Wiktionary glwiktionary https://gl.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:P%C3%A1xina_principal MediaWiki 1.48.0-wmf.3 case-sensitive Media Especial Conversa Usuario Conversa usuario Wiktionary Conversa Wiktionary Ficheiro Conversa ficheiro MediaWiki Conversa MediaWiki Modelo Conversa modelo Axuda Conversa axuda Categoría Conversa categoría Apéndice Conversa apéndice TimedText TimedText talk Módulo Conversa módulo Evento Evento Discussão 0 4357 756647 603814 2026-11-05T14:25:21Z Calq 1922 756647 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|do {{orixe|la|gl}} ''{{la|gravitatem|gravitātem}}'', de ''{{la|gravitas|gravitās}}'', '{{gl|peso}}''.|gl}} {{pronuncia|/ɡɾaβiˈðaðe̝/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|gravidade||s}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|interacción}} {{gl|atractivo|atractiva}} {{gl|entre}} {{gl|corpo}}s {{gl|con}} {{gl|masa}}, {{gl|responsable}} {{gl|da}} {{gl|atracción}} {{gl|mutuo|mutua}} {{gl|entre}} {{gl|eles}} {{gl|e}} {{gl|de}} {{gl|fenómeno}}s {{gl|como}} {{gl|a}} {{gl|caída}} {{gl|dos}} {{gl|corpo}}s {{gl|cara}} {{gl|á}} {{gl|Terra}}. #* {{exemplo|A <u>gravidade</u> mantén os planetas nas súas órbitas arredor do Sol.}} #* {{exemplo|A <u>gravidade</u> terrestre fai que os corpos caian cara á superficie da Terra.}} # {{Gl|calidade}} {{gl|dunha}} {{gl|persoa}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|comportar|comporta}} {{gl|con}} {{gl|seriedade}} {{gl|e}} {{gl|dignidade}}, {{gl|ou}} {{gl|que}} {{gl|inspirar|inspira}} {{gl|respecto}}. #* {{exemplo|A <u>gravidade</u> do seu comportamento inspiraba respecto.}} #* {{exemplo|O profesor falou con <u>gravidade</u> ante os estudantes.}} # {{Gl|calidade}} {{gl|dunha}} {{gl|situación}}, {{gl|acontecemento}} {{gl|ou}} {{gl|problema}} {{gl|que}} {{gl|comportar|comporta}} {{gl|perigo}} {{gl|ou}} {{gl|consecuencia}}s {{gl|prexudicial|prexudiciais}}. #* {{exemplo|Os médicos avaliaron a <u>gravidade</u> das lesións.}} #* {{exemplo|A <u>gravidade</u> da situación obrigou as autoridades a adoptar medidas urxentes.}} {{-ant-}} * {{gl|levidade}} (acepción 3) {{-relac-}} * {{gl|aceleración da gravidade}} * {{gl|campo gravitatorio}} * {{gl|centro de gravidade}} * {{gl|forza gravitatoria}} * {{gl|grave}} * {{gl|gravitación}} * {{gl|gravitacional}} * {{gl|gravitatorio}} * {{gl|intensidade do campo gravitatorio}} * {{gl|masa}} * {{gl|peso}} * {{gl|seriedade}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Schwerkraft}} (física), {{t|de|Ernst}} (seriedade), {{t|de|Schwere}} (perigo ou importancia) {{T|ca}} {{t|ca|gravetat}} {{T|es}} {{t|es|gravedad}} {{T|zh}} {{t|zh|重力}}, {{t|zh|引力}} (física), {{t|zh|严重性}} (gravidade dunha situación) {{T|fr}} {{t|fr|gravité}} {{T|en}} {{t|en|gravity}}, {{t|en|seriousness}}, {{t|en|severity}} {{T|it}} {{t|it|gravità}} {{T|pt}} {{t|pt|gravidade}} {{T|ru}} {{t|ru|сила тяжести}} (física), {{t|ru|серьёзность}} (seriedade), {{t|ru|тяжесть}} (gravidade dunha situación) {{T|eu}} {{t|eu|grabitate}} (física), {{t|eu|seriotasun}} (seriedade), {{t|eu|larritasun}} (perigo ou importancia) {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/33136/gravidade}} * [https://www.cirp.gal/pub/docs/varios/dicionario_galego_latino.pdf ''Dicionario galego-latino''], Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades. 560rl0pu3x6pon7okaqn0wh87469lhm 0 6049 756633 734753 2026-11-05T12:40:36Z Calq 1922 756633 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|sismo}}'' e ''{{gl|-grafía}}''.}} {{pronuncia|/sis.mo.ɣɾa.ˈfia̝/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismografía||s}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|técnica}} {{gl|de}} {{gl|rexistro}} {{gl|e}} {{gl|medición}} {{gl|das}} {{gl|onda}}s {{gl|sísmico|sísmicas}} {{gl|mediante}} {{gl|sismógrafo}}s {{gl|ou}} {{gl|outro}}s {{gl|instrumento}}s {{gl|especializado|especializados}}. #* {{exemplo|A <u>sismografía</u> permite rexistrar os movementos do terreo provocados polos terremotos.}} #* {{exemplo|Os avances na <u>sismografía</u> melloraron a precisión dos rexistros sísmicos.}} {{-relac-}} * {{gl|onda sísmica}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismo}} * {{gl|sismo-}} * {{gl|sismográfico}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismograma}} * {{gl|sismoloxía}} * {{gl|sismómetro}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Seismografie}}, {{t|de|Seismographie}} {{T|ca}} {{t|ca|sismografia}} {{T|es}} {{t|es|sismografía}} {{T|zh}} {{t|zh|地震记录法}} {{T|fr}} {{t|fr|sismographie}}, {{t|fr|séismographie}} {{T|en}} {{t|en|seismography}} {{T|it}} {{t|it|sismografia}} {{T|pt}} {{t|pt|sismografia}} {{T|ru}} {{t|ru|сейсмография}} {{-ref-}} *{{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/58742/sismografia}} {{-es-}} {{etim||es}} {{pronuncia||es}} {{son|||es}} {{-substf-|es}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismografía||s}} #{{Gl|sismografía}}. 254su3x18d8zgjohqfkpa1l0pyxmdo7 0 8921 756644 688849 2026-11-05T14:09:49Z Calq 1922 756644 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|do {{orixe|la|gl}} ''{{la|acceleratio|accelerātiō}}'', derivado de ''{{la|accelerare|accelerāre}}'', '{{gl|acelerar}}'.|gl}} {{pronuncia|/aθelɛɾaˈθjoŋ/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|aceleraci|ón|óns}} # {{Gl|acción}} {{gl|e}} {{gl|efecto}} {{gl|de}} {{gl|acelerar}} {{gl|ou}} {{gl|acelerarse}}. #* {{exemplo|A <u>aceleración</u> do vehículo foi aumentando progresivamente.}} #* {{exemplo|A <u>aceleración</u> das negociacións permitiu chegar antes a un acordo.}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|magnitude}} {{gl|vectorial}} {{gl|que}} {{gl|expresar|expresa}} {{gl|a}} {{gl|variación}} {{gl|da}} {{gl|velocidade}} {{gl|dun}} {{gl|corpo}} {{gl|con}} {{gl|respecto}} {{gl|ao}} {{gl|tempo}}. #* {{exemplo|A <u>aceleración</u> mídese en metros por segundo ao cadrado no Sistema Internacional de Unidades.}} #* {{exemplo|Un corpo pode experimentar <u>aceleración</u> aínda que a súa rapidez permaneza constante, se cambia a dirección do movemento.}} # ({{sem|Bioloxía|gl}}) {{Gl|proceso}} {{gl|polo}} {{gl|que}} {{gl|determinado|determinadas}} {{gl|estrutura}}s {{gl|aparecer|aparecen}} {{gl|máis}} {{gl|cedo}} {{gl|durante}} {{gl|o}} {{gl|desenvolvemento}} {{gl|embrionario}}. {{-sin-}} * {{gl|aceleramento}} {{-ant-}} * {{gl|desaceleración}} {{-relac-}} * {{gl|aceleración angular}} * {{gl|aceleración convectiva}} * {{gl|aceleración da gravidade}} * {{gl|aceleración das estrelas fixas}} * {{gl|aceleración de Coriolis}} * {{gl|aceleración local}} * {{gl|acelerador}} * {{gl|acelerar}} * {{gl|acelerógrafo}} * {{gl|acelerograma}} * {{gl|acelerometría}} * {{gl|acelerómetro}} * {{gl|cinemática}} * {{gl|movemento}} * {{gl|velocidade}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Beschleunigung}} {{T|ca}} {{t|ca|acceleració}} {{T|es}} {{t|es|aceleración}} {{T|zh}} {{t|zh|加速度}} {{T|fr}} {{t|fr|accélération}} {{T|en}} {{t|en|acceleration}} {{T|it}} {{t|it|accelerazione}} {{T|pl}} {{t|pl|przyspieszenie}}, {{t|pl|przyśpieszenie}} {{T|pt}} {{t|pt|aceleração}} {{T|ru}} {{t|ru|ускорение}} {{T|eu}} {{t|eu|azelerazio}} {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/649/aceleracion}} {{-es-}} {{etim|do {{orixe|la|es}} ''{{la|acceleratio|accelerātiō}}''.|es}} {{pronuncia||es}} {{son|||es}} {{-substf-|es}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|aceleraci|ón|ones}} #{{Gl|aceleración}}. {{-relac-}} * [[aceleración de Coriolis]] * [[aceleración de las estrellas fijas]] {{-ref-}} {{Referencia libro |título=Diccionario normativo galego-castelán |nome=Ana Isabel |apelidos=Boullón Agrelo |nome2=Henrique |apelidos2=Monteagudo Romero |nome3=Xermán |apelidos3=García Cancela |editorial=Editorial Galaxia |ano=1988 |isbn=9788471546418 |páxina=15}} jo7loozz6ysmbk6wtbqf2xrehmr7fop 0 9597 756648 699397 2026-11-05T14:31:18Z Calq 1922 756648 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|do {{orixe|la|gl}} científico moderno ''{{la|gravitatio}}'', derivado de ''{{la|gravitas}}'', '{{gl|peso}}'.|gl}} {{pronuncia|/ɡɾaβitaˈθjoŋ/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|gravitaci|ón|óns}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|interacción}} {{gl|físico|física}} {{gl|fundamental}} {{gl|pola}} {{gl|que}} {{gl|os}} {{gl|corpo}}s {{gl|con}} {{gl|masa}} {{gl|exercer|exercen}} {{gl|entre}} {{gl|si}} {{gl|unha}} {{gl|atracción}} {{gl|mutuo|mutua}}. #* {{exemplo|A <u>gravitación</u> mantén os planetas nas súas órbitas arredor do Sol.}} #* {{exemplo|A lei da <u>gravitación</u> universal describe a atracción entre os corpos con masa.}} #* {{exemplo|A <u>gravitación</u> actúa tamén entre obxectos cotiáns, aínda que os seus efectos adoitan ser moi pequenos.}} {{-sin-}} * {{gl|interacción gravitacional}} {{-relac-}} * {{gl|aceleración da gravidade}} * {{gl|campo gravitatorio}} * {{gl|forza gravitatoria}} * {{gl|gravidade}} * {{gl|gravitar}} * {{gl|gravitacional}} * {{gl|gravitatorio}} * {{gl|lei da gravitación universal}} * {{gl|masa}} * {{gl|órbita}} * {{gl|peso}} * {{gl|potencial gravitatorio}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Gravitation}} {{T|ca}} {{t|ca|gravitació}} {{T|es}} {{t|es|gravitación}} {{T|zh}} {{t|zh|引力}} {{T|fr}} {{t|fr|gravitation}} {{T|en}} {{t|en|gravitation}} {{T|it}} {{t|it|gravitazione}} {{T|pt}} {{t|pt|gravitação}} {{T|ru}} {{t|ru|гравитация}} {{T|eu}} {{t|eu|grabitazio}} {{-ref-}} * {{DRAG}} {{-es-}} {{etim||es}} {{pronuncia||es}} {{son|||es}} {{-substf-|es}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|gravitaci|ón|ones}} #{{Gl|gravitación}}. mwpzgl7440gso4fbd3729tvys9bfrtm 0 13998 756653 749093 2026-11-05T14:58:44Z Calq 1922 756653 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|do {{orixe|la|gl}} ''{{la|accelerare|accelerāre}}'', formado por ''{{la|ad-}}'' e ''{{la|celerare|celerāre}}'', '{{gl|apurar}}''.|gl}} {{pronuncia|[a.θe.lɛˈɾaɾ]|gl}} {{son|||gl}} {{-verboi-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # {{Gl|aumentar}} {{gl|a}} {{gl|rapidez}} {{gl|coa}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|realizar|realiza}} {{gl|unha}} {{gl|acción}}. #* {{exemplo|<u>Acelera</u> moito falando, e logo non se lle entende a metade do que di.}} #* {{exemplo|O corredor <u>acelerou</u> nos últimos metros da carreira.}} {{-sin-}} * {{gl|apurar}}se * {{gl|bulir}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|beschleunigen}} {{T|ca}} {{t|ca|accelerar}} {{T|es}} {{t|es|acelerar}} {{T|zh}} {{t|zh|加速}}, {{t|zh|加快}} {{T|fr}} {{t|fr|accélérer}} {{T|en}} {{t|en|accelerate}}, {{t|en|speed up}} {{T|it}} {{t|it|accelerare}} {{T|pt}} {{t|pt|acelerar}} {{T|ru}} {{t|ru|ускоряться}} {{T|eu}} {{t|eu|azeleratu}} {{-verbop-|gl}} '''{{PAGENAME}}se''' # {{Gl|aumentar}} {{gl|a}} {{gl|velocidade}} {{gl|ou}} {{gl|a}} {{gl|rapidez}} {{gl|coa}} {{gl|que}} {{gl|algo}} {{gl|se}} {{gl|mover|move}} {{gl|ou}} {{gl|desenvolver|desenvolve}}. #* {{exemplo|Esta máquina <u>acelérase</u> soa.}} #* {{exemplo|O ritmo da produción <u>acelerouse</u> nos últimos meses.}} # ({{sem|Figurado|gl}}) {{Gl|poñerse}} {{gl|nervioso}} {{gl|ou}} {{gl|atordarse}}, {{gl|perder|perdendo}} {{gl|a}} {{gl|calma}} {{gl|ou}} {{gl|a}} {{gl|serenidade}}. #* {{exemplo|Non te <u>aceleres</u>, que aínda o fas peor.}} #* {{exemplo|Cando fala en público, ás veces <u>acelérase</u> e perde o fío do discurso.}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|sich beschleunigen}} (acepción 1) {{T|ca}} {{t|ca|accelerar-se}} (acepción 1) {{T|es}} {{t|es|acelerarse}} (acepción 1), {{t|es|ponerse nervioso}} (acepción 2) {{T|fr}} {{t|fr|s'accélérer}} (acepción 1), {{t|fr|s'énerver}} (acepción 2) {{T|en}} {{t|en|accelerate}}, {{t|en|speed up}} (acepción 1), {{t|en|get worked up}} (acepción 2) {{T|it}} {{t|it|accelerarsi}} (acepción 1) {{T|pt}} {{t|pt|acelerar-se}} (acepción 1) {{T|ru}} {{t|ru|ускоряться}} (acepción 1) {{-verbot-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # {{Gl|aumentar}} {{gl|a}} {{gl|velocidade}} {{gl|dun}} {{gl|vehículo}} {{gl|mediante}} {{gl|o}} {{gl|seu}} {{gl|acelerador}}. #* {{exemplo|<u>Acelera</u> o coche, que non chegamos a tempo.}} #* {{exemplo|O condutor <u>acelerou</u> ao incorporarse á autoestrada.}} # {{Gl|facer}} {{gl|que}} {{gl|algo}} {{gl|suceder|suceda}}, {{gl|mover|se mova}} {{gl|ou}} {{gl|desenvolver|se desenvolva}} {{gl|máis}} {{gl|axiña}} {{gl|ou}} {{gl|con}} {{gl|maior}} {{gl|rapidez}}. #* {{exemplo|Hai que <u>acelerar</u> a marcha, que imos moi lentos.}} #* {{exemplo|O Goberno decidiu <u>acelerar</u> os trámites administrativos.}} #* {{exemplo|Os científicos intentan <u>acelerar</u> o desenvolvemento de novos tratamentos.}} {{-sin-}} * {{gl|adiantar}} (acepción 2) * {{gl|alixeirar}} (acepción 2) * {{gl|apurar}} (acepción 2) {{-ant-}} * {{gl|desacelerar}} * {{gl|frear}} (acepción 1) {{-relac-}} * {{gl|aceleración}} * {{gl|acelerador}} * {{gl|aceleramento}} * {{gl|acelerante}} * {{gl|acelerógrafo}} * {{gl|acelerograma}} * {{gl|acelerometría}} * {{gl|acelerómetro}} * {{gl|celeridade}} * {{gl|desaceleración}} * {{gl|desacelerar}} * {{gl|rapidez}} * {{gl|velocidade}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|beschleunigen}} {{T|ca}} {{t|ca|accelerar}} {{T|es}} {{t|es|acelerar}} {{T|zh}} {{t|zh|加速}}, {{t|zh|加快}} {{T|fr}} {{t|fr|accélérer}} {{T|en}} {{t|en|accelerate}}, {{t|en|speed up}} {{T|it}} {{t|it|accelerare}} {{T|pt}} {{t|pt|acelerar}} {{T|ru}} {{t|ru|ускорять}}, {{t|ru|ускорить}} {{T|eu}} {{t|eu|azeleratu}} {{-conx-}} {{conx.gl.-ar|aceler}} {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/653/acelerar}} {{-es-}} {{etim||es}} {{pronuncia||es}} {{son|||es}} {{-verboi-|es}} '''{{PAGENAME}}''' #{{Gl|acelerar}}, {{gl|acelerar}}se. {{-verbop-|es}} '''{{PAGENAME}}se''' #{{Gl|acelerar}}, {{gl|acelerar}}se. {{-verbot-|es}} '''{{PAGENAME}}''' #{{Gl|acelerar}} (''{{gl|aumentar}} a {{gl|velocidade}} de [un {{gl|automóbil}}] co {{gl|acelerador}}''). #{{Gl|acelerar}} (''{{gl|facer}} que [algo] {{gl|suceder|suceda}}, {{gl|mover|se mova}} ou {{gl|desenvolver|se desenvolva}} máis {{gl|pronto}} ou con maior {{gl|rapidez}}''). {{-ref-}} {{Referencia libro |título=Diccionario normativo galego-castelán |nome=Ana Isabel |apelidos=Boullón Agrelo |nome2=Henrique |apelidos2=Monteagudo Romero |nome3=Xermán |apelidos3=García Cancela |editorial=Editorial Galaxia |ano=1988 |isbn=9788471546418 |páxina=15}} oy3sue8jth3etnnvmap5vmmdsjv8vch 0 39458 756673 742118 2026-11-06T03:41:40Z Calq 1922 756673 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|de ''{{gl|bio-}}'' e ''{{gl|químico}}''.|gl}} {{pronuncia|/bi.o.ˈki.mi.ko/|gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarXN|bioquímic|o|os|a|as}} # {{Gl|relativo}} ou {{gl|pertencente}} á {{gl|bioquímica}}. #* {{exemplo|O estudo <u>bioquímico</u> permitiu comprender mellor os procesos metabólicos das células.}} {{-relac-}} * {{gl|bioquímica}} * {{gl|bioloxía molecular}} * {{gl|químico}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|biochemisch}} {{T|ca}} {{t|ca|bioquímic}} {{T|es}} {{t|es|bioquímico}} {{T|cs}} {{t|cs|biochemický}} {{T|eo}} {{t|eo|biokemia}} {{T|fi}} {{t|fi|biokemiallinen}} {{T|fr}} {{t|fr|biochimique}} {{T|hu}} {{t|hu|biokémiai}} {{T|en}} {{t|en|biochemical}} {{T|it}} {{t|it|biochimico}} {{T|nl}} {{t|nl|biochemisch}} {{T|pl}} {{t|pl|biochemiczny}} {{T|pt}} {{t|pt|bioquímico}} {{T|ro}} {{t|ro|biochimic}} {{T|ru}} {{t|ru|биохимический}} {{T|tr}} {{t|tr|biyokimyasal}} {{T|uk}} {{t|uk|біохімічний}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarXN|bioquímic|o|os|a|as}} # ({{sem|Profesións|gl}}) {{Gl|persoa}} {{gl|especialista}} en {{gl|bioquímica}}, dedicada ao {{gl|estudo}} da {{gl|composición}} e das {{gl|transformación}}s químicas dos {{gl|ser vivo|seres vivos}}. #* {{exemplo|O <u>bioquímico</u> investigou a estrutura e o funcionamento das proteínas e dos encimas.}} {{-relac-}} * {{gl|bioquímica}} * {{gl|biólogo}} * {{gl|químico}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Biochemiker}} {{T|ca}} {{t|ca|bioquímic}} {{T|es}} {{t|es|bioquímico}} {{T|cs}} {{t|cs|biochemik}} {{T|da}} {{t|da|biokemiker}} {{T|eo}} {{t|eo|biokemiisto}} {{T|fi}} {{t|fi|biokemisti}} {{T|fr}} {{t|fr|biochimiste}} {{T|hu}} {{t|hu|biokémikus}} {{T|en}} {{t|en|biochemist}} {{T|it}} {{t|it|biochimico}} {{T|nl}} {{t|nl|biochemicus}} {{T|pl}} {{t|pl|biochemik}} {{T|pt}} {{t|pt|bioquímico}} {{T|ro}} {{t|ro|biochimist}} {{T|ru}} {{t|ru|биохимик}} {{T|tr}} {{t|tr|biyokimyacı}} {{T|uk}} {{t|uk|біохімік}} {{-ver-}} * [[Apéndice:Profesións]] {{-ref-}} * {{DRAG}} * {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/es/term/9619/bioquimico-ca}} 89zfnq19nzz4mtryl47vus6wb272reb 0 39975 756645 366012 2026-11-05T14:14:27Z Calq 1922 756645 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|de ''{{gl|aceleración}}'' e ''{{gl|gravidade}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-locsf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # ({{sem|Física|gl}}) ({{sem|Astronomía|gl}}) {{Gl|aceleración}} {{gl|que}} {{gl|experimentar|experimenta}} {{gl|un}} {{gl|corpo}} {{gl|en}} {{gl|caída libre}} {{gl|debido}} {{gl|á}} {{gl|atracción}} {{gl|gravitatorio|gravitatoria}} {{gl|dun}} {{gl|astro}}, {{gl|sen}} {{gl|considerar}} {{gl|a}} {{gl|resistencia}} {{gl|do}} {{gl|medio}}. #* {{exemplo|Na superficie terrestre, a <u>aceleración da gravidade</u> é aproximadamente de 9,81 m/s².}} #* {{exemplo|O valor da <u>aceleración da gravidade</u> varía segundo a latitude e a altitude.}} #* {{exemplo|A <u>aceleración da gravidade</u> na Lúa é moito menor ca na Terra.}} {{-sin-}} * {{gl|aceleración gravitatoria}} {{-relac-}} * {{gl|aceleración}} * {{gl|caída libre}} * {{gl|campo gravitatorio}} * {{gl|forza gravitatoria}} * {{gl|gravidade}} * {{gl|gravimetría}} * {{gl|gravitación}} * {{gl|intensidade do campo gravitatorio}} * {{gl|masa}} * {{gl|peso}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Fallbeschleunigung}}, {{t|de|Erdbeschleunigung}} {{T|ca}} {{t|ca|acceleració de la gravetat}} {{T|es}} {{t|es|aceleración de la gravedad}} {{T|zh}} {{t|zh|重力加速度}} {{T|fr}} {{t|fr|accélération de la pesanteur}} {{T|en}} {{t|en|acceleration due to gravity}}, {{t|en|gravitational acceleration}} {{T|it}} {{t|it|accelerazione di gravità}} {{T|pt}} {{t|pt|aceleração da gravidade}} {{T|ru}} {{t|ru|ускорение свободного падения}} {{T|eu}} {{t|eu|grabitatearen azelerazio}} {{-ver-}} * [[Apéndice: Léxico da astronomía]] {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo=gravidade |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/33136/gravidade}} * [https://www.edu.xunta.gal/centros/iesmos/system/files/2EnerGrav.pdf ''Enerxía mecánica. Gravitación''], material didáctico de Física, Xunta de Galicia. 9tx5dgfs3u4cebob3t8xwbvaf4ysq4o 0 54680 756652 619175 2026-11-05T14:52:39Z Calq 1922 756652 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|do {{orixe|la|gl}} ''{{la|grave}}'', '{{gl|pesado}}''.|gl}} {{pronuncia|/ˈɡɾaβe̝/|gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|grave||s}} # {{Gl|que}} {{gl|poder|pode}} {{gl|ter}} {{gl|consecuencia}}s {{gl|prexudicial|prexudiciais}} {{gl|ou}} {{gl|tráxico|tráxicas}}. #* {{exemplo|O paciente sufriu unha lesión <u>grave</u>.}} #* {{exemplo|A contaminación do río provocou un <u>grave</u> problema ambiental.}} # {{Gl|que}} {{gl|manifestar|manifesta}} {{gl|dignidade}} {{gl|e}} {{gl|seriedade}}, {{gl|ou}} {{gl|que}} {{gl|inspirar|inspira}} {{gl|respecto}}. #* {{exemplo|O director mantivo unha expresión <u>grave</u> durante a reunión.}} #* {{exemplo|Dirixiuse ao público cun ton <u>grave</u> e solemne.}} # ({{sem|Lingüística|gl}}) {{Gl|dicir|Dise}} {{gl|dunha}} {{gl|palabra}} {{gl|que}} {{gl|levar|leva}} {{gl|o}} {{gl|acento}} {{gl|de}} {{gl|intensidade}} {{gl|na}} {{gl|penúltimo|penúltima}} {{gl|sílaba}}. #* {{exemplo|A palabra «casa» é <u>grave</u> porque leva o acento de intensidade na penúltima sílaba.}} # ({{sem|Música|gl}}) {{Gl|dicir|Dise}} {{gl|dun}} {{gl|son}} {{gl|que}} {{gl|ter|ten}} {{gl|unha}} {{gl|frecuencia}} {{gl|de}} {{gl|vibración}}s {{gl|baixo|baixa}}. #* {{exemplo|Este piano non dá as notas <u>graves</u>.}} #* {{exemplo|A voz do cantante tiña un rexistro especialmente <u>grave</u>.}} {{-sin-}} * {{gl|crítico}}, {{gl|difícil}} (acepción 1) * {{gl|digno}}, {{gl|serio}} (acepción 2) * {{gl|paroxítono}} (acepción 3) * {{gl|baixo}} (acepción 4) {{-ant-}} * {{gl|leve}} (acepción 1) * {{gl|agudo}} (acepción 4) {{-relac-}} * {{gl|acento}} * {{gl|acento grave}} * {{gl|agravamento}} * {{gl|agravar}} * {{gl|gravidade}} * {{gl|graveza}} * {{gl|gravoso}} * {{gl|seriedade}} * {{gl|sílaba tónica}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|ernst}} (serio), {{t|de|schwerwiegend}} (importante ou perigoso), {{t|de|tief}} (son) {{T|ca}} {{t|ca|greu}} {{T|es}} {{t|es|grave}} {{T|zh}} {{t|zh|严重的}} (importante ou perigoso), {{t|zh|庄重的}} (solemne), {{t|zh|低沉的}} (son) {{T|fr}} {{t|fr|grave}} {{T|en}} {{t|en|serious}}, {{t|en|severe}}, {{t|en|solemn}}, {{t|en|low-pitched}} {{T|it}} {{t|it|grave}} {{T|pt}} {{t|pt|grave}} {{T|ru}} {{t|ru|серьёзный}}, {{t|ru|тяжёлый}}, {{t|ru|низкий}} (son) {{T|eu}} {{t|eu|larri}} (importante ou perigoso), {{t|eu|serio}} (serio), {{t|eu|baxu}} (son) {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|grave||s}} # ({{sem|Música|gl}}) {{Gl|son}} {{gl|que}} {{gl|presentar|presenta}} {{gl|unha}} {{gl|frecuencia}} {{gl|baixo|baixa}}. #* {{exemplo|Os <u>graves</u> do contrabaixo destacaban na interpretación.}} # ({{sem|Música|gl}}) {{Gl|movemento}} {{gl|musical}} {{gl|de}} {{gl|tempo}} {{gl|moi}} {{gl|lento}}. #* {{exemplo|O compositor incluíu un <u>grave</u> ao comezo da sonata.}} # ({{sem|Música|gl}}) {{Gl|composición}} {{gl|musical}} {{gl|ou}} {{gl|parte}} {{gl|dela}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|interpretar|interpreta}} {{gl|cun}} {{gl|movemento}} {{gl|moi}} {{gl|lento}}. #* {{exemplo|A orquestra iniciou a obra cun <u>grave</u> de carácter solemne.}} {{-sin-}} * {{gl|baixo}} (acepción 1) {{-ant-}} * {{gl|agudo}}, {{gl|alto}} (acepción 1) {{-adv-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # ({{sem|Música|gl}}) {{Gl|con}} {{gl|movemento}} {{gl|ou}} {{gl|tempo}} {{gl|moi}} {{gl|lento}}. #* {{exemplo|A partitura indica que o inicio debe interpretarse <u>grave</u>.}} {{-ref-}} * {{DRAG}} * [https://egu.xunta.gal/gl/termo/132086/grave «Grave»], ''Enciclopedia Galega Universal''. {{-es-}} {{etim|do {{orixe|la|es}} ''{{la|grave}}'' (''{{gl|pesado}}'').|es}} {{pronuncia||es}} {{son|||es}} {{-adx-|es}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|{{PAGENAME}}||s}} #{{Gl|grave}}. {{-pt-}} {{etim|do {{orixe|la|pt}} ''{{la|grave}}'' (''{{gl|pesado}}'').|pt}} {{pronuncia||pt}} {{son|||pt}} {{-adx-|pt}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|{{PAGENAME}}||s}} #{{Gl|grave}}. <!--Noutros wiktionaries--> [[ang:grave]] [[ar:grave]] [[az:grave]] [[ca:grave]] [[chr:grave]] [[cs:grave]] [[cy:grave]] [[de:grave]] [[el:grave]] [[en:grave]] [[eo:grave]] [[es:grave]] [[et:grave]] [[fa:grave]] [[fi:grave]] [[fr:grave]] [[he:grave]] [[hu:grave]] [[hy:grave]] [[id:grave]] [[io:grave]] [[it:grave]] [[ja:grave]] [[kk:grave]] [[kn:grave]] [[ko:grave]] [[ku:grave]] [[la:grave]] [[li:grave]] [[lv:grave]] [[mg:grave]] [[ml:grave]] [[my:grave]] [[nds:grave]] [[nl:grave]] [[no:grave]] [[oc:grave]] [[pl:grave]] [[pt:grave]] [[ro:grave]] [[ru:grave]] [[sh:grave]] [[simple:grave]] [[sm:grave]] [[sv:grave]] [[ta:grave]] [[te:grave]] [[th:grave]] [[tr:grave]] [[uk:grave]] [[vi:grave]] [[wa:grave]] [[zh:grave]] i8yalwqkjgh3vem32ro4yd1lbq33rxp 0 79879 756630 660191 2026-11-05T12:10:50Z Calq 1922 756630 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|de ''{{gl|epi-}}'' e ''{{gl|centro}}''.|gl}} {{pronuncia|/ɛpiˈθentɾo̝/|gl}} {{son|||gl}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|epicentro||s}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|punto}} {{gl|da}} {{gl|superficie}} {{gl|da}} {{gl|Terra}} {{gl|situado}} {{gl|na}} {{gl|vertical}} {{gl|do}} {{gl|hipocentro}} {{gl|dun}} {{gl|sismo}}. #* {{exemplo|O <u>epicentro</u> do terremoto localizouse a varios quilómetros da costa.}} #* {{exemplo|Os sismólogos determinaron a posición do <u>epicentro</u> mediante os datos rexistrados nas estacións sísmicas.}} # ({{sem|Figurado|gl}}) {{Gl|lugar}} {{gl|ou}} {{gl|punto}} {{gl|principal}} {{gl|onde}} {{gl|se}} {{gl|orixinar|orixina}} {{gl|ou}} {{gl|concentrar|concentra}} {{gl|unha}} {{gl|actividade}}, {{gl|un}} {{gl|acontecemento}} {{gl|ou}} {{gl|un}} {{gl|fenómeno}}. #* {{exemplo|A cidade converteuse no <u>epicentro</u> das protestas sociais.}} #* {{exemplo|A capital foi o <u>epicentro</u> da actividade cultural durante o festival.}} {{-relac-}} * {{gl|epicéntrico}} * {{gl|foco sísmico}} * {{gl|hipocentro}} * {{gl|intensidade sísmica}} * {{gl|onda sísmica}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismo}} * {{gl|sismoloxía}} * {{gl|terremoto}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Epizentrum}} {{T|ca}} {{t|ca|epicentre}} {{T|es}} {{t|es|epicentro}} {{T|cs}} {{t|cs|epicentrum}} {{T|zh}} {{t|zh|震中}} {{T|fr}} {{t|fr|épicentre}} {{T|hu}} {{t|hu|epicentrum}} {{T|io}} {{t|io|epicentro}} {{T|en}} {{t|en|epicenter}}, {{t|en|epicentre}} {{T|it}} {{t|it|epicentro}} {{T|nl}} {{t|nl|epicentrum}} {{T|pl}} {{t|pl|epicentrum}} {{T|pt}} {{t|pt|epicentro}} {{T|ru}} {{t|ru|эпицентр}} {{T|sv}} {{t|sv|epicentrum}} {{T|eu}} {{t|eu|epizentro}} {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/26032/epicentro}} {{-es-}} {{etim|de ''{{es|epi-}}'' e ''{{es|centro}}''.|es}} {{pronuncia||es}} {{son|||es}} {{-substm-|es}} '''{{PAGENAME}}''' {{varn|epicentro||s}} # ({{sem|Xeoloxía|es}}) {{Gl|epicentro}}. {{-io-}} {{etim||io}} {{pronuncia||io}} {{son|||io}} {{-subst-|io}} '''{{PAGENAME}}''' # ({{sem|Xeoloxía|io}}) {{Gl|epicentro}}. {{-it-}} {{etim|de ''{{it|epi-}}'' e ''{{it|centro}}''.|it}} {{pronuncia||it}} {{son|||it}} {{-substm-|it}} '''{{PAGENAME}}''' {{varn|epicentr|o|i}} # ({{sem|Xeoloxía|it}}) {{Gl|epicentro}}. {{-pt-}} {{etim|de ''{{pt|epi-}}'' e ''{{pt|centro}}''.|pt}} {{pronuncia||pt}} {{son|||pt}} {{-substm-|pt}} '''{{PAGENAME}}''' {{varn|epicentro||s}} # ({{sem|Xeoloxía|pt}}) {{Gl|epicentro}}. 6u32ghlus2se9sxuh5x9qt9ofv7vbdt 0 79882 756631 690657 2026-11-05T12:17:33Z Calq 1922 756631 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|de ''{{gl|hipo-}}'' e ''{{gl|centro}}''.|gl}} {{pronuncia|/ipoˈθentɾo̝/|gl}} {{son|||gl}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|hipocentro||s}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|punto}} {{gl|do}} {{gl|interior}} {{gl|da}} {{gl|Terra}} {{gl|onde}} {{gl|se}} {{gl|iniciar|inicia}} {{gl|a}} {{gl|ruptura}} {{gl|das}} {{gl|rocha}}s {{gl|que}} {{gl|orixinar|orixina}} {{gl|un}} {{gl|sismo}} {{gl|e}} {{gl|desde}} {{gl|o}} {{gl|cal}} {{gl|se}} {{gl|propagar|propagan}} {{gl|as}} {{gl|onda}}s {{gl|sísmico|sísmicas}}. #* {{exemplo|Os sismólogos localizaron o <u>hipocentro</u> do terremoto a trinta quilómetros de profundidade.}} #* {{exemplo|O <u>hipocentro</u> atópase na vertical do epicentro, situado na superficie terrestre.}} {{-sin-}} * {{gl|foco sísmico}} {{-relac-}} * {{gl|epicentro}} * {{gl|falla}} * {{gl|onda sísmica}} * {{gl|placa tectónica}} * {{gl|profundidade focal}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismo}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismoloxía}} * {{gl|terremoto}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Hypozentrum}} {{T|ca}} {{t|ca|hipocentre}} {{T|es}} {{t|es|hipocentro}}, {{t|es|foco sísmico}} {{T|zh}} {{t|zh|震源}} {{T|fr}} {{t|fr|hypocentre}}, {{t|fr|foyer sismique}} {{T|en}} {{t|en|hypocenter}}, {{t|en|hypocentre}}, {{t|en|seismic focus}} {{T|it}} {{t|it|ipocentro}} {{T|nl}} {{t|nl|hypocentrum}} {{T|pl}} {{t|pl|hipocentrum}} {{T|pt}} {{t|pt|hipocentro}} {{T|ru}} {{t|ru|гипоцентр}} {{T|sv}} {{t|sv|hypocentrum}} {{T|eu}} {{t|eu|hipozentro}} {{-ref-}} *{{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo=foco |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/34589/hipocentro}} * [https://egu.xunta.gal/gl/termo/135231/hipocentro «Hipocentro»], ''Enciclopedia Galega Universal''. {{Referencia dicionario web |termo=foco |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/30781/foco}} * [https://academia.gal/dicionario/-/termo/busca/hip- «Hip-»], ''Dicionario da Real Academia Galega''. {{-es-}} {{etim|de ''{{es|hipo-}}'' e ''{{es|centro}}''.|es}} {{pronuncia||es}} {{son|||es}} {{-substm-|es}} '''{{PAGENAME}}''' {{varn|hipocentro||s}} # ({{sem|Xeoloxía|es}}) {{Gl|hipocentro}}. {{-pt-}} {{etim|de ''{{pt|hipo-}}'' e ''{{pt|centro}}''.|pt}} {{pronuncia||pt}} {{son|||pt}} {{-substm-|pt}} '''{{PAGENAME}}''' {{varn|hipocentro||s}} # ({{sem|Xeoloxía|pt}}) {{Gl|hipocentro}}. ciw3qpisdbafqh33ijj2ed6in2dvnor 0 119157 756662 742439 2026-11-05T23:24:31Z Calq 1922 756662 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} [[Ficheiro:Purine Nucleoside Phosphorylase.jpg|miniatura|250px|Modelo molecular da encima purina nucleósido fosforilase (PNP), xerado por computador.]] {{etim|do {{orixe|de|gl}} ''{{de|Enzym}}'', formado a partir do {{orixe|grc|gl}} ''{{grc|ἐν}}'' (''en''), '{{gl|dentro}}', e ''{{grc|ζύμη}}'' (''zýmē''), '{{gl|lévedo}}''.|gl}} {{pronuncia|/enˈθima/ ou /enˈsima/|gl}} {{son|||gl}} {{-subst-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|enzima||s}} # ({{sem|Bioquímica|gl}}) {{Gl|molécula}} {{gl|de}} {{gl|natureza}} {{gl|proteico|proteica}} {{gl|ou}} {{gl|de}} {{gl|ARN}} {{gl|con}} {{gl|actividade}} {{gl|catalítico|catalítica}}, {{gl|que}} {{gl|acelerar|acelera}} {{gl|unha}} {{gl|reacción}} {{gl|bioquímico|bioquímica}} {{gl|específico|específica}} {{gl|sen}} {{gl|consumirse}} {{gl|globalmente}} {{gl|nela}}. #* {{exemplo|Os <u>enzimas</u> catalizan especificamente determinadas reaccións bioquímicas.}} #* {{exemplo|A amilase é unha <u>enzima</u> que intervén na dixestión do amidón.}} #* {{exemplo|Moitas <u>enzimas</u> necesitan condicións adecuadas de temperatura e pH para funcionar correctamente.}} {{-sin-}} * {{gl|encima}} * {{gl|fermento}} (denominación tradicional) {{-obs-}} * Admite tamén a grafía ''encima''. * Pode empregarse como substantivo masculino ou feminino: ''o enzima'', ''a enzima'', ''os enzimas'', ''as enzimas''. * A maioría das enzimas son proteínas, pero tamén existen moléculas de ARN con actividade catalítica, denominadas ''ribozimas''. {{-relac-}} * {{gl|apoencima}} * {{gl|biocatalizador}} * {{gl|catálise}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|coencima}} * {{gl|cofactor}} * {{gl|encima}} * {{gl|encimático}} * {{gl|enzimático}} * {{gl|enzimoloxía}} * {{gl|inhibición enzimática}} * {{gl|metabolismo}} * {{gl|ribozima}} * {{gl|substrato}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Enzym}} {{T|ca}} {{t|ca|enzim}} {{T|es}} {{t|es|enzima}} {{T|zh}} {{t|zh|酶}} {{T|fr}} {{t|fr|enzyme}} {{T|en}} {{t|en|enzyme}} {{T|it}} {{t|it|enzima}} {{T|pt}} {{t|pt|enzima}} {{T|ru}} {{t|ru|фермент}}, {{t|ru|энзим}} {{T|eu}} {{t|eu|entzima}} {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/25975/enzima}} * [https://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/download/239/235/129 ''Dicionario de bioloxía galego-castelán-inglés''], Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, 2010, páx. 68. scdmt2k6el3eibd5v8z4qh6zvctn3qo 756663 756662 2026-11-05T23:24:57Z Calq 1922 756663 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} [[Ficheiro:Purine Nucleoside Phosphorylase.jpg|miniatura|250px|Modelo molecular da encima purina nucleósido fosforilase (PNP), xerado por computador.]] {{etim|do {{orixe|de|gl}} ''{{de|Enzym}}'', formado a partir do {{orixe|grc|gl}} ''{{grc|ἐν}}'' (''en''), '{{gl|dentro}}', e ''{{grc|ζύμη}}'' (''zýmē''), '{{gl|lévedo}}''.|gl}} {{pronuncia|/enˈθima/ ou /enˈsima/|gl}} {{son|||gl}} {{-subst-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|enzima||s}} # ({{sem|Bioquímica|gl}}) {{Gl|molécula}} {{gl|de}} {{gl|natureza}} {{gl|proteico|proteica}} {{gl|ou}} {{gl|de}} {{gl|ARN}} {{gl|con}} {{gl|actividade}} {{gl|catalítico|catalítica}}, {{gl|que}} {{gl|acelerar|acelera}} {{gl|unha}} {{gl|reacción}} {{gl|bioquímico|bioquímica}} {{gl|específico|específica}} {{gl|sen}} {{gl|consumirse}} {{gl|globalmente}} {{gl|nela}}. #* {{exemplo|Os <u>enzimas</u> catalizan especificamente determinadas reaccións bioquímicas.}} #* {{exemplo|A amilase é unha <u>enzima</u> que intervén na dixestión do amidón.}} #* {{exemplo|Moitas <u>enzimas</u> necesitan condicións adecuadas de temperatura e pH para funcionar correctamente.}} {{-sin-}} * {{gl|encima}} * {{gl|fermento}} (denominación tradicional) {{-obs-}} * Admite tamén a grafía ''encima''. * Pode empregarse como substantivo masculino ou feminino: ''o enzima'', ''a enzima'', ''os enzimas'', ''as enzimas''. * A maioría das enzimas son proteínas, pero tamén existen moléculas de ARN con actividade catalítica, denominadas ''ribozimas''. {{-relac-}} * {{gl|apoencima}} * {{gl|biocatalizador}} * {{gl|catálise}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|coencima}} * {{gl|cofactor}} * {{gl|encima}} * {{gl|encimático}} * {{gl|enzimático}} * {{gl|enzimoloxía}} * {{gl|inhibición enzimática}} * {{gl|metabolismo}} * {{gl|ribozima}} * {{gl|substrato}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Enzym}} {{T|ca}} {{t|ca|enzim}} {{T|es}} {{t|es|enzima}} {{T|zh}} {{t|zh|酶}} {{T|fr}} {{t|fr|enzyme}} {{T|en}} {{t|en|enzyme}} {{T|it}} {{t|it|enzima}} {{T|pt}} {{t|pt|enzima}} {{T|ru}} {{t|ru|фермент}}, {{t|ru|энзим}} {{T|eu}} {{t|eu|entzima}} {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/25975/enzima}} * [https://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/download/239/235/129 ''Dicionario de bioloxía galego-castelán-inglés''], Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, 2010, páx. 68. 5w1dr63jeqbufk7l5duhbzkvmiezx4o 0 119158 756664 742447 2026-11-05T23:36:44Z Calq 1922 756664 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{lema||1}} {{etim|do {{orixe|de|gl}} ''{{de|Enzym}}'', formado a partir do {{orixe|grc|gl}} ''{{grc|ἐν}}'' (''en''), '{{gl|dentro}}', e ''{{grc|ζύμη}}'' (''zýmē''), '{{gl|lévedo}}''.|gl}} {{pronuncia|/enˈθima/ ou /enˈsima/|gl}} {{son|||gl}} {{-subst-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|encima||s}} # ({{sem|Bioquímica|gl}}) {{Gl|molécula}} {{gl|de}} {{gl|natureza}} {{gl|proteico|proteica}} {{gl|ou}} {{gl|de}} {{gl|ARN}} {{gl|que}} {{gl|actuar|actúa}} {{gl|como}} {{gl|catalizador}} {{gl|biolóxico}}, {{gl|acelerar|acelerando}} {{gl|unha}} {{gl|reacción}} {{gl|químico|química}} {{gl|específico|específica}} {{gl|sen}} {{gl|consumirse}} {{gl|globalmente}} {{gl|nela}}. #* {{exemplo|A lactase é un <u>encima</u> que intervén na dixestión da lactosa.}} #* {{exemplo|Os <u>encimas</u> desempeñan unha función fundamental no metabolismo celular.}} {{-sin-}} * {{gl|enzima}} {{-obs-}} * Tamén se emprega como substantivo feminino: ''a encima'', ''as encimas''. * Non debe confundirse co adverbio homógrafo ''encima''. {{-relac-}} * {{gl|biocatalizador}} * {{gl|catálise}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|encimático}} * {{gl|enzima}} * {{gl|enzimático}} * {{gl|metabolismo}} * {{gl|reacción química}} * {{gl|ribozima}} * {{gl|substrato}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Enzym}} {{T|ca}} {{t|ca|enzim}} {{T|es}} {{t|es|enzima}} {{T|zh}} {{t|zh|酶}} {{T|fr}} {{t|fr|enzyme}} {{T|en}} {{t|en|enzyme}} {{T|it}} {{t|it|enzima}} {{T|pt}} {{t|pt|enzima}} {{T|ru}} {{t|ru|фермент}}, {{t|ru|энзим}} {{T|eu}} {{t|eu|entzima}} {{lema||2}} {{etim|de ''{{gl|en-}}'' e ''{{gl|cima}}''.|gl}} {{pronuncia|/enˈθima/ ou /enˈsima/|gl}} {{son|||gl}} {{-adv-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # {{Gl|nunha}} {{gl|posición}} {{gl|ou}} {{gl|lugar}} {{gl|superior}} {{gl|respecto}} {{gl|doutra}} {{gl|cousa}}, {{gl|xeralmente}} {{gl|en}} {{gl|contacto}} {{gl|con}} {{gl|ela}}. #* {{exemplo|Deixei os libros <u>encima</u> da mesa.}} #* {{exemplo|Non lle gusta levar tanta roupa <u>encima</u>.}} # {{Gl|expresar|Expresa}} {{gl|que}} {{gl|ao}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|indicar|indica}} {{gl|hai}} {{gl|que}} {{gl|engadir}}lle {{gl|outra}} {{gl|circunstancia}}. #* {{exemplo|<u>Encima</u>, meu pai berroume.}} # {{Gl|sobre}} {{gl|si}}, {{gl|sobre}} {{gl|a}} {{gl|propio|propia}} {{gl|persoa}}. #* {{exemplo|Botouse <u>encima</u> a responsabilidade do feito.}} # {{Gl|moi}} {{gl|próximo}} {{gl|no}} {{gl|tempo}}. #* {{exemplo|Xa temos o inverno <u>encima</u>.}} # {{Gl|empregado}} {{gl|para}} {{gl|destacar}} {{gl|con}} {{gl|sorpresa}} {{gl|ou}} {{gl|reproche}} {{gl|unha}} {{gl|circunstancia}} {{gl|adicional}}. #* {{exemplo|É rico, tocoulle a lotaría e <u>encima</u> quéixase.}} {{-sin-}} * {{gl|derriba}} * {{gl|enriba}} {{-ant-}} * {{gl|debaixo}} {{-relac-}} * {{gl|encima de}} * {{gl|estar encima de alguén}} * {{gl|estar encima de algo}} * {{gl|por encima}} * {{gl|por encima de todo}} {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo=encima |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/24951/encima}} * [https://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/download/239/235/129 ''Dicionario de bioloxía galego-castelán-inglés''], Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, 2010, páx. 68. 39dlexxucqe9ybz2ol1xxlma1gmb7mf 0 120909 756646 726490 2026-11-05T14:19:18Z Calq 1922 756646 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|de ''{{gl|campo}}'' e ''{{gl|gravitatorio}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-locsm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|rexión}} {{gl|do}} {{gl|espazo}} {{gl|na}} {{gl|que}} {{gl|un}} {{gl|corpo}} {{gl|con}} {{gl|masa}} {{gl|experimentar|experimenta}} {{gl|unha}} {{gl|forza}} {{gl|de}} {{gl|atracción}} {{gl|gravitatorio|gravitatoria}} {{gl|debido}} {{gl|á}} {{gl|presenza}} {{gl|doutro}}s {{gl|corpo}}s {{gl|con}} {{gl|masa}}. #* {{exemplo|A Terra exerce un <u>campo gravitatorio</u> que inflúe no movemento dos satélites artificiais.}} #* {{exemplo|A intensidade do <u>campo gravitatorio</u> terrestre diminúe ao afastarse da Terra.}} #* {{exemplo|Os corpos con masa crean un <u>campo gravitatorio</u> ao seu redor.}} {{-sin-}} * {{gl|campo de gravidade}} * {{gl|campo gravitacional}} {{-relac-}} * {{gl|aceleración da gravidade}} * {{gl|campo de forzas}} * {{gl|campo escalar}} * {{gl|campo vectorial}} * {{gl|enerxía potencial gravitatoria}} * {{gl|forza gravitatoria}} * {{gl|gravidade}} * {{gl|gravitación}} * {{gl|gravitación universal}} * {{gl|intensidade do campo gravitatorio}} * {{gl|masa}} * {{gl|potencial gravitatorio}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Gravitationsfeld}} {{T|ca}} {{t|ca|camp gravitatori}}, {{t|ca|camp gravitacional}} {{T|es}} {{t|es|campo gravitatorio}}, {{t|es|campo gravitacional}} {{T|zh}} {{t|zh|引力场}} {{T|fr}} {{t|fr|champ gravitationnel}}, {{t|fr|champ de gravitation}} {{T|en}} {{t|en|gravitational field}} {{T|it}} {{t|it|campo gravitazionale}} {{T|pt}} {{t|pt|campo gravitacional}} {{T|ru}} {{t|ru|гравитационное поле}} {{T|eu}} {{t|eu|eremu grabitatorio}}, {{t|eu|grabitazio-eremu}} {{-ref-}} * [https://recursos.edu.xunta.gal/sites/default/files/recurso/1372178678/unidade05/arquivos/apuntes.pdf ''Gravitación''], material didáctico de Física, Xunta de Galicia, IES San Clemente. 8qe7dnum4kszvf12jw3y5rnsrhdlnlj 0 120910 756650 726491 2026-11-05T14:44:48Z Calq 1922 756650 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|gravitar}}'' e o sufixo ''{{gl|-torio}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|gravitatori|o|os}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|relativo}} {{gl|ou}} {{gl|pertencente}} {{gl|á}} {{gl|gravitación}}. #* {{exemplo|O foguete está xa fóra do campo <u>gravitatorio</u> terrestre.}} #* {{exemplo|A forza <u>gravitatoria</u> entre dous corpos depende das súas masas e da distancia que os separa.}} #* {{exemplo|Os científicos estudan as ondas <u>gravitatorias</u> para comprender mellor determinados fenómenos do universo.}} {{-sin-}} * {{gl|gravitacional}} {{-relac-}} * {{gl|aceleración da gravidade}} * {{gl|campo gravitatorio}} * {{gl|forza gravitatoria}} * {{gl|gravidade}} * {{gl|gravitación}} * {{gl|gravitar}} * {{gl|lei da gravitación universal}} * {{gl|masa gravitatoria}} * {{gl|onda gravitatoria}} * {{gl|potencial gravitatorio}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|gravitativ}} {{T|ca}} {{t|ca|gravitatori}}, {{t|ca|gravitacional}} {{T|es}} {{t|es|gravitatorio}}, {{t|es|gravitacional}} {{T|zh}} {{t|zh|引力的}}, {{t|zh|重力的}} {{T|fr}} {{t|fr|gravitationnel}} {{T|en}} {{t|en|gravitational}} {{T|it}} {{t|it|gravitazionale}} {{T|pt}} {{t|pt|gravitacional}} {{T|ru}} {{t|ru|гравитационный}} {{T|eu}} {{t|eu|grabitatorio}} e6x1ql10wmp7xf4hzrgs9cehe5xromb 0 120911 756654 726493 2026-11-05T15:02:27Z Calq 1922 756654 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|do {{orixe|la|gl}} científico ''{{la|gravitare}}'', formado sobre ''{{la|gravitas}}'', '{{gl|peso}}''.|gl}} {{pronuncia|/ɡɾaβiˈtaɾ/|gl}} {{son|||gl}} {{-verboi-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # ({{sem|Astronomía|gl}}) {{Gl|mover|Moverse}} {{gl|un}} {{gl|corpo}} {{gl|celeste}} {{gl|arredor}} {{gl|doutro}} {{gl|pola}} {{gl|acción}} {{gl|da}} {{gl|atracción}} {{gl|gravitatorio|gravitatoria}}. #* {{exemplo|A Lúa <u>gravita</u> ao redor da Terra.}} #* {{exemplo|Todos os planetas do sistema solar <u>gravitan</u> ao redor do Sol.}} # ({{sem|Figurado|gl}}) {{Gl|mover|Moverse}} {{gl|ou}} {{gl|desenvolverse}} {{gl|dentro}} {{gl|da}} {{gl|área}} {{gl|de}} {{gl|influencia}} {{gl|dunha}} {{gl|persoa}}, {{gl|grupo}}, {{gl|idea}} {{gl|ou}} {{gl|institución}}. #* {{exemplo|Moitas persoas <u>gravitan</u> arredor das figuras máis influentes da organización.}} #* {{exemplo|O debate <u>gravitaba</u> arredor da cuestión económica.}} {{-sin-}} * {{gl|orbitar}} (acepción 1) {{-relac-}} * {{gl|atracción gravitatoria}} * {{gl|campo gravitatorio}} * {{gl|forza gravitatoria}} * {{gl|gravidade}} * {{gl|gravitación}} * {{gl|gravitacional}} * {{gl|gravitatorio}} * {{gl|lei da gravitación universal}} * {{gl|orbitar}} * {{gl|órbita}} * {{gl|peso}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|gravitieren}}, {{t|de|kreisen um}} {{T|ca}} {{t|ca|gravitar}} {{T|es}} {{t|es|gravitar}} {{T|zh}} {{t|zh|受引力作用}} {{T|fr}} {{t|fr|graviter}} {{T|en}} {{t|en|gravitate}}, {{t|en|orbit}} {{T|it}} {{t|it|gravitare}} {{T|pt}} {{t|pt|gravitar}} {{T|ru}} {{t|ru|тяготеть}}, {{t|ru|вращаться вокруг}} {{T|eu}} {{t|eu|grabitatu}} {{-conx-}} {{conx.gl.-ar|gravit}} {{-ref-}} *{{DRAG}} 16z6q9lgih48htdszazknsqfpgcwdxf 756655 756654 2026-11-05T15:02:49Z Calq 1922 756655 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|do {{orixe|la|gl}} científico ''{{la|gravitare}}'', formado sobre ''{{la|gravitas}}'', '{{gl|peso}}''.|gl}} {{pronuncia|/ɡɾaβiˈtaɾ/|gl}} {{son|||gl}} {{-verboi-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # ({{sem|Astronomía|gl}}) {{Gl|mover|Moverse}} {{gl|un}} {{gl|corpo}} {{gl|celeste}} {{gl|arredor}} {{gl|doutro}} {{gl|pola}} {{gl|acción}} {{gl|da}} {{gl|atracción}} {{gl|gravitatorio|gravitatoria}}. #* {{exemplo|A Lúa <u>gravita</u> ao redor da Terra.}} #* {{exemplo|Todos os planetas do sistema solar <u>gravitan</u> ao redor do Sol.}} # ({{sem|Figurado|gl}}) {{Gl|mover|Moverse}} {{gl|ou}} {{gl|desenvolver}}se {{gl|dentro}} {{gl|da}} {{gl|área}} {{gl|de}} {{gl|influencia}} {{gl|dunha}} {{gl|persoa}}, {{gl|grupo}}, {{gl|idea}} {{gl|ou}} {{gl|institución}}. #* {{exemplo|Moitas persoas <u>gravitan</u> arredor das figuras máis influentes da organización.}} #* {{exemplo|O debate <u>gravitaba</u> arredor da cuestión económica.}} {{-sin-}} * {{gl|orbitar}} (acepción 1) {{-relac-}} * {{gl|atracción gravitatoria}} * {{gl|campo gravitatorio}} * {{gl|forza gravitatoria}} * {{gl|gravidade}} * {{gl|gravitación}} * {{gl|gravitacional}} * {{gl|gravitatorio}} * {{gl|lei da gravitación universal}} * {{gl|orbitar}} * {{gl|órbita}} * {{gl|peso}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|gravitieren}}, {{t|de|kreisen um}} {{T|ca}} {{t|ca|gravitar}} {{T|es}} {{t|es|gravitar}} {{T|zh}} {{t|zh|受引力作用}} {{T|fr}} {{t|fr|graviter}} {{T|en}} {{t|en|gravitate}}, {{t|en|orbit}} {{T|it}} {{t|it|gravitare}} {{T|pt}} {{t|pt|gravitar}} {{T|ru}} {{t|ru|тяготеть}}, {{t|ru|вращаться вокруг}} {{T|eu}} {{t|eu|grabitatu}} {{-conx-}} {{conx.gl.-ar|gravit}} {{-ref-}} *{{DRAG}} lp986lx65dw5p5n4qj4fw974ksk1w58 0 122827 756670 730363 2026-11-06T00:05:11Z Calq 1922 756670 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|do prefixo ''{{gl|co-}}'' e ''{{gl|enzima}}''.|gl}} {{pronuncia|/ko.enˈθi.ma/ ou /ko.enˈsi.ma/|gl}} {{son|||gl}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|coenzima||s}} # ({{sem|Bioquímica|gl}}) {{Gl|molécula}} {{gl|orgánico|orgánica}} {{gl|non}} {{gl|proteico|proteica}} {{gl|que}} {{gl|actuar|actúa}} {{gl|como}} {{gl|cofactor}} {{gl|dun}} {{gl|enzima}} {{gl|e}} {{gl|participar|participa}} {{gl|na}} {{gl|catálise}} {{gl|das}} {{gl|reacción}}s {{gl|bioquímico|bioquímicas}}, {{gl|a}} {{gl|miúdo}} {{gl|mediante}} {{gl|a}} {{gl|transferencia}} {{gl|de}} {{gl|electrón}}s {{gl|ou}} {{gl|grupo}}s {{gl|químico}}s. #* {{exemplo|O NAD+ é un <u>coenzima</u> que participa en numerosas reaccións de oxidación e redución.}} #* {{exemplo|A <u>coenzima</u> A intervén na transferencia de grupos acilo durante o metabolismo celular.}} #* {{exemplo|Moitos <u>coenzimas</u> derivan de vitaminas do grupo B.}} {{-var-}} * {{gl|coencima}} {{-sin-}} * {{gl|cofermento}} (denominación antiga) {{-relac-}} * {{gl|acetilcoencima A}} * {{gl|apoencima}} * {{gl|bioquímica}} * {{gl|biocatalizador}} * {{gl|catálise}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|coencima}} * {{gl|coenzima A}} * {{gl|coenzima Q}} * {{gl|cofactor}} * {{gl|encima}} * {{gl|encimático}} * {{gl|enzima}} * {{gl|enzimático}} * {{gl|holoencima}} * {{gl|metabolismo}} * {{gl|oxidación}} * {{gl|reacción química}} * {{gl|redución}} * {{gl|vitamina}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Koenzym}}, {{t|de|Coenzym}} {{T|ca}} {{t|ca|coenzim}} {{T|es}} {{t|es|coenzima}} {{T|zh}} {{t|zh|辅酶}} {{T|fr}} {{t|fr|coenzyme}} {{T|en}} {{t|en|coenzyme}} {{T|it}} {{t|it|coenzima}} {{T|pt}} {{t|pt|coenzima}} {{T|ru}} {{t|ru|кофермент}}, {{t|ru|коэнзим}} {{T|eu}} {{t|eu|koentzima}} {{-ref-}} * [https://www.agamfec.com/wp/wp-content/uploads/2018/08/DICCIONARIOGALEGOmedico.pdf ''Dicionario galego de termos médicos''], Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia, Xunta de Galicia, 2002, páx. 157. * [https://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/download/239/235/129 ''Dicionario de bioloxía galego-castelán-inglés''], Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades, Xunta de Galicia, 2010, páx. 49. 7qt4h0qkgvaf6f4fhq5cf0x21jm80tu 0 122828 756669 730364 2026-11-06T00:01:52Z Calq 1922 756669 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|do prefixo ''{{gl|co-}}'' e ''{{gl|encima}}''.|gl}} {{pronuncia|/ko.enˈθi.ma/ ou /ko.enˈsi.ma/|gl}} {{son|||gl}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|coencima||s}} # ({{sem|Bioquímica|gl}}) {{Gl|molécula}} {{gl|orgánico|orgánica}} {{gl|non}} {{gl|proteico|proteica}} {{gl|que}} {{gl|actuar|actúa}} {{gl|como}} {{gl|cofactor}} {{gl|dun}} {{gl|encima}}, {{gl|participar|participando}} {{gl|no}} {{gl|mecanismo}} {{gl|catalítico}} {{gl|das}} {{gl|reacción}}s {{gl|bioquímico|bioquímicas}}. #* {{exemplo|O NAD+ é un <u>coencima</u> que intervén en numerosas reaccións de oxidación e redución.}} #* {{exemplo|Moitos <u>coencimas</u> derivan de vitaminas do grupo B.}} #* {{exemplo|O <u>coencima</u> A participa na transferencia de grupos acilo durante o metabolismo celular.}} {{-var-}} * {{gl|coenzima}} {{-relac-}} * {{gl|acetilcoencima A}} * {{gl|apoencima}} * {{gl|bioquímica}} * {{gl|catálise}} * {{gl|catálise encimática}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|coencima A}} * {{gl|coencima Q}} * {{gl|coenzima}} * {{gl|cofactor}} * {{gl|encima}} * {{gl|encimático}} * {{gl|enzima}} * {{gl|holoencima}} * {{gl|metabolismo}} * {{gl|oxidación}} * {{gl|reacción química}} * {{gl|redución}} * {{gl|vitamina}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Koenzym}}, {{t|de|Coenzym}} {{T|ca}} {{t|ca|coenzim}} {{T|es}} {{t|es|coenzima}} {{T|zh}} {{t|zh|辅酶}} {{T|fr}} {{t|fr|coenzyme}} {{T|en}} {{t|en|coenzyme}} {{T|it}} {{t|it|coenzima}} {{T|pt}} {{t|pt|coenzima}} {{T|ru}} {{t|ru|кофермент}}, {{t|ru|коэнзим}} {{T|eu}} {{t|eu|koentzima}} crdr9hwslo6274gfddvbpqroywx0oso 0 124785 756632 734750 2026-11-05T12:35:09Z Calq 1922 756632 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|do {{orixe|grc|gl}} ''{{grc|σεισμός}}'' (''seismós''), '{{gl|sacudida}}' ou '{{gl|terremoto}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-prefixo-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # {{definicionimpropia|{{Gl|elemento}} {{gl|de}} {{gl|composición}} {{gl|de}} {{gl|orixe}} {{gl|grego|grega}}, {{gl|empregado}} {{gl|na}} {{gl|formación}} {{gl|de}} {{gl|termo}}s {{gl|científico}}s {{gl|relacionado|relacionados}} {{gl|cos}} {{gl|sismo}}s, {{gl|os}} {{gl|terremoto}}s {{gl|e}} {{gl|os}} {{gl|fenómeno}}s {{gl|sísmico|sísmicos}}.}} ====Exemplos de formación==== * {{gl|sismografía}} * {{gl|sismográfico}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismograma}} * {{gl|sismoloxía}} {{-relac-}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismo}} * {{gl|sismólogo}} * {{gl|terremoto}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|seismo-}}, {{t|de|Seismo-}} {{T|ca}} {{t|ca|sismo-}} {{T|es}} {{t|es|sismo-}} {{T|fr}} {{t|fr|sismo-}} {{T|en}} {{t|en|seismo-}} {{T|it}} {{t|it|sismo-}} {{T|pt}} {{t|pt|sismo-}} {{T|ru}} {{t|ru|сейсмо-}} {{-ref-}} *{{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo=sismo- |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/58741/sismo}} i8bgm4j20g5iuy1i97xwuwvnts0pmmy 0 124952 756666 742441 2026-11-05T23:45:58Z Calq 1922 756666 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|enzima}}'' e o sufixo ''{{gl|-ático}}''.|gl}} {{pronuncia|/enθiˈmatiko/ ou /ensiˈmatiko/|gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarXN|enzimátic|o|os|a|as}} # ({{sem|Bioquímica|gl}}) {{Gl|relativo}} {{gl|ou}} {{gl|pertencente}} {{gl|aos}} {{gl|enzima}}s, {{gl|ou}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|producir|produce}} {{gl|pola}} {{gl|súa}} {{gl|acción}}. #* {{exemplo|A actividade <u>enzimática</u> depende de factores como a temperatura e o pH.}} #* {{exemplo|As reaccións <u>enzimáticas</u> desempeñan un papel fundamental no metabolismo celular.}} #* {{exemplo|Os investigadores estudaron os mecanismos <u>enzimáticos</u> que interveñen na dixestión.}} {{-var-}} * {{gl|encimático}} {{-relac-}} * {{gl|actividade enzimática}} * {{gl|biocatalizador}} * {{gl|catálise}} * {{gl|catálise enzimática}} * {{gl|catalítico}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|encima}} * {{gl|encimático}} * {{gl|encimoloxía}} * {{gl|enzima}} * {{gl|enzimoloxía}} * {{gl|inhibición enzimática}} * {{gl|metabolismo}} * {{gl|reacción química}} * {{gl|substrato}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|enzymatisch}} {{T|ca}} {{t|ca|enzimàtic}}, {{t|ca|enzímic}} {{T|es}} {{t|es|enzimático}} {{T|zh}} {{t|zh|酶促的}} (reaccións e procesos) {{T|fr}} {{t|fr|enzymatique}} {{T|en}} {{t|en|enzymatic}}, {{t|en|enzymic}} {{T|it}} {{t|it|enzimatico}} {{T|pt}} {{t|pt|enzimático}}, {{t|pt|enzímico}} {{T|ru}} {{t|ru|ферментативный}}, {{t|ru|энзиматический}} {{T|eu}} {{t|eu|entzimatiko}} {{-ref-}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/25976/enzimatico-ca}} qmiyp3a50jzj67owbrwlzkbqpyi83zb 0 127340 756659 741127 2026-11-05T15:38:30Z Calq 1922 756659 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|do {{orixe|grc|gl}} ''{{grc|κατάλυσις}}'' (''katálysis''), '{{gl|disolución}}'.|gl}} {{pronuncia|/kaˈtalise/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|catálise||s}} # ({{sem|Química|gl}}) {{Gl|proceso}} {{gl|polo}} {{gl|que}} {{gl|a}} {{gl|presenza}} {{gl|dun}} {{gl|catalizador}} {{gl|modificar|modifica}}, {{gl|xeralmente}} {{gl|aumentar|aumentándoa}}, {{gl|a}} {{gl|velocidade}} {{gl|dunha}} {{gl|reacción}} {{gl|químico|química}}, {{gl|sen}} {{gl|que}} {{gl|o}} {{gl|catalizador}} {{gl|se}} {{gl|consumir|consuma}} {{gl|globalmente}} {{gl|nela}}. #* {{exemplo|A <u>catálise</u> permite aumentar a velocidade de numerosas reaccións químicas.}} #* {{exemplo|A <u>catálise</u> enzimática é fundamental para o funcionamento dos organismos vivos.}} #* {{exemplo|Na industria química utilízanse diferentes tipos de <u>catálise</u> para optimizar os procesos de produción.}} {{-relac-}} * {{gl|autocatálise}} * {{gl|biocatálise}} * {{gl|catálise enzimática}} * {{gl|catálise heteroxénea}} * {{gl|catálise homoxénea}} * {{gl|catalítico}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|catalizar}} * {{gl|cinética química}} * {{gl|enerxía de activación}} * {{gl|enzima}} * {{gl|inhibición}} * {{gl|reacción química}} * {{gl|velocidade de reacción}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Katalyse}} {{T|ca}} {{t|ca|catàlisi}} {{T|es}} {{t|es|catálisis}} {{T|zh}} {{t|zh|催化作用}} {{T|fr}} {{t|fr|catalyse}} {{T|en}} {{t|en|catalysis}} {{T|it}} {{t|it|catalisi}} {{T|pt}} {{t|pt|catálise}} {{T|ru}} {{t|ru|катализ}} {{T|eu}} {{t|eu|katalisi}} e13wmann2va6h56okfpxb74sjnzsrax 756660 756659 2026-11-05T15:39:44Z Calq 1922 756660 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|do {{orixe|grc|gl}} ''{{grc|κατάλυσις}}'' (''katálysis''), '{{gl|disolución}}'.|gl}} {{pronuncia|/kaˈtalise/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|catálise||s}} # ({{sem|Química|gl}}) {{Gl|proceso}} {{gl|polo}} {{gl|que}} {{gl|a}} {{gl|presenza}} {{gl|dun}} {{gl|catalizador}} {{gl|modificar|modifica}}, {{gl|xeralmente}} {{gl|aumentar|aumentándoa}}, {{gl|a}} {{gl|velocidade}} {{gl|dunha}} {{gl|reacción}} {{gl|químico|química}}, {{gl|sen}} {{gl|que}} {{gl|o}} {{gl|catalizador}} {{gl|se}} {{gl|consumir|consuma}} {{gl|globalmente}} {{gl|nela}}. #* {{exemplo|A <u>catálise</u> permite aumentar a velocidade de numerosas reaccións químicas.}} #* {{exemplo|A <u>catálise</u> enzimática é fundamental para o funcionamento dos organismos vivos.}} #* {{exemplo|Na industria química utilízanse diferentes tipos de <u>catálise</u> para optimizar os procesos de produción.}} {{-relac-}} * {{gl|autocatálise}} * {{gl|biocatálise}} * {{gl|catálise enzimática}} * {{gl|catálise heteroxénea}} * {{gl|catálise homoxénea}} * {{gl|catalítico}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|catalizar}} * {{gl|cinética química}} * {{gl|enerxía de activación}} * {{gl|enzima}} * {{gl|inhibición}} * {{gl|reacción química}} * {{gl|velocidade de reacción}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Katalyse}} {{T|ca}} {{t|ca|catàlisi}} {{T|es}} {{t|es|catálisis}} {{T|zh}} {{t|zh|催化作用}} {{T|fr}} {{t|fr|catalyse}} {{T|en}} {{t|en|catalysis}} {{T|it}} {{t|it|catalisi}} {{T|pt}} {{t|pt|catálise}} {{T|ru}} {{t|ru|катализ}} {{T|eu}} {{t|eu|katalisi}} {{-ref-}} * [https://www.agamfec.com/wp/wp-content/uploads/2018/08/DICCIONARIOGALEGOmedico.pdf ''Dicionario galego de termos médicos''], Real Academia de Medicina e Cirurxía de Galicia, Xunta de Galicia, 2002, páx. 122. * [https://academia.gal/dicionario/-/termo/catalizador «Catalizador»], ''Dicionario da Real Academia Galega''. fxtpmybpv3djul5yedm5i0ruazylghv 0 127341 756658 741130 2026-11-05T15:30:35Z Calq 1922 756658 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|de ''{{gl|catalizar}}'' e o sufixo ''{{gl|-dor}}''.|gl}} {{pronuncia|/kataliθaˈðoɾ/ ou /katalisaˈðoɾ/|gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarXN|catalizador||es|a|as}} # ({{sem|Química|gl}}) {{Gl|dicir|Dise}} {{gl|dunha}} {{gl|substancia}} {{gl|que}} {{gl|modificar|modifica}} {{gl|a}} {{gl|velocidade}} {{gl|dunha}} {{gl|reacción}} {{gl|químico|química}}, {{gl|xeralmente}} {{gl|aumentar|aumentándoa}}, {{gl|sen}} {{gl|consumirse}} {{gl|globalmente}} {{gl|no}} {{gl|proceso}}. #* {{exemplo|O platino pode actuar como substancia <u>catalizadora</u> en determinadas reaccións químicas.}} #* {{exemplo|A acción <u>catalizadora</u> permite aumentar a velocidade da reacción.}} # ({{sem|Figurado|gl}}) {{Gl|que}} {{gl|estimular|estimula}}, {{gl|impulsar|impulsa}} {{gl|ou}} {{gl|favorecer|favorece}} {{gl|o}} {{gl|desenvolvemento}} {{gl|dun}} {{gl|proceso}} {{gl|ou}} {{gl|actividade}}. #* {{exemplo|A educación pode desempeñar un papel <u>catalizador</u> do cambio social.}} #* {{exemplo|A innovación foi un factor <u>catalizador</u> do desenvolvemento económico.}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|catalizador||es}} # ({{sem|Química|gl}}) {{Gl|substancia}} {{gl|que}} {{gl|modificar|modifica}} {{gl|a}} {{gl|velocidade}} {{gl|dunha}} {{gl|reacción}} {{gl|químico|química}}, {{gl|xeralmente}} {{gl|aumentar|aumentándoa}}, {{gl|sen}} {{gl|consumirse}} {{gl|globalmente}} {{gl|nela}}. #* {{exemplo|O platino emprégase como <u>catalizador</u> en numerosos procesos industriais.}} #* {{exemplo|Os <u>catalizadores</u> permiten aumentar a velocidade de determinadas reaccións químicas.}} # ({{sem|Figurado|gl}}) {{Gl|persoa}} {{gl|que}} {{gl|impulsar|impulsa}} {{gl|ou}} {{gl|estimular|estimula}} {{gl|unha}} {{gl|actividade}}, {{gl|un}} {{gl|proceso}} {{gl|ou}} {{gl|unha}} {{gl|transformación}}. #* {{exemplo|O investigador foi o principal <u>catalizador</u> do proxecto científico.}} #* {{exemplo|A súa iniciativa converteuno nun <u>catalizador</u> dos cambios na organización.}} # ({{sem|Mecánica|gl}}) {{Gl|dispositivo}} {{gl|instalado}} {{gl|no}} {{gl|sistema}} {{gl|de}} {{gl|escape}} {{gl|dun}} {{gl|vehículo}}, {{gl|que}} {{gl|mediante}} {{gl|reacción}}s {{gl|químico|químicas}} {{gl|reducir|reduce}} {{gl|a}} {{gl|cantidade}} {{gl|de}} {{gl|substancia}}s {{gl|contaminante}}s {{gl|emitido|emitidas}} {{gl|polo}} {{gl|motor}}. #* {{exemplo|O mecánico substituíu o <u>catalizador</u> do automóbil porque estaba deteriorado.}} #* {{exemplo|O <u>catalizador</u> contribúe a reducir as emisións contaminantes dos vehículos.}} {{-sin-}} * {{gl|acelerador}} (acepción 1) * {{gl|acelerante}} (acepción 1) {{-relac-}} * {{gl|aceleración}} * {{gl|acelerador}} * {{gl|acelerante}} * {{gl|catálise}} * {{gl|catálise enzimática}} * {{gl|catalítico}} * {{gl|catalizar}} * {{gl|biocatalizador}} * {{gl|enzima}} * {{gl|gases de escape}} * {{gl|reacción química}} * {{gl|vulcanización}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Katalysator}} {{T|ca}} {{t|ca|catalitzador}}, {{t|ca|convertidor catalític}} (automoción) {{T|es}} {{t|es|catalizador}}, {{t|es|convertidor catalítico}} (automoción) {{T|zh}} {{t|zh|催化剂}} (química), {{t|zh|催化转换器}} (automoción) {{T|fr}} {{t|fr|catalyseur}}, {{t|fr|pot catalytique}} (automoción) {{T|en}} {{t|en|catalyst}}, {{t|en|catalytic converter}} (automoción) {{T|it}} {{t|it|catalizzatore}} {{T|pt}} {{t|pt|catalisador}}, {{t|pt|conversor catalítico}} (automoción) {{T|ru}} {{t|ru|катализатор}}, {{t|ru|каталитический конвертер}} (automoción) {{T|eu}} {{t|eu|katalizatzaile}}, {{t|eu|bihurgailu katalitiko}} (automoción) {{-ref-}} * {{DRAG}} itnsnav6tmah3wmmjb9ojt4qco3slxw 0 127808 756674 742110 2026-11-06T11:27:54Z Calq 1922 756674 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} [[Ficheiro:Centraldogma nodetails gl.gif|miniatura|dereita|250px|Esquema do fluxo de información xenética entre o [[ADN]], o [[ARN]] e as [[proteína]]s.]] {{etim|de ''{{gl|bioloxía}}'' e ''{{gl|molecular}}''.|gl}} {{pronuncia|/bi.o.lo.ˈʃia̯ mo.le.ku.ˈlaɾ/|gl}} {{son|||gl}} {{-locsf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # ({{sem|Bioloxía|gl}}) ({{sem|Química|gl}}) {{Gl|rama}} da {{gl|bioloxía}} que estuda os {{gl|proceso}}s {{gl|biolóxico}}s á escala molecular, especialmente a {{gl|estrutura}}, a {{gl|función}} e as {{gl|interacción}}s das {{gl|biomolécula}}s, como os {{gl|ácido nucleico|ácidos nucleicos}} e as {{gl|proteína}}s, así como os mecanismos de conservación, transmisión e expresión da {{gl|información xenética}}. #* {{exemplo|A <u>bioloxía molecular</u> permite estudar como se almacena, transmite e expresa a información xenética dos seres vivos.}} #* {{exemplo|Os avances da <u>bioloxía molecular</u> contribuíron ao desenvolvemento de novas técnicas de diagnóstico de enfermidades.}} {{-relac-}} * {{gl|ácido desoxirribonucleico}} * {{gl|ácido ribonucleico}} * {{gl|bioquímica}} * {{gl|bioloxía}} * {{gl|bioloxía celular}} * {{gl|biomolécula}} * {{gl|código xenético}} * {{gl|enxeñaría xenética}} * {{gl|expresión xénica}} * {{gl|xene}} * {{gl|xenética}} * {{gl|xenética molecular}} * {{gl|xenoma}} * {{gl|proteína}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Molekularbiologie}} {{T|ca}} {{t|ca|biologia molecular}} {{T|es}} {{t|es|biología molecular}} {{T|zh}} {{t|zh|分子生物学}}, {{t|zh|分子生物學}} {{T|da}} {{t|da|molekylærbiologi}} {{T|eo}} {{t|eo|molekula biologio}} {{T|fi}} {{t|fi|molekyylibiologia}} {{T|fr}} {{t|fr|biologie moléculaire}} {{T|en}} {{t|en|molecular biology}} {{T|it}} {{t|it|biologia molecolare}} {{T|ja}} {{t|ja|分子生物学}} {{T|nl}} {{t|nl|moleculaire biologie}} {{T|pl}} {{t|pl|biologia molekularna}} {{T|pt}} {{t|pt|biologia molecular}} {{T|ro}} {{t|ro|biologie moleculară}} {{T|ru}} {{t|ru|молекулярная биология}} {{T|sv}} {{t|sv|molekylärbiologi}} {{T|tr}} {{t|tr|moleküler biyoloji}} {{T|uk}} {{t|uk|молекулярна біологія}} {{T|eu}} {{t|eu|biologia molekularra}} {{-ref-}} * [https://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/book/239 ''Dicionario de bioloxía: galego-castelán-inglés'']. Real Academia Galega e TERMIGAL, 2010. 92prvdadgluxn896qo9uk33qe98hjo7 0 127810 756671 742115 2026-11-06T03:37:05Z Calq 1922 756671 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} [[File:DNA-RNA-Protein-complex.png|miniatura|250px|Representación dun complexo formado por [[proteína]]s, [[ARN]] e [[ADN]].]] {{etim|de ''{{gl|bio-}}'' e ''{{gl|química}}''.|gl}} {{pronuncia|/bi.o.ˈki.mi.ka/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|bioquímica||s}} # ({{sem|Bioquímica|gl}}) {{Gl|ciencia}} que estuda a {{gl|composición}}, a {{gl|estrutura}} e as {{gl|transformación}}s {{gl|químico|químicas}} dos {{gl|ser vivo|seres vivos}}, así como as {{gl|reacción}}s químicas que teñen lugar nos seus {{gl|organismo}}s e permiten o desenvolvemento dos {{gl|proceso}}s vitais. #* {{exemplo|A bioquímica estuda as reaccións químicas que interveñen no metabolismo celular.}} # {{Gl|muller}} {{gl|especialista}} en {{gl|bioquímica}}. #* {{exemplo|A bioquímica investigou a estrutura e o funcionamento dos encimas.}} # {{Gl|disciplina}} da {{gl|bioloxía}} e da química {{gl|que}} {{gl|estudar|estuda}} os {{gl|composto}}s {{gl|químico}}s {{gl|propio}}s dos {{gl|organismo}}s {{gl|animal|animais}} e {{gl|vexetal|vexetais}}, as {{gl|seu|súas}} {{gl|función}}s f{{gl|fisiolóxico|isiolóxicas}} e o {{gl|seu}} {{gl|papel}} {{gl|como}} {{gl|compoñente}}s {{gl|alimentario}}s {{gl|para}} o {{gl|home}} e {{gl|outro}}s animais. {{-relac-}} * '''{{gl|bioquímica dos alimentos}}''': {{Gl|disciplina}} que estuda os {{gl|composto}}s químicos dos alimentos de orixe animal e vexetal, as súas funcións {{gl|fisiolóxico|fisiolóxicas}} e o seu papel na {{gl|nutrición}} humana e animal. * {{gl|bioquímico}} * {{gl|bioloxía molecular}} * {{gl|coenzima}} * {{gl|encima}} * {{gl|metabolismo}} * {{gl|proteína}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Biochemie}} {{T|ca}} {{t|ca|bioquímica}} {{T|es}} {{t|es|bioquímica}} {{T|cs}} {{t|cs|biochemie}} {{T|da}} {{t|da|biokemi}} {{T|eo}} {{t|eo|biokemio}} {{T|eu}} {{t|eu|biokimika}} {{T|fr}} {{t|fr|biochimie}} {{T|en}} {{t|en|biochemistry}} {{T|it}} {{t|it|biochimica}} {{T|ja}} {{t|ja|生化学}} {{T|nl}} {{t|nl|biochemie}} {{T|pl}} {{t|pl|biochemia}} {{T|pt}} {{t|pt|bioquímica}} {{T|ro}} {{t|ro|biochimie}} {{T|ru}} {{t|ru|биохимия}} {{T|sv}} {{t|sv|biokemi}} {{T|tr}} {{t|tr|biyokimya}} {{T|uk}} {{t|uk|біохімія}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}'''{{VarXN|bioquímic|o|os|a|as}} # ''Feminino singular de {{gl|bioquímico}}.'' #* {{exemplo|A análise <u>bioquímica</u> permitiu identificar a substancia.}} {{-ref-}} *{{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/es/term/9618/bioquimica}} oohyj3m4o2k3f4ok2qxzd7p8yhy8m0g 756672 756671 2026-11-06T03:37:28Z Calq 1922 756672 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} [[File:DNA-RNA-Protein-complex.png|miniatura|250px|Representación dun complexo formado por [[proteína]]s, [[ARN]] e [[ADN]].]] {{etim|de ''{{gl|bio-}}'' e ''{{gl|química}}''.|gl}} {{pronuncia|/bi.o.ˈki.mi.ka/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|bioquímica||s}} # ({{sem|Bioquímica|gl}}) {{Gl|ciencia}} que estuda a {{gl|composición}}, a {{gl|estrutura}} e as {{gl|transformación}}s {{gl|químico|químicas}} dos {{gl|ser vivo|seres vivos}}, así como as {{gl|reacción}}s químicas que teñen lugar nos seus {{gl|organismo}}s e permiten o desenvolvemento dos {{gl|proceso}}s vitais. #* {{exemplo|A bioquímica estuda as reaccións químicas que interveñen no metabolismo celular.}} # {{Gl|muller}} {{gl|especialista}} en {{gl|bioquímica}}. #* {{exemplo|A bioquímica investigou a estrutura e o funcionamento dos encimas.}} # {{Gl|disciplina}} da {{gl|bioloxía}} e da química {{gl|que}} {{gl|estudar|estuda}} os {{gl|composto}}s {{gl|químico}}s {{gl|propio}}s dos {{gl|organismo}}s {{gl|animal|animais}} e {{gl|vexetal|vexetais}}, as {{gl|seu|súas}} {{gl|función}}s f{{gl|fisiolóxico|isiolóxicas}} e o {{gl|seu}} {{gl|papel}} {{gl|como}} {{gl|compoñente}}s {{gl|alimentario}}s {{gl|para}} o {{gl|home}} e {{gl|outro}}s animais. {{-relac-}} * '''{{gl|bioquímica dos alimentos}}''': {{Gl|disciplina}} que estuda os {{gl|composto}}s químicos dos alimentos de orixe animal e vexetal, as súas funcións {{gl|fisiolóxico|fisiolóxicas}} e o seu papel na {{gl|nutrición}} humana e animal. * {{gl|bioquímico}} * {{gl|bioloxía molecular}} * {{gl|coenzima}} * {{gl|encima}} * {{gl|metabolismo}} * {{gl|proteína}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Biochemie}} {{T|ca}} {{t|ca|bioquímica}} {{T|es}} {{t|es|bioquímica}} {{T|cs}} {{t|cs|biochemie}} {{T|da}} {{t|da|biokemi}} {{T|eo}} {{t|eo|biokemio}} {{T|eu}} {{t|eu|biokimika}} {{T|fr}} {{t|fr|biochimie}} {{T|en}} {{t|en|biochemistry}} {{T|it}} {{t|it|biochimica}} {{T|ja}} {{t|ja|生化学}} {{T|nl}} {{t|nl|biochemie}} {{T|pl}} {{t|pl|biochemia}} {{T|pt}} {{t|pt|bioquímica}} {{T|ro}} {{t|ro|biochimie}} {{T|ru}} {{t|ru|биохимия}} {{T|sv}} {{t|sv|biokemi}} {{T|tr}} {{t|tr|biyokimya}} {{T|uk}} {{t|uk|біохімія}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}'''{{VarXN|bioquímic|o|os|a|as}} # ''Feminino singular de {{gl|bioquímico}}.'' #* {{exemplo|A análise <u>bioquímica</u> permitiu identificar a substancia.}} {{-ref-}} *{{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/es/term/9618/bioquimica}} 2hv6rq7er96zndkt1lbs89toivi4uqq 0 127828 756661 742155 2026-11-05T15:48:23Z Calq 1922 756661 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|catálise}}'' e o sufixo ''{{gl|-ar}}''.|gl}} {{pronuncia|/kataliˈθaɾ/ ou /kataliˈsaɾ/|gl}} {{son|||gl}} {{-verbot-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # ({{sem|Química|gl}}) {{Gl|producir}} {{gl|ou}} {{gl|favorecer}} {{gl|unha}} {{gl|catálise}} {{gl|nunha}} {{gl|reacción}} {{gl|química}}, {{gl|modificar|modificando}} {{gl|a}} {{gl|súa}} {{gl|velocidade}} {{gl|mediante}} {{gl|a}} {{gl|acción}} {{gl|dun}} {{gl|catalizador}}. #* {{exemplo|O platino pode <u>catalizar</u> determinadas reaccións químicas.}} #* {{exemplo|As encimas <u>catalizan</u> numerosas reaccións químicas nos organismos vivos.}} #* {{exemplo|A reacción foi <u>catalizada</u> mediante un composto metálico.}} # ({{sem|Figurado|gl}}) {{Gl|favorecer}}, {{gl|estimular}} {{gl|ou}} {{gl|acelerar}} {{gl|o}} {{gl|desenvolvemento}} {{gl|dun}} {{gl|proceso}}, {{gl|unha}} {{gl|actividade}} {{gl|ou}} {{gl|unha}} {{gl|transformación}}. #* {{exemplo|A innovación tecnolóxica contribuíu a <u>catalizar</u> o crecemento económico.}} #* {{exemplo|A súa intervención <u>catalizou</u> os cambios na organización.}} #* {{exemplo|O acordo entre as institucións pode <u>catalizar</u> novos proxectos de investigación.}} {{-sin-}} * {{gl|acelerar}} (acepción 2) * {{gl|estimular}} (acepción 2) * {{gl|favorecer}} (acepción 2) * {{gl|impulsar}} (acepción 2) {{-relac-}} * {{gl|acelerador}} * {{gl|acelerante}} * {{gl|autocatálise}} * {{gl|biocatalizador}} * {{gl|catálise}} * {{gl|catálise enzimática}} * {{gl|catalítico}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|cinética química}} * {{gl|encima}} * {{gl|enerxía de activación}} * {{gl|reacción química}} * {{gl|velocidade de reacción}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|katalysieren}} {{T|ca}} {{t|ca|catalitzar}} {{T|es}} {{t|es|catalizar}} {{T|zh}} {{t|zh|催化}} (química), {{t|zh|催动}} (figurado) {{T|fr}} {{t|fr|catalyser}} {{T|en}} {{t|en|catalyze}}, {{t|en|catalyse}} {{T|it}} {{t|it|catalizzare}} {{T|pt}} {{t|pt|catalisar}} {{T|ru}} {{t|ru|катализировать}} {{T|eu}} {{t|eu|katalizatu}} {{-conx-}} {{conx.gl.-zar|cataliz|catalic}} {{-ref-}} * {{DRAG}} 02q3esdkywpw90nzwtlrgakeit7ehu8 0 127932 756665 742443 2026-11-05T23:42:08Z Calq 1922 756665 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|encima}}'' e o sufixo ''{{gl|-ático}}''.|gl}} {{pronuncia|/enθiˈmatiko/ ou /ensiˈmatiko/|gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|encimátic|o|os}} # ({{sem|Bioquímica|gl}}) {{Gl|relativo}} {{gl|ou}} {{gl|pertencente}} {{gl|aos}} {{gl|encima}}s, {{gl|ou}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|producir|produce}} {{gl|pola}} {{gl|súa}} {{gl|acción}}. #* {{exemplo|Os procesos <u>encimáticos</u> son fundamentais para o metabolismo celular.}} #* {{exemplo|A actividade <u>encimática</u> pode variar segundo a temperatura e o pH.}} #* {{exemplo|A dixestión dos alimentos depende de numerosas reaccións <u>encimáticas</u>.}} #* {{exemplo|Os investigadores estudaron o mecanismo <u>encimático</u> responsable da transformación da substancia.}} {{-var-}} * {{gl|enzimático}} {{-relac-}} * {{gl|actividade encimática}} * {{gl|biocatalizador}} * {{gl|catálise}} * {{gl|catálise encimática}} * {{gl|catalítico}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|encima}} * {{gl|encimoloxía}} * {{gl|enzima}} * {{gl|enzimático}} * {{gl|enzimoloxía}} * {{gl|indutor encimático}} * {{gl|inhibición encimática}} * {{gl|metabolismo}} * {{gl|reacción química}} * {{gl|substrato}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|enzymatisch}} {{T|ca}} {{t|ca|enzimàtic}} {{T|es}} {{t|es|enzimático}} {{T|zh}} {{t|zh|酶促的}} (producido pola acción de encimas) {{T|fr}} {{t|fr|enzymatique}} {{T|en}} {{t|en|enzymatic}}, {{t|en|enzymic}} {{T|it}} {{t|it|enzimatico}} {{T|pt}} {{t|pt|enzimático}} {{T|ru}} {{t|ru|ферментативный}}, {{t|ru|энзиматический}} {{T|eu}} {{t|eu|entzimatiko}} scyfqtmi0hl53s1todg9qny0y4vaqqd 0 127939 756667 742452 2026-11-05T23:50:10Z Calq 1922 756667 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|encima}}'' e o sufixo ''{{gl|-loxía}}''.|gl}} {{pronuncia|/enθimoloˈʃia/ ou /ensimoloˈʃia/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|encimoloxía||s}} # ({{sem|Bioquímica|gl}}) {{Gl|rama}} {{gl|da}} {{gl|bioquímica}} {{gl|dedicado|dedicada}} {{gl|ao}} {{gl|estudo}} {{gl|dos}} {{gl|encima}}s, {{gl|da}} {{gl|súa}} {{gl|estrutura}}, {{gl|propiedade}}s, {{gl|actividade}} {{gl|catalítico|catalítica}}, {{gl|mecanismo}}s {{gl|de}} {{gl|acción}} {{gl|e}} {{gl|regulación}}. #* {{exemplo|A <u>encimoloxía</u> estuda os mecanismos polos que os encimas catalizan as reaccións bioquímicas.}} #* {{exemplo|Os avances na <u>encimoloxía</u> contribuíron ao desenvolvemento de novos tratamentos médicos.}} #* {{exemplo|A cinética encimática é unha das principais áreas de estudo da <u>encimoloxía</u>.}} {{-var-}} * {{gl|enzimoloxía}} {{-relac-}} * {{gl|actividade encimática}} * {{gl|bioquímica}} * {{gl|catálise}} * {{gl|catálise encimática}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|cinética encimática}} * {{gl|coencima}} * {{gl|cofactor}} * {{gl|encima}} * {{gl|encimático}} * {{gl|enzima}} * {{gl|enzimático}} * {{gl|enzimoloxía}} * {{gl|inhibición encimática}} * {{gl|metabolismo}} * {{gl|substrato}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Enzymologie}} {{T|ca}} {{t|ca|enzimologia}} {{T|es}} {{t|es|enzimología}} {{T|zh}} {{t|zh|酶学}} {{T|fr}} {{t|fr|enzymologie}} {{T|en}} {{t|en|enzymology}} {{T|it}} {{t|it|enzimologia}} {{T|pt}} {{t|pt|enzimologia}} {{T|ru}} {{t|ru|энзимология}}, {{t|ru|ферментология}} {{T|eu}} {{t|eu|entzimologia}} s7krfmw59vj7drrtq6s6g3ls4ahfoi5 0 127940 756668 742453 2026-11-05T23:57:13Z Calq 1922 756668 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|enzima}}'' e o sufixo ''{{gl|-loxía}}''.|gl}} {{pronuncia|/enθimoloˈʃi.a/ ou /ensimoloˈʃi.a/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|enzimoloxía||s}} # ({{sem|Bioquímica|gl}}) {{Gl|rama}} {{gl|da}} {{gl|bioquímica}} {{gl|dedicado|dedicada}} {{gl|ao}} {{gl|estudo}} {{gl|dos}} {{gl|enzima}}s, {{gl|da}} {{gl|súa}} {{gl|estrutura}}, {{gl|propiedade}}s, {{gl|actividade}} {{gl|catalítico|catalítica}}, {{gl|mecanismo}}s {{gl|de}} {{gl|acción}} {{gl|e}} {{gl|regulación}}. #* {{exemplo|A <u>enzimoloxía</u> estuda os mecanismos polos que os enzimas catalizan as reaccións bioquímicas.}} #* {{exemplo|Os avances na <u>enzimoloxía</u> contribuíron ao desenvolvemento de novos tratamentos médicos.}} #* {{exemplo|A cinética enzimática é unha das principais áreas de estudo da <u>enzimoloxía</u>.}} {{-var-}} * {{gl|encimoloxía}} {{-relac-}} * {{gl|actividade enzimática}} * {{gl|bioquímica}} * {{gl|biocatalizador}} * {{gl|catálise}} * {{gl|catálise enzimática}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|cinética enzimática}} * {{gl|coencima}} * {{gl|cofactor}} * {{gl|encima}} * {{gl|encimático}} * {{gl|enzima}} * {{gl|enzimático}} * {{gl|inhibición enzimática}} * {{gl|metabolismo}} * {{gl|substrato}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Enzymologie}} {{T|ca}} {{t|ca|enzimologia}} {{T|es}} {{t|es|enzimología}} {{T|zh}} {{t|zh|酶学}} {{T|fr}} {{t|fr|enzymologie}} {{T|en}} {{t|en|enzymology}} {{T|it}} {{t|it|enzimologia}} {{T|pt}} {{t|pt|enzimologia}} {{T|ru}} {{t|ru|энзимология}}, {{t|ru|ферментология}} {{T|eu}} {{t|eu|entzimologia}} {{-ref-}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/25977/enzimoloxia}} * [https://egu.xunta.gal/gl/termo/120321/enzimoloxia «Enzimoloxía»], ''Enciclopedia Galega Universal''. jfe21yp8c3v5y1ff88vwov3yhbn9pd0 0 128293 756649 743318 2026-11-05T14:37:12Z Calq 1922 756649 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|de ''{{gl|lei}}'', ''{{gl|da}}'', ''{{gl|gravitación}}'' e ''{{gl|universal}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-locsf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|lei}} {{gl|da}} {{gl|mecánica}} {{gl|clásico|clásica}}, {{gl|formulado|formulada}} {{gl|por}} [[Isaac Newton]], {{gl|segundo}} {{gl|a}} {{gl|cal}} {{gl|dous}} {{gl|corpo}}s {{gl|con}} {{gl|masa}} {{gl|atraer|atráense}} {{gl|cunha}} {{gl|forza}} {{gl|directamente}} {{gl|proporcional}} {{gl|ao}} {{gl|produto}} {{gl|das}} {{gl|súa}}s {{gl|masa}}s {{gl|e}} {{gl|inversamente}} {{gl|proporcional}} {{gl|ao}} {{gl|cadrado}} {{gl|da}} {{gl|distancia}} {{gl|que}} {{gl|os}} {{gl|separar|separa}}. #* {{exemplo|A <u>lei da gravitación universal</u> permite calcular a forza de atracción entre a Terra e a Lúa.}} #* {{exemplo|Newton formulou a <u>lei da gravitación universal</u> no século XVII.}} #* {{exemplo|Segundo a <u>lei da gravitación universal</u>, a forza de atracción entre dous corpos diminúe cando aumenta a distancia que os separa.}} {{-sin-}} * {{gl|lei da atracción universal}} {{-relac-}} * {{gl|aceleración da gravidade}} * {{gl|campo gravitatorio}} * {{gl|constante da gravitación universal}} * {{gl|forza gravitatoria}} * {{gl|gravidade}} * {{gl|gravitación}} * {{gl|gravitacional}} * {{gl|gravitatorio}} * {{gl|masa}} * {{gl|órbita}} * {{gl|peso}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|newtonsches Gravitationsgesetz}} {{T|ca}} {{t|ca|llei de la gravitació universal}}, {{t|ca|llei de Newton de la gravitació}} {{T|es}} {{t|es|ley de la gravitación universal}} {{T|zh}} {{t|zh|万有引力定律}} {{T|fr}} {{t|fr|loi de la gravitation universelle}}, {{t|fr|loi de Newton de la gravitation}} {{T|en}} {{t|en|law of universal gravitation}}, {{t|en|Newton's law of gravitation}} {{T|it}} {{t|it|legge di gravitazione universale}} {{T|pt}} {{t|pt|lei da gravitação universal}} {{T|ru}} {{t|ru|закон всемирного тяготения}} {{T|eu}} {{t|eu|grabitazio unibertsalaren legea}} {{-ref-}} * [https://egu.xunta.gal/gl/busca?busca_opcions=conten&page=128&palabra=GR ''Enciclopedia Galega Universal''], entrada «Newton, lei da gravitación universal de». gnba3jxv8c93g8moq620jwh4ivr8sjs 0 134603 756634 2026-11-05T12:44:39Z Calq 1922 Nova páxina: {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|sismografía}}'' e o sufixo ''{{gl|-ico}}''.|gl}} {{pronuncia|/sismoˈɡɾafiko/|gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismográfic|o|os}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|relativo}} {{gl|ou}} {{gl|pertencente}} {{gl|á}} {{gl|sismografía}} {{gl|ou}} {{gl|ao}} {{gl|sismógrafo}}. #* {{exemplo|Realizaron un estudo <u>sismográfico</u> da zona.}} #* {{exemplo|Os datos <u>sismográficos</u> permitiron localizar o epicentro do terremoto... 756634 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|sismografía}}'' e o sufixo ''{{gl|-ico}}''.|gl}} {{pronuncia|/sismoˈɡɾafiko/|gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismográfic|o|os}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|relativo}} {{gl|ou}} {{gl|pertencente}} {{gl|á}} {{gl|sismografía}} {{gl|ou}} {{gl|ao}} {{gl|sismógrafo}}. #* {{exemplo|Realizaron un estudo <u>sismográfico</u> da zona.}} #* {{exemplo|Os datos <u>sismográficos</u> permitiron localizar o epicentro do terremoto.}} #* {{exemplo|A estación dispón de instrumentos de medición <u>sismográfica</u>.}} {{-relac-}} * {{gl|onda sísmica}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismo}} * {{gl|sismo-}} * {{gl|sismografía}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismograma}} * {{gl|sismoloxía}} * {{gl|sismómetro}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|seismografisch}}, {{t|de|seismographisch}} {{T|ca}} {{t|ca|sismogràfic}} {{T|es}} {{t|es|sismográfico}} {{T|zh}} {{t|zh|地震记录的}} {{T|fr}} {{t|fr|sismographique}}, {{t|fr|séismographique}} {{T|en}} {{t|en|seismographic}} {{T|it}} {{t|it|sismografico}} {{T|pt}} {{t|pt|sismográfico}} {{T|ru}} {{t|ru|сейсмографический}} {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/58743/sismografico-ca}} i5w66hear9dbxtmchmv2q1zsofsmt6m 0 134604 756635 2026-11-05T12:51:06Z Calq 1922 Nova páxina: {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|sismo}}'' e o sufixo ''{{gl|-grafo}}''.|gl}} {{pronuncia|/sisˈmoɡɾafo/|gl}} {{son|||gl}} [[Ficheiro:Cambridge Instrument Company seismograph - National Museum of Nature and Science, Tokyo - DSC07170.JPG|miniatura|Sismógrafo histórico exposto no Museo Nacional de Natureza e Ciencia de Toquio.]] {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismógrafo||s}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|instrumento}} {{gl|que}} {{gl|permitir|permite}} {{gl|detectar}} {... 756635 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|sismo}}'' e o sufixo ''{{gl|-grafo}}''.|gl}} {{pronuncia|/sisˈmoɡɾafo/|gl}} {{son|||gl}} [[Ficheiro:Cambridge Instrument Company seismograph - National Museum of Nature and Science, Tokyo - DSC07170.JPG|miniatura|Sismógrafo histórico exposto no Museo Nacional de Natureza e Ciencia de Toquio.]] {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismógrafo||s}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|instrumento}} {{gl|que}} {{gl|permitir|permite}} {{gl|detectar}} {{gl|e}} {{gl|rexistrar}} {{gl|as}} {{gl|onda}}s {{gl|sísmico|sísmicas}} {{gl|e}} {{gl|medir}} {{gl|característica}}s {{gl|como}} {{gl|a}} {{gl|amplitude}}, {{gl|a}} {{gl|frecuencia}} {{gl|e}} {{gl|a}} {{gl|duración}} {{gl|das}} {{gl|vibración}}s {{gl|do}} {{gl|terreo}}. #* {{exemplo|O <u>sismógrafo</u> rexistrou as ondas sísmicas producidas polo terremoto.}} #* {{exemplo|Os <u>sismógrafos</u> instalados na rexión permiten estudar a actividade sísmica.}} #* {{exemplo|Os datos obtidos polo <u>sismógrafo</u> axudaron a localizar o epicentro do sismo.}} {{-relac-}} * {{gl|epicentro}} * {{gl|hipocentro}} * {{gl|onda sísmica}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismo}} * {{gl|sismo-}} * {{gl|sismografía}} * {{gl|sismográfico}} * {{gl|sismograma}} * {{gl|sismoloxía}} * {{gl|sismómetro}} * {{gl|terremoto}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Seismograf}}, {{t|de|Seismograph}} {{T|ca}} {{t|ca|sismògraf}} {{T|es}} {{t|es|sismógrafo}} {{T|zh}} {{t|zh|地震仪}} {{T|fr}} {{t|fr|sismographe}} {{T|en}} {{t|en|seismograph}} {{T|it}} {{t|it|sismografo}} {{T|pt}} {{t|pt|sismógrafo}} {{T|ru}} {{t|ru|сейсмограф}} {{T|eu}} {{t|eu|sismografo}} {{-ref-}} *{{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/58744/sismografo}} * [https://egu.xunta.gal/gl/termo/186799/sismografo «Sismógrafo»], ''Enciclopedia Galega Universal''. 9zgk1055c6q51tsxn01vn231ih59jxn 0 134605 756636 2026-11-05T12:57:12Z Calq 1922 Nova páxina: {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|sismo}}'' e o sufixo ''{{gl|-grama}}''.|gl}} {{pronuncia|/sismoˈɡɾama/|gl}} {{son|||gl}} [[Ficheiro:Digital seismogram.png|miniatura|Exemplo dun sismograma dixital.]] {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismograma||s}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|rexistro}} {{gl|gráfico}} {{gl|das}} {{gl|onda}}s {{gl|sísmico|sísmicas}} {{gl|obtido}} {{gl|mediante}} {{gl|un}} {{gl|sismógrafo}}. #* {{exemplo|O <u>sismograma</u> permitiu identificar as ond... 756636 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|sismo}}'' e o sufixo ''{{gl|-grama}}''.|gl}} {{pronuncia|/sismoˈɡɾama/|gl}} {{son|||gl}} [[Ficheiro:Digital seismogram.png|miniatura|Exemplo dun sismograma dixital.]] {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismograma||s}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|rexistro}} {{gl|gráfico}} {{gl|das}} {{gl|onda}}s {{gl|sísmico|sísmicas}} {{gl|obtido}} {{gl|mediante}} {{gl|un}} {{gl|sismógrafo}}. #* {{exemplo|O <u>sismograma</u> permitiu identificar as ondas sísmicas producidas polo terremoto.}} #* {{exemplo|Os investigadores analizaron os <u>sismogramas</u> rexistrados nas distintas estacións sísmicas.}} #* {{exemplo|No <u>sismograma</u> obsérvase a chegada das ondas P antes das ondas S.}} {{-relac-}} * {{gl|epicentro}} * {{gl|hipocentro}} * {{gl|onda sísmica}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismo}} * {{gl|sismo-}} * {{gl|sismografía}} * {{gl|sismográfico}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismoloxía}} * {{gl|sismómetro}} * {{gl|terremoto}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Seismogramm}} {{T|ca}} {{t|ca|sismograma}} {{T|es}} {{t|es|sismograma}} {{T|zh}} {{t|zh|地震图}} {{T|fr}} {{t|fr|sismogramme}}, {{t|fr|séismogramme}} {{T|en}} {{t|en|seismogram}} {{T|it}} {{t|it|sismogramma}} {{T|pt}} {{t|pt|sismograma}} {{T|ru}} {{t|ru|сейсмограмма}} {{T|eu}} {{t|eu|sismograma}} {{-ref-}} *{{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/58745/sismograma}} * [https://egu.xunta.gal/gl/termo/186800/sismograma «Sismograma»], ''Enciclopedia Galega Universal''. 7di21ki0ipkblezio11ciyvmq68jtlq 0 134606 756637 2026-11-05T13:24:33Z Calq 1922 Nova páxina: {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|sismo-}}'' e o sufixo ''{{gl|-logo}}''.|gl}} {{pronuncia|/sisˈmɔlo̝ɣo̝/|gl}} {{son|||gl}} {{-subst-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismólog|o|os}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|persoa}} {{gl|especialista}} {{gl|en}} {{gl|sismoloxía}}, {{gl|dedicado|dedicada}} {{gl|ao}} {{gl|estudo}} {{gl|dos}} {{gl|sismo}}s {{gl|e}} {{gl|dos}} {{gl|fenómeno}}s {{gl|sísmico|sísmicos}}. #* {{exemplo|O <u>sismólogo</u> analizou os datos rexistrados durante o t... 756637 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|sismo-}}'' e o sufixo ''{{gl|-logo}}''.|gl}} {{pronuncia|/sisˈmɔlo̝ɣo̝/|gl}} {{son|||gl}} {{-subst-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismólog|o|os}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|persoa}} {{gl|especialista}} {{gl|en}} {{gl|sismoloxía}}, {{gl|dedicado|dedicada}} {{gl|ao}} {{gl|estudo}} {{gl|dos}} {{gl|sismo}}s {{gl|e}} {{gl|dos}} {{gl|fenómeno}}s {{gl|sísmico|sísmicos}}. #* {{exemplo|O <u>sismólogo</u> analizou os datos rexistrados durante o terremoto.}} #* {{exemplo|A <u>sismóloga</u> explicou as causas do movemento sísmico.}} #* {{exemplo|Os <u>sismólogos</u> estudan a propagación das ondas sísmicas polo interior da Terra.}} {{-relac-}} * {{gl|epicentro}} * {{gl|hipocentro}} * {{gl|onda sísmica}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismo}} * {{gl|sismo-}} * {{gl|sismografía}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismograma}} * {{gl|sismoloxía}} * {{gl|sismómetro}} * {{gl|terremoto}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Seismologe}}, {{t|de|Seismologin}} {{T|ca}} {{t|ca|sismòleg}}, {{t|ca|sismòloga}} {{T|es}} {{t|es|sismólogo}}, {{t|es|sismóloga}} {{T|zh}} {{t|zh|地震学家}} {{T|fr}} {{t|fr|sismologue}}, {{t|fr|séismologue}} {{T|en}} {{t|en|seismologist}} {{T|it}} {{t|it|sismologo}}, {{t|it|sismologa}} {{T|pt}} {{t|pt|sismólogo}}, {{t|pt|sismóloga}} {{T|ru}} {{t|ru|сейсмолог}} {{T|eu}} {{t|eu|sismologo}} {{-ref-}} *{{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/58746/sismologo-ga}} lt11gr3w1wv613vqxtnkh9wcd02ki8w 0 134607 756638 2026-11-05T13:41:06Z Calq 1922 Nova páxina: {{-glref-}} {{etim|de ''{{gl|sismo}}'' e o sufixo ''{{gl|-loxía}}''.|gl}} {{pronuncia|/sismoloˈʃia/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismoloxía||s}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|rama}} {{gl|da}} {{gl|xeofísica}} {{gl|que}} {{gl|estudar|estuda}} {{gl|os}} {{gl|sismo}}s, {{gl|a}} {{gl|xeración}} {{gl|e}} {{gl|propagación}} {{gl|das}} {{gl|onda}}s {{gl|sísmico|sísmicas}} {{gl|e}} {{gl|os}} {{gl|movemento}}s {{gl|vibratorio|vibratorios}} {{gl... 756638 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|de ''{{gl|sismo}}'' e o sufixo ''{{gl|-loxía}}''.|gl}} {{pronuncia|/sismoloˈʃia/|gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismoloxía||s}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|rama}} {{gl|da}} {{gl|xeofísica}} {{gl|que}} {{gl|estudar|estuda}} {{gl|os}} {{gl|sismo}}s, {{gl|a}} {{gl|xeración}} {{gl|e}} {{gl|propagación}} {{gl|das}} {{gl|onda}}s {{gl|sísmico|sísmicas}} {{gl|e}} {{gl|os}} {{gl|movemento}}s {{gl|vibratorio|vibratorios}} {{gl|da}} {{gl|Terra}}, {{gl|tanto}} {{gl|de}} {{gl|orixe}} {{gl|natural}} {{gl|como}} {{gl|artificial}}. #* {{exemplo|A <u>sismoloxía</u> permite estudar a estrutura interna da Terra mediante a análise das ondas sísmicas.}} #* {{exemplo|Os avances na <u>sismoloxía</u> contribuíron a mellorar o coñecemento dos terremotos.}} #* {{exemplo|A <u>sismoloxía</u> desempeña un papel importante na avaliación da perigosidade sísmica.}} {{-relac-}} * {{gl|epicentro}} * {{gl|hipocentro}} * {{gl|onda sísmica}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismo}} * {{gl|sismo-}} * {{gl|sismografía}} * {{gl|sismográfico}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismograma}} * {{gl|sismólogo}} * {{gl|sismómetro}} * {{gl|terremoto}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Seismologie}} {{T|ca}} {{t|ca|sismologia}} {{T|es}} {{t|es|sismología}} {{T|zh}} {{t|zh|地震学}} {{T|fr}} {{t|fr|sismologie}}, {{t|fr|séismologie}} {{T|en}} {{t|en|seismology}} {{T|it}} {{t|it|sismologia}} {{T|pt}} {{t|pt|sismologia}} {{T|ru}} {{t|ru|сейсмология}} {{T|eu}} {{t|eu|sismologia}} {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/58747/sismoloxia}} * [https://egu.xunta.gal/gl/termo/186802/sismoloxia «Sismoloxía»], ''Enciclopedia Galega Universal''. d1ynrl7vzdt5jd8leewlq6xaryapmv9 0 134608 756639 2026-11-05T13:47:11Z Calq 1922 Nova páxina: {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|sismo-}}'' e o sufixo ''{{gl|-metro}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} [[Ficheiro:Seismometer.jpg|miniatura|Sismómetro instalado nun observatorio xeofísico da Antártida.]] {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismómetro||s}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|instrumento}} {{gl|que}} {{gl|permitir|permite}} {{gl|detectar}} {{gl|e}} {{gl|medir}} {{gl|os}} {{gl|movemento}}s {{gl|vibratorio|vibratorios}} {{gl|do}} {{gl|terreo}} {{gl|producido|p... 756639 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|sismo-}}'' e o sufixo ''{{gl|-metro}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} [[Ficheiro:Seismometer.jpg|miniatura|Sismómetro instalado nun observatorio xeofísico da Antártida.]] {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|sismómetro||s}} # ({{sem|Xeoloxía|gl}}) {{Gl|instrumento}} {{gl|que}} {{gl|permitir|permite}} {{gl|detectar}} {{gl|e}} {{gl|medir}} {{gl|os}} {{gl|movemento}}s {{gl|vibratorio|vibratorios}} {{gl|do}} {{gl|terreo}} {{gl|producido|producidos}} {{gl|pola}} {{gl|propagación}} {{gl|das}} {{gl|onda}}s {{gl|sísmico|sísmicas}}. #* {{exemplo|O <u>sismómetro</u> detectou as vibracións producidas polo terremoto.}} #* {{exemplo|Os investigadores instalaron varios <u>sismómetros</u> para estudar a actividade sísmica da rexión.}} #* {{exemplo|O <u>sismómetro</u> transforma os movementos do terreo en sinais que poden ser rexistrados e analizados.}} {{-relac-}} * {{gl|acelerómetro}} * {{gl|epicentro}} * {{gl|onda sísmica}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismo}} * {{gl|sismo-}} * {{gl|sismografía}} * {{gl|sismográfico}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismograma}} * {{gl|sismólogo}} * {{gl|sismoloxía}} * {{gl|terremoto}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Seismometer}} {{T|ca}} {{t|ca|sismòmetre}} {{T|es}} {{t|es|sismómetro}} {{T|zh}} {{t|zh|地震仪}} {{T|fr}} {{t|fr|sismomètre}} {{T|en}} {{t|en|seismometer}} {{T|it}} {{t|it|sismometro}} {{T|pt}} {{t|pt|sismómetro}}, {{t|pt|sismômetro}} {{T|ru}} {{t|ru|сейсмометр}} {{-ref-}} * [https://udc.gal/export/sites/udc/snl/_galeria_down/terminoloxia/FisicaQuimica.pdf_2063069294.pdf ''Profesionaliza a túa lingua: Física e Química''], Servizo de Normalización Lingüística da Universidade da Coruña, 2006. dm61wwk76urj3s4gxpbwst8zcro6m2o 0 134609 756640 2026-11-05T13:53:26Z Calq 1922 Nova páxina: {{-gl-}} {{etim|do {{orixe|la|gl}} ''{{la|accelĕro}}'', '{{gl|acelerar}}', e do {{orixe|grc|gl}} ''{{grc|μέτρον}}'', '{{gl|medida}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} [[Ficheiro:Pcb accelerometer.jpg|miniatura|Acelerómetro piezoeléctrico.]] {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|acelerómetro||s}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|instrumento}} {{gl|que}} {{gl|permitir|permite}} {{gl|medir}} {{gl|a}} {{gl|aceleración}} {{gl|á}} {{gl|que}} {{gl|estar|está}} {{gl|so... 756640 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|do {{orixe|la|gl}} ''{{la|accelĕro}}'', '{{gl|acelerar}}', e do {{orixe|grc|gl}} ''{{grc|μέτρον}}'', '{{gl|medida}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} [[Ficheiro:Pcb accelerometer.jpg|miniatura|Acelerómetro piezoeléctrico.]] {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|acelerómetro||s}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|instrumento}} {{gl|que}} {{gl|permitir|permite}} {{gl|medir}} {{gl|a}} {{gl|aceleración}} {{gl|á}} {{gl|que}} {{gl|estar|está}} {{gl|sometido}} {{gl|un}} {{gl|corpo}} {{gl|ou}} {{gl|dispositivo}}, {{gl|respecto}} {{gl|dunha}} {{gl|referencia}} {{gl|determinado|determinada}}. #* {{exemplo|Os enxeñeiros instalaron un <u>acelerómetro</u> para medir as vibracións da estrutura.}} #* {{exemplo|Os <u>acelerómetros</u> permiten analizar os movementos e as aceleracións dos vehículos.}} #* {{exemplo|Moitos teléfonos móbiles incorporan un <u>acelerómetro</u> que axuda a detectar a súa orientación e os seus movementos.}} {{-relac-}} * {{gl|aceleración}} * {{gl|acelerógrafo}} * {{gl|acelerograma}} * {{gl|movemento}} * {{gl|sensor}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismómetro}} * {{gl|vibración}} * {{gl|xiroscopio}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Beschleunigungsmesser}}, {{t|de|Beschleunigungssensor}} {{T|ca}} {{t|ca|acceleròmetre}} {{T|es}} {{t|es|acelerómetro}} {{T|zh}} {{t|zh|加速度计}}, {{t|zh|加速度传感器}} {{T|fr}} {{t|fr|accéléromètre}} {{T|en}} {{t|en|accelerometer}} {{T|it}} {{t|it|accelerometro}} {{T|pt}} {{t|pt|acelerómetro}}, {{t|pt|acelerômetro}} {{T|ru}} {{t|ru|акселерометр}} {{T|eu}} {{t|eu|azelerometro}} {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/657/acelerometro}} * [https://udc.gal/export/sites/udc/snl/_galeria_down/terminoloxia/FisicaQuimica.pdf_2063069294.pdf ''Profesionaliza a túa lingua: Física e Química''], Servizo de Normalización Lingüística da Universidade da Coruña. 7a706csbfun1ydgrvmutdvhur9xlvz9 0 134610 756641 2026-11-05T13:58:33Z Calq 1922 Nova páxina: {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|acelerar}}'' e o sufixo ''{{gl|-grafo}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|acelerógrafo||s}} # ({{sem|Tecnoloxía|gl}}) {{Gl|instrumento}} {{gl|que}} {{gl|permitir|permite}} {{gl|medir}} {{gl|e}} {{gl|rexistrar}} {{gl|graficamente}} {{gl|as}} {{gl|variación}}s {{gl|da}} {{gl|aceleración}} {{gl|dun}} {{gl|corpo}} {{gl|en}} {{gl|movemento}} {{gl|ao}} {{gl|longo}} {{gl|do}} {{gl|tempo}}. #* {{exemplo|O <... 756641 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|acelerar}}'' e o sufixo ''{{gl|-grafo}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|acelerógrafo||s}} # ({{sem|Tecnoloxía|gl}}) {{Gl|instrumento}} {{gl|que}} {{gl|permitir|permite}} {{gl|medir}} {{gl|e}} {{gl|rexistrar}} {{gl|graficamente}} {{gl|as}} {{gl|variación}}s {{gl|da}} {{gl|aceleración}} {{gl|dun}} {{gl|corpo}} {{gl|en}} {{gl|movemento}} {{gl|ao}} {{gl|longo}} {{gl|do}} {{gl|tempo}}. #* {{exemplo|O <u>acelerógrafo</u> rexistrou as aceleracións do terreo durante o terremoto.}} #* {{exemplo|Os enxeñeiros instalaron varios <u>acelerógrafos</u> para estudar o comportamento das estruturas durante os sismos.}} #* {{exemplo|Os datos obtidos polo <u>acelerógrafo</u> permiten analizar a intensidade dos movementos sísmicos.}} {{-relac-}} * {{gl|aceleración}} * {{gl|acelerograma}} * {{gl|acelerometría}} * {{gl|acelerómetro}} * {{gl|epicentro}} * {{gl|onda sísmica}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismo}} * {{gl|sismografía}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismograma}} * {{gl|sismoloxía}} * {{gl|sismómetro}} * {{gl|terremoto}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Beschleunigungsschreiber}} {{T|ca}} {{t|ca|accelerògraf}} {{T|es}} {{t|es|acelerógrafo}} {{T|zh}} {{t|zh|加速度仪}} {{T|fr}} {{t|fr|accélérographe}} {{T|en}} {{t|en|accelerograph}} {{T|it}} {{t|it|accelerografo}} {{T|pt}} {{t|pt|acelerógrafo}} {{T|ru}} {{t|ru|акселерограф}} {{-ref-}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/656/acelerografo}} giqnmzvp6wkvbkb0n2c246fhg047a2e 0 134611 756642 2026-11-05T14:01:28Z Calq 1922 Nova páxina: {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|acelerar}}'' e o sufixo ''{{gl|-grama}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|acelerograma||s}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|rexistro}} {{gl|gráfico}} {{gl|das}} {{gl|variación}}s {{gl|da}} {{gl|aceleración}} {{gl|dun}} {{gl|corpo}} {{gl|ou}} {{gl|dun}} {{gl|punto}} {{gl|determinado}}, {{gl|en}} {{gl|función}} {{gl|do}} {{gl|tempo}}, {{gl|obtido}} {{gl|mediante}} {{gl|un}} {{gl|acelerógrafo}}. #* {{exempl... 756642 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|acelerar}}'' e o sufixo ''{{gl|-grama}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|acelerograma||s}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|rexistro}} {{gl|gráfico}} {{gl|das}} {{gl|variación}}s {{gl|da}} {{gl|aceleración}} {{gl|dun}} {{gl|corpo}} {{gl|ou}} {{gl|dun}} {{gl|punto}} {{gl|determinado}}, {{gl|en}} {{gl|función}} {{gl|do}} {{gl|tempo}}, {{gl|obtido}} {{gl|mediante}} {{gl|un}} {{gl|acelerógrafo}}. #* {{exemplo|O <u>acelerograma</u> permite observar as variacións da aceleración ao longo do tempo.}} #* {{exemplo|Os investigadores analizaron os <u>acelerogramas</u> obtidos durante o terremoto.}} #* {{exemplo|A aceleración máxima do terreo pode determinarse a partir dun <u>acelerograma</u>.}} {{-relac-}} * {{gl|aceleración}} * {{gl|aceleración sísmica}} * {{gl|acelerógrafo}} * {{gl|acelerometría}} * {{gl|acelerómetro}} * {{gl|onda sísmica}} * {{gl|sismicidade}} * {{gl|sísmico}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismograma}} * {{gl|sismoloxía}} * {{gl|terremoto}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Akzelerogramm}} {{T|ca}} {{t|ca|accelerograma}} {{T|es}} {{t|es|acelerograma}} {{T|zh}} {{t|zh|加速度时程曲线}} {{T|fr}} {{t|fr|accélérogramme}} {{T|en}} {{t|en|accelerogram}} {{T|it}} {{t|it|accelerogramma}} {{T|pt}} {{t|pt|acelerograma}} {{T|ru}} {{t|ru|акселерограмма}} mwym1mg89pukw66itetts26o5uxrso2 0 134612 756643 2026-11-05T14:05:39Z Calq 1922 Nova páxina: {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|acelero-}}'', elemento compositivo relacionado con ''{{gl|acelerar}}'', e ''{{gl|-metría}}'', '{{gl|medición}}'.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|acelerometría||s}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|técnica}} {{gl|de}} {{gl|medición}}, {{gl|rexistro}} {{gl|e}} {{gl|análise}} {{gl|da}} {{gl|aceleración}} {{gl|dun}} {{gl|corpo}} {{gl|ou}} {{gl|dos}} {{gl|seu|seus}} {{gl|movemento}}s {{gl|mediante}} {{gl|acel... 756643 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|acelero-}}'', elemento compositivo relacionado con ''{{gl|acelerar}}'', e ''{{gl|-metría}}'', '{{gl|medición}}'.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-substf-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|acelerometría||s}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|técnica}} {{gl|de}} {{gl|medición}}, {{gl|rexistro}} {{gl|e}} {{gl|análise}} {{gl|da}} {{gl|aceleración}} {{gl|dun}} {{gl|corpo}} {{gl|ou}} {{gl|dos}} {{gl|seu|seus}} {{gl|movemento}}s {{gl|mediante}} {{gl|acelerómetro}}s. #* {{exemplo|A <u>acelerometría</u> permite estudar os movementos e as vibracións das estruturas.}} #* {{exemplo|Os investigadores empregaron a <u>acelerometría</u> para analizar o equilibrio e a marcha dos participantes.}} #* {{exemplo|A <u>acelerometría</u> utilízase na enxeñaría, na biomecánica e no estudo dos movementos sísmicos.}} {{-relac-}} * {{gl|aceleración}} * {{gl|acelerógrafo}} * {{gl|acelerograma}} * {{gl|acelerómetro}} * {{gl|biomecánica}} * {{gl|medición}} * {{gl|metrología}} * {{gl|movemento}} * {{gl|sensor}} * {{gl|sismografía}} * {{gl|sismógrafo}} * {{gl|sismómetro}} * {{gl|vibración}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Akzelerometrie}} {{T|ca}} {{t|ca|accelerometria}} {{T|es}} {{t|es|acelerometría}} {{T|fr}} {{t|fr|accélérométrie}} {{T|en}} {{t|en|accelerometry}} {{T|it}} {{t|it|accelerometria}} {{T|pt}} {{t|pt|acelerometria}} {{T|ru}} {{t|ru|акселерометрия}} {{T|eu}} {{t|eu|azelerometria}} q3h8tkfdavqxnlsbwcy76vjb8vkwonm 0 134613 756651 2026-11-05T14:51:00Z Calq 1922 Nova páxina: {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|gravitación}}'' e o sufixo ''{{gl|-al}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|gravitaciona|l|is}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|relativo}} {{gl|ou}} {{gl|pertencente}} {{gl|á}} {{gl|gravitación}} {{gl|ou}} {{gl|á}} {{gl|gravidade}}. #* {{exemplo|A interacción <u>gravitacional</u> entre dous corpos depende das súas masas e da distancia que os separa.}} #* {{exemplo|Unha lente <u>gravitacional</u> pode desviar... 756651 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|gravitación}}'' e o sufixo ''{{gl|-al}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|gravitaciona|l|is}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|relativo}} {{gl|ou}} {{gl|pertencente}} {{gl|á}} {{gl|gravitación}} {{gl|ou}} {{gl|á}} {{gl|gravidade}}. #* {{exemplo|A interacción <u>gravitacional</u> entre dous corpos depende das súas masas e da distancia que os separa.}} #* {{exemplo|Unha lente <u>gravitacional</u> pode desviar a luz procedente dun obxecto celeste distante.}} #* {{exemplo|Os científicos estudan as ondas <u>gravitacionais</u> para comprender mellor o universo.}} {{-obs-}} * ''Gravitacional'' ten uso documentado en galego, mais {{gl|gravitatorio}} é a opción recomendada polo vocabulario terminolóxico da Universidade da Coruña. {{-sin-}} * {{gl|gravitatorio}} {{-relac-}} * {{gl|campo gravitacional}} * {{gl|campo gravitatorio}} * {{gl|forza gravitatoria}} * {{gl|gravidade}} * {{gl|gravitación}} * {{gl|gravitar}} * {{gl|gravitatorio}} * {{gl|interacción gravitacional}} * {{gl|lei da gravitación universal}} * {{gl|lente gravitacional}} * {{gl|masa gravitatoria}} * {{gl|onda gravitatoria}} * {{gl|potencial gravitatorio}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|gravitativ}} {{T|ca}} {{t|ca|gravitacional}}, {{t|ca|gravitatori}} {{T|es}} {{t|es|gravitacional}}, {{t|es|gravitatorio}} {{T|zh}} {{t|zh|引力的}}, {{t|zh|重力的}} {{T|fr}} {{t|fr|gravitationnel}} {{T|en}} {{t|en|gravitational}} {{T|it}} {{t|it|gravitazionale}} {{T|pt}} {{t|pt|gravitacional}} {{T|ru}} {{t|ru|гравитационный}} {{T|eu}} {{t|eu|grabitatorio}} {{-ref-}} * [https://academia.gal/dicionario/-/termo/movemento «Movemento»], ''Dicionario da Real Academia Galega'', expresión «atracción gravitacional». {{Referencia dicionario web |termo=interacción |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/37215/interaccion}} {{Referencia dicionario web |termo=lente |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/39234/lente}} * [https://udc.gal/export/sites/udc/snl/_galeria_down/terminoloxia/FisicaQuimica.pdf_2063069294.pdf ''Profesionaliza a túa lingua: Física e Química''], Servizo de Normalización Lingüística da Universidade da Coruña, 2006. e0hrbmq6n09zf5jyhylu5o3yu684jpm 0 134614 756656 2026-11-05T15:20:53Z Calq 1922 Nova páxina: {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|acelerar}}'' e o sufixo ''{{gl|-ante}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|acelerante||s}} # ({{sem|Química|gl}}) {{Gl|substancia}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|engadir|engade}} {{gl|ao}} {{gl|caucho}} {{gl|ou}} {{gl|a}} {{gl|outro}}s {{gl|material}}s {{gl|semellante}}s {{gl|para}} {{gl|acelerar}} {{gl|o}} {{gl|proceso}} {{gl|de}} {{gl|vulcanización}} {{gl|e}} {{gl|favorecer}} {{gl|o}} {{gl|seu}} {{gl|endure... 756656 wikitext text/x-wiki {{-gl-}} {{etim|de ''{{gl|acelerar}}'' e o sufixo ''{{gl|-ante}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|acelerante||s}} # ({{sem|Química|gl}}) {{Gl|substancia}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|engadir|engade}} {{gl|ao}} {{gl|caucho}} {{gl|ou}} {{gl|a}} {{gl|outro}}s {{gl|material}}s {{gl|semellante}}s {{gl|para}} {{gl|acelerar}} {{gl|o}} {{gl|proceso}} {{gl|de}} {{gl|vulcanización}} {{gl|e}} {{gl|favorecer}} {{gl|o}} {{gl|seu}} {{gl|endurecemento}}. #* {{exemplo|A incorporación de <u>acelerantes</u> permite reducir o tempo de vulcanización do caucho.}} #* {{exemplo|A industria dos pneumáticos utiliza distintos tipos de <u>acelerantes</u>.}} # ({{sem|Construción|gl}}) {{Gl|produto}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|engadir|engade}} {{gl|ao}} {{gl|formigón}} {{gl|para}} {{gl|reducir}} {{gl|o}} {{gl|tempo}} {{gl|de}} {{gl|fraguado}} {{gl|ou}} {{gl|de}} {{gl|endurecemento}}. #* {{exemplo|Engadiron un <u>acelerante</u> ao formigón para reducir o tempo de fraguado.}} #* {{exemplo|O uso dun <u>acelerante</u> pode facilitar determinados traballos de construción.}} # ({{sem|Química|gl}}) {{Gl|substancia}} {{gl|que}} {{gl|modificar|modifica}} {{gl|a}} {{gl|velocidade}} {{gl|dunha}} {{gl|reacción}} {{gl|químico|química}}, {{gl|xeralmente}} {{gl|aumentar|aumentándoa}}, {{gl|sen}} {{gl|consumirse}} {{gl|globalmente}} {{gl|no}} {{gl|proceso}}. #* {{exemplo|O <u>acelerante</u> permitiu aumentar a velocidade da reacción química.}} {{-sin-}} * {{gl|acelerador}} (acepcións 1, 2 e 3) * {{gl|catalizador}} (acepción 3) {{-relac-}} * {{gl|aceleración}} * {{gl|acelerador}} * {{gl|acelerar}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|caucho}} * {{gl|endurecemento}} * {{gl|formigón}} * {{gl|fraguado}} * {{gl|reacción química}} * {{gl|vulcanización}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Beschleuniger}} {{T|ca}} {{t|ca|accelerant}} {{T|es}} {{t|es|acelerante}}, {{t|es|acelerador}} {{T|zh}} {{t|zh|促进剂}} (química), {{t|zh|促凝剂}} (formigón) {{T|fr}} {{t|fr|accélérateur}} {{T|en}} {{t|en|accelerator}}, {{t|en|accelerant}} {{T|it}} {{t|it|accelerante}} {{T|pt}} {{t|pt|acelerante}} {{T|ru}} {{t|ru|ускоритель}} {{-ref-}} * {{DRAG}} 6je7la13aqc1h3g4zjhkorujasn1em2 0 134615 756657 2026-11-05T15:22:47Z Calq 1922 Nova páxina: {{-glref-}} {{etim|de ''{{gl|acelerar}}'' e o sufixo ''{{gl|-dor}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarXN|acelerador||es|a|as}} # {{Gl|que}} {{gl|acelerar|acelera}} {{gl|ou}} {{gl|contribuír|contribúe}} {{gl|a}} {{gl|aumentar}} {{gl|a}} {{gl|rapidez}} {{gl|dun}} {{gl|movemento}} {{gl|ou}} {{gl|dun}} {{gl|proceso}}. #* {{exemplo|A curiosidade foi un factor <u>acelerador</u> do proceso de investigación.}} #* {{exemplo|A substancia <u>... 756657 wikitext text/x-wiki {{-glref-}} {{etim|de ''{{gl|acelerar}}'' e o sufixo ''{{gl|-dor}}''.|gl}} {{pronuncia||gl}} {{son|||gl}} {{-adx-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarXN|acelerador||es|a|as}} # {{Gl|que}} {{gl|acelerar|acelera}} {{gl|ou}} {{gl|contribuír|contribúe}} {{gl|a}} {{gl|aumentar}} {{gl|a}} {{gl|rapidez}} {{gl|dun}} {{gl|movemento}} {{gl|ou}} {{gl|dun}} {{gl|proceso}}. #* {{exemplo|A curiosidade foi un factor <u>acelerador</u> do proceso de investigación.}} #* {{exemplo|A substancia <u>aceleradora</u> permitiu reducir o tempo da reacción.}} {{-substm-|gl}} '''{{PAGENAME}}''' {{VarN|acelerador||es}} # ({{sem|Automoción|gl}}) {{Gl|mecanismo}} {{gl|dun}} {{gl|vehículo}} {{gl|que}} {{gl|permitir|permite}} {{gl|regular}} {{gl|a}} {{gl|potencia}} {{gl|ou}} {{gl|o}} {{gl|réxime}} {{gl|de}} {{gl|funcionamento}} {{gl|do}} {{gl|motor}}. #* {{exemplo|O mecánico revisou o <u>acelerador</u> do automóbil.}} # ({{sem|Automoción|gl}}) {{Gl|pedal}} {{gl|ou}} {{gl|dispositivo}} {{gl|que}} {{gl|permitir|permite}} {{gl|accionar}} {{gl|o}} {{gl|mecanismo}} {{gl|acelerador}} {{gl|dun}} {{gl|vehículo}}. #* {{exemplo|O condutor pisou o <u>acelerador</u> para aumentar a velocidade.}} # ({{sem|Mecánica|gl}}) {{Gl|dispositivo}} {{gl|ou}} {{gl|mecanismo}} {{gl|que}} {{gl|acelerar|acelera}} {{gl|o}} {{gl|funcionamento}} {{gl|ou}} {{gl|o}} {{gl|movemento}} {{gl|doutro}} {{gl|sistema}}. #* {{exemplo|O foguete espacial estaba equipado con dous <u>aceleradores</u> auxiliares.}} # ({{sem|Química|gl}}) {{Gl|substancia}} {{gl|que}} {{gl|modificar|modifica}} {{gl|a}} {{gl|velocidade}} {{gl|dunha}} {{gl|reacción}} {{gl|químico|química}}, {{gl|xeralmente}} {{gl|aumentar|aumentándoa}}, {{gl|sen}} {{gl|consumirse}} {{gl|globalmente}} {{gl|no}} {{gl|proceso}}. #* {{exemplo|O <u>acelerador</u> permitiu aumentar a velocidade da reacción química.}} # ({{sem|Industria|gl}}) {{Gl|substancia}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|engadir|engade}} {{gl|ao}} {{gl|caucho}} {{gl|ou}} {{gl|a}} {{gl|material}}s {{gl|semellante}}s {{gl|para}} {{gl|reducir}} {{gl|o}} {{gl|tempo}} {{gl|de}} {{gl|vulcanización}} {{gl|e}} {{gl|favorecer}} {{gl|o}} {{gl|seu}} {{gl|endurecemento}}. #* {{exemplo|A fábrica emprega distintos <u>aceleradores</u> na vulcanización do caucho.}} # ({{sem|Construción|gl}}) {{Gl|produto}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|engadir|engade}} {{gl|ao}} {{gl|formigón}} {{gl|para}} {{gl|reducir}} {{gl|o}} {{gl|tempo}} {{gl|de}} {{gl|fraguado}} {{gl|ou}} {{gl|endurecemento}}. #* {{exemplo|O uso dun <u>acelerador</u> permitiu reducir o tempo de fraguado do formigón.}} # ({{sem|Física|gl}}) {{Gl|dispositivo}} {{gl|que}} {{gl|permitir|permite}} {{gl|aumentar}} {{gl|a}} {{gl|velocidade}} {{gl|dos}} {{gl|electrón}}s {{gl|nun}} {{gl|tubo}} {{gl|electrónico}}. # ({{sem|Fotografía|gl}}) {{Gl|substancia}} {{gl|que}} {{gl|se}} {{gl|engadir|engade}} {{gl|a}} {{gl|un}} {{gl|revelador}} {{gl|fotográfico}} {{gl|para}} {{gl|acelerar}} {{gl|a}} {{gl|acción}} {{gl|dos}} {{gl|axente}}s {{gl|redutor}}es. # ({{sem|Tecnoloxía|gl}}) {{Gl|bomba}} {{gl|que}} {{gl|activar|activa}} {{gl|ou}} {{gl|favorecer|favorece}} {{gl|a}} {{gl|circulación}} {{gl|da}} {{gl|auga}} {{gl|nun}} {{gl|circuíto}} {{gl|de}} {{gl|calefacción}}. {{-sin-}} * {{gl|acelerante}} (acepcións 4, 5 e 6) * {{gl|catalizador}} (acepción 4) {{-relac-}} * {{gl|aceleración}} * {{gl|acelerador de partículas}} * {{gl|aceleramento}} * {{gl|acelerante}} * {{gl|acelerar}} * {{gl|aceleratriz}} * {{gl|acelerógrafo}} * {{gl|acelerograma}} * {{gl|acelerometría}} * {{gl|acelerómetro}} * {{gl|catalizador}} * {{gl|fraguado}} * {{gl|motor}} * {{gl|vulcanización}} {{-trad-}} {{T|de}} {{t|de|Beschleuniger}} (mecánica e química), {{t|de|Gaspedal}} (pedal) {{T|ca}} {{t|ca|accelerador}} {{T|es}} {{t|es|acelerador}} {{T|zh}} {{t|zh|加速器}} (dispositivo), {{t|zh|油门}} (automoción), {{t|zh|促进剂}} (química) {{T|fr}} {{t|fr|accélérateur}} {{T|en}} {{t|en|accelerator}}, {{t|en|gas pedal}} (pedal) {{T|it}} {{t|it|acceleratore}} {{T|pt}} {{t|pt|acelerador}} {{T|ru}} {{t|ru|ускоритель}} (dispositivo), {{t|ru|акселератор}}, {{t|ru|педаль газа}} (automoción) {{T|eu}} {{t|eu|azeleragailu}} (automoción) {{-ref-}} * {{DRAG}} {{Referencia dicionario web |termo={{PAGENAME}} |en=no |dicionario=DIGALEGO |editor=Ir Indo |url=https://digalego.xunta.gal/gl/term/650/aceleradorra}} 2l0m8rc9uq5phxgkl08wpzdpgj2l69u