Wikipiidiya gurwiki https://gur.wikipedia.org/wiki/P%C9%9Bgezure MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Miidiya Zure Tɔgum Tuntuna Tuntuna tɔgum Wikipiidiya Wikipiidiya tɔgum Faali Faali tɔgum MiidiyaWiki MiidiyaWiki tɔgum Tɛmpileti Tɛmpileti tɔgum Suŋerɛ Suŋerɛ tɔgum Buuri buuri Buuri buuri tɔgum TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Magesa 0 361 23617 21919 2026-07-09T15:41:26Z Icodense 1592 Reverted edit by [[Special:Contributions/Çalarsaatcim|Çalarsaatcim]] ([[User talk:Çalarsaatcim|talk]]) to last revision by [[User:SIR SUCCESS (NAA JAHINFO)|SIR SUCCESS (NAA JAHINFO)]] 14901 wikitext text/x-wiki '''Magesa''' de la dɛ'ɛma bunɔ ti ba dɔla Lɔgerɔ la yelesi'a n iti kɔrum kɔrum la puan sɔgesa sokere duma ɛɛra la lebesego. Magesa bɔkɛ la buyi Gureŋɔ so'olum puan. Sɛba sogesego n eeri lebesego n ani ŋwana gi'i(Riddles). la sɛba lebesego n tɔgeri wɔgera.(puzzles). <blockquote>1. Wileŋa san kɛ pugum yuura la se'em me beere n ba'asum yilegera 2. Winɛ n du'uri ngama nini. 3. Kukɔ isegeri la ku yu'urɛ inya 4. Saa ka tãseri tiyiŋa buyi. 5. Ba ka tɔgeri ki'intiŋa yɛla pa'ala kukɔ. 6. Saana dɔbelɛ nama yɔɔrɛ zuo 7. Suma n de kuura 8. Bunkɛgesi yeti, na'am ka lɔgeri 9. Na'asegɔ de la lɔgerɔ. 10. Dose'ere n ŋmɛ pɔgekiima la, dinɛ n beere ŋmi'iri pɔgesarega 11. Bia tuba san ka wuna tari ka ta bɔ awɔbegɔ 12. Puurɛ de la bãarɛ. 13. Kum de la guum 14. Kum dagi saa damena 15. Akansia yeti, 'n pene ka zo'e dee n wan pa'alɛ n sira' 16. Awɔbegɔ yeti a nɛ ti a  bia nyu, ti a beere nɛ ti a me nyu. 17. Adeebia yeti, 'de'eŋo ka boi kunkɔa. 18. Gowɛa san ku wɔbegɔ asaala woo wan wum. 19. Gowɛa n ziŋɛri dee kaara ka ziŋɛri. 20. Aŋmaaŋa koŋe gɛmɔla dee yeti a mi'e mɛ. 21. Bua ka dikɛ ka zuurɛ wi dibere. 22. Ku'uŋɔ ni zãɛ mɛ ti ku kɔa za'asum. 23. Tiisi gim/zim n de tinganɛ. 24. Zɛleŋa de la bugumzɛleŋa. 25. Zuɔ nu'o peeri gɔbega nu'o ti gɔbega nu'o me pɛɛra zuɔ nu'o. 26. Dagi pumpɔrɔŋɔ n de tuuma. 27. Ŋmarega ka to'oseri nɛreba basa. 28. Pumparima ka mi ti sakera tari yɛm. 29. Kurikuri ka weeri yokin. 30. Suŋa dagi halɛ. 31. Suŋa de la kaam nyɛlegera. 32. Zɛ'a ti ko'om pe'e wa'am ti fu di. </blockquote> === Magesa fii wa gã tilen wa de la asogesi ɛɛra lebesego n ani gi'a gi'a. === * '''''Sokerɛ:''''' Beni m boi ŋu tara zuurɛ gee ka lɔbera? '''''Lebesego:''''' Sampanɛ * '''''Sokerɛ:''''' Beni m boi ti fu san tum e ti a kiŋɛ zi'an ta iŋɛ sɛla, a ni zagesɛ nyai gee fu san iŋɛ na'arɛ vuru ti fu kiŋɛ zi'an la puan, se'em ti fu tum la ni kɔ'ɔm le ta poore. '''''Lebesego:''''' Yinyileŋɔ. * '''''Sokerɛ:''''' Sogɛpa m gaŋɛ kɔbega gee lagum sɛga sɛganɛ diyima. Ba de la bem? '''''Lebesego''''': Sɔpiirego. === Magesasi'a n boe tilen wa me pa'ali la si'a taaba n Sokere bɔta ti fu tɔgɛ yuue fu bukerɛ la puan. === * '''''Sokerɛ:''''' Nɛra n tari bua, ki la saseŋa, bɔta ti a yakɛ mɔgerɛ gee ti ɔɔreŋɔ la me dɛna kuyima ma'a. Ɔɔreŋɔ la me ta'am dikera la Lɔgerɔ tuyi ma'a, ki la nɛra, saseŋa la nɛra bii bua la nɛra. Nɛra san dikɛ ki la kiŋɛ, saseŋa leem ɔbera bua mɛ, a san dikɛ saseŋa kiŋɛ, bua leem ɔbera ki mɛ. La San dɛna pɛregerɛ ti ba za'a yakɛ mɔgerɛ la gee ti bua da obe ki ti saseŋa me da obe bua. Nɛra la wan iŋɛ la ŋwani? * '''''Lebesego''''': Nɛra la wan dikɛ la bua tia yakɛ ta basɛ. lebena dikɛ ki la. Gee a san paɛ, s basɛti ko la gee lebera , bem zuo bua wan obe ki la. Ŋwana inŋa, a wan tari bua la lebe saseŋa la bo zi'an sa la. A san paɛ, a wan basɛ bua la bilam ka ma'a gee tari saseŋa yakɛ ta pa'asɛ ki la puan. Saseŋa la kan obe ki la. A nyaa wan lebe ta tari bua la yakɛ na pa'asɛ. * '''''Sokerɛ:''''' Pɔgesi sita la ba Kɔma batã n yeti ba yakɛ mɔgerɛ. Ɔɔrŋɔ la kuyima ma'a n boe . Ku me wan dikɛ la nɛreba bayi ma'a. Pɔgesi wa me baseri taaba Kɔma. Pɔgesa San kɔ'ɔm fɛru gee basɛ ka bia, bana la obere biã la mɛ. Pɔgesi wa wan iŋɛ la ŋwani yakɛ ba zã'a gee ti se'em ti se'em da nyaŋɛ obe a yiadaana biã? * '''''Lebesego:''''' Pɔka la ka bia n yakeri ti pɔka la tari ɔɔreŋɔ la lebe na. A wan dikɛ bo kɔma la bayi ti me yakɛ paɛ bataana la. Bia kayima wan tari ɔɔreŋɔ la lebe na gee paɛ ka ma zi'an. Pɔgesi siyi la Kɔma la n boi yakenɛ sa la wan dikɛ ɔɔreŋɔ la lebe na paɛ ba kɔma la. Ba san paɛ pɔka la ka bia wa dikɛ ɔɔreŋɔ la yakɛ paɛ pɔgesɛka la ka bia n yee la. Ba nyaa wan basɛ ti bia tari ɔɔreŋɔ la lebe ta dikɛ bia kayima na. A san paɛ na, bia kayima wan lebe ta tari bisɛka n gee la yakɛ na. [[Buuri Buuri:Gaana]] [[Buuri Buuri:Gurene]] r7n7y83nivfbqjxgag9aw04gdih0xps Upper East Region 0 551 23618 21930 2026-07-10T02:34:41Z InternetArchiveBot 56 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 23618 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q712828}}<ref>{{Cite web |url=https://nrsa.gov.gh/about-us/upper-east/ |title=Archive copy |access-date=2026-01-13 |archive-date=2026-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216085503/https://www.nrsa.gov.gh/about-us/upper-east/ |url-status=dead }}</ref>[[Faali:Ghana - Upper East.svg|197px|right]] Upper East tinkatɛ de la Bɔlegataŋa.<ref>https://citinewsroom.com/2021/05/upper-east-region-group-pushes-for-sex-education-to-reduce-teenage-pregnancies/</ref> [[Bɔlegataŋa]] boi la [[Gaana]] saazuo bɔba. Ti Burkina bɔna ka zuen gee ti Togo bɔna ka gɔbega. <ref>https://citinewsroom.com/2021/05/upper-east-region-group-pushes-for-sex-education-to-reduce-teenage-pregnancies/</ref>Bɔlegataŋa tiŋa la de la tinkãra bayoobi La puan ti ba yi'ira ti regions la gee pu la pia la anuu gee ti ba yi'ira ba ti 'districts' la. Bɔlegataŋa la n de ba tinkatɛ gee kelum bɔna tiŋasuka. Tiŋa wa de la tinsɛka n kelum zãla buuri malema ti La ana suŋa. Eŋa n pa'asɛ tinbisi tutã la puan. Sɛba n boi Gaana tinsi la puan. A tari la 8,842 siqɛ kilomita n de 2.7% yesera Ghana samama pu'a la puan. Ba tinãtɛ la boi la Bolgataŋa la puan. Gee ti ba ni kɔ'ɔm yi'ira ti Bolga.<ref>https://www.myjoyonline.com/mahamas-speakout-train-hits-bolgatanga/</ref><ref>https://www.graphic.com.gh/features/features/the-cultural-centre-in-bolga.html</ref>. La de la zi'a gee ti tuuma la tɛ'ɛsuma koosera, gama lɔgerɔ la nu'usi tuuma lɔgerɔ.Bolga n de zi'a gee ti gɔbena offisi duma la tuntuniba zo'e zo'e bɔna. Tinsesi n boi tinkãtɛ wa puan de la: Navrongo, pagan, Sandema, Bawku, Zebila, Tempane, Pusiga, Garu, pwalugu, Tongo, Zuarungu la Widaana.<ref>https://www.fallingrain.com/world/GH/10/</ref>. == La Bɔŋa Zi'an == == Zi'an la kãtɛ/ yaleŋa == Upper East boi la ti saazuo sɛka la puan Ghana gee beŋɛ la Burkina Faso gɔbega la Togo zuu'ɔ. A gã  bɔna la beewoko 0° la 1°N nɛŋa bɔba la beegirika 10°30N la 11°N. Ka tari la beema la Burkina Faso saazuo, Togo dapɔa bɔberɛ, Upper West n boi nɛŋa bii suurum ki'a bɔba la Northern Region mi bɔna tiŋa nuurɛ. Upper East wa tari la so'olum pia la banuu ti ba yi'ira ti 'district' duma la. Ti so'olum wuu tari la ka zudaana ti ba yi'ira ti 'district chief executive' la<ref>{{Cite web |url=https://nrsa.gov.gh/about-us/upper-east/ |title=Archive copy |access-date=2026-01-13 |archive-date=2026-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216085503/https://www.nrsa.gov.gh/about-us/upper-east/ |url-status=dead }}</ref> <ref>https://elections.asaaseradio.com/2012/upper-east</ref>Tiŋa wa samama wa zuleke mi wana fii gee naɛ la task tara kunkuma la zulekere magese wuu Gambaga 'scarp' 2. Zɛkana wa pa'asi la zɛsesi n yaalekɛ dɛna Sudanian Savanna bɔŋa tara tiisia n gu'ure warɛ magese wuu tu'a guŋa, tã'aŋa tiisi.<ref>{{Cite web |url=https://nrsa.gov.gh/about-us/upper-east/ |title=Archive copy |access-date=2026-01-13 |archive-date=2026-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216085503/https://www.nrsa.gov.gh/about-us/upper-east/ |url-status=dead }}</ref>. Tinkana wa tari la wolegɔ gee ti fu kan nyaŋɛ pa'alɛ sangbema la ãaŋa la San ta paara siibedaa la tɛgerɛ nambuusi/ gmaresi. Uunɛ Sara (tɛgerɛ ta paaɛ dawalega) ni dɛna la sansɛka ti sagbema la ni ana wana buu. == Visɔgɔ Lɔgerɔ == [[Category:Gaana]] a8b9qzlzxnoid4d3xd79e0hq25v19fp Alençon lace 0 2351 23619 19643 2026-07-10T06:57:13Z Ulugumutsu 2324 /* */ [[]] 23619 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Alençon lace''' (UK: /ˈælənsɒn, æˈlɒ̃sɒ̃/, US: /əˈlɛnsɒn, -sən/) bii  '''point d'Alençon''' (French: [pwɛ̃ dalɑ̃sɔ̃]) de la fupiio leesi (lace) n ze’ele  Alençon, [[France]] tiŋa puan. Saŋa kasɛka ba ni wi’ira ka “Queen of lace”. Leesi tuuma pɔsɛ la Alençon ‘16<sup>th</sup> century’ saŋa la sa, dee ‘Jean-Baptiste Colbert’ daa ta malum yalegɛ ba pi’a tuuma zi’an la mɛ ti a kãregɛ gaŋɛ bala ‘ Louis XIV’ saŋa  la puan. A me daa kelum malum maalɛ kumesegɔ zi’an kayima ti a maala leesi duma dɔla   ‘Venetian style’ 1665 yuunɛ la puan. Sɛla iŋa ti a daa tari kumesegɔ zi’an wa wa’am na la dela a sigese France duma n kɔ’ɔm ba’a da’ara lɔgerɔ tinsi sisesi puan tari lemena France tiŋa la. ‘ Marthe La Perrière’ me daa nyaŋɛ malum demese ‘Venetian’ niŋeŋo mi’ilum la mɛ suŋa ti Alençon daa nyaa di mi’a ‘Colbert’s duma n yuum sakɛ ba’asɛ 1675 yuunɛ puan. Lace la tari la yogero de me kɔ’ɔm ka naɛ taaba dee tib a yogero la ana me wuu ga’aresi yogero la, akinkelesi la me tari la ‘picots’, dee ti zi’isum bu sebo me ni dee basɛ ti fu wan ta’am dikɛ sɛla me nigum e ti la naɛ. == '''Tuulesum (history).''' == Leesi da’a n yuum pugm ka sige tiŋa doose la France duma zɛberɛ saŋa la, de a daa le malum nyɛ a da’a la France duma tinmaalegɔ buyi daana zuo. ‘St.Marie-Azélie Guérin Martin’, n de ‘St. Therese of Lisieux’ ma la daa dela nɛresɛka ti nɛra woo mina ti a de la leesi maala bii pɛ’ɛra n boi Alençon tiŋa puan.  ‘Bamba Müller’, Maharaja Duleep Singh pɔga, yuum yɛ la Alençon fuo a pɔgedire daarɛ n boi ‘Alexandria, Egypt tiŋa puan 1864 yuunɛ la puan. ‘Alençon’ maalegɔ yuum nyaa ka sige  tiŋa la 19<sup>th</sup> century’  yese la ba yuum nyaa tee maalegɔ de kelum tara masim sɛba n maali lace duma la. Ba yuun nyaa maala bii pɛ’ɛra leesi nu’usi bɔ’ɔra la tumpigesi duma, dee ti a niŋeŋo la me daa nyaa wee la ‘Carmelite nuns’ bɔna Alençon puan. 1976 yuunɛ la puan puan ti ba yuum pɔsɛ ita leesi maalegɔ zamesegɔ tiŋa la puan ti suŋɛ basɛ ti leesi maalegɔ niŋeŋo la de bɔi dee a malum isege saazuo. Zi’isum me kɔ’ɔm bɔna mɛ ti ba pa’ala ba maalɛ leesi se’em ‘Musee des Beaux arts et de la Dentelle’, ti la bɔna tiŋa la tiŋasuka dee ti ba daa nyaa ta puŋɛ kumesegɔ la. Kumesegɔ la me ni yo’e bo la nɛreba tiŋa la puan dabesa asi’a  yuunɛ la puan. UNESCO daa nyaa baŋɛ ti ba tari nɛreba n mi leesi maalegɔ bii pɛa paa de daa nyaa dikɛ a yu’ura pa’asɛ ‘Intangible Cultural Heritage of Humanity’ tigere la puan, Tigerɛ ŋmarega, 2010 yuunɛ la puan. == '''Kelum bisɛ''' == ·        Alençon ·        Lace o    Brussels lace o    Flanders lace ·        List of fabric names ·        Normandy == '''Bibliography''' == ·        ''Despierres, Gérasime Bonnaire (1987). Alençon lace. Aberdeen: Aberdeen University Press. p. 207. <nowiki>ISBN 978-0-08-034512-3</nowiki>.'' ·        ''Duval, Louis (1883). Documents pour servir à l'histoire de la fabrication du point d'Alençon (in French). Alençon: E. Renaut-de Broise. p. 108.'' == '''[[Viisegɔ lɔgerɔ]]''' == [[Buuri buuri:Wiki World Heritage Intangible Contest 2023]] c46746gbkfh1upuyorh4t38q137vym2 Apple Watch 0 3387 23616 21913 2026-07-09T15:40:00Z Icodense 1592 Undid revision [[Special:Diff/21913|21913]] by [[Special:Contributions/Çalarsaatcim|Çalarsaatcim]] ([[User talk:Çalarsaatcim|talk]]) 23616 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q18010946}}Apple maalɛ mɛ dee kɔɔsera Apple Watch. Lɔgɔ kaŋawa na nyaŋɛ bise fu vom, mobile phone, dee kelum tum la Apple lɔgerɔ woo. gs0o6kueja2encweytgsh7lt9sfd1mn France 0 3516 23620 2026-07-10T06:59:21Z Ulugumutsu 2324 France 23620 wikitext text/x-wiki France qkjdl8yux1wy4qymr95pfzixbxngwt1 23621 23620 2026-07-10T07:05:42Z Ulugumutsu 2324 /* */ France, Erɔp 23621 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of France.svg|200px|right]] [[File:France (orthographic projection).svg|300px|right]] '''France''', ye jamana ye min bɛ Erɔp gun kan. jb5pu74pcp5fyb5uhb8badjpvd4isn0 23622 23621 2026-07-10T07:12:00Z Ulugumutsu 2324 /* */ Paris 23622 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of France.svg|200px|right]] [[File:France (orthographic projection).svg|300px|right]] '''France''', ye jamana ye min bɛ Erɔp gun kan. A tinkatɛ de la [[Paris]] boi tiŋa tiŋasuka. 36ipvulhxszmqmkqhxfv9ykcrwm1rvu 23623 23622 2026-07-10T07:32:17Z ~2026-39013-90 2325 Annecy 23623 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of France.svg|200px|right]] [[File:France (orthographic projection).svg|300px|right]] [[File:Annecy (16424794220).jpg|300px|right|Annecy, zugu n boi Fransi tiŋa puan]] '''France''', ye jamana ye min bɛ Erɔp gun kan. A tinkatɛ de la [[Paris]] boi tiŋa tiŋasuka. 3ty4e8ljwwftvxsycrikew1tawetyxf 23624 23623 2026-07-10T07:55:20Z ~2026-38895-91 2327 69 milyɔn nu’usi 2026 23624 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of France.svg|200px|right]] [[File:France (orthographic projection).svg|300px|right]] [[File:Annecy (16424794220).jpg|300px|right|Annecy, zugu n boi Fransi tiŋa puan]] '''France''', ye jamana ye min bɛ Erɔp gun kan. A tinkatɛ de la [[Paris]] boi tiŋa tiŋasuka. France tiŋa wa yuum boi la Faransi yuum, tiŋa nɛreba yɛlɛ la 69 milyɔn nu’usi 2026. [[File:Palais de l'Isle in Annecy 11.jpg|300px|right|thumb]] rmaon1xqgp6dtv2hb6z7v9lmb75ivqj