Wikipedia gorwiki https://gor.wikipedia.org/wiki/Halaman_Bungaliyo MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Spesial Lo'iya Ta ohu'uwo Lo'iya ta ohu'uwo Wikipedia Lo'iya Wikipedia Berkas Lo'iya berkas MediaWiki Lo'iya MediaWiki Templat Lo'iya templat Wubodu Lo'iya wubodu Dalala Lo'iya dalala TimedText TimedText talk Modul Pembicaraan Modul Acara Pembicaraan Acara 22 Oktober 0 2001 68830 15118 2026-10-22T21:29:06Z MarwanMHD 26 /* U yilowali */ 68830 wikitext text/x-wiki '''22 Oktober''' yito dulahe 295 (dulahe 296 to taawunu kabisat) to delomo kalender Gregorian. == U yilowali == * 794 - Kaisar Kammu loheyi ibu kota kekaisaran [[Japangi]] ode Heiankyo (kota Kyoto masa botiya). * 1875 - Saluran komunikasi telegraf mulai beroperasi di Argentina. * 1950 - Beberapa sastrawan Indonesia yang kemudian hari dikenal sebagai Angkatan '45 mengeluarkan manifesto yang dikenal sebagai Surat Kepercayaan Gelanggang. * 1955 - Republik Vietnam diproklamasikan di Saigon oleh Ngo Dinh Diem setelah ia menggulingkan Kaisar Bao Dai. * 1978 - Karol Józef Wojtyła dilantik menjadi Paus Yohanes Paulus II. * 2014 - Monumen Wikipedia yiresmiliyo to Słubice, Polandia. == Pilotutuwa == * 1583 - Laurens Reael, kepala VOC di Jakarta antara tahun 1615 - 1619 (w. 1637). * 1949 - Arsène Wenger, pelatih sepak bola Perancis. == Ilopateya == * 1906 - Paul Cézanne, pelukis Perancis (l. 1839) * 1939 - Hamengkubuwana VIII, raja Kesultanan Yogyakarta di Yogyakarta (l. 1880). * 2002 - Ibu Kasur, seorang guru TK, pembawa acara di TVRI, dan istri dari Pak Kasur * 2007 - Soedarpo Sastrosatomo, mantan diplomat, tokoh pejuang 45, sekaligus pendiri PT. Samudra Indonesia meninggal dunia pada umur 87 tahun di Jakarta. * 2007 - Dodo Zakaria, musikus Indonesia, meninggal dunia akibat kanker usus.(l.1960) == Dulahe da'a wawu mo'eela == == Referensi == [[Dalala:Almanak]] [[Dalala:Oktober]] oxjo03ht1lvphsjch1vtb43u8dvsw35 68838 68830 2026-10-23T02:22:59Z MarwanMHD 26 /* Ilopateya */ 68838 wikitext text/x-wiki '''22 Oktober''' yito dulahe 295 (dulahe 296 to taawunu kabisat) to delomo kalender Gregorian. == U yilowali == * 794 - Kaisar Kammu loheyi ibu kota kekaisaran [[Japangi]] ode Heiankyo (kota Kyoto masa botiya). * 1875 - Saluran komunikasi telegraf mulai beroperasi di Argentina. * 1950 - Beberapa sastrawan Indonesia yang kemudian hari dikenal sebagai Angkatan '45 mengeluarkan manifesto yang dikenal sebagai Surat Kepercayaan Gelanggang. * 1955 - Republik Vietnam diproklamasikan di Saigon oleh Ngo Dinh Diem setelah ia menggulingkan Kaisar Bao Dai. * 1978 - Karol Józef Wojtyła dilantik menjadi Paus Yohanes Paulus II. * 2014 - Monumen Wikipedia yiresmiliyo to Słubice, Polandia. == Pilotutuwa == * 1583 - Laurens Reael, kepala VOC di Jakarta antara tahun 1615 - 1619 (w. 1637). * 1949 - Arsène Wenger, pelatih sepak bola Perancis. == Ilopateya == * 1906 - Paul Cézanne, pelukis Perancis (l. 1839) * 1939 - Hamengkubuwana VIII, [[olongiya]] Kesultanan Yogyakarta di Yogyakarta (l. 1880). * 2002 - Ibu Kasur, seorang guru TK, pembawa acara di TVRI, dan istri dari Pak Kasur * 2007 - Soedarpo Sastrosatomo, mantan diplomat, tokoh pejuang 45, sekaligus pendiri PT. Samudra Indonesia meninggal dunia pada umur 87 tahun di Jakarta. * 2007 - Dodo Zakaria, musikus Indonesia, meninggal dunia akibat kanker usus.(l.1960) == Dulahe da'a wawu mo'eela == == Referensi == [[Dalala:Almanak]] [[Dalala:Oktober]] mzlx9zfa4y1a2pj1z62vn21pvbath3p 68839 68838 2026-10-23T02:23:57Z MarwanMHD 26 /* Ilopateya */ 68839 wikitext text/x-wiki '''22 Oktober''' yito dulahe 295 (dulahe 296 to taawunu kabisat) to delomo kalender Gregorian. == U yilowali == * 794 - Kaisar Kammu loheyi ibu kota kekaisaran [[Japangi]] ode Heiankyo (kota Kyoto masa botiya). * 1875 - Saluran komunikasi telegraf mulai beroperasi di Argentina. * 1950 - Beberapa sastrawan Indonesia yang kemudian hari dikenal sebagai Angkatan '45 mengeluarkan manifesto yang dikenal sebagai Surat Kepercayaan Gelanggang. * 1955 - Republik Vietnam diproklamasikan di Saigon oleh Ngo Dinh Diem setelah ia menggulingkan Kaisar Bao Dai. * 1978 - Karol Józef Wojtyła dilantik menjadi Paus Yohanes Paulus II. * 2014 - Monumen Wikipedia yiresmiliyo to Słubice, Polandia. == Pilotutuwa == * 1583 - Laurens Reael, kepala VOC di Jakarta antara tahun 1615 - 1619 (w. 1637). * 1949 - Arsène Wenger, pelatih sepak bola Perancis. == Ilopateya == * 1906 - Paul Cézanne, pelukis Perancis (l. 1839) * 1939 - Hamengkubuwana VIII, [[olongiya]] Kesultanan Yogyakarta di Yogyakarta (l. 1880). * 2002 - Ibu Kasur, seorang guru TK, pembawa acara di TVRI, dan istri dari Pak Kasur * 2007 - Soedarpo Sastrosatomo, mantan diplomat, tokoh pejuang 45, sekaligus pendiri PT. Samudra Indonesia meninggal dunia pada umur 87 tahun di Jakarta. * 2007 - Dodo Zakaria, musikus Indonesia, yilate lo panyaki kanker lo toniya.(l.1960) == Dulahe da'a wawu mo'eela == == Referensi == [[Dalala:Almanak]] [[Dalala:Oktober]] tkquahlp0uapgx1ptn6lw9su892ouzh 23 Oktober 0 2013 68831 19929 2026-10-22T23:17:06Z MohamadFD 7037 68831 wikitext text/x-wiki '''23 Oktober''' yito dulahe 296 (dulahe 297 to taawunu kabisat) to delomo kalender Gregorian. == U yilowali == * 42 SM - Perang saudara Romawi: Pertempuran Filipi Kedua - Markus Antonius dan Oktavianus dengan tegas mengalahkan tentara Brutus. Brutus melakukan bunuh diri. * 1771 - Kota Pontianak didirikan oleh Sultan Syarif Abdurrahman Alkadrie di Kalimantan. * 1856 - Layanan telekomunikasi pertama di Hindia Belanda mulai beroperasi di Batavia. * 1941 - Perang Dunia II: Georgy Zhukov mengambil alih kepemimpinan Pasukan Merah untuk menahan masuknya pasukan Jerman ke Rusia. * 1946 - Pertemuan Majelis Umum PBB yang pertama di New York. * 1956 - Ribuan rakyat Hongaria melakukan demonstrasi memrotes pengaruh Soviet dan penjajahan terhadap negara mereka. * 1958 - Kartunis Belgia, Peyo memperkenalkan komik Smurf. * 1973 - Gencatan senjata yang diprakarsai PBB mengakhiri Perang Yom Kippur secara resmi. * 2002 - Krisis Sandera Teater Moskwa: Kelompok pemberontak Chechnya merebut sebuah teater di Moskwa dan menyandera 850 orang. * 2009 - Peluncuran identitas baru Telkom Indonesia sekaligus peluncuran logo dan slogan baru The World in Your Hand. * 2014 - Penutupan Kejuaraan U-19 AFC 2014, dilaksanakan di Stadion Thuwunna, Yangon, Myanmar. Qatar keluar sebagai juara, gelar juara pertama kalinya, mengalahkan Korea Utara dengan skor 1-0. == Pilotutuwa == * 930 - Daigo, Kaisar Jepang (w.885). * 1715 - Pyotr II, Tsar Rusia (w.1730). * 1905 - Felix Bloch, fisikawan Amerika Serikat kelahiran Swiss, penerima Penghargaan Nobel dalam Fisika (w. 1983). * 1908 - Ilya Frank, fisikawan Rusia, penerima Penghargaan Nobel (w.1990). * 1940 - Pelé, pemain sepak bola Brasil. * 1954 - Ang Lee, sutradara kelahiran Taiwan. * 1956 - Mari Elka Pangestu, ekonom Indonesia. == Ilopateya == * 1871 - J.J. Rochussen, Gubernur-Jendral Hindia Belanda antara tahun 1845–1851 (l.1797) * 1910 - Chulalongkorn, Raja Thailand (l.1853) * 1944 - Charles Glover Barkla, fisikawan Inggris, penerima Penghargaan Nobel (l.1877) * 2011 - Marco Simoncelli, pembalap Moto GP asal Italia (l.1987) == Dulahe da'a wawu mo'eela == * 1988 - Maulid Nabi Muhammad SAW 1409 Hijriah. * Hongaria - Hari Nasional (revolusi pada tahun 1956) [[Dalala:Almanak]] [[Dalala:Oktober]] ibpnp2ik5onkl7bdinryr7oan5gny80 Hamka 0 26165 68832 68820 2026-10-23T01:36:17Z MohamadFD 7037 /* Bu'ala lo mongo dula'a */ 68832 wikitext text/x-wiki '''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo. Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref> Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan. Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.'' Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref> == Tutumulo awali == === Masa kiki'o === [[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]] Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat. To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi. To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}} === Bu'ala lo mongo dula'a === [[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]] To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo. To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib == Referensi == {{Reflist}} [[Dalala:Makrab Wiki GSF26]] pcpz1t713woargd0vg1cg64k89kcn76 68833 68832 2026-10-23T01:36:46Z MohamadFD 7037 /* Bu'ala lo mongo dula'a */ 68833 wikitext text/x-wiki '''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo. Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref> Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan. Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.'' Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref> == Tutumulo awali == === Masa kiki'o === [[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]] Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat. To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi. To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}} === Bu'ala lo mongo dula'a === [[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]] To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo. To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib. lohuwato lamingiyo 40 Km ode Maninjau u mo dunggaya woliilo liyo. Te Malik ilodungga lo kebingungan apakah moti tola wolilo liyo meyalo tiyamo liyo. Mona’o ode bele liyamoliyo lodunggaya wolilo wuwato’o, == Referensi == {{Reflist}} [[Dalala:Makrab Wiki GSF26]] 7phnkoe3s6tf46g2lk9u18ylcfv49as 68834 68833 2026-10-23T01:37:07Z MohamadFD 7037 /* Bu'ala lo mongo dula'a */ 68834 wikitext text/x-wiki '''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo. Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref> Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan. Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.'' Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref> == Tutumulo awali == === Masa kiki'o === [[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]] Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat. To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi. To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}} === Bu'ala lo mongo dula'a === [[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]] To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo. To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib. lohuwato lamingiyo 40 Km ode Maninjau u mo dunggaya woliilo liyo. Te Malik ilodungga lo kebingungan apakah moti tola wolilo liyo meyalo tiyamo liyo. Mona’o ode bele liyamoliyo lodunggaya wolilo wuwato’o, ode bele liloliyo woluwo tiyamo wuwato’o. Tiyo layito hemo po’opulito wakutu motamaniya lo kalangan parewa. == Referensi == {{Reflist}} [[Dalala:Makrab Wiki GSF26]] h7a51huvlblpphym9mfhdsbi8sd7yoy 68835 68834 2026-10-23T01:37:30Z MohamadFD 7037 /* Bu'ala lo mongo dula'a */ 68835 wikitext text/x-wiki '''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo. Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref> Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan. Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.'' Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref> == Tutumulo awali == === Masa kiki'o === [[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]] Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat. To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi. To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}} === Bu'ala lo mongo dula'a === [[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]] To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo. To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib. lohuwato lamingiyo 40 Km ode Maninjau u mo dunggaya woliilo liyo. Te Malik ilodungga lo kebingungan apakah moti tola wolilo liyo meyalo tiyamo liyo. Mona’o ode bele liyamoliyo lodunggaya wolilo wuwato’o, ode bele liloliyo woluwo tiyamo wuwato’o. Tiyo layito hemo po’opulito wakutu motamaniya lo kalangan parewa. Tiyo olo lopoturusi kegemaranliyo modungohe kisah-kisah u helahuwoliyo sama-sama wolo alat musik tradisional Minangkabau. == Referensi == {{Reflist}} [[Dalala:Makrab Wiki GSF26]] izynjn0qdwd56ndy7yurh2lsvhq5hrk 68836 68835 2026-10-23T01:38:04Z MohamadFD 7037 /* Bu'ala lo mongo dula'a */ 68836 wikitext text/x-wiki '''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo. Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref> Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan. Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.'' Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref> == Tutumulo awali == === Masa kiki'o === [[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]] Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat. To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi. To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}} === Bu'ala lo mongo dula'a === [[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]] To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo. To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib. lohuwato lamingiyo 40 Km ode Maninjau u mo dunggaya woliilo liyo. Te Malik ilodungga lo kebingungan apakah moti tola wolilo liyo meyalo tiyamo liyo. Mona’o ode bele liyamoliyo lodunggaya wolilo wuwato’o, ode bele liloliyo woluwo tiyamo wuwato’o. Tiyo layito hemo po’opulito wakutu motamaniya lo kalangan parewa. Tiyo olo lopoturusi kegemaranliyo modungohe kisah-kisah u helahuwoliyo sama-sama wolo alat musik tradisional Minangkabau. Tiyo lona’o molamingo sambe ode Bukit Tinggi wawu Payakumbuh, debo porna lo awota wolo ta hemopohayato malu’o wawu joki lo pacuan kuda. == Referensi == {{Reflist}} [[Dalala:Makrab Wiki GSF26]] nih5k20ml4oejgrgsyff1q6y1s81cwr 68837 68836 2026-10-23T01:38:24Z MohamadFD 7037 /* Bu'ala lo mongo dula'a */ 68837 wikitext text/x-wiki '''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo. Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref> Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan. Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.'' Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref> == Tutumulo awali == === Masa kiki'o === [[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]] Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat. To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi. To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}} === Bu'ala lo mongo dula'a === [[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]] To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo. To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib. lohuwato lamingiyo 40 Km ode Maninjau u mo dunggaya woliilo liyo. Te Malik ilodungga lo kebingungan apakah moti tola wolilo liyo meyalo tiyamo liyo. Mona’o ode bele liyamoliyo lodunggaya wolilo wuwato’o, ode bele liloliyo woluwo tiyamo wuwato’o. Tiyo layito hemo po’opulito wakutu motamaniya lo kalangan parewa. Tiyo olo lopoturusi kegemaranliyo modungohe kisah-kisah u helahuwoliyo sama-sama wolo alat musik tradisional Minangkabau. Tiyo lona’o molamingo sambe ode Bukit Tinggi wawu Payakumbuh, debo porna lo awota wolo ta hemopohayato malu’o wawu joki lo pacuan kuda. Yimbide’o ngotawunu tiyo terlantar sambe umuruliyo 14 lo tawunu, Tiyamoliyo hahawatiri modepoito oliyo mongadi ode ulama Ibrahim Musa to Parebek, Ladang Laweh, Banuhampu Agam, sekitar limo KM lonto Bukit Tinggi. == Referensi == {{Reflist}} [[Dalala:Makrab Wiki GSF26]] oudyqzzidvlccxxx4m8wapgmba8qefx Pulanga 0 26186 68825 68822 2026-10-22T12:53:44Z ~2026-56528-59 9073 68825 wikitext text/x-wiki Pulanga yito adati mongohi gara'i ode olongia to Hulondalo, ta ma lololimo pulanga ; A. Pulanga Dilito : 1. Raja Eyato – Ta to Selongi; 2. Jogugu Mopangga – Ta to Amarale; 3. An Nujuba Syarif Muzaffar – Ta Mondo Matodulahu; 4. DR. Ir. Hi. Fadel Mohamad – Ta Tapulu Lo Madala; 5. Hi. Taki Niode – Ti Tomilito; 6. Drs. Kasmat Lahay – Ta’ uwa Lo Madala; 7. Hi. Martin Liputo, SH – Ta’ uwa Lo Lahuwa; 8. Prof. DR. Hi. H. A. Nusi, SE, DIPL, MM – Ta’ uwa Lo Hunggia; 9. Drs. H. Ahmad Nadjamudin – Ta’ uwa Lo Linggua; 10. Hi. Imam Nooriman – Ta’ uwa Oluwo Lo Madala; 11. Drs. Hi. Ahmad Arbie – Ta’ uwa Oluwo Lo Hunggia; 12. Ir. Hi. Yusuf Dali – Ta’ uwa Lo Data; 13. DR. H. Medi Botutihe, SE – Ta’ uwa Lo Lingguwa; 14. Ir. H. Iwan Bokings – Ta’ uwa Lo Madala; 15. H. Ahmad H. Pakaya, SE, MBA – Ta’ uwa Lo Data; 16. Drs. H. David Bobihoe Akib, M.Sc., MM – Ta’ uwa Lo Lahuwa; 17. Dr. Ibrahim Buluto, BA – Ti Pinimonuwa; 18. P. Hipy – Ti Hungina; 19. Hi. Abdullah Bobihoe – Ti Hunginaa; 20. Mohamad Sangid – Ti Tibawa; 21. Hi. Daud Taha, BA – Ti Butaiyo 22. Hi. Yasin Musa – Ti Tibawa 23. Hi. Sartono Habi – Ti Pomaguwo 24. Drs. Hi. Karim Pateda, MM – Ti Hunginaa 25. Drs. A. D. Khally – Ti Tibawa 26. Nurdin Lihu – Ti Dunggala 27. Hi. Alex Bobihoe, BA – Ti Tibawa 28. Hi. Moh. Non Pango, SE– Ti Tibawa 29. Drs. Garibaldi Lahay – Ti W ageo 30. Drs. Hi. Abdullah Paneo, BA – Ti Bilinggata 31. Drs. Darwin Pagau – Ti Butaiyo 32. Drs. Ranis Luwiti – Ti W uwabu 33. Drs. Sukri Botutihe – Ti Lupoyo 34. Drs. Ismail Datau, MM – Ti Poduoma 35. Drs. Hi. Astri Tuna – Ti Tomilito 36. Hi. Sul Moito, S.Ag – Ti Tomilito 37. Ismail Onu, S.Ag – Ti Sobuto 38. Hi. Yusuf Lasunte, S.Sos., MM – Ti Dunggala 39. Hi. Subroto Duhe – Ti Popodu 40. Hi. Abd. Razak Adam, S.Ip – Ti Isimu 41. Drs. Selmin Papeo – Ti Hunginaa 42. Drs. Ayuba – Ti Dunggala 43. Drs. Yusuf Hida – Ti Dunggala 44. Drs. Cokro Katili – Ti Hunginaa 45. Hi. Thamrin Yusuf, M.Pd – Ti Sobuto 46. H. Yusuf Djakaria, S.Pd – Ti Sindaka 47. Ir. Hi. Idrus Labantu – Ti Tomilito 48. DR. Ir. H. Gusnar Ismail, MM – Tapulu Lo Hunggia 49. Hi. Tony Uloli, SE, MM – Ti Tidulu Lo Hunggia 50. Drs. H. Rusli Habibie, M.AP – Ta Uwa Lo Hunggia 51. DR. Drs. H. Idris Rahim, MM – Ti Tidulu Lo Madala 52. Dr. Hi. Indra Yasin, SH, MH – Ta Uwa Lo Madala 53. Junaidi Kiay Demak, SE, M.Si – Ti Tomilito To Monano 54. Prof. Dr. Ir. W inarni Dien Monoarfa, MS – Ti Tidito Lo Hunggia 55. Nikson Gubali, S.Pd – Ti Dulipoga 56. Achril Y. Babyonggo, ST, M.Ec.Dev – Ti Madeta 57. Dr. Hamim Pou, S.Kom, MH – Ti Tauwa lo Lingguwa 58. Sukriyanto Katili, S.IP, M.SI – Ti Hunto 59. Oktavianus Tangahu, SH, MH – Ti Huludu Sumala 60. H. Sofyan Puji - Ta uwa lo Lahuwa B. Pulanga Tinepo 1. Nani W artabone _ Ti Tulutani Lo Udulowo Limo Lo Pohala’ a 2. dr. Aloei Saboe _ Ta Lo Tinepa Lipu 3. Prof. DR. Ir. Ing. H. B. J. Habibie _ Ti Tilango Lo Madala 4. Prof. DR. Ir. Djon Katili _ Ti Tinelo Lahuwa 5. Prof. DR. H. B. Yasin _ Ti Molotinepa W ulito 6. DR. H. Rahmat Gobel _ Ti Bulilango Hunggia 7. Hi. Abubakar J. Usman _ Ti Tidunu Lo Lipu 8. Alex Sato Biya, SH, MH _ Ti Titimenga Lo Lipu 9. Sri Sultan Hamengkubuwono X _ Ti Tulutani Lo Toyunuta 10. Syafrudin Mosii _ Ti Molotuleteya Upango Lipu 11. Irjen. Pol. (Purn.) Drs. A. Rachmad Fudail, M.H. _ Ti Tulai Bala lo Madala <ref>{{Cite web|url=https://go-pena.id/readmore/gusnar-ismail-pulanga-bukan-sekadar-penghargaan-tetapi-nilai-yang-harus-dipertanggungjawabkan|title=Gusnar Ismail: Pulanga Bukan Sekadar Penghargaan, tetapi Nilai yang Harus Dipertanggungjawabkan {{!}} Go-Pena|website=go-pena.id|language=id|access-date=2026-10-17}}</ref> == Referensi == {{Reflist}} [[Dalala:Makrab Wiki GSF26]] rzmupnqt7lfyz0g2gbs3esb3b82x4gs 68828 68825 2026-10-22T13:17:39Z ~2026-56528-59 9073 68828 wikitext text/x-wiki Pulanga yito adati mongohi gara'i ode olongia to Hulondalo, ta ma lololimo pulanga ; A. Pulanga Dilito : 1. Raja Eyato – Ta to Selongi; 2. Jogugu Mopangga – Ta to Amarale; 3. An Nujuba Syarif Muzaffar – Ta Mondo Matodulahu; 4. DR. Ir. Hi. Fadel Mohamad – Ta Tapulu Lo Madala; 5. Hi. Taki Niode – Ti Tomilito; 6. Drs. Kasmat Lahay – Ta’ uwa Lo Madala; 7. Hi. Martin Liputo, SH – Ta’ uwa Lo Lahuwa; 8. Prof. DR. Hi. H. A. Nusi, SE, DIPL, MM – Ta’ uwa Lo Hunggia; 9. Drs. H. Ahmad Nadjamudin – Ta’ uwa Lo Linggua; 10. Hi. Imam Nooriman – Ta’ uwa Oluwo Lo Madala; 11. Drs. Hi. Ahmad Arbie – Ta’ uwa Oluwo Lo Hunggia; 12. Ir. Hi. Yusuf Dali – Ta’ uwa Lo Data; 13. DR. H. Medi Botutihe, SE – Ta’ uwa Lo Lingguwa; 14. Ir. H. Iwan Bokings – Ta’ uwa Lo Madala; 15. H. Ahmad H. Pakaya, SE, MBA – Ta’ uwa Lo Data; 16. Drs. H. David Bobihoe Akib, M.Sc., MM – Ta’ uwa Lo Lahuwa; 17. Dr. Ibrahim Buluto, BA – Ti Pinimonuwa; 18. P. Hipy – Ti Hungina; 19. Hi. Abdullah Bobihoe – Ti Hunginaa; 20. Mohamad Sangid – Ti Tibawa; 21. Hi. Daud Taha, BA – Ti Butaiyo; 22. Hi. Yasin Musa – Ti Tibawa; 23. Hi. Sartono Habi – Ti Pomaguwo; 24. Drs. Hi. Karim Pateda, MM – Ti Hunginaa 25. Drs. A. D. Khally – Ti Tibawa 26. Nurdin Lihu – Ti Dunggala 27. Hi. Alex Bobihoe, BA – Ti Tibawa 28. Hi. Moh. Non Pango, SE– Ti Tibawa 29. Drs. Garibaldi Lahay – Ti Wageo 30. Drs. Hi. Abdullah Paneo, BA – Ti Bilinggata 31. Drs. Darwin Pagau – Ti Butaiyo 32. Drs. Ranis Luwiti – Ti Wuwabu 33. Drs. Sukri Botutihe – Ti Lupoyo 34. Drs. Ismail Datau, MM – Ti Poduoma 35. Drs. Hi. Astri Tuna – Ti Tomilito 36. Hi. Sul Moito, S.Ag – Ti Tomilito 37. Ismail Onu, S.Ag – Ti Sobuto 38. Hi. Yusuf Lasunte, S.Sos., MM – Ti Dunggala 39. Hi. Subroto Duhe – Ti Popodu 40. Hi. Abd. Razak Adam, S.Ip – Ti Isimu 41. Drs. Selmin Papeo – Ti Hunginaa 42. Drs. Ayuba – Ti Dunggala 43. Drs. Yusuf Hida – Ti Dunggala 44. Drs. Cokro Katili – Ti Hunginaa 45. Hi. Thamrin Yusuf, M.Pd – Ti Sobuto 46. H. Yusuf Djakaria, S.Pd – Ti Sindaka 47. Ir. Hi. Idrus Labantu – Ti Tomilito 48. DR. Ir. H. Gusnar Ismail, MM – Tapulu Lo Hunggia 49. Hi. Tony Uloli, SE, MM – Ti Tidulu Lo Hunggia 50. Drs. H. Rusli Habibie, M.AP – Ta Uwa Lo Hunggia 51. DR. Drs. H. Idris Rahim, MM – Ti Tidulu Lo Madala 52. Dr. Hi. Indra Yasin, SH, MH – Ta Uwa Lo Madala 53. Junaidi Kiay Demak, SE, M.Si – Ti Tomilito To Monano 54. Prof. Dr. Ir. W inarni Dien Monoarfa, MS – Ti Tidito Lo Hunggia 55. Nikson Gubali, S.Pd – Ti Dulipoga 56. Achril Y. Babyonggo, ST, M.Ec.Dev – Ti Madeta 57. Dr. Hamim Pou, S.Kom, MH – Ti Tauwa lo Lingguwa 58. Sukriyanto Katili, S.IP, M.SI – Ti Hunto 59. Oktavianus Tangahu, SH, MH – Ti Huludu Sumala 60. H. Sofyan Puji - Ta uwa lo Lahuwa B. Pulanga Tinepo 1. Nani W artabone _ Ti Tulutani Lo Udulowo Limo Lo Pohala’ a 2. dr. Aloei Saboe _ Ta Lo Tinepa Lipu 3. Prof. DR. Ir. Ing. H. B. J. Habibie _ Ti Tilango Lo Madala 4. Prof. DR. Ir. Djon Katili _ Ti Tinelo Lahuwa 5. Prof. DR. H. B. Yasin _ Ti Molotinepa W ulito 6. DR. H. Rahmat Gobel _ Ti Bulilango Hunggia 7. Hi. Abubakar J. Usman _ Ti Tidunu Lo Lipu 8. Alex Sato Biya, SH, MH _ Ti Titimenga Lo Lipu 9. Sri Sultan Hamengkubuwono X _ Ti Tulutani Lo Toyunuta 10. Syafrudin Mosii _ Ti Molotuleteya Upango Lipu 11. Irjen. Pol. (Purn.) Drs. A. Rachmad Fudail, M.H. _ Ti Tulai Bala lo Madala <ref>{{Cite web|url=https://go-pena.id/readmore/gusnar-ismail-pulanga-bukan-sekadar-penghargaan-tetapi-nilai-yang-harus-dipertanggungjawabkan|title=Gusnar Ismail: Pulanga Bukan Sekadar Penghargaan, tetapi Nilai yang Harus Dipertanggungjawabkan {{!}} Go-Pena|website=go-pena.id|language=id|access-date=2026-10-17}}</ref> == Referensi == {{Reflist}} [[Dalala:Makrab Wiki GSF26]] o9qot3765fk2rgkx4qbwyfeyd5lm6he Ida Fiqriah 0 26187 68841 68680 2026-10-23T05:50:08Z Warahma 4721 68841 wikitext text/x-wiki Ida Fiqriah mealo ti Ida ({{Lahirmati|Jakarta de'uyito-yito kaputeni pilot bohuliyo to maskaai Garuda Indonesia. Tiyo yilantik liyo lowali Captain pesawat Boeing B737-800 NG lo maskapai Garuda Indonesia to dulahu Araba'a, 5 April 2017. Tutumuliyo Ti Ida pilotutuliyo to Jakarta. Tiyo lopo'olapato sikola liyo to SMA 29 Jakarta to'u dipo humbuta ode PLP Curug, Tangerang ( masaatiya STPI Curug) lontho Januari 1995 sambe Septeber 1996. Karierliyo to Garuda Indonesia mululaliyaliyo lontho posisi FO ( Firts Officer) to tawunu 1999.<ref>{{Cite web|title=Inspirasi Ida Fiqriah, Kapten Pilot Perempuan Pertama Garuda Indonesia|url=https://kumparan.com/kumparanstyle/inspirasi-ida-fiqriah-kapten-pilot-perempuan-pertama-garuda-indonesia-1qvRbHabyct|website=kumparan|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref><ref>{{Cite news|last=K|first=Nograhany Widhi|title=Ida Fiqriah Jadi Kapten Pilot Perempuan Pertama di Garuda Indonesia|url=https://news.detik.com/berita/d-3466655/ida-fiqriah-jadi-kapten-pilot-perempuan-pertama-di-garuda-indonesia|work=[[Detik.com|detikcom]]|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref> Karier ti Ida malo lo'o caatati jam terbang daataliyo 12.500 jam untuk armada Boeing B737-300/400/500 dan Airbus A330-300/200.<ref>{{Cite book|date=2020-01-01|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q105832689|title=Her Story: Perempuan Nusantara di Tepi Sejarah|publisher=Elex Media Komputindo|isbn=978-623-00-2063-6}}</ref> ==Referensi== [[Dalala: Makrab Komunitas Wikimedia Gorontalo GSF26]] [[Dalala: Makrab Wiki GSF26]] c38na3t4tefmyeouom2m0zri2veg1hm 68842 68841 2026-10-23T05:52:15Z Warahma 4721 68842 wikitext text/x-wiki Ida Fiqriah mealo ti Ida ({{Lahirmati|Jakarta de'uyito-yito kaputeni pilot bohuliyo to maskaai Garuda Indonesia. Tiyo yilantik liyo lowali Captain pesawat Boeing B737-800 NG lo maskapai Garuda Indonesia to dulahu Araba'a, 5 April 2017. Tutumuliyo Ti Ida pilotutuliyo to Jakarta. Tiyo lopo'olapato sikola liyo to SMA 29 Jakarta to'u dipo humbuta ode PLP Curug, Tangerang ( masaatiya STPI Curug) lontho Januari 1995 sambe September 1996. Karierliyo to Garuda Indonesia mululaliyaliyo lontho posisi FO ( Firts Officer) to tawunu 1999.<ref>{{Cite web|title=Inspirasi Ida Fiqriah, Kapten Pilot Perempuan Pertama Garuda Indonesia|url=https://kumparan.com/kumparanstyle/inspirasi-ida-fiqriah-kapten-pilot-perempuan-pertama-garuda-indonesia-1qvRbHabyct|website=kumparan|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref><ref>{{Cite news|last=K|first=Nograhany Widhi|title=Ida Fiqriah Jadi Kapten Pilot Perempuan Pertama di Garuda Indonesia|url=https://news.detik.com/berita/d-3466655/ida-fiqriah-jadi-kapten-pilot-perempuan-pertama-di-garuda-indonesia|work=[[Detik.com|detikcom]]|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref> Karier ti Ida malo lo'o caatati jam terbang daataliyo 12.500 jam untuk armada Boeing B737-300/400/500 dan Airbus A330-300/200.<ref>{{Cite book|date=2020-01-01|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q105832689|title=Her Story: Perempuan Nusantara di Tepi Sejarah|publisher=Elex Media Komputindo|isbn=978-623-00-2063-6}}</ref> ==Referensi== [[Dalala: Makrab Komunitas Wikimedia Gorontalo GSF26]] [[Dalala: Makrab Wiki GSF26]] 20dj8g8cny9n7ar9kqiohlnhju13x5k 68843 68842 2026-10-23T05:54:01Z Warahma 4721 68843 wikitext text/x-wiki Ida Fiqriah mealo ti Ida ({{Lahirmati|Jakarta de'uyito-yito kaputeni pilot bohuliyo to maskaai Garuda Indonesia. Tiyo yilantik liyo lowali Captain pesawat Boeing B737-800 NG lo maskapai Garuda Indonesia to dulahu Araba'a, 5 April 2017. Tutumuliyo Ti Ida pilotutuliyo to Jakarta. Tiyo lopo'olapato sikola liyo to SMA 29 Jakarta to'u dipo humbuta ode PLP Curug, Tangerang ( masaatiya STPI Curug) lontho Januari 1995 sambe September 1996. Layi'o karajaliyo to Garuda Indonesia milulaliyaliyo lontho posisi FO ( Firts Officer) to tawunu 1999.<ref>{{Cite web|title=Inspirasi Ida Fiqriah, Kapten Pilot Perempuan Pertama Garuda Indonesia|url=https://kumparan.com/kumparanstyle/inspirasi-ida-fiqriah-kapten-pilot-perempuan-pertama-garuda-indonesia-1qvRbHabyct|website=kumparan|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref><ref>{{Cite news|last=K|first=Nograhany Widhi|title=Ida Fiqriah Jadi Kapten Pilot Perempuan Pertama di Garuda Indonesia|url=https://news.detik.com/berita/d-3466655/ida-fiqriah-jadi-kapten-pilot-perempuan-pertama-di-garuda-indonesia|work=[[Detik.com|detikcom]]|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref> Karier ti Ida malo lo'o caatati jam terbang daataliyo 12.500 jam untuk armada Boeing B737-300/400/500 dan Airbus A330-300/200.<ref>{{Cite book|date=2020-01-01|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q105832689|title=Her Story: Perempuan Nusantara di Tepi Sejarah|publisher=Elex Media Komputindo|isbn=978-623-00-2063-6}}</ref> ==Referensi== [[Dalala: Makrab Komunitas Wikimedia Gorontalo GSF26]] [[Dalala: Makrab Wiki GSF26]] fq4homdrwi44gq7dbgd4gn6obe61uji Ta ohu'uwo:Aba Achril 2 26190 68829 68682 2026-10-22T13:23:02Z Aba Achril 9056 68829 wikitext text/x-wiki Assalamu'alaikum, watiya ti Aba Achril, tawu lo suwawa, bolo maapu popodata bo donggo hemo balajari moluladu. mohile potunu waw potuwoto fiezad54boemesoeypi2bc8qy3u4jzt Tihi Gifu 0 26191 68840 68696 2026-10-23T04:48:43Z MarwanMHD 26 68840 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = Tihi Gifu | native_name = 岐阜モスク | native_name_lang = ja | image = Gifu Mosque.JPG | image_upright = 1.4 | alt = | caption = | pushpin_map = Japan Gifu Prefecture | pushpin_map_size = 250px | pushpin_relief = yes | mapframe = yes | coordinates = {{coord|35|27|30.8|N|136|44|29.9|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | religious_affiliation = Sunni Islam | location = [[Gifu|Gifu City]], [[Gifu Prefecture]] | country = [[Japan]] | deity = | rite = | sect = | tradition = | festival = <!-- or | festivals = --> | cercle = | sector = | administration = | consecration_year = | status = [[Mosque]]<!-- or | organizational_status = --> | functional_status = Active | heritage_designation = | ownership = | governing_body = | leadership = | bhattaraka = | patron = | website = | architect = | architecture_type = | architecture_style = Ottoman architecture Modern | founded_by = | creator = | funded_by = | general_contractor = | established = | groundbreaking = 2007 | completed = 2008 | construction_cost = | date_demolished = <!-- or | date_destroyed = --> | facade_direction = | capacity = | length = | width = | width_nave = | interior_area = {{cvt|351|m2}} | height_max = | dome_quantity = 3 | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | site_area = | temple_quantity = | monument_quantity = | shrine_quantity = | inscriptions = | materials = | elevation_m = <!-- or | elevation_ft = --> | elevation_footnotes = | nrhp = | designated = | added = | refnum = | footnotes = }} '''Tihi Gifu''' meyalo '''Tihi Bab al-Islam Gifu''' (bahasa Japani: 岐阜モスク) yito tihi tuwawu dudutuliyo to Kota Gifu, Prefektur Gifu, [[Japangi]]. Tihi botiya lowali tihi bungaliyo to prefektur botiya. == Sojara == Tihi botiya pilopotihuliyo lo lembo'a u wawayita lo Tihi Nagoya. Bilongu tilumula lonto 25 Oktober 2007 wawu yilapato to 30 Juni 2008 wolo biyaya odelo 129 juta Yen.<ref>{{cite web|url=https://en.nagoyamosque.com/gifu-masjid|title=Bab al-islam Masjid Gifu|website=Islamic Center of Nagoya|access-date=1 November 2019}}</ref><ref name="auto">{{cite web|url=http://kubahgrc.com/artikel-detail-kubah-grc/masjid-gifu-jepang|title=Masjid Gifu Jepang|website=Kubah GRC|access-date=1 November 2019|language=id|trans-title=Japan Gifu Mosque}}</ref> Hudungu lo tihi 2 lantai botiya bilongu wolo gaya arsitektur Utsmaniyah modern wawu ceti-ceti lo'u moputio.<ref>{{cite news |first1=Rachmad Adi |last1=Riyanto |date=24 May 2019 |url=https://news.detik.com/berita/d-4563576/cantiknya-masjid-gifu-dan-ramadhan-di-jepang|title=Cantiknya Masjid Gifu dan Ramadhan di Jepang |publisher=detiknews |access-date=1 November 2019 |language=id |trans-title=The Beauty of Gifu Mosque and Ramadan in Japan}}</ref><ref>{{cite web |date=25 May 2015 |url=https://jpninfo.com/8817 |title=10 Accessible Mosques All Around Japan |website=Japan Info |access-date=1 November 2019}}</ref> Kompleks lo tihi botiya tanggaliyo odelo 351 meteri persegi.<ref name="auto"/> and is located adjacent to a Muslim Culture Center and an Islamic school, that were constructed at a cost of JP¥135 million.<ref name="auto"/><ref>{{cite web|first1=Hicha|last1=Aquino|date=23 June 2017|url=https://taiken.co/single/mosques-around-japan/|title=Gifu Mosque|website=Taiken Japan|access-date=1 November 2019|archive-date=1 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101062705/https://taiken.co/single/mosques-around-japan/}}</ref> wawu tataluwa wolo hudungu lo Pusat Kebudayaan Muslim wawu sikola lo Isilamu, u bilongu wolo biaya 135 juta Yen Japangi.<ref name="auto"/><ref>{{cite web|first1=Hicha|last1=Aquino|date=23 June 2017|url=https://taiken.co/single/mosques-around-japan/|title=Gifu Mosque|website=Taiken Japan|access-date=1 November 2019|archive-date=1 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101062705/https://taiken.co/single/mosques-around-japan/}}</ref> == Referensi == {{reflist}} [[Dalala:Tihi]] [[Dalala:Makrab Komunitas Wikimedia Gorontalo GSF26]] [[Dalala:Makrab Wiki GSF26]] gaig5wkabv20nz3hlmng25vj35bhbij Du'a 0 26196 68826 2026-10-22T13:12:28Z ~2026-56528-59 9073 ←Lohutu halaman otuwa 'Du'a mo du'a, boyito yito mali pohutuwondo aandadu mao lo huhutu. botiya tala tuwawu du'a u mowali dudualo :<ref>{{Cite web|url=https://islamic-relief.org/dua/|title=Du’a|website=Islamic Relief Worldwide|language=en-US|access-date=2026-10-22}}</ref> Wuu Eya Lamiatiya ta Kawasa wawu Mootolianga moamilala mahluku liyo, Wolo u moharapu pipio barakati lo saati wawu dulahu mulia ingontiye botiye,, lo huhunuta lo tanggal 22 Oktober 2026 amiyatiwa mongo wato lo ito...' 68826 wikitext text/x-wiki Du'a mo du'a, boyito yito mali pohutuwondo aandadu mao lo huhutu. botiya tala tuwawu du'a u mowali dudualo :<ref>{{Cite web|url=https://islamic-relief.org/dua/|title=Du’a|website=Islamic Relief Worldwide|language=en-US|access-date=2026-10-22}}</ref> Wuu Eya Lamiatiya ta Kawasa wawu Mootolianga moamilala mahluku liyo, Wolo u moharapu pipio barakati lo saati wawu dulahu mulia ingontiye botiye,, lo huhunuta lo tanggal 22 Oktober 2026 amiyatiwa mongo wato lo ito eya lohihimoa, mopotuwawu lo dulungo wawu patuju, du’a wawu hihile ode ito Eyaa,,, wohi mayi amiyatiya potumu wawu potuhata to delomo mopootoheto, wawu mopolayio agama wawu lipu. Tantu liyo Agama diila mopiyo wanu lipu bulobulongga liyo, odito olo lipu diila mopiyo wanu agama diila limolimomoto. Agama wawu lipu bongopilopota diila hilabo labota.. Hubbul Wathon Minal Iman Ya Allah, Yaa Alimu Yaa Khobir,, Popowaliyamayi Amiyatiya,, polupolutua’o ode santri wawu mongoditimoli to lipu botiye tabi’ati, adabu wawu sifati mopiyo,, qalibi beresi, I’tiqadi mototoheto tou mopotihulo syariati wawu mopolayio lipu debo odelo falsafah payu limo totalu,, deuwito yito : Bangusa Talalo: Bangsa atau keturunan dijaga. 1. Lipu Poduluwalo: Negeri dibela. 2. Batanga Pomaya: Raga diabdikan. 3. Upango/Harata Potombulu: Harta diwakafkan. 4. Nyawa Podungalo: Nyawa dipertaruhkan. Ya Allah, Rahman ya Rahim Artinya: Wohi mayi wawu potolianga mayi olamiyatiya olongiya hidihima tonggota mohe ode olantho eeya wawu taa motoliango odeo rakyati liyo,,, Wawu poolaminga mao amiyatiya montho olongiya ta arinaya wawu huloto ode rakyati liyo wawu hemotolo maksiati ode Olantho Eeya.. <nowiki>*</nowiki> Ya Allah, Ya Aziizu ya Ghoffar, Amiyatiya wato ta arinaya ode batanga lamiya tiya Ambunguwa mayi dusa wawu total lamiya tiya, dusa lo mongodula’a, dusa lo mongo guru, dusa lo olongiya wawu khalifa, ulama wawu taho ili muwa,, dusa lo mongo keluarga wolo onggalala lamiya tiya, dusa moaamilala lo ta mukmini la’i wolo ta mukmini buwa taa hitumula wawu tama lopupunungo.. <nowiki>*</nowiki> Ya Allah, Yaa Mujiibu Dakwaati,, Tolimowa mayi amali wawu du’a lamiya tiya, <nowiki>*</nowiki> Tutu liyo tutu boodeolantho taa patuti pohoduwa wawu poharapupa lami yatiya dua.. Rabbana Aatina fii Dunya Hasanah <ref>https://islamic--relief-org.translate.goog/dua/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=tc</ref>https://islamic--relief-org.translate.goog/dua/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=tc grild1szybagrobsuiixny0hhjkrh0g 68827 68826 2026-10-22T13:15:23Z ~2026-56528-59 9073 68827 wikitext text/x-wiki Du'a mo du'a, boyito yito mali pohutuwondo aandadu mao lo huhutu. botiya tala tuwawu du'a u mowali dudualo :<ref>{{Cite web|url=https://islamic-relief.org/dua/|title=Du’a|website=Islamic Relief Worldwide|language=en-US|access-date=2026-10-22}}</ref> Wuu Eya Lamiatiya ta Kawasa wawu Mootolianga moamilala mahluku liyo, Wolo u moharapu pipio barakati lo saati wawu dulahu mulia ingontiye botiye,, lo huhunuta lo tanggal 22 Oktober 2026 amiyatiwa mongo wato lo ito eya lohihimoa, mopotuwawu lo dulungo wawu patuju, du’a wawu hihile ode ito Eyaa, wohi mayi amiyatiya potumu wawu potuhata to delomo mopootoheto, wawu mopolayio agama wawu lipu. Tantu liyo Agama diila mopiyo wanu lipu bulobulongga liyo, odito olo lipu diila mopiyo wanu agama diila limolimomoto. Agama wawu lipu bongopilopota diila hilabo labota. Ya Allah, Yaa Alimu Yaa Khobir,, Popowaliyamayi Amiyatiya, polupolutua’o ode santri wawu mongoditimoli to lipu botiye tabi’ati, adabu wawu sifati mopiyo, qalibi beresi, I’tiqadi mototoheto tou mopotihulo syariati wawu mopolayio lipu debo odelo falsafah payu limo totalu, deuwito yito : Bangusa Talalo: Bangsa atau keturunan dijaga. 1. Lipu Poduluwalo: Negeri dibela. 2. Batanga Pomaya: Raga diabdikan. 3. Upango/Harata Potombulu: Harta diwakafkan. 4. Nyawa Podungalo: Nyawa dipertaruhkan. Ya Allah, Rahman ya Rahim Wohi mayi wawu potolianga mayi olamiyatiya olongiya hidihima tonggota mohe ode olantho eeya wawu taa motoliango odeo rakyati liyo, Wawu poolaminga mao amiyatiya montho olongiya ta arinaya wawu huloto ode rakyati liyo wawu hemotolo maksiati ode Olantho Eeya.. Ya Allah, Ya Aziizu ya Ghoffar, Amiyatiya wato ta arinaya ode batanga lamiya tiya Ambunguwa mayi dusa wawu total lamiya tiya, dusa lo mongodula’a, dusa lo mongo guru, dusa lo olongiya wawu khalifa, ulama wawu taho ili muwa,, dusa lo mongo keluarga wolo onggalala lamiya tiya, dusa moaamilala lo ta mukmini la’i wolo ta mukmini buwa taa hitumula wawu tama lopupunungo.. Ya Allah, Yaa Mujiibu Dakwaati,, Tolimowa mayi amali wawu du’a lamiya tiya, Tutu liyo tutu boodeolantho taa patuti pohoduwa wawu poharapupa lami yatiya dua.. Rabbana Aatina fii Dunya Hasanah wafil akhirati khasanah waqina azzabannar <ref>https://islamic--relief-org.translate.goog/dua/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=tc</ref>https://islamic--relief-org.translate.goog/dua/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=tc t0irk02tivucljknkbl5h14x8znw0fl