Blues

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gd">
  <siteinfo>
    <sitename>Uicipeid</sitename>
    <dbname>gdwiki</dbname>
    <base>https://gd.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%AComh-Dhuilleag</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Meadhan</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Sònraichte</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Deasbaireachd</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Cleachdaiche</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Deasbaireachd a' chleachdaiche</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Uicipeid</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">An deasbaireachd aig Uicipeid</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Faidhle</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Deasbaireachd an fhaidhle</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Deasbaireachd MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Teamplaid</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Deasbaireachd na teamplaid</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Cobhair</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Deasbaireachd na cobharach</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Roinn-seòrsa</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Deasbaireachd na roinn-seòrsa</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Mòideal</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Deasbaireachd mòideil</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Blues</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1845</id>
    <revision>
      <id>584277</id>
      <parentid>581120</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CreagNamBathais</username>
        <id>11992</id>
      </contributor>
      <comment>ceangal briste a chur às</comment>
      <origin>584277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="7nfy44ekby7nejihmsbrx8bunb6up3q" xml:space="preserve">[[File:Taj Mahal Trio MQ2007-a.jpg|thumb|350px|Taj Mahal Blues Trio]]
[[Faidhle:W. C. Handy - The &quot;St. Louis Blues&quot; - First page.jpg|thumb|right|250px|&quot;St. Louis Blues&quot; (1914)]]
Tha '''Na Guirm''' no '''The Blues''' nan stoidhle [[ceòl|ciùil]] a bhuineas ri Ceann a Deas nan [[Stàitean Aonaichte]].

Seall fodha airson pàtran chòrd àbhaisteach aig na Guirm.

A7 A7 A7 A7

E7 E7 A7 E7

B7 B7 E7 A7

== Cluicheadairean nan Gorm ==
* [[Ella Fitzgerald]]
* [[Art Hodes]]
* [[Son House]]
* [[John Lee Hooker]]
* [[Muddy Waters]]
* [[Robert Johnson]]
* [[B.B. King]]
* [[Howlin' Wolf]]
* [[Jimmy Page]]
* [[Eric Clapton]]
* [[Bill Wyman]]
* [[Natalie Papazoglu]]
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Modhan-ciùil]]
[[Roinn-seòrsa:Ceòl]]</text>
      <sha1>7nfy44ekby7nejihmsbrx8bunb6up3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Func</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2205</id>
    <revision>
      <id>584278</id>
      <parentid>581074</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CreagNamBathais</username>
        <id>11992</id>
      </contributor>
      <comment>ceangal briste a chur às</comment>
      <origin>584278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="911" sha1="09d8whdd5cwrsyv7c3woclofpaeekkh" xml:space="preserve">'S e stoidhle-[[ceòl|ciùil]] a tha ann am '''Func'''. Thàinig e à [[R'n'B]] aig toiseach nan [[1960an|60an]], gu h-àraidh le [[James Brown]] agus [[Sly Stone]]. Anns na 70an, thoisich [[George Clinton]] ag atharrachadh func gu mòr le [[Pàrlamaid]] agus [[Funkadelic]], a' toirt a-steach stoidhle ùr, air a thug e [[P-Func]]. Ach bha iomadach chòmhlan ann a' cur a-mach fonn air fhonn, bho [[Curtis Mayfield]] gu [[Na Commodores]] agus [[Earth, Wind and Fire]].

Dh'fhulaing func gu mòr le [[disco]] ach anns na 80an, thog [[Prince]] a cheann, a' toirt spionnadh gu func. Chaidh func ath-bhreith ann an dòigh le [[rap]], nuair a thoisich na DJs a' goid samplaichean bho sheann chlàran func, tha [[Dr. Dre]] na dheagh eisimpleir de [[rappair]] a rinn seo gu soirbheachail.

==Daoine==
* James Brown
*[[Natalie Papazoglu]]

{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Modhan-ciùil]]
[[Roinn-seòrsa:Ceòl]]</text>
      <sha1>09d8whdd5cwrsyv7c3woclofpaeekkh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Poblachd na Cròthaise</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9902</id>
    <revision>
      <id>584269</id>
      <parentid>582144</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2924" sha1="o4qt97nkthy97vvm4l97th5lz9map2k" xml:space="preserve">{{Databox}}
Is e dùthaich ann an ear-dheas [[an Roinn-Eòrpa|na h-Eòrpa]] a tha ann am '''Poblachd na Cròthaise'''.&lt;ref name=&quot;AFB&quot;&gt;[http://www.faclair.info/ Am Faclair Beag]&lt;/ref&gt; Nochd e cuideachd fo na h-ainmean '''a' Chròthais'''&lt;ref name=&quot;AFB&quot;/&gt;, '''Croàisia'''&lt;ref&gt;[http://www.smo.uhi.ac.uk/gaidhlig/faclair/cuspair/duthchannan/ Dùthchannan aig SMO]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AFB&quot;/&gt; neo '''Croatia'''.&lt;ref&gt;Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.storlann.co.uk/goireasan/atlas-na-sgoile.html ''Atlas Sgoile Oxford''] le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)&lt;/ref&gt;
Tha crìochan aice san tuath leis [[an Ungair]] agus le [[Sloibhìnia]], san ear le [[Seirbia]],
san deas le [[Bosna agus Heartsagobhana]] agus leis [[Am Monadh Neagrach|a' Mhonadh Neagrach]]. Eadar [[1918]] is [[1992]] bha Cròthaise pàirt na [[Iùgoslaibhia]]. Anns na 1990an, bhris Iùgoslaibh às a chèile agus ann an [[1991]] chaidh Croàisia a stèidheachadh. Ann an [[2009]] ghabh an dùthaich ri NATO.&lt;ref&gt;{{iomradh naidheachd | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7977332.stm | tiotal = Nato welcomes Albania and Croatia | foillsichear = BBC News | ceann-là = 2009-04-01 | ceann-là_inntrigidh = 2018-08-05}}&lt;/ref&gt; Tha [[Zagreb]] na [[prìomh-bhaile|phrìomh-bhaile]]. Tha faisg air millean duine a’ fuireach an seo.

== Bailtean ==
* [[Zagreb]]
* [[Dubrovnik]]
* [[Rijeka]]
* [[Split]]
* [[Vukovar]]
* [[Zadar]]

==Poileataigs==

Chaidh [[Zoran Milanović]], on Phàrtaidh Sòisealta Deamocratach (''Socijaldemokratska partija Hrvatske'' na ''SDP''), a thaghadh mar cheann-suidhe air [[6 am Faoilleach|6 Faoilleach]] [[2020]]. 'S i a' chiad bhoireannach a thaghadh mar cheann-suidhe ann an Croàisia is lean i [[Kolinda Grabar-Kitarović]] a bha na cheann-suidhe bho 2015 gu 2020.&lt;ref name=&quot;bbc_gk&quot;&gt;{{ iomradh naidheachd | url = https://www.bbc.com/news/world-europe-51006754 | tiotal = Croatia elects centre-left challenger Zoran Milanovic as president | foillsichear = BBC News | ceann-là = 2020-01-06 | ceann-là_inntrigidh = 2020-07-16 }}&lt;/ref&gt;

[[Faidhle:Satellite image of Croatia in September 2003.jpg|thumb|Sealladh bhon adhar air Poblachd na Cròthaise]]

==Daoine ainmeil==
* [[Dubravka Ugrešić]], sgrìobhadair.

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
* [https://web.archive.org/web/20070613175123/http://us.mfa.hr/?mh=186&amp;mv=1111 Basic facts, website of the Croatian Ministry of Foreign Affairs]
* [http://www.croatia.hr/ Croatian National Tourist Board @ croatia.hr]
* [https://web.archive.org/web/20070707214010/http://www.hr/croatia General information about Croatia @ www.hr]
* [https://web.archive.org/web/20070812200230/http://www.hr/darko/etf/etfss.html Croatia - Overview of History, Culture, and Science]
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Dùthchannan]]
[[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]]
[[Roinn-seòrsa:Croàisia|*]]</text>
      <sha1>o4qt97nkthy97vvm4l97th5lz9map2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seòl-mara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15016</id>
    <revision>
      <id>584271</id>
      <parentid>579879</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:52:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="870" sha1="ejb4zxzyh5ux39vt2l29l0iol68lnaf" xml:space="preserve">[[Faidhle:Bay of Fundy.jpg|thumb|right|250px|Port Fundy, ma bhios a' mhuir làn is air fallamh]]

'S e an èirigh agus an tuiteam na mara a tha ag adhbharachadh aig tarraing na gealaich agus na grèine a tha anns an t-'''seòl-mara'''.

Tha dà chonntraigh ann, nuair a thathas a' mhuir-tràigh as ìsle, agus dà reothairt, nuair a thathas an làn àrd as motha, gach mìos.

[[Faidhle:Tide_schematic.svg|thumb|Conntraigh (''neap tide'') agus reothart (''spring tide'') agus a' ghealach]]

== Facail ==

'S e an toiseach èirigh an làin gu reothart a tha anns am &quot;buinne-beò&quot;.
== Ceanglaichean a-mach ==
Ro-innse fad seachdain airson puirt ann am Breatain, bho:
* [http://www.ukho.gov.uk/easytide/EasyTide/SelectPort.aspx EasyTide] (bhon UKHO)
* [https://web.archive.org/web/20150527224457/http://www.ntslf.org/tides/tidepred NTSLF] (bhon NOC)

[[Roinn-seòrsa:Muir]]</text>
      <sha1>ejb4zxzyh5ux39vt2l29l0iol68lnaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Medellín</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15884</id>
    <revision>
      <id>584281</id>
      <parentid>581401</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CreagNamBathais</username>
        <id>11992</id>
      </contributor>
      <comment>sgioblachadh</comment>
      <origin>584281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59611" sha1="2rto9l8rgow6rmx72bn02vqmn8sjzes" xml:space="preserve">{{Baile ann an Coloimbia
  | AINM = Medellín
  | BRATACH =Flag_of_Medellín.svg
  | LÙIREACH = Escudo de Medellin.svg
  | LÙIREACH_LEUD = 60
  | MAPA = Colombia - Antioquia - Medellín.svg
  | DEALBH= Palacio de la Cultura-Medellin.JPG
  | DÙTHAICH =[[Faidhle:Flag of Colombia.svg|22px]] [[Coloimbia]]
  | ROINN =[[Faidhle:Flag_of_Antioquia_Department.svg|24px]] [[Antioquia (Roinn)|Antioquia]]
  | SGÌRE =  Valle de Aburrá ([[A' Ghleann Aburrá]])
  | ÀIRDE = 1538m
  | TEODHACHD = 22.5˚
  | LEUD = 6° 14′ 9″ T
  | ASTAIR = 75° 34′ 3″ I
  | FARSAINGEACHD = 382
  | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 2223078
  | BLIADHNA = 2005
  | FÒN = 
  | DUILLEAG = [http://www.medellin.gov.co/alcaldia/index.jsp Riaghaltas Mhedellín]
 }}
'''Medellín''' ([[Spàinntis]]: [[IPA]]:[með'eˈʝin] neo [með'eˈʎin]), gu h-oifigeil ''Municipio de Medellín'' (Spàinntis) neo ''Baile Medellín''. 'S e an dàrna baile as motha ann an [[Coloimbia]] a th' ann. Tha e suidhichte  ann an [[Antioquia (Roinn)|Antioquia]] anns [[a' Ghleann Aburrá]], fear dhe na gleanntan as fhaide air thuath [[Beanntan Andes|na h-Andes]] ann an [[Aimearaga a Deas]], 414km air falbh bho [[Bogotá|Bhogotá]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120113072542/http://cumbia.invias.gov.co/programas/sat/DISTANCIA%20DE%20BOGOTA%20A%20CAPITALES%20-%2025%20JUL.pdf Invias]&lt;/ref&gt; Tha sluagh dhe 2.4 muillean aige.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Helders|first=Stefan|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-55&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=&amp;srt=pnan|title=World Gazetteer: Colombia: largest cities: calc 2006|accessdate=2006-06-15|archiveurl=http://web.archive.org/web/20071001063527/www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;dat=32&amp;geo=-55&amp;srt=npan&amp;col=aohdq&amp;pt=c&amp;va=&amp;srt=pnan|archivedate=2007-10-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Butler|first=Rhett|year=2003|url=http://www.mongabay.com/igapo/Colombia.htm|title=Largest cities in Colombia (2002)|accessdate=2006-06-15}}&lt;/ref&gt; 'S e an dàrna tuineachadh as motha ann an Coloimbia a rèir an t-sluaigh a th' ann, le a barrachd air 3.2 millean duine, san àite 95 eadar na bailtean as motha na cruinne, ma thoirear a-staigh an sgìre mu a thimcheall, [[Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín]] (''Area Metropolitana de Medellín'').

Chaidh Medellín a stèidheachadh ann an 1616 leis an [[An Spàinn|Spàinnteach]] [[Francisco Herrera Y Campuzano]] mar ''El Poblado de San Lorenzo'' (Tuinneachadh Naoimh Lawrence) anns an sgìre ris an canar ''El Poblado'' gus an-diugh. Ann an 1675 stèidhich A' Bhanrìgh Companach [[Mariana na h-Ostaire]] am ''Villa de Nuestra Señora de la Candelaria'' (&quot;Baile Naoimh Mhàiri à Chandelaria&quot;).

Ann an 1826 chaidh am baile ainmeachadh mar phrìomh-bhaile na [[Antioquia (Roinn)|Roinne Antioquia]] le ùghdarrasan co-àiteachail na Spàinne. Ann an 1803 chaidh an [[Oilthigh Antioquia]] a stèidheachadh agus 's e aon dhe na h-oilthighean as buaidheach ann an Coloimbia a th' ann. An dèidh do Choloimbia an neo-eisimeileachd bhon [[An Spàinn|Spàinnt]] a bhuanachadh, bha Medellín na phrìomh-bhaile na Stàit Feadaral Antioquia gus 1888, le èigheachd [[Bun-reachd]] na Coloimbia ann an 1886. 'S e làrach malairteach fiùghantach bh' ann am Medellìn rè na 19mh linne, tro as-mhalairt an [[òr|òir]] aig an toiseach, agus an uair sin tro chinneasachadh agus as-mhalairt a' [[cofaidh|chofaidh]]. An dèidh [[Cogadh na Mìle Làithean]] (1899 — 1902), 's e Medellín a' chiad bhaile ann an Coloimbia a ghabh pàirt anns an [[Tionndadh Gnìomhachais]] le stèidheachadh companaidhean a' chlòtha, agus pròiseactan còmhdhail mar an trèana, a mhisnich as-mhalairt, agus stèidheachadh iomadh oilthighean agus sgoiltean dreuchdail, is iad a chruthaich [[Bùirdeasachd]] bheag.

Anns a' ceathramh mu dheireadh na 20mh linne, bha prìomh àros [[Pablo Escobar]] maslach ann am Medellín, ceannard buidheann mhòr eucoirich, a bha an seachdamh duine a bu bheairte san t-saoghal tro mhalairt dhrogaichean, a-rèir aithisg bho [[Forbes|Iris Forbes]] ann an 1989.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.cocaine.org/colombia/pablo-escobar.html|title = P. Escobar}}&lt;/ref&gt; 'S e &quot;[[Cairteil a' Mhedellín]]&quot; an t-ainm a chuir na meadhanan anns na Stàitean Aonaichte oirre, a chionn 's gun do stèidhich esan agus a chuid chompanaich an gnothach ann am Medellín.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rakontur.com/2006/10/27/cocaine-cowboys/|title=Cocaine Cowboys|accessdate=2008-05-04| date = 2006-10-27 }}&lt;/ref&gt; Stiùireadh Escobar cogadh ceannaircich an aghaidh Riaghaltais Choloimbia rè na 80an agus na 90an, ann an cuid gus nach fheuch na h-ùghdarrasan ri a thoirt air falbh gu na Stàitean Aonaichte e. Chaidh e a mharbhadh le feachdan Phoilis Choloimbia 2 an Dùbhlachd, 1993.

Fhuair am baile a chuid fhiùghantais gnìomhachasach air ais aig toiseach na 21mh linne, le togail siostaim trèanaichean ris an canar [[Metro de Medellín]], agus le polasaidhean leasachaidh na bu shaoire, adhartasan anns an tèarainteachd agus anns an fhoghlam, agus tro bhrosnachadh a' bhaile aig ìre eadar-nàiseanta mar cheann-uidhe [[turasachd]].

Bheir Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín gu buil 67% an [[Làn Thoradh Dùthchail]] aig [[Antioquia (Roinn)|Antioquia]] agus 11% [[eaconomaidh]] Choloimbia.&lt;ref name=&quot;ProExport16&quot;&gt;{{cite web|publisher = Proexport Colombia|url = http://www.proexport.com.co/VBeContent/NewsDetail.asp?ID=7658&amp;IDCompany=16|title = Report on Medellín's Economy by 2005|quote = participation of the cities GDP by countries provided by the International Cooperation Agency of Medellín| accessdate = 2008-05-08 }}&lt;/ref&gt; 'S e roinn chudromach a th' ann am Medellín a thaobh oilthighean, sgoiltean trèanaidh, malairte, gnìomhachais, saidheans, seirbheisean na slàinte, àiteachas-flùraichean, fèisean, taighean-seinnse agus clubaichean.

== Facal-Fhreumhachd an ainm Medellín ==

[[Faidhle:Mariana of Austria by Velázquez (c. 1652, Museo del Prado).jpg|right|thumb|100px|[[Mariana na h-Ostaire]].]]

Bha còig ainm air a' bhaile Spàinnteach tùsail ron fhear air a bheil e an-diugh: Aburrá de los Yamesíes, San Lorenzo de Aburrá, San Lorenzo de Aná, Valle de San Bartolomé, agus Villa de la Candelaria de Medellín.

Fhuair am baile an t-ainm aige bhon a' bhaile [[Medellín (Spàinn)|Medellín]], faisg air [[Badajoz]] ann an [[Extremadura]] anns An Spàinnt. Chaidh am Medellín Spàinnteach a stèidheachadh ann an 75 RO le [[Quintus Caecilius Metellus Pius]].&lt;ref name=&quot;origin&quot;&gt;{{ iomradh lìon | url = http://www.medellin.es/psituacion.htm
| tiotal = Ayuntamiento de Medellín (España). Toponímicos de Medellín | cànan = Spàinntis }}&lt;/ref&gt;. 'S ann an [[Roinn Badajoz]] a bha cuid dhe na [[Ceannsaichean]], neo Conquistadores ann an Spàinntis, [[Gaspar de Rodas]], prìomh Riaghladair na h-Antioquia, nam measg. 

Dh'iarr An t-Iarla [[Pedro Portocarrero y Luna]], Cathraiche Comhairle Innseachan an Iar (''Consejo de Indias''), do Chrùn na Spàinne gun cuireadh ainm a' bhaile aige fhèin, Medellín ann an Extremadura, air a' bhaile ùr ann an Aimearaga. Chaidh an t-iarrtas aige a ghabhail ris 22mh an t-Samhain, 1674, nuair a ghlaodh [[An Tàinistear]] Mariana na h-Ostaire gur e ''Villa de Nuestra Señora de Medellín'' an t-ainm a bha air a' bhaile. Rinn An Riaghladair, Miguel Aguinaga y Mendiogoitia, an èigheachd oifigeil 2 an t-Samhainn, [[1675]]. Bhuilich Mariana gearradha-arm air a' bhaile 24mh An t-Iùchar 1676.&lt;ref name=&quot;origin&quot;/&gt;

== Eachdraidh ==
=== Tùsanaich Aimearaganach ===
Seallaidh an fhianais-àrsaidheachd, a fhuaireadh le [[sealgair]]ean agus [[collecting|luchd-cruinneachaidh]], gun robh daoine a' fuireach anns [[A'Ghleann Aburrá]] o chionn 10,500 bliadhna. Lorg Ceannsaichean Spàinnteach a' ghlinne iomadh bhuidhne, mar na tuatha Aburrá, Yamesí, Pequé, Ebejico, Norisco, agus Maní is iad air a bhith nan tàmh anns a' ghlinne bho mu dheidhinn a' chòigeamh linne. Thug na h-Aburrá an t-ainm orra air a' ghleann. 'S e tuathanaich a bh' annta is chinneadh iad [[cruithneachd Innseanach]], [[pònair]] agus [[cotan]], dh'fhigheadh agus mhaiseachadh iad [[clò]], reiceadh iad [[salann]], agus b' e [[òr-cheàrdaichean]] a bh' annta. Chaill iad an cuid fearainn fo Riaghailt nan Spàinnteach, agus bha iad fo smachd siostam riaghaltais fhiùdalaich. Chaidh iomadh dhuibh a thoirt dha na mèinnean. Chaidh iad uile a mhilleadh anns a' ghleann sin co-dhiù, le tinneasan às an Roinn Eòrpa, a bharrachd air an obair chruaidh agus an droch làimhseachaidh a fhuair iad. Tha daoine le buntaineas do thuatha a' Ghlinne Aburrá ann fhathast is iad a' fuireach ann an sgìrean eile ann an Stàit na h-Antioquia, mar eisimpleir ann an [[Urabá Antioquia|Urabá]] agus anns an sgìre ann an àirde a deas agus iar.

=== Taisgealadh Spàinntich a' ghlinne ===

[[Faidhle:Jorge Robledo-Busto-Medellin.JPG|thumb|left|110px|Marasgal Jorge Robledo.]]

Anns an Lùnasdal 1541, bha [[Jorge Robledo (ceannsaiche)|Marsgall Jorge Robledo]] anns an àite ris an canar [[Heliconia (Antioquia)|Heliconia]] an latha an-diugh agus chunnaic e rud fad às is esan a' creidsinn e gur e gleann a bh' ann. Chuir e Jerónimo Luis Tejelo am fearrann a rannsachadh, agus ràinig Tejelo an fhaiche far a bheil Medellín an latha an-diugh tron oidhche 23 an Lùnasadal. Thug na Spàinntich Gleann Naoimh Bartholome air, ach chaidh sin atharrachadh ann an ùine gheàrr gu Aburrá, an t-ainm tùsail aige, a tha a' ciallachadh &quot;''Dealbhadairean'',&quot; air sgàth gu rinneadh na Tùsanaich dealbhan air a' chlò.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot;&gt;Restrepo Uribe, Jorge (1981), Medellín, su Origen, Progreso y Desarrollo, Servigráficas, Medellín. ISBN 84-300-3286-X.&lt;/ref&gt; Cha robh an gleann cho tarraingeach dha na ceannsaichean aig an àm sin, leis cho gann 's a bha e a thaobh bheairteis agus leis cho nàimhdeil a bha daoine an àite.

Ann an 1574 dh'iarr [[Gaspar de Rodas]] bho Chabildo de Antioquia (Comhairle na h-Antioquia), ceithir mìle ceàrnagach de dh'fhearann fhaighinn airson treudan agus tuathanas a stèidheachadh anns a' ghleann. Thug a' Chomhairle trì mìle ceàrnagach dhe dh'fhearann dhasan.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt;

Thàinig An Reachdadair Co-Àiteachail Francisco de Herrera y Campuzano le 80 Tùsanaich Aimearaganach ann an [[1616]], ga ainmeachadh &quot;''Poblado de San Lorenzo'',&quot; far a bheil &quot;[[Cèarnag Poblado, Medellín|Ceàrnag El Poblado]]&quot; an latha an-diugh. Ann an 1646 dh'òrdaich lagha co-àiteachail gun sgarradh na Tùsanaich Aimearaganach bho na [[mestizos]] agus na [[mulattos]], is le sin thòisich riaghladh co-àiteachail air baile ùr a thogail ann an Aná, far a bheil A' Cheàrnag Bherrio an latha an-diugh, agus far an deach eaglais ''Nuestra Señora de la Candelaria de Aná'' (&quot;Naomh Màiri à Candelaria ann an Aná&quot;) a thogail. Trì bliadhna an dèidh sin, thòisich na Spàinntich Iglesia La Candelaria de Medellín (Eaglais Chandelaria ann am Medellìn) a thogail, a chaidh a thogail a-rithist aig deireadh na 18mh linne.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt;

=== Am baile a' fàs ===

[[Faidhle:Iglesia de Nuestra Iglesia de la Candelaria-Mede.JPG|160px|thumb|right|Eaglais Màiri a' Chandelaria anns a' Chèarnaig Berrio.]]

Thòisich an sluagh air fàs lìonmhor an dèidh 1574, agus bha Gaspar de Rodas na thàmh anns a' ghleann. A-rèir cunntasan na h-Eaglaise San Lorenzo, bha sia pòsaidhean ann eadar 1646 agus 1650, agus 41 eadar 1671 agus 1675.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt; Bha mèinnean òir air an leasachadh ann an iar-thuath Antioquia, agus bha feum orra air biadh fhaighinn bhon dùthaich ri a thaobh. 'S e àite gu math roi-innleachdail eadar mèinnean òir agus a' chiad phrìomh-bhaile roinneil, [[Santa Fe de Antioquia]] a bh'ann an [[a'Ghleann Aburrá|Gleann Aburrá]].&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt;

Thòisich a' phrìomh-bhaile roinneil, Santa Fe, a chuid shuimealachd a chall agus dh'fhàs e bochd mean air mhean, leis gun tigeadh daoine cudromach a' mhalairte chun a' ghlinne Aburrá, far an do thòisich teaghlaichean beairt fearainn a cheannachd. Ann an ùine ghoirid, dh'iarr a' chiad chuid dhe tìrichean gun cruthachadh comhairle anns a' ghleann, agus le sin fhuair iad riaghaltas fa-leth bho Shanta Fe.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt; Rinn an riaghaltas ann an Santa Fe sabaid an aghaidh sin, ach 22 An t-Samhainn 1674 chuir Mariana na h-Ostaire a h-ainm dhan reachd a chruthaich a' Chomhairle. Chaidh an reachd rìoghail a ghairm 2 An t-Samhain 1675 leis an Riaghladair Miguel de Aguinaga. Fhuair am baile ùr an t-ainm ''Villa de Nuestra Señora de la Candelaria''.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt;

=== Rè linntean fo bhuaidh nan Spàinnteach ===

[[Faidhle:Plano de Medellin 1791.jpg|thumb|left|100px|Mapa Medellín mar a bha e ann an 1791.]]

Bha na daoine air an sgapadh air feadh a' ghlinne ro stèidheachadh a' bhaile, agus cha robh ach corra theaghlaich gan cruinneachadh aig beul na h-Aibhne Aná (An Abhainn Santa Elena) an-diugh agus na h-Aibhne Medellín; bha feadhainn eile a' fuireach ann an El Poblado San Lorenzo. An dèidh na reachd rìoghail, thagh na luchd-imrich làrach air an Abhainn Aná mar chridhe a' bhaile ri teachdail, le eaglais Candelaria ann am meadhan.

'S e gnothaichean tiughadh gu math sìmplidh a bh' anns na prìomh thoglaichean. Cha robh ach dà ùrlair fiù's aig taighean na daoine as cudromaiche, agus cha robh an eaglais agus Talla a' Bhaile cho drùidhteach. Cha robh an eaglais air a leasachadh ach anns an 18mh linn. Cha robh ach ùrlar air Talla a' Bhaile, a bha stèidhichte ri taobh an iar na ceàrnaig. Bha mullach tiughadh air gu ruige 1742, nuair a chuireadh sglèitean air. Ann an 1682, thòisich luchd-malairte agus còigrich Iglesia de la Veracruz (Eaglais na Croise Fìor) a thogail, coisrigte mar eaglais le Easbaig na [[Popayán]] ann an 1712.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt;
{{clear}}
[[Faidhle:Iglesia La Veracruz-Fachada 2-Medellin.JPG|160px|thumb|right|Eaglais na Croise Fìor]]
Thug prìomh chùnntas-sluaigh na linntean co-àiteachail àite ann an 1675: bha 3,000 duine agus 280 teaghlach ann. Cha do rinn iad cùnntas-sluaigh eile gus an do dh'òrdaich &quot;El Visitador Colonial&quot; (An Reachdadair Co-Àiteachail) [[Juan Antonio Mon y Velarde]] e uaireigin eadar 1786 agus 1787: bha 14,507 duine agus 241 teaghlach ann. Ann an 1808, dà bhliadhna mus do bhuannaich Coloimbia a cuid neo-eisimeileachd, bha 15,347 duine agus 360 teaghlach ann.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt;

Chaidh Colaiste Rìoghail nan Franciscanach a stèidheachadh 180 ann am Plaza Central (Cèarnag Bherrío an latha an-diugh) agus bha roinnean [[Gràmair]], [[Feallsanachd]] agus [[Diadhachd]] aige.&lt;ref&gt;''Suramericana de Seguros'', History of Antioquia, Ed. Presencia Ltda, Medellín, 1988, without ISBN, in Spanish.&lt;/ref&gt; Ann an ùine ghearr, chaidh an Colaiste a ghluasad gu togalach ùr anns a' Cheàrnag Bheag San Ignacio. Ann an 1821 fhuair e an t-ainm ùr [[Colaiste na h-Antioquia]], agus mu dheireadh thall Oilthigh Antioquia ann an 1901. Bha a' chiad sgoil trèanaidh dreuchdail, a' chiad stèisean radio cultarail ann an [[Latin America|Aimearaga-Laideannach]], agus a' chiad [[ghàrradh luibheach]] aig an oilthigh. Tha e clùiteach an-diugh airson leasachaidhean anns an leigheasachd, [[ath-chur buill-bodhaig]] nam measg.

=== Tionndadh Gnìomhachais ===

[[Faidhle:Estacion del Ferrocarril -Medellin.JPG|200 px|thumb|left|Toglach Stèisean Mheadhanach an Trèana air a dh'ath-leasachadh.]]

Dh'fhàs am baile uabhasach cudromach aig ìre nàiseanta rè na 19mh linn a chionn 's gun dèanadh òr agus cofaidh, a bharrachd air gun do thogadh an rathad iarainn roinneil (''Ferrocarril de Antioquia''), air a rachadh à cleachdadh a-nis. 

Dh'àrdaich sluagh a' Mhedellín sia turas anns a' chiad leth na 20mh linn, bho sluagh de 59,815 ann an 1905 gu 358,189 ann an 1951. Chuir [[Cogadh na Mìle Làithean]] (1899-1902) stad air leasachadh gnìomhachasach a' bhaile, ged nach tug an [[cogadh sìobhalta]] buaidh gu dìreach air an roinn. Rinn Ceann-suidhe [[Rafael Reyes]] ath-chruthachaidhean an dèidh a' chogaidh, agus lean leasachadh gnìomhachasach a' bhaile &lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt; le stèidheachadh Comann Luchd-Malairte ann am Medellín. Chruthaich a' bhuidheann sin pròiseact còmhdhail roinneil a cheangail Medellín do roinnean eile ann an Coloimbia agus thall thairis.

A dh'aindeoin gu robh gnìomhachas an òir uabhasach cudromach aig toiseach tòiseachaidh leasachaidh Medellín, 's e [[cofaidh]] a thug fàs air a' bhaile anns an 20mh linn. Dh'fhàs am malairt gu ìre eadar-nàiseanta leis gum fàsadh [[cofaidh]] a' phrìomh stuth as-mhalairt na dùthcha. A bharrachd air sin, chruthaich fiùghantas gnìomhachasach malairteach a' Mhedellín clas dhe luchd-malairte agus luchd-dèanadaise is stèidhich iad prìomh ghnìomhachasan aig ìre nàiseanta ann an Coloimbia.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt; Rè na 1930an, leasachadh gnìomhachas a' chlòtha le teaghlaichean a rinn am fortain ann am mèinnean an òir aig àm a' cho-àiteachais. Chaidh gnothaichean na Glainne, na Dighe, agus a' Bhìdhe a stèidheachadh rè nan 1930an, agus chuidich sin Medellín an roinn gnìomhachasach a dhèanamh an tè a bu chudromaiche ann an Coloimbia. Tha feadhainn dhe na companaidhean sin a' dol fhathast, seadh le an ainmean tùsail aca, seadh le ainmean ùra.

[[Faidhle:Coltejer-Medellin.jpg|right|thumb|200px|Chaidh an [[Tùr Coltejer]], an togalach as àirde ann am Medellín, a thogail eadar 1968 agus 1972, samhla eadar-nàiseanta a' bhaile.]]

==== Malairt ann am Medellín ====
'S e tè dhe na companaidhean fighe as cudromaiche ann an Coloimbia a th' ann Coltejer. Chaidh a stèidheachadh ann am Medellín le Alejandro Echavarría 22 An Dàmhair 1907.&lt;ref&gt;Compañía Colombiana de Tejidos (''Colombian Textile Company'') Coltejer: [https://web.archive.org/web/20070612045409/http://www.coltejer.com.co/empresa.htm History of the Company], [[Itagüí]], Colombia, Retrieved on May 7th, 2008.&lt;/ref&gt;

Bheireadh nochdadh [[Gual|a' ghuail]] ann an [[Amagá]], a tha suidhichte corra mhìle mu dheas a' Ghlinne Aburrá, agus togail [[Hydroelectricity|ionadan dealain-uisge]] cumhachd dha na gnìomhachasan ùra, agus air sgàth sin chaidh iomadh chompanaidhean beaga a chruthachadh. Chuir Rathad Iarainn na h-Antioquia (ga thogail ann an 1875) cruinn-eòlas fhir dhe na sgìrean as beanntaiche ann an [[Aimearaga a Deas]] fo smachd, gu h-àraidh an [[Tunail La Quiebra]], a chruthaich ceangail eadar teis-meadhan a' ghnìomhachais agus an [[Abhainn Mhagdalena]], an abhainn mhòr as so-sheòlta ann an Coloimbia. Thog Medellín a' chiad phort-adhair aige ann an 1932, am Port-adhair Enrique Olaya Herrera.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt;

Sheall sgrùdadh a rinn Charles H. Savage mu dheidhinn a' chinneasachaidh gnìomhachasach ann an Antioquia eadar 1960 agus 1972 dìreach cho cudromach a dh'fhàs na gnìomhachasan ann am Medellín airson Coloimbia agus Aimearaga a Deas. Rinn esan sgrùdadh air buil na atharraidhean sòisealta a dh'adhbharaich an teis-eòlas ùr. Chùm Savage sùil mionaideach air trì taighean-gnìomhachais ann an Antioquia: dà thaigh-crèadhadaireachd ann an [[El Santuario|Santuario]] agus [[La Blanca]], a bharrachd air taigh-gnìomhachas a' chlòtha ann amn Medellín. Cha robh Savage uasal a-mhàin à toradh gnìomhachasail na taighean-gnìomhachasan ann an Antioquia, ach cuideachd às an dàimh eadar luchd-obrach agus fasdaidhearan, agus dh'ainmich e an èifeachdas ghnìomhachasail sin &quot;Cultar na h-obrach&quot;.&lt;ref&gt; Savage presented his thesis &quot;Factories in the Andes: Social Organization in a Developing Economy&quot; for his Doctorate in Business Administration aig [[Oilthigh Harvard]] ann an 1962.&lt;/ref&gt; Chaidh na toraidhean aige a chur sa chlò leis a' cho-làimhaiche aige [[George F. Lombardi]] fon ainm ''[[Sons of the Machine]]''.&lt;ref&gt;{{Cite book
|last1=Savage|first1=Charles H., Jr. 
|last2=Lombard|first2=George F. F.
|title=Sons Of The Machine.
|year=1986|url=https://archive.org/details/SonsoftheM_00_Sava|publisher=[[MIT Press]]
|publication-date=1986
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.jstor.org/pss/3105262 |title=Sons of the Machine: Case Studies of Social Change in the Workplace |publication-date = 1988-01 |volume=29 |issue=1 |pages=177-179 |on-behalf-of=[[Society for the History of Technology]] | accessdate= 2008-05-06 
}}&lt;/ref&gt;
Chaochail Savage ann an 1973.

=== Ealainn agus litreachas rè a' chiad phàirt na 20mh linn ===

[[Faidhle:UNAL-Bloque M5-Facultad de Minas-Medellin.JPG|170px|thumb|left|Dàmh nam Mèinnean aig an Oilthigh Nàiseanta Coloimbia, earrann Mhedellín.]]

Tha an [[Oilthigh Antioquia]], an [[Oilthigh Nàiseanta Colombia]] leis an earrann aige ann am Medellín, agus [[Universidad Pontificia Bolivariana]] (an Oilthigh Pàpanach Bolivarianach) air a bhith aig cridhe foghlam acadaimigeach a' bhaile aig ìre eachdraidheil agus iad a' treànadh clas inntleachdail a' cheàrna, aig ìre nàiseanta agus eadar-nàseanta.

'S e eileamaid shòisealta chudromach a bh' ann an Ealain agus Litreachas ann am Medellín. Ghabh am baile pàirt ann an atharrachaidhean litreachais bho [[Romannsaidheachd]] gu [[Ealainn Nòdha Ùr]] agus bhuidhnean litreachas na linne ùir rè a' chiad leth dhen 20mh linn. Rinn an t-ùghdar [[Tomás Carrasquilla]] (1858 - 1940) mion-sgrùdadh air sluagh na h-Antioquia a bha aige fhèin, is chuir esan an cèill gu h-amaiseach am beatha làitheil agus na cleachdaidhean aca. Bha an t-ùghdar agus feallsanachd [[Fernando González (ùghdair)|Fernando González]] à [[Envigado]] (ann an ceàrn cathaireil a' Mhedellín), an dealbhadair na dealbhan-èibhinn [[Ricardo Rendón]] agus am bàrd [[León de Greiff]] a-measg luchd-stèidhichidh na ''Panidas'', buidheann litreachais à Medellín. Bha bàird agus ùghdairean cudromach eile ann, mar [[Porfirio Barba Jacob|Phorfirio Barba Jacob]] agus [[Efe Gómez]]. 'S e [[Eladio Vélez]] agus [[Pedro Nel Gómez]] na dealbhadairean a bu chlùitiche. Bha an ceòladair [[Carlos Vieco Ortiz]] uabhasach ainmeil. Bha na prìomh-oifisean aig companaidhean ciùil mar ''Sonolux'', ''Ondina'' agus ''Silver'' ann am Medellín.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt;

Bha na clubaichean ann am Medellín, iomadh dhuibh le freumhan aig deireadh na 19mh linn mar an ''Club Union'' (stèidhichte ann an 1894) agus an ''Club Campestre'' (stèidhichte ann an 1924), aig cridhe buidhnean inntleachdail agus gnìomhachasail. Chaidh an ''Circo España'' (Siorcas na Spàinne) a chruthachadh ann an 1909 agus an ''Taigh -cluiche Bolívar'', ann an 1919. Chaidh an ''Taigh-cluiche Junín'' àlainn a sgrios airson an [[Tùr Coltejer]] a thogail. Chaidh ''Cine Colombia'', a' chiad chompanaidh sgaoilidh fhilmichean na dùthcha, a stèidheachadh ann am Medellín ann an 1927.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt;

=== Plana Mòr Medellín ===

[[Faidhle:El Poblado Medellín(1).jpg|right|thumb|300px|[[El Poblado, Medellín|El Poblado]], sgìre beairt mu dheas, fear dhe na làraich cathaireil agus eaconamach as cudromaiche na Colombia.]]

Rè na 1950an dhealbhachadh luchd-gnìomhachas, luchd-malairt agus an Riaghaltas Ionadail Am &quot;Plan Mòr Medellín&quot; (PMM) (''Plan Pìdhleat''), plana airson leasachadh a' bhaile air feadh a' Ghlinne Aburrá agus mu dheireadh thall chruthachadh sin a' chiad cheàrn cathaireil ann an Coloimbia. 'S e [[Paul Wiener]] agus [[José Luis Sert]] na ailtirean a bha os cionn a' phròiseact. Bha cladhachadh na h-[[Abhainn|Aibhne]] Mhedellín, stiùireachadh tuineachaidhean ùra air buthaich a' ghlinne, cruthachadh làraich gnìomhachasail ann an sgìre Guayabal, dealbhachadh cathaireil airson is gum biodh am baile ann an co-fhuaimneachd leis an abhainn, togail Pàirc Ball-Coise ùr, agus stèidheachadh làraich riaghal anns an ''La Alpujarra'' a-measg nam pròiseactan a bu chudromaiche anns a' PhMM.&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt;

Thòisich àm ùr dhe cugallachd phoiliteagach airson Choloimbia an dèidh mort tagraiche a' chinn-shuidheis [[Jorge Eliecer Gaitán]] ann an ùpraid air a bheil [[Am Bogotazo]], a thachair ann am [[Bogotá]] ann an 1949. Sgaoil an t-ainneart poiliteagach air feadh sgìrean dùthchail na tìre, agus bu chòir dha iomadh thuathanaich a theiche chun nam bailtean-mòra. Dh'èireadh sluagh Mhedellín gu luath rè nam bliadhnachan a thigeadh. Dh'fhàsadh bruthaich a' ghlinne loma-làn slumaichean. Bha 358,189 luchd-àiteachaidh anns a' bhaile ann an 1951, ach 22 bliadhna an dèidh sin, ann an 1973, bha an sluagh air a dhol suas trì tursan gu 1,071,252.

Thug an sluagh buaidh mhòr air a' PhMM. Dh'fhàs crìochan a' bhaile gu ruige àiteachan nach robh am broinn a' PhMM, is le sin thàinig Medellín dìreach ri taobh bailtean eile anns a' ghleann Aburrá, mar [[Envigado]], [[Bello]] agus [[Itagüí]]; 'S e teaghlaichean bochda a bh'ann na in-imrich ùra a fhuair Medellín, is iad gun creideis gus taighean a cheannaich, agus air sgàth sin chaidh iomadh sgìrean a thogail taobh a-muigh a' PhMM; Chaidh sgrios a chur air tòrr sheann thoglaichean ann am meadhan a' bhaile airson tùraichean àrda, oifisean agus rathadan mòra a thogail. Chaidh sgrios a chur air An ''Taigh-Cluiche Junín'', a bha cho àlainn ri taobh Santa Elena, dìreach gus an Tùr Coltejer a thogail. Solaraich an inimricheas mhòr gu Medellín luchd-obrach gu leòr airson leudachadh taighean-gnìomhachasan a' chlòtha, is iad a bhith ga ùrachadh aig an àm sin,&lt;ref name=&quot;restrepo&quot; /&gt; ach chruthaich e trioblaidean ùra airson a' bhaile cuideachd: cion-cosnaidh na b'àirde, seirbheisean air dhìth dha na sgìrean bochda, ainneart cathaireil tro iomadh dhuibh, agus collapse an t-siostaim chòmhdhail. Abair àite foirfe airson am [[mafia]] a rinn droch chrom air a' bhaile fad na deicheadan a leanadh a chintinn, agus bu chòir dhan PhMM a dh'fheitheamh airson amannan nas fheàrr.

=== Beò Cultarail fad na deicheadan a dh'fhalbh ===

[[Faidhle:La Raza de Rodrigo Arenas Betancur-Medellin.JPG|240 px|thumb|right|Càrn-Cuimhne &quot;La Raza&quot; (A' Chinneadh), obair ann ann umha agus crudhtan le [[Rodrigo Arenas|Rodrigo Arenas Betancur]], 124 troighean. Tha e stèidhichte aig Talla a' Bhaile ann an La Alpujarra.]]

Nochd ginealach ùr dhe ùghdairean agus luchd-ealainn, le nòs na b'ùire, ann am Medellín anns na 1950an. Chàineadh iomadh ùghdair an cultar ionadail agus nàiseanta. Chuir [[Manuel Mejía Vallejo]] nòs aithriseach ùr air bhonn gun a chuid fhreumhan ionadail fhàgail. 'S e cuideachd linn an [[Nadaismo]] a bh'ann, buidheann litreachasis a chaidh a chur suas le [[Gonzalo Arango]] agus iomadh eile. Bha an Nadaismo ana-chèireachail gu fosgailte, is e a' càineadh bun-nòsan traidiseanta a' chomainn-shòisealta, agus bhathar a' beachdachadh gu robh e [[nihilism|nihilist]] aig ìre feallsanachail. Bha an dealbhadair [[Debora Arango]] an sàs ann an saoghal sòisealta agus poiliteagach na dùthcha leis a cuid obrach. 'S e dealbhadair ainmeil eile a thug cliù dha Medellín tro mheadhan an ealainn a bh'ann [[Fernando Botero]], a fhuair brosnachadh airson a chuid obrach ann am beatha làitheil agus dràma a' bhaile. Thug esan a' mhòr-chuid dhen obair a rinn e do [[Thaigh-Tasgaidh na h-Antioquia]] mar thabhartas, agus chuir am baile taingeil an t-ainm aige fhèin dhan [[Cheàrnag Bhotero]]. Rè na 1970an thogadh am fear-ealainn [[Rodrigo Arenas|Rodrigo Arenas Betancur]] na deilbheadhean chàrn-cuimhne aige ann am Medellín ach cuideachd fad iomadh sgìrean eile air feadh Choloimbia. 'S e ùmhlachd dhan chultar [[Paisa]] a tha an obair ainmeil aige, ''La Raza'' (A' Chinneadh), stèidhichte anns an làrach riaghlach La Alpujarra.

Thoir iomadh ionadan cultarail beò dhan bhaile, mar an Taigh-Chluiche Pablo Tobón Uribe (1967), Taigh-Tasgaidh an Ealainn Nòis Ùir (1978), agus An Taigh-Tasgaidh Cathaireil (1987). Fhuair An Taigh-Tasgaidh Traidiseanta na h-Antioquia an darna fhosgladh oifigeil aige le mòran dhen chuid obrach a rinn Fernando Botero ann an 2000. Tha oilthighean ùra air a fhosgladh anns a' bhaile cuideachd: [[Oilthigh Medellín]] (1950) agus [[Universidad EAFIT|Oilthigh Eafit]] (1960).

=== Rannsachadh ===
Tha an American Geographical Society ag obair air pròiseact airson clàr-leabhraichean brìgheil coileanta an Comuna 13, fear dhe na mòran sgìrean ann am Medellín, a chruthachadh.

=== An latha an-diugh ===

[[Faidhle:Biblioteca España(1)-Medellin.JPG|thumb|left|240px|Leabharlann na Spàinne, structar ailtireil ùr-nòsach mòr ann an crudhtan ga thogail air bàrr a' bheinn ann am Medellín]]
Thoisich [[Diadhaireachd an t-saoraidh]] an seo ann an [[1968]], air sàilleabh gum cumadh co-labhairt na h-eaglaise an siud ann an co-theacsa ùr is bochdainn is ainneart a' sìor fhàs.

'S e an suidheachadh gur e am baile as cudromaiche taobh ghnìomhachais ann an Coloimbia a th'ann Medellín an rud a bu mhotha a chuidich am baile staing na 1980an agus na 1990an a cheannsachadh. Tha am baile uabhasach moiteil às am [[Metro de Medellín]], seirbheis còmhdhail cathaireil mòr, agus 's ean aon rud bhon a' Phlan Mòr Medellín na 1950an air a nochdadh gus an latha an-diugh a th'ann. Chaidh togail Ceàrnag a' Mhedellín, ionad eadar-nàiseanta airson cruinneachaidhean agus taisbanaidhean, a dhealbhadh gus [[eaconomaidh]] eadar-nàiseanta na Coloimbia a shealltainn dhan shaoghal. 'S e baile ùr-nòsach le sluagh dhe trì muillean daoine a th'ann Medellín an-diugh. 

Lughdaich an ainneart a bh'ann fad iomadh bhliadhna cnapan-stàrraidh sòisealta is iad ag adhbharachadh mòran dhragh shòisealta. Cheangail am Metro am baile-mòr ri chèile, bho sgìrean bochda gu sgìrean beairt, agus thathar a' dealbhachadh siostam ùr dhe bhusaichean poblach, air a bheil am &quot;Metroplus.&quot; Tha àiteachan ann am Medellín an-diugh airson ealainn, [[bàrdachd]], dràma, a bharrachd air togail leabharlainn poblach, stèidheachadh eco-pàircean ùra, leis na daoine an sàs ann an leasachadh a' bhaile.&lt;ref&gt;Nelson Alcantara: [https://web.archive.org/web/20080430044447/http://decolombia.net/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=46&amp;Itemid=35 Colombia’s Medellín: City transformed], February 23, 2008. De Colombia Net. Retrieved on May 7, 2008.&lt;/ref&gt;{{clear}}

== Cruinne-Eòlas agus Gnàth-shìde ==

[[Faidhle:allmhurach medellín bho enciso.jpg|thumb|right|Sealladh air Medellín bho Enciso]]

Tha farrsaingeachd dhe 382&amp;nbsp;km² (237 mìle cheàrnagach) aig Medellín. Tha 16 ''comunas'' (sgìrean), 5 ''corregimientos'' (bailtean beaga), agus 271 ''barrios'' (sgìrean cathaireil) ann.
Tha [[Ceàrn Cathaireil a' Mhedellín]] am broinn a' Ghlinne Aburrá gu lèir, aig 1,500 meatair (mu 4921 troighean) os cionn ìre na mara, leis an Abhainn Mhedellín (ris an canar Porce cuideachd), ga sruthadh mu thuath. Tha na bailtean [[Bello]], [[Copacabana]], [[Girardota]] agus [[Barbosa]] mu thuath a' ghlinne. Tha [[Itagüí]], [[Envigado]], [[Sabaneta]], [[La Estrella]] agus [[Caldas]] mu dheas a' ghlinne.

Chan eil an [[gnàth-shìde|a' ghnàth-shìde]] ann am Medellín cho teth ma iomadh bhaile eile gan stèidheachadh aig an aon domhan-leud dlùth air meadhan-chearcall na cruinne o chionns gu bheil e suidhichte aig 1,500 m os cionn ìre na mara. Leis gu bheil e suidhichte cho àrd os cionn na mara agus air sgàth gu bheil làrach sònraichte aige am broinn na h-Andes, tha an aimsir ann am Medellín nas coltaiche ri [[gnàth-shìde fo-throipigeach fliuch]] na [[gnàth-shìde troipigeach]]. Tha teodhachd bhliadhnail thar cheann aige mu 22&amp;nbsp;°C (72&amp;nbsp;°F), agus leis gu bheil e faisg air a' mheadhan-chearcall, tha an teodhachd gu math seasmhach fad am bliadhna, le mion-atharrachaidhean na teodhachd. Tha an teodhachd a' dol bho 15&amp;nbsp;°C (52&amp;nbsp;°F) gu 30&amp;nbsp;°C (86&amp;nbsp;°F). 'S e 'La Ciudad de la Eterna Primavera' neo 'Baile an Fhoghar Bith-bhuan' am far-ainm aig Medellín o chionns gu bheil [[gnàth-shìde]] chàillear fhogharmhor aige, ach leis gu bheil am baile suidhichte ann an gleann tha mòran sgìrean shuas air an leathad, tha ann teodhachd beagan nas fhuaire anns na beanntan mu thimcheall.

&lt;!--Infobox begins--&gt;
{{Infobox Weather
|single_line=yes &lt;!--Entering Yes will display metric and imperial units on same line.--&gt;
|metric_first=Yes &lt;!--Any entry in this line will display metric first. Leave blank or remove line for imperial.--&gt;
|location=Medellín
|Jan_Hi_°F =80|Jan_REC_Hi_°F = 89 &lt;!--REC temps are optional; use sparely--&gt;
|Feb_Hi_°F =81|Feb_REC_Hi_°F = 91
|Mar_Hi_°F =81|Mar_REC_Hi_°F = 91
|Apr_Hi_°F =82|Apr_REC_Hi_°F = 91
|May_Hi_°F =82|May_REC_Hi_°F = 90
|Jun_Hi_°F =82|Jun_REC_Hi_°F = 90
|Jul_Hi_°F =82|Jul_REC_Hi_°F = 90
|Aug_Hi_°F =82|Aug_REC_Hi_°F = 91
|Sep_Hi_°F =81|Sep_REC_Hi_°F = 91
|Oct_Hi_°F =81|Oct_REC_Hi_°F = 89
||Nov_Hi_°F =80|Nov_REC_Hi_°F = 89
|Dec_Hi_°F =80|Dec_REC_Hi_°F = 91
|Year_Hi_°F =82|Year_REC_Hi_°F = 90
|Jan_Lo_°F =62|Jan_REC_Lo_°F = 52
|Feb_Lo_°F =61|Feb_REC_Lo_°F = 51
|Mar_Lo_°F =61|Mar_REC_Lo_°F = 50
|Apr_Lo_°F =60|Apr_REC_Lo_°F = 52
|May_Lo_°F =60|May_REC_Lo_°F = 52
|Jun_Lo_°F =60|Jun_REC_Lo_°F = 50
|Jul_Lo_°F =60|Jul_REC_Lo_°F = 50
|Aug_Lo_°F =61|Aug_REC_Lo_°F = 52
|Sep_Lo_°F =61|Sep_REC_Lo_°F = 50
|Oct_Lo_°F =61|Oct_REC_Lo_°F = 52
|Nov_Lo_°F =62|Nov_REC_Lo_°F = 50
|Dec_Lo_°F =62|Dec_REC_Lo_°F = 51
|Year_Lo_°F =61|Year_REC_Lo_°F = 52
|Jan_Precip_mm =55
|Feb_Precip_mm =77
|Mar_Precip_mm =114
|Apr_Precip_mm =179
|May_Precip_mm =191
|Jun_Precip_mm =153
|Jul_Precip_mm =108
|Aug_Precip_mm =154
|Sep_Precip_mm =178
|Oct_Precip_mm =218
|Nov_Precip_mm =150
|Dec_Precip_mm =79
|Year_Precip_mm =1656
|source=&lt;ref&gt;http://www.ideam.gov.co&lt;/ref&gt;
|accessdate=2008-09-26}}&lt;!--Infobox ends--&gt;

== Sgìrean Riaghlach ==
[[Faidhle:Comunas de Medellin.svg|thumb|right|''Comunas'' neo sgìrean ann am Medellín.]]
[[Faidhle:Corregimientos de Medellin.svg|thumb|right|''Corregimientos'' (bailtean air an dùthaich) a' Mhedellín.]]

'S e baile fo shiostam deamocratach [[poblachdach]] fon [[Bun-Reachd|Bhun-Reachd]] Coloimbia bho 1991 a th'ann Medellín, leis an righaltas aige air a sgapadh. Compartichidh [[Pròbhaist]] a' Mhedellín agus An Comhairle riaghladh a' bhaile, is iad air a thaghadh tro bhòtadh poblach.

Tha iomadh roinnean oifigeil (''secretarías'') ann, roinnean airson luaineachd shòisealta, cultar cathaireil, leasachadh sòisealta, foghlam, sgrùdadh agus amchd, riaghaltas, goireasan, obraichean poblach, seirbheisean riaghlaich, àrainneachd, mnathan, còmhdhail, roinn coitcheann, agus roinn prìobhaideach nam measg. A bharrachd aie sin tha iomadh roinn neo-eisimeileach ann: am [[Port-Adhair Olaya Herrera]], an Leabharlann Phoblach (''Biblioteca Pública Piloto''), Colaiste na h-Antioquia (''Colegio Mayor''), Companaidh Leasachaidh Chathaireil (EDU), Companaidh na Seirbheisean Phoblach (EEPPM), agus Institiùid Spòrs agus Cur-seachadan (INDER), Companaidhean Choitcheann a' Mhedellín (EEVVM), Stèiseanan a' Bhus Mhedellín, an t-Ospadal Coitcheann Medellín, &quot;Metrosalud&quot; (airson [[slàinte]]), Institiùid Chathaireil an Teic-Eòlais (ITM), [[Metro de Medellín]], Metroparques (os cionn na pàircean) agus Metroseguridad (airson tèarainteachd).


=== Roinnean ===
* Roinn an earr-dheas sgìre: [[El Poblado (Medellín)|El Poblado]].
* Roinn an iar-dheas: sgìrean Guayabal agus Belén.
* Roinn an iar-mheadhannach: sgìrean Laureles, La América agus San Javier.
* Roinn earr-mheadhannach: sgìrean La Candelaria, Villa Hermosa agus Buenos Aires.
* Roinn an iar-thuath: sgìrean Castilla, Doce de Octubre agus Robledo.
* Roinn an earr-thuath: sgìrean Aranjuez, Manrique, Popular agus Santa Cruz.
* Corregimientos (bailtean beaga): San Sebastián de Palmitas, San Cristóbal, Altavista, San Antonio de Prado agus Santa Elena.

== An lagh agus an riaghaltas ==
Tha am Poiliteags agus an Lagh gu math buillsgeanach ann an Coloimbia; tha sin a' ciallachadh gum bithear ag aontachadh agus a' gabhail ris a' chuid as motha dhe na laghan ann am [[Bogotá]], a' phrìomh-bhaile. A dh'aindeoin sin, mar bhaile-mòr, nì Medellín a dhìcheall taobh riaghlach a' cheàrna. Tha Riaghaltas a' Bhaile ga sgarradh eadar earrann an riaghaltais fhèin agus an earrann reachdail. Thathar a' tagh Pròbhaist a' Bhaile (El Alcalde) gu poblach airson ceann-aimsir dhe ceithear bliadhna (dìreach mar Cheann-Suidhe na dùthcha agus Riaghladair gach uile Ceàrna ann an Coloimbia).

=== Eucoir ===
'Se am baile a b' ainneartaiche san t-saoghal a bh'ann Medellín o shean. Fhuair e an t-ainm uabhasach sin mar thoradh a' chogaidh cathaireil a rinn na drug cartels aig deireadh na 1980an. Mar dhachaigh [[Cairteil a' Mhedellín|A' Chairteil Mhedellín]], le Uachdaran na Drogaichean [[Pablo Escobar]] os a chionn, bha am baile na h-ìobairteach an uabhais a dh' adhbharaich an cogadh eadar a' bhuidheann sin agus a cuid nàmhaidean. Ach thoisich ìre na h-eucorach a dhol sìos an dèidh bhàis Escobar. Bha ìre na h-eucorach fhathast gu math àrd rè na 1990an, ged a rachdadh e sìos beag air bheag an coimeas ris na bliadhnachan a bu mhiosa. Anns An Dàmhair 2002 dh'òrdaich [[Álvaro Uribe|Álvaro Uribe Vélez]], ceann-suidhe na Coloimbia, gun tugadh an t-airm gu buil “Operación Orión”, is iad ag amas air mailisidhean chathaireil na FARC agus na AUC a leigeil ma sgaoil&lt;ref&gt;BBC. &quot;Fuego cruzado en Medellín.&quot; 17 October 2002. BBCMundo.com. 3 May 2009 &lt;http://news.bbc.co.uk/hi/spanish/latin_america/newsid_2337000/2337667.stm&gt;.&lt;/ref&gt;. Eadar 2003 agus 2006 chaidh di-fheachdachadh na mailisidhean chathaireil na AUC a bh'ann fhathast a thoirt gu buil, agus leig a bharrachd air 3,000 fir fo armaibh an cuid armachd dheth. Tha ìre na h-eucorach ann am Medellín air a lughdachadh gu brìgheil. Tha ìre na h-eucorach ann am Medellín gu math àbhaisteach do bhaile-mòr ann an Aimearaga-Laideannach gus an latha an-diugh.

== Eaconamaidh ==

'S e [[stàilinn]], [[a' chlò]], [[aodach]], [[biadh]] agus [[deoch]], [[àiteachas]] (bho na sgìrean dùthchasail), [[seirbheisean poblach]], stuthan ceimeagach and pharmaceuticals, refined [[ola]], agus [[dìthean]] a tha aig cridhe an eaconomaidh.

Tha an turasachd air a dhol gu math air adhart anns na bliadhnachan a dh'fhalbh.

== Leasachadh Cathaireil ==

[[Faidhle:DosEsculturasBoteroMedellín.jpg |thumb|left|A' Cheàrnag Bhotero]]

Tha e uabhasach soilleir gu bheil am baile ga leasachadh ann an dòigh làidir, gu h-àraidh leis cho pailt a tha na tùran àrda ùra a thathar a' togail. Aig an ìre seo tha Medellín a' deànamh nas fheàrr na gach uile baile-mòr eile na dùthcha Bogotá, prìomh-bhaile na nàisein agus cridhe an eaconomaidh, nam measg, taobh togail agus dealbhachadh tùran àrda ùra. Anns an t-Sultainn 2008, bhathar a' togail 127 tùran àrda ann am Medellín, 25 gam àideachadh, agus 17 gam moladh.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/?id=101122|title = Skyscrapers of Medellín}}&lt;/ref&gt;{{clear}}

== Foghlam ==

[[Faidhle:Plazuela CentralUdeA.JPG|right|thumb|200px|A' Chèarnag Mheadhanach aig an [[Oilthigh Antioquia]]]]

Tha a bharrchd air 30 oilthighean ann am Medellín is iad a' sgaoileadh an fhoghlaim air feadh na h-Antioquia, an &quot;Eje Cafetero&quot; (sgìre [[cofaidh|a' Chofaidh]]) agus Costa na Cairib. 'S e Oilthigh na h-Antioquia, an t-Oilthigh Nàiseanta Coloimbia agus an Colaiste Jaime Isaza Cadavid (poblach), agus an t-Oilthigh EAFIT, Oilthigh Medellín, An t-Oilthigh Pàpanach Bolivarianach, an t-Oilthigh San Buenaventura, Sgoil Inneallaidearachd na h-Antioquia, Oilthigh Santo Tomas, SENA (Seibheis Nàiseanta Ionnsachaidh) agus CES am feadhainn as cudromaiche. A bharrachd air sin, tha ionadan teic-eòlais curomaich ann, mar ITM (Institiùd Nàiseanta an Teic-Eòlais).

[[Faidhle:Biblioteca-EAFIT.JPG‎|Seo leabharlann an Oilthigh EAFIT|right|thumb|200px|Leabharlann an Oilthigh Prìobhaideach EAFIT.]]

Rè an deichead mu dheireadh, tha Riaghaltas a' bhaile air foghlam poblach, togail sgoiltean is leabharlainn anns na sgìrean bochda a bhrosnachadh. Tha seann traidisean dhe sgoiltean agus colaistean prìobhaideach anns a' bhaile, iomadh dhuibh gan ruith leis an Eaglais [[Caitligeach]], buidhnean prìobhaideach, agus feadhainn bho thall thairis. Tha na sgoiltean Columbus, Theodoro Hertzl, San Ignacio de Loyola, Cumbres, Colombo Britanico, El Corazonista, Marymount, Montessori, na àrd-sgoiltean Los Pinares, Los Alcázares, San José De La Salle, Jorge Robledo, a sgoil Teicnigeach Salesianach Pedro Justo Berrío, [[Universidad Pontificia Bolivariana|An Oilthigh Pàpanach Bolivarianach]], agus mòran eile nam measg.

Thoir iomadh non-governmental organizations agus buidhnean oifigeil taic do development airson chloinne agus òganaich bho na sgìrean bochda. Tha Baile [[Don Bosco]] a' toirt cùram gu [[clannn na sràide]].&lt;ref&gt;[http://www.ciudaddonbosco.org Ciudad Don Bosco Medellín], ionad cùram do chlann na sràide.&lt;/ref&gt; An dèidh sìtheachadh a' bhaile thàinig buidhnean dha na sgìrean a bu bhochda is iad ag obair còmhla ris na daoine òga a bha an sàs ann an ainneart cathaireil, gus na cothroman aca a leasachadh. Bha pàirt cudromach cuideachd aig na oilthighean ann am Medellín, poblach agus prìobhaideach, còmhla ri buidhnean nàiseanta agus eadar-nàiseanta.
==Oilthighean==
*[[Oilthigh Antioquia]]
*[[Oilthigh Nàiseanta Colombia]]
*[[Universidad Pontificia Bolivariana|An Oilthigh Pàpanach Bolivarianach]]

== Còmhdhail ==


=== Còmhdhail Adhair ===
[[Faidhle:Aeropuerto Jose Maria Cordova-Exterior1.JPG|thumb|left|Port-Adhair Eadar-nàiseanta José María Córdova]]
[[Faidhle:Aeropuerto Olaya Herrera-Medellin.JPG|thumb|right|Port-Adhair Olaya Herrera]]

Tha am [[Port-Adhair Eadar-nàiseanta José María Córdova]] (MDE) ann an [[Rionegro]], baile eile an àirde an ear Medellín, taobh a-muigh a' ghlinne Aburrá. Tha e a' frithealadh cinn-uidhe nàiseanta agus edar-nàiseanta, agus 's urrainn dha ri itealain mòra a dhèiligeadh is plèanaichean a dhol sìos tron oidhche. Bith tursan-adhair eadar-nàiseanta ann gach latha gu agus bho [[Miami]], [[Eabhraig Nuadh (baile)|Eabhraig Nuadh]], [[Meagsago (baile)|Baile Meagsago]], [[Caracas]], [[Quito]], [[Panama (baile)|Baile Panama]], [[Porlamar]], [[Aruba]] agus iomadh bailtean cudromach eile. Chan eil am [[Port-Adhair Olaya Herrera]] (EOH) a' frithealadh ach tursan-adhair roinneil, triallaiche agus plèanaichean beaga, anns a' chummantas.

=== Còmhdhail Fhearrainn ===

[[Faidhle:Metro de Medellin-Interior vagon.JPG|thumb|left|Treànaichean Metro an am Medellín]]

Thoir siostam còmhdhail poblach a' bhaile a-staigh busaichean diesel, tacsaidhean, agus treànaichean cathaireil ris an canar [[Metro de Medellín]]. Ceangailidh am Metro Medellín fhèin gu [[Itagüí]], [[Envigado]] agus [[Bello]]. Thèid loighne A bho Itagüí gu Niquía, agus loighne B bho San Antonio gu San Javier. A bharrachd air sin, frithealaidh Loighne K agus Loighne J, an air chàball, air a bheil am [[Metrocable]], gu ruige sgìre cruaidh taobh chruinne-eòlais agus an eaconomaidh. Toisichidh loighne K aig stèisean metro Acevedo aig loighne Metro A, suas air a' bheinn, gu ruige Santo Domingo Savio. Toisichidh loighne J aig stèisean metro San Javier aig loighne Metro B, suas air a' bheinn gu ruige La Aurora. Tha planaichean ann airson loighne ùr a' Mhetrocable (Loighne S) a thoisicheas an an 2009, agus ceangailidh sin Santo Domingo Savio gu El Tambo ann am Pàirc Arví faisg air [[Guarne]]. 'S e Medellín an aon bhaile an am Coloimbian far a bheil siostam chòmhdhail na leithid.

A dh'aindeoin sin, tha an trafaig ann am Medellín air fhàs gu math làidir, leis cho pailt a tha na carbadan an coimeas ris na sràidean; A bharrachd air sin, 's e dragh mòr a tha'nn an pollution ga dhèanamh leis na busaichean diesel, gu h-àraidh ann am meadhan a' bhaile agus mu dheas ann an El Poblado. Chan eil àite sam bith anns a' bhaile airson rathadan mòr a thogail.

Ann an 2006 thoisich an obair air a' Mhetroplus, seirbheis bhus le rathad aige fhèin, dìreach mar an [[TransMilenio]] ann am [[Bogotá]]. Le sin, bidh an seirbheis nas luaithe dhe busaichean na ruith dha na stèiseanan metro. Fosglaidh am Metroplus ann an 2009, is e a' fritheadh mhòr-chuid a' bhaile. 'S e an ''Troncal Medellín'' a' chiad phàirt dha, bho Oilthigh Medellín ann an àide an iar gu ruige Aranjuez, mu iar-thuath a' bhaile. Lughdaidhidh am Metroplus an droch thrafaig agus pollution anns a' bhaile, oir thèid mòran seann bhusaichean a chur às, is na busaichean ùra a' cleachdadh [[gas]] mar [[connadh|chonnadh]].

== Sluagh a' Bhaile ==

{|class=&quot;toccolours&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;width:210px; float:center; clear:right; margin:1em 0 2em 2em; line-height:140%;font-size:90%&quot;
! colspan=3 style=&quot;background:#6688AA&quot;|&lt;font color=&quot;white&quot;&gt;Fàs an t-Sluaigh ann am&lt;br /&gt;Medellín eadar 1905-2005
|-
! style=&quot;background:#F0F0F0&quot;|Cùnntas sluaigh&lt;br /&gt;ann an!!style=&quot;background:#F0F0F0&quot;|Sluagh&lt;br /&gt;Iomlan!!style=&quot;background:#F0F0F0&quot;| % Fàs Bun &lt;br /&gt;Bhliadhna 1905
|-
| align=left|1905*||align=right|59,815||align=center| 100%
|-
| align=left|1912*||align=right|70,547||align=center| 118%
|-
| align=left|1918*||align=right|79,146||align=center| 132%
|-
| align=left|1928*||align=right|120,044||align=center| 201%
|-
| align=left|1938*||align=right|168,266||align=center| 281%
|-
| align=left|1951**||align=right|358,189||align=center| 599%
|-
| align=left|1964**||align=right|772,887||align=center| 1292%
|-
| align=left|1973**||align=right|1,077,252||align=center| 1791%
|-
| align=left|1985**||align=right|1,468,089||align=center| 2454%
|-
| align=left|1993**||align=right|1,630,009||align=center| 2725%
|-
| align=left|2005**||align=right|2,223,078||align=center| 3717%
|-
!colspan=3|[[Faidhle:Poblacion Medellin.png|240px|border]]
|-
! colspan=3 style=&quot;background:#F0F0F0&quot;|*&lt;small&gt;Eachdraidh na h-Antioquia&lt;ref&gt;Suramericana de Seguros (1988), ''Historia de Antioquia''. Editorial Presencia Ltda.(Edición especial no tiene ISBN) Medellín. pp. 299.&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; - **&lt;small&gt;Cùnntasan sluaigh a rinn DANE&lt;/small&gt;
|}

Fuirichidh 58% sluagh a' Cheàrna Antioquia anns a' Ghleann Aburrá, le 67% sluagh a' Ghlinne Aburrá a' fuireach ann am Medellín fhèin. Taobh sluagh a' bhaile Mhedellín, rugadh 61.3% anns a' bhaile, 38% ann an àiteachan eile ann an Coloimbia agus 0,3% thall thairis.&lt;ref name=&quot;DANE&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080726041441/http://www.dane.gov.co/files/censo2005/perfiles/perfiles.swf DANE]: Cùnntas-sluaigh 2005, Roinn Nàiseanta Staitistearachd na Coloimbia.&lt;/ref&gt;

A-rèir Roinn Nàiseanta Riaghlach na Staitistearachd, bha sluagh dhe 2,223,078 daoine aig Medellín ann an 2005, is le sin bha e an dàrna bhaile a bu mhotha ann an Coloimbia. The metropolitan area of Medellín in 2005 included 3,312,165 inhabitants. Bha 5820 daoine airson gach ciolomeatair ceàrnagach anns a' bhaile. Bha 130,031 daoine nan tàmh ann am bailtean beaga co-cheangailte ris a' bhaile-mòr; 'Se fireannaich a bh'ann 46.7% agus boireannaich a bh'ann 53.3% an t-sluaigh. Tha ìre neo-litireachd dhe 9.8% anns na daoine nas aosda na 5 bliadhna a dh'aois. Tha cumhachd dealain aig 98.8% na taighean ann am Medellín, fìor uisge aig 97.3%, agus tha fòn aig an taigh aig 91% dhuibh.&lt;ref name=&quot;DANE&quot;/&gt;

=== Breithean agus Bàsan ===
A-rèir a' chunntais-sluaigh DANE 2005, chaidh 33,307 breithean,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110517155725/http://www.dane.gov.co/index.php?option=com_content&amp;task=category&amp;sectionid=16&amp;id=36&amp;Itemid=148 DANE]: Toradh breithean agus Bàsan.&lt;/ref&gt; a chlàradh anns a' bhliadhna sin ann am Medellín, beagan nas lugha na ann an 2004 (33,615). Chaidh 10,828 bàsan a chlàradh ann an 2005, agus 11,512 ann an 2004.

=== Buidhne Chinnidheach ===
Seo [[Co-mhisgeachd Chinnsidheach]] a' bhaile:

* [[Daoine Geala]]: Spàinnteach, [[Iùdhachd|Iùdhach]], Àrabach, Eòrpach eile: 70%
* [[Mestizos]]: Measgachadh dhe Daoine Spàinnteach, Àfraganach, agus Daoine Tùsail: 20%
* [[Afro-Coloimbianaich]]: 6.5%
* [[Indigenous peoples of the Americas|Daoine Tùsail Aimearaganach]]: 0.1%

Fhuair Medellín iomadh in-imrich às An Spàinn rè na 17mh agus 18mh linntean, a bharrachd air beagan inimreachais gun taghadh à Àfraga an Iar. Chaochail a' mhòr-chuid nan Tùsanach fo bhuaidh tinneasan às an Roinn Eòrpa, agus dh'eadar-phòs iomadh nam feadhainn a mhaireadh beò leis na prìomh In-Imrich Spàinnteach, fireannaich anns a' chumanntas; thoisich inimreachas nam boireannach Spàinnteach air dheireadh. Thigeadh in-imrich à Lebanon, à Iòrdan, às a' Ghearmailt, agus à Portagail rè an 19mh linne. 'S e [[Paisa Region|Paisas]] air a bheil iomadh dhaoine à Medellín, le freumhan Spàinnteach anns a' chumanntas, gam measgachadh le fuil Àfraganach agus Tùsanach. Tha coimhearsnachd bheag Afro-Coloimbianach and Zambo-Coloimbianach ann (daoine le freumhan Tùsanach agus Àfraganach).

Tha [[Ceàrn an Chocó]] dìreach air àird an iar na h-Antioquia, tìr-àraich iomadh in-imrich Afro-Coloimbianach and Zambo-Coloimbianach a Mhedellín agus an sgìre aige. Tha inimreachas às a' Chòsta Chairib Cholombianach air a bhith fa-leth cudromach, gu h-àraidh na daoine òga a thig gus ionnsachadh aig na h-oilthigh ann am Medellín agus fuirichidh iad is iad ag obair anns a' bhaile. 'S ann an [[Ecuador]] a thig a' mhòrchuid dhe na in-imrich bho thall thairis is iad an sàs ann am malairt neo-fhoirmeil.

== Cultar ==
[[Faidhle:Desfile de Silleteros2007-(30)Medellin.JPG|thumb|right|''silleta'' traidiseanta aig Fèis Bliadhnail nan Dìthein ann am Medellín.]]

'S e ''Antioqueños'' (Antioquianaich) an t-ainm gu tric a tha air daoine a' Mhedellín bho ainm an stàite, an aghaigh ''Medellinenses'' (Medellinianaich) bho ainm a' bhaile. 'S e ''[[Paisa Region|Paisas]]'', an t-ainm eile a th'orra, is cuid ag ràdh gu bheil freumh an ainm a' tighinn bho na daoine a dh'fhàsadh [[cofaidh]], mar am facal Spànnteach ''paisano'' (fear mo dhùthcha). 'S e fear dhe na còig cultar roinneil ann an Coloimbia a th'ann an Cultar Paisas. Tha an Cultar Paisa ga sgaoileadh air feadh na roinnean [[Caldas (Roinn)|Caldas]], [[Risaralda]], [[Quindío (Roinn)|Quindío]] a bharrachd air corra bhaile ann an [[Valle del Cauca (Roinn)|Valle del Cauca]] agus [[Tolima (Roinn)|Tolima]].

Ged e an cultar Paisa aig a bheil làmh an iuchair ann am Medellí­n ( &quot;A' Phrìomh-Bhaile Paisa&quot;), tha am baile a' fàs nas cosmopolitan, agus a-nis thathar a' tabhann ceòl ceàrnan eile bho ceàrnan eile ann an Coloimbia am mar am ([[Vallenato]] agus [[Ceàrn an Chocó|Chocó]]), le iomadh bhiadhlann [[China|Sìneach]], [[Cùba]]nch, agus [[an Argantain|Argantaineach]] nam measg. 

Tha tùs Spàinnteach aig a' chultar Paisa, agus tha traidiseanan Caitligeach, gnìomhachasail, dìorrsach, agus hospitable aige. Thathar ag ràdh gum bruidhinn na Paisas gu ciùin luath, le gàire, agus gu bheil iad dèidheil air an [[tairbheadaireachd]], air an [[rodeo]], air [[ceòl|a' ceòl]], air a' bhàrdachd, air [[ball-coise|a' bhall-coise]], agus na ho-ro-gheallaidhean. Tha iad uabhasach moiteil às a' bhaile aca. 'S e &quot;rumba&quot; ris an canar beatha na clubaichean, na taighean-sheine, na ceàrnagan agus na sràidean gach deireadh sheachdain.

== Fèisean ==
Thathar a’ cumail am iomadach seòrsa dhe fhèis ann an Medellí­n. Chithear fèilltean caitligeach, leis gur e dùthaich le mòr-chuid chaitligeach a th’ann fhathast,&lt;ref&gt;[http://countrystudies.us/colombia/51.htm Country Studies: Colombia]&lt;/ref&gt; fèisean na stàite agus tachartasan ionadail a sheallas cho làidir ‘s a tha beairteas cultarail na dùthcha.

* Fèis an Neo-eisimeileachd: 20mh [[An t-Iuchar]].
* Fèis Neo-eisimeileachd na roinne: 11mh [[an Lùnasdal]].

'S e ''La Feria de las Flores'' ( [[Fèis na Dìthein]]) an [[fèis|fhèis]] as cudromaiche ann an Antioquia. Gheibh e àite ann am Medellí­n aig toiseach an Lùnasdail agus tha e air a bhith a' cumail gach bliadhna bho 1957. Tha taisbeanaidhean dhe chàraichean seann fhasanta, ''silleteros'' (daoine a' toirt dìthein), agus [[each|eich]] ann mar phàirt na fèise. 

A-measg na fèisean eile tha fèis Eadar-nàiseanta na [[Bàrdachd]] (An t-Iuchar) (a fhuair an Right Livelihood Award) ann an 2006,&lt;ref&gt;{{iomradh lìon | url = https://www.festivaldepoesiademedellin.org/ | tiotal = Festival de Poesía de Medellin | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-11 | foillsichear =  Corporación de Arte y Poesía Prometeo }}&lt;/ref&gt; Taisbeanadh a' Mhiotais agus an Fhionnsgeul (An Dùbhlachd) agus ColombiaModa (tachartas gnìomhachas an Fhasain).

[[Faidhle:Biblioteca Leon de Greiff-Bloque-Medellin.JPG|thumb|left|Leabharlann Leòn de Greiff.]]

=== Spòrs ===

'S e na sgiobaidhean ball-coise [[Atlético Nacional]], [[Envigado F.C.]] agus [[Deportivo Independiente Medellín]] a th'ann na clubaichean spòrsail as ainmeile ann am Medellín. Cluichidh iad uile aig a' Phàirc Atanasio Girardot. A bharrachd air sin, tha Medellín clùiteach airson an dà sgioba snàimh ainmeil aige, na Calamares Pilsen agus na Huracanes. Rugadh [[Santiago Botero|Santiago Botero Echeverry]], am fear a bhuannich lap an Tour de France trì tursan, anns a' bhaile. 'S e cuideachd Medellí­n an t-àite far an do rugadh an cluicheadair goilf proifeiseanta [[Camilo Villegas]], a tha an sàs ann an Turas PGA.

* [https://web.archive.org/web/20081021020259/http://www.maratonvalledeaburra.com/ Marathon a' Ghlinne Aburrá]
* [http://www.atlnacional.com.co Club Ball-Coise Atlético Nacional]
* [https://web.archive.org/web/20070801034131/http://dim.com.co/ Club Ball-Coise Deportivo Independiente Medellín]
* [http://www.envigadofutbolclub.net Club Ball-Coise Envigado]

=== Far-ainmean a' bhaile ===

Aithnichte mar &quot;prìomh-bhaile gnìomhachasail ann an Coloimbia&quot;, tha Medellín cuideachd fo na h-ainmean ''Ciudad de la Eterna Primavera'' (Baile an fhoghair bith-bhuan), ''Capital de la Montaña'' (Prìomh-bhaile nam Beann), ''Ciudad de las Flores'' (Baile na Dìthein), ''&quot;Capital de las Orquí­deas&quot;'' (Baile nan Orchid), ''La Bella Villa'' (Am Baile Boidheach), ''Tacita de Plata'' (Cupan Beag an Airgid), and ''Medallo'' (bhon ainm Medellìn fhèin).

==Daoine Ainmeil==
*[[Fernando Vallejo]]
== Bailtean Co-cheangailte ==

* [[Faidhle:Flag of Spain.svg|24px]] [[Barcelona]], [[An Spàinn]].&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257217612_2,00.html|title= Acuerdos de colaboración según la web del Ayuntamiento de Barcelona|accessdate= 2008-04-21 }}&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of Spain.svg|24px]] [[Bilbao]], [[An Spàinn]]
* [[Faidhle:Flag of Colombia.svg|24px]] [[Bogotá|Bogotá D.C]], [[Coloimbia]]
* [[Faidhle:Flag of Argentina.svg|24px]] [[Buenos Aires]], [[An Argantain]]
* [[Faidhle:Flag of Colombia.svg|24px]] [[Cali]], [[Coloimbia]]
* [[Faidhle:Flag of United States.svg|24px]] [[Fort Lauderdale, Florida|Fort Lauderdale]], [[Stàitean Aonaichte]].&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.sister-cities.org/icrc/directory/Americas|title= Sister cities|publisher= Online directory: the Americas (the member directory for sister cities in the Americas|accessdate= 2008-04-02}}&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of Italy.svg|24px]] [[Milano]], [[Eadailt]]
* [[Faidhle:Flag of India.svg|24px]] [[Hyderabad, Andhra Pradesh|Hyderabad]], [[Na h-Innseachan]]
* [[Faidhle:Flag of Bulgaria.svg|24px]] [[Bharna]], [[Bulgàiria]]
* [[Faidhle:Flag of Mexico.svg|24px]] [[Monterrey]], [[Meagsago]]
* [[Faidhle:Flag of United States.svg|24px]] [[Miami, Florida|Miami]], [[Stàitean Aonaichte]].
* [[Faidhle:Flag of Uruguay.svg|24px]] [[Tacuarembó]], [[Uruguaidh]].&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.lanacion.com.ar/herramientas/printfriendly/printfriendly.asp?nota_id=580269|title = Hermandad entre ciudades|publisher = La Nación,|date = 2004-03-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080723221742/http://www.radiogardel.com/html/tacuarembo2.html Gardel en Tacuarembó], Radio Gardel&lt;/ref&gt;

== Bailtean Co-cheangailte ==

* [[Faidhle:Flag of Spain.svg|24px]] [[Barcelona]], [[An Spàinn]].&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257217612_2,00.html|title= Acuerdos de colaboración según la web del Ayuntamiento de Barcelona|accessdate= 2008-04-21}}&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of Spain.svg|24px]] [[Bilbao]], [[An Spàinn]]
* [[Faidhle:Flag of Colombia.svg|24px]] [[Bogotá|Bogotá D.C]], [[Coloimbia]]
* [[Faidhle:Flag of Argentina.svg|24px]] [[Buenos Aires]], [[An Argantain]]
* [[Faidhle:Flag of Colombia.svg|24px]] [[Cali]], [[Coloimbia]]
* [[Faidhle:Flag of United States.svg|24px]] [[Fort Lauderdale, Florida|Fort Lauderdale]], [[Stàitean Aonaichte]].&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.sister-cities.org/icrc/directory/Americas|title= Sister cities|publisher= Online directory: the Americas (the member directory for sister cities in the Americas|accessdate= 2008-04-02}}&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of Italy.svg|24px]] [[Milano]], [[Eadailt]]
* [[Faidhle:Flag of India.svg|24px]] [[Hyderabad, Andhra Pradesh|Hyderabad]], [[Na h-Innseachan]]
* [[Faidhle:Flag of Bulgaria.svg|24px]] [[Bharna]], [[Bulgàiria]]
* [[Faidhle:Flag of Mexico.svg|24px]] [[Monterrey]], [[Meagsago]]
* [[Faidhle:Flag of United States.svg|24px]] [[Miami, Florida|Miami]], [[Stàitean Aonaichte]].
* [[Faidhle:Flag of Uruguay.svg|24px]] [[Tacuarembó]], [[Uruguaidh]].&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.lanacion.com.ar/herramientas/printfriendly/printfriendly.asp?nota_id=580269|title = Hermandad entre ciudades|publisher = La Nación,|date = 2004-03-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080723221742/http://www.radiogardel.com/html/tacuarembo2.html Gardel en Tacuarembó], Radio Gardel&lt;/ref&gt;

== Gallaraidh ==

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Image:Iglesia_de Nuestra_Iglesia_de_la_Candelaria-Mede.JPG| Eaglais a' Chandelaria
Image:Plazuela_San_Ignacio-Medellin-Colombia.JPG|Cèarnag San Ignacio
Image:Estacion_del_Ferrocarril -Medellin.JPG|Seann stèisean trèana air a leighiseadh
Image:UNAL-Bloque M5-Facultad de Minas-Medellin.JPG|Dàmh mam Mèinnean
Image:La Raza-Rodrigo Arenas Betancourt.JPG|Càrn-cuimhne ''La Raza'' Monument le [[Rodrigo Arenas]]
Image:Biblioteca España(1)-Medellin.JPG|Leabharlann na Spàinne
Image:La Alpujarra-Medellin.JPG|La Alpujarra (Talla a' bhaile)
Image:Centro de Medellin- Colombia.JPG|Meadhan a' bhaile Medellín
Image:Btca epm.JPG|Leabharlann EPM
Image:Biblioteca Publica Piloto-ArchivoFotografico.JPG|Leabharlann Poblach Dearbhaidh
Image:Biblioteca Leon de Greiff-Exterior4-Medellin.JPG|Leabharlann León de Greiff
Image:Cerro Nutibara-Navidad 2006-Medellin(1).JPG|Solasan na Nollaige air a' chnoc Cerro Nutibara
Image:Plaza Cisneros-BosqueColumnas-Medellin.JPG|Cèarnag Cisneros 
Image:Museoelcastillo1.jpg|Taigh-tasgaidh Castillo
Image:Teatro Metropolitano de Medellín.JPG|Taigh-cluiche a' bhaile
Image:Christmas2004inMedellín.JPG|Solasan na Nollaige ri taobh na h-aibhne Medellín
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==

* [http://www.medellin.gov.co/ Làrach-lìn oifigeil a' bhaile, anns an Spàinntis]
* [https://web.archive.org/web/20080724032846/http://www.metrodemedellin.org.co/ Am Metro ann am Medellín]
* [http://www.lovemedellin.com Cultar ann am Medellín]
* [https://web.archive.org/web/20100308020024/http://themedellinmap.com/ Mapa a' bhaile]
* [https://web.archive.org/web/20070527174242/http://www.rightlivelihood.org/recip/2006/festival.htm 2006 Right Livelihood Award winner Fèis eadar-nàiseanta Bàrdachd Mhedellín]
* [https://web.archive.org/web/20111215142628/http://www.ffwdweekly.com/article/life-style/travel/paramilitaries-and-rebels-in-rehab-4005/ Paramilitaries and Rebels in Rehab] by Ashifa Kassam, ''Fast Forward Weekly'', June 25 2009

{{Prìomh-bhailtean ann an Coloimbia}}
{{commons|Medellín}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Antioquia]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Coloimbia]]</text>
      <sha1>2rto9l8rgow6rmx72bn02vqmn8sjzes</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lüneburger Heide</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17556</id>
    <revision>
      <id>584268</id>
      <parentid>498256</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3894" sha1="b9muuem509r5xj4yjpv4kp40ncij611" xml:space="preserve">[[Faidhle:Karte Lueneburger Heide.png|thumb|right|250px|Suidheachadh an Lüneburger Heide]]

Eadar [[Hamburg]], [[Bremen]] agus [[Hànobhar]] tha an '''Lüneburger Heide''' (Beurla: ''Lüneburg Heath'') ann. Is e sin an dreach-tìre fhraoich as motha ann an Èorpa Meadhanach. Tha e ainmichte a-rèir am baile [[Lüneburg]], a tha suidhichte taobh a tuath dheth. An-diugh 's e pàirc nàiseanta a th' ann, air sgàth' s gu bheil mòran lusan agus beathaichean ainneamh ann. Tha nas motha na 4 millean luchd-turais gach bliadhna a' tadhail dhan Lüneburger Heide, mar sin 's e àite cudromach do dh'eaconomaidh [[Sagsainn Iosail|Niedersachsen]]. 

== Eachdraidh an àite ==
[[Faidhle:Lüneburger Heide - 068.jpg|thumb|right|250px|''Heidschnucken'', caoirich sònraichte ann an Lüneburger Heide]] 

Aig àm Neolithic bha mòran chraobhan a' fàs ann an Lüneburger Heide. Ach cha eil an talamh an seo torach idir, tha an cuid as motha gu math gainmheil. Aig an àm ud bha tuathanaich a' gluasad bho àite gu àite eile, gus a bhith beò às an talamh neo-thorach. Mar sin bha a' fhàgail àitichean fosgailte am measg nan coilltean. far an do thòisich fraoch a' fhas, gu-h-àraidh ''Common Heather'' (''Calluna vulgaris''). 

Ach bho 1000 a-mach thòisich tuathanaich a' fuireach ann an aon àite a-mhàin. Dh'atharraich iad an dòigh obrach aca. Thug iad ceann an talamh air falbh agus chuir iad e dhan stabail-chaoraich airson greiseig agus an uair sin air ais anns na pàircean mar stuth-mathachaidh. O chionn gun robh an ceann an talamh air falbh, thàinig fraoch geal an àite. Le sin dh'fhàs an talamh geur agus cha eil dad eile a fhàs an seo.

Tro na linntean bha [[Caora|caoirich]] sònraichte air a thoirt gu bhith ris an canar &quot;''Heidschnucken''&quot;. 'S e caoraich beaga a tha' annta a tha glè gheiteanach. Tha an fheòil aca glè bhlasda, ach chan eil a’ chlòimh aca math gu leòr airson fhighe, cleachdar i dìreach airson [[brat-ùrlair]].

== Cruth na tìre ==

'S e am ''Wilseder Berg'' (Beinn Wilsede) a' bheinn as àrda, tha i 169,2 m a dh'àrd. Tha beanntan beaga eile ann, m.e. ''Falkenberg'' (150 m), ''Ahrberg'' (145 m), ''Hakenberg'' (143 m), ''Hoher Mechtin'' (142 m), is am ''Pampower Berg'' (140 m). Tha an abhainn ''Wümme'' a' toiseachadh air am Wilseder Berg, agus tha an ''Lachte'' a' struthadh tron deas dhen Lüneburger Heide.

== Àitichean inntinneach ==
[[Faidhle:Siebensteinhaeuser grab d-2.jpg|thumb|right|250px|''Sieben Steinhäuser'', cromleac faisg air Fallingbostel]]
Is e baile beag a tha ann an Hösseringen. Bha e air a chruthachadh mar baile-tasgaidh a tha a' toirt seachad mòran fiosrachdaich mun doigh-beatha ann an Lüneburger Heide.

Chithear [[cromleac]]an ann an earra-dheas ''Fallingbostel'', baile beag, ris an canar &quot;''Oldendorfer Totenstatt''&quot; agus &quot;''Sieben Steinhäuser''&quot; (Seachd Taighean-chloiche). Chaidh an togail ann an 2500 RC. Timcheall an Lüneburger Heide 
tha eaglaisean agus manachainn samhlachail ann, cuid dhiubh le taisbeanadh far am faicear seann rudan ealanta eachdraidheil, m.e. dealbhan brat-urlàr agus grèiseadaireachd às an àìte fhèin.

Ann am Walsrode chaidh Hermann Löns, [[bàrd]] ainmeil a sgrìobh mòran bardachd mun Lüneburger Heide, air a thiodhlaicadh.

== Dealbhan ==

&lt;gallery&gt;
File:Lüneburger Heide 096.jpg|Fraoch ann an Lüneburger Heide
File:Dat ole Hus 003.jpg|Taigh-tasgaidh ann an Wilsede
File:Heide.JPG|Sealladh faisg air Wilsede
File:Wilseder Berg 005.jpg|Wilseder Berg 
&lt;/gallery&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
{{Commons|Lüneburger Heide}}
* [http://naturpark-lueneburger-heide.de/ Pàirc nàiseanta Lüneburger Heide] (Gearmailtis)
* [http://www.verein-naturschutzpark.de/ Ionad ''Naturschutzpark Lüneburger Heide''] (Gearmailtis)
* [https://web.archive.org/web/20230309082746/https://www.picturechoice.org/ls/lueneburghl/index.html Dealbhan] (Beurla)

[[Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt]]</text>
      <sha1>b9muuem509r5xj4yjpv4kp40ncij611</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18248</id>
    <revision>
      <id>584263</id>
      <parentid>576265</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:27:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SteveK</username>
        <id>25671</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Wappen-Calw.svg]] → [[File:DEU Calw COA.svg]] Use correct COA</comment>
      <origin>584263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2476" sha1="tor4z3ssukz0m40485yd6pdaty1m5ac" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = Calw
 | LÙIREACH = DEU Calw COA.svg
 | LÙIREACH_LEUD = 100
 | MAPA = Calw-marktplatz02.jpg
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[A' Ghearmailt]]
 | CEÀRN = [[Faidhle:Flagge Karlsruhe.svg |22px]] Karlsruhe
 | SGÌRE = [[Faidhle:Flagge Königreich Württemberg.svg |22px]] [[Baden-Württemberg]]
 | LEUD = 48° 43’ 00 Tuath
 | ASTAIR = 08° 44′ 08 Ear
 | FARSAINGEACHD = 59.88
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 23275
 | BLIADHNA = 2009
 | FÒN = 07051 agus 07053
 | DUILLEAG = calw.de
 }}

‘S e [[baile]] beag aig ceann a deas [[A' Ghearmailt|na Gearmailt]] a th’ ann '''Calw''' ([[IPA]]: ˈkalf, neo kʰalp anns an sgìre fhèin). Chaidh am baile a chlàradh airson a’ chiad turais ann an [[1075]] agus tha e faisg air [[Abhainn|na h-Aibhnichean]] Nagold, Tälesbach, Ziegelbach, Wurstbrunnenbach, Schießbach, Schlittenbach agus Schweinbach. Tha e suidhichte aig ceann a tuath na Coille Duibhe, eadar 330m agus 630m os cionn ìre na [[Muir|mara]], 41km air falbh bho [[Karlsruhe]], 535km bho [[Berlin|Bherlin]], prìomh-bhaile na [[Dùthaich|dùthcha]], 33km bho Stuttgart agus 227km bho [[München]].&lt;ref&gt;[http://distancecalculator.globefeed.com/World_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]&lt;/ref&gt; Tha am baile aig cridhe [[Baden-Württemberg]]. Tha 23,275 duine a’ fuireach ann an Calw.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20151222112852/http://www.statistik.baden-wuerttemberg.de/ Cunntas-sluaigh na Stàite]&lt;/ref&gt;

== Daoine Ainmeil ==
* [[Hermann Hesse]]: ([[1877]] – [[1962]]) Sgrìobhadair a bhuannaich an [[Duais Nobel]] ann an [[1946]].
* Walter Christaller: ([[1893]] – [[1969]]) Cruinn-eòlaiche.

== Bailtean Co-cheangailte ==
* [[Faidhle:Flag of Switzerland.svg|20px]] [[Collina D'Oro]] ([[Montagnola]])&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120406180658/http://www.collinadoro.com/index.php?node=65&amp;lng=1&amp;rif=68db9d4eef#p9288 Commune di Collina d’Oro]&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of Italy.svg|22px]] [[Latsch]]&lt;ref&gt;[http://www.gemeinde.latsch.bz.it/system/web/suche.aspx?search=partnerstadt&amp;menuonr=218886511&amp;detailonr=0&amp;sprache=1&amp;cmd=# Marktgemeinde Latsch]&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of Germany.svg|22px]] [[Wieda]]

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean A-mach ==
* [http://www.baden-wuerttemberg.de/ Riaghaltas na Stàite]
* [http://www.karlsruhe.de/ Riaghaltas na Roinne]

[[Roinn-seòrsa:A' Ghearmailt]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean anns A' Ghearmailt]]
[[Roinn-seòrsa:An Roinn-Eòrpa]]</text>
      <sha1>tor4z3ssukz0m40485yd6pdaty1m5ac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cauchy-à-la-Tour</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19300</id>
    <revision>
      <id>584266</id>
      <parentid>581865</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T23:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2028" sha1="1e7btxlixkh3iei8wasy0iox016nc5k" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = Cauchy-à-la-Tour
 | LÙIREACH = Blason Cauchy-à-la-Tour.svg
 | LÙIREACH_LEUD = 100
 | MAPA = Cauchy a la tour.svg
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] [[An Fhraing]]
 | CEÀRN = [[Faidhle:Blason département fr Pas-de-Calais.svg|18px]] Pas-de-Calais
 | SGÌRE = [[Faidhle:Flag_of_Flemish_Region_(De_Vlaamse_Leeuw).svg|22px]] Nord-Pas-de-Calais
 | LEUD = 50° 30’ 16 Tuath
 | ASTAIR = 02° 27′ 09 Ear
 | FARSAINGEACHD = 3.13
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 2982
 | BLIADHNA = 1999
 | FÒN = 03
 | DUILLEAG = 
 }}
'S e [[baile]] beag ann an ceann a tuath [[An Fhraing|na Frainge]] a th' ann an '''Cauchy-à-la-Tour'''. Tha e suidhichte aig 107m os cionn ìre na [[Muir|mara]], anns an sgìre ([[Fraingis]]: Département) Pas-de-Calais anns an roinn (Fraingis: Région) Nord-Pas-de-Calais, 182km air falbh bho [[Paris|Pharis]], [[prìomh-bhaile]] na [[Dùthaich|dùthcha]], agus 46km bho [[Lille]].&lt;ref&gt;[http://distancecalculator.globefeed.com/Country_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]&lt;/ref&gt; Tha àireamh-sluaigh dhe 2,982 anns a' bhaile.&lt;ref&gt;[http://www.annuaire-mairie.fr/ville-cauchy-a-la-tour.html Annuaire de la France]&lt;/ref&gt;  Bha na mèineann gu math làidir an seo o chionn fhada, ach tha an gnìomhachas sin air a dhol à bith. Bha campa Arm [[Sasainn|Shasainn]] an seo ri linne [[An Cogadh Mòr|A' Chogaidh Mhòir]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050409020233/http://website.lineone.net/~eebo/8thbattn.htm Lincolnshire Regiment]&lt;/ref&gt;

==Daoine Ainmeil==
*[[Philippe Pétain]] ([[1856]] - [[1951]]).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090618111232/http://www.marechal-petain.com/versionespagnol/enfance.htm Maréchal Pétain]&lt;/ref&gt;

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
*[https://web.archive.org/web/20111106234947/http://www.pas-de-calais.gouv.fr/ Riaghaltas na Roinne]
*[http://www.nordpasdecalais.fr/ Comhairle na Sgìre]

{{DEFAULTSORT:Cauchy-à-la-Tour}}
[[Roinn-seòrsa:Bailtean na Frainge]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:An Fhraing]]</text>
      <sha1>1e7btxlixkh3iei8wasy0iox016nc5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kobe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19763</id>
    <revision>
      <id>584267</id>
      <parentid>581912</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:10:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3195" sha1="l3gjyfxxb8a92w4wjfcgluvkodiomxo" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = 神戸市&lt;br /&gt;Kōbe
 | BRATACH = Flag of Kobe.svg
 | LÙIREACH = Emblem of Kobe, Hyogo.svg
 | LÙIREACH_LEUD = 80
 | MAPA = Kobe montage1.jpg
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Japan.svg|22px]] [[An t-Seapan]]
 | CEÀRN = Kansai
 | SGÌRE = [[Faidhle:Flag of Hyogo Prefecture.svg |22px]] Hyōgo
 | LEUD = 34° 41′ 24 Tuath
 | ASTAIR = 135° 11′ 44 Ear
 | FARSAINGEACHD = 552.23
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 1545011
 | BLIADHNA = 2011
 | FÒN = (+81) 78
 | DUILLEAG = http://www.city.kobe.lg.jp/
 }}

'S e [[baile]] mòr agus [[port]] ann an ceann a deas [[An t-Seapan|na Seapaine]] a th’ ann an '''Kōbe'''&lt;ref&gt;[http://www.storlann.co.uk/goireasan/atlas-na-sgoile.html ''Atlas Sgoile Oxford''] le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)&lt;/ref&gt; ([[Seapanais]]: 神戸市). Tha e suidhichte aig 40m os cionn ìre na [[Muir|mara]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120121211140/http://population.mongabay.com/population/japan/1859171/kobe-shi Mongabay]&lt;/ref&gt; ri taobh [[Bàgh|a’ Bhàigh]] Osaka, anns an Sgìre (Seapanais: 地方/Chihō) Kansai, anns an Roinn (Seapanais: 県/ken) Hyōgo, air an [[Eilean]] Honshu. Tha e 432km air falbh bho [[Tokyo|Thokyo]], prìomh-bhaile na [[Dùthaich|dùthcha]], 30km bho [[Osaka]] agus 415km bho [[Kawagoe]].&lt;ref&gt;[http://distancecalculator.globefeed.com/Country_Distance_Calculator.asp Distance Calculator]&lt;/ref&gt; Tha 1,545,011 daoine a’ fuireach ann an Kobe, an 6mh baile as motha anns an dùthaich.&lt;ref&gt;[http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;srt=pnan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;geo=-111 Bailtean na Cruinne]{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Chaidh am baile a chuir ait dòigh ann an [[1889]] agus chaidh oilthigh a stèidheachadh ann an Kobe ann an [[1949]].&lt;ref&gt;[http://www.kobe-u.ac.jp/ 神戸大学]&lt;/ref&gt; 

== Daoine Ainmeil ==
* [[Ryoji Noyori]] ([[1938]]): [[Ceimigear]] a bhuannaich an [[Duais Nobel ann an Ceimigeachd]] ann an [[2001]].

== Bailtean Co-cheangailte ==
* [[Faidhle:Flag of Catalonia.svg|22px]] [[Barcelona]] &lt;ref&gt;[http://www.bcn.cat Ajuntament de Barcelona]&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of Australia.svg|22px]] [[Brisbane]]&lt;ref&gt;[http://www.brisbane.qld.gov.au/ City of Brisbane]&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of France.svg|22px]] [[Marseille]]&lt;ref&gt;[http://www.mairie-marseille.fr Ville de Marseille]&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] [[Philadelphia]] &lt;ref&gt;[http://www.phila.gov City of Philadelphia]&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of Latvia.svg|22px]] [[Riga]]&lt;ref&gt;[http://www.riga.lv Rīga]&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of Brazil.svg|22px]] [[Rio de Janeiro]]&lt;ref&gt;[http://www.rio.rj.gov.br Prefeitura do Rio de Janeiro]&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] [[Seattle]] &lt;ref&gt;[http://www.seattle.gov City of Seattle]&lt;/ref&gt;
* [[Faidhle:Flag of China.svg|22px]] Tianjin&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110208221000/http://www.tj.gov.cn/ 天津]&lt;/ref&gt;

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
* [http://www.kobe-np.co.jp/ Pàipear Naidheachd a’ Bhaile]
* [https://web.archive.org/web/20120128202358/http://www.kiss-fm.co.jp/ KISS FM Kobe]

[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:An t-Seapan]]</text>
      <sha1>l3gjyfxxb8a92w4wjfcgluvkodiomxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ridgeville, Indiana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19823</id>
    <revision>
      <id>584270</id>
      <parentid>583926</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1453" sha1="n82vtqf9bpjs3kqiy4ueib6zkn8nnse" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = Ridgeville
 | LÙIREACH = 
 | LÙIREACH_LEUD = 100
 | MAPA = Randolph County Indiana Incorporated and Unincorporated areas Ridgeville Highlighted.svg
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of the United States.svg|22px]] [[Na Stàitean Aonaichte]]
 | CEÀRN = [[Faidhle:Flag of Indiana.svg|18px]] [[Indiana]]
 | SGÌRE = Randolph
 | LEUD = 40° 17 27' Tuath
 | ASTAIR = 85° 01 45′  Ear
 | FARSAINGEACHD = 1.5
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 843
 | BLIADHNA = 2000
 | FÒN = +01 (765)
 | DUILLEAG = 
 }}

‘S e [[baile]] beag ann an cridhe [[Na Stàitean Aonaichte|nan Stàitean Aonaichte]] a th’ ann an '''Ridgeville'''. Tha e suidhichte aig 304m os cionn ìre na [[Muir|mara]], eadar Albany agus Union City, anns an stàit [[Indiana]]. Tha am baile 702km air falbh bho [[Washington, D.C.]] ([[Prìomh-bhaile]] na dùthcha), 3,004km bho [[Los Angeles]], 1,187km bho [[Boston|Bhoston]] agus 280km bho [[Chicago]].&lt;ref&gt;[http://distancecalculator.globefeed.com Distance Calculator]&lt;/ref&gt; Tha  843 duine a’ fuireach anns a’ bhaile.
 
== Daoine ainmeil ==
*[[Wendell Meredith Stanley]] ([[1904]] – [[1971]]): [[Ceimigear]]a bhuannaich an [[Duais Nobel ann an Ceimigeachd]] ann an [[1946]].

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
*[http://www.in.gov Riaghaltas na Stàite]
*[https://web.archive.org/web/20120405115316/http://www.city-data.com/city/Ridgeville-Indiana.html City Data]

[[Roinn-seòrsa:Bailtean ann an Indiana]]</text>
      <sha1>n82vtqf9bpjs3kqiy4ueib6zkn8nnse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yfke Sturm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21613</id>
    <revision>
      <id>584274</id>
      <parentid>582110</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="812" sha1="1v5xdh5k686criniy5v1gt8wayadtox" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
'S e modal às [[Na Tìrean Ìsle]]  a th’ ann an '''Yfke Sturm''' ([[Almere]], [[19 an t-Sultain]] [[1981]]).&lt;ref&gt;[http://www.fashionmodeldirectory.com/models/yfke_sturm/ Fashion Model Directory]&lt;/ref&gt; Chaidh i a lorg ann an Almere fhèin ann an [[1997]], nuair a bha i dìreach 15 [[bliadhna]] a dh'aois. Bhuannaich ise farpais nam Modal air a bheil Elite Model Look Contest, ann an [[Nice]] san aon bhliadhna. Fhuair i cùmhnantan bho Ralph Lauren agus Calvin Klein. Leig i dheth a dreuchd mar phreasantair air a' phrògram Holland’s Next Top Model ann an [[2007]] do [[Daphne Deckers]].

==Ceanglaichean A-mach==
* [https://web.archive.org/web/20130508074204/http://yfke.tv/ Yfke Sturm]
==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;

[[Roinn-seòrsa:Daoine às na Tìrean Ìsle|Sturm, Yfke]]</text>
      <sha1>1v5xdh5k686criniy5v1gt8wayadtox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Duais Nobel ann am Fiosaigs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33640</id>
    <revision>
      <id>584275</id>
      <parentid>583802</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CreagNamBathais</username>
        <id>11992</id>
      </contributor>
      <comment>ceangal a chàradh agus dealbhan 2018</comment>
      <origin>584275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14834" sha1="kstqer6rj0iibdn26puqef3bx273y24" xml:space="preserve">Is e duais airson fiosag a chuir [[Alfred Nobel]] air bonn a tha ann an '''Duais Nobel ann am Fiosaigs'''.

== Liosta nam buannaichean ==

===1901–1950===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Bliadhna
! colspan=2 align=&quot;left&quot;|Buannaiche
! Dùthaich
|-
| 1901
| [[Faidhle:Wilhelm Conrad Röntgen (1888-1900), 88374 p.jpg|75px]]
| [[Wilhelm Röntgen]]
| [[A' Ghearmailt]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1902
|[[Faidhle:Hendrik_Antoon_Lorentz.jpg|75px]]
| [[Hendrik Lorentz]]
| [[Na Tìrean Ìsle]]
|-
| [[Faidhle:Pieter_Zeeman.jpg|75px]]
| [[Pieter Zeeman]]
| [[Na Tìrean Ìsle]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1903
| [[Faidhle:Paul Nadar - Henri Becquerel.jpg|75px]]
| [[Henri Becquerel]]
| [[An Fhraing]]
|-
| [[Faidhle:Marie_Curie_c1920.jpg|75px]]
| [[Marie Curie]]
| [[An Fhraing]] agus [[A' Phòlainn]]
|-
| [[Faidhle:Pierre_Curie_by_Dujardin_c1906.jpg|75px]]
| [[Pierre Curie]]
| [[An Fhraing]]
|-
| 1904
| [[Faidhle:John_William_Strutt.jpg|75px]]
| [[Lord Rayleigh]]
| [[Sasann]]
|-
| 1905
| [[Faidhle:Phillipp_Lenard_in_1900.jpg|75px]]
| [[Philipp Lenard]]
| [[A' Ghearmailt]]
|-
| 1906
| [[Faidhle:J.J_Thomson.jpg|75px]]
| [[J. J. Thomson]]
| [[Sasann]]
|-
| 1907
| [[Faidhle:Albert_Abraham_Michelson2.jpg|75px]]
| [[Albert Michelson]]
| [[Na Stàitean Aonaichte]]
|-
| 1908
| [[Faidhle:Gabriel_Lippmann2.jpg|75px]]
| [[Gabriel Lippmann]]
| [[An Fhraing]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1909
| [[Faidhle:Ferdinand_Braun.jpg|75px]]
| [[Ferdinand Braun]]
| [[A' Ghearmailt]]
|-
| [[Faidhle:Guglielmo_Marconi.jpg|75px]]
| [[Guglielmo Marconi]]
| [[An Eadailt]]
|-
| 1910
| [[Faidhle:Johannes_Diderik_van_der_Waals.jpg|75px]]
| [[Johannes Diderik van der Waals]]
| [[Na Tìrean Ìsle]]
|-
| 1911
|
| [[Wilhelm Wien]]
| [[A' Ghearmailt]]
|-
| 1912
|
| [[Gustaf Dalén]]
| [[An t-Suain]]
|-
| 1913
| 
| [[Heike Kamerlingh Onnes]]
| [[Na Tìrean Ìsle]]
|-
| 1914
|
| [[Max von Laue]]
| [[A' Ghearmailt]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1915
|
| [[Uilleam Eanraig Bragg]]
| [[Sasann]]
|-
|
| [[Uilleam Labhrainn Bragg]]
| [[Sasann]]
|-
| 1916
|
| Cha robh buannaiche ann
|
|-
| 1917
|
| [[Charles Barkla]]
| [[Sasann]]
|-
| 1918
| 
| [[Max Planck]]
| [[A' Ghearmailt]]
|-
| 1919
| 
| [[Johannes Stark]]
| [[A' Ghearmailt]]
|-
| 1920
|
| [[Charles Édouard Guillaume]]
| [[An Eilbheis]]
|-
| 1921
|
| [[Albert Einstein]]
| [[A' Ghearmailt]] agus [[An Eilbheis]]
|-
| 1922
|
| [[Niels Bohr]]
| [[An Danmhairg]]
|-
| 1923
| 
| [[Robert Millikan]]
| [[Na Stàitean Aonaichte]]
|-
| 1924
|
| [[Manne Siegbahn]]
| [[An t-Suain]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1925
|
| [[Seumas Franck]]
| [[A' Ghearmailt]]
|-
|
| [[Gustav Hertz]]
| [[A' Ghearmailt]]
|-
| 1926
|
| [[Jean-Baptiste Perrin]]
| [[An Fhraing]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1927
|
| [[Artair Holly Compton]]
| [[Na Stàitean Aonaichte]]
|-
|
| [[Charles Thomson Rees Wilson]]
| [[Alba]]
|- 
| 1928
|
| [[Owen Willans Richardson]]
| [[Sasann]]
|-
| 1929
|
| [[Louis de Broglie]]
| [[An Fhraing]]
|-
| 1930
|
| [[C. V. Raman]]
| [[Na h-Innsean]]
|-
| 1931
| 
| Cha robh buannaiche ann
|
|-
|1932
|[[Image:Bundesarchiv_Bild183-R57262,_Werner_Heisenberg.jpg|75px]]
|[[Werner Heisenberg]]
|[[A' Ghearmailt]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; |1933
| [[Faidhle:Erwin_Schr%C3%B6dinger_(1933).jpg|75px]]
| [[Erwin Schrödinger]]
| [[An Ostair]]
|-
| [[Faidhle:Dirac 4.jpg|75 px]]
| [[Pòl Dirac]]
| [[Sasann]]
|- 
| 1934
| 
| Cha robh buannaiche ann
|
|- 
| 1935
| [[Faidhle:James_Chadwick.jpg|75 px]]
| [[Seumas Chadwick]]
| [[Sasann]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1936
| [[Faidhle:Hess.jpg|75px]]
| [[Victor Franz Hess]]
| [[An Ostair]]
|-
|
| [[Carl David Anderson]]
| [[Na Stàitean Aonaichte]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1937
| [[Faidhle:Clinton_Davisson.jpg|75px]]
| [[Clinton Davisson]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| [[Faidhle:George_Paget_Thomson.jpg|75px]]
| [[George Paget Thomson]]
| Sasann
|-
| 1938
| [[Faidhle:Enrico_Fermi_1943-49.jpg|75px]]
| [[Enrico Fermi]]
| [[An Eadailt]]
|-
| 1939
| [[Faidhle:Ernest_Lawrence.jpg|75px]]
| [[Ernest Lawrence]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| 1940
| 
| Cha robh buannaiche ann
|
|-
| 1941
| 
| Cha robh buannaiche ann
|
|-
| 1942
|
| Cha robh buannaiche ann
|
|-
| 1943
| [[Faidhle:Otto_Stern_1950s.jpg|75px]]
| [[Otto Stern]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| 1944
| [[Faidhle:II_Rabi.jpg|75px]]
| [[Isidor Isaac Rabi]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| 1945
| [[Faidhle:Wolfgang_Pauli_ETH-Bib_Portr_01042.jpg|75px]]
| [[Wolfgang Pauli]]
| [[An Ostair]]
|-
| 1946
| [[Faidhle:Bridgman.jpg|75px]]
| [[Percy Williams Bridgman]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| 1947
| [[Faidhle:Appleton.jpg|75px]]
| [[Edward Victor Appleton]]
| Sasann
|-
| 1948
| [[Faidhle:Blackett.jpg|75px]]
| [[Patrick Maynard Stuart Blackett]]
| Sasann
|-
| 1949
| [[Faidhle:Yukawa.jpg|75px]]
| [[Hideki Yukawa]]
| [[An t-Seapan]]
|-
| 1950
| [[Faidhle:Cecil_Powell.jpg|75px]]
| [[Cecil Powell]]
| Na Stàitean Aonaichte
|}

===1951–2000===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Bliadhna
! colspan=2 align=&quot;left&quot;|Buannaiche
! Dùthaich
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1951
|
| Sir [[John Douglas Cockcroft]]
| [[Sasann]]
|-
| [[Faidhle:Ernest_Walton.jpg|75px]]
| [[Ernest Thomas Sinton Walton]]
| [[Èirinn]]
|- valign=&quot;top&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; |1952
|
| Felix Bloch
|
|-
|
| Edward Mills Purcell
|
|-
| 1953
|
| [[Frits Zernike]]
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1954
|
| [[Max Born]]
| 
|-
|
| Walther Bothe
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1955
|
| Willis Lamb
| 
|-
| 
| Polykarp Kusch
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1956
|
| John Bardeen
|
|-
|
| Walter Houser Brattain
|
|- 
|
| William Shockley
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1957
|
| Chen Ning Yang
|
|-
|
| Tsung-Dao Lee
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1958
|
| Pavel Cherenkov
|
|-
| 
| Ilya Frank
|
|-
|
| Igor Tamm
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1959
| 
| [[Emilio G. Segrè]]
|
|-
|
| [[Owen Chamberlain]]
|
|-
| 1960
|
| [[Donald A. Glaser]]
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1961
| 
| [[Robert Hofstadter]]
|
|-
|
| [[Rudolf Ludwig Mössbauer]]
|
|- 
| 1962
| 
| [[Lev Davidovich Landau]]
| [[Aonadh Sobhiat]]
|- valign=&quot;top&quot;
|  rowspan=&quot;3&quot; | 1963
| [[Faidhle:Wigner.jpg|75px]]
| [[Eugene Paul Wigner]]
| [[An Ungair]]
|-
| [[Faidhle:Maria_Goeppert-Mayer.jpg|75px]]
| [[Maria Goeppert-Mayer]]
| [[Na Stàitean Aonaichte]]
|-
| [[Faidhle:Johannes Hans Daniel Jensen (1907–1973).jpg|75px]]
| [[J. Hans D. Jensen]]
| [[A' Ghearmailt]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1964
|
| Charles Hard Townes
|
|-
|
| Nicolay Gennadiyevich Basov
|
|-
|
| Aleksandr Mikhailovich Prokhorov
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1965
|
| Sin-Itiro Tomonaga
|
|-
|
| Julian Schwinger
|
|-
|
| [[Richard P. Feynman]]
|
|-
| 1966
|
| [[Alfred Kastler]]
| [[An Fhraing]]
|-
| 1967
|
| [[Hans Albrecht Bethe]]
| [[Na Stàitean Aonaichte]]
|-
| 1968
|
| [[Luis Walter Alvarez]]
|
|-
| 1969
|
| [[Murray Gell-Mann]]
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1970
|
| [[Hannes Alfvén|Hannes Olof Gösta Alfvén]]
|
|-
|
| [[Louis Eugène Félix Néel]]
|
|-
| 1971
|
| [[Dennis Gabor]]
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1972
|
| John Bardeen
|
|-
|
| Leon Neil Cooper
|
|-
|
| John Robert Schrieffer
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1973
|
| Leo Esaki
|
|-
|
| Ivar Giaever
|
|-
|
| [[Brian David Josephson]]
| [[Sasann]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1974
|
| [[Martin Ryle]]
|
|-
|
| [[Antony Hewish]]
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1975
|
| [[Aage Niels Bohr]]
|
|-
|
| [[Ben Roy Mottelson]]
|
|-
|
| [[Leo James Rainwater]]
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1976
|
| [[Burton Richter]]
|
|-
|
| [[Samuel Chao Chung Ting]]
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1977
|
| Philip Warren Anderson
|
|-
|
| Sir Nevill Francis Mott 
|
|-
|
| John Hasbrouck van Vleck
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1978
|
| Pyotr Leonidovich Kapitsa
|
|-
| [[Faidhle:Arno_Penzias.jpg|75px]]
| Arno Allan Penzias
|
|- 
|
| Robert Woodrow Wilson
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1979
|
| Sheldon Lee Glashow
|
|-
|
| Abdus Salam
|
|-
|
|  Steven Weinberg
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1980
| [[Faidhle:James-cronin.jpg|75px]]
| [[James Watson Cronin]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| [[Faidhle:Val_Fitch.jpg|75px]]
| [[Val Logsdon Fitch]]
| Na Stàitean Aonaichte
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1981
|
| [[Nicolaas Bloembergen]]
|
|-
|
| [[Arthur Leonard Schawlow]]
|
|-
|
| [[Kai Siegbahn]]
|
|-
| 1982
|
| [[Coinneach G. MacUilleim]]
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1983
|
| Subramanyan Chandrasekhar
|
|-
|
| William Alfred Fowler
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1984
|
| [[Carlo Rubbia]]
| 
|-
|
| [[Simon van der Meer]]
|
|-
| 1985
|
| [[Klaus von Klitzing]]
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1986
|
| [[Ernst Ruska]]
|
|-
|
| [[Gert Binnig]]
|
|-
|
| [[Heinrich Rohrer]]
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1987
|
| J. Georg Bednorz
| 
|-
|
| K. Alexander Müller
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1988
|
| Leon M. Lederman
|
|-
| 
| Melvin Schwartz
|
|-
|
| Jack Steinberger
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1989
|
| Norman F. Ramsey
|
|-
| 
| Hans G. Dehmelt
|
|-
|
| Wolfgang Paul
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1990
|
| Jerome I. Friedman
|
|-
| 
| Henry W. Kendall
|
|-
| [[Faidhle:Richard_E._Taylor_HD.3F.009_(11086446546)_(cropped).jpg|75px]]
| [[Richard Taylor]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| 1991
|
| [[Pierre Gilles de Gennes]]
| An Fhraing
|-
| 1992
|
| [[Georges Charpak]]
| An Fhraing agus [[A' Phòlainn]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1993
|
| Russell A. Hulse
|
|-
| 
| Joseph H. Taylor, Jr.
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1994
|
| Bertram N. Blockhouse
|
|-
| 
| Clifford G. Shull
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1995
|
| Martin L. Perl
|
|-
| 
| Frederick Reines
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1996
|
| David M. Lee
|
|-
| 
| Douglas D. Osheroff
|
|-
|
| Robert C. Richardson
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1997
|
| Claude Cohen-Tannoudji
|
|-
| 
| Steven Chu
|
|-
|
| William D. Phillips
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 1998
|
| Robert B. Laughlin
|
|-
| 
| Horst L. Störmer
|
|-
|
| Daniel C. Tsui
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 1999
| 
| Gerardus 't Hooft 
|
|-
|
| Martinus J.G. Veltman
|
|}

===2000–===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Bliadhna
! colspan=2 align=&quot;left&quot;|Buannaiche
! Dùthaich
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2000
| [[Faidhle:Zhores_Alferov.jpg|75px]]
| [[Zhores Alferov]]
| [[An Ruis]]
|-
| 
| Herbert Kroemer
|
|-
|
| Jack S. Kilby
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2001
|
| Eric A. Cornell
|
|-
|
| Wolfgang Ketterle
|
|-
|
| Carl E. Wieman
|
|-valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2002
|
| Raymond Davis Jr.
|
|-
|
|Masatoshi Koshiba
|
|-
|
|Riccardo Giacconi
|
|-valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2003
|
| Alexei A. Abrikosov
|
|-
|
| Vitaly L. Ginzburg 
|
|-
|
| Anthony J. Leggett
|
|-valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2004
|
| David J. Gross
|
|-
|
| H. David Politzer
|
|-
|
| Frank Wilczek
|
|-valign=&quot;top&quot;
|rowspan=&quot;3&quot; | 2005
|
| Roy J. Glauber
|
|-
|
| John L. Hall
|
|-
|
| Theodor W. Hänsch
|
|-valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2006
|
| John C. Mather 
|
|-
|
| George F. Smoot
|
|-valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2007
|
| Albert Fert 
|
|-
|
| Peter Grünberg
|
|-valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2008
|
| Yoichiro Nambu
|
|-
|
| Makoto Kobayashi
|
|-
|
| Toshihide Maskawa
|
|-valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2009
|
| Charles Kuen Kao
|
|-
|
| Willard S. Boyle
|
|-
|
| George E. Smith
|
|-valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2010
|
| Andre Geim
|
|-
|
| Konstantin Novoselov
|
|-valign=&quot;top&quot;
|rowspan=&quot;3&quot; | 2011
|
| Saul Perlmutter
|
|-
|
| Brian P. Schmidt
|
|-
|
| Adam G. Riess
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2012
|
| Serge Haroche
|
|-
| 
| David J. Wineland
|
|- valign=&quot;top&quot;
|rowspan=&quot;2&quot;|2013
| [[Faidhle:Francois_Englert.jpg|75px]]
| [[François Englert]]
| [[A' Bheilg]]
|-
| [[Faidhle:Nobel_Prize_24_2013.jpg|75px]]
| [[Peter Higgs]]
| [[Alba]]
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2014
|
| Isamu Akasaki
|
|-
|
| Hiroshi Amano
|
|-
|
| Shuji Nakamura
|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; | 2015
| 
| Takaaki Kajita
| An t-Seapan
|-
|
| Artair B. Domhnallach
| Canada
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;3&quot; | 2016
|
| [[David Thouless]]
| Alba
|-
| 
| [[Duncan Haldane]]
| Sasainn
|-
|
| [[Michael Kosterlitz]]
| Alba
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2017
| [[Faidhle:Rainer Weiss - December 2006 (cropped).jpg|75px]]
| [[Rainer Weiss]]
| [[A' Ghearmailt]]
|-
| [[Faidhle:05-0367-92D.hr.jpg|75px]]
| [[Barry Barish]]
| [[Na Stàitean Aonaichte]]
|-
| [[Faidhle:Kip Thorne at Caltech.jpg|75px]]
| [[Kip Thorne]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2018
| [[Faidhle:Arthur Ashkin EM1B5678 (44417135450).jpg|75px]]
| [[Arthur Ashkin]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| [[Faidhle:Gérard Mourou Ecole polytechnique (cropped).jpg|75px]]
| [[Gérard Mourou]]
| An Fhraing
|-
| [[Faidhle:Donna Strickland, OSA Holiday Party 2012.jpg|75px]]
| [[Donna Strickland]]
| Canada
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2019
| [[Faidhle:Jim Peebles (cropped 2).jpg|75px]]
| [[James Peebles]]
| Canada
|-
| [[Faidhle:Michel_Mayor_(cropped).jpeg|75px]]
| [[Michel Mayor]]
| An Eilbheis
|-
| [[Faidhle:Queloz_profile.jpg|75px]]
| [[Didier Queloz]]
| An Eilbheis
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2020
| [[Faidhle:Roger_Penrose-6Nov2005_(headshot).jpg|75px]]
| [[Roger Penrose]]
| Sasainn
|-
| [[Faidhle:Reinhard Genzel.jpg|75px]]
| [[Reinhard Genzel]]
| A' Ghearmailt
|-
| [[Faidhle:Andrea Ghez (cropped1).jpg|75px]]
| [[Andrea Ghez]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2021
| [[Faidhle:Crafoord_Prize_EM1B0732_(42329290061).jpg|75px]]
| [[Syukuro Manabe]]
| An t-Seapan
|-
| 
| [[Klaus Hasselmann]]
| A' Ghearmailt
|-
| [[Faidhle:Parisi_giorgio.jpg|75px]]
| [[Giorgio Parisi]]
| An Eadailt
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2022
| [[Faidhle:Alain Aspect (26341660894) (cropped).jpg|75px]]
| [[Alain Aspect]]
| An Fhraing
|-
| [[Faidhle:John Francis Clauser (cropped).jpg|75px]]
| [[John Clauser]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| [[Faidhle:A. Zeilinger (cropped).jpg|75px]]
| [[Anton Zeilinger]]
| An Ostair
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2023
| [[Faidhle:US Embassy Sweden 2023 Nobel Reception (53397591873) (cropped).jpg|75px]]
| [[Pierre Agostini]]
| An Fhraing agus na Stàitean Aonaichte
|-
| [[Faidhle:Ferenc Krausz (cropped).jpg|75px]]
| [[Ferencz Krausz]]
| An Ungair agus a' Ghearmailt
|-
| [[Faidhle:Anne LHuiller 01.JPG|75px]]
| [[Anne L'Huillier]]
| An Fhraing agus an t-Suain
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2024
| [[Faidhle:John_Hopfield_2016.jpg|75px]]
| [[John Hopfield]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| [[Faidhle:Geoffrey_Hinton_at_Collision_2024_in_Toronto_(cropped).jpg|75px]]
| [[Geoff Hinton]]
| Sasainn 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2025
| [[Faidhle:John Clarke, British experimental physicist.jpg|75px]]
| [[John Clarke]]
| Sasainn
|-
| [[Faidhle:Michel Devoret (54987873184).jpg|75px]]
| [[Michel Devoret]]
| An Fhraing
|-
| [[Faidhle:John Martinis (cropped).jpg|75px]]
| [[John Martinis]]
| Na Stàitean Aonaichte
|-
| 2026
| [[Faidhle:Francis Halzen (2025).jpg|75px]]
| [[Francis Halzen]]
| [[A' Bheilg]]
|}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Duais Nobel]]
[[Roinn-seòrsa:Duais Nobel ann am Fiosaigs|*]]</text>
      <sha1>kstqer6rj0iibdn26puqef3bx273y24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Taigh-tasgaidh Chill Donnain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35072</id>
    <revision>
      <id>584273</id>
      <parentid>579149</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1478" sha1="qc2pgponwmp09tjtoepk4of29pgm3ns" xml:space="preserve">[[File:Taigh-Tasgaish Chill Donnain - geograph.org.uk - 1362068.jpg|thumb|Taigh-Tasgaidh Chill Donnain]]

Tha '''Taigh-tasgaidh Chill Donnain''' ann an Cill Donnain ann an [[Uibhist a Deas]].  Dh'fhosgail e sa bhliadhna 1998.  Tha [[Clach Chlann 'ic Ailein]] ann.

Tha trì earrainnean san taigh-tasgaidh: taigh-tasgaidh bheatha an eilein fo chùram [https://web.archive.org/web/20211204112902/http://tasglann.org.uk/gd/heritage-groups/south-uist Comunn Eachdraidh Uibhist a Deas]; an comann ealain Gàidhlig [[Fèis Tìr a' Mhurain]]; agus bùth-obrach agus bùth-thaisbeanaidh aig Solarachaichean Làimh-chiùird Uibhist.

== Ceanglaichean a-mach ==
* {{iomradh lìon | url = https://kildonanmuseum.co.uk/ | tiotal = Kildonan Museum : Taigh Tasgaidh Chill Donnain - Celebrating South Uist's Cultural Heritage | foillsichear= Urras Eachdraidh Uibhist a Deas | ceann-là_inntrigidh = 2018-05-28}}
* [https://web.archive.org/web/20210629180653/https://www.tobarandualchais.co.uk/track/15737?l=gd Tobar an Dualchais: Oighrig Nic aʼ Mhaoilein aig an taigh-tasgaidh ann an 1998] ''(clàradh fuaime)''
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/35586258 BBC Naidheachdan 2016-02-16: Airgead mòr do Chill Donnain]
* [https://www.bbc.co.uk/naidheachdan/57618765 BBC Naidheachdan 2021-06-26: Roileagan-fuine a thathas a' ceangal ri Flòraidh NicDhòmhnaill] ''(aithris-bhideo 2:53)''

{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Taighean-tasgaidh|Cill Donnain]]
[[Roinn-seòrsa:Uibhist a Deas]]</text>
      <sha1>qc2pgponwmp09tjtoepk4of29pgm3ns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johan Gottlieb Gahn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35172</id>
    <revision>
      <id>584280</id>
      <parentid>580949</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:02:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CreagNamBathais</username>
        <id>11992</id>
      </contributor>
      <comment>ceangal a dhearbhadh</comment>
      <origin>584280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2115" sha1="ahwhvdd7kvr7jeip7rbcyjzkyqj3yef" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}

B' e ceimigear às [[an t-Suain]] a bha ann an '''Johan Gottlieb Gahn'''. Bha e ainmeil airson a thaisgealaidh mangaineis. 
Rugadh e ann an Voxnabruk, ([[Ovanåker]]) agus bha e na oileanach aig [[Oilthigh Uppsala]].&lt;ref&gt;{{ iomradh lìon | url = https://sok.riksarkivet.se/sbl/Presentation.aspx?id=14647 | tiotal = J Gottlieb Gahn | foillsichear = Svenskt biografiskt lexikon | cànan = Suainis | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-11 }}&lt;/ref&gt; Dh'obair e mar cheimigear airson Bòrd nam Mèinnean ann an Uppsala. Bha e cuideachd na bhall Pàrlamaid ann an 1778–1779 agus 1809–1810. Chuir e aithne air [[Jöns Jacob Berzelius]] ann an [[1805]] agus dh'obair iad ri chèile. Cheannaich iad, còmhla ri [[Hans Peter Eggertz]], an fhactaraidh cheimigeach ann an Gripsholm. Lorg iad an-sin eileamaid ùr, [[selenium]], ann an [[1817]].&lt;ref&gt;{{iomradh iris | ainm = Jan | sloinneadh = Trofast | url = http://www.iupac.org/publications/ci/2011/3305/5_trofast.html | tiotal = Berzelius' Discovery of Selenium | iris = ''Chem. Intl.'' | ceann-là = 2011 | leabhar = 33 | duilleagan = 5}}&lt;/ref&gt;

B' e bràthair [[Carl Pontus Gahn]], saighdear a ghabh an tiotal &quot;af Colquhoun&quot; nuair a chaidh uaisleachadh.&lt;ref&gt;{{iomradh lìon | url = https://snl.no/Johan_Gottlieb_Gahn | tiotal = Johan Gottlieb Gahn | foillsichear = Store norske leksikon | ceann-là_inntrigidh = 2019-12-08 | cànan = Nirribhis}}&lt;/ref&gt;

== Urraman ==
Dh'ainmicheadh gahnait, ZnAl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;, air.&lt;ref&gt;{{ iomradh lìon | foillischear =  Hudson Institute of Mineralogy | url = http://www.mindat.org/min-1632.html | tiotal = Gahnite | obair = mindat.org | ceann-là_inntrigidh = 2019-12-08}}&lt;/ref&gt;
== Ceanglaichean a-mach ==
* {{ iomradh lìon | foillsichear = Pròiseact Runeberg | url = https://runeberg.org/sbh/a0378.html | obair = Svensk biografiskt handlexikon  | cànan = Suainis | tiotal = Gahn, Johan Gottlieb | ceann-là_inntrigidh = 2019-12-08}}
== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Gahn, Johan Gottlieb}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Ceimigearan]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine às an t-Suain]]</text>
      <sha1>ahwhvdd7kvr7jeip7rbcyjzkyqj3yef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gävle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35329</id>
    <revision>
      <id>584282</id>
      <parentid>581867</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CreagNamBathais</username>
        <id>11992</id>
      </contributor>
      <comment>gobhar na Nollaige</comment>
      <origin>584282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2918" sha1="bqk5nchoxe0psywqwxzcfdr9ch6yh1t" xml:space="preserve">{{Baile
 | AINM = Gävle
 | LÙIREACH =Gävle vapen.svg
 | LÙIREACH_LEUD = 80
 | MAPA = Cohrs Gävle 1928.jpg
 | DEALBH = Gavle montage 2013.jpg
 | DÙTHAICH = [[Faidhle:Flag of Sweden.svg|22px]] [[An t-Suain]]
 | CEÀRN = [[Faidhle:Gästrikland vapen.svg|16px]] Gästrikland
 | SGÌRE = [[Faidhle:Gävleborgs län vapen.svg|16px]] [[Gävleborgs län]]
 | LEUD = 56° 09 39′ Tuath
 | ASTAIR = 15° 35 10′ Ear
 | FARSAINGEACHD = 42.45
 | ÀIREAMH_SHLUAIGH = 98877 
 | BLIADHNA = 2010
 | FÒN = (+46) 026
 | DUILLEAG = http://www.gavle.se/
 }}
'S e [[baile]] meadhanach agus [[port]]&lt;ref&gt;[http://gavlehamn.se/ Gävle Hamn]&lt;/ref&gt; [[An t-Suain|na Suaine]] a th’ ann an '''Gävle''' ([[IPA]]: ''jɛːvlɛ''). Tha e suidhichte ann an meadhan na dùthcha aig [[Inbhir]] [[Abhainn|na h-aibhne]] Gavleån, far a shruthas i dhan Bhàgh Ghävle ([[Suainis]]: ''Gävlebukten'') agus dhan [[Muir Baltach|Mhuir Bhaltach]] eadar [[Uppsala]] agus [[Härnösand]],&lt;ref&gt;[http://www.getamap.net/maps/sweden/gavleborgs_lan/_gavlekommun/ Get a Map]&lt;/ref&gt; anns an sgìre [[Gävleborgs län]], 178km air falbh bho [[Stockholm]], prìomh-bhaile na [[Dùthaich|dùthcha]], 265km bho [[Linköping]] agus 442km bho [[Göteborg|Ghöteborg]]. Tha 98,877 duine a' fuireach ann, 71,033  sa bhaile fhèin.&lt;ref&gt;[http://www.scb.se/sv_/Hitta-statistik/Statistik-efter-amne/Befolkning/Befolkningens-sammansattning/Befolkningsstatistik/25788/25795/Kvartals--och-halvarsstatistik---Kommun-lan-och-riket/399199/ SCB]&lt;/ref&gt;  Chaidh am baile a stèidheachadh ann an [[1413]].

Tha e ainmeil airson a ghobhar mòr na Nollaige.&lt;ref&gt;{{iomradh naidheachd | url = https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-42502375 | tiotal = Sweden's giant Gavle goat survives Christmas | foillsichear = BBC News | ceann-là = 2017-12-28 | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-11 }}&lt;/ref&gt;

[[Faidhle:Gävle goat on December 21, 2009 crop.jpg|thumb|Gobhar na Nollaige]]

== Freumhan an ainm ==
Ged nach eil [[freumh-fhaclachd]] an ainm seo cho soilleir tha e coltach gur ann à seann ainm na h-aibhe ''Gœfle'' ([[Gàidhlig]]: [[bruach]]), a tha an t-ainm.&lt;ref&gt;[https://runeberg.org/svetym/0304.html Runeberg]&lt;/ref&gt; 
==Eachdraidh==
Chaidh am baile a chlàradh airson a' chiad turais mar ''Gävle-ägarna'' - luchd-seilbh nam bruach - ann an 1413 agus fhuair e a chuid chòirichean a thaobh chìsean agus malairt ann an [[1446]].&lt;ref&gt;[http://www.gd.se/gastrikland/gavle/gavle-stads-privilegier Gefle Dagblat]&lt;/ref&gt;
==Daoine Ainmeil==
*[[Alexandra Dahlström]] ([[1984]]). [[Actair]]&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/name/nm0197164/ IMDB]&lt;/ref&gt;
*[[Dag Malmberg]] ([[1953]]). Actair.

== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;
== Ceanglaichean a-mach ==
*[http://www.lansstyrelsen.se/gavleborg/Sv/Pages/default.aspx Riaghaltas na Sgìre]
*[http://www.visitgavle.se/sv Visit Gävle]
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Bailtean]]
[[Roinn-seòrsa:Bailtean anns an t-Suain]]
[[Roinn-seòrsa:An t-Suain]]</text>
      <sha1>bqk5nchoxe0psywqwxzcfdr9ch6yh1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Shirley-Anne Somerville</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36199</id>
    <revision>
      <id>584272</id>
      <parentid>583847</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1573" sha1="3xd9p73cju9v00ubl4p7ny34yjem6pq" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}

'S e neach-poileataigs à [[Alba]] a tha ann an '''Shirley-Anne Somerville''' BPA.

Rugadh i ann an [[Cair Chaladain]] ann an [[1974]].
Bha i na h-oileanach aig [[Oilthigh Shruighlea]] far an do dh'ionnsaich i taigheadas.
Dh'obair i mar neach-iomairt mus do thaghadh i mar BhPA airson [[Lodainn (roinn-phàrlamaid na h-Alba)]] ann an [[Taghadh Albannach 2011|2011]] agus an-sin [[Dùn Phàrlain (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)|Dùn Phàrlain]] ann an [[Taghadh Albannach 2016|2016]]. Chaidh i na Ministear airson Foghlaim Adhartach, Foghlaim Àrd-Ìre agus Saidheans san [[Riaghaltas na h-Alba]] ann an 2016.&lt;ref&gt;{{iomradh lìon
| url = https://beta.gov.scot/about/who-runs-government/cabinet-and-ministers/minister-further-education-higher-education-science/
| tiotal = Minister for Further Education, Higher Education and Science
| foillsichear = [[Riaghaltas na h-Alba]]
| ceann-là_inntrigidh = 2016-10-20
}}&lt;/ref&gt;
Tha i na ball [[Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba]].

== Ceanglaichean a-mach ==
* Pàrlamaid na h-Alba: [http://www.parliament.scot/msps/currentmsps/shirley-anne-somerville-msp.aspx Shirley-Anne Somerville MSP]
* They Work for You: [https://web.archive.org/web/20150411162320/http://www.theyworkforyou.com/msp/14100/shirley-anne_somerville Shirley-Anne Somerville MSP]
== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Somerville, Shirley-Anne}}

{{Buill Pàrlamaid na h-Alba airson Alba Mheadhanach agus Fìobh}}
{{Riaghaltas na h-Alba}}
[[Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba]]</text>
      <sha1>3xd9p73cju9v00ubl4p7ny34yjem6pq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brian Whittle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36291</id>
    <revision>
      <id>584264</id>
      <parentid>583830</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23657</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>584264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2356" sha1="njrgz5bb0utyt6xwgw9kc17e2u4ztk0" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}

'S e neach-poileataigs à [[Alba]] a tha ann am '''Brian Whittle''' BPA.

Rugadh e s[[an Truthail]] ann an [[1964]].
Bha e na oileanach aig [[Oilthigh Ghlaschu]].
Dh'obair e mar lùth-chleasaiche mus do thaghadh e mar BhPA airson [[Alba a Deas (roinn-phàrlamaid na h-Alba)|Alba a Deas]] ann an [[Taghadh Albannach 2016|2016]].
Tha e na bhall [[Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba]]&lt;ref&gt;{{iomradh lìon|url = http://www.parliament.scot/msps/currentmsps/99292.aspx|tiotal=Personal Information|foillsichear=[[Pàrlamaid na h-Alba]]|ceann-là_inntrigidh=2016-11-27}}&lt;/ref&gt; is cuideachd na neach-labhairt airson Foghlam Spòrs, Dòighe-beatha agus Spòrs.&lt;ref&gt;{{iomradh lìon|url = http://www.scottishconservatives.com/2017/06/shadow-cabinet-reshuffle-to-put-sturgeon-on-notice/ | tiotal = Scottish cabinet reshuffle to put Sturgeon on notice | foillsichear = Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba | ceann-là_inntrigidh = 2017-07-21}}&lt;/ref&gt;

== Spòrs ==
* Ann an 1986 bhuannaich e an duais òr san Còmhlan Lùth-chleasachd na h-Eòrpa ann an 400 m phàirteach còmhla ri Derek Redmond, Kriss Akabusi agus Roger Black.&lt;ref&gt;1986: {{iomradh lìon | url = http://www.european-athletics.org/competitions/european-athletics-championships/history/year=1986/results/#4%20x%20400%20m%20MenFinal  | tiotal = Competitions - European Athletics Championships - History | foillsichear = European Athletics | ceann-là_inntrigidh = 2016-11-27}}&lt;/ref&gt;
* Ann an 1994 bhuannaich e an duais òr san Còmhlan Lùth-chleasachd na h-Eòrpa ann an 400 m phàirteach còmhla ri Roger Black, David McKenzie agus Du'aine Thorne-Ladejo.&lt;ref&gt;1994: {{iomradh lìon | url = http://www.european-athletics.org/competitions/european-athletics-championships/history/year=1994/results/#4%20x%20400%20m%20MenFinal | tiotal = Competitions - European Athletics Championships - History | foillsichear = European Athletics | ceann-là_inntrigidh = 2016-11-27}}&lt;/ref&gt;

== Ceanglaichean a-mach ==
* They Work for You: [https://web.archive.org/web/20180209124606/https://www.theyworkforyou.com/msp/25543/brian_whittle Brian Whittle MSP]
== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Whittle, Brian}}

{{Buill Pàrlamaid na h-Alba airson Alba a Deas}}
[[Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Tòraidheach na h-Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine à Alba]]</text>
      <sha1>njrgz5bb0utyt6xwgw9kc17e2u4ztk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gillian Martin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36414</id>
    <revision>
      <id>584276</id>
      <parentid>583834</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:55:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CreagNamBathais</username>
        <id>11992</id>
      </contributor>
      <comment>ùrachadh</comment>
      <origin>584276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2033" sha1="glwmz9ciw7jac5i1wwwg3lwynt01xao" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}

'S e neach-poileataigs à [[Alba]] a tha ann an '''Gillian Martin''' BPA.

Dh'obair i mar òraidiche agus anns na meadhanan&lt;ref&gt;{{iomradh lìon | url = http://www.scotlandvotes.com/news/16for16-gillian-martin | tiotal = #16 for 16: Gillian Martin | foillsichear = Scotland Votes | ceann-là_inntrigidh = 2016-12-19}}&lt;/ref&gt; mus do thaghadh i mar BhPA airson [[Siorrachd Obar Dheathain an Ear (sgìre Phàrlamaid na h-Alba)|Siorrachd Obar Dheathain an Ear]] ann an [[Taghadh Albannach 2016|2016]].
Chaidh ainmicheadh mar mhinistear fhoghlaim is saidheans anns san Ògmhios 2018 ach chaill i a dreuchd mus do Phàrlamaid a dhearbhadh air sgàth na sgrìobh i air a blog mu dhaoine tar-ghnèitheach.&lt;ref&gt;{{iomradh naidheachd | url = https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-44643327 | tiotal = MSP dropped as new minister over 'offensive' blog post | foillsichear = BBC News | ceann-là_inntrigidh = 2018-06-29 | ceann-là = 2018-06-28}}&lt;/ref&gt;
Tha i na ball [[Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba]].&lt;ref&gt;{{iomradh lìon|url = http://www.parliament.scot/msps/currentmsps/gillian-martin-msp.aspx|tiotal=Personal Information|foillsichear=[[Pàrlamaid na h-Alba]]|ceann-là_inntrigidh=2016-12-18}}&lt;/ref&gt;

An dèidh do [[taghadh Albannach 2026|thaghadh Albannach 2026]] chaidh i na rùnaire stàite airson Gnìomh na Gnàth-shìde agus Cùisean Dùthchail.&lt;ref&gt;{{iomradh naidheachd | url = https://www.gov.scot/news/scottish-ministers-appointed/ | tiotal = Scottish Ministers appointed | ceann-là = 2026-05-20 | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-11 }}&lt;/ref&gt;
== Ceanglaichean a-mach ==
* {{ iomradh lìon | foillsichear = They Work for You | url = https://www.theyworkforyou.com/msp/25525/gillian_martin | tiotal = Gillian Martin MSP, Aberdeenshire East }}
== Iomraidhean ==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Martin, Gillian}}
{{Buill Pàrlamaid na h-Alba airson Ear-Thuath na h-Alba‎}}
{{Riaghaltas na h-Alba}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Ball Pàrlamaid na h-Alba]]
[[Roinn-seòrsa:Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba]]</text>
      <sha1>glwmz9ciw7jac5i1wwwg3lwynt01xao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matthew W. Taylor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36489</id>
    <revision>
      <id>584265</id>
      <parentid>537886</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T23:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DarioBee</username>
        <id>33380</id>
      </contributor>
      <origin>584265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="417" sha1="cebkwpbdg6txk67h20tf2ukhg0dvorp" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}
'S e [[Actair|cleasaiche]] à [[Flint, Michigan]] sna Stàitean Aonaichte a tha ann am '''Matthew William &quot;Maddie&quot; Taylor''' Rugadh e [[31 an Dùbhlachd]] [[1966]]).&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/name/nm2407919/?ref_=sr_2 IMDB]&lt;/ref&gt;

==Iomraidhean==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Taylor, Maddie}}
[[Category:Daoine às na Stàitean Aonaichte]]
[[Category:Cleasaichean nam film|Taylor, Maddie]]</text>
      <sha1>cebkwpbdg6txk67h20tf2ukhg0dvorp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Natalie Papazoglu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40358</id>
    <revision>
      <id>584279</id>
      <parentid>581076</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CreagNamBathais</username>
        <id>11992</id>
      </contributor>
      <comment>ceangal nach eil briste a chur ann</comment>
      <origin>584279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1624" sha1="6oq3exjvx637p8ddwpv62tmlsx9h092" xml:space="preserve">{{Bogsa eachdraidh-bheatha}}

'S e [[seinneadair]] agus [[neach-ciùil]] às [[An Ucràin]], a tha a' dèanamh fòcas air [[Func]], [[Blues]] agus Soul a th' ann an '''Natalie Papazoglu''' ([[Ucràinis]]: ''Наталія Папазоглу,'' [[Kalush]] [[11 an Giblean]] [[1983]]).&lt;ref&gt;[http://radioband.org/ua/natalya-papazogly Radioband]&lt;/ref&gt; 'S ann gu teaghlach uabhasach fhèin measgaichte 's a bhuinneas e: 's e Gaugaz a th' ann a h-athair agus Ucràineach 's a th' ann a màthair.&lt;ref&gt;[https://report.if.ua/rozvagy/nataliya-papazoglu-z-kalusha-ne-projshla-na-nacionalnyj-vidbir-yevrobachennya-2016/ Репортер]&lt;/ref&gt; Thug i ceum ann an seinn on [[Oilthigh]] Boris Grintshenko ann an [[Kyiv]] agus thoisich i ri seinn gu proifeiseanta an dèidh an oilthighe ann an [[2000]] agus, bho [[2014]] a-mach, tha i air a bhith an sàs sa chòmhlan-ciùil ''Alex Fokin RadioBand''. Bhuannaich i an Fharpais ciùil ''Türkvizyon'' ann an [[2020]] leis an [[òran]] ''Tikenli yol'' ([[Gàidhlig]]: An Rathad Trom).&lt;ref&gt;{{ iomradh naidheachd | url = https://eurovoix.com/2020/12/20/ukraine-wins-the-turkvision-song-contest-2020/ | tiotal = Ukraine Wins the Turkvision Song Contest 2020 | ainm = Anthony | sloinneadh = Granger | ceann-là = 2020-12-20 | ceann-là_inntrigidh = 2026-11-11 | foillsichear = Eurovoix }}&lt;/ref&gt;

== Iomraidhean==
&lt;references/&gt;

== Ceanglaichean a-muigh==
*[https://www.youtube.com/watch?v=_SA9d01-JTE Tikenli yol]

{{Commons|Natalie Papazoglu}}
{{DEFAULTSORT:Papazoglu, Natalie}}
{{Smachd ùghdarrais}}
[[Roinn-seòrsa:Ceòl]]
[[Roinn-seòrsa:An Ucràin]]
[[Roinn-seòrsa:Daoine às an Ucràin]]</text>
      <sha1>6oq3exjvx637p8ddwpv62tmlsx9h092</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>