valign="top" rowspan="4" | [[Glaschu]] || 1 || Ruairidh Alastair MacIllFhinnein || [[Glaschu]] || 738 || |- | 2 || Rory MacInnes McDiarmid || [[Glaschu]] || 737 || |- | 3 || John Boa || [[Dùn Èideann]] || 730 || |- | 4 || Ruaraidh Mac an t-Saoir || [[Glaschu]] || 728 || |- | valign="top" rowspan="4" | 2018 ||valign="top" rowspan="4" | [[Dùn Òmhainn]] || 1 || Ruairidh Cormack || [[Port Rìgh]] || || |- | 2 || Ruaraidh Mac an t-Saor || [[Glaschu]] || || |- | 3 || John Boa || [[Dùn Èideann]] || || |- | 4 || Iain Gordon || [[Inbhir Narann]] || || |- | valign="top" rowspan="4" | 2017 || valign="top" rowspan="4" | [[Loch Abar]] || 1 || Alasdair MacMhuirich || [[Ìle]] || || |- | 2 || Fergus Munro || [[An Gearasdan]] || || |- | 3 || Ruairidh Cormack || [[Port Rìgh]] || || |- | 4 || John Joe MacNèill || [[Barraigh]] || || |- | valign="top" rowspan="4" | 2016 || valign="top" rowspan="4" | [[Na h-Eileanan Siar]]<ref name="BBC-37712107"/> || 1 || Eachann MacEachairn || Samhairidh, [[A' Mhorbhairne]] || 724 || |- | 2 || Seumas Mac an t-Sagairt || || 716 || |- | 3 || Alasdair MacMhuirich || [[Ìle]] || 715 || |- | 4 || Marcas Mac an Tuairneir || [[Inbhir Nis]] || 709 || |- | valign="top" rowspan="3" | 2015 || valign="top" rowspan="3" | [[An t-Òban]]<ref name="AnComunn-2015-187">https://web.archive.org/web/20241212164903/https://www.ancomunn.co.uk/nationalmod/result-full-2015/187</ref> || 1 || Dòmhnall-Iain MacIlleDhuinn || [[Glaschu]] || |- | 2 || Eachainn MacEachnaidh || [[A' Mhorbhairne]] || || |- | 3 || Iain Howieson || [[An t-Eilean Sgitheanach]] || || |- | valign="top" rowspan="4" | 2014 || valign="top" rowspan="4" | [[Inbhir Nis]]<ref name="BBC-2014-10-16"/> || 1 || Aonghas MacLeòid (aois 39) || [[Inbhir Nis]] || 733 || Mo Chailinn Donn Òg |- | 2 || Dòmhnall-Iain MacIlleDhuinn || [[Glaschu]] || 725 || - |- | 3 || Iain Howieson || [[An t-Eilean Sgitheanach]] || 715 || - |- | 4 || Iain Gòrdan || [[Inbhir Narann]] || 705 || - |- | valign="top" rowspan="5" | 2013 || valign="top" rowspan="5" | [[Pàislig]] || 1 || Raibeart MacDhonnchaidh<ref name="BBC-2013-10-17"/> || [[An Gearasdan]] || 730 || |- | 2 || Dòmhnall-Iain MacIlleDhuinn || || 717 || |- | 3 || Ros Crichton || || 715 || |- | 4 || Ruairidh Mac an t-Saoir || || 718 || |- | 5 || John Howieson || [[An t-Eilean Sgitheanach]] || 709 || |- | valign="top" rowspan="4" | 2012 || valign="top" rowspan="4" | [[Dùn Omhain]]<ref name="BBC-2012-10-18"/> || 1 || Calum MacLeòid || [[Leòdhas]] || || |- | 2 || Iain Howieson || [[An t-Eilean Sgitheanach]] || || |- | 3 || Ruairidh Mac an t-Saoir || [[Uibhist a Deas]] || || |- | 4 || Iain Gòrdan || [[Inbhir Narann]] || || |- | 2011 || [[Na h-Eileanan Siar]] || 1 || [[Niall Caimbeul]] || Beinn nam Fadhla || || - |- | 2010 || [[Inbhir Theòrsa]] || 1 || Iain MacIlleathain || [[An t-Eilean Sgitheanach]]/[[Glaschu]] || || |- | 2009 || [[An t-Òban]] || 1 || Steafain MacIomhair || Poll Iubh || || |- | 2008 || [[An Eaglais Bhreac]] || 1 || Lyle Ceannadach || Sgìre Sruighlea || || |- | 2007 || [[Loch Abar]] || 1 || Seumas Greumach || Loch an Inbhir || || |- | 2006 || [[Dùn Omhain]] || 1 || [[Alasdair MacIlleBhàin]] || An t-Sàilean,[[Muile]] || || - |- | 2005 || [[Na h-Eileanan Siar]] || 1 || [[Coinneach MacNeacail]] || Leòdhas || || - |- | 2004 || [[Peairt]] || 1 || [[Gillebrìghde MacGilleMhaoil]] || Uibhist a Deas || || - |- | 2003 || [[An t-Òban]] || 1 || [[Darren MacGilleEathain]] || An t-Eilean Sgitheanach || || - |- | 2002 || [[An Leargaidh Ghallda]] || 1 || [[Calum Ailig MacMhaolain]] || Leòdhas || || - |- | 2001 || [[Na h-Eileanan Siar]] || 1 || [[Eàirdsidh MacGilleEathain]] || Glaschu || || - |- | 2000 || [[Dùn Omhain]] || 1 || [[Innis MacLeòid]] || Leòdhas || || - |- | 1999 || [[Loch Abar]] || 1 || [[Raymond Bremner]] || [[Cataibh]] || || - |- | 1998 || [[An t-Eilean Sgitheanach]] || 1 || [[Aonghas Mac a' Ghobhainn]] || [[An t-Òban]] || || - |- | 1997 || [[Inbhir Nis]] || 1 || Graham Neilson || [[Obar Pheallaidh]] || || - |- | 1996 || [[Blàr Ghobhraidh]] || 1 || Alasadair Barnett || [[An t-Òban]] || || - |- | 1995 || [[Cataibh]] || 1 || Fionnlagh MacAoidh || [[Goillspidh]] || || - |- | 1994 || [[Dùn Omhain]] || 1 || Tormod MacFhiongan || [[Ceann Loch Chille Chiarain]] || || - |- | 1993 || [[An t-Àrd-Ruigh]] || 1 || Seumas Gunna || [[Inbhir Nis]] || || - |- | 1992 || [[An t-Òban]] || 1 || George Gunn || [[Inbhir Nis]] || || - |- | 1991 || [[Inbhir Pheofharain]] || 1 || Donald Murray || [[Innis]] || || - |- | 1990 || [[Baile a' Ghobhainn]], [[Glaschu]] || 1 || Dòmhnall M. MacAonghais || [[Bràgar]] a Tuath || || - |- | 1989 || [[Steòrnabhagh]] || 1 || Murchadh J. MacCoinnich || [[Nis]] || || - |- | 1988 || [[Glaschu]] || 1 || Donald N. Murray || [[Steòrnabhagh]] || || - |- | 1987 || [[Sruighlea]] || 1 || Paul MacCallum || [[Gleann Dàil]] a Tuath || || - |- | 1986 || [[Dùn Èideann]] || 1 || Angus MacFadyen || [[An t-Òban]] || || - |- | 1985 || [[Loch Abar]] || 1 || Hugh MacQueen || [[Luing]] || || - |- | 1984 || [[Inbhir Nis]] || 1 || Robert Forest || [[Bògha Mhòr]] || || - |- | 1983 || [[Tobar na Màthar]] || 1 || [[Art MacCormaig|Art MacCarmaig]] || [[Port Rìgh]] || || - |- | 1982 || [[An t-Eilean Sgitheanach]] || 1 || Duncan A. MacGilp || [[Tobar Mhoire]] || || - |- | 1981 || [[Loch Abar]] || 1 || Dugald Gillespie || Garrowhill || || - |- | 1980 || [[Peairt]] || 1 || Calum MacArtair|| [[Bearsden]] || || - |- | 1979 || [[Steòrnabhagh]] || 1 || Kenneth Thomson || [[Glaschu]] || || - |- | 1978 || [[An t-Òban]] || 1 || Dugald Campbell|| [[Port Ìlein]] || || - |- |} ==Iomraidhean== <references/> {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Duaisean]] [[Roinn-seòrsa:Gàidhlig]] [[Roinn-seòrsa:Am Mòd Nàiseanta Rìoghail]] dr9rhfsk6eguzlm1xmavbrepxaeezfu 0 33569 584142 572269 2026-11-04T19:40:03Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584142 wikitext text/x-wiki [[File:Playing Settlers of Catan.jpg|thumb|307x307px|Sluagh a' cluich Catan.]] Tha '''Catan''' air a reic tagha cluiche. Tha e ioma-cleasaiche [[cluiche air bòrd]]. Bha e fuasgailte anns [[A' Ghearmailt]] air 1995 le [[Franckh-Kosmos Verlag]] air an t-ainm '''''Die Siedler von Catan'''''. Air 2009 Catan air a reic 15 millean leth-bhreacan<ref name=":0">Curry, Andrew (2009-03-23). [https://web.archive.org/web/20090327071854/http://www.wired.com/gaming/gamingreviews/magazine/17-04/mf_settlers "Monopoly Killer"]. Wired News. Retrieved 2009-03-29.</ref>. Tha 30 cànain aige<ref name=":0" />. == Riaghailtean agus Cluiche == Ann Catan cluiche, tha cleasaiche a' cluich ceannsaich eilean le togalach am bailtean, am bailtean-mòra, 'us rathad<ref>[http://boardgamegeek.com/boardgame/13/catan Catan (1995)] / Board Game Geek</ref>. == Cur Ris == Tha ceithir prìomhail cur ris aig an cluiche Catan. * Seafarers * Knights and Cities * Traders and Barbarians * Explorers and Pirates == Iomraidhean == <references /> {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Geamaichean]] sx3961xab7d9fnw2m2905kpy4nw00go 0 34776 584162 549027 2026-11-05T03:25:57Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584162 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Santander | BRATACH = Santander.svg | LÙIREACH = Coat of Arms of Santander (Spain).svg | LÙIREACH_LEUD = 80 | DEALBH=Mosaico Santander.jpg | MAPA = | DÙTHAICH =[[Faidhle:Flag of Spain.svg|22px]] [[An Spàinn]] | CEÀRN =Santander | SGÌRE = [[Faidhle:Flag of Cantabria.svg|22px]] [[Cantàbria]] | LEUD = 43° 28′ 00″ Tuath | ASTAIR = 03° 48′ 00″ Iar | FARSAINGEACHD = 34.76 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 177123 | BLIADHNA = 2014 | FÒN = 942 | DUILLEAG = [http://portal.ayto-santander.es/ A' Chomhairle] }} 'S e [[baile]] mòr agus [[port]] gu math cudromach ann an [[Cantàbria]] ([[An Spàinn]]) a th' ann an '''Santander''' ([[IPA]]: ''santanˈder''). Tha e suidhichte ann an ceann a tuath na [[Dùthaich|dùthcha]], aig 15m os cionn ìre na [[Muir|mara]], anns an sgìre Shantander fhèin. Chaidh am baile a stèidheachadh ann an [[1248]]. 'S e dìreach [[Spàinntis]] a tha ga bruidhinn an seo. 'S e am port, [[turasachd]],na bataichean-aiseig agus gnothaichean ceangailte ris a' mhuir a tha a' cumail [[eaconomaidh]] a' bhaile a' dol. Tha 177,123 duine a' fuireach ann. Chan eil eucoir na trioblaid mhòr an seo.<ref>[http://www.eldiariomontanes.es/20070710/cantabria/santander-ciudades-seguras-union_200707101307.html Diario Montañés]</ref> ==Freumahn an Ainm== 'S ann à ''sanct'' ([[naomh]]) agus ''Ander'' ([[Anndra]]) ann an seann Spàinntis a tha ainm a' bhaile. Bheireadh sin Cill Anndra neo Baile Anndra dhuinn sa [[Gàidhlig|Ghàidhlig]] an latha an diugh.<ref>Fernández González, Lorena (2002). Santander una ciudad Medieval. Estvdio. ISBN 9788495742056</ref> Tha cuid eile dhen bheachd gur ann à ''Portus Sanctorum Emeterii et Celedonii'' (Sancti Emetherii > Sancti Emderii > Sanct Endere > San Andero > Santendere > Santanderio > Santander). ==Eachdraidh== Thathar air stuth Ròmanach a lorg san àite far an robh port, air an robh ''Portus Victoriae Iuliobrigensium''.<ref>[http://www.regiocantabrorum.es/publicaciones/portus_victoriae_iuliobrigensium Regio Cantabrorum]</ref> Nochd ainm a' bhaile ann an sgrìobhainn airson a' chiad turais ann an [[1068]]. Ann an [[1158]] fhuair Santander a chuid chòirichean a thaobh mhalairt a thug piseach air an eaconomaidh. Rinn teintean sgrios air a' bhaile ann an [[1296]] agus [[1311]] Thàinig an rèile - agus [[turasachd]] - ann an [[1858]].<ref>[http://www.spanishrailway.com/capitulos_html/alarasantander.htm Alar Santander]</ref> Chaidh 590 duine a mharbhadh ann an spreadhadh air a' bhata ''Cabo Machichaco'' ann an [[1893]]. Cha robhar a' gabhail ri riaghailtean a thaobh stuthan chunnartach a làimhseachadh agus spreadh tunnaichean dineamait anns a' port. Thuit am baile gu na Reubaltaich [[Faisisteachas|Faisisteach]] ann an [[Cogadh Sìobhalta na Spàinne]] ann an [[1937]]. Chaidh 90,000 [[saighdear]] a mharbhadh ann an sabaid anns a' bhaile fhèin agus san sgìre mu timcheall.<ref>[http://www.eldiariomontanes.es/pg060506/prensa/noticias/Sociedad/200605/06/DMO-TEL-160.html Diario Montañés]</ref> Chaidh [[Oilthigh Cantàbria]] a stèidheachadh an seo ann an [[1972]].<ref>[https://web.archive.org/web/20160102213106/http://web.unican.es/ UNICAN]</ref> ==Cruinn-eòlas== A rèir figearan an Riaghlatais, 's e [[an t-Iuchar]] a' mhìos as teotha agus 's e [[am Faoilleach]] a' mhìos as fhuaire ann an Santander .<ref>[http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=1109&k=can Aemet]</ref> Tuit 1129mm de dh'[[uisge]] air a' bhaile fad na [[bliadhna]] - dìreach 44mm nas lugha na [[Steòrnabhagh]] (1173mm) - leis gur e àite fliuch a th' ann, an taca ri àiteachan eile san Spàinnː [[Faidhle:Clima Santander (España).PNG|center|600px]] ==Daoine Ainmeil== *[[Matilde Camus]] ([[1919]] - [[2012]])<ref>[http://www.matildecamus.com/ Matilde Camus]</ref> ==Iomraidhean== <references/> [[Roinn-seòrsa:An Spàinn]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] 9o4b6u45dl3vo7eabx649hunq1wt3it 0 35842 584145 583887 2026-11-04T19:50:20Z CreagNamBathais 11992 ùrachadh 584145 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} 'S e neach-[[poileataigs]] [[Alba]]nnach agus Rùnaire a' Chaibineit ann an [[Riaghaltas na h-Alba]] a tha ann am '''Fiona Hyslop''', BPA. Rugadh i air [[1 an Lùnastal]] [[1964]] ann an [[Siorrachd Àir]] agus thogadh i ann an [[Sasainn]].<ref>{{iomradh lìon | foillsichear = Riaghaltas na h-Alba | url = https://beta.gov.scot/about/who-runs-government/cabinet-and-ministers/cabinet-secretary-culture-tourism-external-affairs/ | tiotal = Cabinet Secretary for Culture, Tourism and External Affairs |ceann-là =2018-08-01}}</ref> Bha i na h-oileanach aig [[Oilthigh Ghlaschu]] agus [[Oilthigh Heriot-Watt]]. Bha i na BPA airson [[Gleann Iucha (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)|Gleann Iucha]] agus bha i na Rùnaire a' Chaibineit airson Foghlaim agus Foghlaim Fhad-Beatha ron iomlaid dreuchd air buill chaibineit ann an 2011 is chaidh i na Rùnaire a' Chaibineit airson Cultair, Turasachd agus Cùisean Taoibh A-Muigh. Dh'fhàg i a' Phàrlamaid ann an [[Taghadh Albannach 2026|2026]].<ref>{{iomradh naidheachd | url = https://www.bbc.co.uk/news/articles/cjw2nppn12qo | tiotal = Shona Robison and Fiona Hyslop to stand down as MSPs | ceann-là = 2025-03-05 | ainm = Paul | sloinneadh = Hastie | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-04 }}</ref> Tha i na ball den [[Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba|Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba]]. ==Ceanglaichean a-mach== * Pàrlamaid na h-Alba: [http://www.parliament.scot/msps/currentmsps/fiona-hyslop-msp.aspx Fiona Hyslop] (Beurla) * {{ iomradh lìon | foillsichear = They Work For You | url = https://www.theyworkforyou.com/msp/14012/fiona_hyslop | tiotal = Fiona Hyslop, former MSP, Linlithgow | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-04 }} (Beurla) == Iomraidhean == <references/> {{DEFAULTSORT:Hyslop, Fiona}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba]] [[Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba]] mydxq59bj62952mtjg07jqgjp49w0gm 0 36336 584147 583870 2026-11-04T19:58:58Z CreagNamBathais 11992 ùrachadh 584147 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} 'S e neach-poileataigs à [[Alba]] a tha ann am '''Bill Kidd'''. Rugadh e ann an [[1956]]. Chaidh a thaghadh mar BhPA airson [[Glaschu Fearann Anna (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)|Glaschu Fearann Anna]] ann an [[Taghadh Albannach 2007|2007]]. Tha e na bhall [[Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba]].<ref>{{iomradh lìon|url = http://www.parliament.scot/msps/currentmsps/98566.aspx|tiotal=Personal Information| foillsichear=[[Pàrlamaid na h-Alba]]|ceann-là_inntrigidh=2016-12-03}}</ref> Dh'fhàg e a' Phàrlamaid ann an [[Taghadh Albannach 2026|2026]].<ref>{{iomradh naidheachd | url = https://www.holyrood.com/news/view,nobel-peace-prize-nominee-msp-to-stand-down-from-scottish-parliament | tiotal = Nobel Peace Prize nominee MSP to stand down from Scottish Parliament | ainm = Kirsteen | sloinneadh = Paterson | foillsichear = Holyrood | ceann-là = 2025-03-15 | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-04 }}</ref> == Ceanglaichean a-mach == * {{ iomradh lìon | foillsichear = They Work for You | url = https://www.theyworkforyou.com/msp/14024/bill_kidd | tiotal = Bill Kidd, former MSP, Glasgow Anniesland | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-04 }} == Iomraidhean == <references/> {{DEFAULTSORT:Kidd, Bill}} {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba]] [[Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba]] e4clb90j6kf81mnawgqwi44o5fg563f 0 36344 584161 571153 2026-11-05T03:03:43Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584161 wikitext text/x-wiki {{Pàrtaidh | AINM = Pàrtaidh Ortadogsach | DEALBH = Black flag waving.svg | STÈIDHEACHADH = [[15 an Cèitean]] [[1947]] | LUCHD-STÈIDHEACHAIDH = [[Eduardo René Chibás Ribas]] | ÀITE-STÈIDHEACHAIDH = [[La Habana]] | BEACHD-SMUAINEALAS EACHDRAIDHEIL = [[Co-mhaoineas]] | BEACHD-SMUAINEALAS AN-DRÀSDA = | OIFISEAN = | CATHRAICHE =[[Emilio Ochoa y Ochoa]] | SUIDHEACHAIN = | RIAGHALTAS = }} B' e [[partaidh poileatagach]] a bh' ann am '''Pàrtaidh Ortadogsach''' ([[Spàinntis]]: ''Partido Ortodoxo'', ainm slàn: ''Partido del Pueblo Cubano – Ortodoxo''). Chaidh am Pàrtaidh Ortadogsach a stèidheachadh ann an [[1947]], le [[Eduardo René Chibás Ribas]], nuair a bhris am ''Partido Revolucionario Cubano (Auténticos)'' a-mach à chèile.<ref>Jules Robert Benjamin (1990), The United States and the Origins of the Cuban Revolution, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-02536-0, ISBN 0691025363</ref> B' e pàrtaidh a bha gu tur an aghaidh coirbteachd a bh' ann, a ghabhadh a-steach daoine bho ghach taobh an speactraim phoileataigeach, [[co-mhaoineas|Comannaich]] agus [[Eaglais Chaitligeach|Caitligich]] nam measg. B'e trioblaid mhòr dhan phàrtaidh a bha sin.<ref>[https://web.archive.org/web/20170223104400/http://www.ecured.cu/Partido_Ortodoxo Ecured]</ref> Chaill am pàrtaidh na taghaidhean nàiseanta ann an [[1948]] ach bha iad an impis sin a bhuannachadh ann an [[1952]] nuair thug [[Fulgencio Batista Zaldívar]] seilbh air an Riaghaltas. Chaidh am pàrtaidh a dhùnadh ann an [[1959]]. Bha [[Fidel Alejandro Castro Ruz|Fidel]] agus [[Raúl Modesto Castro Ruz|Raúl Castro]] nam buill a' phàrtaidh, mus robh [[M-26-7]] air neo am [[Pàrtaidh Comannach Chùba]] ann. ==Iomraidhean== <references/> == Ceanglaichean A-mach == * [https://web.archive.org/web/20161216190216/http://www.encaribe.org/es/article/partido-del-pueblo-cubano.-ortodoxos/665 En Caribe] (Spàinntis) [[Roinn-seòrsa:Cùba]] [[Roinn-seòrsa:Poileataigs]] 9gc1nl3ly9bkuz2q8kz3qbqtu6259xb 0 36516 584143 583894 2026-11-04T19:40:39Z CreagNamBathais 11992 ùrachadh 584143 wikitext text/x-wiki {{Bogsa eachdraidh-bheatha}} 'S e neach-poileataigs à [[Alba]] a tha ann an '''Jamie Greene''' BPA. Chaidh a thaghadh mar BhPA airson [[Alba an Iar (roinn-phàrlamaid na h-Alba)|Alba an Iar]] ann an [[Taghadh Albannach 2016|2016]]. Bha e na bhall [[Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba]]<ref>{{iomradh lìon|url = http://www.parliament.scot/msps/currentmsps/98926.aspx|tiotal=Personal Information|foillsichear=[[Pàrlamaid na h-Alba]]|ceann-là_inntrigidh=2017-01-01}}</ref> ach dh'fhàg e am pàrtaidh ann an 2025 agus chaidh e san [[Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba|Lib-Deamaich]].<ref>{{iomradh naidheachd | url = https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5yp8gee2peo | tiotal = Former Tory MSP Jamie Greene defects to Lib Dems | foillsichear = BBC News | ceann-là = 2025-04-04 | ainm = Katy | sloinneadh = Scott | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-04 }}</ref> == Ceanglaichean a-mach == * {{ iomradh lìon | foillsichear = They Work for You | url = https://www.theyworkforyou.com/msp/25508/jamie_greene | tiotal = Jamie Greene, former MSP, West Scotland | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-04 }} == Iomraidhean == <references/> {{DEFAULTSORT:Greene, Jamie}} [[Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba]] [[Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Libearal Deamocratach na h-Alba]] [[Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba]] [[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba]] eyocf0hl5gc4h0py066i7ol9s9dht6j 0 39818 584150 562310 2026-11-04T21:09:59Z InternetArchiveBot 23657 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 584150 wikitext text/x-wiki {{Baile | AINM = Râmnicu Vâlcea | LÙIREACH = ROU_VL_Ramnicu_Valcea_CoA1.jpg | LÙIREACH_LEUD = 65 | BRATACH = | DEALBH = Ramnicu Valcea - view 3.jpg | MAPA = Râmnicu_Vâlcea_en_distrikto_Vâlcea.png | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Romania.svg|22px]] [[Romàinia]] | CEÀRN = [[Faidhle:Actual_Tulcea_county_CoA.svg|18px]] [[Vâlcea (Siorrachd)|Vâlcea]] | LEUD = 45° 06 17' Tuath | ASTAIR = 24° 22 32' Ear | FARSAINGEACHD = 89.52 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 98776 | BLIADHNA = 2011 | FÒN = +40 02 50 | DUILLEAG = [http://www.primariavl.ro/ Duilleag Oifigeil] }} 'S e [[baile]] meadhannach eadar [[Sibiu]] agus [[Pitești]], ann an ceann a deas [[Romàinia]] a th' ann an '''Râmnicu Vâlcea''' ([[IPA]]: ''ˈˈrɨmniku ˈvɨlt͡ʃe̯a''). Tha e suidhichte ri taobh [[Abhainn|na h-Aibhne]] Olt, aig 250m cionn ìre na mara, san t-siorrachd ([[Romàinis]]: ''Județ'') [[Vâlcea (Siorrachd)|Vâlcea]]. Tha 98,776 duine a' fuireach ann.<ref>[https://insse.ro/cms/ro Institutul Național de Statistică]</ref> ==Eachdraidh== Tha e coltach gur ann às an [[facal|fhacal]] ''Ramniku'' ([[Gàidhlig]]: [[lòn]]) an an [[Cànanan Slàbhach]] agus ''vâlc'' (Gàidhlig: [[madadh-allaidh]]) ann an Romàinis 's a th'ann an t-ainm. Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais mar Râmnic ann an [[1388]]. == Daoine ainmeil == *[[Dorel Zugrăvescu]] ([[1930]] - [[2019]])<ref>[https://web.archive.org/web/20210902174235/https://acad.ro/commem/doc2019/n1120-DorelZugravescu.pdf ACAD]</ref> == Iomraidhean == <references/> {{Smachd ùghdarrais}} [[Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Romàinia]] [[Roinn-seòrsa:Bailtean]] [[Roinn-seòrsa:Romàinia]] duzifgr3wbghyj2gf9j6ului4himc0z