Cabar

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gd">
  <siteinfo>
    <sitename>Uicipeid</sitename>
    <dbname>gdwiki</dbname>
    <base>https://gd.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%AComh-Dhuilleag</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Meadhan</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Sònraichte</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Deasbaireachd</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Cleachdaiche</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Deasbaireachd a' chleachdaiche</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Uicipeid</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">An deasbaireachd aig Uicipeid</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Faidhle</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Deasbaireachd an fhaidhle</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Deasbaireachd MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Teamplaid</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Deasbaireachd na teamplaid</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Cobhair</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Deasbaireachd na cobharach</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Roinn-seòrsa</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Deasbaireachd na roinn-seòrsa</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Mòideal</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Deasbaireachd mòideil</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Cabar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1876</id>
    <revision>
      <id>584182</id>
      <parentid>579028</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2148" sha1="28ucvam20i05jrs2uzoawqkvb8jswe6" xml:space="preserve">[[Faidhle:Caber 2.jpg|right|300px]]

Tha '''tilgeil a'chabair''' na cho-fharpais Albannach tràidiseanta far am bi co-fharpaisich a' tigeil crann mòr.

Gus an cabar a thigeil, feumaidh an tilgeir a làmhan a phasgadh ri chèile anns a' chiad dol-a-mach.  Thèid an cabar a-nis a sheasamh gu dìreach leis a'bhun ann an [[làmh]] an paisgte an tilgeir.  A'cumail a'chabair gu dìreach (rud gu math doirbh a dhèanamh gun a bhith a' call còmhnardas), ruithidh an tilgeir air adhart is tilgidh e an cabar san adhar far a char e bun gu barr tro 180° is laighidh e air a'cheann a b'abhaist a bhith aig a'bharr.  Air sgàth is gu bheil astar-uilinn fhathast air a'chabar, thathar an dòchas gun tuit an ceann a b'abhaist a bhith aig a'bhun air adhart, air falbh bhon tilgeir. 

Chan e astar a th'ann an amas an tilgeidh idir, is e a'dèanamh cinnteach gun tuit an cabar gu dìreach air beulaibh an tilgeir as dèidh dha a laighe a th'ann.  Bidhidh tilgeadh glan a'ciallachadh gu bheil an cabar a' laighe leis a'bhàrr as fhaisge air an tilgeir agus am bun a'tomhadh air falbh gu buileach bho'n tilgeir.  Mura bi an tilgeadh glan, tha an tilgeadh ga chomharrachadh mar gum biodh an cabar na [[làmh]] air aodann [[cleoc|chleoic]].  Tha na comharraidhean as fheàrr ri fhaotainn na fhaisge air 12:00, mar eisimpleir tha 11.30f nas fheàrr na 2.00m.  Ma thuiteas cabar air ais chun an tilgeir, is e uilinn a rinn an cabar an uair a bha e a'seasamh gu dìreach a tha a'cunntadh.  Mar eismpleir, tha 87°, gu bhith tutieam, nas fhearr na 75°,

Tha cabar traidiseanta mu 16-20 troighean air fad agus tha e mu 80-130 [[punnd]].  Tha am meud is gu h-àraidh am fad a'ciallachadh gum feum neart mhòr a bhith agaibh dìreach gu a sheasamh gu dìreach, agus tha feum airson barrachd nas motha airson a thilgeil.  Airson co-fharpaisean beaga, bidh iad a' cleachdadh cabar as aotroime.

Tha an spòrs seo a' buntainn ris [[a' Ghàidhealtachd]] ann an [[Alba]] agus bi e a'nochdadh gu tric aig [[Geammanan Gaidhealach]]


==Ceangalan a'muigh==
* [https://web.archive.org/web/20050104150213/http://www.thessaaa.com/rules.htm Riaghailtean]

[[Roinn-seòrsa:spòrs]]</text>
      <sha1>28ucvam20i05jrs2uzoawqkvb8jswe6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aillse</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2358</id>
    <revision>
      <id>584166</id>
      <parentid>578559</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1596" sha1="pvfbw02xdr45s66lmupyrgvtg9k1gjz" xml:space="preserve">[[Faidhle:Cancer cells (1).jpg|thumb|Ceallan aillse]]
'S e '''aillse''' [[galar]] a dh'fhàsas sa [[corp|chorp]]. Is urrainn a dh’aillse a bhith àiteigin san [[corp]] - san [[fuil|fhuil]] ([[bànachadh-fala]]), na clachan, [[aillse-craicinn|craiceann]], cìochan, [[stamag]], [[beul]] 7c. Anns an latha a tha ann, gabhaidh i a leigheas ma mhothaicheadh dhi tràth gu leòr, gu h-àraidh le [[réidio-theiripe]], [[ceimeo-theiripe]] no le [[oparèisean]]. Mar eisimpleir le aillse na [[Guthlag|guthlaige]], mur eil réidio-theiripe no ceimeo-theiripe ag obrachadh, faodaidh na dotairean a' ghuthlag a chur a-mach.

Sa chumantas, chan urrainn do dh'aillse a bhith ga h-aiseag, seach trì seòrsachan: aillse drùiseil conail, galar tùmoir aodainn aig diabhlan Tasmanach, agus seòrsa de dh'aillse aig a' bhreallaich.&lt;ref&gt;{{iomradh lìon | url = https://www.tcg.vet.cam.ac.uk/about | tiotal = About transmissible cancers | foillsichear = Transmissible Cancer Group aig [[Oilthigh Chambridge]] | ceann-là_inntrigidh = 2020-07-22 }}&lt;/ref&gt;

== Luchd-rannsachaidh ainmeil ==
* [[Harald zur Hausen]]
* [[Charles Brenton Huggins]]
* [[Sidney Farber]]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;
== Ceanglaichean a-muigh ==
{{Commons|Cancer_(illness)|Aillse}}
* [https://web.archive.org/web/20161109065609/http://www.nhs.uk/conditions/cancer/Pages/Introduction.aspx Aillse] air làrach-lìn [[Seirbheis Nàiseanta na Slàinte]]
* [https://www.macmillan.org.uk/ Macmillan Cancer Support], carthannas a ghabhas taic do dhaoine le aillse
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Tinneasan]]
[[Roinn-seòrsa:Aillse|*]]</text>
      <sha1>pvfbw02xdr45s66lmupyrgvtg9k1gjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Samhain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4519</id>
    <revision>
      <id>584228</id>
      <parentid>579191</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12927" sha1="5std15um7upjux9n5peogewi6m8zjt5" xml:space="preserve">[[Faidhle:Traditional Irish halloween Jack-o'-lantern.jpg|thumb|Lòchran snèipe]]

’S e fèill a th' ann an '''Samhain''' a bhios air a chomharrachadh air oidhche an 31mh den [[Dàmhair]] .

== Tùsan na fèille ==

A rèir coltais, do na [[Ceilteach|Ceiltich]] a bha a’ fuireach san [[Roinn-Eòrpa]], is gu h-àraid do na [[Gàidheil]], bhiodh a’ bhliadhna roinnte eadar na ceithir ràithean, a thòisicheadh le fèilltean sònraichte, is bha na fèilltean seo dha-rìribh cudromach dhaibh. Bhiodh iad a’ comharrachadh toiseach an Earraich le fèill ris a’ chanadh iad [[Imbolc]], air 1 an Gearran ([[Fèill Brìghde|Là Fhèill Brìghde]] an dèidh làimh), fèill aig toiseach an t-Samhraidh ainmichte mar Chéadamhan no a-nis [[Bealltainn]], air 1 an Cèitean, [[Lugnasad]] air 1 an Lùnastail mar thoiseach an Fhoghair, is Samhain, no deireadh an t-samhraidh (''Samrad Fuin'' san t-Seann Ghàidhlig), aig toiseach a’ mhìos air a bheil an aon ainm. Ge-tà, tha na cinn-là air a bhith a’ gluasad thairis air na linntean.

Mar a bhiodh na làithean a’ tòiseachadh le beul na h-oidhche a rèir nan Seann Gàidheal, bhiodh a’ bhliadhna a’ tòiseachadh  leis a’ gheamhradh, is ’s e àm sònraichte a bha seo.

Chan ann dìreach gur b’ e sin deireadh na buana, is àm na casgairte gus biadh fhaighinn airson a’ gheamhraidh, ach bhathar a’ creidsinn gum biodh dorsan gu saoghal eile air am fosgladh.

A thaobh nan seann fhionn-sgeul pàganach a bh’ aig na Gàidheil, ’s mar a chaidh a sgrìobhadh air [[Lebor Gabála Érenn]] san 11mh linn, bha treubhan a’ fanachd mar-thà ann an Èireann nuair a thàinig na Mìle Spàinne no Gàidheil, ’s iad na [[Tuatha Dé Danann]] is na [[Fomoirich]], daoine-sìthe leis an robh aca ri sabaid mus d’fhuair iad an eilean. Nuair a bhuannaich na Gàidheil Èirinn, chaidh na sìthichean dhan t-Saoghal Shìos.

Ged-tà, bhiodh am brat eadar an dà Shaoghal a’ fàs tana aig deireadh an t-samhraidh is anns a’ chiad là den t-Samhain bhiodh na sìthichean a’ ruith air feadh an àite, agus na cumhachdan draoidheil air fàs. 

’S e na draoidhean a bha os cionn ghnothaichean os-nàdarrach mus tàinig an creideamh Crìosdail dha na h-Eileanan Breatannach, is mar a sgrìobh an luchd-eachdraidh Ròmanach, a leithid [[Julius Caesar]] air ''Commentarii de Bello Gallico'' (50mh RC), bhiodh iad a’ dèanamh deas-ghnàth air an oidhche sin, air Oidhche Shamhna. Tha e coltach gum biodh iad a’ dèanamh gealbhan, a bhiodh, ’s dòcha, a’ toirt neart don grèin a bha a’ call spìonadh aig an àm seo den bhliadhna, is dhèanadh iad dannsaichean, ùrnaighean is ìobairtean do dhiathan an nàdair, fiù ’s fèin-ìobairt no ìobairt daonna, gus bainne is arbhar fhaighinn ann am pailteas sa bhliadhna a bha a’ tòiseachadh, ach chan urrainn dhuinn dearbhadh gun robh na cleachdaidhean seo cumanta ann an dha-rìribh, agus chan eil ach tuairisgeulan Ròmanach is Crìosdail (le manaich) againn man deidhinn.
Co-dhiù, ’s cinnteach gur b’ e seo àm na casgairte aig aon àm, mar a tha ''Là Fèill Mhàrtainn'' fhathast san latha an-diugh air an 11mh den t-Samhain, is bhiodhte a’ dèanamh gealbhan air an dearbh Oidhche Shamhna suas dhan 20mh Linn ann an Albainn, mar a nithear fhathast an-diugh ann an Èirinn.

== Cleachdaidhean thar nan linn ann an Èirinn is Albainn ==
Bhiodh an gealbhan, no &quot;samhnag&quot; dha-rìribh cudromach air Oidhche Shamhna, chan ann dìreach airson na sìthichean is spioradan olca a chumail air falbh, ach airson faighinn a-mach dè a thachradh anns an àm a bha romhpa. Air sgàth ’s gun robh cumhachdan draoidheil aig an àm a bu làidire, bhiodh daoine a’ faighinn a’ chothruim gus tachartasan fhaicinn air na lasraichean, agus bha geamaichean eile leis an aon adhbhar air feadh tìr nan Gàidheal suas dhan 20mh linn. Mar eisimpleir, ann an Albainn, bhiodhte a’ cur dà chnò air an teine, is bhiodh gach cnò a’ riochdachadh balach no caileag. Nam fuiricheadh an dà chnò còmhla, bhiodh an dithis fhathast còmhla taobh a-staigh na bliadhna, ach bhiodh iad a’ dealachadh nan spreadhadh fear dhiubh a-mach às an teine. Agus bhiodh na caileagan òga a’ cur geansaidhean fliucha faisg air an teine gus an tiormachadh, is bhiodh na balaich aig an robh ùidh orra a’ tionndadh nam muilicheannan. 

Bha iomadh geama ann, gu seachd àraid am measg an òigridh, mar eisimpleir, far an cuireadh gealagan-uighe air glainne uisge, gus faicinn ma bha “craobhan” air fàs (deagh chomharra), no far an cuireadh dà mhaide fiodha còmhla, a-rithist a’ riochdachadh dithis, is chitheadh nan robh iad a’ tuiteam còmhla; no “Na Trì Lugaidhean”, far an cuirte trì bobhlaichean fiodha, fear le uisge glan, fear le uisge salach is fear falamh. Bhiodh balach a’ cur làmh ann am bobhla le a shùilean dùinte, is bhiodh e a’ ciallachadh gun ro e gu bhith a’ pòsadh maighdeann nan lorgadh e am bobhla le uisge glan, banntrach nan robh an t-uisge salach, is gum bhiodh e gun phòsadh leis a’ bhobhla fhalamh.

Ach ma tha geama ainmeil air Oidhche Shamhna, fhathast an-diugh, ’s e a bhith a’ feuchainn ri ubhal a ghlacadh bho amar uisge, no crochte le sreang, dìreach leis a’ bheul. A rèir a’ chreideimh, bhiodh a’ chiad neach air ubhal a ghlacadh a’ pòsadh sa bhliadhna, agus chanadh cuid gum biodh am balach no caileag leis an robh iad gu bhith a’ pòsadh a’ nochdadh ann an aisling, nan cuirte an t-ubhal a ghlac iad fon chluasag.

[[Faidhle:Snap-Apple Night globalphilosophy.PNG|thumb|Glacadh nan ubhal ann an Èirinn]]
Bha geamaichean eile ann leis am biodh an òigridh a’ cluinntinn no a’ faicinn cò leis am biodh iad a’ pòsadh. Mar eisimpleir, bhiodh caileagan òga a’ feuchainn ri balach fhaicinn air an cùlaibh, fhad ’s a bha iad ann an seòmar dubh dorch, ’s iad mu choinneamh sgàthan le coinnlean nan làmhan. Cuideachd, bhiodh balaich a’ dol gu allt eadar dà bhaile no sgìre gus uisge fhaighinn, seo uisge a bha spèisealta, is chuireadh iad beagan den uisge sin nam beòil nuair a bhiodh iad faisg air doras taighe, is bhiodh iad a’ pòsadh na caileige air a bhiodh a’ chiad ainm a chluinneadh iad. Bhiodh na caileagan a’ dèanamh an aon rud, ach le geal-uighe nam beòil an àite uisge. 

Bha a’ mhòr chuid de na geamaichean co-cheangailte ri fàidheadaireachd, agus gu h-àraid ri fàisneachdan gaol am measg nan daoine òga. Sgrìobh na Ròmanaich mu dheidhinn fhèisean mòra a bhiodh air an cumail timcheall air an teine air an oidhche seo, le biadh is deoch ann am pailteas, mar bu ghnàth dhaibh fhèin ann am [[Bacchanalia]]; is bha sin ciallach nuair a bhiodh, mar toradh, ginealach ùr air a bhreith as t-samhradh, an t-àm a bu fhreagarraiche. Mar sin, tha e coltach gun robh an t-àm seo sònraichte don òigridh, is gum biodh an fheadhainn a b’ òige a’ lorg bràmar aig an àm sin, is ’s e cleachd a tha fhathast beò an-diugh ann an dòigh air choireigin. ’S math dh’fhaodte, ma-thà, gun tàinig na “geamaichean gaoil” bho na seann chleachdaidhean feòlmhor a chumadh na pàganaich.

A bharrachd air na geamaichean, bhiodh miasan sònraichte air an ullachadh airson na h-oidhche, mar a bha an fhuarag anns na h-Eileanan (seòrsa brochain min-choirce le uachdair, uisge no bainne) a bhiodh a h-uile duine a’ gabhail bhon aon bhobhla - no buntàta-pronn anns a chuirte fàinne, putan, pònair is pìos clò, a bhiodh a’ ciallachadh bannais, aonarachd, bochdainn 7rl. do na daoine a bhiodh gan lorg, an dearbh rud ris ''a’ bhairín bhreac'' ann an Èirinn.

Mar sin, bhiodh am biadh a’ gabhail pàirt chudromach anns an fhèill a tha seo, gu h-àraidh nuair a bhiodh daoine a’ cruinneachadh ri chèile is a’ cèilidh air nàbaidhean tron oidhche, is iad ri dannsa is ri ceòl. 

Air ais dha na sìthichean, a bha mar bu tric buailteach air milleadh, cron is mì-fhortan, bhiodh daoine a’ fàgail biadh taobh a-muigh nan taighean airson an sàthachadh, is bhiodh na daoine a bha a’ creidsinn gun robh seann spioradan an teaghlaich a’ tilleadh dhachaigh air an oidhche sin a’ cur aran-coirce is uisge-beatha faisg air an teine, is luaithreach min sgapte air an làr gus na làrachdan fhaicinn sa mhadainn.

Bhiodh ìobairtean fhathast air an dèanamh sna h-Eileanan suas dhan 19mh Linn, mar eisimpleir, chuireadh lionn no lite air a’ mhuir do “Shony”, Dia na Mara, gus feamainn gu leòr fhaighinn bhuaithe. No, bhiodh iad a’ dèanamh ìomhaigh coin leis a’ bhuain mu dheireadh, is bhiodh iad ga losgadh air an t-samhnaig.  Bha sin a’ toirt taing do spioradan na talmhainn airson bliadhna torrach, is airson dìon fhaighinn bhuapa an aghaidh phlàighean. 

Mar a bha Fèill Bealltainn a’ comharrachadh toiseach na h-obrach air an talamh, bha Samhain a’ comharrachadh deireadh na buana. ’S e àm nan atharrachaidhean a bh’ ann, mar a tha an t-seann abairt ag ràdh “Air Oidhche Shamhna theirear gamhna ris na laoigh”, agus bhiodh an crodh air a roinneadh eadar an fheadhainn airson marbhadh gus feòil fhaighinn airson a’ gheamhraidh, is an fheadhainn a bhiodh iad a’ cumail gus ginealach eile fhaighinn. A thuilleadh air sin, is co-cheangailte ris a’ chreideamh, cha bhiodh daoine ag ithe smeuran às dèidh na h-oidhche sin, oir bhiodh na sìthichean air smugadh orra, mar a chanadh ann an Èirinn, no gun robh na diabhlan air am mùnadh, mar a bhathar a’ creidsinn ann an Sasainn. 
[[Faidhle:Traditional-irish-halloween-mask.jpg|thumbnail|200px|left|Seann aghaidh-choimheach à Èirinn.]]

Bha creideamh ann aig daoine nach robh na sìthichean idir càirdeach, is bhiodhte gan seachnadh. Air an adhbhar sin, bhiodh snèipean air am falamhachadh, is air an cleachdadh mar lòchrain, is aodainn eagalach orra, gus na creutairean os-nàdarrach a chumail fada air falbh, ach air sgàth ’s gur e puimceanan a bu chumanta ann an Ameireaga nuair a dh’imrich Gàidheil à Èirinn is à Alba ann, b’ e sin a thòisich iad air cleachdadh, is a chleachdas daoine air feadh an t-saoghail san latha an-diugh, mar fhasan no buaidh às na Stàitean.
[[Faidhle:Tarskavaig, Halloween 2008 - geograph.org.uk - 1029655.jpg|thumb|[[Tarsgabhaig]] sgeadaichte airson na fèille]]

Air an aon adhbhar, a bhith a’ cumail nan sìthichean is taibhseachan fada bhon bhaile, bhiodh daoine a’ cur seann aodach, pìosan bèin is aghaidhean-coimhich orra, a’ feuchainn ri a bhith eagalach, gus nach biodh na sìthichean a’ dol faisg orra, sin ''gighis'' no “guesing” sa Bheurla, is bhiodh a’ chlann a’ dol mun cuairt bho thaigh gu taigh gus airgead no biadh fhaighinn bho na nàbaidhean an dèidh a bhith a’ seinn rann no dhà dhaibh. Seo cleachdadh a tha a’ tighinn a-nis às na Stàitean ann an dòigh eadar-dhealaichte, a chionn ’s gur e “Trick-or-treat” a bhithear a’ dèanamh mu choinneimh nan doras.
Cuideachd, bhiodh na balaich òga air a’ Ghàidhealtachd a’ dèanamh magadh is bhandalachd aotrom air feadh an àit’, a leithid dùnadh nan similear aig taighean nan nàbaidhean, no a bhith a’ leagail crodh is eich saor a-mach às na stàballan. Gu ìre, bha seo ceadaichte air an oidhche sin.

Chaidh an fhèill seo air a &quot;Chrìosdachadh&quot; air Tìr-mòr na Roinn Eòrpa sna meadhan-aoisean, far an canar “Toussaint” no “Todos los Santos” oirre, is far am bi cleachdaidhean eadar-dhealaichte air an cumail san latha an-diugh.

== Ceanglaichean a-mach ==

* https://web.archive.org/web/20190824122934/http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/5833/1 Cleachdaidhean Samhna ann an [[Colbhasa]] le Bella NicNèill
* https://web.archive.org/web/20190824122911/http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/8585/2 Oidhche Shamhna agus Sìthichean leis an Urr. Tormod Dòmhnallach
* https://web.archive.org/web/20190824123122/http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/37306/12 Cleachdaidhean Samhna le Aonghas MacAoidh

== Clàr leabhraichean is sgrìobhainnean ==
* ''Halloween. From Pagan Ritual to Party Night'' (2002) le Nicholas Rogers USA
* ''Hallowe’en Its origins, rites and Ceremonies in the Scottish Tradition'' (1971) le F. Marian McNeill Dùn Èideann 
* ''A Calendar of Scottish National Festivals, Halloween to Yule'' (1961), le F. Marian McNeill Dùn Èideann
* ''Folksongs and Folklore of South Uist'' (1977) le [[Mairead Fay Sheathach|Margaret Fay Shaw]] Dùn Èideann
* ''The Religion of the Ancient Celts'' (1911) le J.A. MacCulloch Dùn Èideann
* ''The Gaelic Otherworld'' (2005) le John Gregorson Campbell Dùn Èideann
* ''Irish Druids and Old Irish Religions'' (1986) le James Bonwick, Dorset Press USA
* ''Celtic Myth and Legend'' (1975) le Charles Squire Newcastle Publishing 
* ''A Complete Guide to Celtic Mythology'' (2000) le Bob Curran, Appletree Belfast 
* ''Samhain: Season of Death and Renewal'' (1997) le Alexei Kondratiev

{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Fèisean]]</text>
      <sha1>5std15um7upjux9n5peogewi6m8zjt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uilleam MacBhatair</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9758</id>
    <revision>
      <id>584237</id>
      <parentid>577135</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3919" sha1="p900veank7xo9703sml6gprcjhnlu9y" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
Bha '''Uilleam MacBhatair''' (Baile Mhuilinn Anndra, [[1865]] - [[9 am Màrt]] [[1948]]) no '''an t-Ollamh William John Watson''' M.A. LL.D. na shàr-sgoilear agus a' chiad duine a chuir sgrùdadh ainmean àite [[Albannach]] air stèidh acadaimeagach. Bha e na thidsear ann a sgoiltean ann an [[Glaschu]], [[Inbhir Nis]] agus [[Dùn Èideann]]. B' e an uair sin Cathraiche na Ceiltis aig [[Oilthigh Dhùn Èideann|Oilthigh Dùn Èideann]] a bh' ann bho [[1914]] gu [[1938]]. B' e a mhac  [[Seumas MacGilleMhìcheil MacBhatair]] a bha an ath Chathraiche na Ceiltis.

Dh'fhoillsich e leabhraichean air rosg, bàrdachd agus ainmean-àite.

== A Bheatha ==
B' e Ollamh nan Cànan Ceilteach aig [[Oilthigh Dhùn Eideann]] a bh' ann.&lt;ref&gt; Watson, W.J. (1915) Rosg Gàidhlig (Inverness: An Comunn Gaidhealach), title page&lt;/ref&gt;

==Leabhar-chlàr==
* Place-Names of Ross and Cromarty (Inbhir Nis, 1904)
* Prints of the Past around Inverness (Inbhir Nis, 1909; Darna clò-bhualadh Inbhir Nis, 1925)
* Rosg Gàidhlig (Inbhir Nis, 1915; Darna clò-bhualadh  Glaschu, 1929)
* Bàrdachd Gàidhlig (Inbhir Nis, 1915)
* The Picts: their original position in Scotland (Inbhir Nis, 1921)
* Ross and Cromarty (Cambridge, 1924)
* The History of the Celtic Place-Names of Scotland (Dun Eideann, 1926)
* Scottish Verse in the Book of the Dean of Lismore (Dun Eideann, 1937)

=== Rosg Gàidhlig (1915) ===
Ann an 1915, dh'fhoillsich Watson, le taic An Comunn Gaidhealach, cruinneachadh de dh'earrainnean rosg bho Leabhar Abaid Dhéir gu toiseach an fhicheadamh linn.

'S iad na teacsaichean anns an leabhar: 
* [[Dòmhnall MacFhionghain (ollamh Ceiltis)|Mac Fhionghain, An t-Ard-Ollamh Domhnall]], Seann Sgoil, dd. 1-8
* [[Alasdair MacGriogair|Mac Griogair, An t-Urramach Alasdair]], Air Cruinn-mheallaibh Soillseach nan Speur, dd. 8-13
* [[Coinneach MacLeòid|Mac Leoid, Coinneach]], Duatharachd na Mara, dd. 14-32
* Watson, William J. (am fear-deasachaidh), Ainmean na h-Alba, dd. 33-41
* Mac Eacharna, Domhnall, Am Fiadh, dd. 42-57
* MacLaomuinn, An t-Urramach Domhnall, An Duine Caomhail, dd. 58-65
* MacLaomuinn, An t-Urramach Domhnall, An Duine Saoghalta, dd. 66-71
* MacLaomuinn, An t-Urramach Domhnall, Anns a' Choille Bheithe, dd. 72-77
* Gaisgeach na Sgéithe Deirge, dd. 78-98
* Cuairtear nan Gleann, Iarla Mharr agus Fear na Briagaich, dd. 99-102
* Cuairtear nan Gleann, Canada Uachdarach, dd. 103-107
* Cuairtear nan Gleann, New Zealand, dd. 108-110
* Cuairtear nan Gleann, I Chalum Chille, dd. 111-114
* Cuairtear nan Gleann, [[Ailean nan Sop]], dd. 115-119
* [[Dòmhnall MacFhionghain (ollamh Ceiltis)|Mac Fhionghain, An t-Ard-Ollamh Domhnall]], Na Sean-Fhocail, dd. 120-132
* Fianuis Huisdein Mhic Dhomhnaill, dd. 133-138
* Códach Lachlainn Mhic Mhuirich, dd. 139-140
* Kirk, An t-Urramach Raibeart, Do'n Leaghthora, Sìth agus Slàinte, dd. 141-142

== Beachdan air sgrìobhadh na Gàidhlig ==
Cha do chòrd giorrachaidhean anns a' chànain sgrìobhte ri Watson mura robh iad stèidhichte o chionn ùine mhòr:
&lt;blockquote&gt;
'Contracted forms of words - the bane of modern written Gaelic - have been freely extended (...) At present there is a tendency to make the written language reproduce all possible contractions of common speech, and the result is unsightly and often obscure. The sound priniciple is to write each word in full, except in the case of recognised contractions of old standing.' &lt;ref&gt; Watson, W.J. (1915) Rosg Gàidhlig (Inverness: An Comunn Gaidhealach), vii&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
* Uilleam MacBhatair air [https://web.archive.org/web/20160305034550/http://www.carmichaelwatson.lib.ed.ac.uk/cwatson/gd/collections Pròiseact MhicGilleMhìcheil MhicBhatair]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

[[Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig]]
[[Roinn-seòrsa:Sgoilearan na Gàidhlig|Watson, William J.]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba|Watson, William J.]]</text>
      <sha1>p900veank7xo9703sml6gprcjhnlu9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>San Marino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9914</id>
    <revision>
      <id>584229</id>
      <parentid>572748</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1926" sha1="5i0ni6irus6r846k3938nq8iimr0opo" xml:space="preserve">''Is dòcha gu bheil sibh a' lorg [[San Marino (baile)]].''

{{Databox}}
Is e dùthaich bheag ann an deas [[an Roinn-Eòrpa|na Roinn-Eòrpa]] a tha ann an  '''San Marino'''&lt;ref&gt;[http://www.storlann.co.uk/goireasan/atlas-na-sgoile.html ''Atlas Sgoile Oxford''] le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)&lt;/ref&gt;  (‘san [[Eadailtis]]: ''Serenissima Repubblica di San Marino''). Tha i suidhichte anns [[an Eadailt]]. Tha 32,000 duine a' fuireach ann.

Canar gur e a’ phoblachd as sine air feadh [[an t-saoghal]] a tha innte, chaidh a stèidheachadh ann an [[301]] le an clachair [[Marinus]] de [[Arba]].

Tha [[San Marino (baile)|San Marino]] na [[prìomh-bhaile]], ach 's e a' bhaile as motha th' ann [[Dogana]].

== Ceanglaichean a-muigh ==
* [http://www.esteri.sm/ Poileataics ann an San Marino]
* [https://web.archive.org/web/20040415154204/http://www.museidistato.sm/Museo_trad/index.htm Musei di Stato della Repubblica di San Marino]
* [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_San_Marino:_Primary_Documents Eachdraidh San Marino] 
* [http://www.visitsanmarino.com Visit San Marino] - Duilleag oifigeil Ionaid Turasachd San Marino, Contrada Omagnano
* [https://web.archive.org/web/20070620200212/http://sabin.ro/gallery/san_marino  Dealbhan San Marino]
* [https://web.archive.org/web/20181108130721/http://sanmarinokey.com/ Fiosrachadh san fharsaingeachd San Marino] 
* [https://web.archive.org/web/20070627131112/http://www.libertas.sm/Storia_generale/In/History_San_Marino_1.htm Eachdraidh San Marino]
* [http://www.libertas.sm/ Naidheachdan, cruinn-eòlas, an t-sìde amsaa]

==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;
[[Faidhle:San_marino_panorama_1.jpg|640px|Weitwinkelblick von San Marino zur Adria|thumb|Sealladh air San Marino]]

[[Faidhle:San marino map.png|thumb|250px|San Marino]]

{{Commonscat|San Marino|San Marino}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]]
[[Roinn-seòrsa:San Marino]]</text>
      <sha1>5i0ni6irus6r846k3938nq8iimr0opo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prionnsa Teàrlach Stiùbhart</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10815</id>
    <revision>
      <id>584225</id>
      <parentid>577210</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7528" sha1="kiwirovhy3447n0256x2qy3osbnhd35" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}

== Breith agus Òigridh ==
Air an latha mu dheireadh dhen bhliadhna 1720, rugadh leanaibh mic do [[Rìghrean na h-Alba#Na Stiùbhartaich|theaghlach rìoghail nan Stiùbhartach]] anns [[an Ròimh]]. B' e esan Teàrlach Èideard Stiùbhart, mac [[Rìgh Seumas VIII na h-Alba agus III Shasainn|Rìgh Sheumais VIII is III]] agus oighre dligheach [[Crùn Bhreatainn]]. Rinn mòran dhaoine gàirdeachas mu naidheachd a bhreith oir bha seo a' toirt dòchas ùr do [[na Seumasaich]] gum faigheadh Tigh Rìoghail nan Stiùbhartach an crùn, a chaill iad an [[1688]] agus a bha a-nise le [[Taigh Rìoghail Hanòbhair]], air ais dhaibh fhèin.

Chaidh am Prionnsa a thogail na fhògarrach fada bho [[Breatainn Mhòr|Bhreatainn]]. Bha fhios aige bho bha e glè òg mu chòir a theaghlaich air Crùn Bhreatainn - dùthaich far nach fhaodadh e a dhol. Chuir e roimhe gum faigheadh e air ais e nuair a bhiodh an t-àm ceart.

== Bliadhna Theàrlaich ==

=== Carson a' Ghàidhealtachd? ===
Tha ceangal mòr eadar ainm Theàrlaich agus [[Gàidheal|Gàidheil Alba]]. Bha e earbsach asta agus cha b' ann gun adhbhar, oir bhiodh muinntir na [[Gàidhealtachd na h-Alba|Gàidhealtachd]], àite iomallach beanntach a bha doirbh dhan riaghaltas smachd a chumail air, a-riamh a' toirt taic dha [[na Seumasaich]] fo bhuaidh an cinn-chinnidh. 'S ann aig aois còig bliadhna fhichead a dh'fheuch Teàrlach ri Crùn a shinnsirean fhaighinn air ais. Dh'fhàg e [[an Fhraing]] mu mheadhan an t-samhraidh, [[1745]], agus cha b' fhada gus an robh e air tìr ann an [[Alba]], an [[Èirisgeigh|Eilean Èirisgeigh]]. Cha robh dùil aig na fineachan [[na Seumasaich|Seumasach]] ri leithid aig an àm ud, agus bha a' chuid a bu mhotha dhe na [[cinn-chinnidh]] dhen bharail nach robh cùisean fàbharach dhaibh. Ach mean air mhean chruinnich na Gàidheil còmhla ris, agus iad deiseal sabaid airson còir a theaghlaich.

=== Toiseach tòiseachaidh ===
[[Faidhle:Glenfinnan bay.jpg|thumb|Cuimhneachan a thogadh do na fineachan Seumasach]]

Air an naoidheamh latha deug dhen Lùnastal, chaidh bratach rìoghail nan [[Rìghrean na h-Alba#Na Stiùbhartaich|Stiùbhartach]] a thogail ri crann ann an [[Gleann Fhionghain]]. Ghluais [[na Seumasaich]] chun an ear gun dàil agus ràinig iad [[Coire Ghearraig]] ach cha robh sgeul air na [[Tigh Rìoghail Hanòbhair|Hanobharianaich]]. Ràinig iad [[Peairt]] agus an sin chaidh am Prionnsa a ghairm na Rìgh an àite athair, [[Rìgh Seumas VIII na h-Alba agus III Shasainn|Rìgh Seumas VIII]]. 
Ràinig iad [[Dùn Èideann]] agus bha am baile sin aca gun strì sam bith, agus bha mòran sa bhaile deònach fàilte a chur air Teàrlach. Mu dheireadh, choinnich [[na Seumasaich]] ri na [[Tigh Rìoghail Hanòbhair|Hanobharianaich]]. Air 21mh Sultain aig [[Blàr Sliabh a' Chlamhain]], goirid às dèidh briseadh-latha madainn foghair, chaidh an t-arm dearg, leis [[An Seanalair Iain Cope|an t-seanalair Iain Cope]] aig an ceann, a ruagadh.

=== A-staigh do Shasainn ===
Bha Alba a-nis fo bhratach a' Phrionnsa agus cho luath agus a bha a h-uile càil an òrdugh, thionndaidh e aghaidh air Sasainn. Chaidh iad a-null air a' chrìoch agus ràinig iad [[Cathair Luail]]. An dèidh sin chùm iad orra gu [[Derby]], agus cha do dh'èirich na Sasannaich nan aghaidh mar a bha dùil. Cha bu mhotha a thàinig an cuideachadh a chaidh a ghealltainn dhaibh às an Fhraing. Bha arm Theàrlaich a-nis mu astar 130 mìle bho [[Lunnainn]] agus chuir seo eagal air [[an dàrna Rìgh Deòrsa|Rìgh Deòrsa]] agus muinntir a' bhaile sin. [[Faidhle:Bonnieprince1.jpg|thumb|Ìomhaigh dhen a' Phrionnsa Teàrlach a chaidh a chur an àrd an Derby]]

=== An ratreut gu Alba ===
Ach bha [[Uilleam Augustus, Diùc Cumberland|Diùc Uilleam]] air ceithir feachdan dhen arm dhearg a chur ann an ceithir bailtean sònraichte airson na Seumasaich a chuartachadh. Thuig [[am Morair Seòras Moireach]] dè a bha fa-near dhaibh. Ghairm e comhairle-chogaidh agus chomhairlich e dhan Phrionnsa tilleadh gu tuath sa bhad. B' fheudar dhan Phrionnsa sin a dhèanamh.

Chaidh an t-arm [[na Seumasaich|Seumasach]] thairis air an Abhainn Esk agus a-staigh a dh'Alba a-rithist air 20mh Dùbhlachd. Air 17mh Faoilteach [[1746]], chaidh [[Blàr na h-Eaglaise Brice (1746)|Blàr na h-Eaglaise Brice]] a chur agus thug arm a' Phrionnsa buaidh eile air feachdan an riaghaltais, an turas seo fo chomannd an t-[[An Seanalair Hawley|Seanalair Hawley]].

=== Cùil Lodair ===
Ach bha mòr-fheachd an riaghaltais, fo chomannd [[Uilleam Augustus, Diùc Cumberland|Diùc Chumberland]], fhathast a' sìor-leantainn nan [[na Seumasaich|Seumasach]] gu tuath gus mu dheireadh choinnich an dà arm aig [[Blàr Chùil Lodair]], an t-siathamh latha deug dhen a' Ghiblean [[1746]]. B' ann sa bhlàr fhuilteach sin a thugadh adhbhar nan [[Rìghrean na h-Alba#Na Stiùbhartaich|Stiùbhartach]] gu crìch.

An dèidh a' bhlàir, thòisich an sgrios. Bha airgead-cinn de £30,000 air Teàrlach ach cha bhrathadh na [[Gàidheal|Gàidheil]] e. Air an fhicheadamh latha dhen t-Sultain, [[1746]], fhuair e air bhòrd bàta Frangach agus cha do thill e air ais a dh'[[Alba]] a-riamh tuilleadh.

== A' Bheatha às dèidh dha Alba fhàgail ==
Bha dùil aige tilleadh agus bha dòchas aig mòran de na [[Gàidheal|Gàidheil]] gun tilleadh e ach chaidh na bliadhnaichean seachad agus cha do thill. Mu dheireadh chan fhaodadh Teàrlach fuireach anns [[an Fhraing]] fiù 's. Chaill e a h-uile dòchas a bh' aige, dh'fhàs e greannach is dubhach; dh'atharraich a nàdar; cha robh mòran chàirdean aige air fhàgail; dh'fhàs e aost' agus nuair a bhàsaich e thàinig crìoch air an [[Rìghrean na h-Alba#Na Stiùbhartaich|teaghlach rìoghail]] dom buineadh e. Chaill e a mhisneachd agus is beag an t-iongnadh.

Chaochail e anns [[an Ròimh]], am baile san d' rugadh e, air an latha mu dheireadh dhen gheamhradh, [[1788]], gun oighre fhàgail às a dhèidh a thogadh cùis a shinnsirean. Ach dh'fhàg e ainm agus cliù nach tèid a dhìochuimhneachadh le na [[Gàidheal|Gàidheil]] airson iomadh linn.

== Tarraing ==
* ''Tha a' chuid as motha dhen aithris seo air a h-ath-sgrìobhadh bhon aithris a chaidh fhoillseachadh ann an Leabhraichean-leughaidh Blackie, leis a' Chomunn Ghaidhealach.''
* Air an tharraing bho: [https://web.archive.org/web/20060814111044/http://www.cne-siar.gov.uk/gaelic/grd/eachdraidh/sgeulachdan/tearlach.htm Làrach-lìn CNES]

== Tuilleadh leughaidh Gàidhlig ==
MacCoinnich, Iain, ''Eachdraidh a' Phrionnsa, no Bliadhna Theàrlaich'', Thornton agus Collie (Dùn Èideann, 1845 - agus iomadach tionndadh às a dhèidh)

== Ceanglaichean a-mach ==
* {{ iomradh lìon | url_tasgaidh = https://web.archive.org/web/20150701152239/http://gaidhlig.ltscotland.org.uk/scotlandshistory/jacobitesenlightenmentclearances/charlesedwardstuart/index.asp | ceann-là_tasgaidh = 2015-07-01 | url = http://gaidhlig.ltscotland.org.uk/scotlandshistory/jacobitesenlightenmentclearances/charlesedwardstuart/ | obair = Foghlam Alba | tiotal = Teàrlach Eideard Stiùbhart 1720-1788 | ceann-là_inntrigidh = 2023-02-08 }}
* [https://web.archive.org/web/20241105194729/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/leabhraichean/amprionnsa.htm GRD: Leabhraichean-leughaidh Blackie: Am Prionnsa Teàrlach]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/47196805 BBC Naidheachdan 2019-02-12: Dè seòrsa duine a bh'ann an Teàrlach Òg Stiùbhairt?]

{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Na Seumasaich]]</text>
      <sha1>kiwirovhy3447n0256x2qy3osbnhd35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bangui</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10957</id>
    <revision>
      <id>584173</id>
      <parentid>577400</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6768" sha1="d9bt53fyr4u2mpfwdtly5gpkq8o7aga" xml:space="preserve">{{Baile
  | AINM = Bangui
  | BRATACH = 
  | LÙIREACH = 
  | LÙIREACH_LEUD = 60
  | MAPA =  The Bangui City.jpg
  | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of the Central African Republic.svg|22px]] [[Poblachd Meadhan Afraga]]
  | CEÀRN = Ombella-M'Poko
  | SGÌRE = 
  | LEUD = 4° 20&quot; Tuath
  | ASTAIR = 18° 35&quot; Ear
  | FARSAINGEACHD = 67
  | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 622771
  | BLIADHNA = 2003
  | FÒN = 
  | DUILLEAG = 
 }}
'S e prìomh-bhaile [[Poblachd Meadhan Afraga]] a tha ann am '''Bangui'''. Anns a’ bhliadhna 2003 bha 622,771 duine a’ fuireach an seo. ‘S e am baile as motha den dùthaich cuideachd. Tha e suidhichte faisg air an [[Abhainn]] Ubangi, a tha na chrìochan eadar [[Poblachd Dheamocrach na Congo]] agus Poblachd Meadhan Afraga. Tha Bangui 786km air falbh bho [[Yaoundé]] ([[Camarun]]), 955km bho [[N'Djamena]] ([[An t-Siad]]), 1,970km bho [[Khartoum]] ([[Sudan]]), 1,445km bho [[Diuba|Dhiuba]] ([[Sudan-a-Deas]]), 1,033km bho [[Kinshasa|Khinshasa]] ([[Poblachd Dheamocrach na Congo]]) agus 1,027km bho [[Brazzaville|Bhrazzaville]] ([[A' Chongo]]).&lt;ref&gt;[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]&lt;/ref&gt; Tha e suidhichte ann an ceann a deas na [[Dùthaich|dùthcha]], aig 374m os cionn ìre na [[Muir|mara]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111129223722/http://population.mongabay.com/population/central-african-republic/2389853/bangui Mongabay]&lt;/ref&gt;

Chaidh am baile a stèidheachadh anns a’ bhliadhna [[1889]] anns a’ cholonaidh [[an Fhraing|fhrangach]] ''Haut-Oubangui''. Dh’fhàs am baile nas motha timcheall air an àite shaighdearach. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131231002344/http://www.world66.com/africa/centralafricanrepublic/bangui World66 - Fiosrachadh Bhangui ]&lt;/ref&gt; Tha port aige, tha [[aiseag|bàtaichean-aiseig]] a’ dol gu [[Brazzaville]] agus [[Zongo]]. Tha Bangui ceangailte le rathaidean mòra gu [[Camarun]], chun [[an t-Siad]] agus gu [[Sudàn]]. Tha port-adhair eadar-nàiseanta ann cuideachd: ''Bangui'' ''M'Poko International Airport''.

== Daoine Ainmeil ==
* Élie Doté: ([[1947]] –) Neach-poileataigs.
* Nathalie Tauziat: ([[1967]] –) Cluicheadair tennis.
* Jean-Serge Bokassa: ([[1972]] –) [[Neach-poileataigs]].
* Marcelin Tamboulas: ([[1980]] –) Cluicheadair ball-coise.

== Dealbhan ==
&lt;gallery&gt;
File:Ubangi river near Bangui.jpg|Abhainn Ubangi; Baile Bhangui air a culaibh
File:CAR-Bangui.png|Bangui air a' mhapa
File:Bangui Shopping District.jpg|Bùth ann am Bangui
File:Bangui 18.45905E 4.41140N.jpg|dealbh Shaideil 
&lt;/gallery&gt;

== Gnàth-shìde ==
Tha [[gnàth-shìde]] bhog fhliuch theth ann am Bangui; Mar as àbhaist bidh an teodhachd bhliadhnail mu 25&amp;nbsp;°C, gun atharrachaidhean mòra ann, fad a’ bhliadhna. Tha tuiltean gu math cumanta aig toiseach àm an uisge, bhon An t-Ògmhios gu ruige An t-Samhain. Bidh 1,554 mm dhe uisge a’ tuiteam air a’ bhaile gach bliadhna.

&lt;br clear=all&gt;
{|class=&quot;wikitable collapsible&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:90%;width:100%;border:0px;text-align:center;line-height:120%&quot; 
! colspan= &quot;14&quot; style=&quot;background: #DDDDDD;&quot; | [[Faidhle:Nuvola apps kweather.png|17px]] '''Fiosrachadh airson Bangui'''
|-
! style=&quot;background: #F0F0F0; color:#000080;&quot; height=&quot;17&quot; | Mìos
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Faoilleach]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Gearran]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Màrt]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Giblean]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Cèitean]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Ògmhios]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Iuchar]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Lùnasdal]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Sultain]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Damhair]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Samhain]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | [[Dùbhlachd]]
! style=&quot;background: #99CCCC; color:#000080;&quot; | Bliadhna
|-
! style=&quot;background: #F0F0F0; color:#000080;&quot; height=&quot;16;&quot; | Teodhachd as àirde ann am meadhan (Celsius)
| style=&quot;background: #FFA500; color:#000000;&quot; | 28
| style=&quot;background: #FF8C00; color:#000000;&quot; | 31
| style=&quot;background: #FF8C00; color:#000000;&quot; | 32
| style=&quot;background: #FF8C00; color:#000000;&quot; | 31
| style=&quot;background: #FF8C00; color:#000000;&quot; | 30
| style=&quot;background: #FFA500; color:#000000;&quot; | 28
| style=&quot;background: #FFA500; color:#000000;&quot; | 27
| style=&quot;background: #FFA500; color:#000000;&quot; | 27
| style=&quot;background: #FFA500; color:#000000;&quot; | 28
| style=&quot;background: #FFA500; color:#000000;&quot; | 28
| style=&quot;background: #FFA500; color:#000000;&quot; | 28
| style=&quot;background: #FFA500; color:#000000;&quot; | 28
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000;&quot; | &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''29'''&lt;/div&gt;
|-
! style=&quot;background: #F0F0F0; color:#000080;&quot; height=&quot;16;&quot; | Teodhachd as ìsle ann am meadhan (Celsius)
| style=&quot;background: #FFFF99; color: black;&quot; | 20
| style=&quot;background: #FFCC66; color: black;&quot; | 22
| style=&quot;background: #FFCC66; color: black;&quot; | 23
| style=&quot;background: #FFCC66; color: black;&quot; | 23
| style=&quot;background: #FFCC66; color: black;&quot; | 23
| style=&quot;background: #FFCC66; color: black;&quot; | 22
| style=&quot;background: #FFCC66; color: black;&quot; | 22
| style=&quot;background: #FFCC66; color: black;&quot; | 22
| style=&quot;background: #FFCC66; color: black;&quot; | 22
| style=&quot;background: #FFCC66; color: black;&quot; | 22
| style=&quot;background: #FFCC66; color: black;&quot; | 22
| style=&quot;background: #FFFF99; color: black;&quot; | 20
| style=&quot;background: #ffffff; color: black;&quot; | &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''22'''&lt;/div&gt;
|-
! style=&quot;background: #F0F0F0; color:#000080;&quot; | Làithean dhe uisge
| style=&quot;background: #87CEEB;&quot; | 2
| style=&quot;background: #87CEEB;&quot; | 3
| style=&quot;background: #6495ED;&quot; | 6
| style=&quot;background: #4169E1;&quot; | 10
| style=&quot;background: #6495ED;&quot; | 8
| style=&quot;background: #4169E1;&quot; | 11
| style=&quot;background: #4169E1;&quot; | 12
| style=&quot;background: #4169E1;&quot; | 14
| style=&quot;background: #4169E1;&quot; | 12
| style=&quot;background: #4169E1;&quot; | 11
| style=&quot;background: #6495ED;&quot; | 6
| style=&quot;background: #87CEEB;&quot; | 2
| style=&quot;background: #FFFFFF;&quot; | &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''97'''&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;&quot;|''Bho: [https://web.archive.org/web/20191023215901/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=5646&amp;refer=&amp;units=metric www.weatherbase.com]
|}

== Ceanglaichean A-mach ==
* [http://johan.lemarchand.free.fr/cartes/Afrique_capitales.html Prìomh-bhailtean na h-Afraga]

== Iomradh ==
&lt;references/&gt;
{{Commons|Category:Bangui|Bangui}}

{{Prìomh-bhailtean ann an Afraga}}

[[Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean]]
[[Roinn-seòrsa:Prìomh-bhailtean ann an Afraga]]
[[Roinn-seòrsa:Meadhan Afraga]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]</text>
      <sha1>d9bt53fyr4u2mpfwdtly5gpkq8o7aga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Comann Camanachd an Eilein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12814</id>
    <revision>
      <id>584195</id>
      <parentid>577003</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1435" sha1="k2vky4ilfpynjp0oob4oy0fxie578xl" xml:space="preserve">{{Sgioba
| spòrs = [[Camanachd]]
| ainm = Comann Camanachd an Eilein
| dealbh = Portree_Camanachd_Ground_and_Clubhouse_-_geograph.org.uk_-_266456.jpg
| suidheachadh = Pàirc nan Laoch, [[Port Rìgh]]
| stèidhichte = 1892
| lìg = Prìomh Lìg&lt;ref&gt;{{iomradh lìon
| url = http://www.shinty.com/fixtures-live/the-premiership/
| tiotal = Marine Harvest Premiership
| foillsichear = [[Comann na Camanachd]]
| ceann-là_inntrigidh = 2016-07-29
| cànan = Beurla
}}&lt;/ref&gt;
| bliadhna = 2015/2016
}}
'S e sgioba [[iomain]] a th' ann an '''Comann Camanachd an Eilein''' (Beurla: ''Skye Camanachd'').

==Pairc==
Tha iad a' cluich ann am [[Pàirc nan Laoch]] ann am [[Port Rìgh]], [[An t-Eilean Sgitheanach]].

==Dathan==
[[Lèine|Leintean]] geala, [[briogais]] goirid gorm, Stocainnean geala.

==Duaisean==
Bhuannaich an t-Eilean [[Cupa na Camanachd]] ann an [[1990]] agus [[Cupa a' Bhaile Mhòir]] ann an [[2008]].&lt;ref&gt;{{iomradh lìon
| url = http://www.skyecamanachd.com/balliemore-cup-winners-2008.htm
| tiotal = Balliemore Cup Winners 2008
| foillsichear = Comann Camanachd an Eilein
| cànan = Beurla
| ceann-là_inntrigidh = 2016-07-29
}}&lt;/ref&gt;

==Ceangal a-mach==
*[https://web.archive.org/web/20071009224841/http://www.skyecamanachd.com/ Duilleag oifigeil Skye Camanachd]

==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;
{{Sgiobaidhean iomain}}
[[Roinn-seòrsa:Camanachd]]
[[Roinn-seòrsa:Sgiobaidhean iomain]]
[[Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach]]</text>
      <sha1>k2vky4ilfpynjp0oob4oy0fxie578xl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cille Chùithbeirt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13077</id>
    <revision>
      <id>584194</id>
      <parentid>583339</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5964" sha1="pvamgeznqf9otcix1gz2089lyyxvd7g" xml:space="preserve">{{Baile ann an Alba
  | AINM = Cille Chùithbeirt
  | LÙIREACH = 
  | LÙIREACH_LEUD = 60
  | DEALBH =Ecosse2009235.JPG
  | COMHAIRLE = [[Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh|Dùn Phris is Gall-Ghàidhealaibh]] 
  | LEUD = 54° 50′ Tuath
  | ASTAIR = 04° 03′ Iar
  | Domhan-leud = 54.83
  | Domhan-fhad = -4.05
  | COMHARRADH = NX685505
  | FARSAINGEACHD = 
  | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 3447
  | BLIADHNA = 2011
  | FÒN =  01557
  | DUILLEAG = [http://www.kirkcudbright.co.uk/ Duilleag a' Bhaile]
 }}

‘S e [[baile]] beag agus [[port]] air an oirthir faisg air [[Caisteal Dhùghlais]], air an àirde an iar-dheas [[Alba|na h-Alba]] a th’ ann an '''Cille Chùithbeirt'''&lt;ref&gt;{{iomradh lìon | url = http://gaelicplacenames.org/databasedetails.php?id=851 | tiotal = Kirkcudbright/Cille Chùithbeirt | foillsichear = [[Ainmean-Àite na h-Alba]] | ceann-là_inntrigidh =2017-05-03}}&lt;/ref&gt;. Tha e suidhichte aig 65m os cionn ìre na [[Muir|mara]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210306025104/http://www.fallingrain.com/world/UK/00/Kirkcudbright.html Falling Rain]&lt;/ref&gt; ann an cridhe na roinne [[Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh|Dùn Phris is Gall-Ghàidhealaibh]] ([[Siorrachd Chille Chùithbeirt]] ro [[1975]]), eadar [[Baile Ùr nan Stiùbhartach]] agus [[Dail Bheithe]], aig [[inbhir]] na h-[[Abhainn|aibhne]] Uisge Dhè. Tha e 40km air falbh bho [[Dùn Phris|Dhùn Phris]], 112km bho [[Glaschu]], 64km bhon [[An t-Sròn Reamhar]]  agus  135km bho [[Dùn Èideann|Dhùn Èideann]], prìomh-bhaile na dùthcha.&lt;ref&gt;[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]&lt;/ref&gt; Tha 3,447 duine a' fuireach anns a' bhaile&lt;ref&gt;[http://www.scrol.gov.uk/scrol/browser/profile.jsp?profile=Population&amp;mainArea=kirkcudbright&amp;mainLevel=Locality SCROL]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; agus 's e [[Beurla]] a th' ann a’ chiad chànain aig a' mhòr-chuid dhe na daoine ann an Cille Chùithbeirt, ged an robh [[Gàidhlig]] fhathast beò ro [[1700]].&lt;ref&gt;Lorimer, W. L., &quot;The Persistence of Gaelic in Galloway and Carrick&quot;, ann an Scottish Gaelic Studies, VI.2 ([[1949]]), duilleag 117&lt;/ref&gt; Tha [[eaconomaidh]] a' bhaile gu math crochte air [[àiteachas]], [[turasachd]] agus [[iasgach]]. B' àbhaist dha a bhith na bhaile-siorrachd.

==Eachdraidh==
Tha baile air a bhith ann an seo iomadach linn ron [[12mh Linn]] nuair a stèidheachaidh [[abaid]], a chaidh atharrachadh gu [[eaglais]] san [[16mh Linn]]. Chaidh a chlàradh airson a' chiad turas ann an [[1291]] mar ''Kirkcutbrithe''.&lt;ref&gt;[http://www.archive.org/stream/placenamesofscot00johnuoft/placenamesofscot00johnuoft_djvu.txt The Placenames of Scotland, James B. Johnston, Dùn Èideann 1892]&lt;/ref&gt; Fhuair Cille Chùithbeirt a chuid chòirichean bhon Righ [[Seumas II Alba|Seumas II]] ann an [[1453]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111005225720/http://www.old-kirkcudbright.net/index.asp Old Kirkcudbright]&lt;/ref&gt; ach do thogadh toll-bùtha is crois a' mhargaidh agus gus [[1625]]. Chaidh am baile a chuairteachadh leis na Sasannaich ann an [[1547]], ach cha do ghèill muinntir a' bhaile idir.&lt;ref&gt;[http://archive.org/stream/historyandantiq00burngoog#page/n60/mode/2up The History and Antiquities of the counties of Westmoreland and Cumberland]&lt;/ref&gt; Thog Tòmas MacGilleFhaolain caisteal ri taobh a' chidhe ann an [[1570]], a chaidh a choileanadh  mu dheireadh thall ann an [[1585]]. Tha beul-aithris a' cumail a' dol gun do chuireadh gu bàs bana-bhuidseach à [[Baile MhicIllFhaolain]] an seo, tè air an robh Eilispidh NicEòghain, ann an [[1698]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110609164449/http://www.dumgal.gov.uk/index.aspx?articleid=3643 A' Chomhairle]&lt;/ref&gt; agus gun do thìodhlacadh i taobh a-muigh na cille an seo. Bha luchd-[[Ealain|ealaine]] mar Edward Atkinson Hornel&lt;ref&gt;[http://www.tate.org.uk/art/artists/edward-atkinson-hornel-1309 Tate]&lt;/ref&gt; agus George Henry, a bhuineadh dhan bhuidhinn ealain na Balaich à Glaschu, nan thàmh an seo bho mu [[1880]] gu ruige mu [[1910]], rud a thugadh cliù dhan bhaile air sàilleabh an chuid obrach san sgìre. Bha ceannard na bhuidhne, James Paterson, a' fuireach faisg air làimhe anns [[Am Mòine Naomh|a' Mhòine Naomh]] cuideachd. Stèidheachadh loidhne-rèile eadar Dùn Phris agus Cille Chùithbeirt ann an [[1864]] ach dhùineadh an seirbheis ann an [[1965]].&lt;ref&gt;{{iomradh lìon | url =https://canmore.org.uk/site/69353/kirkcudbright-st-mary-street-railway-station | tiotal = Kirkcudbright, St Mary Street, Railway Station | foillsichear = Canmore | ceann-là_inntrigidh = 2017-05-14}}&lt;/ref&gt; Chaidh sealladh neo dhà às an fhilm ''Wickerman'' fhilmeadh an seo ann an [[1973]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160915075952/http://www.movie-locations.com/movies/w/wickerman.html#.VckiivluXCs Movie Locations]&lt;/ref&gt;

==Tachartasan==
Bidh mòran dhe fhèis a' gabhail àite tron bhliadhna san sgìre: Fèis Chiùil Wickerman san [[An t-Iuchar|Iuchar]] ann an Dùn Droighnein, Fèis Chiùil Jazz san [[An t-Ògmhios|Ògmhios]] agus Fèis Òrain sa [[An Cèitean|Chèitean]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140714160327/http://www.thewickermanfestival.co.uk/ Wickerman Festival]&lt;/ref&gt; A bharrachd air sin, tha iomadach ghnìomhachas ann cuideachd: taighean-seinnse agus gallaraidhean-ealaine.&lt;ref&gt;[http://www.artandcraftstrail.co.uk/ Arts and Crafts Trail]&lt;/ref&gt;

==Ri Fhaicinn==
*[[Taigh Bhroughton]]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;&lt;blockquote&gt;15.[http://kirkcudbright.open-closed.co.uk/post-office-opening-times Post Office In Kirkcudbright]&lt;/blockquote&gt;
Hours of Operation
&lt;references/&gt;&lt;blockquote&gt;16.[https://web.archive.org/web/20230418223245/https://near-me-open.com/category/post-office Post Office]&lt;/blockquote&gt;

{{Bailtean ann an Siorrachd Chille Chùithbeirt}}
[[Roinn-seòrsa:Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh]]</text>
      <sha1>pvamgeznqf9otcix1gz2089lyyxvd7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yochanan Vollach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13611</id>
    <revision>
      <id>584238</id>
      <parentid>576312</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="499" sha1="egxm309thztk8iuvh08dh77u5jsl1d7" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}

'S e cluicheadair [[ball-coise]] a th' ann an '''Yochanan Vollach''' (Jochanan Wallach; [[Eabhra]]: יוחנן וולך). Rugadh e air an 14mh den [[An Cèitean|Chèitean]], [[1945]], ann an [[Kiryat Bialik]] ann an [[Israel]]. 

== Ceangal a-muigh ==
* [https://web.archive.org/web/20250809210710/http://www.hapoelhaifa.com/site/modules.php?name=Content&amp;pa=showpage&amp;pid=3/ Hall of fame]

[[Roinn-seòrsa:Cluicheadairean Ball-coise]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Iosrael]]</text>
      <sha1>egxm309thztk8iuvh08dh77u5jsl1d7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fearghas Ewing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14156</id>
    <revision>
      <id>584206</id>
      <parentid>579594</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:16:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2712" sha1="hbvkycww86zjw83qp4jpxzb4fh4bcib" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}

'S e neach-[[poileataigs]] Albannach a tha ann am '''Fearghas Ewing''', BPA (Beurla: ''Fergus Ewing'').&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160131135818/http://www.gov.scot/About/People/Ministers/Minister-Business-Energy-Tourism Riaghaltas na h-Alba]&lt;/ref&gt;

Tha e na BhPA airson [[Inbhir Nis agus Inbhir Narann (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)|Inbhir Nis agus Inbhir Narann]]; bha e cuideachd ball an Riaghaltais mar [[Ministear airson Cumhachd, Iomairt agus Turasachd|Mhinistear airson Cumhachd, Iomairt agus Turasachd]] agus chaidh e na Rùnaire Stàite airson an Eaconomaidh Dhùthchail agus Comais-cheangail an dèidh don [[taghadh Albannach 2016]].&lt;ref&gt;[http://www.scottish.parliament.uk/gd/msps/29579.aspx Pàrlamaid na h-Alba]&lt;/ref&gt; Tha e na bhall de [[Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba|Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba]]. Dh'fhàg e an riaghaltas an dèidh to thaghadh ann an 2021.&lt;ref&gt;{{iomradh naidheachd | url = https://www.strathspey-herald.co.uk/news/fergus-ewing-says-it-has-been-privilege-to-serve-in-departur-238864/ | tiotal = Fergus Ewing says it has been privilege to serve in departure letter to First Minister | ainm = Gavin | sloinneadh = Musgrove | foillsichear = Strathspey &amp;amp; Badenoch Herald | ceann-là = 2021-05-19 | ceann-là_inntrigidh = 2023-09-27 }}&lt;/ref&gt;

Bhot e an aghaidh an Riaghaltais ann am moladh cion-earbsa ann an [[Lorna Slater]], ministear Uaineach anns an Ògmhios 2023.&lt;ref&gt;{{iomradh naidheachd | url = https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/sgeulachdan/cx9p0g1q2w8o | tiotal = Naidheachdan 11:00m | foillsichear = Naidheachdan a' BhBC | ceann-là = 2023-06-21 | ceann-là_inntrigidh = 2023-09-27 }}&lt;/ref&gt; Air sgàth seo, chur buill Pàrlamaid na h-Alba e à buidheann phàrlamaideach an SNP airson seachdain.&lt;ref&gt;{{iomradh naidheachd | url = https://www.theguardian.com/politics/2023/sep/27/veteran-msp-fergus-ewing-suspended-from-snp-over-rebellions | tiotal = Veteran MSP Fergus Ewing suspended from SNP over rebellions | ceann-là = 2023-09-27 | ceann-là_inntrigidh = 2023-09-27 }}&lt;/ref&gt;

Bha e pòsta aig [[Mairead Ewing]], BPA, a chaochail le [[aillse]] ann an [[2006]] agus 's e cuideachd mac [[Winnie Ewing]] a th' ann. Tha a phiuthar, [[Annabelle Ewing]], na BPA airson [[Cowdenbeath (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)|Cowdenbeath]] agus bha i cuideachd na ministear.

==Ceanglaichean a-mach==
* [https://web.archive.org/web/20130513140414/http://www.fergusewing.com/ Duilleag oifigeil]
* [http://www.theyworkforyou.com/msp/13980/fergus_ewing They Work for You]

==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Ewing, Fearghus}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba]]</text>
      <sha1>hbvkycww86zjw83qp4jpxzb4fh4bcib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Naidheachdan Pinc</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14262</id>
    <revision>
      <id>584221</id>
      <parentid>570959</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:28:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2416" sha1="gdpppk26brx7lw3q94pofd2lv8y5msj" xml:space="preserve">'S e làrach-lìn a th' ann an [https://web.archive.org/web/20130523071104/http://naidheachdanpinc.co.uk/ Naidheachdan Pinc] a bhios a' foillseachadh naidheachadan [[LCDT]] (Leasbach, Co-ghnèitheach, Dà-ghnèitheach &amp; Tar-ghnèitheach) bho air feadh an t-saoghal. Chaidh an làrach-lìn a chruthachadh 14mh Màrt 2008 le [https://web.archive.org/web/20080720164658/http://www.cristean-macmhicheil.co.uk/ Crìstean MacMhìcheil], oileanach a' dèanamh Ceum BA ann an Gàidhlig 's Iomall a' Chuain Siar aig [[Sabhal Mòr Ostaig]]. Chaidh Naidheachdan Pinc a chruthachadh a' cleachdadh [http://wordpress.org/ Wordpress], bathar-bog air loidhne a bhios a' toirt cothrom ri dhaoine làraichean-lìn agus blògaichean a chruthachadh. Air 01d Dàmhair 2008 chaidh Naidheachdan Pinc a ghluasad bho Wordpress gu [http://squarespace.com/ Squarespace] agus dhan làrach-lìn ùr www.NaidheachdanPinc.co.uk.

==Amasan==
'S e amas Naidheachdan Pinc naidheachdan LCDT bhon air feadh an t-saogahl fhoillseachadh gu tur tro mheadhan na Gàidhlig.

==Sgrìobhadairean==

Tha [https://web.archive.org/web/20080720164658/http://www.cristean-macmhicheil.co.uk/ Crìstean MacMhìcheil] na neach-deasachaidh agus sgrìobhadair agus e ficheachd bliadhna a dh’aois, co-sheòrsach (gay) agus na oileanach aig Sabhal Mòr Ostaig a’ dèanamh Ceum BA ann an Gàidhlig ’s Iomall a’ Chuain Siar. Tha e ag ionnsachadh na Gaeilge.

Tha [https://web.archive.org/web/20081119142044/http://www.elidee.co.uk/ Eli Dhòmhnallach] na sgrìobhadair agus i na maighistir-lìn aig Companaidh nan Iasad Oileanach. Tha i a’ fuireach ann an Glaschu leis a' chat reamhar aice.

Tha Alasdair Justice na sgrìobhadair agus e ag ionnsachadh na Gàidhlig. Tha e a' fuireach ann an California anns na Stàitean Aonaichte.

==Tùsan==
* [https://web.archive.org/web/20130523071104/http://naidheachdanpinc.co.uk/ Mar deidhinn]

==Ceanglaichean Taobh a-Muigh==
* [https://web.archive.org/web/20130523071104/http://naidheachdanpinc.co.uk/ Naidheachdan Pinc]
* [https://web.archive.org/web/20080720164658/http://www.cristean-macmhicheil.co.uk/ Crìstean-MacMhìcheil.co.uk]
* [https://web.archive.org/web/20081119142044/http://www.elidee.co.uk/ Eli Dhòmhnallach]
* [http://wordpress.org/ Wordpress] 
* [http://www.smo.uhi.ac.uk/ Sabhal Mòr Ostaig]

[[Roinn-seòrsa:Web 2.0]]
[[Roinn-seòrsa:Naidheachdan]]
[[Roinn-seòrsa:Eadar-lìon]]
[[Roinn-seòrsa:LCDT]]</text>
      <sha1>gdpppk26brx7lw3q94pofd2lv8y5msj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Each-uisge (Creutair miotasach)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15672</id>
    <revision>
      <id>584202</id>
      <parentid>577181</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:08:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3830" sha1="2oful2lkdpqqxprqktiux1sdaj59i74" xml:space="preserve">[[Faidhle:Eachuisge.jpg|thumb|right|220px|Each-uisge]]
'S e creutair  miotasach anns na seann [[faoin-sgeulachdan]] Albannach a tha ann an '''each-uisge''' ([[IPA]]: [ɛxˈɯʃgʲə]).  Tha na sgeulachdan mu a dheidhinn cumanta anns na h-[[Na h-Eileanan Siar|Eileanan]] agus air tìr-mòr na h-[[Alba]] cuideachd. Tha  ceangal ann le beul-aithris ann an [[Èirinn]] far an canar  ''Aughisky'' ris. Tha e coltach mar [[each-sìth]] (Beurla: ''Kelpie'') a tha a' fuireach anns na h-[[abhainn|aibhnichean]]. Tha an t-each-uisge a’ fuireach anns na [[loch]]an no anns a’ [[Muir|mhuir]] agus tha e fada nas cunnartaiche na each-sìth.
 
'S urrainn don each-uisge an coltas  aige atharrachadh, bidh e a’ nochdadh mar fear bòidheach, mar [[each]] geal no mar pònaidh.

Atharrachaidh an t-each-uisge gu each geal ma bhios luchd-siubhail a’ tighinn gu cladach no bruach loch, uaireannan bidh diollaid agus srianach air.  Leis an dòchas gum bi an t-siubhail aige nas fhàsa is nas luaithe leumaidh an luchd-siubhail air muin an eich airson lioft fhaighinn.  Bidh e ceart gu leòr, cho fad 's a bhios iad air tìr, ach ma thèid iad faisg air uisge bidh am fear  glaodhte gu dròim an eich.  Leumaidh an t-each-uisge  dhan loch no dhan mhuir agus ithidh e an duine. 

Aig cothroman eile bidh an t-each-uisge  a’ tionndaidh gu bodhaig daonna mar fear bòidheach eireachdail. 
Ma bhios caileag òg na suidhe faisg air loch  tòisichidh e air bruidhinn rithe, cuiridh e a làmhan timcheall oirre agus bidh e ga suirghe gus am bi i a’ tuiteam ann an gaol air. Uaireannan bidh ise  a’ gabhail òrain-gaoil dha agus bidh e a’ tuiteam na chadal. An nuair sin bidh ise a’ cniadachadh an fhuilt aige dìreach airson faighinn a-mach gum bi  [[Feamainn dubh|feamainn]] fhathast ri measg am falt aige.  Cuiridh sin eagal a beatha oire agus ma bhios i a’ coimhead air na casan aige cha bhi ann ach crubhan an eich. Nam b’ urrainn dhi èirigh gun a bhith ga dhùsgadh, ruithidh i air falbh cho luath a ghabhas. &lt;ref&gt;''Folklore of the Scottisch Highlands'' Anne Ross, Tempus Publishing Ltd, Gloucester 2000,  duilleag 95-96. ISBN 0752419048&lt;/ref&gt;

Ach mar is trice meallaidh an t-each-uisge an caileag a’ dol còmhla ris agus chan fhaic daoine i a-rithist gu  bràth. Ach uaireannan bidh pìosan bhodhaig ri faighinn air cladach:

&lt;blockquote&gt;
'''Each uisge Ratharsaidh'''&lt;br&gt;
''Bha siod ann uair gobha ann an Ratharsaidh. [...] Agus bha a nighean oidhche ag iarraidh nan caorach, agus cha tànaig i dhachaigh. [...]  Agus bha loch ann am mullach Rarsair air an robh an t-each-uisge a` fuireach. Agus thànaig iad a dh’ionnsaigh an loch, agus fhuair iad an cridhe ‘s an sgamhan aig an nighinn ann an cladach an loch.'' (1859) &lt;ref name=&quot;Campbell&quot;&gt; ''More West Highland Tales'', Volume 2,  J.F. Campbell, Dùn Èideann, 1994, duilleag 12. ISBN 1874744238 &lt;/ref&gt; 
&lt;/blockquote&gt;

A-rèir beul-aithris 's urrainnear an t-each-uisge glacadh is marbhadh. Thèidh a ghlacadh le feòil ròiste. Ma bhios an creutair air a mharbhadh m. e.: &quot;le cromag mhòr dearg às an teallach&quot;,  atharrachaidh  e gu loch no gu pìos mòine no  clàbar. Chitear eisimpleir eile ann an &quot;Each uisge Ratharsaidh&quot;
&lt;blockquote&gt;
''Agus dar a thànaig an là, cha robh ann ach dùn de mhac-samhladh salachar rionnag.'' &lt;ref name=&quot;Campbell&quot;/&gt; 
&lt;/blockquote&gt;

==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;

==Ceanglaichean a-mach==
* [https://web.archive.org/web/20250425163310/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/leabhraichean/anteachuisge.htm GRD: Leabhraichean-leughaidh Blackie: An t-Each-Uisge]
* [https://web.archive.org/web/20081025002233/http://www.isle-of-skye.org.uk/celtic-encyclopaedia/celt_e1.htm &quot;Each Uisge&quot;] ann an  ''Encyclopedia of the Celts'', ISBN 87-985346-0-2

[[Roinn-seòrsa:Miotas-eòlas]]
[[Roinn-seòrsa:Creutairean seann-sgeulach]]</text>
      <sha1>2oful2lkdpqqxprqktiux1sdaj59i74</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Am Monadh Ruadh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15978</id>
    <revision>
      <id>584168</id>
      <parentid>579541</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2349" sha1="bk764xfx7idu097kidskfgtfxdkbiuk" xml:space="preserve">[[Faidhle:Cairn gorm.jpg|thumb|right|240px|[[An Càrn Gorm]]]]

'S e monadh air taobh an ear na [[Gàidhealtachd na h-Alba|Gàidhealtachd]] a th' anns '''A' Mhonadh Ruadh''' ([[Beurla]]: ''The Cairngorms''). Tha e suidhichte eadar [[An Aghaidh Mhòr]] san iar, [[Abèidh]] san ear, [[Obar Neithich]] san tuath [[Bràigh Mhàrr]] san deas.

Chaidh an sgìre a dhèanamh na [[Pàirc Nàiseanta]] ann an 2003, an dàrna pàirc nàiseanta ann an Alba, ged a bha leasachaidhean connsbaideach air an dèanamh mar-thà, le raon-sgithidh mhòr air a' [[An Càrn Gorm|Chàrn Ghorm]]. Tha am Monadh ruadh a' tarraing luchd-sreap sa gheamhradh agus as t-samhradh agus tha mòran chothroman ann coiseachd tro ghlinn agus suas beanntan. 'S e an gleann as ainmeil [[An Làirig Dhrù]]. Sa gheamhradh is toil le luchd-sgithidh tighinn dhan sgìre, cuid a' cleachdadh an ionad-sgìthidh oifigeil, agus cuid a' sgìtheadh ann an àiteachan iomallach thairis air a' mhòintich.

==Beanntan==
* [[Beinn Mac Duibh]] (1309&amp;nbsp;m)
* [[Am Bràigh Riabhach]] (1296&amp;nbsp;m)
* [[Càrn an t-Sabhail]] (1293&amp;nbsp;m)
* [[Sgòr an Lochain Uaine]] (1258&amp;nbsp;m)
* [[An Càrn Gorm]] (1245&amp;nbsp;m)

==Bailtean==
* [[An Aghaidh Mhòr]]
* [[Inbhir Tuilnein]]
* [[Baile Ur an t-Slèibh]]
* [[Dail Chuinnidh]]
* [[Ceann a' Ghiùthsaich]]
* [[Coit a' Ghartain]]
* [[Obar Neithich (Am Monadh Ruadh)]]
* [[Bealadair]]
* [[Baile a' Chaisteil (Bràigh Mharr)]]
* [[Drochaid Chàrr]]

== Ceanglaichean a-mach ==
* [http://cairngorms.co.uk/ Duilleag Oifigeil Pàirc Nàiseanta a' Mhonaidh Ruaidh] ''(Beurla)''
** [https://web.archive.org/web/20210913183216/https://cairngorms.co.uk/resource/docs/publications/23062006/CNPA.Paper.275.Place-Names%20Leaflet.pdf Place-names] ''(pdf)''
* [http://www.cairngormmountain.org/ Duilleag Ionad-sgìthidh a' Chùirn Ghuirm] ''(Beurla)''
* [https://web.archive.org/web/20190820013028/https://www.rewildingbritain.org.uk/gd/ath-fhiadhachadh/pr%C3%B2iseactan-ath-fhiadhachaidh/gleann-f%C3%A8isidh Rewilding Britain: pròiseactan: Gleann Fèisidh]
* [https://web.archive.org/web/20160310162402/http://www.rewildingbritain.org.uk/gd/ath-fhiadhachadh/pr%C3%B2iseactan-ath-fhiadhachaidh/t%C3%A8armann-n%C3%A0dair-n%C3%A0iseanta-obar Rewilding Britain: pròiseactan: Tèarmann Nàdair Nàiseanta Obar Neithich]

[[Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba|Monadh Ruadh]]</text>
      <sha1>bk764xfx7idu097kidskfgtfxdkbiuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Córdoba (Roinn)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16605</id>
    <revision>
      <id>584199</id>
      <parentid>578805</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1095" sha1="5gt2o1vmtaj7ejbx1q9rlmhnpcr5ave" xml:space="preserve">{{Roinn
  | AINM = Córdoba
  | BRATACH = Flag of Córdoba.svg
  | LÙIREACH = Escudo de Córdoba (Colombia).svg
  | LÙIREACH_LEUD = 80
  | MAPA = Cordoba in Colombia (mainland).svg
  | DÙTHAICH = [[Coloimbia]]
  | PRÌOMH-BHAILE = [[Montería]]
  | ÀIRDE = 
  | LEUD = 
  | ASTAIR = 
  | FARSAINGEACHD = 25020
  | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 1467929
  | BLIADHNA = 2005
  | FÒN = + (4)
  | DUILLEAG = [http://www.cordoba.gov.co Riaghaltas Chórdoba]
 }}

'S e roinn ann an [[Coloimbia]]&lt;ref&gt;[http://www.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/cuspair/duthchannan/ Dùthchannan aig SMO]&lt;/ref&gt; a tha ann an '''Córdoba'''. Tha Córdoba dìreach ri taobh oithear a' [[Muir Cairibianach|Chairibianach]], mu thuath na dùthcha. 'S e [[Montería (baile)|Montería]]&lt;ref&gt;[http://www.monteria.gov.co/ Riaghaltas a' Bhaile]&lt;/ref&gt; prìomh-bhaile na roinne. 
== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;
== Ceanglaichean A-mach ==
[https://web.archive.org/web/20100201100249/http://www.zonu.com/colombia_maps/Cordoba_Department_Map_Colombia_2.htm Mapa oifigeil na roinne]
{{Roinnean ann an Choloimbia}}

[[Roinn-seòrsa:Coloimbia]]</text>
      <sha1>5gt2o1vmtaj7ejbx1q9rlmhnpcr5ave</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amazonas (Roinn)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16619</id>
    <revision>
      <id>584169</id>
      <parentid>578789</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1358" sha1="4700ttewm0jyh2zg7mjy1eskpb0wi2a" xml:space="preserve">{{Roinn
  | AINM = Amazonas
  | BRATACH = Flag of Amazonas (Colombia).svg
  | LÙIREACH = Escudo de Amazonas (Colombia).svg
  | LÙIREACH_LEUD = 100
  | MAPA = Amazonas in Colombia (mainland).svg
  | DÙTHAICH = [[Coloimbia]]
  | PRÌOMH-BHAILE = [[Leticia (baile)|Leticia]]
  | STEIDHICHTE = 5mh [[an Dàmhair]] [[1991]]
  | LEUD = 
  | ASTAIR = 
  | FARSAINGEACHD = 109665
  | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 67726
  | BLIADHNA = 2005
  | FÒN = + (8)
  | DUILLEAG = [http://www.amazonas.gov.co Riaghaltas Amazonas]
 }}

'S e tè dhe na 32 roinnean ann an [[Coloimbia]]&lt;ref&gt;[http://www.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/cuspair/duthchannan/ Dùthchannan aig SMO]&lt;/ref&gt; a th' ann '''Amazonas'''. Tha Roinn Amazonas dìreach ann an teas mheadhan [[coille-uisge|a' choille-uisge]] Amazonas. 'S e [[Leticia (baile)|Leticia]] prìomh-bhaile na roinne. Chan àireamh-shluaigh mhòr aice.

==Ann an litreachas==
*[[La vorágine]] le [[José Eustasio Rivera]].

== Ceanglaichean A-mach ==
[https://web.archive.org/web/20100326081141/http://www.zonu.com/colombia_maps/Amazonas_Department_Map_Colombia_2.htm Mapa oifigeil na roinne]

[https://web.archive.org/web/20100225122052/http://www.redcolombiana.com/mipais/departamentos/amazonas.asp Red Colombiana]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

{{Roinnean ann an Choloimbia}}

[[Roinn-seòrsa:Coloimbia]]
[[Roinn-seòrsa:Coille-uisge]]</text>
      <sha1>4700ttewm0jyh2zg7mjy1eskpb0wi2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meta (Roinn)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16624</id>
    <revision>
      <id>584219</id>
      <parentid>578815</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1171" sha1="cganydvz9u42i6c07qshdbi3irzgtx0" xml:space="preserve">{{Roinn
  | AINM = Meta
  | BRATACH = Flag of Meta.svg
  | LÙIREACH = Escudo del Meta.svg
  | LÙIREACH_LEUD = 120
  | MAPA = Meta in Colombia (mainland).svg
  | DÙTHAICH = [[Coloimbia]]
  | PRÌOMH-BHAILE = [[Villavicencio]]
  | ÀIRDE = 
  | LEUD = 
  | ASTAIR = 
  | FARSAINGEACHD = 85635
  | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 783168
  | BLIADHNA = 2005
  | FÒN = + (5)
  | DUILLEAG = [http://www.meta.gov.co Riaghaltas Mheta]
 }}

'S e tè dhe na 32 roinnean ann an [[Coloimbia]]&lt;ref&gt;[http://www.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/cuspair/duthchannan/ Dùthchannan aig SMO]&lt;/ref&gt; a th' ann am '''Meta'''. Tha Meta anns na &quot;llanos&quot;, an sgìre comhnard rèidh ann an àirde an ear na dùthcha. 'S e [[Villavicencio]]&lt;ref&gt;[http://www.alcaldiadevillavicencio.gov.co/ Riaghaltas a' Bhaile]&lt;/ref&gt; prìomh-bhaile na roinne. Chan eil àireamh-sluiagh mhòr ann.

==Ann an litreachas==
*[[La vorágine]] le [[José Eustasio Rivera]].

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;
== Ceanglaichean A-mach ==
[https://web.archive.org/web/20100304083124/http://www.zonu.com/colombia_maps/Meta_Department_Map_Colombia_2.htm Mapa oifigeil na roinne]
{{Roinnean ann an Choloimbia}}

[[Roinn-seòrsa:Coloimbia]]</text>
      <sha1>cganydvz9u42i6c07qshdbi3irzgtx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gairm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17872</id>
    <revision>
      <id>584209</id>
      <parentid>577189</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="9yjtupmse5thrh6znnk3114aovbo0fy" xml:space="preserve">[[Faidhle:Gairm.jpg|right|300px|thumb|Gairm - a' chiad eagran, Am Foghar 1952]]

B' e [[iris]] ràitheil [[Gàidhlig|Ghàidhlig]] a bha ann an '''Gairm'''. Bha e air a fhoillseachadh bhon Foghar [[1952]] gu Foghar [[2002]]. Stèidhichte le [[Ruaraidh MacThòmais]] agus [[Fionnlagh J MacDhòmhnaill]], b' e [[Ruaraidh MacThòmais]] an neach-deasachaidh bhon chiad iris chun an iris mu dheireadh.

Nochd iomadh dàn Gàidhlig cudromach ann an Gairm: mar eisimpleir, &quot;[[Hallaig]]&quot; le [[Somhairle MacGill-Eain]] ann an 1954, bàrdachd le [[Deòrsa Mac Iain Dheòrsa]], [[Iain Mac a' Ghobhainn (Crichton)|Iain Mac a' Ghobhainn]], [[Maoilios Caimbeul]], [[Catrìona NicGumaraid]], no [[Ruaraidh MacThòmais]] fhèin. A thaobh rosg, dh'fhoillsich Gairm sgeulachdan goirid le [[Eilidh Watt]] no [[Iain Mac a' Ghobhainn]]. 

B' e eadar-theangachadh (mar eisimpleir bàrdachd Anna Achmatova air a h-eadar-theangachadh le [[Crìsdean Whyte]], Aireamh 125, Geamhradh 1983-1984) is ath-sgrùdadh litreachais Gàidhlig (le [[An t-Ollamh Dòmhnall Meek|Dòmhnall Eachann Meek]] neo [[Dòmhnall MacAmhlaigh]]) nam pàirt cudromach dhen Gairm. Nuair a sguir Gairm, chaidh iris ùr [[Gath (iris)|Gath]] a chur air bhonn. 

== Luchd-sgrìobhaidh Gairme ==
* [[Crìsdean Whyte]]
* [[Deòrsa Mac Iain Dheòrsa]]
* [[An t-Ollamh Dòmhnall Meek|Dòmhnall Eachann Meek]]
* [[Dòmhnall MacAmhlaigh]]
* [[Eilidh Watt]]
* [[Iain Mac a' Ghobhainn]]
* [[Iain Moireach]]
* [[Ruaraidh MacThòmais]]
* [[Somhairle MacGill-Eain]]
* [[Iain MacLeòid]]

== Ceanglaichean a-mach ==
Rannsaich tiotalan agus sgrìobhadairean nan artaigilean aig Gairm leis an:
* [https://web.archive.org/web/20170726234807/http://www.dasg.ac.uk/gairm/ innseal-rannsachaidh] aig [https://web.archive.org/web/20180121072358/http://dasg.ac.uk/ DASG]
* [http://www.ambaile.org.uk/?service=feature&amp;action=show_advanced_search_page&amp;language=gd inneal-rannsachaidh] aig [http://www.ambaile.org.uk/gd/ Am Baile]
* [https://web.archive.org/web/20170402182226/http://www.gaelicresources.co.uk/rannsachadh-adhartach-grd inneal-rannsachaidh] aig an [https://web.archive.org/web/20170329233432/http://www.gaelicresources.co.uk/ GRD]


[[Roinn-seòrsa:Irisean Gàidhlig]]</text>
      <sha1>9yjtupmse5thrh6znnk3114aovbo0fy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guy de Maupassant</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17955</id>
    <revision>
      <id>584210</id>
      <parentid>569905</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 8 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5590" sha1="ans88tql77b8uubw9mq7mku8ycworaa" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}

B’ e Guy de Maupassant, neo Henry-René-Albert-Guy de Maupassant, ùghdar [[An Fhraing|Frangach]]. Rugadh e air 5mh latha dhen [[An Lùnastal|Lùnastal]] [[1850]] anns a’ Chaisteal Miromesnil ann an [[Tourville-sur-Arques]] [[(Normandie)]] agus chaochail e air an 6mh latha dhen [[An t-Iuchar|Iuchar]] [[1893]] ann am [[Paris]].&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/369995/Guy-de-Maupassant Encyclopædia Britannica]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.larousse.fr/encyclopedie/personnage/Maupassant/132339 Encyclopédie Larousse]&lt;/ref&gt;

Bha e gu math dlùth air [[Gustave Flaubert]] agus [[Émile Zola]], agus thug e buaidh mhòr air litreachas na Frainge leis na sia nobhailean aige, ''Une Vie'' [[1883]], ''Bel-Ami'' [[1885]], ''Pierre et Jean'' [[1887]]-[[1888]] nam measg, ach gu seachd àraidh leis a chuid sgeulachdan (còrr is 300) mar ''Boule de Suif''[[1880]], ''Les Contes de la bécasse'' [[1883]] neo ''Le Horla'' [[1887]]. Tha a chuid obrach cho tarraingeach oir tha i làn fìorachas neartmhor, aogas mòr gaotharlanachd agus air sàilleabh an eu-dòchais a sgaoileas i gu tric, ach cuideachd o chionn 's gu bheil stoidhle fìor-mhath aige. 

Cha robh Guy de Maupassant an sàs anns an litreachas ach fad deichead – bho [[1880]] gu ruige [[1890]] – oir dh’fhàs e, beag air bheag, neo-chiallach gus a bhàsaich e aig dìreach 42 bliadhna a dh’aois. Ainmeil nuair a bha e beò, tha Guy de Maupassant fhathast gu math cliùiteach gus an latha an-diugh, agus tha na sgrìobh e a bhith a dhol bho neart gu neart is a chuid obrach e a’ nochdadh daonnan anns na filmichean.

== Teaghlach ==
 
'S e seann teaghlach beartach a bhuineadh do [[Lorraine]] o shin, ach air a stèidheachadh anns an Normandie bho mheadhan na [[19mh Linn|19mh linne]] a bh’ anns na Maupassant. Phòs athair Ghuy, Gustave de Maupassant, ri Laure le Poittevin ann an [[1846]], is ise nighean a bhuineadh do teaghlach gu math [[Bùirdeasachd|bùirdeasach]]. 'S e càirdean Gustave Flaubert a bh’ innte is a bràthair Albert: Thug Flaubert, mac dotair lannsa à [[Rouen]] agus sàr-ùghdar Frangach cuideachd, buaidh mhòr air beatha Ghuy de Maupassant. 'S e boireannach fa leth foghlaimte a bh’ ann an Laure le Poittevin agus bha i uabhasach dèidheil air an litreachas clasaigeach, gu seachd àraidh [[William Shakespeare]]. Rugadh Hervé, am bràthair beag aig Guy, ann an [[1856]]. Theich Laure le Poittevin bhon a’ fhear-chèile ann an [[1860]] o chionn' s nach robh e cho tairiseach dhi, agus chaidh i gu [[Étretat]] leis an dithis mhac aice. Chaochail i an dèidh a chuid chloinne is a fear-chèile.

== Leabhraichean ==
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2&quot;&gt;
* ''Boule de Suif'' ([[1880]]) ([https://web.archive.org/web/20040308103522/http://gutenberg.net/browse/BIBREC/BR10746.HTM leabhar internet])
* ''La Maison Tellier'' ([[1881]]) ([https://web.archive.org/web/20220706162723/http://www.gutenberg.net/browse/BIBREC/BR11596.HTM leabhar internet]) 
* ''Une partie de campagne'' ([[1881]])
* ''Mademoiselle Fifi'' ([[1882]]) ([https://web.archive.org/web/20220706155607/http://www.gutenberg.net/browse/BIBREC/BR11597.HTM leabhar internet])
* ''Ce cochon de Morin'' ([[1882]])
* ''La Folle'' ([[1882]])
* ''La Légende du Mont-Saint-Michel'' ([[1882]])
* ''La Ficelle'' ([[1883]])
* ''Deux Amis'' ([[1883]])
* ''Une vie'' ([[1883]])
* ''Aux champs'' ([[1884]])
* ''Une vendetta'' ([[1883]])
* ''Contes de la bécasse'' ([[1883]]) ([https://web.archive.org/web/20220706170020/http://www.gutenberg.net/browse/BIBREC/BR11714.HTM leabhar internet])
* ''Au soleil'' ([[1884]])
* ''Clair de lune'' ([[1883]]) ([https://web.archive.org/web/20220706164441/http://www.gutenberg.net/browse/BIBREC/BR11199.HTM leabhar internet])
* ''Les Sœurs Rondoli'' ([[1884]])
* ''Yvette'' ([[1884]])
* ''La Parure'' ([[1884]])
* ''Miss Harriet'' ([[1884]])
* ''Un fou ?'' ([[1884]])
* ''Adieu !'' ([[1884]])
* ''L'Héritage'' ([[1884]])
* ''Monsieur Parent'' ([[1885]])
* ''Lettre d'un fou'' ([[1885]])
* ''Bel-Ami'' ([[1885]])
* ''Contes du jour et de la nuit'' ([[1885]])
* ''Le Horla a’ chiad dreach'' ([[1885]]) ([https://web.archive.org/web/20040308103546/http://gutenberg.net/browse/BIBREC/BR10775.HTM leabhar internet])
* ''Le Horla an darna dreach'' ([[1887]])
* ''Mont-Oriol'' ([[1887]])
* ''Sur l'eau'' ([[1888]]) 
* ''Pierre et Jean'' ([[1887]]/[[1888]]) ([https://web.archive.org/web/20220706155352/http://www.gutenberg.net/browse/BIBREC/BR11131.HTM leabhar internet])
* ''Le Rosier de Madame Husson'' ([[1888]])
* ''Le Port'' ([[1889]])
* ''Fort comme la mort'' ([[1889]]) ([https://web.archive.org/web/20220706172928/http://www.gutenberg.net/browse/BIBREC/BR11450.HTM leabhar internet])
* ''La Main gauche'' ([[1889]]) ([https://web.archive.org/web/20220706173624/http://www.gutenberg.net/browse/BIBREC/BR11495.HTM leabhar internet])
* ''Histoire d'une fille de ferme'' ([[1889]])
* ''Mouche'' ([[1890]])
* ''La Vie errante'' ([[1890]])
* ''Notre cœur'' ([[1890]])
* ''L'Inutile Beauté'' ([[1890]]) ([https://web.archive.org/web/20220706163045/http://www.gutenberg.net/browse/BIBREC/BR11175.HTM leabhar internet])
* ''Le Père Millon'' ([[1899]])
* ''Le Colporteur'' ([[1900]])
* ''Les Dimanches d'un bourgeois de Paris'' ([[1900]])
* ''La Chevelure''
* ''Le Masque''
* ''Rose''
* ''Pierrot''
* ''Madame Baptiste''
* ''Histoire vraie''
&lt;/div&gt;

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Maupassant, Guy}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Daoine às an Fhraing]]
[[Roinn-seòrsa:Poileataigs]]
[[Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Frangach]]</text>
      <sha1>ans88tql77b8uubw9mq7mku8ycworaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alfredo Stroessner</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18810</id>
    <revision>
      <id>584167</id>
      <parentid>579621</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1166" sha1="e699hzrsa0jw1ubfziuwubnonhx2cy2" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}

B’ e '''Alfredo Stroessner Matiauda''' ([[Encarnación]], [[3 an t-Samhain]] [[1912]] – [[Brasília]], [[16 an Lùnasdal|16mh an Lùnasdal]] [[2006]]) [[saighdear]] à [[Paraguaidh]] agus bha e na [[deachdaire|Deachdaire]] an siud bho [[1954]] gu ruige [[1989]]. Chaochail e thall thairis na fhògarrach ann am [[Braisil]]. Fhuair e dubh-chàineadh air feadh an t-saoghail air sgàth na rinn e nuair a bha e os cionn riaghaltas na [[dùthaich|dùthcha]] aige.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120107070038/http://archivo.abc.com.py/2006-08-18/articulos/272994/Autor%20de%20crmenes%20de%20lesa%20humanidad ABC]&lt;/ref&gt;

==Ceanglaichean a-mach==
*[https://web.archive.org/web/20111017045150/http://www.verdadyjusticia-dp.gov.py/Informe%20PDF%20Web/Tomo%20I.pdf Verdad y Justicia]
*[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/4792281.stm BBC]
*[https://web.archive.org/web/20130824040454/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,828019,00.html Time]

==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Stroessner Matiauda, Alfredo}}
[[Roinn-seòrsa:Aimearaga a Deas]]
[[Roinn-seòrsa:Eachdraidh]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Paraguaidh]]</text>
      <sha1>e699hzrsa0jw1ubfziuwubnonhx2cy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frombork</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19493</id>
    <revision>
      <id>584207</id>
      <parentid>580052</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7349" sha1="1yq1k117cwbqamotm5vwgriq2uihl95" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM =  Frombork
 | BRATACH=POL Frombork flag.svg
 | LUIREACH =Arms Frombork.gif
 | LÙIREACH_LEUD = 100
 | MAPA = Katedra we Fromborku.JPG
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Poland.svg|22px]] [[A' Phòlainn]]
 | CEÀRN =  [[Faidhle:POL powiat braniewski flag.svg|22px]] Braniewski
 | SGÌRE = [[Faidhle:POL województwo warmińsko-mazurskie flag.svg|22px]] warmińsko-mazurskie
 | LEUD =  54° 21 00' Tuath
 | ASTAIR = 19° 41' 00 Ear
 | FARSAINGEACHD =7.59
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 2467
 | BLIADHNA = 2014
 | FÒN = +48 55
 | DUILLEAG = http://www.formbork.pl/
}}

'S e [[baile]] beag ann an ceann a tuath na [[a' Phòlainn|Pòlainn]] a tha ann an '''Frombork''' ([[IPA]]: '''ˈfrɔmbɔrk''', [[Gearmailtis]]: Frauenburg, Latbhais: Fromborka, [[Laideann]]: Frauemburgum). Tha e suidhichte aig 28m os cionn ìre na [[Muir|mara]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131011122647/http://population.mongabay.com/population/poland/3099634/frombork Mongabay]&lt;/ref&gt; dìreach ri taobh an Lagùn Vistula,  [[Abhainn|na h-aibhne]] Vistula agus  [[Am Muir Baltach]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111106182721/http://www.zalew.org.pl/ Zalew Wiślany] Za&lt;/ref&gt; anns an sgìre ([[Pòlais]]: Powiat) Braniewski, anns an roinn ([[Pòlais]]: Województwo) Warmińsko-mazurskie. Ann an 2010 bha 2,425 duine a' fuireach ann.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110805035920/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_l_ludnosc_stan_struktura_31_12_2010.pdf Główny Urząd Statystyczny]&lt;/ref&gt; Tha Frombork 396km air falbh bho [[Lublin]], 303km bho [[Kraków]], 66km bho [[Gdańsk]] agus 250km bho [[Warsaw]], prìomh-bhaile na [[Dùthaich|dùthcha]].&lt;ref&gt;[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Global Feed Distance Calculator]&lt;/ref&gt; Chaidh Fromborg a chlàradh airson a’ chiad turas ann an [[1278]], ann an sgrìobhainn eaglaiseil agus fhuair e a chuid chòirichean ann an [[1310]].&lt;ref&gt;[http://www.castlesofpoland.com/prusy/from_hist.htm Castles of Poland]&lt;/ref&gt; Chaochail an [[Reul-eòlas|Reul-eòlaiche]] [[Nicolaus Copernicus]] an seo ann an [[1543]].&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7740908.stm BBC]&lt;/ref&gt; 

==Eachdraidh==
Chan eil sinn idir cinnteach fhathast  nan nochdadh Frombork na àite seann chlachan nam Pruiseanach, a bhiodh  ri taobh an Lagùn Vistula o shean. Nochd an caisteal Frauenburg airson a’ chiad turas mar chathair ùr na h-[[Easbaigeachd]] Ermeland, ann an [[1282]], &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220126150808/http://www.urlaubsland-polen.info/woiwodschaften/ermland_und_masuren/stadt_frombork/ Urlaubsland Polen]&lt;/ref&gt; an dèidh gun do mhilleadh manachd ann am Braniewo, ri linn ar-a-mach nam Pruiseanach fad na  [[1270an]]. A-rèir seann mhìosachan nan chlèireach à Frauenburg, chuimhnich iad fear air an robh Heinricus de Castro far-ainm Pasloci (bho Sheann-Phruisis passis lukis = Sgìre ar Tighearna, neo Pasłęk anns an dòigh-labhairt Phòlais) agus a bhean&lt;ref&gt;[http://hpbrueggen.host22.com/Ortpettelkau/harlan/gutvillageL.htm Codex Diplomaticus Warmensis]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Gertrude Paslocisse, ann an [[1393]].

Bheir na sgrìobhainnean guth air an ainm Laideann  ''Castrum Dominæ Nostræ'' (Caisteal ar Bhaintighearna), do  [[Moire|Mhoire]], freumh an ainm-àite Frauenburg ann an Gearmailtis, bho frau (boireannach) agus burg (Daingneach), neo Frombork anns an dòigh-labhairt Phòlais. Ach nochdaidh an dùn fon ainm Warmia ann an caochladh sgrìobhainn Laideann, a bharrachd air Ermeland, leis gu robh cathair-eaglais am broinn a’ chaisteil cuideachd. Mean air mhean nochd [[clachan]] aig bun a’ chaisteil, is fhuair e  còirichean mar bhaile ann an [[1310]] bhon [[Easbaig]] Eberhard von Neisse,&lt;ref&gt;[http://www.gutenberg.org/files/37806/37806.txt Gutenberg]&lt;/ref&gt; air a mhisneachadh leis na Laghan [[Lübeck]]. Dh’fhuirich Frombork suarach tàireil taobh an [[eaconomaidh]] an coimeas ris a’ bhaile chumhachdail Hansa Braniewo, a tha faisg air làimhe, is e a-riamh ri cùlaibh Warmia, far an robh na h-Easbaigean.

Thug [[Rìoghachd na Pòlainn (1385 - 1569)|Rìoghachd na Pòlainn]] thairis Easbaigeachd Warmia, is Frombork na broinn, tro Chòrdadh Thorun, ann an [[1466]].&lt;ref&gt;[http://zamki.res.pl/frombork.htm Zamki Polskie]&lt;/ref&gt; Ann an [[1520]] chaidh 89% a’ bhaile a mhilleadh leis na feachdan aig Albert de Brandebourg-Hohenzollern, an ceannard (is an 37mh fear) mu dheireadh na Buidhne Teutonach, ri linn a’ chogaidh aige an aghaidh na Pòlainn.&lt;ref&gt;[http://www.netzwerk-weitwandern.de/Weitwanderwege-Beschreibungen.htm Weitwanderwege-Beschreibungen]&lt;/ref&gt; B’ fheudar do [[Nicolaus Copernicus]], a bha na chlèireach ann an Warmia, theiche gu Olsztyn. Chuir Copernicus ùine mhòr seachad is e a’ dìon is ag ath-thogail na h-Easbaigeachd.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111113171213/http://www.frombork.republika.pl/kopernik.html Frombork Republika]&lt;/ref&gt; Chaochail esan ann am Frombork ann an [[1543]]. Tha pràis-chuimhne dha am broinn na h-eaglaise air a sgrìobhadh ann an Laideann: Astronomo celeberrimo, cujus nomen
et gloria utrumque implevit orbem.&lt;ref&gt;[http://www.gutenberg.org/files/37806/37806.txt Gutenberg]&lt;/ref&gt;

Thug an t-Arm Dearg ionnsaigh le plèanaichean cogaidh air Frombork air an 9mh [[An Gearran]] [[1945]], is chaidh 80% a’ bhaile air a mhilleadh.&lt;ref&gt;[http://masuren.de/index.php?site=berichte_details&amp;objekt_ID=134&amp;objekt_titel=Frauenburg%20Frombork%20Domburg%20%20frischen%20Haff%20Polen%20Ostpreu%DFen Masuren]&lt;/ref&gt; Falamh is gun daoine, chaill an t-seann bhaile sin ann am Prùis-an-Ear inbhe dhe baile, is cha d’ fhuair sin air ais mu [[1959]]. Ach cha do thoisich obair-càraidh gu ruige [[1966]], le taic bho tochaillichean òga (Pòlais: Harcerstwo Polskie) às a’ Phòlainn.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120111164135/http://www.restauracja-akcent.com/jadospis Restauracja Akcent]&lt;/ref&gt;

Ann an [[2001]] thog ùghdarrasan na Pòlainn càrn-cuimhne ri taobh an Lagùn Vistula, do na Sìobhaltaich a dh’fhulaing nuair a b’ fheudar dhuibh am baile fhàgail ann an [[1945]] is an t-Arm Dearg a’ dèanamh air Frombork.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110918090147/http://www.frombork.republika.pl/miasto.html Frombork Republika]&lt;/ref&gt; Bheannaich Àrd-easbaig Warmia, an t-Ollamh Edmund Piszcz,&lt;ref&gt;[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bpiszcz.html Catholic Hierarchy]&lt;/ref&gt;  pràis-chuimhneachaidh air a sgrìobhadh an dà chuid ann am Pòlais is ann an Gearmailtis.

==Bailtean Co-cheangailte==
*[[Faidhle:Flag of Lithuania.svg|20px]] Kazlų Rūda &lt;ref&gt;[http://www.kazluruda.lt/index.php?193144734 Kazlų Rūda]&lt;/ref&gt;
*[[Faidhle:Flag of Poland.svg|20px]] Sucha Beskidzka&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111031180622/http://www.sucha-beskidzka.pl/miasto/ Sucha Beskidzka]&lt;/ref&gt;
*[[Faidhle:Flag of Russia.svg|20px]] Swietly&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111025171840/http://svetly.ru/ Калининградская область]&lt;/ref&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
*[https://web.archive.org/web/20111104042216/http://wrota.warmia.mazury.pl/ Riaghaltas na Roinne]
*[https://web.archive.org/web/20210127145517/http://www.powiat-braniewo.pl/ Riaghaltas na Sgìre]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

{{Commons|Category: Frombork|Frombork}}

[[Roinn-seòrsa:a' Phòlainn]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]</text>
      <sha1>1yq1k117cwbqamotm5vwgriq2uihl95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sioux City, Iowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19899</id>
    <revision>
      <id>584234</id>
      <parentid>573025</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2058" sha1="q1a61rtqj4t3g4efed1d70zhegw1v2q" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = Sioux City
 | LÙIREACH =  Woodbury County Iowa Incorporated and Unincorporated areas Sioux City Highlighted.svg
 | LÙIREACH_LEUD = 160
 | MAPA = 091607-SiouxCity-Historic4th.jpg
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] [[Na Stàitean Aonaichte]]
 | CEÀRN = [[Faidhle:Flag of Iowa.svg|18px]] [[Iowa]]
 | SGÌRE = Plymouth, Woodbury
 | LEUD = 42° 29 53' Tuath
 | ASTAIR = 96° 23 44′  Ear
 | FARSAINGEACHD = 144.9
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 82684
 | BLIADHNA = 2010
 | FÒN = +01 (712)
 | DUILLEAG =  https://www.sioux-city.org/
 }}

‘S e [[baile]] ann an cridhe [[Na Stàitean Aonaichte|nan Stàitean Aonaichte]] a th’ ann an '''Sioux City'''. Tha e suidhichte aig 344m os cionn ìre na [[Muir|mara]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131011113122/http://population.mongabay.com/population/united-states/4876523/sioux-city Mongabay]&lt;/ref&gt; aig inbhir [[Abhainn|na h-aibhnichean]] Missouri agus Floyd, eadar Jackson agus James, air iomall South Sioux City, anns an stàit [[Iowa]]. Tha am baile 1,677km air falbh bho [[Washington, D.C.]] ([[Prìomh-bhaile]] na dùthcha), 2,117km bho [[Los Angeles]], 2,072km bho [[Boston|Bhoston]] agus 724km bho [[Chicago]].&lt;ref&gt;[http://distancecalculator.globefeed.com Distance Calculator]&lt;/ref&gt; Tha 82,684 duine a’ fuireach anns a’ bhaile. Chaidh Sioux City a stèidheachadh ann an [[1854]] agus chaidh oilthigh a chur air dòigh an seo ann an [[1894]].&lt;ref&gt;[http://www.morningside.edu/ Morningside College]&lt;/ref&gt;
 
== Daoine Ainmeil ==
*[[Alan J Heeger]] ([[1936]]). [[Ceimigear]]

== Bailtean Co-cheangailte ==
*[[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] Lake Charles ([[Louisiana]])
*[[Faidhle:Flag of Japan.svg|22px]] Yamanashi

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
*[http://www.iowa.gov Riaghaltas na Stàite]
*[https://web.archive.org/web/20050616013527/http://www.woodbury-ia.com/ Riaghaltas Woodbury]
*[https://web.archive.org/web/20241130054328/http://www.co.plymouth.ia.com/ Riaghaltas Phlymouth]

[[Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Iowa]]</text>
      <sha1>q1a61rtqj4t3g4efed1d70zhegw1v2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maoilios Caimbeul</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19916</id>
    <revision>
      <id>584218</id>
      <parentid>579183</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1238" sha1="htoziuhw95bhzmqf208052yco3blhrz" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
'S e [[bàrd]] Albannach a tha ann am  '''Maoilios Caimbeul'''. Tha e a' sgrìobhadh ann an Gàidhlig. Rugadh e air [[23 am Màrt]] [[1944]] ann an [[Stafainn]] san [[Eilean Sgitheanach]].

==Leabhar-chlàr==
* ''Eileanan'' (1980) Glaschu: Oilthigh Ghlaschu
* ''Bailtean'' (1987)
* ''A’ Càradh an Rathaid'' (1988)
* ''A’ Gabhail Ris'' (1994)
* ''Saoghal Ùr'' (2002)
* ''Breac a’ Mhuiltein'' (2007)
* ''TEAS'' (2010)

=== Aistean ===
* 'Ath-Sgrùdadh (15): An Da-rìribh agus Mire na h-Ealain' ''Gairm'' 156, Am Foghar 1991, d.338-36.

==Ceanglaichean a-mach==
* [http://www.bbc.co.uk/scotland/alba/foghlam/larachnambard/am_bard/maoilios_caimbeul.shtml BBC Bio - Làrach nam Bàrd]
* [http://maoilioscaimbeul.co.uk/ Làrach-lìn aig Maoilios Caimbeul]
* [http://www.scottishpoetrylibrary.org.uk/poetry/poets/maoilios-caimbeul Leabharlann Bàrdachd na h-Alba]
* [https://web.archive.org/web/20190824123136/http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/93113/47/ Cuairt nam bàrd gu ruige Hallaig]

{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig]]
[[Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig]]
[[Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean an t-Sabhail]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba|Caimbeul, Maoilios]]</text>
      <sha1>htoziuhw95bhzmqf208052yco3blhrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bearanach Thiar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20692</id>
    <revision>
      <id>584174</id>
      <parentid>572807</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="580" sha1="nlrnu7vim7hy42e62pk9owpg51muzkh" xml:space="preserve">‘S e [[baile]] beag ann am [[an Muirthead|Muirthead]], [[Contae Mhaigh Eo|Chontae Mhaigh Eo]] sa [[Còigeamh Chonnacht|Chúige Chonnacht]] ann an [[Èirinn]] a th’ann an '''Bearanach Thiar'''.&lt;ref&gt;[http://www.logainm.ie/35257.aspx Logainm]&lt;/ref&gt;  
==Ceanglaichean a-mach==
[https://web.archive.org/web/20160718225532/http://www.irelandgenweb.com/irlmay/townlands/BarranaghWest.htm Ireland Gen Web]   
==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;  

[[Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann]]
[[Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann]]
[[Roinn-seòrsa:Èirinn]]</text>
      <sha1>nlrnu7vim7hy42e62pk9owpg51muzkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bearanach Thoir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20693</id>
    <revision>
      <id>584175</id>
      <parentid>572808</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="566" sha1="6jalyspvuq4a2zawhi48pz2dqg18tl2" xml:space="preserve">‘S e baile beag ann am [[an Muirthead]], [[Contae Mhaigh Eo|Chontae Mhaigh Eo]] sa [[Còigeamh Chonnacht|Chúige Chonnacht]] ann an [[Èirinn]] a th’ann an '''Bearanach Thoir'''.&lt;ref&gt;[http://www.logainm.ie/35256.aspx Logainm]&lt;/ref&gt;     
==Ceanglaichean a-mach==
[https://web.archive.org/web/20160718225532/http://www.irelandgenweb.com/irlmay/townlands/BarranaghEast.htm Ireland Gen Web]

==Iomraidhean==
&lt;references/&gt; 

[[Roinn-seòrsa:Contae Mhaigh Eo]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Èireann]]
[[Roinn-seòrsa:Poblachd na h-Èireann]]
[[Roinn-seòrsa:Èirinn]]</text>
      <sha1>6jalyspvuq4a2zawhi48pz2dqg18tl2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Àrainneachd Eachdraidheil Alba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21239</id>
    <revision>
      <id>584240</id>
      <parentid>581880</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15876" sha1="p802hafu246vmdfzvjdq9stvohqynwb" xml:space="preserve">[[Faidhle:Historic Scotland offices, Salisbury Place, Edinburgh.JPG |thumb|Oifis Àrainneachd Eachdraidheil Alba ann an Dùn Èideann]]
Is e buidheann riaghaltais fo smachd [[Riaghaltas na h-Alba]] a th’ ann an '''Àrainneachd Eachdraidheil Alba''' (Beurla: ''Historic Environment Scotland'').  Is e a dhreuchd àrainneachd eachdraidheil na rìoghachd a ghlèidheadh agus fiosrachadh mu a dheidhinn a sgaoileadh.
Tha còrr is 300 làraichean aige air feadh [[Alba]].

==Eachdraidh na buidhne==
B’ e '''Alba Aosmhor''' (Beurla: ''Historic Scotland'') ainm na buidhne aig an robh cùram nan làraichean eachdraidheil ann an Albainn bho 1991 gu 2015.  Ach air 1 an Dàmhair 2015 chaidh Alba Aosmhor agus '''Coimisean Rìoghail nan Làraichean Àrsaidh is Eachdraidheil an Alba''' (Beurla: ''Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland'', RCAHMS) a chur còmhla fo sgèith an ainm ‘Àrainneachd Eachdraidheil Alba’, a’ leantainn bile thuige sin ann am [[Pàrlamaid na h-Alba]] san Ògmhios 2014.

==Làraich==
=== Na h-Eileanan an Iar ===
Tha sia làraichean aig Àrainneachd Eachdraidheil Alba anns [[na h-Eileanan an Iar]]. Is iad:
* An Taigh Dubh, Àrnol
* Tursachan [[Calanais|Chalanais]]
* [[Caisteal Chiosmuil]]
* Dùn Chàrlabhaigh
* Eaglais Chliamhain
* Càrn agus Tursachan Steinneaclait

===[[Obar Dheathain]]===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! width=&quot;25%&quot; | Name&lt;br/&gt;
! width=&quot;94px&quot; | Image
! | Notes
|-
| [[Cathair-eaglais Mhachair]]
| [[Faidhle:St Machar Cathedral - geograph.org.uk - 863433.jpg|90px]]
| Làrach [[cruiste|Cruistean]] Cathair-eaglais Mhachair
|}

===Siorrachd Obar Dheathain===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! width=&quot;25%&quot; | Name&lt;br/&gt;
! width=&quot;94px&quot; | Image
! | Notes
|-
| [[Clach Brandsbutt]]
| [[Faidhle:Brandsbutt Stone - geograph.org.uk - 995423.jpg|90px]]
| Clach shnaighte Chruithneach
|-
| [[Caisteal Chorr Gairbh]]
| [[Faidhle:Corgarff Castle, Strathdon (20miles north of Braemar) - geograph.org.uk - 463640.jpg|90px]]
| Taigh-tùir on 18mh linn a th' air a chuairteachadh le balla ann an cruth rionnag
|-
| [[Tursachan Chùl Fheàrnalaidh]]
| [[Faidhle:Cullerlie-Circle.jpg|90px]]
| Tursachan le ochd clachan
|-
| [[Taigh-talmhainn na Cùilt]]
| [[Faidhle:Culsh Earth House or Souterrain - geograph.org.uk - 33883.jpg|90px]]
| Trannsa fon talamh a th' air a dheagh ghlèidheadh.
|-
| [[Abaid Dhèir]]
| [[Faidhle:Deer Abbey 020.jpg|90px]]
| Tobhtaichean Mainistir Chisteirseach 
|-
| [[Taigh Duff]]
| [[Faidhle:Duff House - geograph.org.uk - 1248697.jpg|90px]]
| Taigh-mòr Sheòrsach a dheilbh William Adam dhan Iarla Fhìobha
|-
| [[Clachan Snaidhte Dheis]]
| [[Faidhle:Pictish stones in Chapel of St Fergus, Dyce - geograph.org.uk - 3207197.jpg|90px]]
| Dà chlach Chruithneach
|-
| [[Tursachan Easter Aquhorthies]]
| [[Faidhle:East Aquhorthies Stone Circle - geograph.org.uk - 602379.jpg|90px]]
| Cearcall tursa sìnte a tha mu 4,000 bliadhna a dh'aois
|-
| [[Caisteal Ghleann Buichead]]
| [[Faidhle:Glenbuchat Castle 20080502 01.jpg|90px]]
| Taigh-tùir
|-
| [[Caisteal Hunndaidh]]
| [[Faidhle:Huntly Castle, Aberdeenshire. The 16th century section.jpg|90px]]
| Togalach-còmhnaidh baraineach na thobhta
|-
| [[Caisteal Cheann Droma]]
| [[Faidhle:Kildrummy Castle - geograph.org.uk - 3069.jpg|90px]]
| Caisteal on 13mh linn
|-
| [[Eaglais Cheann na Coille]]
| [[Faidhle:Kinkell Church.jpg|90px]]
| Tobhtaichean de dh'eaglais paraiste on 16mh linn.
|-
| [[Taigh-solais Rubha Cheann Àird|Taigh-solais Rubha Cheann Àird agus Taigh-tasgaidh]]
| [[Faidhle:Kinnaird Head Castle Lighthouse 20110520.jpg|90px]]
| Caisteal on 16mh linn a chaidh chleachdadh ann an 1787 mar thaigh-solais
|-
| [[Tursachan Loanhead]]
| [[Faidhle:Loanhead of Daviot Stone Circle - geograph.org.uk - 507730.jpg|90px]]
| Tursachan sìnte
|-
| [[Clach na Maighdinn]]
| [[Faidhle:The Maiden Stone - geograph.org.uk - 768868.jpg|90px]]
| Leac-croise Chruithneach on 9mh linn
|-
| [[Càrn Memsie]]
| [[Faidhle:Memsie Cairn 20110520.jpg|90px]]
| Càrn mòr, math dh'aoidhte o Linn an Umha
|-
| [[Sonnach Lann Fhionain]]
| [[Faidhle:Peel Ring of Lumphanan 20080502.jpg|90px]]
| Togalach-còmhnaidh
|-
| [[Clach nam Piocaradach]]
| [[Faidhle:Picardy Stone - geograph.org.uk - 27248.jpg|90px]]
| Clachan snaighte Chruithneach
|-
| [[Eaglais Mhoire, Auchindoir]]
| [[Faidhle:St Mary's Kirk Auchindoir 20080501 01.jpg|90px]]
| Eaglais parraiste o na Meadhan Aoisean
|-
| [[Uaigh Tharbhais]]
| [[Faidhle:Tarves Medieval Tomb.jpg|90px]]
| Leac altarach aig William Forbes
|-
| [[Caisteal Tolquhon]]
| [[Faidhle:Tolquhon Castle, front and entrance.jpg|90px]]
| Caisteal a thog William Forbes, 7mh Fear Tolquhon, eadar 1584 agus 1589
|-
| [[Tursachan Tom an Aifrinn]]
| [[Faidhle:Tomnaverie Stone Circle - geograph.org.uk - 890131.jpg|90px]]
| Cearcall tursa sìnte a tha mu 4,000 bliadhna a dh'aois
|}

===[[Fìobha]]===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! width=&quot;25%&quot; | Name&lt;br/&gt;
! width=&quot;94px&quot; | Image
! | Notes
|-
| [[Caisteal Obar Dobhair]]
| [[Faidhle:Aberdour Castle -tower ruins.jpg|90px]]
| Caisteal le gàrradh dùinte agus barraidean le tucaid.
|-
| [[Abaid Chuileann-Rois]]
| [[Faidhle:Culross Abbey - geograph.org.uk - 1309404.jpg|90px]]
| Tobhtaichean mainistir Cisteirseach a stèidhicheadh ann an 1217. 
|-
| [[Clach Dogton]]
| [[Faidhle:Dogton Class III Pictish Cross Slab - geograph.org.uk - 938666.jpg|90px]]
| Clach a bha uair na crois Chruithneach a sheasadh leatha fhèin, 's mathaid às an 9mh linn.
|-
| [[Abaid agus Lùchairt Dhùn Phàrlain|Abaid Dhùn Phàrlain]] 
| [[Faidhle:Dunfermline Abbey 20080503 from the south.jpg|90px]]
| Tha mòran [[Rìghrean na h-Alba|rìghrean agus bàn-rìghrean na h-Alba]] tìodhlaichte ann an eaglais na h-abaid.
|-
| [[Abaid agus Lùchairt Dhùn Phàrlain|Lùchairt Dunfermline Palace]]
| [[Faidhle:Scotland Dunfermline 20070725 0034.jpg|90px]]
| Lùchairt a bha roimh na lùchairt rìoghail Albannach far an do rugadh [[Teàrlach I]] ann an 1600.
|-
| [[Innis Choluim|Abaid Innis Choluim]]
| [[Faidhle:Inchcolm Abbey, Inchcolm, Firth of Forth, Scotland-9April2011.jpg|90px]]
| Fearann manachainn agus abaid air Innis Choluim san [[Linne Foirthe]].
|-
| [[Caisteal Chreag an Fhithich]]
| [[Faidhle:Ravenscraig Castle - geograph.org.uk - 937193.jpg|90px]]
| Fear de dhùin nan gunnaichean mòra as sine ann an Alba.
|-
| [[Tùr Scotstarvit]]
| [[Faidhle:Scotstarvit Tower.jpg|90px]]
| Ainmeil mar an taigh a bh' aig Sir John Scot.
|-
| [[Caisteal Chill Rìmhinn]]
| [[Faidhle:St Andrews Castle - geograph.org.uk - 1240215.jpg|90px]]
| Am prìomh thaigh-còmhnaidh aig easbaigean agus àrd-easbaigean Chill Rìmhinn.
|-
| [[Cathair-eaglais Chill Rìmhinn]]
| [[Faidhle:St Andrews Cathedral Ruins Front.jpg|90px]]
| Tobhtaichean na h-eaglais as motha agus as mòraile o Alba meadhan-aoiseil. 
|-
| [[Cill Rìbhinn]]: [[Caibeal nam Manach Dubh, Cill Rìbhinn|Caibeal nam Manach Dubh]] 
| [[Faidhle:Black Friars Chapel, St Andrews - geograph.org.uk - 139882.jpg|90px]]
| Tobhta eaglais nam bràithrean-bochd Doiminiceach a thoghadh mu 1516. 
|-
| Cill Rìmhinn: [[Eaglais Mhoire, Kirkhaugh]]
| [[Faidhle:St Mary's Church Kirkheugh 20080503.jpg|90px]]
| An eaglais cholaisteach as sine an Alba. 
|-
| Cill Rìmhinn: [[Geata an Ear Chill Rìmhinn]]
| [[Faidhle:West Port, St Andrews - geograph.org.uk - 139791.jpg|90px]]
| Fear de na geatan bhaile a mhaireas fhathast ann an Alba.
|-
| [[Eaglais Bhrìghde, Dealgadaidh]]
| [[Faidhle:St. Bridget's Kirk.jpg|90px]]
| Tobhta eaglais meadhan-aoiseil.
|}

===[[Glaschu]]===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! width=&quot;25%&quot; | Name&lt;br/&gt;
! width=&quot;94px&quot; | Image
! | Notes
|-
| [[Caisteal Crookston]]
| [[Faidhle:Crookston Castle.jpg|90px]]
| Tobhta caisteil neo-àbhaisteach on 15mh linn.
|-
| [[Cathair-eaglais Ghlaschu]]
| [[Faidhle:Glasgow Cathedral - geograph.org.uk - 940037.jpg|90px]]
| Cathair-eaglais a thogadh air an làrach far a creidear gun deach Naomh Ceann Tighearna a thìodhlachadh.
|}

== Gàidhlig aig Àrainneachd Eachdraidheil Alba ==

Tha Oifigear Gàidhlig agus [https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/e604d7e0-b61e-4354-9ce4-a67b00e80104 Plana Gàidhlig]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} aig Àrainneachd Eachdraidheil Alba. Tha [https://www.historicenvironment.scot/learn/learning-resources/gaelic-thesaurus/ faclair] aca a mhìnicheas facalan sònraichte air an àrainneachd eachdraidheil. Tha [https://www.historicenvironment.scot/learn/learning-resources/gaelic-resources/ goireasan Gàidhlig] aca, gu h-àraid [https://web.archive.org/web/20190803145455/https://www.historicenvironment.scot/archives-and-research/publications/?language=gd follseachaidhean Gàidhlig] ann an cruth pdf, torr dhiubh airson clann-sgoile agus tidsearan.

=== Foillseachaidhean Gàidhlig ===
Linn na Cloiche
* [https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/7c6073ac-2d52-4378-abe0-a603008ebb2b Cridhe Linn Ùr na Cloiche ann an Arcaibh]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
Ròmanaich
* [https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/0b0d05d6-2386-4cea-bc47-a5a000f6c8f9 Balla Antonine]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''(bileag)''
Clachan
* [https://web.archive.org/web/20210702105737/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/a5acc709-87a7-4549-8582-a58600e669ae Charraighean Snaidhte Àrsaidh]
* [https://web.archive.org/web/20210705200821/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/a15e8c61-7834-4a8d-bd0d-a58a00ad5d30 Cearcall Cloiche Choille an Teampaill] ''(Temple Wood)''
* [https://web.archive.org/web/20210705195426/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/2bedd7fe-d261-47f5-a556-a58500ddcb4d Carragh Obar Leamhnach] ''(Aberlemno)''
* [https://web.archive.org/web/20210705195529/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/f4e5eed6-852c-4e6e-a943-a67b00e081ea Creag Copan-cearcall Ach nam Breac]
Croisean
* [https://web.archive.org/web/20210705200420/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/b761f5bc-694a-4e39-9ed6-a67b00e0dc68 Crois Naoimh Eòin, Eilean Ì]
* [https://web.archive.org/web/20210705200507/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/f1bc6033-618c-4936-b5d4-a67a01029581 Crois Naoimh Màrtainn, Eilean Ì]
Caistealan
* [https://web.archive.org/web/20210706113910/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/85095525-d77e-4664-902b-a58500ed5321 Caistealan ann an Alba]
* [https://web.archive.org/web/20210705200325/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/a55f107c-128f-4075-adf0-a58700f04025 Caisteal Chill Rìmhinn]
* [https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/8815a3bc-b945-483b-8155-a5860110987e Caisteal Cinn Droma]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''(Kindrummy)''
* [https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/4f388559-d470-420d-8ca9-a6b100cabc46 Caisteal Corr Garaidh]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''(Corgarff)''
* [https://web.archive.org/web/20210705195621/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/613eccad-34e4-455f-ac39-a58600b93dc5 Caisteal Creag a’ Mhuilleir] ''(Craigmillar)''
* [https://web.archive.org/web/20210705195712/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/085e8009-cc0f-4acf-9ee7-a58600bc281b Caisteal Dirleton]
* [https://web.archive.org/web/20210705195756/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/fc4d327f-735c-44cb-a155-a58600c212bc Caisteal an Dùin] ''(Doune)''
* [https://web.archive.org/web/20210705200014/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/f4302813-c27c-4817-a4e9-a58601013ea5 Caisteal Hunndaidh] ''(Huntly)''
* [https://web.archive.org/web/20210705195924/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/c159e6e7-ce2d-4636-a272-a58600fe11e0 Caisteal Huntingtower]
* [https://web.archive.org/web/20210705200154/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/bd243294-07bc-4068-962e-a58601158c33 Caisteal MhicIllFhaolain] ''(MacLellan’s)''
* [https://web.archive.org/web/20210705200622/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/37fe5ba1-922f-481c-b7c1-a5870100eab9 Caisteal Shruighlea]
* [https://web.archive.org/web/20210705200710/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/45e2bb83-ab72-468a-978a-a58a00a99e42 Carragh Sueno]
* [https://web.archive.org/web/20210705200732/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/ecb31469-54d6-4d93-9a37-a58a00abbda8 Caisteal Tantallon]
* [https://web.archive.org/web/20210705200901/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/fafed805-26cf-4562-a95a-a58a00b04780 Caisteal Threave]
* [https://web.archive.org/web/20210705200949/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/824e12c2-d0bb-4044-9b86-a58a00b2ae0f Caisteal Tolquhon]
* [https://web.archive.org/web/20210705201037/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/683f8c5a-201f-49e2-b12b-a67b00e053eb Caisteal Urchadain]
* [https://web.archive.org/web/20210702105850/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/d61694f5-9faa-4c65-b861-a6030095c638 Nithean eachdraidheil: Beatha sa chaisteal Meadhan-aoiseil]
Daoine is tachartasan, 1500-1750
* [https://web.archive.org/web/20210702105828/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/207a71f5-ac6b-4b3b-b3cb-a63200daf481 Màiri Stiùbhart Banrigh na h-Alba]
* [https://web.archive.org/web/20210705200103/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/2682e105-280c-4625-b0df-a58601130ade Lùchairt Ghleann Iucha] ''(Linlithgow)''
* [https://web.archive.org/web/20210702105810/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/4aa22e8b-bb50-44be-91f0-a5860109f1a4 Ar-a-mach nan Seumasach]
* [https://web.archive.org/web/20210705200237/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/abd0e9b7-9de9-4300-ab5b-a58700eecc95 Taigh-feachd Ruadhainn] ''(Ruthven)''
Nuadh-shìbhealtas
* [https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/f2baee30-93b7-4b38-a773-a6030097949b Lannraig Nuadh]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''(bileag)''
* [https://web.archive.org/web/20210705190213/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/e7ab1c94-3ed7-44f2-b6ff-a67b00e0b3dc Obair-iarainn Steòrnabhaigh]
* [https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/44ed9907-2f0c-4685-a447-a603009e1dca Cunntas de ghàraidhean is sheallaidhean-tìre dealbhaichte ann an Alba]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
Measgaichte
* [https://web.archive.org/web/20191207214447/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/6c3a79f9-800f-4997-b116-a603009e9023 An cunntas de dh’Àraichean Eachdraidheil ann an Alba]
* [https://web.archive.org/web/20210702105750/https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/c1a844ea-226b-42b5-ae2c-a58600eba2d6 Dualchas air do Starsaich]
* [https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/0f6b44e9-385b-4f5e-b8ed-a59a00bc4b01 Làraichean Dhualchas na Cruinne ann an Alba]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''(bileag)''
* [https://pub-prod-sdk.azurewebsites.net/api/file/be556a08-6976-4cfd-95cf-a603009f75d9 Dualchas Cruinneil ann an Alba]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''(leabhar-iùil goirid)''

==Ceanglaichean a-mach==
* {{iomradh lìon | url = https://canmore.org.uk/ | tiotal = Welcome to Canmore | foillsichear = Àrainneachd Eachdraidheil Alba | ceann-là_inntrigidh = 2018-10-20}}
* [https://web.archive.org/web/20140924071508/http://www.historic-scotland.gov.uk/gd/failte/gaelic_places_to_visit.htm Làrach-lìn Alba Aosmhor] (gd)
* [https://web.archive.org/web/20141028092211/http://www.historic-scotland.gov.uk/gaelic-thesaurus Faclair] air an àrainneachd eachdraidheil
* [https://web.archive.org/web/20190803145455/https://www.historicenvironment.scot/archives-and-research/publications/?language=gd ÀEA: Foillseachaidhean sa Ghàidhlig]

[[Roinn-seòrsa:Àrainneachd Eachdraidheil Alba|*]]</text>
      <sha1>p802hafu246vmdfzvjdq9stvohqynwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Na Lochlannaich</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21390</id>
    <revision>
      <id>584220</id>
      <parentid>577202</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:27:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1617" sha1="315p263vn6do80crum1fjxcrival4w8" xml:space="preserve">[[Faidhle:Wikinger.jpg|thumb|right|]] B' e '''na Lochlannaich''' ([[Seann-Lochlannais]]: ''víkingr'') na daoine a thàinig à [[Lochlann]],&lt;ref&gt;[http://www.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/cuspair/duthchannan/ Dùthchannan aig SMO]&lt;/ref&gt; ann an ceann a tuath na [[Roinn Eòrpa]]. A rèir an ollaimh [[Nirribhidh|Nirribhich]] Yngvar Ustvedt ([[1928]] - [[2008]]), sgaoil iad fad is farsaing a-mach à Lochlann gu ruige [[Alba]], [[Éirinn]], [[Sasainn]], [[An Fhraing]], [[An Spàinn]], [[A' Ghearmailt]] agus [[Na Tìrean Ìsle]], is ràinig iad fiù 's na [[Loch|lochan]] mòra san [[An Ruis|Ruis]], tro mheadhan [[Cogadh|a' chogaidh]] agus [[Malairt|a' mhalairt]].&lt;ref&gt;[http://www.aftenposten.no/kultur/article868865.ece#.UXJas8pklSA Aftenposten]&lt;/ref&gt; Gu h-iongnadh, stèidhicheadh colonaidhean lochlannach sa [[A' Ghraonlainn|Ghraonlainn]] agus san talamh far a bheil [[Canada]] an latha an-diugh.&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/fr/list/4 UNESCO]&lt;/ref&gt;

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-muigh ==
* [https://web.archive.org/web/20250607134059/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/leabhraichean/lochlannaich.htm GRD: Leabhraichean-leughaidh Blackie: Na Lochlannaich]
* [https://web.archive.org/web/20130401145304/http://gaidhlig.educationscotland.gov.uk/scotlandshistory/britonsgaelsvikings/orkneyshetland/index.asp Na Lochlannaich – Arcaibh agus Sealtainn]

[[Roinn-seòrsa:Eachdraidh]]
[[Roinn-seòrsa:Nirribhidh]]
[[Roinn-seòrsa:An Danmhairg]]
[[Roinn-seòrsa:Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Innis Tìle]]
[[Roinn-seòrsa:Canada]]
[[Roinn-seòrsa:Èirinn]]
[[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]]</text>
      <sha1>315p263vn6do80crum1fjxcrival4w8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charles Lapworth</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21641</id>
    <revision>
      <id>584193</id>
      <parentid>578685</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3889" sha1="bh2dt21t4d1dw4920szxtm37hs3yxet" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
B' e [[creag-eòlaiche]] Sasannach a bha ann an '''Charles Lapworth'''. 

== A Bheatha == 
Rugadh e san [[20 an t-Sultain|2mh den t-Sultain]] [[1842]] ann am Faringdon ann am Berkshire (an-diugh Oxfordshire).
Fhuair Lapworth foghlam ann an ''Culham Diocesan Training College'' faisg air Abingdon airson a bhith na neach-teagaisg. An uair sin ghluais e do [[Comhairle nan Crìochan|na Crìochan]] far an do rinn e rannsachadh air fosailean nam beathaichean. Le mapadh mionaideach agus le modh-gabhail ùr-ghnàthach de sgrùdadh air fosailean sònraichte bha Lapworth a' sealltainn nach b' e dìreach aon sreath-leanmhainn tiugh de chreag Siluriananch ann ach gun deach sin a chruthachadh le mòran fhillidhean tana a bha air am pasgadh a-rithist is a-rithist. Tha e ainmeil air sgàth na h-obrach le fosailean gu h-àraidh le graptolites, a bha beò aig amannan sònraichte. Le sin bha e a' moladh gu bheil na creagan eadar na creagan Cambrach ann an ceann a tuath [[a' Chuimrigh|na Cuimrigh]] agus an fheadhainn Silurianach ann an ceann a deas na Cuimrigh a buntainn do dh'ùine gheòlasach ùr: an t-àm Òrdobhaiseach.

[[Faidhle:Index fossils.gif|thumb|Fosailean sònraichte a bha beò aig amannan sònraichte a-mhàin]]

Ann an 1869 phòs e Janet Sanderson, nighean a' mhaighstir-sgoile anns [[An Geal Àth|a' Gheal Àth]] agus bhon uair sin bha e airson fuireach anns an sgìre seo. Bha e fhèin na mhaighstir-sgoile fad 11 bhliadhna ann an sgoil na h-Eaglais Easbaigich anns a' Gheal Àth. An uair sin chaidh e air ais don oilthigh gus clach-eòlas ionnsachadh agus thòisich e ag obair mar neach-cuideachaidh ann am Madras College ann an [[Cill Rìmhinn]], [[Fìobha]].  Ann an 1881 b' e esan a’ chiad ollamh airson clach-eòlas ann am Mason's College, (an-diugh [[Oilthigh Bhirmingham]]) far an robh e a' teagasg gus an do leig e a dhreuchd dheth.

Chuir e seachad ùine faisg air [[Diùranais]] le mapadh na [[Gàidhealtachd]] &lt;ref&gt;[http://www.birmingham.ac.uk/Images/College-LES-only/GEES/lapworth/ant-sron-1000x1375.jpg Dealbh de mhapa Lapworth ann an Diùranais] [[Oilthigh Bhirmingham]]&lt;/ref&gt;.
B' e esan a' chiad fear a chruthaich an teòiridh chonnspaideach gun robh na creagan na bu sine nan laige air mullach nan creagan na b' òige. Bha e a' beachdachadh gum b' e pasgadh iom-fhillte a b' adhbhar. Chaidh an teòiridh a dhearbhadh le [[Ben Peach]] agus [[John Horne]] leis an obair a rinn iad air iar-thuath na Gàidhealtachd.

Chaidh a thaghadh mar bhall den Chomann Rìoghail ann an 1888 agus fhuair e ''Royal Medal'' ann an 1891&lt;ref&gt;[http://royalsociety.org/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&amp;dsqApp=Archive&amp;dsqCmd=Show.tcl&amp;dsqDb=Persons&amp;dsqSearch=%28Surname=%27lapworth%27%29&amp;dsqPos=1 Comann Rìoghail]&lt;/ref&gt;. Ann an 1899 fhuair e an ''Wollaston Medal'', an duais a b' àirde den ''Geological Society of London'' air sgàth na h-obrach aige air a' Ghàidhealtachd agus ann am Monadh a Deas. 'S ann air Lapworth a tha an loch eigheadail &quot;Lake Lapworth&quot; air ainmeachadh. 

Chaochail e san [[13 am Màrt|13mh dhen Mhàrt]] [[1920]] ann am [[Birmingham]]. Tha taigh-tasgaidh Lapworth ann am Oilthigh Bhirmingham le tasglann de na rannsachaidhean a rinn e&lt;ref&gt;[http://www.birmingham.ac.uk/facilities/lapworth-museum/about/index.aspx Taigh-tasgaidh Lapworth]&lt;/ref&gt;.

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Tùsan ==
* [https://web.archive.org/web/20131018005740/http://www.birmingham.ac.uk/facilities/lapworth-museum/about/lapworth.aspx Charles Lapworth aig Oilthigh Bhirmingham]

== Ceanglaichean a-mach ==
*[http://www.birmingham.ac.uk/facilities/lapworth-museum/collections/archive/index.aspx Tasglann Lapworth aig Oilthigh Bhirmingham] (Beurla)
{{DEFAULTSORT:Lapworth, Charles}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Eòlaichean agus Innleachdairean]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine às an Rìoghachd Aonaichte]]
[[Roinn-seòrsa:Eòlas-talmhainn]]</text>
      <sha1>bh2dt21t4d1dw4920szxtm37hs3yxet</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Còisir an t-Sratha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21958</id>
    <revision>
      <id>584198</id>
      <parentid>579165</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1178" sha1="noarks1bmnbsao0eu2tyhd4av52nmxb" xml:space="preserve">[[Faidhle:Còisir an t-Sratha 2006.jpg|thumb|Còisir an t-Stratha 2006]]

Chaidh '''Còisir an t-Sratha''' a chur air chois sa bhliadhna 1979, nuair a thàinig Còisir Loch Aillse agus Còisir an Àth Leathainn còmhla.

Tha i a’ coinneachadh aig 8f gach Diardaoin ann an Talla [[Caol Àcainn|Chaoil Àcainn]].  Tha Karen Macrae ’na stiùiriche oirre an-dràsta agus tha Iseabail Fhriseil a’ toirt taic leis a’ Ghàidhlig.

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://www.facebook.com/#!/pages/Strath-Gaelic-Choir-C%C3%B2isir-Gh%C3%A0idhlig-an-t-Sratha/78574289409 Duilleag Facebook aig aʼ Chòisir]
* [https://web.archive.org/web/20260204065430/https://www.tobarandualchais.co.uk/track/48035?l=gd Tobar an Dualchais] - Mòrag Pheutan aʼ bruidhinn ann an 1984 mu eachdraidh na Còisir
* [http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/coisir_an_t_srath/ Bliadhna nan Òran: Còisir an t-Srath]
* [https://web.archive.org/web/20260201075718/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/8593?l=gd Tobar an Dualchais: Còisir Ghàidhlig an Àth Leathainn]
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Ceòl]]
[[Roinn-seòrsa:Còisirean Gàidhlig|Srath]]
[[Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach]]</text>
      <sha1>noarks1bmnbsao0eu2tyhd4av52nmxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iain MacAonghais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22064</id>
    <revision>
      <id>584212</id>
      <parentid>579177</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3920" sha1="s8aipjj4gqtam8g5vnwgm470kelu1o0" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
B' e aon de na sgoilearan Gàidhlig na bu chudromaiche a bh' ann an Dr Iain MacAonghais (1930). Bha ùidh mhòr aige ann an òrain thraidiseanta, [[beul-aithris]] agus cultar na [[Gàidhealtachd]]. Sgrìobh e iomadh artaigil is lèirmheas mu dhèidhinn an litreachais Gàidhlig airson irisean mar [[Gairm]], Scottish Studies agus The Scotsman.

== Sgeul-beatha ==

b' e a shloinneadh Iain mac Ruairidh mhic Iain mhic Iain mhic Nèill mhic Mhaol Mhoire mhic Iain mhic Mhaol Chaluim.&lt;ref name=&quot;CnanU&quot;&gt;Blankenhorn, Virginia. 2014. 'John MacInnes:A Biographical Note' ann an ''Craobh nan Ubhal: A Festschrift for John MacInnes'' Scottish Studies Vol 37. deas. le V. Blankenhorn (Edinburgh: School of Scottish Studies)&lt;/ref&gt; Rugadh e ann am Baile na Cille, [[Leòdhas]], ann an 1930. Bha athair Iain, Ruaraidh MacAonghais, na mhinistearach ann an [[Eaglais na h-Alba]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Jim Gilchrist, ''[https://projects.handsupfortrad.scot/hall-of-fame/dr-john-macinnes-services-to-gaelic-award-2015/?utm_content=bufferdad16&amp;utm_medium=social&amp;utm_source=twitter.com&amp;utm_campaign=buffer Dr John MacInnes - Services to Gaelic Awards 2015]''.&lt;/ref&gt; Bha Gàidhlig aige agus aig màthair Iain, Mòrag, cuideachd.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Dh'imrich an teaghlach gu [[Ratharsair]] mus a ràinig e ochd bliadhna a dh'aois. Chaidh Iain MacAonghais oideachadh ann am Bun-sgoil Ratharsair. An uair sin, dh'fhàg e Ratharsair agus chaidh e air adhart gu Àrd-sgoil [[Port Rìgh|Phort Rìgh]] anns an [[Eilean Sgitheanach]]. Fhuair e an àrd-ìre ann an Laideann, Seann Ghreugais, Ealain, is Beurla.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ann an 1948, thòisich e ceum aig [[Oilthigh Dhùn Èideann]]. An toiseach, bha e ag ionnsachadh [[Beurla]], ach dh'atharraich e an cuspair gu [[cànanachas]] agus dh'ionnsaich e Seann Bheurla, Meadhan Bheurla is Seann-Lochlannais. Ann an 1955, chuir e crìoch air a cheum. Bhuannaich e Duais J Logie Robertson ann am Beurla, Bonn-cuimhne ann am beus-eòlas, agus Duais James Seth ann am feallsanachd. Fhuair e Gatty Scholarship, agus leis an taic-airgid seo, b' urrainn dha sgrùdadh a dhèanamh air “The Gaelic Element in Lowland Scots”.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Airson seirbheis san arm, chuir e ùine seachad ann an [[Cìopras]]. Dh'ionnsaich e [[Greugais]] aig an àm seo.  Ann an 1958, thòisich e obair aig [[Sgoil Eòlais na h-Alba]]. Ann an 1964, fhuair e sgoilearachd bhon Riaghaltas nan [[Na h-Eileanan Fàro|Eilean Fàro]] airson laoidhean-dhannsa a sgrùdadh anns [[Na h-Eileanan Fàro]]. Bha e ag obair aig Sgoil Eòlais na h-Alba gus an do leig e dheth a dhreuchd ann an 1993.

== Clàr-leabhar ==

* Newton, Michael (deas.). ''Dùthchas nan Gàidheal. Selected Essays of John MacInnes''. Dùn Èideann: Birlinn, 2006.

* Blankenhorn, Virginia (deas.) 2014. ''Craobh nan Ubhal: A Festschrift for John MacInnes. Scottish Studies Vol 37.'' (Edinburgh: School of Scottish Studies)

===Aistean===

* MacInnes, John. (1989) 'The Gaelic perception of the Lowlands' ann an ''Alba agus a' Ghàidhlig'' deas. le William Gillies (Edinburgh: EUP), 89-100.

==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==

* [http://www.sorleymaclean.org/files/Language,%20Metre%20and%20Diction.pdf Artaigil le Iain MacAonghais &quot;Language, Metre and Diction in the Poetry of Sorley MacLean&quot; air loidhne]
* [http://www.sorleymaclean.org/files/Hallaig%20a%20Note.pdf Artaigil le Iain MacAonghais &quot;Sorley MacLean’s Hallaig: a note&quot; air loidhne]
* Fiosrachadh mu Dr Iain MacAonghais aig [https://web.archive.org/web/20190721010304/http://tobarandualchais.co.uk/gd/searchperson?id=16 Tobar an Dualchais] agus liosta nan clàraidhean beul-aithris is òrain a rinn e
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/48253264 BBC Naidheachdan 2019-05-13: An t-Oll. Dòmhnall Meek a' bruidhinn air an Dr Iain MacAonghais] ''(agallamh fuaime 03:52)''

[[Roinn-seòrsa:Sgoilearan na Gàidhlig]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba]]</text>
      <sha1>s8aipjj4gqtam8g5vnwgm470kelu1o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blàr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22098</id>
    <revision>
      <id>584177</id>
      <parentid>577150</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 12 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3601" sha1="n17xf505e7mwb6lret6jj0m752esi4j" xml:space="preserve">Tha am facal '''blàr''' a’ ciallachadh achadh mòr, no raon car farsaing car còmhard de dh’ fhearainn car garbh.  Bhuaidh sin, tha e aʼ ciallachadh cuideachd àite far an robh cath no còmhrag.  Tha e aʼ nochdadh ann an iomadh ainm-àite ann an Albainn.  Bho fear air choireigin de na h-ainmean-àite sin thàinig an t-ainm-sloinnidh “Blàr”, no ''Blair'' sa Bheurla&lt;ref name=&quot;SMO&quot;&gt;{{cite web |author=Akerbeltz:  |title=Ainmean|url=http://www.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/ainmean/ainmean.html |work=  |publisher= Làrach-lìn aig [[Sabhal Mòr Ostaig]] |date= |format=}}&lt;/ref&gt;, agus an uair sin chaidh a chleachdadh mar ainm-baistidh fireann cuideachd.&lt;ref name=&quot;Hanks&quot;&gt;Hanks, Patrick; Hodges, Flavia (2003), Oxford Dictionary of First Names (2na deas.). Oxford: Oxford University Press. d.43; ISBN 0-19-860764-4&lt;/ref&gt;


== Daoine ainmeil air a bheil an t-ainm &quot;Blàr&quot; neo &quot;Blàrach&quot; ==
* [[Tony Blair]]&lt;ref&gt;Nuair a bha Tony Blair agus [[George W. Bush]] a’ beachdachadh air ionnsaigh a chur air [[Iraq]] aig toiseach 2003, b’ e “''Na lean Blair gu Blàr!''” fear de na gairmean aig an fheadhainn a bha a’ togail fianaise ’na aghaidh.&lt;/ref&gt;
Faic cuideachd: [[Ainmean Gàidhealach]]

== Ann an ainmean-àite ==
Nochdaidh an t-àinm &quot;Blàr&quot; ann an iomadh àite ann an Alba. Seo dìreach cuid dhiubh:
* [[Blàr Athall]]
* [[Blàr Ghobharaidh]]
* [[Blàr mac Faoilteach]]
* [[Blàr Lagaidh]]

== Blàir chatha ann an Albainn ==
Faic an duilleag [[Blàir chatha ann an Albainn]]
* [[84]] - [https://web.archive.org/web/20250120183954/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/monsgraupius.htm Blàr Mons Graupius]
* [[1263]] - [https://web.archive.org/web/20250120183932/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/leargaidhghallta.htm Blàr na Leargaidh Ghallta]
* [[1297]] - [https://web.archive.org/web/20250120184816/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/drochaidshruighlea.htm Blàr Drochaid Shruighlea]
* [[1314]] - [https://web.archive.org/web/20250120184011/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/bhonnaich.htm Blàr Allt a' Bhonnaich]
* [[1411]] - [https://web.archive.org/web/20250120183914/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/cathgairbheach.htm Cath Gairbheach]
* [[1513]] - [https://web.archive.org/web/20250120184812/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/flodden.htm Blàr Flodden]
* [[1645]] - [https://web.archive.org/web/20250120183948/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/inbhirlochaidh.htm Blàr Inbhir Lòchaidh]
* [[1651]] - [[Blàr Inbhir Cèitein]]
* [[1679]] - [https://web.archive.org/web/20250120184817/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/drochaidbhothwell.htm Blàr Drochaid Bhothwell]
* [[1689]] - [https://web.archive.org/web/20250120183917/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/coillechnagaidh.htm Blàr Coille Chnagaidh]
* [[1746]] - [[Blàr Chùil Lodair]]
* [[1715]] - [https://web.archive.org/web/20250120185030/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/sliabhantsiorraim.htm Blàr Sliabh an t-Siorraim]
* [[1882]] - [https://web.archive.org/web/20250120183912/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/chumhaing.htm Blàr a' Chumhaing]
[https://web.archive.org/web/20250120183942/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/ Mapa aig an GRD]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

[[Roinn-seòrsa:Ainmean Gàidhealach]]</text>
      <sha1>n17xf505e7mwb6lret6jj0m752esi4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anndra Abstol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22304</id>
    <revision>
      <id>584171</id>
      <parentid>577290</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="621" sha1="jz2809p1lfu1wd63bgz5u8jj75efryz" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
Bha '''Anndra''' ('''Naomh Anndra''', Beurla: ''Saint Andrew'') ’na bhràthair aig an abstol [[Peadar Abstol|Peadar]] agus bha an dithis aca anns an dà dheug abstol a bha aig [[Ìosa Crìosd]].

Tha Anndra ʼna naomh nàiseanta aig [[Alba]] agus cuideachd aig [[an Ruis]].  Is e [[30 an t-Samhain]] an latha-féille a th’ aige.

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20250222014614/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/naoimh/anndrais.htm GRD: Naomh Anndrais]
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Naoimh]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Iudèa]]</text>
      <sha1>jz2809p1lfu1wd63bgz5u8jj75efryz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brìghde Chill Dara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22327</id>
    <revision>
      <id>584180</id>
      <parentid>577152</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1165" sha1="gkuqfc9vueceyp58102ivdritrlxx5o" xml:space="preserve">:''’S ann mu dheidhinn Brìghde Chill Dara, naomh a tha an duilleag seo.  Airson Brìghde Bandia cheilteach faic [[Brìghde]].''

{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
Bha an naomh '''Brìghde Chill Dara''' beò timcheall air na bliadhnaichean 451–525.  Còmhla ri [[Naomh Pàdraig|Pàdraig]], tha i ’na naomh nàiseanta na h-Éireann, agus canar cuideachd '''Brìghde na h-Éireann''' rithe.  Tha an fhéill aice air [[1 an Gearran]].

Tha mòran ainmean-àite anns na h-Innse Gall, air a' Ghàidhealtachd, ann an iar-dheas is ann an ear-thuath na h-Alba, agus ann am Fìobha, a' cuimhneachadh Brìghde.&lt;ref&gt;{{iomradh lìon | url = https://saintsplaces.gla.ac.uk/saint.php?id=28| tiotal = Brigit ingen Dubthaig (of Kildare) | obair = Saints in Scottish Place-Names | foillsichear = [[Oilthigh Ghlaschu]] | ceann-là_inntrigidh = 2019-02-01}}&lt;/ref&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20250413002240/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/feilltean/iombolcisfeillbrighde.htm GRD:Iombolc is Fèill Brìghde]
== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Naoimh]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn]]</text>
      <sha1>gkuqfc9vueceyp58102ivdritrlxx5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dòmhnall MacLeòid (Cataibh)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22338</id>
    <revision>
      <id>584201</id>
      <parentid>579167</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1380" sha1="gwxmde4dv5brvx3pyygtg9919c3a2h3" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
'S e croitear agus sgrìobhadair a bh' ann an '''Dòmhnall MacLeòid'''. Rugadh e ann an Srath Nabhair ann an 1779, as chaidh e a Dhùn Èideann agus as dèidh sin a Chanada, far an do chaochail e ann an 1879. Sgrìobh e leabhar cudromach mu dhèidhinn nam [[Fuadach nan Gàidheal|fuadaichean]] ann an [[Cataibh]], ''Gloomy Memories'', mar fhreagairt dhan leabhar ''Sunny Memories'' le Harriet Beecher Stowe, ùghdar ainmeil Aimeireaganach a sgrìobh ''Uncle Tom's Cabin''. Sgrìobh e cuideachd mu thuineachadh ann an Ontario is aramach.&lt;ref&gt;{{iomradh lìon | url =https://catalogue.nla.gov.au/Search/Home?lookfor=author:%22McLeod%2C%20Donald%2C%201779-1879%22&amp;iknowwhatimean=1 | tiotal = Results for author:&quot;McLeod, Donald, 1779-1879&quot; | foillsichear = [[National Library of Australia]] | ceann-là_inntrigidh = 2018-03-06}}&lt;/ref&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://archive.org/details/donaldmcleodsglo00mcleuoft Archive.org: Gloomy Memories le Dòmhnall MacLeòid (a h-uile leabhar sa Bheurla)]
* [https://web.archive.org/web/20190824122922/http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/1421/71 Tobar an Dualchais: Prògram Choinnich: Agallamh le Dòmhnall MacCormaig a dh'fhoillsich 'Gloomy Memories' às ùr]
== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Gàidhlig]]</text>
      <sha1>gwxmde4dv5brvx3pyygtg9919c3a2h3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caisteal Leòdhais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22374</id>
    <revision>
      <id>584190</id>
      <parentid>577162</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2374" sha1="0jq39thvxjc2cw9ba0znetalto6u1f2" xml:space="preserve">[[Faidhle:Lews Castle, Stornoway - geograph.org.uk - 646529.jpg|thumb|Caisteal Leòdhais]]

Chaidh '''Caisteal Leòdhais''' thogail sa bhliadhna [[1847]] air taobh tuath caladh [[Steòrnabhagh|Steòrnabhaigh]] ann an [[Leòdhas]].

Tha [[Colaiste a' Chaisteil|Colaiste a’ Chaisteil]] a-nis air fearann aʼ Chaisteil.

’S e an Garradh Cruaidh an t-ainm air a’ phàirc agus coilltean timcheall air a’ Chaisteil.  Tha [[Féis Cheilteach Innse Gall]] a’ gabhail àite an seo gach bliadhna.

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20241203051237/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/caistealan/leodhais.htm GRD: Caisteal Leòdhais]

* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/17475411 BBC Naidheachdan 2012-03-22: Obair air Caisteal Leòdhais gus tòiseachadh]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/26634426 BBC Naidheachdan 2014-03-18: Planaichean Chaisteil Leòdhais gam foillseachadh]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/32410362 BBC Naidheachdan 2015-04-22: Leasachadh air fàire sa Ghearradh Chruaidh]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/32718760 BBC Naidheachdan 2015-05-13: £1.7m do Chaisteal Leòdhais]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/34852575 BBC Naidheachdan 2015-11-17: Taigh-tasgaidh ùr gus fosgladh as t-Earrach] ''(aithris bhideo)''
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/36772571 BBC Naidheachdan 2016-07-12: Caisteal Leòdhais fosgailte Diardaoin]
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/36800354 BBC Naidheachdan 2016-07-14: Caisteal Leòdhais ga fhosgladh] ''(aithris-bhideo 1:58)''
&lt;br&gt;
* BBC - sreath bhideo “An Garradh Curaidh”, 2012
# [http://www.bbc.co.uk/programmes/p00yjrd2 Chaidh a’ Ghearraidh Chruaidh a chur còrr is 150 bliadhna air ais] ''(2:37)''
# [http://www.bbc.co.uk/programmes/p00yrlfx Diofar chleachdaidhean airson a’ Ghearraidh Chruaidh] ''(2:37)''
# [http://www.bbc.co.uk/programmes/p00yzspg Tha uallach air an sgioba-urrais airson gach nì a tha a’ fàs sa Ghearradh] ''(0:42)''
# [http://www.bbc.co.uk/programmes/p00z8b85 Tha trioblaid aig Seòras anns a’ Ghearraidh Chruaidh] ''(3:19)''
# [http://www.bbc.co.uk/programmes/p00zpk9h Lorg Aonghas am pìos fiodh annasach seo faisg air Hiort] ''(2:04)''
# [http://www.bbc.co.uk/programmes/p00zw4y2 Tha Calum trang a’ sabaid an aghaidh a’ phlàigh – rhododendron] ''(1:59)''

[[Roinn-seòrsa:Caistealan na h-Alba|Leòdhas]]</text>
      <sha1>0jq39thvxjc2cw9ba0znetalto6u1f2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caisteal Dhùn Tuilm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22403</id>
    <revision>
      <id>584186</id>
      <parentid>577158</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="2cau0yynyr04pyob1ukt7wlv35zx6aj" xml:space="preserve">[[Faidhle:Duntulm Castle (interior view).jpg|thumb|Caisteal Dhùn Tuilm]]

B' ann aig Dòmhnallaich Shlèite a bha '''Caisteal Dhùn Tuilm'''. Chaidh a thogail air rubha ann an ceann a tuath an [[Eilean Sgitheanach|Eilean Sgitheanaich]].

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20250121201456/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/caistealan/dhuntuilm.htm GRD:Caisteal Dhùntuilm]

[[Roinn-seòrsa:Caistealan na h-Alba|Dùn Tuilm]]</text>
      <sha1>2cau0yynyr04pyob1ukt7wlv35zx6aj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caisteal Dhùn Bheagain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22405</id>
    <revision>
      <id>584184</id>
      <parentid>577156</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1192" sha1="mzjdezhjgq6fevtbce6niustlpm2ol4" xml:space="preserve">[[Faidhle:Dunvegan Castle.jpg|thumb|left|Caisteal Dhùn Bheagain]]
[[Faidhle:Dhùn Bheagan.svg|thumb|Àit|200px]]
'S e caisteal ann am Bhatarnais anns an [[Eilean Sgitheanach]]  a th' ann an '''Caisteal Dhùn Bheagain. '''Tha e suidhichte air eilean beag faisg air cladach Loch Dhùn Bheagain. B' àbhaist dha bhith air a chuairteachadh leis a' mhuir uile gu lèir. 

Tha e air a bhith aig Clann MhicLeòid o [[1200]] agus an-diugh tha Iain MacLeòid, ceann-feadhna nan Leòdach a' fuireach ann.

Tha an caisteal an-diugh ainmeil am measg an luchd-turais. Tha taigh-tasgaidh na bhroinn, agus tha gàrradh de còig acair le lusan, craobhan, drochaidean agus easan a' tarraing dhaoine thuige bho air feadh an t-saoghail.

Tha an caisteal cuideachd ri fhaighinn air màl airson bhainnsean agus tachartasan eile.

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20250702050444/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/caistealan/dhunbheagain.htm GRD:Caisteal Dhùn Bheagain]
*[https://web.archive.org/web/20130802235111/http://www.dunvegancastle.com/content/default.asp Làrach oifigeil Caisteal Dhùn Bheagain]

[[Roinn-seòrsa:Caistealan na h-Alba|Dùn Bheagain]]</text>
      <sha1>mzjdezhjgq6fevtbce6niustlpm2ol4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caisteal Dhùn Robain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22420</id>
    <revision>
      <id>584185</id>
      <parentid>577157</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="850" sha1="rlwb7q5f3vac9za0m1q7tto0ry7s5su" xml:space="preserve">[[Faidhle:Dunrobin Castle -Sutherland -Scotland-26May2008.jpg|thumb|Caisteal Dhùn Robain]]

Tha '''Caisteal Dhùn Robain''' (Beurla: ''Dunrobin Castle'') mu mhìle mu thuath air [[Goillspidh]] ann an [[Cataibh]].

Tha stèisean-rèile aige air Loidhne a' Chinn a Tuath eadar [[Goillspidh]] agus [[Brùra]].&lt;ref&gt;{{iomradh lìon | url = https://www.scotrail.co.uk/plan-your-journey/stations-and-facilities/dno | tiotal = Dunrobin Castle | foillsichear = [[Rèile na h-Alba]] | ceann-là_inntrigidh = 2016-12-31}}&lt;/ref&gt;
== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20251007122246/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/caistealan/dhunrobain.htm GRD: Caisteal Dhùn Robain]
== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;
{{Cataibh}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Caistealan na h-Alba|Dùn Robain]]
[[Roinn-seòrsa:Cataibh]]</text>
      <sha1>rlwb7q5f3vac9za0m1q7tto0ry7s5su</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caisteal Inbhir Nis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22421</id>
    <revision>
      <id>584189</id>
      <parentid>577161</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1849" sha1="471nbwgvjo1voesjoes35z3mqhkprd4" xml:space="preserve">[[Faidhle:Inverness Castle Scotland.jpg|thumb|Caisteal Inbhir Nis]]

Tha '''Caisteal Inbhir Nis''' ann an teas-mheadhan bhaile [[Inbhir Nis]], faisg air an drochaid a tha a’ dol tarsainn an abhainn.  

Bha seann chaisteal air an làraich, ach ann an 1746 dh'òrdaich am [[Prionnsa_Teàrlach_Stiùbhart|Prionnsa Teàrlach]] gun deigheadh an caisteal a leagail gu talamh gus nach fhaigheadh na Hanobharanaich e.  Ann an 1834 chaidh an làrach a ghlanadh agus chaidh tòiseachadh air togail a' chaisteil is aithne dhuinn an-diugh. Chaidh a thogail ann an dà phàirt agus bha an obair deiseil ann an 1846.

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20250601225431/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/caistealan/inbhirnis.htm GRD: Caisteal Inbhir Nis]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/28803813 BBC Naidheachdan 2014-08-15: Ionad-turasachd ùr san amharc?]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/31694869 BBC Naidheachdan 2015-03-02: Ath-Leasachadh Chaisteil Inbhir Nis]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35131498 BBC Naidheachdan 2015-12-18: Cùirt Siorraidh Inbhir Nis a' gluasad]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/36188738 BBC Naidheachdan 2016-05-02: Buille dha plana a' Chaisteil] ''(aithris bhideo 2:04)''
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37081512 BBC Naidheachdan 2016-08-15: Dàil air fosgladh an tùr a' tuath]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/51018450 BBC Naidheachdan 2020-01-07: Obair 'son Caisteal Inbhir Nis a dhèanamh nas ruigsinniche] ''(aithris-bhideo 2:15)''
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/51574437 BBC Naidheachdan 2020-02-20: Tòisichidh obair ùrachaidh air Caisteal Inbhir Nis am bliadhna]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/55931446 BBC Naidheachdan 2021-02-04: Doras a’ Chaisteil ri fhaicinn às ùr]

[[Roinn-seòrsa:Caistealan na h-Alba|Inbhir Nis]]</text>
      <sha1>471nbwgvjo1voesjoes35z3mqhkprd4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caisteal Inbhir Lòchaidh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22423</id>
    <revision>
      <id>584188</id>
      <parentid>577160</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="458" sha1="bl8byyidcsrjd0gfnpjh59n2urz6uxf" xml:space="preserve">[[Faidhle:Inverlochy Castle PICT6929.jpg|thumb|Caisteal Inbhir Lòchaidh]]

Tha '''Caisteal Inbhir Lòchaidh''' (Beurla: ''Inverlochy Castle'') dà mhìle tuath air baile a' [[An Gearasdan|Ghearasdain]].

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20250529054442/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/caistealan/inbhirlochaidh.htm GRD: Caisteal Inbhir Lòchaidh]

[[Roinn-seòrsa:Caistealan na h-Alba|Inbhir Lòchaidh]]</text>
      <sha1>bl8byyidcsrjd0gfnpjh59n2urz6uxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caisteal Shruighlea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22424</id>
    <revision>
      <id>584191</id>
      <parentid>577163</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1279" sha1="7kyfjvbsebsfmd2e8nrrr5a4yy3fpjv" xml:space="preserve">[[Faidhle:Stirlingcastle.jpg|thumb|Caisteal Shruighlea bhon àird a deas]]

Tha '''Caisteal Shruighlea''' (Beurla: ''Stirling Castle'') air creag os cionn baile [[Sruighlea|Shruighlea]] mu 1 km mu dheas air an [[Abhainn Dubh|Abhainn Dhuibh]].

Gus an deach drochaidean a thogail tarsainn air Abhainn Foirthe b’ e Caisteal Shruighlea an ‘geata gu tuath’. Bha a’ chòmhdhail eadar a’ Ghalldachd agus a’ Ghàidhealtachd a’ dol an taobh sin.  Air sgàth a’ shuidheachaidh chaidh iomadh batal mòr a chur faisg air - Drochaid Shruighlea (1297), [[Blàr na h-Eaglaise Brice (1298)|An Eaglais Bhreac]] (1298), [[Allt a' Bhonnaich]] (1314), Sauchieburn (1488), Sliabh an t-Siorraim (1715), [[Blàr_na_h-Eaglaise_Brice (1746)|An Eaglais Bhreac]] (1746).

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20250120154748/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/caistealan/shruighlea.htm GRD: Caisteal Shruighlea]
* [https://web.archive.org/web/20150905102334/http://www.historic-scotland.gov.uk/investigating-stirling-castle-gaelic.pdf Alba Aosmhor: A’ rannsachadh Caisteal Shruighlea: Fiosrachadh don luchd-teagaisg] ''(.pdf - WebArchive)''

[[Roinn-seòrsa:Caistealan na h-Alba|Sruighlea]]
[[Roinn-seòrsa:Àrainneachd Eachdraidheil Alba]]</text>
      <sha1>7kyfjvbsebsfmd2e8nrrr5a4yy3fpjv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caisteal Dhùn Éideann</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22426</id>
    <revision>
      <id>584187</id>
      <parentid>577159</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="454" sha1="0ld5ys9qz9fcyl9ldoel04deqvljpq2" xml:space="preserve">[[Faidhle:Edinburgh Castle dsc06362.jpg|thumb|Caisteal Dhùn Éideann]]

Tha '''Caisteal Dhùn Éideann''' air creag ann an teas-mheadhan baile [[Dùn Èideann|Dhùn Éideann]].

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20250814013455/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/caistealan/dhuneidinn.htm GRD: Caisteal Dhùn Èidinn]

[[Roinn-seòrsa:Caistealan na h-Alba|Dùn Éideann]]
[[Roinn-seòrsa:Dùn Èideann]]</text>
      <sha1>0ld5ys9qz9fcyl9ldoel04deqvljpq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eanraig am Maraiche</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24385</id>
    <revision>
      <id>584205</id>
      <parentid>577185</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="623" sha1="7t8zxtd2pcqdoo83y1uwv2oq6oxfut7" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
Bha '''Infante Dom Henrique de Avis''', Diùc de Viseu ([[Porto]], [[4 am Màrt]] [[1394]]–[[Sagres]], [[13 an t-Samhain]] [[1460]]) ʼna rannsaichear mara ainmeil as [[a' Phortagail]].  Theirear “'''O Navegador'''” ris sa Phortagailis, “'''Eanraig am Maraiche'''” sa Ghàidhlig.

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20241127022239/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/tirairfaire/eanraig-am-maraiche.htm GRD: Eanraig am Maraiche]
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Seòladairean agus Rannsachairean]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine às a' Phortagail]]</text>
      <sha1>7t8zxtd2pcqdoo83y1uwv2oq6oxfut7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24386</id>
    <revision>
      <id>584226</id>
      <parentid>577215</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="813" sha1="j8qed7kb2sszedl3s32nam7uldd0hrr" xml:space="preserve">{{Databox}}

ʼS e [[lus]] le fàileadh cumhraidh a tha ann an '''roid''' (Beurla: ''bog-myrtle''; Laidinn: ''myrica gale'').  Tha e aʼ fàs ann am boglaichean.

Air sgàth an fhàilidh shònraichte cleachdar e airson biastagan beaga a chumail air falbh, mar eisimpleir air aodach-leapa neo leis na sreapadairean an aghaidh nan meanbh-chuileagan.
Chaidh a chleachdar cuideachd ann am manachainnean airson [[leann]] a dhèanamh. Bha agus tha e ga chleachdadh airson clò Hearach is coinnlean a dhathachadh.

== Dealbhan ==
&lt;gallery mode=nolines&gt;
Myrtus communis5.jpg|Myrtus communis
&lt;/gallery&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
[https://web.archive.org/web/20241127192426/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/lusan/roid.htm GRD: Roid] ''(sa Ghàidhlig)''

{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Luibhean]]</text>
      <sha1>j8qed7kb2sszedl3s32nam7uldd0hrr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corra-ghritheach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29089</id>
    <revision>
      <id>584196</id>
      <parentid>583719</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6574" sha1="adgndykqrbx94xwtq0xftv1hngqv6ic" xml:space="preserve">{{Beathach
  | AINM_BEATHACH = [[Ardea cinerea]]
  | DEALBH = Ardea cinerea - Pak Thale.jpg
  | TEASCA_DEILBH = A' Chorra-ghritheach
  | REGNUM = [[Animalia]]
  | PHYLUM = [[Chordata]]
  | CLASSIS = [[Eun|Aves]]
  | ORDO = [[Pelecaniformes]]
  | FAMILIA = [[Ardeidae]]
  | GENUS = ''[[Ardea]]''
  | SPECIES = '''''A. cinerea'''''
  | AINM_1 = 
  | AINM_1_EILE =
  | AINM_2 = 
  | AINM_2_EILE =
  | AINM_SAIDHEANS = ''[[Ardea cinerea]]''
  | IOMRADH = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]])
  | AINMEAN_EILE = 
  | AINM_GÀIDHLIG = [[Corra-ghlas]]
| range_map = Ardea cinerea map.png
| range_map_width = 250px
| range_map_caption = Uaine soilleir: samhraidh&lt;br&gt;Uaine dorch: fad na bliadhna&lt;br&gt;Gorm: geamhradh
}}
[[File:Ardea cinerea MHNT.ZOO.2010.11.54.1.jpg|thumb| ''Ardea cinerea'']]

'S e eun a th' anns a' '''chorra-ghritheach''' ([[Laideann]] &amp; ainm saidheans: ''[[ardea cinerea]]'', [[Beurla]]: ''grey heron'').

Lorgar iad anns na h-àiteachan le gnàth-shìde mheasarra sa [[Roinn-Eòrpa]], [[Àisia]], agus ceàrnaidhean de dh'[[Afraga]].

==Giùlan==

Chithear a' chorra-gritheach an cois na mara agus an cois aibhnichean. Coisichidh i air oitir a' lorg bìdh. 
Nuair a tha i a' sealg, faodaidh i a bhith na seasamh gun ghluasad fad ùine mhòr. 
Ithidh i [[Iasg|èisg]], [[daolag|daolagan]], [[Radan|radain]], [[luch|luchain]] agus [[losgann|losgannan]].&lt;ref name=&quot;Eoin Uisge&quot;&gt;Breeze Jones, E.V. (1987) ''Eoin Uisge'' (Steòrnabhagh: Acair), d.4&lt;/ref&gt;

==Coltas==
Tha gob, casan, agus amhaich fada aig a' chorra-ghritheach. Tha a ceann geal le bann dubh a' dol tarsainn a sùilean. Tha a sùilean fhèin agus a gob buidhe. Tha a h-amhaich geal. Tha a druim agus a broilleach liath. Tha a sgiathan liath agus dubh. Tha a casan donn.

Gu tric, bidh inbheach 91cm a dh'fhaide.&lt;ref name=&quot;Eoin Uisge&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

Chan eil e furasta an diofar eadar am fear agus an tè fhaicinn. Tha an ite air cùl a cinn nas giorra aig an tè. 

Tha lèirsinn anabarrach math aig a' chorra-ghritheach.

Faodaidh a' chorra-ghritheach a bhith beò fad 25 bliadhna.


==Modh-sìolaidh==
Beiridh i 3 - 5 uighean gach bliadhna eadar An Gearran is An Cèitean. Tha iad soilleir-ghorm.&lt;ref name=&quot;Eoin Uisge&quot;&gt;&lt;/ref&gt;


==Anns na h-Ealain Gàidhlig==

====Òrain====

* '''[[Murchadh MacPhàrlain]]''', ''Corra-ghritheach Dhonn''
::* BBC [http://www.bbc.co.uk/alba/oran/orain/choire_ghritheach_dhonn/ Bliadhna nan Òran] air a sheinn le Mairead agus Donaidh MacLeòid; [[Na h-Òganaich]].
::* [[Tobar an Dualchais]], [https://web.archive.org/web/20160304195558/http://www.tobarandualchais.co.uk/track/99208?l=gd Clàr 99208]  (1997) air a sheinn le Glasgow Gaelic Musical Association 

* '''Màrtainn MacIlleMhaoil à Breacais''', ''Òran na Corra-ghrithich'' no ''A' Chorra-ghritheach a Mharbh Calum''
::*  [[Tobar an Dualchais]], [https://web.archive.org/web/20220625045913/https://www.tobarandualchais.co.uk/track/70659?l=gd Clàr 70659]  (1956) air a leughadh agus mhìneachadh leis [[An t-Urr Tormod Dòmhnallach|an Urr. Tormod Dòmhnallach]].

* ''Cha do Mharbh thu a' Chorra-ghritheach''
::* [[Tobar an Dualchais]],  [https://web.archive.org/web/20220625043706/https://www.tobarandualchais.co.uk/track/46125?l=gd Clàr 46125] (1953) air a sheinn leis an Caiptean Dùghall MacCormaig 

* '''Aonghas Iain Caimbeul''', ''Òran na Corra-grithich'' no '' 'S Mar a Thachair Dhuinn, Nach Annasach''  
::* [[Tobar an Dualchais]], [https://web.archive.org/web/20220810113839/https://www.tobarandualchais.co.uk/track/80467?l=gd Clàr 80467] (1960) air a sheinn le Tormod MacIlleMhaoil 
::* [[Tobar an Dualchais]], [https://web.archive.org/web/20220625042029/https://www.tobarandualchais.co.uk/track/86880?l=gd Clàr 86880] (1964) air a sheinn leis an ùghdar.

====Bàrdachd====

*  '''[[Somhairle MacGill-Eain]]''', ''A' Chorra-ghritheach''
::* Ri fhaighinn air clàr. ''[https://web.archive.org/web/20160307113256/https://itunes.apple.com/gb/album/barran-agus-asbhuain/id564177954 Barran agus Asbhuain]'' le Sorley MacLean (1973) Claddagh Records Limited

====Sgeulachdan====

* '''Lauchie MacLellan''', 'An Sionnach 's a' Chorra-ghritheach', ann an ''Brìgh an Òrain''(2001) deas. le John Shaw (McGill-Queen's Press), d.302-305.

====Rosg====
* '''[[Alasdair Caimbeul]]''', ''Cuid a' Chorra-Ghrithich'' (CLÀR, ISBN: [http://gaelicbooks.org/index.php?route=product/product&amp;product_id=679 9781900901642])

====Beul-aithris====
* Sgeulachdan agus fiosrachadh mu bheathaichean. [[Tobar an Dualchais]], [https://web.archive.org/web/20220625053526/https://www.tobarandualchais.co.uk/track/30468?l=gd Clàr 30468] (1969) air innse le James MacArthur

* Rann mu chorra-ghritheach. [[Tobar an Dualchais]], [https://web.archive.org/web/20220625053557/https://www.tobarandualchais.co.uk/track/51162?l=gd Clàr 51162] (1970) air innse leis an Urr. Donald MacLeod 

=====Seann-fhaclan=====
* ''' Cha suaicheantas corra air cladach''' 
::- sealladh no suidheachadh nàdarra, chan eil e coltach gun tachair càil às an àbhaist. &lt;ref&gt;Faclair Dwelly fon fhacal '[http://www.faclair.com/ViewDictionaryEntry.aspx?ID=1214909E20D623D29B03A0D2D43E6FA9 Corra]' &lt;/ref&gt;

====Eile====

* ''A’ Chorra-Ghritheach''. Postair (Meud 504 x 732mm) Acair. ISBN: [http://www.acairbooks.com/all-products/acair-posters/aa-chorra-ghritheach/prod_146.html 9780861523757]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

==Sgrìobhaidhean mu a deidhinn==
* Breeze Jones, E.V. (1987) ''Eoin Uisge''. A' Ghàidhlig le Frang U. Rennie (Steòrnabhagh: Acair), d.4 IBSN: 086152 024 6

== Ceanglaichean a-mach ==
* [http://www.iucnredlist.org/details/22696993/0 IUCN] (en)
* [http://www.rspb.org.uk/wildlife/birdguide/name/g/greyheron/ RSPB] (en)

==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;

==Dealbhan==
&lt;gallery&gt;
Faidhle:Ardea cinerea 2009.JPG|Ceann na corra-ghritheach
Faidhle:Graureiher Schwetzingen.JPG|Broilleach, sgiath
Faidhle:ReiherP1050097.jpg|Sgiath
Faidhle:Graureiher Ardea cinerea.jpg|Ceann
Faidhle:Ardea cinerea(Gollibolli)2.JPG
Faidhle:Catching fish on the Camowen River, Omagh - geograph.org.uk - 127294.jpg
Faidhle:Ardea cinerea 1.JPG
Faidhle:Grey Heron with a fish I2 IMG 6750.jpg
Faidhle:Fiskehejre.jpg
Faidhle:Ardea cinerea MHNT Crâne.jpg|Claigeann
Faidhle:Ardea cinerea eggs.JPG|Uighean na Corra-grithich
Faidhle:Ardea cinerea building nest.jpg
Faidhle:Grey Herons (Ardea cinerea) -2 on nest.jpg
Faidhle:Ardea Cinerea.jpg
Faidhle:Ardea cinerea map.png
&lt;/gallery&gt;

{{commonscat|Ardea cinerea|Corra-ghritheach (Ardea cinerea)}}

[[Roinn-seòrsa:Eun-grunnachaidh]]
[[Roinn-seòrsa:Eun feòil-itheach]]</text>
      <sha1>adgndykqrbx94xwtq0xftv1hngqv6ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Loch nam Breac Dearga (faisg air Loch Monar)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29220</id>
    <revision>
      <id>584215</id>
      <parentid>580755</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1263" sha1="pygs2bq1lmjyrl3noghddzdqwivmoqi" xml:space="preserve">{{coord|57.464030|-5.093252|display=title}}

{{Loch ann an Alba|ainm=Loch nam Breac Dearga|DEALBH=Loch nam Breac Dearga - Geograph-3623382-by-Craig-Wallace.jpg|GLACADH=Loch nam Breac Dearga bho dhruim [[Maoile Lunndaidh|Mhaoile Lunndaidh]]|SEÓRSA=Loch-uisge|ÀRAINN DRÉANAIGH=Beauly Basin|SRUTH A-MACH=Allt Loch nam Breac Dearga|Domhan-leud=57.464030|Domhan-fhad=-5.093252|SUIDHEACHADH=A' Ghàidhealtachd}}

'S e [[loch]] beag ann an [[Alba]] a th' ann an ''' Loch nam Breac Dearga'''. Tha e suidhichte air [[a' Ghàidhealtachd]], san àird a tuath air [[Loch Monar]] air leathad an ear [[Maoile Lunndaidh|Mhaoile Lunndaidh]].

Tha uisge Loch nam Breac Dearga a' sruthadh a-steach do dh'[[Allt a' Choire Fhionnaraich]] agus an nuair sin do [[Loch Monar]].

Tha Loch nam Breac Dearga co-cheangailte ri Lochan [[Gleann Srath Farair|Ghleann Srath Farair]].

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20260106134229/https://www.britishlakes.info/17808-loch-nam-breac-dearga-highland British Lakes] (Beurla)
{{commonscat|Loch nam Breac Dearga (Glen Strathfarrar)|Loch nam Breac Dearga (Gleann Srath Farair)}}

[[Loch nam Breac Dearga]]

{{Lochan ann an Gleann Srath Farair}}

{{DEFAULTSORT:Breac, Loch nam Dearga}}

[[Roinn-seòrsa:Lochan na h-Alba]]</text>
      <sha1>pygs2bq1lmjyrl3noghddzdqwivmoqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bàrd Bharbhais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30255</id>
    <revision>
      <id>584181</id>
      <parentid>579213</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:26:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1824" sha1="1wl3z3u8ct3qjc5p1achq15q7pdsezk" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
Bha '''Dòmhnall Chràisgein''' (“Dòmhnall MacDhòmhnaill”, “Dòmhnall Dòmhnallach”, “Bàrd Bharbhais”) (1861-1916) ’na bhàrd agus ’na ghobha.  Rugadh e ann an [[Oighreachd Ghabhsainn|Gabhsann]] ach ghluais iad gu Dail bho Dheas, ann an sgìre Nis,[[Leòdhas]], goirid as dèidh don t-sluagh ann an Gabhsann a bhi air am fuadach às a bhaile sin.  S e [[clachair]] - agus bàrd - a bha 'na athair fhèin agus 's e goibhneachd a dh'ionnsaich Dòmhnall ann an [[Steòrnabhagh]] nuair a bha e 18. Chaidh e an uairsin a [[Deimhidh|Dheimhidh]], deas air Inbhir Nis, a dh'obair agus is ann an-sin a rinn e a' chiad òran, [[Òran na Lice]].

Thill e air ais a Leòdhas agus chaidh e a Bharbhas, airson coimhead as dèidh a sheannair.  Stèidhich e ceardach an sin.  Bha e pòsda dà thuras, agus bha an dithis bhean à Barbhas. Cha do dh'fhàs e ainmeil mar bhàrd gus an do thill e a Leòdhas.

Bha aon leanabh (Fionnlagh) aig Dòmhnall, leis a chiad bhean. Chaidh Fionnlagh agus a' bhean air imrich gu Manitoba. 

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20241209114118/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/baird/bardbharabhais.htmn GRD: Bàrd Bharbhais (Dòmhnall MacDhòmhnaill)]
* [https://web.archive.org/web/20190824123240/http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/38929/1 Tobar an Dualchais: Tachartas a thug air Bàrd Bharbhais 'Òran na Lice' a dhèanamh]
* [http://www.bbc.co.uk/alba/oran/orain/eilean_mo_ghaoil/ BBC: Bliadhna nan Òran: Eilean mo Ghaoil], le Dòmhnall Dòmhnallach (Bàrd Bharbhais)
* [http://www.bbc.co.uk/alba/oran/orain/bathadh_dhail/ BBC: Bliadhna nan Òran: Bàthadh Dhail], le Dòmhnall Dòmhnallach (Bàrd Bharbhais)

{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba]]</text>
      <sha1>1wl3z3u8ct3qjc5p1achq15q7pdsezk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eala ghlòrach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31600</id>
    <revision>
      <id>584204</id>
      <parentid>577184</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1407" sha1="95g4vabv5yxqoo2m1icvyiqjl1y08pg" xml:space="preserve">{{Beathach
  | AINM_BEATHACH = ''Cygnus cygnus''
  | DEALBH = Cygnus cygnus from zh.JPG
  | TEASCA_DEILBH = Eala ghlòrach
&lt;br&gt;&lt;center&gt;[[File:Whooper Swan (Cygnus cygnus) (W CYGNUS CYGNUS R1 C6).ogg]]&lt;/center&gt;
  | REGNUM = [[Beathach|Animalia]]
  | PHYLUM = [[Chordata]]
  | CLASSIS =[[Eun|Aves]]
  | ORDO = [[Anseriformes]]
  | FAMILIA = [[Anatidae]]
  | GENUS = '''''[[Cygnus]]'''''
  | SPECIES = '''''C. cygnus'''''
  | AINM_1 =
  | AINM_1_EILE =
  | AINM_2 = 
  | AINM_2_EILE =
  | AINM_SAIDHEANS = ''Cygnus cygnus''
  | IOMRADH = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
  | AINMEAN_EILE = 
  | AINM_GÀIDHLIG = 
}}

'S e eun mòr geal a tha ann an eala ghlòrach (Laideann: ''Cygnus cygnus'', Beurla ''Whooper Swan'') a tha a' fuireach faisg air bùrn. 

==Ceangal a-mach==
* [https://web.archive.org/web/20250415200259/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eoinagusainmhidhean/eala.htm GRD: Eala] (eala ghlòrach)

==Dealbhan==
{{commonscat|Cygnus cygnus|Eala ghlòrach (Cygnus cygnus)}}
&lt;gallery&gt;
Faidhle:Whooper Swan at Big Waters.jpg
Faidhle:Whooper-swan.jpg
Faidhle:Whooper Swan ja 20080302b.JPG
Faidhle:Whooper1.jpg
Faidhle:Cygnus cygnus Reykjavik 20120623 05.JPG
Faidhle:Whoopers kilfenora2.jpg
Faidhle:Svanir.jpg
Faidhle:2003017 Whooper Swan.jpg
Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg |Museum specimen - Iceland
&lt;/gallery&gt;

{{bun}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Eun-uisge]]</text>
      <sha1>95g4vabv5yxqoo2m1icvyiqjl1y08pg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eala-bhàn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31601</id>
    <revision>
      <id>584203</id>
      <parentid>577183</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1607" sha1="7ewxsxmwbx4yrryy5re45yai1yagid3" xml:space="preserve">{{Beathach
  | AINM_BEATHACH = ''Cygnus olor''
  | DEALBH = Todd Huffman - Swan Lake (by).jpg
  | TEASCA_DEILBH = Eala-bhàn
  | REGNUM = [[Beathach|Animalia]]
  | PHYLUM = [[Chordata]]
  | CLASSIS =[[Eun|Aves]]
  | ORDO = [[Anseriformes]]
  | FAMILIA = [[Anatidae]]
  | GENUS = '''''[[Cygnus]]''''' &lt;small&gt;([[François Alexandre Pierre de Garsault|Garsault]], 1764)&lt;/small&gt;
  | SPECIES = '''''C. olor'''''
  | AINM_1 =
  | AINM_1_EILE =
  | AINM_2 = 
  | AINM_2_EILE =
  | AINM_SAIDHEANS = ''Cygnus olor''
  | IOMRADH = ([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789)
  | AINMEAN_EILE = 
  | AINM_GÀIDHLIG = Eala-bhàn, Eala bhalbh
}}

'S e eun mòr geal a tha ann an '''eala-bhàn''' no '''eala bhalbh''' (Laideann: ''Cygnus olor'', Beurla ''mute swan'') a tha a' fuireach faisg air bùrn. 

==Ceangal a-mach==
* [https://web.archive.org/web/20250412172349/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eoinagusainmhidhean/ealabhan.htm GRD: Eala-bhàn] (eala bhalbh)

==Dealbhan==
{{commonscat|Cygnus olor|Eala-bhàn, Eala bhalbh (Cygnus olor)}}
&lt;gallery&gt;
Faidhle:CygneVaires.jpg
Faidhle:Cygnus olor drinking.JPG
Faidhle:Brosen swan group.jpg
Faidhle:Höckerschwan Cygnus olor 2 Richard Bartz.jpg
Faidhle:Mozzercork - Heart (by).jpg
Faidhle:Mute Swans Lake Tegel Berlin 1.jpg
Faidhle:Mute Swan Cygnus olor.jpg
Cisne (Cygnus olor), Siauliai, Lituania, 2012-08-09, DD 04.JPG
Faidhle:Photojenni - Aboard the swan ferry (by).jpg
Faidhle:Pollution swan.jpg|Air truailleadh
Cygnus olor MHNT.ZOO.2010.11.11.2.jpg |Museum specimen - Denmark,
&lt;/gallery&gt;

{{bun}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Eun-uisge]]</text>
      <sha1>7ewxsxmwbx4yrryy5re45yai1yagid3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceana Chaimbeul</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32933</id>
    <revision>
      <id>584192</id>
      <parentid>579160</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1581" sha1="mc32x6yuzctdc3n1ksk5n5nti0eboz9" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
[[Faidhle:Seumas agus Ceana Chaimbeul aig SMO air 2016-04-21.jpg|thumb|Seumas agus Ceana Chaimbeul aig [[Sabhal Mòr Ostaig|SMO]] air 2016-04-21]]

Tha '''Ceana Chaimbeul''' ([[1937]]) na seinneadair Gàidhlig a rugadh agus a thogadh ann an Gnìopa anns an [[Eilean Sgitheanach]]. Tha sgeulachd a teaghlaich ri fhaicinn ann am ''Fonn – The Campbells of Greepe''. Le am peathraichean, Màiri agus Anna, nach maireann, thòisich [[Seumas Caimbeul]] agus Ceana ri seinn nuair a bha iad glè òg, agus tha stòr mòr nan òran aca – gu h-àraid puirt-à-beul.

Ann an 1954, nochd Ceana, is i na deugaire, air prògram aithriseach a' [[BBC|BhBC]], 'About Britain', a lìbhrig [[Richard Dimbleby]].&lt;ref&gt;BBC Alba 'Stòras'. A' chiad chraoladh 5 Ògmhios 2015.&lt;/ref&gt; Ghabh i an t-òran 'Nuair a bha mi na mo mhaighdeann'. Choisinn Ceanna am Bonn Òr aig Mòd 1959.

==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;

==Ceanglaichean a-mach==
* [http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/seumas_caimbeul/ BBC: Bliadhna nan Òran: Seumas Caimbeul]
* [http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/ceana_chaimbeul/ BBC: Bliadhna nan Òran: Ceana Chaimbeul]
* [http://projects.handsupfortrad.scot/hall-of-fame/kenna-campbell/ Scottish Traditional Music Hall of Fame: Ceana Chaimbeul]
* [https://web.archive.org/web/20230811074158/https://www.tobarandualchais.co.uk/person/1830?l=gd Tobar an Dualchais: Ceana Chaimbeul]

{{Seinneadairean Gàidhlig}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig]]
[[Roinn-seòrsa:Seinneadairean Sgitheanach]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba]]</text>
      <sha1>mc32x6yuzctdc3n1ksk5n5nti0eboz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sgùrr a' Bhealaich Dheirg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33315</id>
    <revision>
      <id>584233</id>
      <parentid>572109</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1965" sha1="fqy45l1zbb1ucbw1esfh5hhe7ftunzs" xml:space="preserve">{{Beinn
  | AINM = Sgùrr a' Bhealaich Dheirg
  | DEALBH = Sgùrr a' Bhealaich Dheirg - geograph.org.uk - 1713602.jpg
  | GLACADH = Sgùrr a' Bhealaich Dheirg bho [[Sàileag|Shàileag]] 
  | Àirde_m = 1,036
  | Àirde_tr = 3,399
  | Airde_rinneach = 311
  | Màthair_mhullaich = 
  | Liosta = [[Beinn Rothaich]]
  | Suidheachadh = [[Cinn Tàile]]
  | Sreath_bheanntan = [[Druim nam Bràithrean]]
  | Mapa = ''Landranger'' 33&lt;br&gt;''Explorer'' 414
  | COMHARRADH = NH035143
  | Domhan-leud = 57.177836
  | Domhan-fhad = -5.252655
 }}

’S e [[beinn]] ann an [[Cinn Tàile]] air a’ [[Gàidhealtachd na h-Alba|Ghàidhealtachd]] a th’ ann an '''Sgùrr a' Bhealaich Dheirg'''. Tha e 1,036m de dh’àirde agus ’s e [[Beinn Rothaich]] a th' ann. Tha e suidhichte eadar [[Loch Cluanaidh]] agus [[Loch Dubhthaich]] air taobh tuath [[Gleann Seile]] mar phàirt de [[Druim nam Bràithrean|Dhruim nam Bràithrean]]. 

'S e an dòigh as cumanta a bhith a' streap Sgùrr a' Bhealaich Dheirg, a bhith ga cheangal leis an dà bheinn eile, [[Sàileag]] san taobh an iar agus [[Aonach Meadhoin]] san taobh an ear. Mar as trice bithear a' tòiseachadh bho Chluanaidh agus a' dèanamh air Bealach na Lapain&lt;ref&gt;[http://www.walkhighlands.co.uk/kintail/Brothersridge.shtml Druim nam Bràithrean air Walkhighlands]&lt;/ref&gt;. Ma nìthear e mar seo gheibhear sealladh iongantach air na [[Còig Peathraichean Chinn Tàile|Còig Peathraichean]] agus an [[An t-Eilean Sgitheanach|Eilean Sgitheanach]]. 

Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air beanntan Chinn Tàile, Gleann Seile agus [[Cnòideart|Chnòideirt]].

==  Iomraidhean  ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
{{Commonscat|Sgùrr a' Bhealaich Dheirg}}
*[https://web.archive.org/web/20151208051720/http://www.munromagic.com/MountainInfo.cfm?Mountain=96 Sgùrr a' Bhealich Dheirg air munromagic] (Beurla)

[[Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich]]
[[Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd]]</text>
      <sha1>fqy45l1zbb1ucbw1esfh5hhe7ftunzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aonach Meadhoin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33316</id>
    <revision>
      <id>584172</id>
      <parentid>572083</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2018" sha1="2ucb2l2ni3qjb3xvig802cnekf2lucb" xml:space="preserve">{{Beinn
  | AINM = Aonach Meadhoin
  | DEALBH = Aonach Meadhoin - geograph.org.uk - 1052157.jpg
  | GLACADH = Aonach Meadhoin bho [[Sgùrr a' Bhealaich Dheirg]]  
  | Àirde_m = 1,001
  | Àirde_tr = 3,284
  | Airde_rinneach = 174
  | Màthair_mhullaich = 
  | Liosta = [[Beinn Rothaich]]
  | Suidheachadh = [[Cinn Tàile]]
  | Sreath_bheanntan = [[Druim nam Bràithrean]]
  | Mapa = ''Landranger'' 33&lt;br&gt;''Explorer'' 414
  | COMHARRADH = NH048137
  | Domhan-leud = 57.173096
  | Domhan-fhad = -5.228731
 }}

’S e [[beinn]] ann an [[Cinn Tàile]] air a’ [[Gàidhealtachd na h-Alba|Ghàidhealtachd]] a th’ ann an '''Aonach Meadhoin'''. Tha e 1,001m de dh’àirde agus ’s e [[Beinn Rothaich]] a th' ann. Tha e suidhichte eadar [[Loch Cluanaidh]] agus [[Loch Dubhthaich]] air taobh tuath [[Gleann Seile]] mar phàirt de [[Druim nam Bràithrean|Dhruim nam Bràithrean]]. 

'S e an dòigh as cumanta a bhith a' streap Aonach Meadhoin, a bhith ga cheangal leis an dà bheinn eile, [[Sgùrr a' Bhealaich Dheirg]] agus [[Sàileag]] a tha san taobh an iar dheth. Mar as trice bithear a' tòiseachadh bho Chluanaidh agus a' dèanamh air Bealach na Lapain&lt;ref&gt;[http://www.walkhighlands.co.uk/kintail/Brothersridge.shtml Druim nam Bràithrean air Walkhighlands]&lt;/ref&gt;. Mus ruigear  Aonach Meadhoin, ruigear [[Sgùrr Fhuarail]] a tha 918m de dh'àirde ach nach eil na Beinn Rothaich. Ma nìthear e mar seo gheibhear sealladh iongantach air na [[Còig Peathraichean Chinn Tàile|Còig Peathraichean]] agus an [[An t-Eilean Sgitheanach|Eilean Sgitheanach]]. 

Bhon mhullach gheibhear seallaidhean air beanntan Chinn Tàile, Gleann Seile agus [[Cnòideart|Chnòideirt]].

==  Iomraidhean  ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
{{Commonscat|Aonach Meadhoin}}
*[https://web.archive.org/web/20151208051720/http://www.munromagic.com/MountainInfo.cfm?Mountain=96 Aonach Meadhoin air munromagic] (Beurla)

[[Roinn-seòrsa:Beanntan Rothaich]]
[[Roinn-seòrsa:Beanntan na h-Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd]]</text>
      <sha1>2ucb2l2ni3qjb3xvig802cnekf2lucb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Satu Mare (Siorrachd)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33692</id>
    <revision>
      <id>584230</id>
      <parentid>583638</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3650" sha1="9r3vxxfdkvbp11sidox5dat09le24en" xml:space="preserve">{{Județ
  | AINM = Județul Satu Mare&lt;br&gt;Szatmár Megye
  | LÙIREACH = Satu Mare county CoA.png
  | LÙIREACH_LEUD = 100
  | DEALBH = Jud Satu Mare.jpg
  | MAPA = Satu Mare in Romania.svg
  | DÙTHAICH =  [[Faidhle:Flag of Romania.svg|22px]] [[Romàinia]]
  | ROINN EACHDRAIDHEIL = [[Crişana]]/[[Maramureş]]
  | PRÌOMH-BHAILE = [[Faidhle:ROU AR Arad CoA.svg|18px]] [[Satu Mare]]
  | STEIDHICHTE = 
  | LEUD = 
  | ASTAIR = 
  | FARSAINGEACHD = 4418
  | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 366270
  | BLIADHNA = [[2011]]
  | LTD = 
  | FÒN = +40 261/361
  | CLÀR ÀIREAMH-CARBAID = SM
  | DUILLEAG = [http://www.prefecturasatumare.ro/ Riaghaltas Roinneil]
 }}

'S e roinn ([[Romàinis]]: ''[[Județ]]'')&lt;ref&gt;[http://www.nutritionistcluj.ro/romania/informatii-utile/lista-judete-resedinte-prefix-indicativ-auto-romania-2011/ Nutritionist Cluj]&lt;/ref&gt; ann an ceann a tuath [[Romàinia]] a th' ann an '''Satu Mare''' ([[IPA]]: ''satu ˈmare'', [[Gearmailtis]]: ''Sathmar'', [[Ungairis]] ''Szatmár''). Tha e suidhichte eadar [[Sălaj (Roinn)|Sǎlaj]], [[Bihor (Roinn)|Bihor]] agus [[Maramureş (Roinn)|Maramureş]]. 'S e [[Satu Mare]] fhèin a th' ann [[prìomh-bhaile]] na roinne.&lt;ref&gt;[http://www.welcometoromania.ro/Romania/Romania_Harta_Judete_r.htm Welcome to Romania]&lt;/ref&gt; 'S e Satu Mare an 36mh roinn as motha na [[Dùthaich|dùthcha]] a thaobh fharsaingeachd agus an 31mh a thaobh [[Àireamh-shluaigh|àireimh-shluaigh]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150120121425/http://www.criticatac.ro/18520/recensmant-2012-harta-noii-romanii/ Criticatac]&lt;/ref&gt;

==Eachdraidh==
'S ann às an [[ainm]] pearsanta Gearmailteach Zothmar, a bha os cionn colanaidh san [[11mh Linn]], a  tha ainm na roinne.&lt;ref&gt;[http://adevarul.ro/cultura/istorie/istoria-numelor-judetelor-romania-provine-denumirea-regiunii-locuiti-1_50efe43356a0a6567e69a536/index.html Adevǎrul]&lt;/ref&gt; Chaidh an roinn a stèidheachadh ri linn Szent István király, a' chiad [[Rìgh]] [[An Ungair|na h-Ungaire]].&lt;ref&gt;Györffy György. 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete., István király és műve. Gondolat, [[Budapest]], [[1983]]. ISBN 963-281-221-2&lt;/ref&gt; Bhuineadh Satu Mare, mar iomadh roinn eile air an àirde iar-thuath Romàinia, dhan [[Ostair-Ungaire]] ron a' [[An Cogadh Mòr|A' Chogaidh Mhòir]]. Chaill An Ungair Arad ann an [[1920]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121220053038/http://www.hungarianhistory.com/lib/tria/tria09.htm Hungarian History]&lt;/ref&gt;

==Daoine Ainmeil==
*[[Desider Aranyi]] ([[1868]] – [[1923]])
*[[Endre Ady]] ([[1877]] - [[1919]])

== Cinnidheachd ==
*Romàinianaich – 58.83%&lt;ref&gt;[http://www.edrc.ro/recensamant.jsp?regiune_id=2140&amp;judet_id=2141&amp;localitate_id=0 Centru de Resurse pentru Diversitate Etnoculturalǎ]&lt;/ref&gt;
*Ungairianaich – 35.19%
*Romani – 3.66%
*Gearmailtich – 1.74%
*Eile - 3.58%

==Creideamhan==
*[[Eaglais Ortadogsach|Ortodogsaich Romàinianach]] – 50.61%&lt;ref&gt;[http://nepszamlalas.adatbank.transindex.ro/?pg=9&amp;id=4 Népszamlalas]{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*[[Pròsdanachas]] – 18.68%;
*[[Eaglais Chaitligeach|Caitligich]] – 25.98% (18.03% - 7.96%)
*[[Eaglais Chaingiseach|Caingisich]] – 2.31%;
*[[Eaglais Aidmheinich an t-Seachdaimh Latha|Aidmheinich]] – 3.90%;

==Bailtean==
*[[Căuaș]]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean A-mach ==
*[http://cjsm.ro/ Bòrd Stiùireadh na Roinne]
*[https://web.archive.org/web/20160508222414/http://hartis.ro/sm/ Mapa na Roinne]
{{Commons|Satu Mare County|Satu Mare}}
{{Roinnean an an Romàinia}}

[[Roinn-seòrsa:Romàinia]]
[[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]]
[[Roinn-seòrsa:An Ungair]]</text>
      <sha1>9r3vxxfdkvbp11sidox5dat09le24en</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sgìre ghléidhte mara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34512</id>
    <revision>
      <id>584232</id>
      <parentid>571310</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3007" sha1="21gff2mgpdncrooxxnkp3k247nji49w" xml:space="preserve">[[Faidhle:Marine protected areas detailed map.jpg|350px|thumb|right]]
'''Sgìrean gléidhte mara''' ''(Beurla: Marine protected areas (MPA))'', ʼs iad sgìrean mara no locha mòire air bheil òrdugh dìon.  Tha sin aʼ cur srian air gnìomhachd dhaonna, mar as trice gus goireas nàdarra no dùchais a ghléidheadh.

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/16656220 BBC Naidheachdan 2012-01-23: Càineadh ùr air mar a làimhsich SNH SAC Bharraigh]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/17428669 BBC Naidheachdan 2012-03-19: Sgìrean glèidhte ùra san amharc sa Chuan Sgìth] ''(aithris bhideo)''
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/20592158 BBC Naidheachdan 2012-12-04: “Chan eil adhbhar” airson tuilleadh sgìrean glèidhte mara]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/33107283 BBC Naidheachdan 2015-05-12: Rabhadh mu sgìrean glèidhte mara]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/33687122 BBC Naidheachdan 2015-07-28: “Fiosrachadh ceàrr” air cùl sgìrean glèidhte mara]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/33972151 BBC Naidheachdan 2015-08-18: Òrdugh Dìon Mara an sàs far Thaobh Siar Rois]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/34150723 BBC Naidheachdan 2015-09-04: Iomairt an aghaidh sgìrean glèidhte mara a' dol am meud]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/34196185 BBC Naidheachdan 2015-09-09: Sgìrean glèidhte mara gan deasbad]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/34206970 BBC Naidheachdan 2015-09-10: “Dòchas” mu sgìrean MPA]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/34334735 BBC Naidheachdan 2015-09-23: Iasgairean air dà ràmh mu sgìrean MPA]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/34334733 BBC Naidheachdan 2015-09-23: Iasgairean a' toirt fianais air sgirean MPA]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/34607734 BBC Naidheachdan 2015-10-22: Casg ga iarraidh air sgìrean MPA]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/34656222 BBC Naidheachdan 2015-10-28: Rabhadh eòlaiche mu sgìrean MPA]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/34928507 BBC Naidheachdan 2015-11-25: Rabhadh 500 cosnadh an cunnart ri linn MPA] ''(aithris bhideo bho Thairbeart Loch Fìne, 2:16)''
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35321624 BBC Naidheachdan 2016-01-15: Taic air iarraidh son buaidh nan MPAs] ''(aithris bhideo, 2:31)
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35417889 BBC Naidheachdan 2016-01-27: Iasgairean a' togail fianais]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/36310169 BBC Naidheachdan 2016-05-17: Dragh mu sgìre SAC] ''(aithris-bhideo 2:01)''
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/36310521 BBC Naidheachdan 2016-05-17: SNH: Sgìrean glèidhte mara “gun bhuaidh air an iasgach”]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/fbh/55181480 BBC Naidheachdan 2020-12-04: Sgìrean glèidhte mara ùra timcheall nan Eilean Siar] ''(aithris bhideo 3:10)''

* [https://web.archive.org/web/20190820004841/https://www.rewildingbritain.org.uk/gd/ath-fhiadhachadh/pr%C3%B2iseactan-ath-fhiadhachaidh/coast Urras Grunnd na Mara ann an Arainn (COAST)]

[[Roinn-seòrsa:muir]]</text>
      <sha1>21gff2mgpdncrooxxnkp3k247nji49w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blàir chatha ann an Albainn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34726</id>
    <revision>
      <id>584176</id>
      <parentid>577149</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 13 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12123" sha1="scvofxtr35s3q4kqw3anm0v39c0uhko" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left&quot; | '''Bliadhna'''
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left&quot; | '''Blàr'''
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right&quot;| '''An sàs'''&lt;ref&gt;Àireamhan gu math garbh, bho Wikipedia na Beurla mar as trice&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right&quot;| '''&lt;span title=&quot;Domhan-leud&quot;&gt;D-leud&lt;/span&gt;'''
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:right| '''&lt;span title=&quot;Domhan-fhad&quot;&gt;D-fhad&lt;/span&gt;'''
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left&quot; class=&quot;unsortable&quot; | '''&lt;span title=&quot;GRD=Gaelic Resources Database&quot;&gt;Ceanglaichean&lt;/span&gt;'''
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:left&quot; class=&quot;unsortable&quot; | '''Fios'''

|-
| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;00&lt;/span&gt;[[83]]
| Blàr Mons Graupius
| style=&quot;text-align:right&quot; | 43000
| 56.998
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.998_N_-2.199_E_source:enwiki_region:GB -2.199]
| [https://web.archive.org/web/20250120183954/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/monsgraupius.htm GRD]
| ''A h-uile rud mì-chinnteach!''

|-
| &lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;0&lt;/span&gt;[[685]]
| [[Blàr Dhùn Neachdain]]
| style=&quot;text-align:right&quot; |
| 57.118?
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.118_N_-3.950_E_source:enwiki_region:GB -3.950]?
| [https://web.archive.org/web/20250120183954/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/monsgraupius.htm GRD]
| ''Àite mì-chinnteach''

|-
| [[1263]] -10-02
| Blàr na Leargaidh Ghallta
|
| 55.793
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.793_N_-4.868_E_source:enwiki_region:GB -4.868]
| [https://web.archive.org/web/20250120183932/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/leargaidhghallta.htm GRD]
|

|-
| [[1296]] -04-27
| Blàr Dhùn Bàrr (1296)
|
| 55.981
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.981_N_-2.490_E_source:enwiki_region:GB -2.490]
|
|

|-
| [[1297]] -09-11
| Blàr Drochaid Shruighlea
| style=&quot;text-align:right&quot; | 14800
| 56.132
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.132_N_-3.932_E_source:enwiki_region:GB -3.932]
| [https://web.archive.org/web/20250120184816/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/drochaidshruighlea.htm GRD]
|

|-
| [[1298]] -07-22
| [[Blàr na h-Eaglaise Brice (1298)]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 21000
| 56.990
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.990_N_-3.761_E_source:enwiki_region:GB -3.761]
|
|

|-
| [[1303]] -02-24
| Blàr Roslin
|
| 55.865
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.865_N_-3.160_E_source:enwiki_region:GB -3.160]
|
|
|-
| [[1307]]-04
| [[Blàr Ghleann an t-Sruthail]]
| style=&quot;text-align:righ&quot; |~500?
|55.087
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.087_N_-4.477_E_source:enwiki_region:GB -4.477]
|
|
|-
| [[1307]] -05-10
| Blàr Cnoc Loudoun
| style=&quot;text-align:right&quot; | 3600
| 55.609
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.609_N_-4.211_E_source:enwiki_region:GB -4.211]
|
|

|-
| [[1308]] -05
| Blàr Bharraich
|
| 57.329
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.329_N_-2.340_E_source:enwiki_region:GB -2.340]
|
|

|-
| [[1314]] -06-24
| [[Blàr Allt a' Bhonnaich]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 24000
| 56.100
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.100_N_-3.918_E_source:enwiki_region:GB -3.918]
| [https://web.archive.org/web/20250120184011/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/bhonnaich.htm GRD]
|

|-
| [[1332]] -08-10
| Blàr Sliabh Dhuplain
| style=&quot;text-align:right&quot; | 14000
| 56.360
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=.360_N_-3.557_E_source:enwiki_region:GB -3.557]
|
|

|-
| [[1411]] -07-24
| Cath Gairbheach
| style=&quot;text-align:right&quot; | 10000
| 57.309
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.309_N_-2.412_E_source:enwiki_region:GB -2.412]
| [https://web.archive.org/web/20250120183914/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/cathgairbheach.htm GRD]
|

|-
| [[1431]] -09
| Blàr Inbhir Lòchaidh (1431)
|
| 56.829
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.829_N_-5.073_E_source:enwiki_region:GB -5.073]
|
|

|-
| [[1488]] -06-11
| Blàr Sauchieburn
|
| 56.084
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.084_N_-3.925_E_source:enwiki_region:GB -3.925]
|
|

|-
| [[1513]] -09-09
| ''[[Blàr Flodden]]''
| style=&quot;text-align:right&quot; | 60000
| 55.627
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=.627_N_-2.175_E_source:enwiki_region:GB -2.175]
| [https://web.archive.org/web/20250120184812/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/flodden.htm GRD]
| ''Ann an Sasainn''

|-
| [[1526]] -07-29
| Blàr Darnick
|
| 55.603
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.603_N_-2.743_E_source:enwiki_region:GB -2.743]
|
|

|-
| [[1526]] -09-04
| Blàr Drochaid Ghlinn Iucha
| style=&quot;text-align:right&quot; | 12500
| 55.972
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.972_N_-3.633_E_source:enwiki_region:GB -3.633]
|
|

|-
| [[1544]] -07
| Blàr na Léine
| style=&quot;text-align:right&quot; | 800
| 57.030
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.030_N_-4.821_E_source:enwiki_region:GB -4.821]
|
|

|-
| [[1545]] -02-22
| Blàr Sliabh Ancrum
| style=&quot;text-align:right&quot; | 7700
| 55.533
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=.533_N_-2.599_E_source:enwiki_region:GB -2.599]
|
|

|-
| [[1547]] -09-10
| Blàr Pinkie
| style=&quot;text-align:right&quot; | 45000
| 55.930
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.930_N_-3.031_E_source:enwiki_region:GB -3.031]
|
|

|-
| [[1568]] -05-13
| Blàr Langside
| style=&quot;text-align:right&quot; | 10000
| 55.826
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.826_N_-4.267_E_source:enwiki_region:GB -4.267]

|-
| [[1594]] -10-03
| Blàr Ghleann Lìobhaid
| style=&quot;text-align:right&quot; | 12000
| 57.345
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.345_N_-3.264_E_source:enwiki_region:GB -3.264]
|
|

|-
| [[1644]] -09-01
| Blàr Thiobar Mhoire
| style=&quot;text-align:right&quot; | 10000
| 56.392
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=.392_N_-3.510_E_source:enwiki_region:GB -3.510]
|
|

|-
| [[1644]] -10-29
| Blàr Fhìobhaidh
|
| 57.441
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.441_N_-2.383_E_source:enwiki_region:GB -2.383]
|
|

|-
| [[1645]] -02-02
| Blàr Inbhir Lòchaidh (1645)
| style=&quot;text-align:right&quot; | 4500
| 56.831
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.831_N_-5.075_E_source:enwiki_region:GB -5.075]
| [https://web.archive.org/web/20250120183948/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/inbhirlochaidh.htm GRD]
|

|-
| [[1645]] -05-09
| Blàr Allt Éireann
| style=&quot;text-align:right&quot; | 4500
| 55.234
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.234_N_-2.719_E_source:enwiki_region:GB -2.719]
|
|

|-
| [[﻿1645]] -07-02
| Blàr Àfard
| style=&quot;text-align:right&quot; | 4800
| 57.234
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=.234_N_-2.719_E_source:enwiki_region:GB -2.719]
|
|

|-
| [[1645]] -08-15
| Blàr Chill Saidh
| style=&quot;text-align:right&quot; | 11300
| 55.984
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.984_N_-4.023_E_source:enwiki_region:GB -4.023]
|
|

|-
| [[1645]] -09-13
| Blàr Philiphaugh
| style=&quot;text-align:right&quot; | 7800
| 55.545
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.545_N_-2.883_E_source:enwiki_region:GB -2.883]
|
|

|-
| [[1650]] -04-27
| Blàr Creag a’ Chòinneachain
| style=&quot;text-align:right&quot; | 2200
| 57.916
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.916_N_-4.409_E_source:enwiki_region:GB -4.409]
|
|

|-
| [[1650]] -09-03
| Blàr Dhùn Bàrr (1650)
| style=&quot;text-align:right&quot; | 23000
| 55.982
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=.982_N_-2.498_E_source:enwiki_region:GB -2.498]
|
|

|-
| [[1651]] -07-20
| [[Blàr Inbhir Cèitein|Blàr Inbhir Céitinn]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 9000
| 56.022
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.022_N_-3.405_E_source:enwiki_region:GB -3.405]
|
|

|-
| [[1666]] -11-28
| Blàr Àilean Rullion
| style=&quot;text-align:right&quot; | 3500
| 55.853
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.853_N_-3.243_E_source:enwiki_region:GB -3.243]
|
|

|-
| [[1679]] -06-01
| Blàr Dhruim Clog
| style=&quot;text-align:right&quot; | 400
| 56.633
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.633_N_-4.181_E_source:enwiki_region:GB -4.181]
|
|

|-
| [[1679]] -06-22
| Blàr Drochaid Bothwell
| style=&quot;text-align:right&quot; | 18000
| 55.793
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=.793_N_-4.061_E_source:enwiki_region:GB -4.061]
| [https://web.archive.org/web/20250120184817/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/drochaidbhothwell.htm GRD]
|


|-
| [[1688]] -08
| Blàr Maol Ruaidh
| style=&quot;text-align:right&quot; | 2400
| 56.896
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.896_N_-4.842_E_source:enwiki_region:GB -4.842]
|
|

|-
| [[1689]] -07-27
| Blàr Raon Ruairidh
| style=&quot;text-align:right&quot; | 7000
| 56.749
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.749_N_-3.786_E_source:enwiki_region:GB -3.786]
| [https://web.archive.org/web/20250120183917/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/coillechnagaidh.htm GRD]
|

|-
| [[1689]] -08-21
| [[Blàr Dhùn Chailleann]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 6200
| 55.565
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.565_N_-3.624_E_source:enwiki_region:GB -3.624]
|
|

|-
| [[1690]] -04-30
| Blàr Chrombail
| style=&quot;text-align:right&quot; | 1200
| 57.333
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=.333_N_-3.512_E_source:enwiki_region:GB -3.512]
|
|

|-
| [[1715]] -11-13
| [[Blàr Sliabh an t-Siorraim]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 18000
| 56.206
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=56.206_N_-3.918_E_source:enwiki_region:GB -3.918]
| [https://web.archive.org/web/20250120185030/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/sliabhantsiorraim.htm GRD]
|

|-
| [[1719]] -06-10
| [[Blàr Ghleann Seile]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 2000
| 57.203
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.203_N_-3.663_E_source:enwiki_region:GB -3.663]
|
|

|-
| [[1745]] -09-21
| [[Blàr Sliabh a' Chlamhain]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 4800
| 55.954
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=55.954_N_-2.954_E_source:enwiki_region:GB -2.954]
|
|

|-
| [[1746]] -01-17
| [[Blàr na h-Eaglaise Brice (1746)]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 15000
| 55.988
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=.988_N_-3.816_E_source:enwiki_region:GB -3.816]
|
|

|-
| [[1746]] -04-16
| [[Blàr Chùil Lodair]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 15000
| 57.477
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.477_N_-4.105_E_source:enwiki_region:GB -4.105]
|
|

|-
| [[1882]] -04-19
| [[Blàr a' Chumhaing]]
| style=&quot;text-align:right&quot; | 160
| 57.344
| [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?params=57.344_N_-6.119_E_source:enwiki_region:GB -6.119]
| [https://web.archive.org/web/20250120183912/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/chumhaing.htm GRD] [https://web.archive.org/web/20160305015820/http://ant-oide.com/2014/10/19/blar-a-chumhaing-agus-cor-nan-croitearan-1882-1883-pairt-1/ Oide]
| ''[[Strì an Fhearainn]]''

|}


== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;


== Ceanglaichean a-mach ==
* {{iomradh lìon | url = http://www.gaelicplacenames.org/userfiles/pdfs/HES_Battlefields.pdf | tiotal = Historic Environment Scotland: Battle Grounds 2015 | foillsichear = [[Ainmean-Àite na h-Alba]] | url_tasgaidh = https://web.archive.org/web/20160407233304/http://www.gaelicplacenames.org/userfiles/pdfs/HES_Battlefields.pdf | ceann-là_tasgaidh = 2016-04-07 | ceann-là_inntrigidh = 2018-05-18}}
* [https://web.archive.org/web/20250120183942/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/blair/ Mapa aig an GRD]

[[Roinn-seòrsa:Eachdraidh na h-Alba]]</text>
      <sha1>scvofxtr35s3q4kqw3anm0v39c0uhko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Naomh Mungan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34958</id>
    <revision>
      <id>584223</id>
      <parentid>577206</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="845" sha1="dcuf8rnnnxdd2y5qmozdakt6w7h8cgw" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
Bha Naomh '''Mungan''', no “'''Ceanntighearna'''” (Beurla: ''Mungo'' no ''Kentigern''; Cuimris: ''Cyndeyrn Garthwys''; Laideann: ''Kentigernus'') ’na naomh san 6mh Linn anns an rígheachd Bhreatannach Srath Cluaidh.  Tha e ’na fhear-stéidhidh agus pàtran air [[Glaschu]].

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20250421143639/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/naoimh/kentigern.htm GRD: Naomh Mungo/Kentigern]
* [http://www.tobarandualchais.co.uk/en/play/28586 Tobar an Dualchais: An Cananach Iain Aonghas Dòmhnallach a’ bruidhinn mu dhéidhinn Mungan]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''(faidhle-fuaime 10:51)''

[[Roinn-seòrsa:Naoimh|Mungan]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Fìobha]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba]]</text>
      <sha1>dcuf8rnnnxdd2y5qmozdakt6w7h8cgw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Naomh Brianann</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34965</id>
    <revision>
      <id>584222</id>
      <parentid>577203</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1137" sha1="he32k270zrk2mke6rt39aprphswmlay" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
[[Faidhle:Saint brendan german manuscript.jpg|thumb|&quot;Brianann agus an mhial mhór mara&quot; - bho làmh-sgrìobhainn Ghearmailteach an 15mh Linn]]

’S e '''Naomh Brianann às Cluain Fearta''' (''c.'' [[484]]–''c.'' [[578]]) fear de na naoimh thràtha mainistireacha na h-[[Èirinn|Éireann]].  Tha e ainmeil gu h-àraid air na cunntasan iongantacha fionn-sgeulacha d’a iomramh gu Tìr a' Gheallaidh, bhon 9mh Linn air adhart.  ’S ann air [[16 an Cèitean|16 an Céitean]] a tha a Fhéill.

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20250412145044/http://gaelicresources.co.uk/images/grd/multimedia/eachdraidh/naoimh/brianann.htm GRD: Naomh Brianann] (Gàidhlig)
* [http://digitalassets.lib.berkeley.edu/sunsite/Van%20dem%20hilgen%20Sunte%20Brandan.pdf Van dem hilgen Sunte Brandan] (seann Ghearmailtis) Faidhle PDF, Berkeley Library.
* [http://digitalassets.lib.berkeley.edu/sunsite/Von%20sente%20Brandan.pdf Von sente Brandan] (seann Ghearmailtis) Faidhle PDF, Berkeley Library.
{{DEFAULTSORT:Brianann}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Naoimh]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Èirinn]]</text>
      <sha1>he32k270zrk2mke6rt39aprphswmlay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iain Dòmhnallach (Hoddan)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35074</id>
    <revision>
      <id>584211</id>
      <parentid>579175</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3263" sha1="m16hgmxap3rv7bl5phcefislj3os5c2" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
[[File:Crofts at Pabail Iarach - geograph.org.uk - 494739.jpg|thumb|Pabail Uarach, an Rubha, Leòdhas]]

B' e sàr-sheinneadair Gàidhlig a bh’ ann an '''Iain Dòmhnallach''' ([[1925]] - [[an Cèitean]] [[2007]]) no '''''Hoddan''''', mar a chanadh ris.

Rugadh agus thogadh Iain ann am [[Pabail|Pabail Uarach]], anns [[an Rubha]], [[Leòdhas]], am measg ceathrar pheathraichean; Dolina, Magaidh Anna, Murdina is Seasaidh, agus a bhràthar Calum. Bhiodh athair, [[Aonghas Dòmhnallach (Tonkan)]] ri bàrdachd, agus thog sin meas dha air òrain bho na bha e gu math òg. ’S aithne gum biodh e a’ tadhal air na taighean-cèilidh cho luath ’s a bha cead aige, is e cho dèidheil air na sgeulachdan, seanchas is òrain a bh’ aig na seòladairean, agus ’s ann an sin a thòisich ri seinn.

Dh'fhàg e an sgoil gu h-òg, is thòisich e obair air a' phort-adhair, ach an dèidh treis ghluais e dhan a' [[Gearastan|Ghearastan]], is phòs e Seonag NicCoinnich, à [[Liùrbost]], ann an [[1949]], agus dh'fhuirich iad ann an Inbhir Nis fad treis. Thill an dithis a Leòdhas ann an 1950, is rugadh an cuid chloinne - Chris Ann, Dolina, Iain agus Aonghas. 

Bha Iain gu math measail air ball-coise, is chanadh e gum b’ fheàrr leis a bhith a’ cluich na a bhith a’ gabhail òrain, is bha e na bhall de Sgioba an Rubha fad bhliadhnaichean, agus chluich e airson [[Chlach na Cùdain]] cuideachd fhad ’s a bha e ann an Inbhir Nis.

Bha e an sàs ann an diofar obraichean ann an [[Steòrnabhagh|Steòrnabhaigh]] is ann an [[Glaschu]], far an do ghluais e ann an [[1970]], agus ’s ann a’ dràibheadh a choisg e cuid mhòr a bheatha.

Ge-tà, cha do sguir e idir a sheinn, is bha an dòigh aige cho ealanta is nàdarrach,  ’s gun do dh’fhàs e gu math cliùiteach am measg nan Gàidheal, is cha b' ainneamh gum biodh e a' gabhail pàirt ann am prògraman telebhisein is rèidio, agus tachartasan cultarail sam bith far an robh ceòl Gàidhlig ri fhaighinn.
Bhiodh bàird a' dèanamh òran gu sònraichte dhasan a bhith gan seinn, a leithid [[Choinnich MhicLeòid (Red)|Coinneach MacLeòid (Red)]] agus [[Dhonnchaidh Ghreumaich (Donnchadh Dodd)|Donnchadh Greumach (Dodd)]], is bha comas sònraichte aige air na h-òrain èibhinn bhriathrail, a leithid ''Bàs an Eich'', ''Òran a' Ghuga'', ''Òran an A.I''. 7c, ach bha e a cheart cho comasach air faireachdainn a chur air òrain chianail ghaolmhor.

’S ann ann an 2007 a shiubhail Iain, ach dh'fhàg e dìleab phrìseil de chlàraidhean a chuireas gàire fhathast air na ginealachdan a tha ri tighinn.

== Ceanglaichean a-mach ==
* https://web.archive.org/web/20190824122629/http://www.tobarandualchais.co.uk/en/fullrecord/67689/1 ''Solas an Dealain'' le Iain &quot;Hoddan&quot; Dòmhnallach ann an [[1985]]
* http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/iain_domhnallach_hoddan/ Bliadhna nan Òran
* http://www.bbc.co.uk/alba/oran/programan/bu_dual_a_bhith_seinn/iain_hoddan_domhnallach_orain.shtml?emp1=2 Bu Dual a Bhith Seinn
* https://web.archive.org/web/20211028150646/http://siar.fm/hoddan/index.html Làrach lìn an t-seanadair


[[Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil Albannach|Dòmhnallach, Iain]]
[[Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba|Dòmhnallach, Iain]]</text>
      <sha1>m16hgmxap3rv7bl5phcefislj3os5c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sgoiltean tro mheadhan na Gàidhlig</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35243</id>
    <revision>
      <id>584231</id>
      <parentid>583846</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25413" sha1="pzq74133zltak6r2sxboepy1kbndgrj" xml:space="preserve">== Obar Dheathain ==
A rèir [https://web.archive.org/web/20160531020833/http://www.aberdeencity.gov.uk/education_learning/schools/gaelic_development/scc_gaelic_education.asp làrach-lìn an Ughdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig [https://web.archive.org/web/20140516184101/http://gilcomstoun.aberdeen.sch.uk/ Bun-Sgoil Gilcomstoun]. Tha sgoil-àraich ann, agus dà chlas eile – BS1-3 agus BS4-7. Às dèidh sin, ’s urrainn do sgoilearan an cuid Gàidhlig a leasachadh aig [https://web.archive.org/web/20160408014500/http://hazleheadacy.aberdeen.sch.uk/modern-languages/gaidhlig/ Acadamh Hazlehead].


== Sgìre Obar Dheathain ==
A rèir [http://www.aberdeenshire.gov.uk/ làrach-lìn an Ughdarrais], chan eil foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn.


== Aonghas ==
A rèir [http://www.angus.gov.uk/info/20267/school_and_nursery_places/257/gaelic_education làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig [https://blogs.glowscotland.org.uk/an/whitehillps/ Bun-Sgoil Whitehills] ann am Farfar.


== Earra-Ghàidheal agus Bòid ==
A rèir [https://web.archive.org/web/20160111053318/http://www.argyll-bute.gov.uk/gaelic làrach-lìn an Ughdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns na sgoiltean a leanas:

[http://www.bowmore.argyll-bute.sch.uk/ Bun-Sgoil Bogh Mòr]. Tha dà chlas ann – BS1-3 agus BS4-7.

[http://www.rockfieldprimaryschool.co.uk/gaelic-medium-education/ Bun-Sgoil Rockfield]{{Dead link|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Tha sgoil-àraich ann, agus trì clasaichean eile, airson BS1-7.

[http://www.salen.argyll-bute.sch.uk/index.asp?navID=1 Bun-Sgoil an t-Sailein]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Tha sgoil-àraich ann, agus trì clasaichean eile – BS1-2, BS3-4 agus BS5-7.

[http://www.sandbank.argyll-bute.sch.uk/school.asp?navID=49 Bun-Sgoil Sandbank]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Tha sgoil-àraich ann, agus dà chlas eile – BS1-3 agus BS4-7.

[http://www.strathappin.argyll-bute.sch.uk/school.asp?navID=46 Bun-Sgoil Srath na h-Apainne]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Tha aon chlas ann.
Às dèidh dhaibh am bun-sgoil fhàghail, ’s urrainn do sgoilearan an cuid Gàidhlig a leasachadh aig:

[http://www.tiree.argyll-bute.sch.uk/ Àrd-Sgoil Thiriodh]

[http://www.tobermory.argyll-bute.sch.uk/ Àrd-Sgoil Thobar Mhoire]


== Dùn Èideann ==
A rèir [http://www.edinburgh.gov.uk/info/20256/school_places/484/gaelic_in_schools làrach-lìn an Ughdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig [https://web.archive.org/web/20150717114254/https://bunsgoiltaobhnapairce.wordpress.com/ Bun-Sgoil Taobh na Pàirce]. Às dèidh dhaibh am bun-sgoil fhàghail, ’s urrainn do sgoilearan an cuid Gàidhlig a leasachadh aig [[Àrd-sgoil Sheumais Ghilleasbuig]].

== Sgìre Clach Mhanainn ==
A rèir [https://web.archive.org/web/20160516152631/http://www.clacksweb.org.uk/learning/ làrach-lìn an Ughdarrais] chan eil foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn.


== Comhairle nan Eilean Siar ==
(P.S. Faic foghlamgaidhlig.com:
[https://web.archive.org/web/20170129055944/http://foghlamgaidhlig.com/schools.aspx Cròileagain],
[https://web.archive.org/web/20160828085142/http://foghlamgaidhlig.com/primary.aspx Bun-sgoiltean],
[https://web.archive.org/web/20190411212646/http://foghlamgaidhlig.com/secondary.aspx Àrd-sgoiltean])

A rèir [https://web.archive.org/web/20160323035740/http://www.cosla.gov.uk/council/comhairle-nan-eilean-siar làrach-lìn an Ughdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns na sgoiltean a leanas:

=== Leòdhas ===
[https://web.archive.org/web/20110930222143/http://www.sgoilabhac.org.uk/ Sgoil a’ Bhac] Tha sgoil-àraich ann, agus trì clasaichean eile – BS1-2, BS3-5 agus BS6-7.

Barvas Pre-school and Sgoil an Taobh Siar: A rèir [https://web.archive.org/web/20160509084231/http://www.gaelicmediumeducation.com/schools.aspx làrach-lìn an Ughdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn.

Bernera Pre-school and School: A rèir [https://blogs.glowscotland.org.uk/es/berneraschool/category/bernera-school-classes/clas-gaidhlig/ làrach-lìn Glow Scotland]{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha sgoil àraich agus clas Gàidhlig san sgoil seo. 

Breasclete Pre-school and Primary: A rèir [https://web.archive.org/web/20160325015708/http://www.breasclete.com/amenities/school/ làrach-lìn Comann na Coimhearsnachd], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus BS.1 agus 2.

Laxdale Pre-school and Primary:   A rèir [http://www.laxdaleprimary.co.uk/gaelic-medium/ làrach-lìn na sgoile]{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha trì clasaichean co-dhèanta ann, anns a bheil foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn.

Lionel Pre-school and Primary and Secondary: A rèir [https://web.archive.org/web/20160104193609/http://www.educationscotland.gov.uk/inspectionandreview/reports/school/primsec/LionelSchoolEileanSiarWesternIsles.asp làrach-lìn  Foghlam Alba], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn.

Lochs Sgoil nan Loch Pre-school and Primary: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart.

Bun-sgoil na Pàirc: a rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil.

Sgoil an Rubha: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart.

Sgoil Shiaboist: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart.

[[Bun-sgoil Steòrnabhaigh]] (Sgoil Àraich na broinn): A rèir [https://web.archive.org/web/20160405165017/http://www.stornowayprimary.co.uk/ làrach-lìn na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart.

[[Sgoil MhicNeacail]]: A rèir [https://web.archive.org/web/20160416113601/http://nicolsoninstitute.org/index.php/school-information/school-curriculum làrach-lìn na sgoile], airson sgoilearan a tha fileanta tha Gàidhlig ri fhaighinn mar chuspair, agus tha cuspairean eile ann tro mheadhan na Gàidhlig.

Bun-sgoil Ùig: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart. (P.S. Chan eil a-nise: chan eil ann a-nise ach sgoil-àraich)

=== Na Hearradh ===
Sgoil an t-Òib: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart.

Sgoil Sir E Scott: A rèir [https://web.archive.org/web/20160109155453/http://sirescott-school.co.uk/ làrach-lìn na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil. San àrd-sgoil, airson sgoilearan a tha fileanta tha Gàidhlig ri fhaighinn mar chuspair.

=== Uibhist a Tuath ===
Sgoil Chàirinis: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns a’ bhun-sgoil.

Croileagan Dhunsgealair: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làraichean-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} agus [http://www.parentingwi.scot.nhs.uk/?page_id=328 an NHS], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn.

Sgoil Àraich Saoghal Beag agus Sgoil Phaibil: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart. Seo [https://web.archive.org/web/20151105011418/http://www.paibleschool.co.uk/index.htm làrach-linn na sgoile.]

P.S. San Lùnastal 2016 dh’ fhosgail Bun-sgoil ùr Uibhist a Tuath&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37126035 BBC Naidheachdan 2016-08-18:Bun Sgoil ùr Uibhist a Tuath a' fosgladh] ''(aithris-bhideo 2:38)''&lt;/ref&gt;, agus dhùin co-dhiù Sgoil Chàirinis. Tha an sgoil àraich Saoghal Beag a-nis sa làraich ùir.

=== Beinn nam Faoghla ===
Sgoil Bhaile a’ Mhanaich: A rèir [http://www.balivanichschool.co.uk/ làrach-lìn na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich (dà bhuidheann) agus air adhart (trì clasaichean).

Sgoil Lionacleit: A rèir [http://www.sgoillionacleit.org.uk/index.html làrach-lìn na sgoile], airson sgoilearan a tha fileanta tha Gàidhlig ri fhaighinn mar chuspair.

=== Uibhist a Deas ===
Cothrom Òg Nursery: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn. Seo [http://www.cothrom.net/Cothrom-Og.htm làrach-linn na sgoil-àraich]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.

Sgoil Àraich agus Bun-Sgoil Dalabrog: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil-àraich agus sa bhun-sgoil.

Sgoil an Iochdair: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha sgoil-àraich ann, agus a rèir làrach-lìn na sgoile tha dà chlas sa bhun-sgoil – BS1-3 agus BS4-7.

=== Eilean Bharraigh ===
Sgoil Bhàgh a’ Chaisteil: A rèir [http://www.cne-siar.gov.uk/sgoilnanloch/gaelic-medium.htm làrach-lìn an Ughdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil-àraich agus sa bhun-sgoil. A rèir [https://web.archive.org/web/20160403174107/http://castlebayschool.org.uk/secondary.html làrach-lìn na sgoile], airson sgoilearan a tha fileanta tha Gàidhlig ri fhaighinn mar chuspair.

== Dùn Phris agus Gallghaidheil ==
Chan eil [https://web.archive.org/web/20160408085127/http://www.dumgal.gov.uk/index.aspx?articleid=1 làrach-lìn an Ughdarrais], a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Dùn Dè ==
A rèir [https://web.archive.org/web/20160130011016/http://www.dundeecity.gov.uk/ làrach-lìn an Ughdarrais], tha Plana Gàidhlig aca, ach chan eil iad a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Sgìre Inbhir Àir an Ear ==
Chan eil [https://www.east-ayrshire.gov.uk/Home.aspx làrach-lìn an Ughdarrais], a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Sgìre Dhùn Bhreatainn an Ear ==
Bun Sgoil Innis an Uillt, Drochaid an Easbaig: A rèir [https://web.archive.org/web/20160614093641/http://www.meadowburn.e-dunbarton.sch.uk/page_viewer.asp?page=Home&amp;pid=1 làrach-lìn na sgoile], tha sgoil-àraich ann, agus trì clasaichean sa bhun-sgoil – BS1-2, BS3-5 agus BS5-7.


== Lodainn an Ear ==
A rèir [https://web.archive.org/web/20160113235812/http://www.eastlothian.gov.uk/a_to_z/service/548/gaelic_education làrach-lìn an Ughdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn ann an Dùn Èideann.


== Rinn Friu an Ear ==
Chan eil [https://web.archive.org/web/20160424225520/http://eastrenfrewshire.gov.uk/gaelic làrach-lìn an Ughdarrais], a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig sna sgoiltean.


== An Eaglais Bhreac ==
Chan eil [http://www.falkirk.gov.uk/ làrach-lìn an Ughdarrais], a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Fìobha ==
Chan eil [http://www.fife.gov.uk/ làrach-lìn an Ughdarrais], a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== A' Ghàidhealtachd ==
Bun-sgoil Dhùnbheagain:  A rèir [https://web.archive.org/web/20160407205321/http://highland.gov.uk/info/878/schools/18/gaelic_medium_education làrach-lìn an Ùghdarrais], tha sgoil-àraich ann, agus tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn air feadh na bun-sgoile. Seo [https://web.archive.org/web/20160325074915/http://www.dunveganprimaryschool.co.uk/ làrach-lìn na sgoile].

Bun-sgoil Cille Mhoire: A rèir [https://web.archive.org/web/20140718181322/http://www.highland.gov.uk/downloads/file/7165/kilmuir_primary_2014pdf sanas-leabhran na sgoile] (briog air “Download Now”), tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas.

[[Bun-sgoil Stafainn]]:  A rèir [https://web.archive.org/web/20140718180633/http://www.highland.gov.uk/downloads/file/7227/stafainn_primary_handbook_2014pdf sanas-leabhran na sgoile] (briog air “Download Now”), tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil.

Bun-sgoil Phort Rìgh:  A rèir [http://portreeprimaryschool.com/ làrach-lìn na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an còig clasaichean – BS1, BS2, BS3-4, BS5-6 agus BS6-7.

Bun-sgoil an Àth-Leathainn:  A rèir [https://web.archive.org/web/20140718183303/http://www.highland.gov.uk/downloads/file/7101/broadford_handbook_2014pdf sanas-leabhran na sgoile], (briog air “Download Now”) tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas.

Bun-sgoil Shlèite:  A rèir [http://s3.spanglefish.com/s/5924/documents/school-brochure-leabhran-na-sgoile-2016-2017-hm-am-faoilleach.pdf làrach-lìn na sgoile]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas.

Bun-sgoil Mhalaig:  A rèir [https://mallaigps.wordpress.com/ làrach-lìn na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas – BS1-4 agus BS5-7.

Bun-sgoil a’ Phluic:  A rèir [https://web.archive.org/web/20140718182117/http://www.highland.gov.uk/downloads/file/7205/plockton_primary_2014pdf sanas-leabhran na sgoile] (briog air “Download Now”) tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas – BS1-3 agus BS5-7.

Bun-sgoil Gheàrrloch:  A rèir [https://web.archive.org/web/20160407205321/http://highland.gov.uk/info/878/schools/18/gaelic_medium_education làrach-lìn an Ùghdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich, agus a rèir [https://web.archive.org/web/20140718182541/http://www.highland.gov.uk/downloads/file/7142/gairloch_primary_2014pdf sanas-leabhran na sgoile] (briog air “Download Now”), tha dà chlas sa bhun-sgoil – BS1-3 agus BS5-7.

Bun-sgoil LochCarrainn:  A rèir [https://lochcarronprimary.wordpress.com/gaelic-class/ làrach-lìn na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn air feadh na bun-sgoile.

Bun-sgoil Ulapul:  A rèir [https://ullapoolprimary.wordpress.com/ làrach-lìn na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas – BS1-3 agus BS4-7.

Bun-sgoil Thunga:  A rèir [http://www.highland.gov.uk/downloads/file/7239/tongue-primary-handbook-13-14pdf- sanas-leabhran na sgoile]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (briog air “Download Now”) tha cothrom ann foghlam tro mheadhan na Gàidhlig fhaighinn.

Àrd Sgoil Fàrr:  A rèir [https://web.archive.org/web/20160407205321/http://highland.gov.uk/info/878/schools/18/gaelic_medium_education làrach-lìn an Ùghdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn ann an dà chuspair.

Bun-sgoil Mount Pleasant, Inbhir Theòrsa:  A rèir [https://web.archive.org/web/20160818144659/http://mount-pleasant-primary.co.uk/resources/docs/handbooks/2016.pdf sanas-leabhran na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus thathar e a thogail air adhart tron bhun-sgoil on a thòisich e ann an 2013.

Bun-sgoil Drochaid a’ Bhanna:  A rèir [https://bonarbridgeprimary.wordpress.com/school-blog/ sanas-leabhran na sgoile]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil.

Bun-sgoil Cnoc na Creige:  A rèir [https://craighillprimary.wordpress.com/ làrach-lìn na sgoile]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil ann an dà chlas – BS1-3 agus BS4-7.

Acadamaidh Rìoghail Bhaile Dhubhthaich:  A rèir [https://web.archive.org/web/20160407205321/http://highland.gov.uk/info/878/schools/18/gaelic_medium_education làrach-lìn an Ùghdarrais], tha sgoilearan fileanta san sgoil.

Bun-sgoil Inbhir Pheofharain:  A rèir [https://web.archive.org/web/20131017022931/http://dingwallprimaryschool.wordpress.com/about/ làrach-lìn na sgoile] (brùth air “Dingwall Primary Brochure 2016-17), tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil.

Acadamh Inbhir Pheofharain:  A rèir [https://web.archive.org/web/20160407205321/http://highland.gov.uk/info/878/schools/18/gaelic_medium_education làrach-lìn an Ùghdarrais], tha sgoilearan fileanta san sgoil.

Bun-sgoil Millbank, Inbhir Narann:  A rèir [https://web.archive.org/web/20160407205321/http://highland.gov.uk/info/878/schools/18/gaelic_medium_education làrach-lìn an Ùghdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus air adhart tron bhun-sgoil.

Bun-sgoil Gàidhlig Inbhir Nis:  A rèir [https://bunsgoilghaidhliginbhirnis.wordpress.com/about/ làrach-lìn na sgoile],tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig gach ìre.

Bun-sgoil Gleann Urchardain:  A rèir [http://www.glenurquhartprimary.org.uk/gaelic-unit/ làrach-lìn na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn tron bhun-sgoil gu ruige BS4, on a thòisich e ann an 2011.

Bun-sgoil Baile Ùr an t-Slèibh:  A rèir [https://web.archive.org/web/20160506054257/http://www.highland.gov.uk/directory_record/521695/newtonmore_primary/category/380/primary làrach-lìn an Ùghdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn ann an sgoil àraich agus dà chlas sa bhun-sgoil.

Bun-sgoil Ghàidhlig Loch Abar:  A rèir [https://web.archive.org/web/20190723202828/https://www.highland.gov.uk/directory_record/537450/bun-sgoil_gh%C3%A0idhlig_loch_abar_primary/category/380/primary làrach-lìn an Ùghdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus sa bhun-sgoil.

Sgoil-àraich Bhaile a' Chaolais:   A rèir [https://web.archive.org/web/20160407205321/http://highland.gov.uk/info/878/schools/18/gaelic_medium_education làrach-lìn an Ùghdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil-àraich.

== Glaschu ==
[[Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu]]: A rèir [http://www.glasgowgaelic.glasgow.sch.uk/ làrach-lìn na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil-àraich agus sa bhun-sgoil. San àrd sgoil, tha Gàidhlig ri fhaighinn na chuspair.

== Inbhir Chluaidh ==
Chan eil [https://web.archive.org/web/20160422091322/http://www.inverclyde.gov.uk/ làrach-lìn an Ùghdarrais], a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Meadhan Lodainn ==
Chan eil [http://www.midlothian.gov.uk/ làrach-lìn an Ùghdarrais], a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Moireibh ==
Chan eil [http://www.moray.gov.uk/ làrach-lìn an Ùghdarrais], a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Sgìre Inbhir Àir a Tuath ==
Chan eil [http://www.north-ayrshire.gov.uk/home.aspx làrach-lìn an Ùghdarrais], a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Sgìre Lannraig a Tuath ==
Sgoil Àraich agus [[Bun-sgoil Chon-dobhraid|Bun-sgoil Condorrat]]:   A rèir [https://web.archive.org/web/20160824152237/http://www.northlanarkshire.gov.uk/index.aspx?articleid=5777 làrach-lìn an Ùghdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus sa bhun-sgoil.

Àrd-sgoil Greenfaulds - A rèir [https://web.archive.org/web/20160808091003/http://www.northlanarkshire.gov.uk/index.aspx?articleid=5923 làrach-lìn an Ùghdarrais], tha co-dhiù Frangais, saidheans, cruinn-eòlas, eachdraidh, nua-eòlas agus foghlam pearsanta agus sòisealta ri fhaighinn tro mheadhan na Gàidhlig.

== Arcaibh ==
Chan eil [http://www.orkney.gov.uk/search.htm?q=Gaelic+medium làrach-lìn an Ùghdarrais] a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Peart agus Ceann Rois ==  
Bun-sgoil Goodlyburn:  A rèir [https://web.archive.org/web/20140502135018/https://blogs.glowscotland.org.uk/pk/GoodlyburnPS/ làrach-lìn na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn ann an aon chlas san sgoil.

Acadamh Bràghaid Albainn: A rèir [https://web.archive.org/web/20160403135905/http://www.breadalbane.pkc.sch.uk/BA/primary/information-primary/ làrach-lìn na sgoile], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus ann an aon chlas sa bhun-sgoil.

A rèir [http://www.pkc.gov.uk/article/2163/Secondary-Education làrach-lìn an Ùghdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn aig ìre àrd-sgoil ann an Acadamh Bràghaid Albainn agus Acadamh Peairt.


== Sgìre Rinn Friù ==
Chan eil [http://www.renfrewshire.gov.uk/article/2002/Site-Search?q=gaelic+medium làrach-lìn an Ùghdarrais] a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Na Crìochan ==
Chan eil [http://www.scotborders.gov.uk/site/scripts/google_results.aspx?q=Gaelic+Medium làrach-lìn an Ùghdarrais]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Sealtainn ==
Chan eil [http://www.shetland.gov.uk/ làrach-lìn an Ùghdarrais] a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Sgìre Inbhir Àir a Deas ==
Chan eil [http://www.south-ayrshire.gov.uk/ làrach-lìn an Ùghdarrais] a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Sgìre Lannraig a Deas ==
Chan eil [http://www.southlanarkshire.gov.uk/ làrach-lìn an Ùghdarrais] a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Sruighlea ==
Bun-sgoil Riverside: A rèir [http://my.stirling.gov.uk/services/education-and-learning/schools/primary-schools/riverside-primary-schoollàrach-lìn an Ùghdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn anns an sgoil àraich agus sa bhun-sgoil.


== Sgìre Dhùn Bhreatainn an Iar ==
Chan eil [http://www.west-dunbarton.gov.uk/ làrach-lìn an Ùghdarrais] a’ dèanamh iomradh air foghlam tro mheadhan na Gàidhlig.


== Lodainn an Iar ==
A rèir [https://web.archive.org/web/20160427034750/http://www.westlothian.gov.uk/article/2894/Gaelic-Medium-Education làrach-lìn an Ùghdarrais], tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig ri fhaighinn le pas bus no trèana gu ùghdarras eile ann an crìch ri Lodainn an Iar, anns a bheil foghlam tro mheadhan ne Gàidhlig ri fhaighinn.


== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;


== Ceanglaichean a-mach ==
* Mapaichean aig Bòrd na Gàidhlig: [https://web.archive.org/web/20160816040434/http://www.gaidhlig.org.uk/fdp/mapa/croileagan/ Cròileagan] | [https://web.archive.org/web/20160816051630/http://www.gaidhlig.org.uk/fdp/mapa/sgoil-araich/ Sgoil-àraich] | [https://web.archive.org/web/20160816052834/http://www.gaidhlig.org.uk/fdp/mapa/bun-sgoil/ Bun-sgoil] | [https://web.archive.org/web/20160816041331/http://www.gaidhlig.org.uk/fdp/mapa/ard-sgoil/ Àrd-sgoil]


[[Roinn-seòrsa:Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig]]</text>
      <sha1>pzq74133zltak6r2sxboepy1kbndgrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Narbonne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35757</id>
    <revision>
      <id>584224</id>
      <parentid>579364</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2098" sha1="lwzy30onhzkxbcrkoas5senhyljju7v" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = Narbonne
 | BRATACH =Fr narbona.png
 | LÙIREACH = Blason ville fr Narbonne.svg
 | LÙIREACH_LEUD = 80
 | DEALBH = Montage photo narbonne.jpg
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] [[An Fhraing]]
 | CEÀRN =  [[Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées]]   
 | SGÌRE = [[Faidhle:Blason non-officiel département fr Aude.svg|22px]] [[Aude]]
 | LEUD = 43° 11' 01 Tuath
 | ASTAIR = 03° 00' 13 Ear
 | FARSAINGEACHD = 173
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 52802  
 | BLIADHNA = 2005
 | FÒN = 04 
 | DUILLEAG = [http://www.narbonne.fr/ Duilleag Oifigeil]
 }}
'S e [[baile]] mòr faisg air [[Carcassonne]], air an àirde an iar-dheas [[An Fhraing|na Frainge]] a th’ ann an '''Narbonne''' ([[Ogsatanais]]: ''Narbona'', [[IPA]]: ''naʁ.bɔn''). Tha e suidhichte anns an sgìre ([[Fraingis]]: Département) [[Aude]] agus an roinn (Fraingis: Région) [[Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées]]. Tha 52,802 duine a' fuireach ann.&lt;ref&gt;[http://www.annuaire-mairie.fr/ville-narbonne.html Annuaire de la France]&lt;/ref&gt;  Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an [[118]].
==Freumhan an Ainm==
Ged nach eil [[freumh-fhaclachd]] an ainm gu math soilleir, tha a h-uile coltas ann gun tàinig [[ainm|an t-ainm]] à ''Narbo Martius'', an dùn Ceilteach a tha os cionn a' bhaile. 'S ann à [[Basgais]] a tha ''Narbo''.&lt;ref&gt;M. Morvan, Dictionnaire étymologique basque&lt;/ref&gt;
==Eachdraidh==
*Thachair ar-a-mach [[Sòisealachd|sòisealach]] aig àm [[1871 Comann Pharis|a' Chomainn]] an seo ann an [[1871]].&lt;ref&gt;[http://www.commune1871.org/?Eugene-Varlin-Aux-origines-du Commune 1871]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==Bailtean Co-cheangailte==
*[[Faidhle:Flag of England.svg|22px]] [[Eccles]]/[[Salford]]
*[[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Weilheim]]
== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
*[https://web.archive.org/web/20160113023237/http://www.regionlrmp.fr/ Riaghaltas na Roinne]
*[http://www.aude.fr/ Comhairle na Sgìre]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:An Fhraing]]</text>
      <sha1>lwzy30onhzkxbcrkoas5senhyljju7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saint-Dié-des-Vosges</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35771</id>
    <revision>
      <id>584227</id>
      <parentid>572786</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2360" sha1="aozkzv7voe8iul8y3gd0jajbghhnagw" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = Saint-Dié-des-Vosges
 | LÙIREACH = Blason ville fr Saint-Die-des-Vosges (88).svg
 | LÙIREACH_LEUD = 80
 | MAPA = StDie88Catherale.jpg
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] [[An Fhraing]]
 | CEÀRN = [[Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine]]   
 | SGÌRE = [[Faidhle:Blason département fr Vosges.svg|22px]] [[Vosges (département)|Vosges]]
 | LEUD = 48° 17' 06 Tuath
 | ASTAIR = 06° 54' 00 Ear
 | FARSAINGEACHD = 46.15
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 20471 
 | BLIADHNA = 2005
 | FÒN = 04 
 | DUILLEAG = [http://www.saint-die.eu/ Duilleag Oifigeil]
 }}
'S e [[baile]] meadhanach faisg air [[Colmar]], air an àirde an ear-thuath [[An Fhraing|na Frainge]] a th’ ann an '''Saint-Dié-des-Vosges''' ([[IPA]]: ''sɛ̃.dje.de.voʒ''). Tha e suidhichte anns an sgìre ([[Fraingis]]: Département) [[Vosges (département)|Vosges]] agus an roinn (Fraingis: Région) [[Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine]]. Tha 20,471 duine a' fuireach ann.&lt;ref&gt;[http://www.annuaire-mairie.fr/ville-saint-die.html Annuaire de la France]&lt;/ref&gt;  Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an [[669]].
==Freumhan an Ainm==
Ged nach eil [[freumh-fhaclachd]] an ainm gu math soilleir, tha a h-uile coltas ann gun tàinig [[ainm|an t-ainm]] à ''Deodatum'' air neo ''Theodata'', [[ainm]] na [[naomh|naoimh]] a stèidhichte am baile.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070206174334/http://www.saintpatrickdc.org/ss/0424.shtml#deod Saint Patrick]&lt;/ref&gt; B' e ''Foresta'' an t-ainm a bh' air roimhe sin.
==Daoine Ainmeil==
*[[Jules Ferry]] ([[1832]] - [[1893]]). [[Neach-poileataigs]]
==Bailtean Co-cheangailte==
*[[Faidhle:Flag of Belgium.svg|22px]] [[Arlon]]
*[[Faidhle:Flag of Italy.svg|22px]] [[Cattolica]]
*[[Faidhle:Flag of Croatia.svg|22px]] [[Crikvenica]]
*[[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Friedrichshaven]]
*[[Faidhle:Flag of Quebec.svg|22px]] [[Lorraine, Québec|Lorraine]]
*[[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] [[Lowell, Massachusetts|Lowell]]
*[[Faidhle:Flag of Senegal.svg|22px]] [[Meckhe]]
*[[Faidhle:Flag of Poland.svg|22px]] [[Zakopane]]
== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
*[https://web.archive.org/web/20160113023237/http://www.regionlrmp.fr/ Riaghaltas na Roinne]
*[http://www.aude.fr/ Comhairle na Sgìre]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:An Fhraing]]</text>
      <sha1>aozkzv7voe8iul8y3gd0jajbghhnagw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cahors</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35785</id>
    <revision>
      <id>584183</id>
      <parentid>576046</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:29:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1877" sha1="93tw996et4pa3yo8guk6zcysiubpgne" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = Cahors
 | BRATACH = Flag of Cahors.svg
 | LÙIREACH = Blason Ville Cahors fr (Lot).svg
 | LÙIREACH_LEUD = 80
 | DEALBH = Cahors pont Valentre vgen.jpg
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] [[An Fhraing]]
 | CEÀRN = [[Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées]]   
 | SGÌRE = [[Faidhle:Blason département fr Lot.svg|18px]] [[Lot (département)|Lot]]
 | LEUD = 48° 17' 06 Tuath
 | ASTAIR = 06° 54' 00 Ear
 | FARSAINGEACHD = 67.7
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 21193 
 | BLIADHNA = 2005
 | FÒN = 05 
 | DUILLEAG = [http://www.mairie-cahors.fr/ Duilleag Oifigeil]
 }}
'S e [[baile]] meadhanach faisg air [[Montauban]], air an àirde an iar-dheas [[An Fhraing|na Frainge]] a th’ ann an '''Cahors''' ([[IPA]]: ''kaɔʁ'', [[Ogsatanais]]:  ''Caors''). Tha e suidhichte anns an sgìre ([[Fraingis]]: Département) [[Lot (département)|Lot]] agus an roinn (Fraingis: Région) [[Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées]]. Tha 21,193 duine a' fuireach ann.&lt;ref&gt;[http://www.annuaire-mairie.fr/ville-cahors.html Annuaire de la France]&lt;/ref&gt;  Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais ann an [[169]].
==Freumhan an Ainm==
Ged nach eil [[freumh-fhaclachd]] an ainm gu math soilleir, tha a h-uile coltas ann gun tàinig [[ainm|an t-ainm]] à ''Divona Cadurcorum'', [[ainm]] na [[Treubh|treuba]] Cheilteach a stèidhichte am baile.&lt;ref&gt;[http://www.quercy.net/histoire/etymologie/ Quercy]&lt;/ref&gt; Tha ''cadros'' a' ciallachadh ''àlainn''.
==Daoine Ainmeil==
*[[Léon Gambetta]] ([[1838]] - [[1893]]). [[Neach-poileataigs]]
== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;
== Ceanglaichean a-mach ==
*[https://web.archive.org/web/20160113023237/http://www.regionlrmp.fr/ Riaghaltas na Roinne]
*[https://web.archive.org/web/20090718000035/http://www.lot.pref.gouv.fr/ Comhairle na Sgìre]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:An Fhraing]]</text>
      <sha1>93tw996et4pa3yo8guk6zcysiubpgne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blàr an Somme</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35787</id>
    <revision>
      <id>584179</id>
      <parentid>579157</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1873" sha1="qdqg2dwvaggf5i4e9e1v8byslrpxghi" xml:space="preserve">[[Faidhle:Map of the Battle of the Somme, 1916.svg|thumb|Blàr an Somme]]

B’e '''Blàr an Somme''' ann an [[1916]] fear de na blàran a b’fhuiltiche sa [[An Cogadh Mòr|Chogadh Mhór]]. Thòisich e air 1 an Iuchair agus mus dàinig an oidhche air a’ chiad là sin, bha [[Arm na Breatainne|Arm Bhreatainn]] air a’ chall a bu mhiosa ’na eachdraidh fhulang - faisg air 60,000 saighdear air am marbhadh neo air an leòn.

Nuair a chuir Field-marshall [[Dùbhghlas Haig]], comandair nam feachdan Breatannach stad air an t-sabaid air 18 an t-Samhain, bha corr is 650,000 Gearmailteach marbh, leòinte no air an call; mar an ceudna bha corr is 600,000 saighdear Breatannach agus Frangach, agus cha robh iad air a dhol air adhart ach cóig mìle.

== Faic cuideachd ==
* [[Dòmhnall Ruadh Chorùna]]

== Ceanglaichean a-mach ==
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/36681853 BBC Naidheachdan 2016-07-01: Blàr an Somme] ''(aithris fuaime eachdraidheil)''
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/36690635 BBC Naidheachdan 2016-07-01: Cuimneachadh air Blàr an t-Somme] ''(aithris bhideo)''
* [http://www.bbc.co.uk/naidheachdan/37384355 BBC Naidheachdan 2016-09-16: 100 bliadhna bho nochd tancaichean cogaidh] ''(aithris-bhideo 2:26)''
* [https://web.archive.org/web/20190823210302/http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/fullrecord/65308/8 Tobar an Dualchais: Dh’Fhalbh na Gillean Grinn] - le [[Dòmhnall Ruadh Chorùna]]
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/p0402r19 BBC 2016-07-01: Seachdain sa Chogadh: Blàr an Somme] ''(criomagan a chualas air Radio nan Gàidheal)''
** [http://www.bbc.co.uk/programmes/p03zzzqk Niall MacLeòid] ''agallamh fuaime: Niall MacLeòid à Col a’ bruidhinn ri Coinneach MacÌomhair ann an 1978''
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/p041wbzm Julie Fowlis aʼ seinn An Eala Bhàn aig cuimhneachan Bhlàr an Somme]

[[Roinn-seòrsa:An Cogadh Mòr]]</text>
      <sha1>qdqg2dwvaggf5i4e9e1v8byslrpxghi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lagh na h-Alba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35808</id>
    <revision>
      <id>584214</id>
      <parentid>579109</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T00:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5386" sha1="7tc70be87jorkh1xtqlbuciwmjwwapl" xml:space="preserve">&lt;span&gt;Is e &lt;/span&gt;'''Lagh na h-Alba''' an siostam laghail a bhuineas do dh'[[Alba]] a-mhàin. Tha e na shiostam laghail co-mheasgaichte le eileamaidean bhon lagh shìobhalta agus bhon lagh chumanta, agus tha e a' freumhachadh ann an [[àireamh]] de thùsan [[Eachdraidh|eachdraidheil]]. Tha e air fear de na trì siostaman laghail anns an [[Rìoghachd Aonaichte]] aig a bheil grunn eileamaidean an coitcheann a chèile. Gidheadh, tha a thùsan, institiùdan is ''nomen juris'' sònraichte aige fhèin.
==Eachdraidh==
Ron [[12mh linn]], b' e [[lagh]] tràth na h-Alba coi-mheasgachadh de na nòsan laghail eadar-dhealaichte aig na grunn fhìneachan a bha a' tàmh san [[dùthaich]]. Na Gàidheil anns a' mhòr-chuid den tìr, na Breatannaich agus Angla-Shasannaich ann an cuid de cheàrnaidhean deas air [[Linn Giùdain|Linne Fhoirthe]], agus na [[Lochlann|Lochlannaich]] a' còmhnaidh sna h-eileanan agus tuath air [[Abhainn Òiceall]]. Bho leudachadh Rìoghachd na h-Alba agus toirt a-steach an rian fhiùdalaich san 12mh linn, stèidhichear freumhan nuadha an lagha Albannaich, agus mean air mhean, chaidh buaidh a thoirt air le nòsan eile, gu h-àraidh nòsan Angla-Normanach is [[Roinn-Eòrpa|roinn-eòrpach]]. Ged a bha buaidh neo-dhìreach air lagh na h-Alba aig an lagh Ròmanach, cha robh ann dheth ach fiar-bhuaidh gus timcheall air an [[15mh linn]]. Bhon uair sin, is tric a bhite a' cleachdadh an lagha Ròmanaich gus deasbad sa [[Taigh-cùirte|chùirt]], ann an cruth atharraichte, nuair nach biodh riaghailt dhùthchasach Albannach ann gus connspaid a rèiteachadh; air an dòigh sin 's ann a chaidh an lagh Ròmanach a leth-ghabhail a-steach do lagh na h-Alba.

==Reachdas==
Tha lagh na h-Alba ag aithneachadh ceithir tùsan lagha: reachdas, eisimpleir laghail, sgrìobhainnean sgoilearach sònraichte, agus gnàth-chleachdadh. Dh'fhaodadh reachdas a bheir buaidh air Alba a bhith air aontachadh le Pàrlamaid na h-Alba, [[Pàrlamaid]] na Rìoghachd Aonaichte,[[Pàrlamaid na h-Eòrpa]], agus Comhairle an Aonaidh Eòrpaich. Tha cuid den reachdas a chaidh aontachadh leis an t-seann Phàrlamaid Albannach ro [[1707]] dligheach fhathast.

Bho [[Achd an Aonaidh]] le [[Sasann]] 1707, tha reachdadaireachd aig Alba ann an compàirt ri Sasainn agus [[a' Chuimrigh]]. Ghlèidh Alba siostam laghail a tha, aig ìre bhunaiteach, eadar-dhealaichte bhon lagh an Sasann, ach leig an t-Aonadh buaidh Shasannach air lagh na h-Alba. Sna beagan [[Bliadhna|bhliadhnaichean]] a dh'fhalbh, tha buaidh ga thoirt air lagh na h-Alba le lagh na h-Eòrpa fo Chòrdaidhean an [[An t-Aonadh Eòrpach|Aonaidh Eòrpaich]], na feumalachdan aig a' Chunnradh Eòrpach air Còraichean a' Chinne-Daonna (ris an do ghabh buill Chomhairle na h-Eòrpa) agus ath-stèidheachadh Pàrlamaid na h-Alba a bhios ag aontachadh reachdas anns gach raon nach eil glèidhte fo chùram Westminster, mar a th' air a mhìneachadh ann an Achd na h-Alba [[1998]]. 
&lt;ref name=&quot;Sch 5 Scotland Act 1998&quot;&gt;Sch. 5 Scotland Act 1998&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sco Parl Devolution&quot;&gt;[http://www.scottish.parliament.uk/visitandlearn/25488.aspx Devolved and reserved matters explained], [[Pàrlamaid na h-Alba|Scottish Parliament]], Retrieved 2011-10-22&lt;/ref&gt;

== Alba mar uachdranas laghail fa leth ==
Is e stàit leth-fheadarail a th' anns an Rìoghachd Aonaichte, far am faighear trì uachdranasan laghail: (a) Sasann agus a' Chuimrigh (b) Alba agus (c) [[Èirinn a Tuath]]. Tha eadar-dhealachaidhean cudromach ann eadar Lagh na h-Alba, lagh Shasainn agus lagh Èirinn a Tuath ann an raointean leithid lagh an earrais, lagh eucoireach, lagh an urrais, lagh an oighreachaidh, lagh fianais agus lagh an teaghlaich, ged a gheibhear coltasan nas motha far a bheil compàirt nàiseanta ann, leithid an lagha choimhearsalta, còraichean luchd-caitheimh, cìsean, lagh cosnaidh agus riaghailtean slàinte is sàbhailteachd.
&lt;ref&gt;Davidson, p. 56&lt;/ref&gt;

Am measg nan caochlaidhean eadar na h-uachdranasan laghail, tha aois na comasachd laghail (16 bliadhna a dh'aois an Alba, 18 bliadhna a dh'aois an Sasann agus sa Chuimrigh), 15 buill den luchd-breith aig deuchainnean [[Eucoir|eucoireach]] an Alba (seach 12 bhall den luchd-breith an Sasann agus sa Chuimrigh) a bhios daonnan a' co-dhùnadh le mòr-chuid shìmplidh, a' chion chòir aig an neach fo chasaid ann an deuchainn eucoireach a bhith a' taghadh [[britheamh]], &quot;an treas breith&quot; ris an canar &quot;gun dearbhadh&quot; aig britheamhan is luchd-breith mar roghainn ann an deuchainnean eucoireach, agus lagh na h-Alba a bhith às aonais ceartas mar mheur eadar-dhealaichte a-riamh.
&lt;ref&gt;Stair, vol. 22, para. 399: ''&quot;Equity in Scots law.  ''&lt;/ref&gt;

Chan ionnan am briathrachas a th' air a chleachdadh sna h-uachdranasan laghail nas motha. Mar eisimpleir, chan fhaighear Cùirtean Maighstirean-lagha no Cùirt a' Chrùin, ach gheibhear Cùirtean Maoir Cheartais, Cùirtean an t-Siorraim agus Colaiste a' Cheartais. Bidh Seirbheis Procadair a' Chrùin a' lìbhrigeadh seirbheis casaid neo-eisimeileachd a' phobaill do dh'Alba mar a nì Seirbheis Casaid a' Chrùin an Sasann 's sa Chuimrigh, agus Seirbheis Casaid a' Phobaill an Èirinn a Tuath.
==Ceanglaichean A-muigh==
*[http://www.scottishlaw.org.uk Scottish Law]
*[https://web.archive.org/web/20090522164622/http://www.law-essays-uk.com/criminallaw.php Law Essays]
== Iomraidhean ==
{{Reflist|30em}}
[[Roinn-seòrsa:Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Lagh]]</text>
      <sha1>7tc70be87jorkh1xtqlbuciwmjwwapl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blàr a' Chumhaing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36117</id>
    <revision>
      <id>584178</id>
      <parentid>569424</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3458" sha1="1afvg1q4yupqqe1hjpolvnz34vebdfj" xml:space="preserve">[[Faidhle:Blàr a’ Chumhaing - carragh-chuimhne.jpg|thumb|Monument to the Battle of the Braes in Skye]]
[[Faidhle:Memorial Cairn - geograph.org.uk - 104513.jpg|thumb|A’ charragh-chuimhne]]
[[Faidhle:Site of the battle - geograph.org.uk - 962171.jpg|thumb|An làrach - Tha a’ charragh-chuimhne air an taobh dheas eadar na stoban]]

Thachair '''Blàr a’ Chumhaing''' (Beurla ''Battle of the Braes'') air [[19 an Giblean]] [[1882]] faisg air a’ [[Bràighe Thròndairnis|Bhràighe]] san [[Eilean Sgitheanach]], nuair a chuir mu cheud croitear an aghaidh feachd de lethchead polas bho Ghlaschu.  ’S e pàirt de [[Strì an Fhearainn]] a bh’ ann.

Chaidh còirichean innealtraidh air Beinn Lì a thoirt air falbh bho chroitearan a’ Bhràighe gun lughdachadh sam bith air a’ mhàl a dh’ fheumadh iad pàigheadh.  Mu dheireadh, an déidh a bhith a’ gearran, lean iad eisimpleir chroitearan [[Cille Mhoire]] an ceann a tuath an Eilein agus dhiùlt iad màl a phàigheadh - gus am faigheadh iad na còirichean air ais.  Air 7 an Giblean 1882 chaidh oifigeach an t-siorraim dhan Bhràighe le pasgan shumanaidhean gus am bàir­ligeadh a mhaoidheadh orrasan nach do phàigh am màl, ach cho-éignich an sluagh e na pàipearan a losgadh.  Dh’iarr sioram Inbhir Nis taic bho Pholas Ghlaschu gus an lagh a thoirt gu buil, agus air 19 an Giblean rinn lethcheud [[Oifigear-poileis|poileasman]] air a’ Bhràigh.  Ach choinnich mu cheud chroitearan iad aig a’ chumhaing, eadar fhireannaich agus bhoireannaich agus chlann, le maidean agus clachan.  Chaidh grunnan a leòn ach cha deach duine a mharbhadh.  Chaidh cóignear fhear an cur an greim agus chaidh binn a chur orra sa chùirt ann an Inbhir Nis.

Bha luchd-naidheachd air siubhal dhan Eilean Sgitheanach còmhla ris a’ phoileas, agus fhuair an strì sannasachd fad is farsaing ann an sgrìobhaidhean sna pàipearan-naidheachd a bha bàidheil do na croitearan.  Leudaich an strì gu [[Gleann Dail]].  Bha e a’ fàs follaiseach nach gabhadh na croitearan a chur fo chois gun taic bhon airm, agus cha robh an Riaghaltas deònach sin a dhèanamh seach gun robh am poball a’ taobhadh ri na croitearan.  Chuir iad [[Coimisean Napier]] air dòigh, agus lean sin gu [[Achd na Croitearachd (1886)]] a thug faochadh do na croitearan.

== Ceanglaichean a-mach ==
* ''Blar a’ Chumhaing agus Cor nan Croitearan 1882-1883'', le [[Iain A. MacDhòmhnaill]], air a’ bhlog An t-Oide:&lt;br&gt;[https://web.archive.org/web/20160305015820/http://ant-oide.com/2014/10/19/blar-a-chumhaing-agus-cor-nan-croitearan-1882-1883-pairt-1/ Pàirt 1] | [https://web.archive.org/web/20160312030116/http://ant-oide.com/2014/10/19/cunntas-air-blar-a-chumhaing-pairt-2/ Pàirt 2] | [https://web.archive.org/web/20190724013255/https://ant-oide.com/2014/10/20/cunntas-air-blar-a-chumhaing-pairt-3/ Pàirt 3] | [https://web.archive.org/web/20190724013556/https://ant-oide.com/2014/10/22/blar-a-chumhaing-pairt-47-le-mineachadh-gaeilge-air-cuid-de-na-faclan/ Pàirt 4] | [https://web.archive.org/web/20190724013152/https://ant-oide.com/2014/10/23/blar-a-chumhaing-pairt-57/ Pàirt 5] |  | [https://web.archive.org/web/20160601164239/https://ant-oide.com/2014/10/23/blar-a-chumhaing-agus-napier-77/ Pàirt 7]
* ''[http://www.bbc.co.uk/alba/foghlam/larachnambard/poets/mairi_mhor/bardachd/index2.shtml Òran Beinn Lì]'' le [[Màiri Mhór nan Òran]]

[[Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach]]
[[Roinn-seòrsa:Strì an Fhearainn]]</text>
      <sha1>1afvg1q4yupqqe1hjpolvnz34vebdfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Julius Eastman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36787</id>
    <revision>
      <id>584213</id>
      <parentid>577131</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:55:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3168" sha1="avr6cu0vwo8q7nr5jpv6ry8eq854sg0" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
B' e [[neach-ciùil]], seinneadair agus dannsair [[Co-sheòrsachd|gèidh]] agus dubh às [[Na Stàitean Aonaichte]] a bh' ann an '''Julius Eastman''' ([[Ithaca, Eabhraig Nuadh|Ithaca]], [[27 an Dàmhair]] [[1940]] - [[Buffalo, Eabhraig Nuadh|Buffalo]], [[28 an Cèitean]] [[1990]]). B' e ceòl ann an stoidhle minimalist a dhèanadh e. Bha a chuid obrach - a bha gu math probhail - uabhasach fhèin coltach ri na dhèanadh Steve Reich agus Philip Glass.&lt;ref&gt;{{ iomradh lìon | url = http://www.newyorker.com/magazine/2017/01/23/julius-eastmans-guerrilla-minimalism | tiotal = Julius Eastman's Guerrilla Realism | foillsichear= The New Yorker | ainm = Alex | sloinneadh = Ross | ceann-là = 2017-01-23 | ceann-là_inntrigidh = 2017-04-18}}&lt;/ref&gt; Chaochail e le greim cridhe.&lt;ref&gt;{{iomradh lìon | url = https://www.theguardian.com/music/2016/sep/14/julius-eastman-american-composer-pianist-femenine | tiotal = Julius Eastman: the groundbreaking composer America almost forgot  | ainm = Andrew | sloinneadh = Male | foillsichear = The Guardian | ceann-là = 2016-09-14 | ceann-là_inntrigidh = 2017-04-18}}&lt;/ref&gt;
==Obair Aithnichte==
*''Tripod'' ([[1960an]]) airson caochladh ionnsramaid 
*''Piano Piece I'' ([[1968]]) airson aon phiàna
*''Piano Piece II'' (1968) airson aon phiàna
*''Piano Piece III'' (1968) airson aon phiàna
*''Piano Piece IV'' (1968) airson aon phiàna
*''Thruway'' ([[1970]]) airson [[còisir|na còisire]] (is caochladh ionnsramaid eile)
*''The Moon's Silent Modulation'' ([[1970]]) airson dannsairean, seinneadairean agus buidheann-ciùil
*''Touch Him When'' (?) airson a' phiàna, 4 làmhan
*''Macle'' ([[1971]]) airson ghuthan is ionnsramaidean eileagtronaigeach
*''Comp 1'' (1971) airson aon [[feadag|fheadag]]
*''Mumbaphilia'' ([[1972]]) airson aon sheinneadair is dannsairean
*''Wood in Time'' (1972) airson meatranom 
*''Stay on It'' ([[1973]]) airson guthan, [[clàirneid]], 2 [[sacsafon|shacsafon]], [[fìdheall]], piàna agus [[faram]] 
*''440'' (1973) airson guth, fìdheall, viola agus [[prò-bheus]]
*''Femenine'' ([[1974]]) airson buidheann-ciùil
*''If You're So Smart, Why Aren't You Rich?'' ([[1977]]) airson na fìdhle, 2 dùdag Fhrangach, 4 [[trombaid]], 2 [[trombòn]], [[tuba]], piàna, 2 [[clag-pìobach|chlag-pìobach]] agus 2 [[beus|bheus]]
*''NF'' ([[1978]]) airson [[piàna|a' phiàna]]
*''Piece for 2 pianos'' ([[1979]])
*''Evil Nigger'' (1979) airson 4 piàna
*''Gay Guerilla'' (mu [[1980]]) airson 4 piàna
*''Crazy Nigger'' (mu 1980) airson 4 piàna
*''The Holy Presence of Joan d'Arc'' ([[1981]]) airson deich [[cello]]
*''Untitled [Prelude to The Holy Presence of Joan d'Arc]'' (1981?) airson [[guth]]
*''His Most Qualityless Majesty'' ([[1983]]) airson a' phiàna agus guth
*''Hail Mary'' ([[1984]]) airson guth agus piàna
*''Piano 2'' ([[1986]]) airson aon phiàna
==Ceanglaichean A-muigh==
*[https://web.archive.org/web/20170428115716/http://frozenreeds.com/?p=300 Frozen Reeds]
*[http://www.mjleach.com/EastmanScores.htm M.J. Leach]
==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Eastman, Julius}}
[[Roinn-seòrsa:Luchd-ciùil]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine às na Stàitean Aonaichte]]</text>
      <sha1>avr6cu0vwo8q7nr5jpv6ry8eq854sg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maighread Stiùbhart</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37812</id>
    <revision>
      <id>584217</id>
      <parentid>579741</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7170" sha1="91y486xhnkucx7jqprrhbfai8zpatwa" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}

'S e seinneadair Gàidhlig a th' ann am '''Maighread Stiùbhart''' (Beurla: ''Margaret Stewart'').

== Beatha ==
Rugadh agus thogadh Maighread ann an Col Uarach, Leòdhas.&lt;ref&gt;{{Iomradh lìon|ainm=|sloinneadh=|ùghdar_eile=|ùghdaran_eile=|ceann-là=|tiotal=Fiosrachadh beatha - Maighread Stiùbhart-Harding|url=http://www.tobarandualchais.co.uk/gd/person/1075|ceann-là_inntrigidh=2017-11-04|foillsichear=Tobar an Dualchais|duilleagan=|cànan=Gàidhlig}}&lt;/ref&gt; 'S e Gàidhlig a' chiad chànan aice.&lt;ref&gt;{{Iomradh lìon|ainm=|sloinneadh=|ùghdar_eile=|ùghdaran_eile=|ceann-là=|tiotal=Fiosrachadh mu Mhaighread|url=http://www.margaretstewart.com/about-margaret.html|ceann-là_inntrigidh=2017-11-04|foillsichear=margaretstewart.com|duilleagan=|cànan=Beurla}}&lt;/ref&gt; Bha i a’ fuireach thall thairis airson pàirt dha beatha; ann a' [[A' Bheiniseala|Bhenesuèla]], an [[Canada]], ann an Qatar agus 's an [[An Ear Mheadhanach|Ear Mheadhanach]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Iomradh lìon|ainm=|sloinneadh=|ùghdar_eile=|ùghdaran_eile=|ceann-là=|tiotal=Maighread Stiùbhart|url=http://www.bbc.co.uk/alba/oran/people/maighread_stiubhart/|ceann-là_inntrigidh=2017-11-06|foillsichear=BBC Bliadhna nan Òran|duilleagan=|cànan=Gàidhlig}}&lt;/ref&gt;

Bha i ‘g obair air a' phròiseact [[Tobar an Dualchais]] far an robh i mar phàirt den phrìomh sgioba a bha an urra ri catalog a dheasachadh de na h-òrain a th' ann an tasglann [[Sgoil Eòlais na h-Alba|Sgoil Eòlais na h-Alba.]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Chleachd i tasglann na Sgoile airson iomadh òran a rannsachadh agus tha cuid dhiu sin am measg nan òran a tha i seinn air na trì chlàr aice: ''Fhuair mi Pòg'', ''Colla Mo Rùn'' agus ''Togaidh Mi Mo Sheòlta'' (2008).&lt;ref&gt;{{Iomradh lìon|ainm=|sloinneadh=|ùghdar_eile=|ùghdaran_eile=|ceann-là=|tiotal=Margaret Stewart - Togaidh Mi Mo Sheolta|url=http://www.greentrax.com/music/product/Margaret-Stewart-Togaidh-Mi-Mo-Sheolta-Along-The-Road-Less-Travelled-CD|ceann-là_inntrigidh=2017-11-07|foillsichear=Greentrax Recordings|duilleagan=|cànan=}}&lt;/ref&gt;  

== Seinn agus Ceòl ==
Nuair a bha i òg, bha i dèidheil air seinn is bha òrain agus bàrdachd mun cuairt oirre sa choimhearsnachd agus am measg an teaghlach aice.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Bhiodh i tric a' gabhail pàirt anns na mòdan ionadail.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Tha i air a bhith seinn aig iomadh fèis-chiùil ainmeil leithid Fèis Eadar-Nàiseanta Dhùn Èideann, Celtic Connections, Celtic [https://web.archive.org/web/20250711160322/https://celtic-colours.com/artists/margaret-stewart/ Colours] ann an Ceap Breatainn, Piping Live, Sgoil Samhraidh Willie Clancy agus Fèis Ealain Earagail an Dùn nan Gall.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Tha i cuideachd air a bhith ag obair mar neach-teagaisg seinn agus na h-òraidiche aig leithid ''[[Ceòlas]]'' an Uibhist a Deas, Fèis Willie Clancy an Èirinn agus aig [[Sabhal Mòr Ostaig]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; far am bi i cuideachd a stiùireadh cùrsaichean goirid air cultar dùthchasach, eachdraidh agus òrain Ghàidhlig. Bha i bho àm gu àm a' teagasg ann an Sgoil Ciùil a' Phluic agus ann an [[Conservatoire Rìoghail na h-Alba]].  Ann an 2012, b' i Ceòladair na Colaiste a bh' innte aig Sabhal Mòr Ostaig.&lt;ref&gt;{{Iomradh iris|ainm=|sloinneadh=Sabhal Mòr Ostaig|ùghdar_eile=|ùghdaran_eile=|ceann-là=2012-06-05|tiotal=Luchd-ealain air Mhuinntireas aig Sabhal Mòr Ostaig|iris=Cuairt-litir|leabhar=Earrach 2012|àireamh=|duilleagan=11|foillsichear=|ionad=|ceann-là_inntrigidh=|url=https://issuu.com/bhatarsaigh/docs/newsletter-errach-12-online/11}}&lt;/ref&gt; 

=== Duaisean ===
Choisinn i am Bonn Òir aig a' [[Am Mòd Nàiseanta Rìoghail|Mhòd Nàiseanta]] ann an 1993 anns an [[An t-Àrd Ruigh|Àrd Ruighe]].&lt;ref&gt;[http://digital.nls.uk/126153722 Dealbh: James Gunn and Margaret Stewart, Mòd Gold Medallists], 1993 ann an ''Aithris'', Àir. 8, Samhradh 1993, d.11 (Steòrnabhagh: An Comunn Gàidhealach)&lt;/ref&gt; 

Chaidh duais 'Seinneadair Gàidhlig na Bliadhna' a bhuilealchadh orra ann an 2008.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Clàran ===
* Fhuair Mi Pòg (le Ailean Dòmhnallach) (1998) - [https://web.archive.org/web/20160323112708/http://www.greentrax.com/music/product/Allan-MacDonald-Margaret-Stewart-Fhuair-Mi-Pog-CD CDTRAX132] 
* Colla Mo Rùn (le Ailean Dòmhnallach) (2001) - [https://web.archive.org/web/20160323120525/http://www.greentrax.com/music/product/Allan-MacDonald-Margaret-Stewart-Colla-Mo-Run-CD CDTRAX217]
* Togaidh Mi Mo Sheòlta (2008) - [https://web.archive.org/web/20170218221504/http://www.greentrax.com/music/product/Margaret-Stewart-Togaidh-Mi-Mo-Sheolta-Along-The-Road-Less-Travelled-CD CDTRAX311]

=== Na h-Aoigh air Clàran eile ===
Tha Maighread a' seinn cuideachd air iomadh clàr eile na h-aoigh agus air co-chruinneachaidhean. 
* Gaelic Women (Ar Cànan ‘s Ar Ceòl) (1999) - [https://web.archive.org/web/20170816082135/http://www.greentrax.com/music/product/Various-Artists-Gaelic-Women-Ar-Canan-s-Ar-Ceol-CD CDTRAX172]
** ''An t-Slige Chreachain''
* Òrain Nan Gàidheal - The Song Of The Gael - [https://web.archive.org/web/20170107112015/http://www.greentrax.com/music/product/Orain-Nan-Gaidheal-The-Song-Of-The-Gael-CD CDTRAX5008]
* The Best Of Scottish Music Vol 2 (Greentrax 15th Anniversary) (2001) - [https://web.archive.org/web/20170115091831/http://www.greentrax.com/music/product/Various-Artists-The-Best-Of-Scottish-Music-vol-2-Greentrax-15th-Anniversary CDTRAX215]
** ''O Mhàiri 'S Tu Mo Mhàiri''
* The Music And Song Of The Great Tapestry Of Scotland (2012) - [https://web.archive.org/web/20180315070645/https://www.greentrax.com/music/product/various-artists-the-music-and-song-of-the-great-tapestry-of-scotland-cd CDTRAX372D]
** Clann Dòmhnaill An Cogadh Rìgh Teàrlach
* The Scottish Diaspora: The Music &amp; The Song (2014) - [https://web.archive.org/web/20170816081923/http://www.greentrax.com/music/product/the-scottish-diaspora-the-music-and-song CDTRAX380]
** ''Tha Mi Sgith 'n Fhogar Seo'' 
** ''Oran a Mhetaghama''
** ''Cuma do na Fearaibh''
** ''Ged Tha Mi Gun Chrodh Gun Aighean''

=== TBh ===

==== Innsean an Iar (2013) ====
Òrain air a sheinn le Maighread airson an t-sreath TBh aig a' BhBC ''Innsean an Iar''
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/p01b0gc5 A’ Bhean Eudach]
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/p019wtry Am Maraiche 's a Leannan] le [[Màiri NicEalair]]   
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/p01cnmb0 Òran na Bèiste-Duibhe]
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/p01bwhmk Iorram Suirghe] 
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/p01b80fq Uiseag bheag dhearg]

== Iomraidhean ==
&lt;references /&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
* Làrach-lìn oifigeil: [http://www.margaretstewart.com/ margaretstewart.com] 
* {{ iomradh lìon | url = https://www.tobarandualchais.co.uk/person/1075?l=gd | tiotal = Stewart-Harding, Margaret, 1956- | foillsichear = [[Tobar an Dualchais]] | ceann-là_inntrigidh = 2023-08-11 }}
* [https://www.bbc.co.uk/music/artists/70de38f2-ae09-455e-bcd1-0dfd110075d4 Duilleag aig a' BhBC] le grunn òrain

{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Seinneadairean Gàidhlig]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Leòdhasaich]]
[[Roinn-seòrsa:Ceòladairean an t-Sabhail]]</text>
      <sha1>91y486xhnkucx7jqprrhbfai8zpatwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fuente de Cantos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39587</id>
    <revision>
      <id>584208</id>
      <parentid>583955</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2843" sha1="34jazx13x1ns3ux5yjg81x3ni1boqtg" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = Fuente de Cantos
 | BRATACH = 
 | LÙIREACH =
 | LÙIREACH_LEUD = 60
 | DEALBH = Fuento_de_Cantos_Parish_Church_22_09_12.JPG
 | MAPA = 
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Spain.svg|22px]] [[An Spàinn]]
 | CEÀRN = [[Faidhle:Provincia de Badajoz - Bandera.svg|22px]] [[Badajoz (provincia)|Badajoz]]
 | SGÌRE = [[Faidhle:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|22px]] [[Extremadura]]
 | LEUD = 38° 14' 48' Tuath
 | ASTAIR = 06° 18' 33' Ear
 | FARSAINGEACHD = 251.8
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 4687
 | BLIADHNA = 2020
 | FÒN = + 34 924
 | DUILLEAG = [https://www.fuentedecantos.eu/ Duilleag Oifigeil]
 }}

'S e [[baile]] beag faisg air [[Zafra]], air an àirde an iar [[An Spàinn|na Spàinne]], suidhichte aig 582m os cionn ìre na [[Muir|mara]], ri taobh [[Abhainn|na h-Aibhne]] ''Taconal'', 's a th' ann am '''Fuente de Cantos''' ([[Estremeñu]]: ''Huenti de Cantus'', [[Gàidhlig]]: ''Tobar nan Òran''). 'S ann  ann an roinn [[Badajoz (provincia)|Badajoz]], ann an [[Extremadura]] a tha e. Tha 4,687 daoine a’ fuireach anns a' bhaile.&lt;ref&gt;[http://www.ine.es/ Cunntas-sluaigh na Spàinne]&lt;/ref&gt;

==Eachdraidh==
Thug feachdan [[Napoléon Bonaparte]] ruaig air [[saighdear|saighdearan]] na Spàinne air [[15 an t-Sultain]] [[1810]], aig ''Blàr Fuente de Campos''. Chaill mu 600 duine am beatha, a' mhòr-chuid dhuibh Spàinntich.&lt;ref&gt;Dictionnaire historique des batailles, sièges et combats de terre et mer qui ont eu lieu pendant la Révolution française, t. 2, [[Paris]], Ménard et Desenne, [[1818]]&lt;/ref&gt; Ann an [[1934]] bha am baile fo stiùir phròbhaist [[Sòisealas|shòisealach]] air an robh ''Modesto José Lorenzana'',&lt;ref&gt;The Spanish Holocaust, Paul Preston, Harper Press, [[2012]], ISBN|978 0 00 255634 7&lt;/ref&gt; a rinn tòrr airson a' bhaile a leasachadh. B' e esan thug piseach air solarachadh [[uisge]] dhan na daoine, agus chleachd e ionmhas a' bhaile airson [[biadh]] a thoirt dhan na daoine bochd acrach gortach, leis cho cruaidh 's a bha cion-consaidh aig an àm. Nuair a thoisich [[Cogadh Sìobhalta na Spàinne]], chaidh a chur an greim leis na [[Faisisteachas|Faisistich]], a dh'fhagadh air gun do ghabh e ri mì-ghnàthachadh [[airgead|airgid]] poblaich agus chuir iad gu bàs e.

==Daoine Ainmeil==
*[[Francisco de Zurbarán]] ([[1598]] - [[1664]]), [[Peantair]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210713083951/http://turismo.badajoz.es/es/recursoturistico/museo_fco_zurbaran Badajoz Turismo]&lt;/ref&gt;

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean A-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20210715024006/http://www.juntaex.es/web/ Riaghaltas na Roinne]
* [https://web.archive.org/web/20210709181150/https://www.dip-badajoz.es/ Riaghaltas na Coimhearsnachd]

[[Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:An Spàinn]]
[[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]]</text>
      <sha1>34jazx13x1ns3ux5yjg81x3ni1boqtg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cuacos de Yuste</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39606</id>
    <revision>
      <id>584197</id>
      <parentid>579794</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T22:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3210" sha1="9zgx1wxetvdh80espkxf3e0ms15vtfj" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = Cuacos de Yuste
 | LÙIREACH = Escudo_de_Cuacos_de_Yuste_(Cáceres).svg
 | LÙIREACH_LEUD = 60
 | DEALBH = Cuacos_de_Yuste-plaza_mayor-(DavidDaguerro).JPG
 | MAPA = Cuacos_de_Yuste.png
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Spain.svg|22px]] [[An Spàinn]]
 | CEÀRN = [[Faidhle:Flag_of_the_province_of_Cáceres.svg|22px]] [[Cáceres (provincia)|Cáceres]]
 | SGÌRE = [[Faidhle:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|22px]] [[Extremadura]]
 | LEUD = 40° 06' 30 Tuath
 | ASTAIR = 05° 43' 22 Ear
 | FARSAINGEACHD = 52.6
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 851
 | BLIADHNA = 2020
 | FÒN = + 00 927
 | DUILLEAG = http://www.cuacosdeyuste.es/
}}

'S e [[baile]] beag faisg air [[Plasencia]], air an àirde an iar [[An Spàinn|na Spàinne]], suidhichte aig 519m os cionn ìre na [[Muir|mara]], 's a th' ann an '''Cuacos de Yuste''' (seann [[ainm]]: ''San Yuste''). Tha am baile rim faotainn ri taobh [[Abhainn|na h-Aibhne]] ''Cuacos''. 'S ann  ann an roinn [[Cáceres (provincia)|Cáceres]], ann an [[Extremadura]] a tha e. Chan eil ach 851 daoine a’ fuireach anns a' bhaile an latha an-diugh.&lt;ref&gt;[http://www.ine.es/ Cunntas-sluaigh na Spàinne]&lt;/ref&gt; 'S ann crochte 's air [[turasachd]] agus [[àiteachas]] 's a tha [[eaconomaidh]] a' bhaile, gu seachd-àraidh [[fìogais|fìogaisean]], [[piobar-tiolaidh|piobaran-tiolaidh]], [[siris|sirisean]], [[tombaca]] agus [[sùbh-lìn|sùbhan-lìn]].

== Eachdraidh ==
'S ann ainmeil san Spàinn 's a tha Cuacos de Yuste, leis gun do chaochail [[Teàrlach V, Iompaire Naomh Ròmanach]] le [[mailèiria]] agus [[guta]] san [[abaid]] an seo ann an [[1558]].&lt;ref&gt;[https://www.viajarporextremadura.com/monasterio-de-yuste-la-ultima-morada-del-emperador-carlos-v-32.htm Viajar por Extremadura]&lt;/ref&gt; Chaidh an abais a stèidheachadh ann an [[1408]]. Tha gach uile Gearmailteach a chaochail fo armachd san Spàinn sa [[An Cogadh Mòr|Chogadh Mhòr]] agus [[An Dàrna Cogadh]] - 180 dhuibh air fad - air adhlacadh ann an [[Cladh (creideamh)|cladh]] sònraichte ann an Cuacos de Yuste.&lt;ref&gt;[https://directe.larepublica.cat/noticia/718687/el-desconegut-cementiri-extremeny-on-hi-ha-enterrats-154-soldats-nazis La República]&lt;/ref&gt; Chaidh an cladh dhealbhadh ann an [[1979]].

== Àireamh-sluaigh ==
Mar iomadh sgìre dhùthaich a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann an Cuacos de Yuste. Bha 1,440 duine a' fuireach an ron [[Cogadh Sìobhalta na Spàinne|Chogadh Sìobhalta]].&lt;ref&gt;[https://www.ine.es INE]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; width=440
|- align=center class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
|align=left | '''Bliadhna''' || '''1981''' || '''1991''' || '''2001''' || '''2011''' || '''2017'''
|- align=center
|align=left|'''Muinntir'''|| 1034 || 975 || 949 || 897 || 851
|}

==Daoine Ainmeil==
*Delfín Hernández Hernández ([[1932]]): [[lighiche]].

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean A-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20210725004224/https://www.dip-caceres.es/ Riaghaltas na Roinne]
* [https://web.archive.org/web/20210715024006/http://www.juntaex.es/web/ Riaghaltas na Coimhearsnachd]

[[Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:An Spàinn]]
[[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]]</text>
      <sha1>9zgx1wxetvdh80espkxf3e0ms15vtfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trujillo (An Spàinn)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39607</id>
    <revision>
      <id>584236</id>
      <parentid>579800</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3817" sha1="jnacr5w5pxdq7f0f70mlxw33rq4abn2" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = Trujillo
 | LÙIREACH = Escudo_de_Trujillo_(Cáceres).svg
 | LÙIREACH_LEUD = 60
 | DEALBH =
 | MAPA = Partidos_Judiciales_de_C%C3%A1ceres_(con_municipios).svg
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Spain.svg|22px]] [[An Spàinn]]
 | CEÀRN = [[Faidhle:Flag_of_the_province_of_Cáceres.svg|22px]] [[Cáceres (provincia)|Cáceres]]
 | SGÌRE = [[Faidhle:Flag of Extremadura, Spain (with coat of arms).svg|22px]] [[Extremadura]]
 | LEUD = 39° 27' 55 Tuath
 | ASTAIR = 05° 52' 44 Ear
 | FARSAINGEACHD = 649.53
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 8912 
 | BLIADHNA = 2020
 | FÒN = + 00 927
 | DUILLEAG = http://www.trujillo.es/
}}

'S e [[baile]] meadhanach faisg air [[Cáceres]], air an àirde an iar [[An Spàinn|na Spàinne]], suidhichte aig 564m os cionn ìre na [[Muir|mara]], 's a th' ann an '''Trujillo'''. Tha am baile rim faotainn ri taobh Loch-tasgaidh ''San Lázaro''. 'S ann  ann an roinn [[Cáceres (provincia)|Cáceres]], ann an [[Extremadura]] a tha e. Tha 8,912 duine a’ fuireach anns a' bhaile an latha an-diugh.&lt;ref&gt;[http://www.ine.es/ Cunntas-sluaigh na Spàinne]&lt;/ref&gt; 'S ann crochte 's air [[turasachd]] agus [[àiteachas]] 's a tha [[eaconomaidh]] a' bhaile.

==Freumhan an Ainm==
'S ann à ''Turaca'', baile a bh'ann an seo ro àm nan [[Impireachd na Ròimhe|Ròmanach]] 's a th'ann ''Trujillo''.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210718205703/http://www.laopinionweb.com/breves-apuntes-sobre-ermitas-trujillanas/apuntes-sobre-ermitas-trujillanas/jose-antonio-ramos/carta-a-un-viajer-que-visita-trujillo La Opinión]&lt;/ref&gt; Dh' èabhlaidich an t-ainm fad nan [[Linn|linntean]] bho ''Turaca'' → ''Turgalium'' → ''Torgiela'' → ''Troxiello'' → ''Trugillo '' → ''Trujillo''. Thug na Arabaich buaidl làidir air èabhlaideadh an ainm.

== Eachdraidh ==
'S ann ainmeil san Spàinn 's a tha Trujillo, mar bhaile nan ceannsaichean, agus b' e iad seo a chaith an cuid [[airgead|airgid]] air a' bhaile. Bha e na phàirt Impireachd nan Almohadach fad linntean.

== Àireamh-sluaigh ==
Mar iomadh sgìre dhùthaich a-staigh san tìr anns an Spàinn, tha dì-dhaoineachadh na thriobaid ann an Trujillo. Bha 14,587 duine a' fuireach ann ann an [[1950]].

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;440&quot;
|- align=&quot;center&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
|align=left | '''Bliadhna''' || '''1857'''|| '''1900''' || '''1950''' || '''2000''' || '''2017'''
|- align=&quot;center&quot;
|align=left|'''Muinntir''' || 7.858 || 12.512 || 14.587 || 8.713 || 9.274&lt;ref&gt;[https://www.foro-ciudad.com/caceres/trujillo/habitantes.html Trujillo – Àireamh-sluaigh]&lt;/ref&gt;
|}

==Daoine Ainmeil==
*[[Francisco Pizarro]] ([[1478]] - [[1541]]): [[Ceannsaichean|Ceannsaiche]] [[Coloimbia|Choilombia]], [[Panama|Phanama]] agus [[Pearu|Phearu]].
*[[Gaspar de Rodas]] ([[1518]] - [[1607]]): Ceannsaiche [[Coloimbia|Choloimbia]].

==Bailtean Co-cheangailte==
* [[Faidhle:Flag of Spain.svg|22px]] [[Almagro]]
* [[Faidhle:Flag of Spain.svg|22px]] [[Arzúa]]
* [[Faidhle:Flag of Portugal.svg|22px]] [[Batalha]]
* [[Faidhle:Flag of Italy.svg|22px]] [[Castegnato]]
* [[Faidhle:Flag of the Basque Country.svg|22px]] [[Ordizia]]
* [[Faidhle:Flag of Peru.svg|22px]] [[Piura]]
* [[Faidhle:Flag of Colombia.svg|22px]] [[Santa Fe de Antioquia ]]
* [[Trujillo (Honduras)|Trujillo]] ([[Honduras]])
* [[Faidhle:Flag of Peru.svg|22px]] [[Trujillo (Pearu)|Trujillo]] ([[Pearu]])
* [[Faidhle:Flag of Venezuela.svg|22px]] [[Trujillo (A' Bheiniseala)|Trujillo]] ([[A' Bheiniseala]])

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean A-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20210725004224/https://www.dip-caceres.es/ Riaghaltas na Roinne]
* [https://web.archive.org/web/20210715024006/http://www.juntaex.es/web/ Riaghaltas na Coimhearsnachd]

[[Roinn-seòrsa:Bailtean na Spàinne]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:An Spàinn]]
[[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]]</text>
      <sha1>jnacr5w5pxdq7f0f70mlxw33rq4abn2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sumska Oblast</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40081</id>
    <revision>
      <id>584235</id>
      <parentid>580740</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3355" sha1="543ewj2nfj8wj1xxdrcun1ymlgkt3uo" xml:space="preserve">{{Template:Oblast na h-Ucràine
  | AINM = Sumska Oblast&lt;br&gt;Сумська о́бласть&lt;/br&gt;
  | BRATACH = Flag_of_Sumy_Oblast.svg
  | LÙIREACH = Coat_of_Arms_of_Sumy_Oblast.svg
  | LÙIREACH_LEUD = 75
  | MAPA = Sumy_in_Ukraine.svg
  | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[An Ucràin]]
  | PRÌOMH-BHAILE = [[Faidhle:Flag_of_Sumy.gif|22px]] [[Sumy (Sumska Oblast)|Sumy]]
  | LEUD = 
  | ASTAIR = 
  | FARSAINGEACHD = 23834
  | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 1053402
  | BLIADHNA = [[2021]]
  | FÒN = + 380 54
  | DUILLEAG = [https://sorada.gov.ua/ Duilleag Oifigeil]
 }}

'S e tè dhe na 24 [[Oblasti na h-Ucràine|roinnean]] anns an [[An Ucràin]] a th'ann an '''Sumska Oblast''' ([[Ucràinis]]: ''Сумська о́бласть'', [[ainm]] neo-fhoirmeil: ''Sumshchyna''). 'S e [[Sumy (Sumska Oblast)|Sumy]] fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220324204108/http://www.ukrexport.gov.ua/eng/about_ukraine/admin/?country=ukr Ukrexport]&lt;/ref&gt; Tha i suidhichte air an àirde an ear-thuath na [[Dùthaich|dùthcha]], faisg air na crìochan leis [[An Ruis]]. 

==Eachdraidh==
Bhuinneadh leth chuid na roinne gu Slobozhanshchyna anns na [[17mh Linn]] agus [[18mh Linn]], air crìochan a deas Iompaireachd na Ruise. Chaidh Sumska Oblast a chruthachadh ann an [[1939]] le pìosan bho [[Kharkivska Oblast]], [[Chernihivska Oblast]] agus [[Poltavska Oblast]]. Bhòt 92.61% nan daoine an seo airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an [[1991]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220414065531/https://soviethistory.msu.edu/1991-2/the-end-of-the-soviet-union/the-end-of-the-soviet-union-texts/ukrainian-independence-declaration/ Soviet History]&lt;/ref&gt;

==Daoine Ainmeil==
*[[Mykola Hrunskiy]] ([[1872]] - [[1951]]): [[Cànanaiche]].
*[[Karl Burman]] ([[1882]] - [[1965]]): [[Ailtire]].
*[[Mykola Khvylovy]] ([[1893]] - [[1933]]): [[Sgrìobhadair]].&lt;ref&gt;[https://uinp.gov.ua/informaciyni-materialy/zhurnalistam/do-rokovyn-rozstriliv-ukrayinskoyi-inteligenciyi-v-urochyshchi-sandarmoh УІНП]&lt;/ref&gt;
*[[Thomas de Hartmann]] ([[1885]] - [[1956]]): [[Ceòl-sgrìobhaiche]].&lt;ref&gt;[https://www.imdb.com/name/nm0208830/ IMDB]&lt;/ref&gt;
*[[Katerina Peshkova]] ([[1887]] - [[1965]]): [[Neach-iomairt]] chòraichean daonna.
*[[Fedir Drobitko]] ([[1904]] - [[1949]]): [[Neach-ciùil]].&lt;ref&gt;Мошик М. Г., Жеплинський Б. М., Горнаткевич А. Д. Кобзарі та бандуристи Сумщини: Довідник. — [[Sumy (Sumska Oblast)|Суми]]: Козацький вал, [[1999]]. — 79 с. ISBN 966-589-065-4&lt;/ref&gt;
*[[Yuri Horobets]] ([[1947]] - [[2021]]): [[Fiosaigiche]].
*[[Viktor Yushchenko]] ([[1954]]): [[Neach-poileataigs]].
*[[Dmytro Evdokymov]] ([[1988]] - [[2022]]): [[Eachdraiche]] agus ailtire.

==Bailtean ann an Sumska Oblast==
* [[Faidhle:Flag_of_Romny_Raion.svg|22px]] [[Khoruzhivka (Sumska Oblast)|Khoruzhivka]]
* [[Faidhle:Flag_of_Konotop.svg|22px]] [[Konotop (Sumska Oblast)|Konotop]]
* [[Faidhle:Flag_of_Sumy.gif|22px]] [[Sumy (Sumska Oblast)|Sumy]]
* [[Faidhle:Trostyanec1_h.gif|18px]] [[Trostianets]]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean A-mach ==
[https://web.archive.org/web/20191018032433/http://www.infoukes.com/ukremb/slideshow/sumy-desc.htm Mapaichean]

[[Roinn-seòrsa:An Ucràin]]
[[Roinn-seòrsa:Sumska Oblast]]</text>
      <sha1>543ewj2nfj8wj1xxdrcun1ymlgkt3uo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zhytomyrska Oblast</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40082</id>
    <revision>
      <id>584239</id>
      <parentid>580749</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T02:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2875" sha1="prd1c7rrc6v8lp2zjb51v20ol11snhb" xml:space="preserve">{{Template:Oblast na h-Ucràine
  | AINM = Zhytomyrska Oblast&lt;br&gt;Жито́мирська о́бласть&lt;/br&gt;
  | BRATACH = Flag_of_Zhytomyr_Oblast.svg
  | LÙIREACH = Coat_of_Arms_of_Zhytomyr_Oblast.svg
  | LÙIREACH_LEUD = 75
  | MAPA = Zhytomyr_in_Ukraine.svg
  | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[An Ucràin]]
  | PRÌOMH-BHAILE = [[Faidhle:Flag_of_Sumy.gif|22px]] [[Zhytomyr]]
  | LEUD = 
  | ASTAIR = 
  | FARSAINGEACHD = 29832 
  | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 1195495
  | BLIADHNA = [[2021]]
  | FÒN = + 380 41
  | DUILLEAG = [http://www.zhitomir-region.gov.ua/ Duilleag Oifigeil]
 }}

'S e tè dhe na 24 [[Oblasti na h-Ucràine|roinnean]] anns an [[An Ucràin]] a th'ann an '''Zhytomyrska Oblast''' ([[Ucràinis]]: ''Жито́мирська о́бласть'', [[ainm]] neo-fhoirmeil: ''Zhytomyrshchyna''). 'S e [[Zhytomyr]] fhèin's a th' ann prìomh-bhaile na roinne.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220324204108/http://www.ukrexport.gov.ua/eng/about_ukraine/admin/?country=ukr Ukrexport]&lt;/ref&gt; Tha i suidhichte ann an ceann a tuath na [[Dùthaich|dùthcha]], faisg air na crìochan leis [[A' Bhealaruis]]. 

==Eachdraidh==
Chaidh Zhytomyrska Oblast a chruthachadh ann an [[1937]] le pìosan bho [[Kyivska Oblast]] agus [[Vinnytska Oblast]]. Bhòt 95.06% nan daoine an seo airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an [[1991]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220414065531/https://soviethistory.msu.edu/1991-2/the-end-of-the-soviet-union/the-end-of-the-soviet-union-texts/ukrainian-independence-declaration/ Soviet History]&lt;/ref&gt;

==Daoine Ainmeil==
*[[Jarosław Dąbrowski]] ([[1836]] - [[1871]]): [[Rèabhlaideach]] [[Sòisealachd|sòisealach]]&lt;ref&gt;Rozaiowski W, Żywot jenerała Jarosława Dąbrowskiego. [[Lviv]], [[1878]]&lt;/ref&gt;
*[[Lesya Ukrainka]] (1836 - [[1871]]): [[Bàrd]].&lt;ref&gt;Horst Röhling: Lesja Ukrajinka und ihre Übersetzungen aus slavischen Literaturen, Zeitschrift für Slavische Philologie 36, Nr. 1 ([[1971]]).&lt;/ref&gt;
*[[Joseph Conrad]] ([[1857]] - [[1924]]): [[Sgrìobhadair]].
*[[Hayim Nahman Bialik]] ([[1873]] - [[1834]]): [[Bàrd]].
*[[Peter Krasnow]] ([[1886]] - [[1979]]): [[Peantair]].
*[[Raquel Liberman]] ([[1900]] - [[1935]]): [[Neach-iomairt]].
*[[Vasily Grossman]] ([[1905]] - [[1964]]): Sgrìobhadair agus [[neach-aithris]].
*[[Volodymyr Veksler]] ([[1907]] - [[1866]]): [[Fiosaigiche]]
*[[Valerii Zaluzhnyi]] ([[1973]]): [[Saighdear]].

==Bailtean ann an Zhytomyrska Oblast==
*[[Faidhle:Flag_of_Berdychiv.png|22px]] [[Berdychiv]]
*[[Faidhle:Nov_volinskiy_prapor.png|22px]] [[Novohrad-Volynskyi]]
*[[Faidhle:Flag_of_Zhytomyr.svg|22px]] [[Zhytomyr]]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean A-mach ==
[https://web.archive.org/web/20191018032433/http://www.infoukes.com/ukremb/slideshow/sumy-desc.htm Mapaichean]

[[Roinn-seòrsa:An Ucràin]]
[[Roinn-seòrsa:Zhytomyrska Oblast]]</text>
      <sha1>prd1c7rrc6v8lp2zjb51v20ol11snhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Donetska Oblast</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40090</id>
    <revision>
      <id>584200</id>
      <parentid>583220</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T23:00:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4192" sha1="h80h8j6cvld8hd8loccttunxwvtqiw2" xml:space="preserve">{{Template:Oblast na h-Ucràine
  | AINM = Donetska Oblast&lt;br&gt;Донецька область&lt;/br&gt;
  | BRATACH = Flag_of_Donetsk_Oblast.svg
  | LÙIREACH = Coat_of_Arms_of_Donetsk_Oblast_1999.svg
  | LÙIREACH_LEUD = 83
  | MAPA = Donetsk_in_Ukraine_(claims_hatched).svg
  | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[An Ucràin]]
  | PRÌOMH-BHAILE = [[Faidhle:Flag_of_Donetsk.svg|22px]] [[Donetsk (Donetska Oblast)|Donetsk]] (de jure)&lt;/br&gt;[[Faidhle:Kramatorsk_prapor.png|22px]] [[Kramatorsk (Donetska Oblast)|Kramatorsk]] (de facto)
  | LEUD = 
  | ASTAIR = 
  | FARSAINGEACHD = 26517
  | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 4100280
  | BLIADHNA = [[2021]]
  | FÒN = + 380 62
  | DUILLEAG = [https://dn.gov.ua/ Duilleag Oifigeil]
 }}

'S e tè dhe na 24 [[Oblasti na h-Ucràine|roinnean]] anns an [[An Ucràin]] a th'ann an '''Donetska Oblast''' ([[Ucràinis]]: ''Донецька область'', [[ainm]] neo-fhoirmeil: ''Donechchyna''). 'S e [[Donetsk (Donetska Oblast)|Donetsk]] fhèin 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne ''de jure'', ach 's [[Kramatorsk (Donetska Oblast)|Kramatorsk]] a tha a' dèanamh a' ghnothaich fhad 's a tha an [[cogadh]] ann.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220324204108/http://www.ukrexport.gov.ua/eng/about_ukraine/admin/?country=ukr Ukrexport]&lt;/ref&gt; Tha i suidhichte air an àirde an ear-dheas na [[Dùthaich|dùthcha]], faisg air na crìochan leis [[An Ruis]]. Le 4,100,280 neach-còmhnaidh, 's ann aicese 's a tha an àireamh-sluaigh as motha na oblast no oblast sam bith eile san Ucràin.

==Eachdraidh==
Bhuinneadh talamh ann an ceann a tuath na h-oblast gu Slobozhanshchyna anns na [[17mh Linn]] agus [[18mh Linn]], air crìochan a deas Iompaireachd na Ruise. Chaidh Donetska Oblast fhèin a chruthachadh ann an [[1932]] le pìosan bho [[Kharkivska Oblast]], [[Dnipropetrovska Oblast]] agus [[Kharkiv]] fhèin. Chanadh ''Yuzivka Oblast'' ris fo na [[Nàsachd|Nàsaich]] eadar [[1941]] agus [[1943]] agus an uair sin ''Stalino Oblast'' gu ruige [[1961]].&lt;ref&gt;[https://www.aljazeera.com/news/2022/2/21/donetsk-and-lugansk-heres-what-we-know-about-rebel-regions Aljazeera]&lt;/ref&gt; Rinn an [[Holodomor]] - Gort na h-Ucràine - droch sgrios air an [[sgìre]] seo agus chaochail 230,800 leis an acras.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20221105110527/https://gis.huri.harvard.edu/population-losses Harvard]&lt;/ref&gt; Bhòt 83.9% nan daoine ann an Donetska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an [[1991]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220414065531/https://soviethistory.msu.edu/1991-2/the-end-of-the-soviet-union/the-end-of-the-soviet-union-texts/ukrainian-independence-declaration/ Soviet History]&lt;/ref&gt;

==Daoine Ainmeil==
*[[Arkhip Kuindzhi]] ([[1841]] - [[1910]]): [[Peantair]].
*[[Sergei Prokofiev]] ([[1891]] - [[1953]]): [[Ceòl-sgrìobhaiche]].
*[[Andriy Zhdanov]] ([[1896]] - [[1948]]): [[Neach-poileataigs]].
*[[Emma Andijewska]] ([[1931]]): [[Bàrd]].
*[[Vasil Marsyuk]] ([[1938]]): Bàrd agus [[sgrìobhadair]].&lt;ref&gt;[https://vesti.dp.ua/vasil-marsyuk-chimalo-ukrayinskih-avtoriv-ne-mayut-zmogi-vijti-do-glyadacha/ вестi]&lt;/ref&gt;
*[[Natan Sharansky]] ([[1948]]): Neach-poileataigs.
*[[Viktor Yanukovych]] ([[1950]]): Neach-poileataigs.
*[[Viacheslav Voron]] ([[1967]]): [[Dannsair]].
*[[Neda Nezhdana]] ([[1971]]): Bàrd agus [[neach-aithris]].
*[[Natalia Veselnitskaya]] ([[1975]]): [[Neach-lagha]].
*[[Siouzana Melikián]] ([[1986]]): [[Cleasaiche]].

==Bailtean ann an Donetska Oblast==
*[[Faidhle:Flag_of_Donetsk.svg|22px]] [[Donetsk (Donetska Oblast)|Donetsk]]
*[[Faidhle:Flag_of_Horlivka.svg|22px]] [[Horlivka]]
*[[Faidhle:Kramatorsk_prapor.png|22px]] [[Kramatorsk (Donetska Oblast)|Kramatorsk]]
*[[Faidhle:Flag_of_Makiivka.svg|22px]] [[Makiivka]]
*[[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[Marinka (Donetska Oblast)|Marinka]]
*[[Faidhle:Flag of Mariupol.svg|22px]] [[Mariupol (Donetska Oblast)|Mariupol]]
* [[Sontsivka]]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean A-mach ==
[https://web.archive.org/web/20241126232457/https://www.dreamstime.com/royalty-free-stock-images-map-donetsk-oblast-major-cities-roads-image38998979 Mapaichean]

[[Roinn-seòrsa:An Ucràin]]
[[Roinn-seòrsa:Donetska Oblast]]</text>
      <sha1>h80h8j6cvld8hd8loccttunxwvtqiw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luhanska Oblast</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40122</id>
    <revision>
      <id>584216</id>
      <parentid>580723</parentid>
      <timestamp>2026-11-08T01:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3115" sha1="94fxaf8vf2uxz0d62v7mxhwcwmuyyk9" xml:space="preserve">{{Template:Oblast na h-Ucràine
  | AINM = Luhanska Oblast&lt;br&gt;Луганська область&lt;/br&gt;
  | BRATACH = Flag_of_Luhansk_Oblast.svg
  | LÙIREACH = Coat_of_Arms_Luhansk_Oblast.svg
  | LÙIREACH_LEUD = 85
  | MAPA = Luhansk_in_Ukraine_(claims_hatched).svg
  | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Ukraine.svg|22px]] [[An Ucràin]]
  | PRÌOMH-BHAILE = [[Faidhle:Flag_of_Luhansk.svg|22px]] [[Luhansk]] (de jure)&lt;/br&gt;[[Faidhle:Severodoneck_prapor.png|22px]] [[Sievierodonetsk]] (de facto)
  | LEUD = 
  | ASTAIR = 
  | FARSAINGEACHD = 26684
  | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 2121322
  | BLIADHNA = [[2021]]
  | FÒN = + 380 64
  | DUILLEAG = [http://loga.gov.ua/ Duilleag Oifigeil]
 }}

'S e tè dhe na 24 [[Oblasti na h-Ucràine|roinnean]] anns an [[An Ucràin]] a th'ann an '''Luhanska Oblast''' ([[Ucràinis]]: ''Луганська область'', [[ainm|ainmean]] neo-fhoirmeil: ''Luhanshchyna/Luhan''). 'S e [[Luhansk]] fhèin 's a th' ann prìomh-bhaile na roinne ''de jure'', ach 's e [[Sievierodonetsk]] a tha a' dèanamh a' ghnothaich fhad 's a tha an [[cogadh]] ann.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220324204108/http://www.ukrexport.gov.ua/eng/about_ukraine/admin/?country=ukr Ukrexport]&lt;/ref&gt; Tha i suidhichte air an àirde an ear-dheas na [[Dùthaich|dùthcha]], faisg air na crìochan leis [[An Ruis]]. Tha 2,121,322 duine a' fuireach ann.

==Eachdraidh==
Chaidh Luhanska Oblast a chruthachadh ann an [[1938]] nuair a chaidh [[Donetska Oblast]] a sgaradh ann an dà leth. Chanadh ''Voroshylovhradska Oblast'' ris gu ruige [[1958]], mar urram don [[neach-poileataigs]] [[Kliment Voroshilov]]. Bhòt 83.86% nan daoine ann an Luhanska Oblast airson neo-eisimeileachd na h-Ucràine san reifreann nàiseanta ann an [[1991]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220414065531/https://soviethistory.msu.edu/1991-2/the-end-of-the-soviet-union/the-end-of-the-soviet-union-texts/ukrainian-independence-declaration/ Soviet History]&lt;/ref&gt;

==Daoine Ainmeil==
*[[Vladimir Dal]] ([[1801]] - [[1872]]). [[Cànanaiche]] agus [[faclairiche]].
*[[Viktor Shevchenko]] ([[1908]] - [[1952]]): [[Ailtire]].
*[[Mikhail Matusovsky]] ([[1915]] - [[1990]]): [[Bàrd]].
*[[Oleg Timoshenko]] ([[1932]] - [[2010]]). [[Ceòl-sgrìobhaiche]] agus [[neach-ealain]].
*[[Valeriy Pavlovskiy]] ([[1939]]): [[Feallsanachd|Feallsanaiche]].
*[[Valeriy Puhach]] ([[1945]]). [[Fiosaigiche]].
*[[Ihor Berkut]] ([[1964]]): [[Neach-poileataigs]].
*[[Irina Antanasijević]] ([[1965]]): Cànanaiche agus [[eadar-theangair]].
*[[Yulia Malinovsky]] ([[1975]]) Neach-poileataigs.
*[[Snejana Onopka]] ([[1986]]): [[Modail]].

==Bailtean ann an Luhanska Oblast==
*[[Faidhle:Kreminna_prapor.png|22px]][[Kreminna]]
*[[Faidhle:Flag_of_Luhansk.svg|22px]] [[Luhansk]]
*[[Faidhle:Flag_of_Popasna.png|22px]] [[Popasna]]
*[[Faidhle:Severodoneck_prapor.png|22px]] [[Sievierodonetsk]]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean A-mach ==
[https://web.archive.org/web/20241126232457/https://www.dreamstime.com/royalty-free-stock-images-map-donetsk-oblast-major-cities-roads-image38998979 Mapaichean]

[[Roinn-seòrsa:An Ucràin]]
[[Roinn-seòrsa:Luhanska Oblast]]</text>
      <sha1>94fxaf8vf2uxz0d62v7mxhwcwmuyyk9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An Treas Fear</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41142</id>
    <revision>
      <id>584170</id>
      <parentid>578523</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T21:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3097" sha1="4tsg221kfw0qhedgnat496fq9x4l6d0" xml:space="preserve">

 
Tha '''''The Third Man''''' na fhilm noir Breatannach 1949 air a stiùireadh le Carol Reed, air a sgrìobhadh le Graham Greene, agus anns a bheil Joseph Cotten, Alida Valli, Orson Welles agus Trevor Howard . Suidhichte ann [[Vienna|an Vienna]] às deidh [[an Dàrna Cogadh]], tha am film stèidhichte air an sgrìobhadair Ameireaganach Holly Martins (Cotten), a ruigeas am baile-mòr gus gabhail ri obair còmhla ri a charaid Harry Lime (Welles), dìreach gus faighinn a-mach gu bheil e air bàsachadh. Bidh Martins a’ fuireach ann an Vienna gus sgrùdadh a dhèanamh air bàs Lime, a’ faighinn sàrachadh le leannan Lime Anna Schmidt (Valli).

Tha cleachdadh cinematography Gearmailteach dubh-is-geal fo bhuaidh neach-labhairt le Robert Krasker, le a sholais chruaidh agus ceàrnan Duitseach, na phrìomh fheart de ''The Third Man'' . Còmhla ri bhith a’ cleachdadh làraich tobhta ann an Vienna, tha an stoidhle a’ nochdadh sgìths agus sinicism aig toiseach a’ [[Cogadh Fuar|Chogaidh Fhuair]] .

Sgrìobh Greene nobhail mar làimhseachadh airson an glacadh-sgrìn. Thàinig sgrìobhadh tiotal an sgrìobhaiche-ciùil Anton Karas “ The Third Man Theme ” gu mullach nan clàran ciùil eadar-nàiseanta ann an 1950, a’ toirt cliù eadar-nàiseanta don chleasaiche nach robh eòlach roimhe. Tha ''The Third Man'' air a mheas mar aon de na filmichean as fheàrr a-riamh, air a chomharrachadh airson a chleasachd, an sgòr ciùil, agus an cinematography àile. 

Ann an 1999, bhòt Institiud Film Bhreatainn ''The Third Man'' am film Breatannach as motha a-riamh . Ann an 2011, bha cunntas-bheachd airson ''Time Out'' ga mheas mar an dàrna film Breatannach as fheàrr a-riamh. &lt;ref name=&quot;Time Out (2011)&quot;&gt;{{Iomradh naidheachd|url=http://www.timeout.com/london/feature/886/100-best-british-films-the-full-list}}&lt;/ref&gt;

== Iomraidhean ==
{{Reflist}}

== Ceanglaichean a-muigh ==
 {{Commonscat|The Third Man (1949 film)}}

* The Third Man at IMDb
* The Third Man at the BFI's Screenonline
* The Third Man at the TCM Movie Database
* The Third Man at the AFI Catalog of Feature Films
* The Third Man at Rotten Tomatoes
* The Third Man at Metacritic 
* [http://www.3mpc.net/englsamml.htm Third Man Private Collection (3mpc) Museum Dedicated to ''The Third Man'']
* [https://web.archive.org/web/20240302222628/http://www.thethirdman.net/ ''The Third Man'' tour]
* [https://web.archive.org/web/20171231211911/http://www.johnbrown.tv/harrylime/ &quot;The Lives of Harry Lime&quot; Radio Series]
* [https://web.archive.org/web/20191116184818/http://www.theory.physics.ubc.ca/thirdman/thirdman.html ''The Third Man'' locations]
* [https://archive.org/download/TheaterGuildontheAir/Tgoa_51-01-07_ep057-The_Third_Man.mp3 ''The Third Man''] on Theater Guild on the Air: 7 January 1951
* [https://archive.org/download/Lux16/Lux_51-04-09_The_Third_Man.mp3 ''The Third Man''] on Lux Radio Theater: 9 April 1951
* [https://www.criterion.com/current/posts/25-the-third-man ''The Third Man''], an essay by Michael Wilmington at the Criterion Collection
[[Roinn-seòrsa:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>4tsg221kfw0qhedgnat496fq9x4l6d0</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>