Wikipedia
gorwiki
https://gor.wikipedia.org/wiki/Halaman_Bungaliyo
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Media
Spesial
Lo'iya
Ta ohu'uwo
Lo'iya ta ohu'uwo
Wikipedia
Lo'iya Wikipedia
Berkas
Lo'iya berkas
MediaWiki
Lo'iya MediaWiki
Templat
Lo'iya templat
Wubodu
Lo'iya wubodu
Dalala
Lo'iya dalala
TimedText
TimedText talk
Modul
Pembicaraan Modul
Acara
Pembicaraan Acara
22 Oktober
0
2001
68830
15118
2026-10-22T21:29:06Z
MarwanMHD
26
/* U yilowali */
68830
wikitext
text/x-wiki
'''22 Oktober''' yito dulahe 295 (dulahe 296 to taawunu kabisat) to delomo kalender Gregorian.
== U yilowali ==
* 794 - Kaisar Kammu loheyi ibu kota kekaisaran [[Japangi]] ode Heiankyo (kota Kyoto masa botiya).
* 1875 - Saluran komunikasi telegraf mulai beroperasi di Argentina.
* 1950 - Beberapa sastrawan Indonesia yang kemudian hari dikenal sebagai Angkatan '45 mengeluarkan manifesto yang dikenal sebagai Surat Kepercayaan Gelanggang.
* 1955 - Republik Vietnam diproklamasikan di Saigon oleh Ngo Dinh Diem setelah ia menggulingkan Kaisar Bao Dai.
* 1978 - Karol Józef Wojtyła dilantik menjadi Paus Yohanes Paulus II.
* 2014 - Monumen Wikipedia yiresmiliyo to Słubice, Polandia.
== Pilotutuwa ==
* 1583 - Laurens Reael, kepala VOC di Jakarta antara tahun 1615 - 1619 (w. 1637).
* 1949 - Arsène Wenger, pelatih sepak bola Perancis.
== Ilopateya ==
* 1906 - Paul Cézanne, pelukis Perancis (l. 1839)
* 1939 - Hamengkubuwana VIII, raja Kesultanan Yogyakarta di Yogyakarta (l. 1880).
* 2002 - Ibu Kasur, seorang guru TK, pembawa acara di TVRI, dan istri dari Pak Kasur
* 2007 - Soedarpo Sastrosatomo, mantan diplomat, tokoh pejuang 45, sekaligus pendiri PT. Samudra Indonesia meninggal dunia pada umur 87 tahun di Jakarta.
* 2007 - Dodo Zakaria, musikus Indonesia, meninggal dunia akibat kanker usus.(l.1960)
== Dulahe da'a wawu mo'eela ==
== Referensi ==
[[Dalala:Almanak]]
[[Dalala:Oktober]]
oxjo03ht1lvphsjch1vtb43u8dvsw35
68838
68830
2026-10-23T02:22:59Z
MarwanMHD
26
/* Ilopateya */
68838
wikitext
text/x-wiki
'''22 Oktober''' yito dulahe 295 (dulahe 296 to taawunu kabisat) to delomo kalender Gregorian.
== U yilowali ==
* 794 - Kaisar Kammu loheyi ibu kota kekaisaran [[Japangi]] ode Heiankyo (kota Kyoto masa botiya).
* 1875 - Saluran komunikasi telegraf mulai beroperasi di Argentina.
* 1950 - Beberapa sastrawan Indonesia yang kemudian hari dikenal sebagai Angkatan '45 mengeluarkan manifesto yang dikenal sebagai Surat Kepercayaan Gelanggang.
* 1955 - Republik Vietnam diproklamasikan di Saigon oleh Ngo Dinh Diem setelah ia menggulingkan Kaisar Bao Dai.
* 1978 - Karol Józef Wojtyła dilantik menjadi Paus Yohanes Paulus II.
* 2014 - Monumen Wikipedia yiresmiliyo to Słubice, Polandia.
== Pilotutuwa ==
* 1583 - Laurens Reael, kepala VOC di Jakarta antara tahun 1615 - 1619 (w. 1637).
* 1949 - Arsène Wenger, pelatih sepak bola Perancis.
== Ilopateya ==
* 1906 - Paul Cézanne, pelukis Perancis (l. 1839)
* 1939 - Hamengkubuwana VIII, [[olongiya]] Kesultanan Yogyakarta di Yogyakarta (l. 1880).
* 2002 - Ibu Kasur, seorang guru TK, pembawa acara di TVRI, dan istri dari Pak Kasur
* 2007 - Soedarpo Sastrosatomo, mantan diplomat, tokoh pejuang 45, sekaligus pendiri PT. Samudra Indonesia meninggal dunia pada umur 87 tahun di Jakarta.
* 2007 - Dodo Zakaria, musikus Indonesia, meninggal dunia akibat kanker usus.(l.1960)
== Dulahe da'a wawu mo'eela ==
== Referensi ==
[[Dalala:Almanak]]
[[Dalala:Oktober]]
mzlx9zfa4y1a2pj1z62vn21pvbath3p
68839
68838
2026-10-23T02:23:57Z
MarwanMHD
26
/* Ilopateya */
68839
wikitext
text/x-wiki
'''22 Oktober''' yito dulahe 295 (dulahe 296 to taawunu kabisat) to delomo kalender Gregorian.
== U yilowali ==
* 794 - Kaisar Kammu loheyi ibu kota kekaisaran [[Japangi]] ode Heiankyo (kota Kyoto masa botiya).
* 1875 - Saluran komunikasi telegraf mulai beroperasi di Argentina.
* 1950 - Beberapa sastrawan Indonesia yang kemudian hari dikenal sebagai Angkatan '45 mengeluarkan manifesto yang dikenal sebagai Surat Kepercayaan Gelanggang.
* 1955 - Republik Vietnam diproklamasikan di Saigon oleh Ngo Dinh Diem setelah ia menggulingkan Kaisar Bao Dai.
* 1978 - Karol Józef Wojtyła dilantik menjadi Paus Yohanes Paulus II.
* 2014 - Monumen Wikipedia yiresmiliyo to Słubice, Polandia.
== Pilotutuwa ==
* 1583 - Laurens Reael, kepala VOC di Jakarta antara tahun 1615 - 1619 (w. 1637).
* 1949 - Arsène Wenger, pelatih sepak bola Perancis.
== Ilopateya ==
* 1906 - Paul Cézanne, pelukis Perancis (l. 1839)
* 1939 - Hamengkubuwana VIII, [[olongiya]] Kesultanan Yogyakarta di Yogyakarta (l. 1880).
* 2002 - Ibu Kasur, seorang guru TK, pembawa acara di TVRI, dan istri dari Pak Kasur
* 2007 - Soedarpo Sastrosatomo, mantan diplomat, tokoh pejuang 45, sekaligus pendiri PT. Samudra Indonesia meninggal dunia pada umur 87 tahun di Jakarta.
* 2007 - Dodo Zakaria, musikus Indonesia, yilate lo panyaki kanker lo toniya.(l.1960)
== Dulahe da'a wawu mo'eela ==
== Referensi ==
[[Dalala:Almanak]]
[[Dalala:Oktober]]
tkquahlp0uapgx1ptn6lw9su892ouzh
23 Oktober
0
2013
68831
19929
2026-10-22T23:17:06Z
MohamadFD
7037
68831
wikitext
text/x-wiki
'''23 Oktober''' yito dulahe 296 (dulahe 297 to taawunu kabisat) to delomo kalender Gregorian.
== U yilowali ==
* 42 SM - Perang saudara Romawi: Pertempuran Filipi Kedua - Markus Antonius dan Oktavianus dengan tegas mengalahkan tentara Brutus. Brutus melakukan bunuh diri.
* 1771 - Kota Pontianak didirikan oleh Sultan Syarif Abdurrahman Alkadrie di Kalimantan.
* 1856 - Layanan telekomunikasi pertama di Hindia Belanda mulai beroperasi di Batavia.
* 1941 - Perang Dunia II: Georgy Zhukov mengambil alih kepemimpinan Pasukan Merah untuk menahan masuknya pasukan Jerman ke Rusia.
* 1946 - Pertemuan Majelis Umum PBB yang pertama di New York.
* 1956 - Ribuan rakyat Hongaria melakukan demonstrasi memrotes pengaruh Soviet dan penjajahan terhadap negara mereka.
* 1958 - Kartunis Belgia, Peyo memperkenalkan komik Smurf.
* 1973 - Gencatan senjata yang diprakarsai PBB mengakhiri Perang Yom Kippur secara resmi.
* 2002 - Krisis Sandera Teater Moskwa: Kelompok pemberontak Chechnya merebut sebuah teater di Moskwa dan menyandera 850 orang.
* 2009 - Peluncuran identitas baru Telkom Indonesia sekaligus peluncuran logo dan slogan baru The World in Your Hand.
* 2014 - Penutupan Kejuaraan U-19 AFC 2014, dilaksanakan di Stadion Thuwunna, Yangon, Myanmar. Qatar keluar sebagai juara, gelar juara pertama kalinya, mengalahkan Korea Utara dengan skor 1-0.
== Pilotutuwa ==
* 930 - Daigo, Kaisar Jepang (w.885).
* 1715 - Pyotr II, Tsar Rusia (w.1730).
* 1905 - Felix Bloch, fisikawan Amerika Serikat kelahiran Swiss, penerima Penghargaan Nobel dalam Fisika (w. 1983).
* 1908 - Ilya Frank, fisikawan Rusia, penerima Penghargaan Nobel (w.1990).
* 1940 - Pelé, pemain sepak bola Brasil.
* 1954 - Ang Lee, sutradara kelahiran Taiwan.
* 1956 - Mari Elka Pangestu, ekonom Indonesia.
== Ilopateya ==
* 1871 - J.J. Rochussen, Gubernur-Jendral Hindia Belanda antara tahun 1845–1851 (l.1797)
* 1910 - Chulalongkorn, Raja Thailand (l.1853)
* 1944 - Charles Glover Barkla, fisikawan Inggris, penerima Penghargaan Nobel (l.1877)
* 2011 - Marco Simoncelli, pembalap Moto GP asal Italia (l.1987)
== Dulahe da'a wawu mo'eela ==
* 1988 - Maulid Nabi Muhammad SAW 1409 Hijriah.
* Hongaria - Hari Nasional (revolusi pada tahun 1956)
[[Dalala:Almanak]]
[[Dalala:Oktober]]
ibpnp2ik5onkl7bdinryr7oan5gny80
Hamka
0
26165
68832
68820
2026-10-23T01:36:17Z
MohamadFD
7037
/* Bu'ala lo mongo dula'a */
68832
wikitext
text/x-wiki
'''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo.
Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref>
Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan.
Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.''
Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref>
== Tutumulo awali ==
=== Masa kiki'o ===
[[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]]
Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat.
To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi.
To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}}
=== Bu'ala lo mongo dula'a ===
[[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]]
To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo.
To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib
== Referensi ==
{{Reflist}}
[[Dalala:Makrab Wiki GSF26]]
pcpz1t713woargd0vg1cg64k89kcn76
68833
68832
2026-10-23T01:36:46Z
MohamadFD
7037
/* Bu'ala lo mongo dula'a */
68833
wikitext
text/x-wiki
'''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo.
Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref>
Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan.
Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.''
Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref>
== Tutumulo awali ==
=== Masa kiki'o ===
[[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]]
Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat.
To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi.
To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}}
=== Bu'ala lo mongo dula'a ===
[[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]]
To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo.
To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib. lohuwato lamingiyo 40 Km ode Maninjau u mo dunggaya woliilo liyo. Te Malik ilodungga lo kebingungan apakah moti tola wolilo liyo meyalo tiyamo liyo. Mona’o ode bele liyamoliyo lodunggaya wolilo wuwato’o,
== Referensi ==
{{Reflist}}
[[Dalala:Makrab Wiki GSF26]]
7phnkoe3s6tf46g2lk9u18ylcfv49as
68834
68833
2026-10-23T01:37:07Z
MohamadFD
7037
/* Bu'ala lo mongo dula'a */
68834
wikitext
text/x-wiki
'''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo.
Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref>
Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan.
Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.''
Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref>
== Tutumulo awali ==
=== Masa kiki'o ===
[[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]]
Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat.
To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi.
To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}}
=== Bu'ala lo mongo dula'a ===
[[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]]
To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo.
To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib. lohuwato lamingiyo 40 Km ode Maninjau u mo dunggaya woliilo liyo. Te Malik ilodungga lo kebingungan apakah moti tola wolilo liyo meyalo tiyamo liyo. Mona’o ode bele liyamoliyo lodunggaya wolilo wuwato’o, ode bele liloliyo woluwo tiyamo wuwato’o. Tiyo layito hemo po’opulito wakutu motamaniya lo kalangan parewa.
== Referensi ==
{{Reflist}}
[[Dalala:Makrab Wiki GSF26]]
h7a51huvlblpphym9mfhdsbi8sd7yoy
68835
68834
2026-10-23T01:37:30Z
MohamadFD
7037
/* Bu'ala lo mongo dula'a */
68835
wikitext
text/x-wiki
'''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo.
Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref>
Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan.
Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.''
Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref>
== Tutumulo awali ==
=== Masa kiki'o ===
[[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]]
Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat.
To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi.
To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}}
=== Bu'ala lo mongo dula'a ===
[[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]]
To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo.
To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib. lohuwato lamingiyo 40 Km ode Maninjau u mo dunggaya woliilo liyo. Te Malik ilodungga lo kebingungan apakah moti tola wolilo liyo meyalo tiyamo liyo. Mona’o ode bele liyamoliyo lodunggaya wolilo wuwato’o, ode bele liloliyo woluwo tiyamo wuwato’o. Tiyo layito hemo po’opulito wakutu motamaniya lo kalangan parewa. Tiyo olo lopoturusi kegemaranliyo modungohe kisah-kisah u helahuwoliyo sama-sama wolo alat musik tradisional Minangkabau.
== Referensi ==
{{Reflist}}
[[Dalala:Makrab Wiki GSF26]]
izynjn0qdwd56ndy7yurh2lsvhq5hrk
68836
68835
2026-10-23T01:38:04Z
MohamadFD
7037
/* Bu'ala lo mongo dula'a */
68836
wikitext
text/x-wiki
'''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo.
Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref>
Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan.
Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.''
Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref>
== Tutumulo awali ==
=== Masa kiki'o ===
[[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]]
Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat.
To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi.
To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}}
=== Bu'ala lo mongo dula'a ===
[[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]]
To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo.
To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib. lohuwato lamingiyo 40 Km ode Maninjau u mo dunggaya woliilo liyo. Te Malik ilodungga lo kebingungan apakah moti tola wolilo liyo meyalo tiyamo liyo. Mona’o ode bele liyamoliyo lodunggaya wolilo wuwato’o, ode bele liloliyo woluwo tiyamo wuwato’o. Tiyo layito hemo po’opulito wakutu motamaniya lo kalangan parewa. Tiyo olo lopoturusi kegemaranliyo modungohe kisah-kisah u helahuwoliyo sama-sama wolo alat musik tradisional Minangkabau. Tiyo lona’o molamingo sambe ode Bukit Tinggi wawu Payakumbuh, debo porna lo awota wolo ta hemopohayato malu’o wawu joki lo pacuan kuda.
== Referensi ==
{{Reflist}}
[[Dalala:Makrab Wiki GSF26]]
nih5k20ml4oejgrgsyff1q6y1s81cwr
68837
68836
2026-10-23T01:38:24Z
MohamadFD
7037
/* Bu'ala lo mongo dula'a */
68837
wikitext
text/x-wiki
'''Abdul Malik Karim Amrullah''' meyalo ta o gara'i '''Datuak Indomo''' deuyito-yito ta ngota lo ulama, filsuf, sastrawan, wawu Pahlawan nasional Indonesia. Tiyo berkarier lowali wartawan, penulis, wawu pengajar. Tiyo debo lo ulawuwa to politik loli Majelis Syuro Muslimin Indonesia Masyumi sambe partai boyito bilubariliyo, menjabat Majelis Ulama Indonesia Ketua Majelis Ulama Indonesia (MUI) bohuliyo, wawu aktif to delomo Muhammadiyah sambe pulito tutumuliyo.
Universitas al-Azhar wawu Universitas Nasional Malaysia lo ngohi garai doktor kehormatan, sementara Universitas Prof. Dr. Moestopo Beragama Universitas Moestopo mengukuhkan Hamka lowali guru besar. Tangguliyo disematkan untuk Universitas Hamka haki lo Muhammadiyah <ref>{{Cite web|last=Uhamka|first=BPTI|title=Universitas Muhammadiyah Prof.Dr.Hamka|url=https://uhamka.ac.id/history/|website=uhamka.ac.id|language=en|access-date=2025-10-07}}</ref> wawu maso-maso to delomo Pahlawan nasional Indonesia|daftar Pahlawan Nasional Indonesia.<ref>{{Cite web|last=Suara 'Aisyiyah|date=2023-11-10|title=Buya Hamka, Mufasir Muhammadiyah yang Jadi Pahlawan Nasional. |url=https://suaraaisyiyah.id/buya-hamka-mufasir-muhammadiyah-yang-jadi-pahlawan-nasional/|website=Majalah Suara 'Aisyiyah|language=id|access-date=2025-10-07}}</ref>
Dibayangi Tanggulo damango liyamoliyo Abdul Karim Amrullah, te Hamka remaja layito moleleyangi tutuwawu. Alih-alih lo po'olapato sikolah liyo to Sumatra pendidikanliyo Thawalib Thawalib, tiyo lo leleyangi ode Jawa to umuru 16 tawunu. bo ngotawunu odito tiyo, lo huwalingo mo po'odamango Muhammadiyah to Kota Padang Panjang. Pengalaman dila tilolimo liyo lowali guru to sikolah haku Muhammadiyah karna dila o ijazah wawu bahasa lo arabi liyo bo e'enggade mendorong Hamka muda lo na'o ode Makkah. loli bahasa lo Arabi u pilobalajariliyo, Hamka lo po'o delomo sejarah lo Islam wawu sastra secara otodidak. Lohuwalingo ode Tanah Air, Hamka kalaja lowali wartawan sambil lowali guru agama to Kabupaten Deli Serdang. Lapato lo nika, Tiyo lohuwalingo ode Medan wawu memimpin ''Pedoman Masyarakat''. loli karyaliyo ''Di Bawah Lindungan Ka'bah (novel) wawu ''Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck'', tanggulo le Hamka yilumayi'o lowali sastrawan.
Selama Revolusi Nasional Indonesia revolusi fisik, Hamka bergerilya to Sumatera Barat sama-sama wolo Barisan Pengawal Nagari dan Kota (BPNK) mo galangi Buhuta lo rakiyati u moluwali wuwalingiyo mayi lo Walanda. To Tawunu 1950, Hamka lodelo keluargaliyo ode Jakarta. bohuliyo, tiyo lo karaja to Departemen Agama, bo lo munduru karna lo titidehu ode jalur lo politik. Todelomo Pemilihan Umum 1955, Hamka ilo tulawotaliyo motihulo'a to Konstituante wakili lo Masyumi. Tiyo lewayito to delomo perumusan ulangi lo dasar negara. Sikap politik Masyumi moluwali komunisme wawu anti Demokrasi Terpimpin lo'o pogaruh wumbuta Hamka wolo Soekarno. Lapato Masyumi bilubariliyo sesuai Dekret Presiden 5 Juli 1959, Hamka lopoluneto ''Panji Masyarakat'' bo umuruliyo bo molimbu'o, karna dibredel le Soekarno lapato lopolahu tuladu bakasi lo wakil presiden Mohammad Hatta judulliyo "Demokrasi Kita". Dedelowa lo u mayilo loladu pengaruh Orde Lama (1959–1965) komunisme to Indonesia, Hamka diserang lo organisasi kebudayaan Lembaga Kebudajaan Rakjat. pilotuludeliyo lohutu gerakan subversif te Hamka diciduk lonto beleliyo ode tahanan Sukabumi pada 1964. Todelomo ngo-ngotiyo lowali tahanan, Tiyo lopo'olapato ''Tafsir Al-Azhar.''
Te Hamka bebasi To Hulalo Mei 1966 membidu lo pulitiyo kekuasaan le Soekarno.<ref>Prof. Dr. Hamka. 1982. Tafsir Al Azhar Juz XXX. Jakarta : Penerbit Pustaka Panjimas (hal 198)</ref> To masa Orde Baru Soeharto, Tiyo mencurahkan wakutuliyo momongu kegiatan dakwah to Masjid Agung Al-Azhar wolo hemo cerama to Radio Republik Indonesia (RRI) wawu Televisi Republik Indonesia (TVRI). To u pamarenta menjajaki mohutu Majelis Ulama Indonesia to tawunu 1975, peserta musyawarah lo lulawoto oliyo secara aklamasi lowali olongiyo. dabo, Te Hamka lo mili lopodutu lo jabatanliyo to 19 Mei 1981, menanggapi tekanan lo Menteri Agama Alamsjah Ratoe Perwiranegara u mo tariki fatwa haram MUI atas perayaan Natal bersama ode umati Muslim. Tiyo yilate too 24 Juli 1981 wawu milateliyo yilobungiyo to Taman Pemakaman Umum Tanah Kusir TPU Tanah Kusir, Jakarta.<ref>{{cite news |url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |title=Pergi Untuk Selamanya |date=1 Agustus 1981 |access-date=10 Maret 2022 |newspaper=Majalah Tempo |publisher=[[Tempo.co]] |first= |last= |editor-first= |editor-last= |archive-date=2022-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219030248/https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/49830/pergi-untuk-selamanya |url-status=live }}</ref>
== Tutumulo awali ==
=== Masa kiki'o ===
[[Berkas:Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka.jpg|jmpl|kiri|262px|[[Museum Rumah Kelahiran Buya Hamka|Rumah Kelahiran Buya Hamka]] yang dijadikan museum sejak 2001, tempat Hamka lahir, diasuh dan tinggal bersama ''anduang-''nya selama di [[Maninjau, Tanjung Raya, Agam|Maninjau]]]]
Abdul Malik, Tanggulo kiki'o le Hamka, Pilotutuliyo to 17 Februari 1908 <small><nowiki> </nowiki> Kalender Hijriyah: 14 Muharram 1326<nowiki>]</nowiki></small> to Tanah Sirah, masatiya maso-maso yilantala lo Sungai Batang, Tanjung Raya, Agam Nagari Sungai Batang, Kabupaten Agam, Sumatera Barat. Tiyo deuyito wala'o bohuliyo lonto wopato lo'u mohutato paria Abdul Karim Amrullah "Haji Rasul" wawu Safiyah. mongo wutatiyo yali-yali le Hamka tangguliyo : Abdul Kuddus, Asma, wawu Abdul Mu'thi. Haji Rasul lonika li Safiyah lapato hiyalo bohuliyo, Raihana ti kaka li Safiyah yilate to Mekkah. Raihana longohi wala'o ode le Malik tangota lo wutato wuwato'o, ti Fatimah u kelak lonika wole Ahmad Rasyid Sutan Mansur Syekh Ahmad Rasyid Sutan Mansur. Kelak, Haji Rasul lo bua'ala wole Safiyah, lonika woli Rafi'ah wawu longohi odele Hamka tangota lo wutato wuwato'o ta tanggu-tangula Abdul Bari. Lo huwalingo ode Minangkabau lapato lo balajari ode Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, Haji Rasul memimpin gelombang pembaruan Islam, menentang tradisi adati wawu amalan tarekat, eleponu tiyamo liyo lo hihilawo, Muhammad Amrullah deuyito-yito ta ngota lo olongiya lo Tarekati Naqsyabandiyah. Hiyalo le Amrullah, anduang ode le Malik, tanggu-tanggula ti Sitti Tarsawa deuyito-yito ta ngota lo ta hemongajari tari, nyanyian, wawu pencak silat.
To Maninjau, Tanjung Raya, Agam Maninjau, Hamka kiki'o tola-tola sama-sama anduangnya, modungohe pantun-pantun u merekamu keindahan alamu Minangkabau. Tiyamoliyo layito mona'o u mo da'awah berdakwah. To saati umuruliyo wopato tawunu, Malik lodudu'a mongodula'aliyo lo pinda ode Kota Padang Panjang Padang Panjang, lo balajarri mongadi al-Qur'an wawu bacaan lo tabiya to tibawa lo bimbingan li Fatimah, ti kaka liyo wuwato'o. le maso ode umuru pitu lo tawunu, Malik lo maso ode sikola Desa. Woluwo duluwo jenis sikolah lo pamarenta ode ta kekeingo lo Minangkabau, deuyito Sikolah Gubernemen wolo jenjang paling molanggato sambe kelasi wopato wawu Sikolah Desa wolo jenjang pulitiyo sambe kelasi otoluliyo. Hajir Rasul o rencana moposikola le Malik to Sikolah Gubernemen, dabo karna maliyoli le daftari sehingga kelasi u hiluataliyo mal lopolu, Malik dilaputariliyo to Sikolah Desa. To tawunu 1916, Zainuddin Labay El Yunusy lo mu'ata sikolah lo agama Diniyah School, moganti sistem pendidikan tradisional berbasis surau. Sambil mongikuti pelajaran timi'idu dumodupo to Sikolah Desa, Malik lohama kalasi lolango to Diniyah School. Kesukaannya to bidang bahasa membuatnya ngointa mola menguasai bahasa lo Arabi.
To Tawunu 1918, Malik lo huheli lonto Sikolah Desa lapato tolo tawunu lo balajari. Karna menekankan pendidikan lo agama, Haji Rasul lopomaso ole Malik ode Sumatra Thawalib. Sikolah boyito lopowajibu ana sikola liyo mohafali kitab-kitab klasik, kaidah mengenai ''nahwu,'' wawu ilmu ''saraf''. Lapato lobalajari to Diniyah School timi'idu dumodupo, Malik lohadiri kalasi Thawalib to lolahngo wawu huyiliyo ma'o mohuwalingo ode surau. dabo, sistem pembelajaran to Thawalib u mengandalkan hafalan mo'o tolu. Dadaata muri lo Thawalib remaja u lebe mohula lonto le Malik karna buhetiyo lo materi u hafaliyolo. lonto pelajaran u he dudu'aliyo, ti bo tertarik wolo pelajaran ''arudh'' u hemo bahasi tentang syair to delomo bahasa lo Arabi. {{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=79}} eleponu kegiatanliyo lonto dumodupo sambe lolango hipoluwa wolo mo balajari, Te Hamka kiki'o terkenal ba'angiyolo. Tiyo layito mo gganggu taman-tamaniliyo wanu woluwo kehendakliyo dila turutiyalo. Karana gemar menonton film, Malik porna longakali de oliyamo liyo, tiyo dila lo na'o ode surau u mohedupo film bisu u puputari to bioskop.{{sfn|Hamka|1974|loc=jilid II|pp=113-116}}
=== Bu'ala lo mongo dula'a ===
[[Berkas:Abdul Karim Amrullah.jpg|jmpl|150px|[[Abdul Karim Amrullah]], ayah Hamka]]
To Saati umutu 12 lo tawunu, Malik lo'o sakusi ma'o bu'ala lo mongo dulaa'aliyo. Eleponu tiyamo liyo motolo agamawa, karaba londo tiilo liyo donggo hemo popona'o lo adati u diila tutuwawuwa wolo ajaran lo Islamu. to dulahu bohu-bohuliyo ma'o lapato mongo'o dula'a liyo lo bu'ala, te Malik losiliba londo sikolah. Tiyo lopo'opulita wakutu lona'o lo leleyangi ode lipu u woluwo to Padang Panjang. To'u tiyo na'o-nao to patali, Tiyo lo'o sakusi ta pito'o ngota hemo hile sadakah. Te Malik lo toli'ango lo dede'a ta pito'o boyito lona'o ode tambati u rame u mo'otapu sadaka, sambe lo depita lohuwalingo. dabo, tiilo wuwato'oliyo loyingo sa'ati lodunggaya le Malik to pasar to dulahe uwewoliyo, "Wolo u hepohutuwomu mo'olito liyamamu ." Malik lo siliba selama mopulalimo lo huyi tutumbumta sambe ngota lo guruliyo to Thawalib lona'o ode bele liyo momilohe keadaan le Malik. Yilotata ma;o ole Malik bohemo siliba, Tiyamoliyo yilo yingo wawu tila'apiyo.
To tibawa lo bulilango lo u mohe ode liyamo liyo, Malik lo maso ulangi ode kalasi odelo biasaliyo. Dumodupo mobalajari to sikola Diniyah, mohuwalingo ngointa, mona’o ode Thawalib wawu mohuwalingo bele yimbidu magaribu moposadia mona’o mongadi. Anggadu tiyo lo’otapu bahwa guruliyo Zainuddin Labay El Yunusy lo mu’ata bibliotek, perpustakaan hemo posewuwa lo buku, Te malik layito hemo po’opulito wakutu mobaca. Londo buku-buku bilulotaliyo, tiyo lobaca karya sastra u pilopolunetiyo lo Balai Pustaka, cirita Cina, wawu karya tarjamah lo Arabi. Lapato mobaca, te Malik lohemi tingga versiliyo lo hihilawo.Tiyo Porna lolawo tuladu sinta o yilamiliyo lonto buku ode tamaniliyo tabuwa ngoumuruwa woliyo, Karna ilopulita lo doi u mosewuwa, Te Malik lopoyingo batangaliyo ode percetakan haku le Bagindo Sinaro, tambati koleksi buku yilapisiyaliyo lo karton, lowali pelindung. U mopo karajaliyo. Tiyo lomantu momutu karton, mohutu lemu u polemuliyo buku, sambe mohutu kopi. Lowali sewuwaliyo, tiyo molihe alihu iziniyaliyo mobaca koleksi lo buku u hepopo sewuwaliyo, To delomo wakutu tolo jam pohuwalingayi lonto Diniyah to u dipo mona’o ode Thawalib, malik mongaturu wakutu alihu o wakutu mobaca. Karna hasili lo karajaliyo u gaga, tiyo iziniyaliyo modelo buku bahu u dipo yilohiyaliyo karton u karajaliyo to bele. Dabo karna te Malik layito he o dunggaliyo hemobaca buku lo wungguli. Tiyamoliyo lohindu ode oliyo wanu mowali tawu alimu meyalu mowali ta mo hungguliya. Timi’idu lotota oliyamoliyo hemo tolo bilohe, te Malik mopo dutu ma’o lo buku lo wungguli u hepobacaliyo, mohama buku lo agama lapatao pura-pura hemobaca. Masalah lo keluarga lo’ohutuwa ole Malik layito mona’o molamingo tutuwawu. Tiyo lolola ma’o kalasiliyo to Diniyah wawu Thawalib. lohuwato lamingiyo 40 Km ode Maninjau u mo dunggaya woliilo liyo. Te Malik ilodungga lo kebingungan apakah moti tola wolilo liyo meyalo tiyamo liyo. Mona’o ode bele liyamoliyo lodunggaya wolilo wuwato’o, ode bele liloliyo woluwo tiyamo wuwato’o. Tiyo layito hemo po’opulito wakutu motamaniya lo kalangan parewa. Tiyo olo lopoturusi kegemaranliyo modungohe kisah-kisah u helahuwoliyo sama-sama wolo alat musik tradisional Minangkabau. Tiyo lona’o molamingo sambe ode Bukit Tinggi wawu Payakumbuh, debo porna lo awota wolo ta hemopohayato malu’o wawu joki lo pacuan kuda. Yimbide’o ngotawunu tiyo terlantar sambe umuruliyo 14 lo tawunu, Tiyamoliyo hahawatiri modepoito oliyo mongadi ode ulama Ibrahim Musa to Parebek, Ladang Laweh, Banuhampu Agam, sekitar limo KM lonto Bukit Tinggi.
== Referensi ==
{{Reflist}}
[[Dalala:Makrab Wiki GSF26]]
oudyqzzidvlccxxx4m8wapgmba8qefx
Pulanga
0
26186
68825
68822
2026-10-22T12:53:44Z
~2026-56528-59
9073
68825
wikitext
text/x-wiki
Pulanga yito adati mongohi gara'i ode olongia to Hulondalo,
ta ma lololimo pulanga ;
A. Pulanga Dilito :
1. Raja Eyato – Ta to Selongi;
2. Jogugu Mopangga – Ta to Amarale;
3. An Nujuba Syarif Muzaffar – Ta Mondo Matodulahu;
4. DR. Ir. Hi. Fadel Mohamad – Ta Tapulu Lo Madala;
5. Hi. Taki Niode – Ti Tomilito;
6. Drs. Kasmat Lahay – Ta’ uwa Lo Madala;
7. Hi. Martin Liputo, SH – Ta’ uwa Lo Lahuwa;
8. Prof. DR. Hi. H. A. Nusi, SE, DIPL, MM – Ta’ uwa Lo Hunggia;
9. Drs. H. Ahmad Nadjamudin – Ta’ uwa Lo Linggua;
10. Hi. Imam Nooriman – Ta’ uwa Oluwo Lo Madala;
11. Drs. Hi. Ahmad Arbie – Ta’ uwa Oluwo Lo Hunggia;
12. Ir. Hi. Yusuf Dali – Ta’ uwa Lo Data;
13. DR. H. Medi Botutihe, SE – Ta’ uwa Lo Lingguwa;
14. Ir. H. Iwan Bokings – Ta’ uwa Lo Madala;
15. H. Ahmad H. Pakaya, SE, MBA – Ta’ uwa Lo Data;
16. Drs. H. David Bobihoe Akib, M.Sc., MM – Ta’ uwa Lo Lahuwa;
17. Dr. Ibrahim Buluto, BA – Ti Pinimonuwa;
18. P. Hipy – Ti Hungina;
19. Hi. Abdullah Bobihoe – Ti Hunginaa;
20. Mohamad Sangid – Ti Tibawa;
21. Hi. Daud Taha, BA – Ti Butaiyo
22. Hi. Yasin Musa – Ti Tibawa
23. Hi. Sartono Habi – Ti Pomaguwo
24. Drs. Hi. Karim Pateda, MM – Ti Hunginaa
25. Drs. A. D. Khally – Ti Tibawa
26. Nurdin Lihu – Ti Dunggala
27. Hi. Alex Bobihoe, BA – Ti Tibawa
28. Hi. Moh. Non Pango, SE– Ti Tibawa
29. Drs. Garibaldi Lahay – Ti W ageo
30. Drs. Hi. Abdullah Paneo, BA – Ti Bilinggata
31. Drs. Darwin Pagau – Ti Butaiyo
32. Drs. Ranis Luwiti – Ti W uwabu
33. Drs. Sukri Botutihe – Ti Lupoyo
34. Drs. Ismail Datau, MM – Ti Poduoma
35. Drs. Hi. Astri Tuna – Ti Tomilito
36. Hi. Sul Moito, S.Ag – Ti Tomilito
37. Ismail Onu, S.Ag – Ti Sobuto
38. Hi. Yusuf Lasunte, S.Sos., MM – Ti Dunggala
39. Hi. Subroto Duhe – Ti Popodu
40. Hi. Abd. Razak Adam, S.Ip – Ti Isimu
41. Drs. Selmin Papeo – Ti Hunginaa
42. Drs. Ayuba – Ti Dunggala
43. Drs. Yusuf Hida – Ti Dunggala
44. Drs. Cokro Katili – Ti Hunginaa
45. Hi. Thamrin Yusuf, M.Pd – Ti Sobuto
46. H. Yusuf Djakaria, S.Pd – Ti Sindaka
47. Ir. Hi. Idrus Labantu – Ti Tomilito
48. DR. Ir. H. Gusnar Ismail, MM – Tapulu Lo Hunggia
49. Hi. Tony Uloli, SE, MM – Ti Tidulu Lo Hunggia
50. Drs. H. Rusli Habibie, M.AP – Ta Uwa Lo Hunggia
51. DR. Drs. H. Idris Rahim, MM – Ti Tidulu Lo Madala
52. Dr. Hi. Indra Yasin, SH, MH – Ta Uwa Lo Madala
53. Junaidi Kiay Demak, SE, M.Si – Ti Tomilito To Monano
54. Prof. Dr. Ir. W inarni Dien Monoarfa, MS – Ti Tidito Lo Hunggia
55. Nikson Gubali, S.Pd – Ti Dulipoga
56. Achril Y. Babyonggo, ST, M.Ec.Dev – Ti Madeta
57. Dr. Hamim Pou, S.Kom, MH – Ti Tauwa lo Lingguwa
58. Sukriyanto Katili, S.IP, M.SI – Ti Hunto
59. Oktavianus Tangahu, SH, MH – Ti Huludu Sumala
60. H. Sofyan Puji - Ta uwa lo Lahuwa
B. Pulanga Tinepo
1. Nani W artabone _ Ti Tulutani Lo Udulowo Limo Lo Pohala’ a
2. dr. Aloei Saboe _ Ta Lo Tinepa Lipu
3. Prof. DR. Ir. Ing. H. B. J. Habibie _ Ti Tilango Lo Madala
4. Prof. DR. Ir. Djon Katili _ Ti Tinelo Lahuwa
5. Prof. DR. H. B. Yasin _ Ti Molotinepa W ulito
6. DR. H. Rahmat Gobel _ Ti Bulilango Hunggia
7. Hi. Abubakar J. Usman _ Ti Tidunu Lo Lipu
8. Alex Sato Biya, SH, MH _ Ti Titimenga Lo Lipu
9. Sri Sultan Hamengkubuwono X _ Ti Tulutani Lo Toyunuta
10. Syafrudin Mosii _ Ti Molotuleteya Upango Lipu
11. Irjen. Pol. (Purn.) Drs. A. Rachmad Fudail, M.H. _ Ti Tulai Bala lo
Madala
<ref>{{Cite web|url=https://go-pena.id/readmore/gusnar-ismail-pulanga-bukan-sekadar-penghargaan-tetapi-nilai-yang-harus-dipertanggungjawabkan|title=Gusnar Ismail: Pulanga Bukan Sekadar Penghargaan, tetapi Nilai yang Harus Dipertanggungjawabkan {{!}} Go-Pena|website=go-pena.id|language=id|access-date=2026-10-17}}</ref>
== Referensi ==
{{Reflist}}
[[Dalala:Makrab Wiki GSF26]]
rzmupnqt7lfyz0g2gbs3esb3b82x4gs
68828
68825
2026-10-22T13:17:39Z
~2026-56528-59
9073
68828
wikitext
text/x-wiki
Pulanga yito adati mongohi gara'i ode olongia to Hulondalo,
ta ma lololimo pulanga ;
A. Pulanga Dilito :
1. Raja Eyato – Ta to Selongi;
2. Jogugu Mopangga – Ta to Amarale;
3. An Nujuba Syarif Muzaffar – Ta Mondo Matodulahu;
4. DR. Ir. Hi. Fadel Mohamad – Ta Tapulu Lo Madala;
5. Hi. Taki Niode – Ti Tomilito;
6. Drs. Kasmat Lahay – Ta’ uwa Lo Madala;
7. Hi. Martin Liputo, SH – Ta’ uwa Lo Lahuwa;
8. Prof. DR. Hi. H. A. Nusi, SE, DIPL, MM – Ta’ uwa Lo Hunggia;
9. Drs. H. Ahmad Nadjamudin – Ta’ uwa Lo Linggua;
10. Hi. Imam Nooriman – Ta’ uwa Oluwo Lo Madala;
11. Drs. Hi. Ahmad Arbie – Ta’ uwa Oluwo Lo Hunggia;
12. Ir. Hi. Yusuf Dali – Ta’ uwa Lo Data;
13. DR. H. Medi Botutihe, SE – Ta’ uwa Lo Lingguwa;
14. Ir. H. Iwan Bokings – Ta’ uwa Lo Madala;
15. H. Ahmad H. Pakaya, SE, MBA – Ta’ uwa Lo Data;
16. Drs. H. David Bobihoe Akib, M.Sc., MM – Ta’ uwa Lo Lahuwa;
17. Dr. Ibrahim Buluto, BA – Ti Pinimonuwa;
18. P. Hipy – Ti Hungina;
19. Hi. Abdullah Bobihoe – Ti Hunginaa;
20. Mohamad Sangid – Ti Tibawa;
21. Hi. Daud Taha, BA – Ti Butaiyo;
22. Hi. Yasin Musa – Ti Tibawa;
23. Hi. Sartono Habi – Ti Pomaguwo;
24. Drs. Hi. Karim Pateda, MM – Ti Hunginaa
25. Drs. A. D. Khally – Ti Tibawa
26. Nurdin Lihu – Ti Dunggala
27. Hi. Alex Bobihoe, BA – Ti Tibawa
28. Hi. Moh. Non Pango, SE– Ti Tibawa
29. Drs. Garibaldi Lahay – Ti Wageo
30. Drs. Hi. Abdullah Paneo, BA – Ti Bilinggata
31. Drs. Darwin Pagau – Ti Butaiyo
32. Drs. Ranis Luwiti – Ti Wuwabu
33. Drs. Sukri Botutihe – Ti Lupoyo
34. Drs. Ismail Datau, MM – Ti Poduoma
35. Drs. Hi. Astri Tuna – Ti Tomilito
36. Hi. Sul Moito, S.Ag – Ti Tomilito
37. Ismail Onu, S.Ag – Ti Sobuto
38. Hi. Yusuf Lasunte, S.Sos., MM – Ti Dunggala
39. Hi. Subroto Duhe – Ti Popodu
40. Hi. Abd. Razak Adam, S.Ip – Ti Isimu
41. Drs. Selmin Papeo – Ti Hunginaa
42. Drs. Ayuba – Ti Dunggala
43. Drs. Yusuf Hida – Ti Dunggala
44. Drs. Cokro Katili – Ti Hunginaa
45. Hi. Thamrin Yusuf, M.Pd – Ti Sobuto
46. H. Yusuf Djakaria, S.Pd – Ti Sindaka
47. Ir. Hi. Idrus Labantu – Ti Tomilito
48. DR. Ir. H. Gusnar Ismail, MM – Tapulu Lo Hunggia
49. Hi. Tony Uloli, SE, MM – Ti Tidulu Lo Hunggia
50. Drs. H. Rusli Habibie, M.AP – Ta Uwa Lo Hunggia
51. DR. Drs. H. Idris Rahim, MM – Ti Tidulu Lo Madala
52. Dr. Hi. Indra Yasin, SH, MH – Ta Uwa Lo Madala
53. Junaidi Kiay Demak, SE, M.Si – Ti Tomilito To Monano
54. Prof. Dr. Ir. W inarni Dien Monoarfa, MS – Ti Tidito Lo Hunggia
55. Nikson Gubali, S.Pd – Ti Dulipoga
56. Achril Y. Babyonggo, ST, M.Ec.Dev – Ti Madeta
57. Dr. Hamim Pou, S.Kom, MH – Ti Tauwa lo Lingguwa
58. Sukriyanto Katili, S.IP, M.SI – Ti Hunto
59. Oktavianus Tangahu, SH, MH – Ti Huludu Sumala
60. H. Sofyan Puji - Ta uwa lo Lahuwa
B. Pulanga Tinepo
1. Nani W artabone _ Ti Tulutani Lo Udulowo Limo Lo Pohala’ a
2. dr. Aloei Saboe _ Ta Lo Tinepa Lipu
3. Prof. DR. Ir. Ing. H. B. J. Habibie _ Ti Tilango Lo Madala
4. Prof. DR. Ir. Djon Katili _ Ti Tinelo Lahuwa
5. Prof. DR. H. B. Yasin _ Ti Molotinepa W ulito
6. DR. H. Rahmat Gobel _ Ti Bulilango Hunggia
7. Hi. Abubakar J. Usman _ Ti Tidunu Lo Lipu
8. Alex Sato Biya, SH, MH _ Ti Titimenga Lo Lipu
9. Sri Sultan Hamengkubuwono X _ Ti Tulutani Lo Toyunuta
10. Syafrudin Mosii _ Ti Molotuleteya Upango Lipu
11. Irjen. Pol. (Purn.) Drs. A. Rachmad Fudail, M.H. _ Ti Tulai Bala lo
Madala
<ref>{{Cite web|url=https://go-pena.id/readmore/gusnar-ismail-pulanga-bukan-sekadar-penghargaan-tetapi-nilai-yang-harus-dipertanggungjawabkan|title=Gusnar Ismail: Pulanga Bukan Sekadar Penghargaan, tetapi Nilai yang Harus Dipertanggungjawabkan {{!}} Go-Pena|website=go-pena.id|language=id|access-date=2026-10-17}}</ref>
== Referensi ==
{{Reflist}}
[[Dalala:Makrab Wiki GSF26]]
o9qot3765fk2rgkx4qbwyfeyd5lm6he
Ida Fiqriah
0
26187
68841
68680
2026-10-23T05:50:08Z
Warahma
4721
68841
wikitext
text/x-wiki
Ida Fiqriah mealo ti Ida ({{Lahirmati|Jakarta de'uyito-yito kaputeni pilot bohuliyo to maskaai Garuda Indonesia. Tiyo yilantik liyo lowali Captain pesawat Boeing B737-800 NG lo maskapai Garuda Indonesia to dulahu Araba'a, 5 April 2017.
Tutumuliyo
Ti Ida pilotutuliyo to Jakarta. Tiyo lopo'olapato sikola liyo to SMA 29 Jakarta to'u dipo humbuta ode PLP Curug, Tangerang ( masaatiya STPI Curug) lontho Januari 1995 sambe Septeber 1996. Karierliyo to Garuda Indonesia mululaliyaliyo lontho posisi FO ( Firts Officer) to tawunu 1999.<ref>{{Cite web|title=Inspirasi Ida Fiqriah, Kapten Pilot Perempuan Pertama Garuda Indonesia|url=https://kumparan.com/kumparanstyle/inspirasi-ida-fiqriah-kapten-pilot-perempuan-pertama-garuda-indonesia-1qvRbHabyct|website=kumparan|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref><ref>{{Cite news|last=K|first=Nograhany Widhi|title=Ida Fiqriah Jadi Kapten Pilot Perempuan Pertama di Garuda Indonesia|url=https://news.detik.com/berita/d-3466655/ida-fiqriah-jadi-kapten-pilot-perempuan-pertama-di-garuda-indonesia|work=[[Detik.com|detikcom]]|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref>
Karier
ti Ida malo lo'o caatati jam terbang daataliyo 12.500 jam untuk armada Boeing B737-300/400/500 dan Airbus A330-300/200.<ref>{{Cite book|date=2020-01-01|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q105832689|title=Her Story: Perempuan Nusantara di Tepi Sejarah|publisher=Elex Media Komputindo|isbn=978-623-00-2063-6}}</ref>
==Referensi==
[[Dalala: Makrab Komunitas Wikimedia Gorontalo GSF26]]
[[Dalala: Makrab Wiki GSF26]]
c38na3t4tefmyeouom2m0zri2veg1hm
68842
68841
2026-10-23T05:52:15Z
Warahma
4721
68842
wikitext
text/x-wiki
Ida Fiqriah mealo ti Ida ({{Lahirmati|Jakarta de'uyito-yito kaputeni pilot bohuliyo to maskaai Garuda Indonesia. Tiyo yilantik liyo lowali Captain pesawat Boeing B737-800 NG lo maskapai Garuda Indonesia to dulahu Araba'a, 5 April 2017.
Tutumuliyo
Ti Ida pilotutuliyo to Jakarta. Tiyo lopo'olapato sikola liyo to SMA 29 Jakarta to'u dipo humbuta ode PLP Curug, Tangerang ( masaatiya STPI Curug) lontho Januari 1995 sambe September 1996. Karierliyo to Garuda Indonesia mululaliyaliyo lontho posisi FO ( Firts Officer) to tawunu 1999.<ref>{{Cite web|title=Inspirasi Ida Fiqriah, Kapten Pilot Perempuan Pertama Garuda Indonesia|url=https://kumparan.com/kumparanstyle/inspirasi-ida-fiqriah-kapten-pilot-perempuan-pertama-garuda-indonesia-1qvRbHabyct|website=kumparan|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref><ref>{{Cite news|last=K|first=Nograhany Widhi|title=Ida Fiqriah Jadi Kapten Pilot Perempuan Pertama di Garuda Indonesia|url=https://news.detik.com/berita/d-3466655/ida-fiqriah-jadi-kapten-pilot-perempuan-pertama-di-garuda-indonesia|work=[[Detik.com|detikcom]]|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref>
Karier
ti Ida malo lo'o caatati jam terbang daataliyo 12.500 jam untuk armada Boeing B737-300/400/500 dan Airbus A330-300/200.<ref>{{Cite book|date=2020-01-01|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q105832689|title=Her Story: Perempuan Nusantara di Tepi Sejarah|publisher=Elex Media Komputindo|isbn=978-623-00-2063-6}}</ref>
==Referensi==
[[Dalala: Makrab Komunitas Wikimedia Gorontalo GSF26]]
[[Dalala: Makrab Wiki GSF26]]
20dj8g8cny9n7ar9kqiohlnhju13x5k
68843
68842
2026-10-23T05:54:01Z
Warahma
4721
68843
wikitext
text/x-wiki
Ida Fiqriah mealo ti Ida ({{Lahirmati|Jakarta de'uyito-yito kaputeni pilot bohuliyo to maskaai Garuda Indonesia. Tiyo yilantik liyo lowali Captain pesawat Boeing B737-800 NG lo maskapai Garuda Indonesia to dulahu Araba'a, 5 April 2017.
Tutumuliyo
Ti Ida pilotutuliyo to Jakarta. Tiyo lopo'olapato sikola liyo to SMA 29 Jakarta to'u dipo humbuta ode PLP Curug, Tangerang ( masaatiya STPI Curug) lontho Januari 1995 sambe September 1996. Layi'o karajaliyo to Garuda Indonesia milulaliyaliyo lontho posisi FO ( Firts Officer) to tawunu 1999.<ref>{{Cite web|title=Inspirasi Ida Fiqriah, Kapten Pilot Perempuan Pertama Garuda Indonesia|url=https://kumparan.com/kumparanstyle/inspirasi-ida-fiqriah-kapten-pilot-perempuan-pertama-garuda-indonesia-1qvRbHabyct|website=kumparan|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref><ref>{{Cite news|last=K|first=Nograhany Widhi|title=Ida Fiqriah Jadi Kapten Pilot Perempuan Pertama di Garuda Indonesia|url=https://news.detik.com/berita/d-3466655/ida-fiqriah-jadi-kapten-pilot-perempuan-pertama-di-garuda-indonesia|work=[[Detik.com|detikcom]]|language=id-ID|access-date=2021-04-21}}</ref>
Karier
ti Ida malo lo'o caatati jam terbang daataliyo 12.500 jam untuk armada Boeing B737-300/400/500 dan Airbus A330-300/200.<ref>{{Cite book|date=2020-01-01|url=https://www.wikidata.org/wiki/Q105832689|title=Her Story: Perempuan Nusantara di Tepi Sejarah|publisher=Elex Media Komputindo|isbn=978-623-00-2063-6}}</ref>
==Referensi==
[[Dalala: Makrab Komunitas Wikimedia Gorontalo GSF26]]
[[Dalala: Makrab Wiki GSF26]]
fq4homdrwi44gq7dbgd4gn6obe61uji
Ta ohu'uwo:Aba Achril
2
26190
68829
68682
2026-10-22T13:23:02Z
Aba Achril
9056
68829
wikitext
text/x-wiki
Assalamu'alaikum, watiya ti Aba Achril, tawu lo suwawa, bolo maapu popodata bo donggo hemo balajari moluladu. mohile potunu waw potuwoto
fiezad54boemesoeypi2bc8qy3u4jzt
Tihi Gifu
0
26191
68840
68696
2026-10-23T04:48:43Z
MarwanMHD
26
68840
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious building
| name = Tihi Gifu
| native_name = 岐阜モスク
| native_name_lang = ja
| image = Gifu Mosque.JPG
| image_upright = 1.4
| alt =
| caption =
| pushpin_map = Japan Gifu Prefecture
| pushpin_map_size = 250px
| pushpin_relief = yes
| mapframe = yes
| coordinates = {{coord|35|27|30.8|N|136|44|29.9|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes =
| religious_affiliation = Sunni Islam
| location = [[Gifu|Gifu City]], [[Gifu Prefecture]]
| country = [[Japan]]
| deity =
| rite =
| sect =
| tradition =
| festival = <!-- or | festivals = -->
| cercle =
| sector =
| administration =
| consecration_year =
| status = [[Mosque]]<!-- or | organizational_status = -->
| functional_status = Active
| heritage_designation =
| ownership =
| governing_body =
| leadership =
| bhattaraka =
| patron =
| website =
| architect =
| architecture_type =
| architecture_style = Ottoman architecture Modern
| founded_by =
| creator =
| funded_by =
| general_contractor =
| established =
| groundbreaking = 2007
| completed = 2008
| construction_cost =
| date_demolished = <!-- or | date_destroyed = -->
| facade_direction =
| capacity =
| length =
| width =
| width_nave =
| interior_area = {{cvt|351|m2}}
| height_max =
| dome_quantity = 3
| dome_height_outer =
| dome_height_inner =
| dome_dia_outer =
| dome_dia_inner =
| minaret_quantity =
| minaret_height =
| spire_quantity =
| spire_height =
| site_area =
| temple_quantity =
| monument_quantity =
| shrine_quantity =
| inscriptions =
| materials =
| elevation_m = <!-- or | elevation_ft = -->
| elevation_footnotes =
| nrhp =
| designated =
| added =
| refnum =
| footnotes =
}}
'''Tihi Gifu''' meyalo '''Tihi Bab al-Islam Gifu''' (bahasa Japani: 岐阜モスク) yito tihi tuwawu dudutuliyo to Kota Gifu, Prefektur Gifu, [[Japangi]]. Tihi botiya lowali tihi bungaliyo to prefektur botiya.
== Sojara ==
Tihi botiya pilopotihuliyo lo lembo'a u wawayita lo Tihi Nagoya. Bilongu tilumula lonto 25 Oktober 2007 wawu yilapato to 30 Juni 2008 wolo biyaya odelo 129 juta Yen.<ref>{{cite web|url=https://en.nagoyamosque.com/gifu-masjid|title=Bab al-islam Masjid Gifu|website=Islamic Center of Nagoya|access-date=1 November 2019}}</ref><ref name="auto">{{cite web|url=http://kubahgrc.com/artikel-detail-kubah-grc/masjid-gifu-jepang|title=Masjid Gifu Jepang|website=Kubah GRC|access-date=1 November 2019|language=id|trans-title=Japan Gifu Mosque}}</ref>
Hudungu lo tihi 2 lantai botiya bilongu wolo gaya arsitektur Utsmaniyah modern wawu ceti-ceti lo'u moputio.<ref>{{cite news |first1=Rachmad Adi |last1=Riyanto |date=24 May 2019 |url=https://news.detik.com/berita/d-4563576/cantiknya-masjid-gifu-dan-ramadhan-di-jepang|title=Cantiknya Masjid Gifu dan Ramadhan di Jepang |publisher=detiknews |access-date=1 November 2019 |language=id |trans-title=The Beauty of Gifu Mosque and Ramadan in Japan}}</ref><ref>{{cite web |date=25 May 2015 |url=https://jpninfo.com/8817 |title=10 Accessible Mosques All Around Japan |website=Japan Info |access-date=1 November 2019}}</ref> Kompleks lo tihi botiya tanggaliyo odelo 351 meteri persegi.<ref name="auto"/> and is located adjacent to a Muslim Culture Center and an Islamic school, that were constructed at a cost of JP¥135 million.<ref name="auto"/><ref>{{cite web|first1=Hicha|last1=Aquino|date=23 June 2017|url=https://taiken.co/single/mosques-around-japan/|title=Gifu Mosque|website=Taiken Japan|access-date=1 November 2019|archive-date=1 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101062705/https://taiken.co/single/mosques-around-japan/}}</ref> wawu tataluwa wolo hudungu lo Pusat Kebudayaan Muslim wawu sikola lo Isilamu, u bilongu wolo biaya 135 juta Yen Japangi.<ref name="auto"/><ref>{{cite web|first1=Hicha|last1=Aquino|date=23 June 2017|url=https://taiken.co/single/mosques-around-japan/|title=Gifu Mosque|website=Taiken Japan|access-date=1 November 2019|archive-date=1 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101062705/https://taiken.co/single/mosques-around-japan/}}</ref>
== Referensi ==
{{reflist}}
[[Dalala:Tihi]]
[[Dalala:Makrab Komunitas Wikimedia Gorontalo GSF26]]
[[Dalala:Makrab Wiki GSF26]]
gaig5wkabv20nz3hlmng25vj35bhbij
Du'a
0
26196
68826
2026-10-22T13:12:28Z
~2026-56528-59
9073
←Lohutu halaman otuwa 'Du'a mo du'a, boyito yito mali pohutuwondo aandadu mao lo huhutu. botiya tala tuwawu du'a u mowali dudualo :<ref>{{Cite web|url=https://islamic-relief.org/dua/|title=Du’a|website=Islamic Relief Worldwide|language=en-US|access-date=2026-10-22}}</ref> Wuu Eya Lamiatiya ta Kawasa wawu Mootolianga moamilala mahluku liyo, Wolo u moharapu pipio barakati lo saati wawu dulahu mulia ingontiye botiye,, lo huhunuta lo tanggal 22 Oktober 2026 amiyatiwa mongo wato lo ito...'
68826
wikitext
text/x-wiki
Du'a
mo du'a, boyito yito mali pohutuwondo aandadu mao lo huhutu. botiya tala tuwawu du'a u mowali dudualo :<ref>{{Cite web|url=https://islamic-relief.org/dua/|title=Du’a|website=Islamic Relief Worldwide|language=en-US|access-date=2026-10-22}}</ref>
Wuu Eya Lamiatiya ta Kawasa wawu Mootolianga moamilala mahluku liyo,
Wolo u moharapu pipio barakati lo saati wawu dulahu mulia ingontiye botiye,, lo huhunuta lo tanggal 22 Oktober 2026 amiyatiwa mongo wato lo ito eya lohihimoa, mopotuwawu lo dulungo wawu patuju, du’a wawu hihile ode ito Eyaa,,, wohi mayi amiyatiya potumu wawu potuhata to delomo mopootoheto, wawu mopolayio agama wawu lipu. Tantu liyo Agama diila mopiyo wanu lipu bulobulongga liyo, odito olo lipu diila mopiyo wanu agama diila limolimomoto. Agama wawu lipu bongopilopota diila hilabo labota.. Hubbul Wathon Minal Iman
Ya Allah, Yaa Alimu Yaa Khobir,, Popowaliyamayi Amiyatiya,, polupolutua’o ode santri wawu mongoditimoli to lipu botiye tabi’ati, adabu wawu sifati mopiyo,, qalibi beresi, I’tiqadi mototoheto tou mopotihulo syariati wawu mopolayio lipu debo odelo falsafah payu limo totalu,, deuwito yito : Bangusa Talalo: Bangsa atau keturunan dijaga.
1. Lipu Poduluwalo: Negeri dibela.
2. Batanga Pomaya: Raga diabdikan.
3. Upango/Harata Potombulu: Harta diwakafkan.
4. Nyawa Podungalo: Nyawa dipertaruhkan.
Ya Allah, Rahman ya Rahim
Artinya: Wohi mayi wawu potolianga mayi olamiyatiya olongiya hidihima tonggota mohe ode olantho eeya wawu taa motoliango odeo rakyati liyo,,, Wawu poolaminga mao amiyatiya montho olongiya ta arinaya wawu huloto ode rakyati liyo wawu hemotolo maksiati ode Olantho Eeya..
<nowiki>*</nowiki> Ya Allah, Ya Aziizu ya Ghoffar, Amiyatiya wato ta arinaya ode batanga lamiya tiya Ambunguwa mayi dusa wawu total lamiya tiya, dusa lo mongodula’a, dusa lo mongo guru, dusa lo olongiya wawu khalifa, ulama wawu taho ili muwa,, dusa lo mongo keluarga wolo onggalala lamiya tiya, dusa moaamilala lo ta mukmini la’i wolo ta mukmini buwa taa hitumula wawu tama lopupunungo..
<nowiki>*</nowiki> Ya Allah, Yaa Mujiibu Dakwaati,, Tolimowa mayi amali wawu du’a lamiya tiya,
<nowiki>*</nowiki> Tutu liyo tutu boodeolantho taa patuti pohoduwa wawu poharapupa lami yatiya dua.. Rabbana Aatina fii Dunya Hasanah
<ref>https://islamic--relief-org.translate.goog/dua/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=tc</ref>https://islamic--relief-org.translate.goog/dua/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=tc
grild1szybagrobsuiixny0hhjkrh0g
68827
68826
2026-10-22T13:15:23Z
~2026-56528-59
9073
68827
wikitext
text/x-wiki
Du'a
mo du'a, boyito yito mali pohutuwondo aandadu mao lo huhutu. botiya tala tuwawu du'a u mowali dudualo :<ref>{{Cite web|url=https://islamic-relief.org/dua/|title=Du’a|website=Islamic Relief Worldwide|language=en-US|access-date=2026-10-22}}</ref>
Wuu Eya Lamiatiya ta Kawasa wawu Mootolianga moamilala mahluku liyo,
Wolo u moharapu pipio barakati lo saati wawu dulahu mulia ingontiye botiye,, lo huhunuta lo tanggal 22 Oktober 2026 amiyatiwa mongo wato lo ito eya lohihimoa, mopotuwawu lo dulungo wawu patuju, du’a wawu hihile ode ito Eyaa, wohi mayi amiyatiya potumu wawu potuhata to delomo mopootoheto, wawu mopolayio agama wawu lipu. Tantu liyo Agama diila mopiyo wanu lipu bulobulongga liyo, odito olo lipu diila mopiyo wanu agama diila limolimomoto. Agama wawu lipu bongopilopota diila hilabo labota.
Ya Allah, Yaa Alimu Yaa Khobir,,
Popowaliyamayi Amiyatiya, polupolutua’o ode santri wawu mongoditimoli to lipu botiye tabi’ati, adabu wawu sifati mopiyo, qalibi beresi, I’tiqadi mototoheto tou mopotihulo syariati wawu mopolayio lipu debo odelo falsafah payu limo totalu, deuwito yito : Bangusa Talalo: Bangsa atau keturunan dijaga.
1. Lipu Poduluwalo: Negeri dibela.
2. Batanga Pomaya: Raga diabdikan.
3. Upango/Harata Potombulu: Harta diwakafkan.
4. Nyawa Podungalo: Nyawa dipertaruhkan.
Ya Allah, Rahman ya Rahim
Wohi mayi wawu potolianga mayi olamiyatiya olongiya hidihima tonggota mohe ode olantho eeya wawu taa motoliango odeo rakyati liyo, Wawu poolaminga mao amiyatiya montho olongiya ta arinaya wawu huloto ode rakyati liyo wawu hemotolo maksiati ode Olantho Eeya..
Ya Allah, Ya Aziizu ya Ghoffar,
Amiyatiya wato ta arinaya ode batanga lamiya tiya Ambunguwa mayi dusa wawu total lamiya tiya, dusa lo mongodula’a, dusa lo mongo guru, dusa lo olongiya wawu khalifa, ulama wawu taho ili muwa,, dusa lo mongo keluarga wolo onggalala lamiya tiya, dusa moaamilala lo ta mukmini la’i wolo ta mukmini buwa taa hitumula wawu tama lopupunungo..
Ya Allah, Yaa Mujiibu Dakwaati,, Tolimowa mayi amali wawu du’a lamiya tiya,
Tutu liyo tutu boodeolantho taa patuti pohoduwa wawu poharapupa lami yatiya dua.. Rabbana Aatina fii Dunya Hasanah wafil akhirati khasanah waqina azzabannar
<ref>https://islamic--relief-org.translate.goog/dua/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=tc</ref>https://islamic--relief-org.translate.goog/dua/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=tc
t0irk02tivucljknkbl5h14x8znw0fl