Wikipedia
gorwiki
https://gor.wikipedia.org/wiki/Halaman_Bungaliyo
MediaWiki 1.47.0-wmf.1
first-letter
Media
Spesial
Lo'iya
Ta ohu'uwo
Lo'iya ta ohu'uwo
Wikipedia
Lo'iya Wikipedia
Berkas
Lo'iya berkas
MediaWiki
Lo'iya MediaWiki
Templat
Lo'iya templat
Wubodu
Lo'iya wubodu
Dalala
Lo'iya dalala
TimedText
TimedText talk
Modul
Pembicaraan Modul
Acara
Pembicaraan Acara
D
0
4574
67168
22949
2026-05-09T17:41:32Z
Verdy p
2201
67168
wikitext
text/x-wiki
{{Latin alphabet navbox|uc=D|lc=b}}
'''D''' yito hurupu opatiyo to delomo alfabet Latin. To bahasa Indonesia wawu Hulontalo pobaca '''de''' (dibaca [ˈde]), to bahasa Enggeleti wawu Melayu pobaca '''dee''' (dibaca [ˈdiː]). Dalam bahasa Latin dan bahasa Indonesia, huruf ini melambangkan fonem /d/, konsonan letup rongga-gigi bersuara.
== Sojara ==
{{Sojara lo hurupu
| hieroglif = pintu | hiero = <hiero>O31</hiero>
| protosemit = digg | huruf protosemit = Proto-semiticD-01.png | size p = 40px
| huruf protosemit 2 = Proto-semiticD-02.png | size p 2 = 40px
| fenisia = daleth | huruf fenisia = PhoenicianD-01.png | size f = 45px
| etruska = D | huruf etruska = EtruscanD-01.svg | size e = 40px
| yunani modern = delta | huruf yunani modern = Greek uc delta.svg | size ym = 36px
| huruf yunani modern 2 = Greek lc delta.svg | size ym 2 = 45px
| yunani kuno = delta | huruf yunani kuno = Greek Delta 05.svg | size yk = 40px
| huruf yunani kuno 2 = Greek Delta 06.svg | size yk 2 = 40px
| latin kuno = D | huruf latin kuno = LetterD.svg | size lk = 40px
| latin modern = D | huruf latin modern = RomanD-01.svg | size lm = 45px
}}
Huruf Semitik ''Dâlet'' kemungkinan besar berkembang dari logogram yang bermakna "ikan" atau "pintu". Terdapat berbagai hieroglif Mesir yang mungkin mengilhaminya. Dalam bahasa Semitik, Yunani Kuno, dan Latin, huruf ini melambangkan konsonan /d/; dalam huruf Etruska pula huruf ini seolah-olah tidak diperlukan, tetapi masih dilestarikan (lihat huruf [[B]]). Huruf Yunani yang setara dengannya adalah: Δ (besar) atau δ (kecil) (Delta).
Bentuk huruf kecil "d", yang terdiri dari satu lekukan dan satu garis vertikal yang tinggi, berkembang dari perubahan bervariasi pada bentuk huruf besar "D". Dalam penulisan pada zaman dahulu adalah suatu kelaziman untuk memulai lekukan pada kiri garis vertikal, sehingga menghasilkan suatu serif di atas lekukan itu. Serif ini disambung manakala bagian lain huruf ini dikurangi, menghasilkan suatu tangkai bersudut dan lengkungan. Kemudian tangkai bersudut ini berubah menjadi tangkai vertikal.
== Penggunaan ==
Dalam kebanyakan bahasa yang memakai alfabet Latin, huruf ''d'' melambangkan bunyi /d/, tetapi dalam alfabet bahasa Vietnam, huruf ini dibaca /z/ di utara dan /j/ (seperti "y" dalam "ya") di selatan.
Dalam bahasa Jerman, huruf ''d'' berbunyi /d/ (konsonan letup rongga-gigi bersuara), tetapi berubah menjadi /t/ (konsonan letup rongga-gigi tak bersuara) jika di akhir kata.
Dalam bahasa Fiji, huruf ini melambangkan konsonan hambat pranasal /nd/.
Dalam beberapa bahasa yang mana konsonan hambat tak bersuara tanpa hembusan berlawanan dengan konsonan hambat tak bersuara berhembusan, ''d'' melambangkan /t/ tanpa hembusan, sementara ''t'' juga berbunyi /tʰ/ berhembusan. Contoh-contoh bahasa berkenaan meliputi bahasa Islandia, bahasa Gaelik Scot, bahasa Navajo, dan alih aksara pinyin untuk bahasa Mandarin.
Dalam angka Romawi, D memiliki nilai 500, berasal dari setengah ↀ (bernilai 1000; tetapi di kemudian hari, M dipakai sebagai lambang 1000), sehingga D berarti 500 (angka) atau tahun 500.
== Kode komputasi ==
{{Letter|NATO=Delta|Morse=–··|Character=D4|Braille=⠙}}
[[Dalala:Abjad latin]]
r5k2oy0do7ountv6lse7w42cqjmzwdm
Penghantar listrik
0
17588
67169
66954
2026-05-09T21:46:23Z
InternetArchiveBot
2408
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
67169
wikitext
text/x-wiki
[[Berkas:Electrical wires near Putim.jpg|jmpl|ka|Overhead conductor modelo tenaga [[listrik]] londo stasiun pomongu listrik ode [[konsumen]].]]
'''Penghantar listrik''' ('''konduktor''') uyito-yito tuwawu [[material]] u gambangi menghantarkan [[arus listrik]]. Watade hantaran liyo uyito-yito molalila [[elektron]]-elektron londo ngobondo'o [[kelistrikan]] ode bondo'o kelistrikan uwewolio lo'u gambangi. Kegunaan mopiyohu mondo penghantar nlistrik uyito-yito mengalirkan tolohu listrik.<ref>Ponto, Hantje (2018). ''[http://repository.unima.ac.id:8080/jspui/bitstream/123456789/621/1/FT%20PONTO%20KI%201%20BUKU%20REFERENSI%20Dasar%20Teknik%20Listrik.pdf Dasar Teknik Listrik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210129104258/http://repository.unima.ac.id:8080/jspui/bitstream/123456789/621/1/FT%20PONTO%20KI%201%20BUKU%20REFERENSI%20Dasar%20Teknik%20Listrik.pdf |date=2021-01-29 }} (PDF). Sleman: Deepublish. <nowiki>ISBN 978-623-7022-93-0</nowiki>.''</ref> Penghantar listrik o bungo lo [[atom]] wolo [[elektron]] u terikat lo'u molulupuhu wau mowali mo'olio'a lo'u bebasi. Proses penghantaran listrik yiloali to'u [[material]] u bermuatan [[positif]] popoaito wolo penghantar listrik. Interaksi u tilimimbulu ialah perpindahan elektron mondo penghantar listrik ode material u bermuatan positif.<ref>Listiana, dkk. (2009). ''[http://repositori.uin-alauddin.ac.id/15457/1/Ilmu%20Pengetahuan%20Alam%202.pdf Ilmu Pengetahuan Alam 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210131015559/http://repositori.uin-alauddin.ac.id/15457/1/Ilmu%20Pengetahuan%20Alam%202.pdf |date=2021-01-31 }} (PDF). Surabaya: Amanah Pustaka. hlm. 22–12. <nowiki>ISBN 978-602-8542-06-7</nowiki>.''</ref> Pengaliran tolohu listrik lo'u gambangi melalui penghantar listrik disebabkan kandungan detohu listrik gambangi mo'olio'a sa'ati tilimimbulu [[medan listrik]] meski to jumula u kiki'o da'a. Medan listrik to penghantar bernilai noolo lo hiheolio diila teraliri listrik.<ref name=":1">Abdullah, Mikrajuddin (2017). ''[https://firmanlaurensius.files.wordpress.com/2017/05/fisika-dasar-ii-mikrajuddin-abdullah-mei-2017.pdf Fisika Dasar II] (PDF). Bandung: Institut Teknologi Bandung.''</ref>
== Sifat atomik ==
=== Lebar celah pita ===
Penghantar listrik woluo celah pita valensi u kiki'o da'a wau molipa sambe elektron valensi to atom mowali berpindah lo'u gambangi ode atom u uwewo lo'u mopohuna [[energi]] u ngo'idi da'a. [[Elektron]] u mo'olio'a lo'u bebasi mondo tuwawu orbital atom ode [[orbital atom]] u uwewolio wolo turusi menerus moposababu hantaran listrik. Orbital u ditinggal ole elektron pole odelo huango. Orbital atom uwewo de'uyito-yito olio mamo'orasa huango u sama wolo orbital bungaliyo sababu mo'orasa pengurangan jumula elektron. Proses botia pilopona'olio wolo terus-menerus sambe tilimimbulu aliran listrik.<ref>Hasan, M., Fitri, Z., dan Rahmayani, R. F. I. (2017). ''[https://docplayer.info/96247541-Buku-ajar-ikatan-kimia-dr-m-hasan-m-si-dra-zarlaida-fitri-m-sc-ratu-fazlia-inda-rahmayani-s-pd-m-sc.html Ikatan Kimia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003041004/https://docplayer.info/96247541-Buku-ajar-ikatan-kimia-dr-m-hasan-m-si-dra-zarlaida-fitri-m-sc-ratu-fazlia-inda-rahmayani-s-pd-m-sc.html |date=2023-10-03 }} Banda Aceh: Syiah Kuala University Press. hlm. 114. <nowiki>ISBN 978-602-5679-04-9</nowiki>.''</ref>
=== Jumlah elektron valensi ===
Daya hantar listrik mondo tuwawu penghantar listrik tanduo ole jumula elektron valensi u mola to tiap [[orbital atom]] penyusun bahan listrik. Penghantar listrik wolo daya hantar listrik u mopiyohu woluo 1 sambe 3 elektron valensi. To delomo orbital atom, gaya tarik u molulupuhu layito yiloali wolota [[elektron]] valensi wolo [[proton]]. Elektron valensi mowali mo'olio'a lo'u bebasi openu gaya gerak listrik yiloali to haraga u kiki'o da'a.<ref name=":0">Setiyo, Muji (2017). ''[https://www.researchgate.net/profile/Muji_Setiyo3/publication/322021226_Listrik_dan_Elektronika_Dasar_Otomotif_Basic_Automotive_Electricity_and_Electronics/links/5ebfb618458515626cacaa46/Listrik-dan-Elektronika-Dasar-Otomotif-Basic-Automotive-Electricity-and-Electronics.pdf Listrik & Elektronika Dasar Otomotif] (PDF). Magelang: Unimma Press. <nowiki>ISBN 978-602-51079-0-0</nowiki>.''</ref>
== Sifat magnetis ==
=== Medan magnet ===
Penghantar listrik u dialiri ole tolohu listrik layito mo'otapu medan magnet to pali-palitolio. Aaita lo wolota keberadaan [[medan magnet]] to pali-palito penghantar mulai otawa to pulito abad ke-18 wau bohulio abad ke-19 Masehi.<ref name=":0" />
== Kegunaan praktis ==
=== Penangkal petir ===
Polame lo botubulota popohuna ode mengalihkan dulungo sambaran [[botubulota]] ode tayadu lo diluari mondo bangunan sambe diila merusak [[peralatan listrik]] to delomo [[bangunan]]. Polame lo botubulota terdiri mondo dulo batango penghantar lo'u tilala tuwawu ujung batango berbentuk runcing. Bahan penyusunan mondo polame lo botubulota mowali penghantar listrik. Polame lo botubulota mowali penghantar listrik u haya'o wau woluo dulo tayadu u dutu-dutu to ujung wau popopasio to dudutu u lalaaminga. Tayadu bungaliyo popopasio wolo vertikal to yitato lo watopo bangunan wau ujung oluolio pomulo to delomo huta.<ref name=":1" />
=== Kapasitor elektrostatik ===
To bidang [[elektrostatika]], penghantar listrik popohuna odelo [[kapasitor]] u molahu detohu listrik. Penyimpanan detohu listrik pohutuo lo'u mongohi ngobotu [[potensial listrik]] odelo [[Baterai listrik|baterei]].<ref>Putra, V.G.V., Purnomosari, E., dan Ngadiono (2016). ''[http://www.buku-e.lipi.go.id/penulis/drva001/1533693237buku.pdf Pengantar Listrik Magnet dan Terapannya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210131155453/http://www.buku-e.lipi.go.id/penulis/drva001/1533693237buku.pdf |date=2021-01-31 }} (PDF). Sleman: CV. Mulia Jaya. <nowiki>ISBN 978-602-72713-2-6</nowiki>.''</ref>
== Referensi ==
fkpgz982dmptmphxybvsml3w2x9zj1u
Mien R. Uno
0
23924
67167
57217
2026-05-09T17:34:08Z
InternetArchiveBot
2408
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
67167
wikitext
text/x-wiki
Dr.Mien Rachman Uno <ref>{{Cite web|url=https://bppndik.tripod.com/mien.htm|title=Curriculum Vitae Dra. Mien Rachman Uno|website=bppndik.tripod.com|access-date=2024-09-22|archive-date=2020-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126110601/http://bppndik.tripod.com/mien.htm|dead-url=yes}}</ref>( Pilotutu liyo to Tanggal 23 Mei Taunu 1942 ) tiyo tala ngota lo tokoh to Indonesia to bidang Pendidikan wawu pakar to bidang etiket. To taunu 1980 sambe ode taunu 1997, tiyo aktif lowali tahemongajari wawu tahemobisala to tililahepa lo lipu wawu organisasi to Indonesia wawu to diluari lo lipu. Mien R. Uno malowali talangota lotahemoluladu produktif. Tililahepa lo penghargaan uma wilohi liyo ode oli ibu Mien R. Uno tomimbihu jasa liyo to bidang Pendidikan.
== Referensi ==
{{reflist}}
[[Dalala:Tawu]]
[[Dalala:Artikel Kopdar September 2024]]
== Referensi ==
8x9m10n6qegk586v3g2y9czyyqypvmx
Taman Laut Olele
0
24024
67171
67131
2026-05-10T04:25:36Z
NazlyBiya
7422
67171
wikitext
text/x-wiki
[[Berkas:Taman laut Olele.jpg|al=|jmpl|Terumbu Karang Taman Laut Olele]]
'''Taman Laut Olele''' yito kawasan tuwawu u yilawoli taman deheto wawu kawasan wisata bahari bilulo'aliyo to Kabupaten Bone Bolango, Gorontalo.
Taman laut Olele mulayi tilolopani liyo odelo kawasan wisata to taunu 2005 le [[Fadel Muhammad]], Gubernur lo Holonthalo to'u boyito. To tawunu 2006 pomarenda lo lipu lapatio mopotatapuwa tambati Lo deheto Olele uyito-yito madelo kawasani konversi deheto Lo lipu<ref>https://www.nativeindonesia.com/taman-laut-olele/</ref>. patujulio mo po'odaha waw mopolayi'o binatangi Lo deheto, botu lo patihu waw mopo Gaga to tibawa deheto uwewo Lio.
==Keunikan==
Taman Laut Olele tahu tahu udeli hunduwa lo patihu u muda ma'o ni'imatiyo lo tahepotinulopa boti-botima'o meyambo tahepotinulopa profesional.
== Referensi ==
<references />
[[Dalala:Gorontalo]]
mquq02inpfdg5ti7skqv0u39vv3ndob
67172
67171
2026-05-10T05:02:20Z
NazlyBiya
7422
67172
wikitext
text/x-wiki
[[Berkas:Taman laut Olele.jpg|al=|jmpl|Terumbu Karang Taman Laut Olele]]
'''Taman Laut Olele''' yito kawasan tuwawu u yilawoli taman deheto wawu kawasan wisata bahari bilulo'aliyo to Kabupaten Bone Bolango, Gorontalo.
Taman laut Olele mulayi tilolopani liyo odelo kawasan wisata to taunu 2005 le [[Fadel Muhammad]], Gubernur lo Holonthalo to'u boyito. To tawunu 2006 pomarenda lo lipu lapatio mopotatapuwa tambati Lo deheto Olele uyito-yito madelo kawasani konversi deheto Lo lipu<ref>https://www.nativeindonesia.com/taman-laut-olele/</ref>. patujulio mo po'odaha waw mopolayi'o binatangi Lo deheto, botu lo patihu waw mopo Gaga to tibawa deheto uwewo Lio.
==Keunikan==
Taman Laut Olele tahu tahu udeli hunduwa lo patihu u muda ma'o ni'imatiyo lo tahepotinulopa boti-botima'o meyambo tahepotinulopa profesional. Mumuliyo woluwo duluwo dalala tipe lo delomiyo lo terumbu karang, deuyito yito terumbu karang mooti wawu modelomo.<ref>https://travel.kompas.com/read/2013/05/02/11273921/olala.indahnya.taman.laut.olele.?page=all</ref>
== Referensi ==
<references />
[[Dalala:Gorontalo]]
o679f1zfwbw00jj42jjen9dathh8407
Tunuhulungo
0
25442
67173
65868
2026-05-10T07:22:59Z
InternetArchiveBot
2408
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
67173
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jelantir 1.jpg|thumb|Anakan jelantir yang tumbuh di pekarangan. Lokasi Kec. Dulamayo Utara, Kab. Gorontalo]]
<!--https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jelantir_1.jpg-->
'''Tunuhulungo''' (''Erigeron sumatrensis'') deuyito-yito pilomulo gulma uhetumula tohila-hilaliyo to pango lobele wawu to hepomengilalo.asaliliyo londo Genus '''''Cnyza''''' le tuwoto todelomo suku '''''asteracae'''''.to tambati uwewo ngope’e-ngope’e hetanggulaliyo Jalantir meyambo situduh langit.<ref>{{Cite web|url=https://docplayer.info/43757722-Prosiding-farmasi-issn.html|title=Prosiding Farmasi ISSN: - PDF|website=docplayer.info|access-date=2019-09-05|archive-date=2022-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027124710/https://docplayer.info/43757722-Prosiding-farmasi-issn.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite journal|last=|first=Nugraha|year=2016|title=karyailmiah.unisba.ac.id|url=http://karyailmiah.unisba.ac.id/index.php/farmasi/article/view/4664|journal=PENGUJIAN AKTIVITAS ANTIOKSIDAN PADA FRAKSI BERBEDA DAN PENENTUAN KADAR FLAVONOID TOTAL DARI DAUN JALANTIR (ERIGERON SUMATRENSIS RETZ.) YANG BERASAL DARI JAWA BARAT INDONESIA|volume=|issue=|pages=|doi=}}</ref>.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Lubis|first=Lestiani|date=2017|title=Karakterisasi dan Isolasi Senyawa Saponin dari Ekstrak Etanol Daun Situduh Langit (Erigeron Sumatrensis Retz.)|url=http://repositori.usu.ac.id/handle/123456789/1460|language=id}}</ref>
==Tanggulo lo lipu-lipuwalo==
*Indonesia: Jelantir. situduh langit, jelentrek, jabung.
* Sunda: monyenyen jalantir
* Inggris: fleabane
* Malaysia: chapa, sawi bulan, tembak-tembak hutan
* China: tang hao
==Huna==
Pilomulo boti ohunaliyo mowali wunemo tradisional uhepo hunemiyo ngongoto lunggongo,rasalo mongoto madelo hetobu-tobu’olo lodudetu wawu molilintola toleletuwa.tomimbihiyoma’o leeto zat kimia deuyito ngonyawa wolo '''''zaponin''''' u hendo-hendohe todelomiyo lali yilowali anti jamur meyambo wunemo panyaki lo alipo.<ref>{{Cite journal|last=|first=|year=|title=Seminar Nasional Sains, Matematika, Informatika dan Aplikasinya|url=http://repository.lppm.unila.ac.id/1869/1/02.%20SMIAPIV_ProsidingBiologi_SC.pdf#page=55|journal=Potensi Tumbuhan Herba yang Berkhasiat Obat di Area Kampus Universitas Lampung|volume=|issue=|pages=55|doi=}}</ref>.
==Referensi==
[[Dalala : WikiPolohungo]]
e7n85k2z3uw39gru2l3j5u6qlvbwzx4
Kremah
0
25808
67170
66192
2026-05-10T00:46:43Z
Ayuwadala
6496
/* */
67170
wikitext
text/x-wiki
'''Kremah''' (''Altenanthera sessilis'') de’uwitoyito pilomulo wunemo Indonesia.<ref>{{Cite journal|last=Wirasti|first=Wirasti|last2=Lestari|first2=Titi|last3=Isyti'aroh|first3=Isyti'aroh|date=2021-06-30|title=Penghambatan Ekstrak Daun Kremah (Alternanthera sessilis) Terhadap Enzim α-amilase secara In-Vitro|url=https://journals.ums.ac.id/index.php/pharmacon/article/view/14657|journal=Pharmacon: Jurnal Farmasi Indonesia|language=in|volume=18|issue=1|pages=68–74|doi=10.23917/pharmacon.v18i01.14657|issn=2685-5062}}</ref> Kremah donggo ngotamania wolo loyilo meela (Alternanthera amoena Voss.) u’londo Amerika. Kremah malowali pilomulo herbal palape batangiyo dadata langgatiyo mo’oma ode 1 m.<ref>Dharma, AP (1985). ''Indonesian Medicinal Plants [Tumbuhan Obat Indonesia]''. hal.29 – 30. Jakarta:Balai Pustaka. <nowiki>ISBN 979-407-032-7</nowiki>.</ref> Kremah mowali tumumula moti’alapo mowali olo lumandungo. Tiyo mowali motonggala’o wolo’u molinggahu tanggalepata bo heanggapuwo liyo gulma u’tangguh.
[[File:Kremah (Altenanthera sessilis)4.jpg|thumb|Kremah (Altenanthera sessilis)4]]
== Tanggulo to lipu-lipuwalo ==
Pilomulo '''kremah''' mowali odungga to lipu-lipuwalo, wolo tanggulo u hirupa-rupawa odelo to walungiyo botiya:
* Bahasa Jawa: Bayem kremah, kremek, kromo, keremi, matea.
* Bahasa Sunda: Tolod, tolot soyah, jatinangor.
* Bahasa Lampung: Juruk demah.
* Bahasa Batak: Omak.
* Bahasa Sumatra: Daun rusa, Sayor udang.
* Istilah umum lainnya: Keremak, kermak.
== Hunaliyo ==
'''Kremah''' hepohunemiyo ta’omasalah to napasi, wawu pencernaan wawu umokohidu wawu okandungan anti oksidan odelo flavonoid wawu saponin umopiyohu ode kesehatan.<ref>{{Cite web|url=https://jurnal.stkipmb.ac.id/ketahui-9-manfaat-daun-kremah-untuk-kesehatan-optimal-e-jurnal/|title=Ketahui 9 Manfaat Daun Kremah untuk Kesehatan Optimal - E-Jurnal|date=2026-02-26|language=id|access-date=2026-03-07}}</ref>
== Referensi ==
<references />
[[Dalala:WikiPolohungo]]
oyopw9ddwteyjy5a36dq0uwpylbs0ig