થાઇલેન્ડ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gu">
  <siteinfo>
    <sitename>વિકિપીડિયા</sitename>
    <dbname>guwiki</dbname>
    <base>https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા)</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">વિશેષ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">સભ્ય</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">સભ્યની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">વિકિપીડિયા</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">વિકિપીડિયા ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ચિત્ર</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ચિત્રની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">મીડિયાવિકિ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">મીડિયાવિકિ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ઢાંચો</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ઢાંચાની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">મદદ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">મદદની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">શ્રેણી</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">શ્રેણીની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">વિભાગ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">વિભાગ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>થાઇલેન્ડ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1085</id>
    <revision>
      <id>902016</id>
      <parentid>782861</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T08:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>902016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2478" sha1="lkjh3qq7s341vebx9xgmy55l9e0ybf2" xml:space="preserve">[[ચિત્ર:LocationThailand.png|thumb|250px|દુનિયામાં થાઇલૅન્ડનું સ્થાન]]
'''થાઇલેન્ડ''' દક્ષિણ પૂર્વ [[એશિયા]]માં આવેલો દેશ છે. થાઇલેન્ડ ના પૂર્વી સરહદ પર [[લાઓસ]] અને [[કમ્બોડિયા]], દક્ષિણી સરહદ પર [[મલેશિયા]] અને પશ્ચિમી સરહદ પર [[મ્યાનમાર]] છે. થાઇલેન્ડ ને '''સિયામ''' નામ થી પણ ઓળખાય છે. ''થાઇ'' શબ્દનો અર્થ [[થાઇ ભાષા]]માં આઝાદ થાય છે. થાઇ શબ્દ [[થાઇ લોકો]]ના સંદર્ભમાં પણ વપરાય છે. આ કારણથી ઘણા થાઇ લોકો, ખાસ કરીને ચીની થાઇ, થાઇલેન્ડ ને હજૂ પણ સિયામ નામ થી બોલાવવાનું પસંદ કરે છે. 

== ઇતિહાસ ==
''મુખ્ય લેખ: [[થાઇલેન્ડનો ઇતિહાસ]]''

== રાજનીતિ ==
''મુખ્ય લેખ: [[થાઇલેન્ડની રાજનીતિ]]''

== ભૂગોળ ==

== આ પણ જુઓ ==
* [[સોંગ્ક્રણ (થાઇલેન્ડ)]]

== બાહ્ય કડીઓ ==

{{commons|cat:Thailand}}

; અધિકૃત
* [http://www.thaigov.go.th/ થાઈલેન્ડની શાહી સરકાર]
* [http://www.tourismthailand.org/ થાઈલેન્ડ પર્યટન પ્રાધિકરણ]
* [http://www.parliament.go.th/files/mainpage.htm થાઈ નેશનલ એસેમ્બલી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513022240/http://www.parliament.go.th/files/mainpage.htm |date=2008-05-13 }}
* [http://www.mfa.go.th/ થાઈલેન્ડ વિદેશ મંત્રાલય]
* [http://internet.nectec.or.th/webstats/internetmap.current.iir?Sec=internetmap_current થાઈલેન્ડ ઇન્ટરનેટ સૂચના] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080918094705/http://internet.nectec.or.th/webstats/internetmap.current.iir?Sec=internetmap_current |date=2008-09-18 }}

{{એશિયા}}

{{geo-stub}}

[[શ્રેણી:થાઇલેન્ડ]]</text>
      <sha1>lkjh3qq7s341vebx9xgmy55l9e0ybf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>નખ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5552</id>
    <revision>
      <id>902020</id>
      <parentid>847533</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T11:34:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>902020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20744" sha1="cbio91miox5zyhtezqczgupom3y9so1" xml:space="preserve">
{{Infobox anatomy
|Name=નખ
|Latin=અંગુઈસ કે અન્ગુઈસ
|Image=Blausen_0406_FingerNailAnatomy.png
|Caption=
|Width=160
|Image2=Gorilla-hand.jpg
|Caption2=ગોરિલાના નખ
|Precursor=
|System=ઇન્ટેગ્યુમેટરી સિસ્ટમ
|Artery=
|Vein=
|Lymph=
}}
'''નખ''' એ શિંગડા જેવું એક કેરૉટિનસ આવરણ છે જે મોટાભાગના પ્રથમ શ્રેણીના સસ્તન પ્રાણીઓમાં (પ્રાઈમેટ્સ) આંગળીઓ અને અંગૂઠાની ટોચને આવરતો અવયવ છે. અન્ય પ્રાણીઓમાં મળી આવતા પંજાના નહોરમાંથી નખ વિકસિત થયા હતા. આંગળી અને પગના નખ આલ્ફા-કેરૉટિન નામના સખત રક્ષણાત્મક પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે જે પૃષ્ઠવંશીય પ્રાણીઓની ખરી, વાળ, નહોર અને શિંગડામાં જોવા મળે છે.&lt;ref name=&quot;Wang 2016&quot;&gt;{{Cite journal|last=Wang|first=Bin|year=2016|title=Keratin: Structure, mechanical properties, occurrence in biological organisms, and efforts at bioinspiration|url=https://escholarship.org/content/qt5sb7q6jp/qt5sb7q6jp.pdf?t=o9xpu0|journal=Progress in Materials Science|volume=76|pages=229–318|doi=10.1016/j.pmatsci.2015.06.001}}&lt;/ref&gt; 

== માળખું ==
[[ચિત્ર:Human_nail_anatomy.jpg|left|thumb| A. નખ-તક્તિ (નેઇલ-પ્લેટ); B. લ્યુનુલા; C. મૂળ; D. સાઇનસ; E. મેટ્રિક્સ; F. નખ-શય્યા (નેઇલ-બેડ); G હાઈપોનીચીયમ; H. મુક્ત નખ. ]]
[[ચિત્ર:Nail_base.jpg|left|thumb|ખરાબ ભાગ કાઢ્યા પછીનો નખ]]
નખના મુખ્ય ભાગોમાં નખ-તક્તિ(નેઇલ-પ્લેટ), નેઇલ મેટ્રિક્સ અને તેની નીચે નખ-શય્યા(નેઇલ બેડ) અને તેની આસપાસના ખાંચાનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref name=&quot;eMedicine&quot;&gt;{{Cite web|url=http://emedicine.medscape.com/article/1126725-overview|title=Nail Surgery|last=Onumah|first=Neh|last2=Scher|first2=Richard K|date=May 2009|publisher=eMedicine|access-date=10 March 2010}}&lt;/ref&gt; 

=== નખના ભાગો ===
નેઇલ મેટ્રિક્સને ક્યારેક&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.biology-online.org/dictionary/Nail_matrix|title=Nail matrix|year=2005|publisher=Biology Online|access-date=10 March 2010}}&lt;/ref&gt; ''મેટ્રિક્સ અન્ગુઈસ,'' કેરૅટોજીનસ પટલ, નખનું મેટ્રિક્સ, અથવા ઓનિકોસ્ટ્રોમા કહેવાય છે. આ એક પેશીય રચના (અથવા અંકુર મેટ્રિક્સ) છે જેને નખ રક્ષણ આપે છે. &lt;ref name=&quot;Feneis-2000&quot;/&gt; આ પેશીઓ નખ-શય્યાનો એક ભાગ છે જે નખની નીચે આવેલો હોય છે અને તેમાં ચેતાતંતુ (જ્ઞાન તંતુ), લસિકા અને રક્ત વાહિનીઓ હોય છે.&lt;ref name=&quot;NailSuperstore-Glossary&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nailsuperstore.com/tips/view.aspx?TipId=81|title=Glossary of Nail Technology Terminology|year=2008|access-date=10 March 2010|archive-date=1 જાન્યુઆરી 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101121638/https://www.nailsuperstore.com/tips/view.aspx?TipId=81|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; મેટ્રિક્સ એવા કોષો ઉત્પન્ન કરે છે જેમાંથી નખ-તક્તિ બને છે. નખ-તક્તિની પહોળાઈ અને જાડાઈ મેટ્રિક્સના કદ, લંબાઈ અને જાડાઈ દ્વારા નક્કી થાય છે, જ્યારે આંગળીનો આકાર બતાવે છે કે નખ-તક્તિની સપાટ, કમાનવાળી અથવા વક્ર બનશે તે નક્કી કરે છે. &lt;ref name=&quot;HookedonNails&quot;/&gt; &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5D;&lt;/sup&gt; મેટ્રિક્સ જ્યાં સુધી પોષણ મેળવતી કે તંદુરસ્ત સ્થિતિમાં રહે છે ત્યાં સુધી કોષોનું ઉત્પાદન કરવાનું ચાલુ રહે છે.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Nail Structure and Products Chemistry|last=D. Schoon|first=Dougles|publisher=Milady|year=2005|page=6}}&lt;/ref&gt; જેમ જેમ નવા નખ-તક્તિના કોષો બનતા જાય છે, તેમ તેમ તેઓ નખ-તક્તિના જૂના કોષોને આગળ ધપાવે છે; અને આ રીતે જૂના કોષો સંકુચિત, સપાટ અને અર્ધપારદર્શક બનતા જાય છે. આથી્ નીચેઆવેલી નખ શય્યા (નેઇલ-બેડ)માં રક્તવાહિનીઓઓ દૃશ્યમાન નેે છે, જેના પરિણામેનખો ગુલાબી રંગના દેખાય છે. &lt;ref name=&quot;SalonGeek&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.salongeek.com/health-safety-unatural/40362-anatomy-nail.html|title=Anatomy of the nail|last=Lellipop|date=August 2006|publisher=Salon Geek|access-date=10 March 2010|archive-date=24 નવેમ્બર 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101124073946/http://www.salongeek.com/health-safety-unatural/40362-anatomy-nail.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

લ્યુનુલા (&quot;નાનો ચંદ્ર&quot;) એ મેટ્રિક્સનો દૃશ્યમાન ભાગ છે, જે દૃશ્યમાન નખનો સફેદ પડતો, અર્ધચંદ્રાકાર આકારનો આધાર છે.&lt;ref name=&quot;NailDoc&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.naildoctors.com/nail_anatomy.html|title=Nail Anatomy|year=2005|publisher=Nail Doctors|access-date=March 10, 2010}}&lt;/ref&gt; લ્યુન્યુલા અંગૂઠામાં સારી રીતે જોઈ શકાય છે, નાની આંગળીમાં તે સ્પષ્ટ દેખાતો નથી. 

નખ શય્યા (નેઇલ-બેડ) એ નખ-તક્તિ (નેઇલ-પ્લેટ)ની નીચેની ત્વચા છે.&lt;ref name=&quot;NailDoc&quot;/&gt; બધી ત્વચાની જેમ, તે બે પ્રકારના પેશીઓથી બનેલી છે: આંતર ત્વચાકોષ (જીવંત પેશીઓ જેમાં રુધિરકેશિકાઓ અને ગ્રંથીઓ આવેલી છે), &lt;ref name=&quot;FootDoc&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.footdoc.ca/Website%20Nail%20Conditions%20(A%20Glossary).htm|title=Glossary of Nail Conditions|publisher=The Achilles Foot Health Centre|access-date=2019-11-17|archive-date=2017-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170219052324/http://www.footdoc.ca/Website%20Nail%20Conditions%20(A%20Glossary).htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; અને બાહ્ય ત્વચા, ખ -તક્તિ ની નીચેનો એક સ્તર, જે નખ -તક્તિ સાથે આંગળીની ટોચ તરફ આગળ વધે છે. બાહ્ય ત્વચા નાના લંબાઈવાળા &quot;''ગ્રુવ્સ'' &quot; દ્વારા આંતર ત્વચાની સાથે જોડાયેલી હોય છે &lt;ref name=&quot;HookedonNails&quot;/&gt; જેને મેટ્રિક્સ ક્રેસ્ટ્સ ( ''ક્રિસ્ટા મેટ્રિસિઅંગુઇસ'' ) કહેવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;Feneis-2000&quot;/&gt; વૃદ્ધાવસ્થામાં, નખ-તક્તિ પાતળી બને છે, અને આ ખાંચા વધુ સ્પષ્ટ દેખાય છે. ત્વચાની નીચેનું મૂળ આગળ નેઇલ સાઇનસ (''સાઇનસંઅુયુઇસ'' ) આગળ નખનું મૂળ (નેઇલ રૂટ) હોય છે; &lt;ref name=&quot;Feneis-2000&quot;&gt;{{Cite book|title=Pocket Atlas of Human Anatomy|last=Feneis|first=Heinz|publisher=Thieme|year=2000|isbn=3-13-511204-7|edition=4th|pages=392–95}}&lt;/ref&gt; તે મેટ્રિક્સ, નીચે આવેલી સક્રિય રીતે વધતી પેશીઓમાંથી ઉદ્ભવે છે.&lt;ref name=&quot;NailSuperstore-Glossary&quot;/&gt; 

નખ-તક્તિ (''કોર્પસ અનગ્યુઇસ'' )&lt;ref name=&quot;Feneis-2000&quot;/&gt; નખનો સખત ભાગ છે, તે અર્ધપારદર્શક કેરૅટિન પ્રોટીનનો બનેલો હોય છે. મૃત, સંકેન્દ્રીત કોષોના કેટલાક સ્તરો નખને મજબૂત પરંતુ લવચીક બનાવે છે. &lt;ref name=&quot;HookedonNails&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.hooked-on-nails.com/naturalnails.html|title=Understanding Your Natural Nails|year=2000|access-date=March 10, 2010|archive-date=માર્ચ 2, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100302192412/http://hooked-on-nails.com/naturalnails.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; તેનો (આડાછેદનો-ટ્રાંસવર્સ) આકાર અંતર્ગત હાડકાના સ્વરૂપ દ્વારા નક્કી થાય છે સામાન્ય વપરાશમાં, નખ શબ્દનો ઉપયોગ આ ભાગને વર્ણવવા માટે થાય છે. 

ફ્રી માર્જિન (''માર્ગો લિબર)'' અથવા ડિસ્ટલ નખ-તક્તિનો અગ્રવર્તી ભાગ છે જે નખની બહારની તરફની ઘર્ષક અથવા અણીદાર ધાર બનાવે છે.&lt;ref name=&quot;Feneis-2000&quot;/&gt; હાયપોનીશિયમ (અનૌપચારિક રીતે &quot;ક્વીક&quot; તરીકે ઓળખાય છે) &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p8VqAAAAMAAJ&amp;q=hyponychium+quick|title=Functional human anatomy|last=Crouch|first=James Ensign|publisher=Lea &amp; Febiger|year=1985|isbn=9780812109306|page=80}}&lt;/ref&gt; એ એપિથેલિયમ છે જે નખ-તક્તિની નીચેની મુક્ત ધાર અને આંગળીના ચામડીની વચ્ચેના મિલન બિંદુ પર હોય છે. તે એક જડબેસલાક જોડાણ (સીલ) બનાવે છે જે નખ-શય્યાને સુરક્ષિત રાખે છે.&lt;ref name=&quot;NailSuperstore-Glossary&quot;/&gt; નખ-તક્તિ અને હાયપોનિચેમ વચ્ચેના જોડાણને ઓનીકોડર્મલ બેન્ડ કહે છે. તે મુખ નખની ધારની નીચે હોય છે, જ્યાં નખ-શય્યા સમાપ્ત થાય છે. ફોરી ત્વચા ધરાવતા લોકોમાં તે કાચસરખું , રાખોડી જેવા રંગનું દેખાય છે. તે કેટલીક વ્યક્તિઓમાં દેખાતું નથી, જ્યારે તે અન્ય લોકો માં સ્પષ્ટ દેખાય છે.''&lt;ref name=&quot;HookedonNails&quot;/&gt;''

==== એપોનીશીયમ ====
એપોનીશીયમ અને ક્યુટીકલ સાથે મળી એક રક્ષણાત્મક જોડાણ રચે છે જે નખ-તક્તિનો પાછળનો ભાગ ઢાંકે છે. ક્યુટિકલ એ લગભગ અદ્રશ્ય મૃત ત્વચા કોષોનો એક અર્ધ ગોળાકાર સ્તર છે જે &quot;બહાર તરફ&quot; વધે છે અને દૃશ્યમાન નખ-તક્તિનો પાછળનો ભાગ ઢાંકે છે, જ્યારે એપોનીશીયમ ત્વચાની ઘડીના કોષોનો ગણ છે જે ક્યુટિકલ નિર્માણ કરે છે. તેઓ સળંગ હોય છે, અને કેટલાક સંદર્ભો આ બંનેને એક જ અવયવ તરીકે જુએ છે; આ વર્ગીકરણમાં, એપોનિશિયમ'','' ''ત્વચા,'' અને પેરિયોનિશિયમ સમનાર્થી હોય છે. મેનિક્યોર (નખની સાજસંભાળ, માવજત) દરમ્યાન તે ક્યુટિકલ(નિર્જીવ ભાગ) દૂર કરવામાં આવે છે, પરંતુ ચેપના જોખમને લીધે એપોનીશીયમ (જીવંત ભાગ)ને સ્પર્શ કરવો જોઈએ નહીં.&lt;ref name=&quot;SalonGeek&quot;/&gt; એપોનીશીયમ જીવંત કોષો (એપિથેલિયમ)ની એક નાની પટ્ટી છે જે નખની પાછળ તરફ આવેલી દિવાલથી નખના આધાર સુધી વિસ્તરિત થાય છે. &lt;ref name=&quot;Feneis-2000&quot;/&gt; પેરીઓનિક્સ એ લુનુલાની નિકટની પટ્ટીને ઢાંકતી એપોનીશિયમની આગળ વધેલી ધાર છે.

== કાર્ય ==
તંદુરસ્ત નખ આંગળીના અંતિમના છેડાનું હાડકું (ડિસ્ટલ ફેલેન્ક્સ), આંગળીની ટોચ અને આસપાસની નાજુક પેશીઓને ઇજાઓથી બચાવવાનું કાર્ય છે. તે આંગળીના પલ્પ પર વિરોધી બદાણ દ્વારા નાજુક ગતિશીલતાઓને વધારવા માટે પણ મદદ કરે છે.&lt;ref name=&quot;eMedicine&quot;/&gt; આંગળીની ટોચ જ્યારે કોઈ વસ્તુને સ્પર્શે છે ત્યારે નખ વિરોધી દબાણ આપનાર વસ્તુ તરીકે કામ કરે છે અને આંગળીની સંવેદનશીલતા વધારે છે,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html|title=Fingertip Injuries|last=Wang|first=Quincy C|last2=Johnson|first2=Brett A|date=May 2001|publisher=American Family Physician|access-date=10 March 2010|archive-date=13 ઑક્ટોબર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081013052327/http://www.aafp.org/afp/20010515/1961.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; જોકે નખમાં કોઈ ચેતાતંતુઓના છેડા હોતા નથી. નખ કાર્યો કરવાના એક ઓજાર તરીકે પણ કામ કરે છે, ઉદાહરણ તરીકે, &quot;વિસ્તૃત ચોકસાઇ ભરી પકડ&quot; માટે, અને ચોક્કસ કાપવાની ઝીણી ક્રિયાઓ. 

== સમાજ અને સંસ્કૃતિ ==

=== ફેશન ===
[[ચિત્ર:Pedicure.JPG|left|thumb|250x250px| મેજેન્ટા રંગે રંગેલા પગના નખ ]]
હાથ તથા નખની સાજસંભાળ (હાથ માટે - મેનિક્યુઅર) અને (પગ માટે - પેડિક્યુઅર) એ નખને કાપવા, સુવ્યવસ્થિત કરવા અને રંગવા અને જાડી ત્વચાને નિયોજીત કરવાની સ્વાથ્ય કારક અને શણગારની પ્રક્રિયાઓ છે. તે માટે વિવિધ સાધનોની જરૂર પડે છે જેમ કે ક્યુટિકલ [[કાતર]], નખની કાતર, નેઇલ ક્લીપર્સ અને નખ કાનસ (નેઇલ ફાઇલ). શણગાર માટે વાસ્તવિક નખ પર કૃત્રિમ નખ પણ બેસાડી શકાય છે. 

જે વ્યક્તિ નખને કાપવા, આકાર આપવા અને તેની સંભાળ લેવાની સાથે સાથે એક્રેલિક અને યુવી જેલ જેવા આવરણો લગાવવા આદિ કાર્યો કરે છે તેને કેટલીકવાર નેઇલ ટેકનિશિયન કહેવામાં આવે છે. તેઓ જે સ્થળે કામ કરે છે તેને નેઇલ સલૂન અથવા નેઇલ શોપ અથવા નેઇલ બાર કહેવાય છે. 

[[ચિત્ર:Nails_and_nature_(17357450972).jpg|thumb|200x200px|નેઇલ આર્ટ]]

દેખાવ સુધારવા માટે રંગીન નેઇલ પોલિશ (જેને ''નેઇલ લેક્કર'' [રોગાન] અને ''નેઇલ વાર્નિશ'' પણ કહેવામાં આવે છે) વાપરી નખ રંગવા એ શણગારની પ્રાચીન રીત છે જે ઓછામાં ઓછે ઈ. સ. પૂ ૩૦૦૦ વર્ષ જૂની છે. સ્માર્ટફોનના ઉદય સાથે, કેટલાક વિશ્લેષકોએ ''[[wiktionary:nelfie|નેલ્ફી]]'' (નેઇલ સેલ્ફી)ના વલણની નોંધ લીધી છે. જેમાં લોકો તેમના નખો પર કલાકૃતિ કરી ઑનલાઇન શેર કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://nypost.com/2017/04/18/muslim-women-are-showing-off-their-insane-nail-art-in-nelfies/|title=Muslim women are showing off their insane nail art in ‘nelfies’|first=Raquel|last=Laneri|date=18 April 2017|access-date=21 February 2019|work=NY Post}}&lt;/ref&gt; 

=== લંબાઈના રેકોર્ડ્સ ===
ગિનીસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સે ઈ. સ.૧૯૫૫ માં નખની લંબાઈની નોંધ કરવાનું શરૂ કર્યું. તે સમયે એક ચીની પાદરીની આંગળીઓના નખની લંબાઈ {{Convert|1|ft|10.75|in|cm}} તરીકે નોંધાઈ હતી. 

ગિનીસ અનુસાર પુરુષો માટે હાલનો રેકોર્ડધારક શ્રીધર ચિલાલ છે જેણે ૧૯૯૮માં કુલ {{Convert|20|ft|2.25|in|cm}} સાથે રેકોર્ડ બનાવ્યો. તેના ડાબા હાથનો નખ હતો. તેના અંગૂઠા પર, {{Convert|4|ft|9.6|in|cm}} લંબાઈ ધરાવતો નખ હતો. 

મહિલાઓ માટે રેકોર્ડ ધારક યુ.એસ.ના લી રેડમંડ છે, જેમણે ૨૦૦૧ માં આ રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો અને ૨૦૦૮ સુધીમાં તેના બંને હાથના નખોની કુલ લંબાઈ {{Convert|28|ft|cm}} હતી. તેના જમણા અંગૂઠા પર સૌથી લાંબો નખ {{Convert|2|ft|11|in|cm}} હતો.&lt;ref name=&quot;msnbc.msn.com&quot;&gt;{{Cite news|title=Crash breaks woman's record-length fingernails|publisher=NBCNews|date=December 2009|url=http://www.nbcnews.com/id/29170772}}&lt;/ref&gt; 

== સંદર્ભ ==
{{Reflist|30em}}

[[શ્રેણી:શરીરવિજ્ઞાન]]</text>
      <sha1>cbio91miox5zyhtezqczgupom3y9so1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>કણધા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9031</id>
    <revision>
      <id>901993</id>
      <parentid>901988</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T13:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JADAV BHARGAV RATILAL</username>
        <id>87915</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>વસ્તી ગણતરી 2011 ની માહિતી હટાવી</comment>
      <origin>901993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11827" sha1="0nww7h91x3gqtxxqvxfa2rjlwoo7s09" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = કણધા
| settlement_type         = ગામ
| image_skyline           = Kandha village.jpg
| image_caption           = કણધા ગામનો નજારો
| pushpin_map             = India Gujarat#India3
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = કણધા ગામનું નકશામાં સ્થાન
| coordinates             = {{coord|20.632801|N|73.327527|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = દેશ
| subdivision_name        = {{flag|ભારત}}
| subdivision_type1       = રાજ્ય
| subdivision_name1       = [[ગુજરાત]]
| subdivision_type2       = જિલ્લો
| subdivision_name2       = [[નવસારી જિલ્લો|નવસારી]]
| subdivision_type3       = [[તાલુકો]]
| subdivision_name3       = [[વાંસદા તાલુકો|વાંસદા]]
| unit_pref               = Metric
| elevation_m             = ૧૩૦
| population_total        = 
| population_as_of        = ૨૦૧૧
| timezone1               = ભારતીય માનક સમય
| utc_offset1             = +૫:૩૦
| postal_code_type        = [[પોસ્ટલ ઇન્ડેક્સ નંબર|પિનકોડ]]
| postal_code             = 3૯૬૫૮૦
| registration_plate      = GJ-21
}}
'''કણધા''' [[ભારત]]ના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના દક્ષિણ ગુજરાત વિસ્તારમાં [[નવસારી જિલ્લો|નવસારી જિલ્લા]]ના [[વાંસદા તાલુકો|વાંસદા તાલુકા]]માં વસેલું એક સરહદી ગામ છે. આ ગામ [[ખાટાઆંબા]] નજીક આવેલું છે. અહીં મુખ્યત્વે [[આદિવાસી]] સમુદાયના લોકો વસવાટ કરે છે.

કણધા ગામની ફરતે નાના-મોટા ડુંગરો આવેલા છે. ભૌગોલિક દૃષ્ટિએ આ ગામ સીધી લીટીમાં અરબી સમુદ્રથી આશરે ૪૫ કિલોમીટર દૂર આવેલું છે. સમુદ્ર સપાટીથી કણધા ગામની ઊંચાઈ આશરે ૧૩૦ મીટર છે.

==ભૌગોલિક==
કણધા ગામ સડક માર્ગે તાલુકામથક વાંસદા સાથે અને અને બીજી તરફ વલસાડ તથા નવસારી તરફ જતા રાજ્યધોરીમાર્ગો સાથે જોડાયેલું છે. અન્ય એક રસ્તો નજીકના મોળાઆંબા ગામ થઈ ને મહારાષ્ટ્ર સરહદ તરફ જતા પર્વતીય વિસ્તારો સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે.

કણધાથી વાંસદા ૧૭ કિમી, વલસાડ ૪૮ કિમી અને નવસારી ૬૬ કિમીના અંતરે આવેલાં છે. કણધાને વાંસદા, ચોંઢા અને ધરમપુર જેવા સ્થળો સાથે જોડતી નિયમિત બસસેવા ઉપલબ્ધ છે.


વહીવટી અને સ્થાનિક ઓળખના આધારે કણધા ગામ નીચેના વિસ્તારો અથવા ફળિયાઓમાં વહેંચાયેલું છે:
* વડપાડા
* નિશાળ ફળિયું
* ચીચપાડા
* બારી ફળિયું
* લીબારપાડા
* માળ ફળિયું
* લીબુનપાડા
* બોરીપાડા
* ખોરા ફળિયું
* કેળીપાણી

==સુવિધાઓ==
ગામમાં [[પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર]], [[આંગણવાડી]], [[પ્રાથમિક શાળા|પ્રાથમિક]] અને [[માધ્યમિક શાળા]], પુસ્તકાલય, વગેરે સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે.

પ્રાથમિક વિદ્યામંદિર શાળા આ ગામની સૌથી જૂની અને મુખ્ય પ્રાથમિક શાળા છે જેની સ્થાપના ૧૪ જૂન ૧૯૫૫ના રોજ થઈ હતી. આ ઉપરાંત ગામમાં કેળીપાણી ફળિયું વર્ગ શાળા, ખોરા ફળિયું વર્ગ શાળા,  સામરપાડા ફળિયું વર્ગ શાળા અને બારી ફળિયું ગિરિજન માધ્યમિક શાળાઓ આવેલી છે. અહીં ધોરણ ૯થી ૧૨ સામાન્ય પ્રવાહ સુધીના અભ્યાસની સગવડ ઉપલબ્ધ છે. ગામમાં શ્રી જ્યોતિ કન્યા છાત્રાલય અને એકલવ્ય કુમાર છાત્રાલય એમ બે છાત્રાલયો આવેલાં છે.

ગામમાં ટેલિફોન, મોબાઇલ અને ફાઇબર ઓપ્ટિક કેબલ વાટે ઇન્ટરનેટ જેવી ટેલિકોમ સેવાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે. ૧૭૭ – વાંસદા વિધાનસભા મતવિસ્તાર (અનુસૂચિત જનજાતિ) અને ૨૬ – વલસાડ લોકસભા મતવિસ્તાર (અનુસૂચિત જનજાતિ) અંતર્ગત આવે છે.

==આજીવિકા==
ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, પશુપાલન અને ખેતમજૂરી છે. આ ઉપરાંત, અહીંના લોકો સરકારી કે ખાનગી નોકરીઓ, પરંપરાગત હસ્તકલા અને મરઘા-પાલન જેવા વ્યવસાયો સાથે જોડાઈને પોતાની આજીવિકા મેળવે છે.

અહીં મુખ્યત્વે ચોમાસામાં ડાંગર, શેરડી, તુવેર, કેરી અને વિવિધ કઠોળની ખેતી થાય છે. ઘીલોડા (ટિંડોળા), મરચાં, રીંગણ અને કારેલાં જેવા શાકભાજીના પાકો પણ ઉગાડવામાં આવે છે. 

કણધા ગામની દૂધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી પશુપાલકો પાસેથી દૂધ એકત્રિત કરવા માટે દૂધની ડેરીનું સંચાલન કરે છે.

== ધાર્મિક સ્થળો ==
ગામમાં હનુમાનજીનું અને શિવજી મંદિર આવેલાં છે. ગામની સીમમાં આવેલા [[ભદ્રા ડુંગર]] પર સપ્તશૃંગી માતાનું મંદિર આવેલું છે.


== આ પણ જૂઓ ==
કણધા ગામની નજીકમાં દક્ષિણ ગુજરાતના પ્રખ્યાત પ્રવાસન સ્થળો આવેલા છે:

* [[અજમલગઢ]] (ઐતિહાસિક સ્થળ)
* [[પીલવા ડુંગર]]
* વાંગણ (આંકડા ધોધ)
* ગીરા ધોધ (પ્રખ્યાત કુદરતી ધોધ)
* [[વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] (Vansda National Park)
* [[જાનકી વન]] (સાંસ્કૃતિક વન)
* પૂર્ણા વન્યજીવ અભયારણ્ય નજીકના વન્ય વિસ્તારો
* કેલિયા ડેમ
* ઝૂઝ ડેમ
* તોરણીયા ડુંગર
* વિલ્સન હિલ (પ્રખ્યાત હિલ સ્ટેશન)

== ચિત્રઝાંખી ==
&lt;gallery&gt;
File:Primary Vidyamandir School.jpg|thumb|પ્રાથમિક વિદ્યામંદિર શાળા
File:Girijan Secondary School.jpg|thumb|ગિરિજન માધ્યમિક શાળા
File:Celebrating the day at Kandha Primary School.jpg|thumb|કણધા પ્રાથમિક શાળામાં સ્વતંત્રતા દિવસ  ઉજવણી
File:Traditional farming with bullocks in Kanadha village, Vansda.jpg|thumb|300px|કણધા ગામમાં પરંપરાગત ખેતી: ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન લાકડાના હળ અને બળદની જોડી વડે ખેતર ખેડતા સ્થાનિક આદિવાસી ખેડૂત.
File:Eklavya Kumar Hostel.jpg|thumb|એકલવ્ય કુમાર છાત્રાલય
File:Samarpada Paliyan School.jpg|thumb|સામરપાડા ફળિયું વર્ગ શાળા
File:Holika Dahan kandha.jpg|thumb|હોલિકા દહન, કણધા
File:Bhadra Hills.jpg|thumb|ભદ્રા ડુંગર
File:Saptashrungi Mata Temple Bhadra Dungar.jpg|thumb|સપ્તશ્રૃંગી માતા મંદિર ભદ્રા ડુંગર
File:Evening view of Bhadra Hills.jpg|thumb|ભદ્રા ડુંગર પર સાજનુ દૃશ્ય
File:Hanumanji Temple , Kandha.jpg|thumb|હનુમાનજી મંદિર, કણધા
File:Hanumanji Temple, Kandha.jpg|હનુમાનજીનું મંદિર, કણધા

File:Hanumanji Temple.jpg|હનુમાનજીનું મંદિર, કણધ

File:Three roads in Kandha.jpg|thumb|કણધા ત્રણ રસ્તા

File:Kandha village.jpg|કણધા ગામનો નજારો
File:Nagli and rice rotis and urad dal and Shaka.jpg|નાગલી અને ચોખાના રોટલા, અડદની દાળ અને શાક

File:Kandha village.jpg|કણધા ગામનો નજારો
File:Milk Producers Cooperative Society Bari Phalia Kandha.jpg|દૂધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી (બારી ફળિયા, કણધા)

File:Bhagwan Birsamunda Public Library.jpg|ભગવાન બિરસામુંડા સાર્વજનિક લાઈબ્રેરી, કણધા
File:Kandaha, Bhagwan Birsamunda Public Library.jpg|ભગવાન બિરસામુંડા સાર્વજનિક લાઈબ્રેરી, કણધા

File:Kandha Gram Panchayat.jpg|કણધા ગ્રામ પંચાયત
File:Dagar Ni ropani.jpg|ડાંગરની રોપણી
File:A view of Kandha village at sunrise during the monsoon.jpg|ચોમાસા દરમિયાન સૂર્યોદય સમયે કણધા ગામનું દૃશ્ય
File:Summer scene of the village.jpg|ગામનું ઉનાળાનું દ્રશ્ય
File:Samsan.jpg|કણધા ગામની સ્મશાન
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}
{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}
[[શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં ગામો]]</text>
      <sha1>0nww7h91x3gqtxxqvxfa2rjlwoo7s09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>901994</id>
      <parentid>901993</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T13:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KartikMistry</username>
        <id>10383</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/JADAV BHARGAV RATILAL|JADAV BHARGAV RATILAL]] ([[User talk:JADAV BHARGAV RATILAL|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને  [[User:KartikMistry|KartikMistry]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા.</comment>
      <origin>901943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15442" sha1="1eh6rvzgkxtngvrqa3ydqo38wgnobuh" xml:space="preserve">{{સંદર્ભ આપો|તારીખ=૩૦ જૂન ૨૦૨૬}}

{{Infobox settlement
| name                    = કણધા
| settlement_type         = ગામ
| image_skyline           = Kandha village.jpg
| image_caption           = કણધા ગામનો નજારો
| pushpin_map             = India Gujarat#India3
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = કણધા ગામનું નકશામાં સ્થાન
| coordinates             = {{coord|20.632801|N|73.327527|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = દેશ
| subdivision_name        = {{flag|ભારત}}
| subdivision_type1       = રાજ્ય
| subdivision_name1       = [[ગુજરાત]]
| subdivision_type2       = જિલ્લો
| subdivision_name2       = [[નવસારી જિલ્લો|નવસારી]]
| subdivision_type3       = [[તાલુકો]]
| subdivision_name3       = [[વાંસદા તાલુકો|વાંસદા]]
| unit_pref               = Metric
| elevation_m             = ૧૩૦
| population_total        = 
| population_as_of        = ૨૦૧૧
| timezone1               = ભારતીય માનક સમય
| utc_offset1             = +૫:૩૦
| postal_code_type        = [[પોસ્ટલ ઇન્ડેક્સ નંબર|પિનકોડ]]
| postal_code             = 3૯૬૫૮૦
| registration_plate      = GJ-21
}}
'''કણધા''' [[ભારત]]ના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના દક્ષિણ ગુજરાત વિસ્તારમાં [[નવસારી જિલ્લો|નવસારી જિલ્લા]]ના [[વાંસદા તાલુકો|વાંસદા તાલુકા]]માં વસેલું એક સરહદી ગામ છે. આ ગામ [[ખાટાઆંબા]] નજીક આવેલું છે. અહીં મુખ્યત્વે [[આદિવાસી]] સમુદાયના લોકો વસવાટ કરે છે.

કણધા ગામની ફરતે નાના-મોટા ડુંગરો આવેલા છે. ભૌગોલિક દૃષ્ટિએ આ ગામ સીધી લીટીમાં અરબી સમુદ્રથી આશરે ૪૫ કિલોમીટર દૂર આવેલું છે. સમુદ્ર સપાટીથી કણધા ગામની ઊંચાઈ આશરે ૧૩૦ મીટર છે.

==ભૌગોલિક==
કણધા ગામ સડક માર્ગે તાલુકામથક વાંસદા સાથે અને અને બીજી તરફ વલસાડ તથા નવસારી તરફ જતા રાજ્યધોરીમાર્ગો સાથે જોડાયેલું છે. અન્ય એક રસ્તો નજીકના મોળાઆંબા ગામ થઈ ને મહારાષ્ટ્ર સરહદ તરફ જતા પર્વતીય વિસ્તારો સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે.

કણધાથી વાંસદા ૧૭ કિમી, વલસાડ ૪૮ કિમી અને નવસારી ૬૬ કિમીના અંતરે આવેલાં છે. કણધાને વાંસદા, ચોંઢા અને ધરમપુર જેવા સ્થળો સાથે જોડતી નિયમિત બસસેવા ઉપલબ્ધ છે.


વહીવટી અને સ્થાનિક ઓળખના આધારે કણધા ગામ નીચેના વિસ્તારો અથવા ફળિયાઓમાં વહેંચાયેલું છે:
* વડપાડા
* નિશાળ ફળિયું
* ચીચપાડા
* બારી ફળિયું
* લીબારપાડા
* માળ ફળિયું
* લીબુનપાડા
* બોરીપાડા
* ખોરા ફળિયું
* કેળીપાણી

==સુવિધાઓ==
ગામમાં [[પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર]], [[આંગણવાડી]], [[પ્રાથમિક શાળા|પ્રાથમિક]] અને [[માધ્યમિક શાળા]], પુસ્તકાલય, વગેરે સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે.

પ્રાથમિક વિદ્યામંદિર શાળા આ ગામની સૌથી જૂની અને મુખ્ય પ્રાથમિક શાળા છે જેની સ્થાપના ૧૪ જૂન ૧૯૫૫ના રોજ થઈ હતી. આ ઉપરાંત ગામમાં કેળીપાણી ફળિયું વર્ગ શાળા, ખોરા ફળિયું વર્ગ શાળા,  સામરપાડા ફળિયું વર્ગ શાળા અને બારી ફળિયું ગિરિજન માધ્યમિક શાળાઓ આવેલી છે. અહીં ધોરણ ૯થી ૧૨ સામાન્ય પ્રવાહ સુધીના અભ્યાસની સગવડ ઉપલબ્ધ છે. ગામમાં શ્રી જ્યોતિ કન્યા છાત્રાલય અને એકલવ્ય કુમાર છાત્રાલય એમ બે છાત્રાલયો આવેલાં છે.

ગામમાં ટેલિફોન, મોબાઇલ અને ફાઇબર ઓપ્ટિક કેબલ વાટે ઇન્ટરનેટ જેવી ટેલિકોમ સેવાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે. ૧૭૭ – વાંસદા વિધાનસભા મતવિસ્તાર (અનુસૂચિત જનજાતિ) અને ૨૬ – વલસાડ લોકસભા મતવિસ્તાર (અનુસૂચિત જનજાતિ) અંતર્ગત આવે છે.


==આજીવિકા==
ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, પશુપાલન અને ખેતમજૂરી છે. આ ઉપરાંત, અહીંના લોકો સરકારી કે ખાનગી નોકરીઓ, પરંપરાગત હસ્તકલા અને મરઘા-પાલન જેવા વ્યવસાયો સાથે જોડાઈને પોતાની આજીવિકા મેળવે છે.

અહીં મુખ્યત્વે ચોમાસામાં ડાંગર, શેરડી, તુવેર, કેરી અને વિવિધ કઠોળની ખેતી થાય છે. ઘીલોડા (ટિંડોળા), મરચાં, રીંગણ અને કારેલાં જેવા શાકભાજીના પાકો પણ ઉગાડવામાં આવે છે. 

કણધા ગામની દૂધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી પશુપાલકો પાસેથી દૂધ એકત્રિત કરવા માટે દૂધની ડેરીનું સંચાલન કરે છે.

== ધાર્મિક સ્થળો ==
ગામમાં હનુમાનજીનું અને શિવજી મંદિર આવેલાં છે. ગામની સીમમાં આવેલા [[ભદ્રા ડુંગર]] પર સપ્તશૃંગી માતાનું મંદિર આવેલું છે.

== વસ્તી ગણતરી ==

૨૦૧૧ની ભારત સરકારની સત્તાવાર વસ્તી ગણતરી મુજબ કણધા ગામની વસ્તી અને સામાજિક માળખાની વિગતો નીચે મુજબ છે:{{સંદર્ભ}}

* કુલ વસ્તી: ગામમાં કુલ ૭૧૫ પરિવારો વસવાટ કરે છે, જેની કુલ વસ્તી ૩,૫૪૨ છે. જેમાં ૧,૭૯૨ પુરુષો અને ૧,૭૫૦ સ્ત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે. ૨૦૨૬માં ગામની અંદાજિત વસ્તી આશરે ૪,૩૨૧ જેટલી છે.
* બાળકો: ૦ થી ૬ વર્ષની ઉંમરના બાળકોની કુલ સંખ્યા ૪૮૪ છે, જે કુલ વસ્તીના ૧૩.૬૬% થાય છે. જેમાં ૨૫૯ બાળકો અને ૨૨૫ બાળકીઓ છે.
* સાક્ષરતા દર: ગામનો સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૫૩.૪૪% છે. કુલ ૧,૮૯૩ સાક્ષર લોકોમાંથી ૧,૧૫૯ પુરુષો અને ૭૩૪ સ્ત્રીઓ સાક્ષર છે.
* સામાજિક માળખું: ગામમાં અનુસૂચિત જાતિ (SC) ની વસ્તી શૂન્ય (૦.૦%) છે, જ્યારે અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) એટલે કે આદિવાસી સમુદાયની વસ્તી ૩,૫૨૯ (૯૯.૬૩%) છે.
* રોજગારી (કાર્યરત વસ્તી): ગામમાં કુલ ૨,૦૬૨ લોકો કાર્યરત (વર્કિંગ પોપ્યુલેશન) છે, જે કુલ વસ્તીના ૫૮.૨૨% થાય છે. જેમાં ૧,૦૧૨ પુરુષો અને ૧,૦૫૦ સ્ત્રીઓ રોજગારી સાથે જોડાયેલા છે.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
! શ્રેણી (Category) !! કુલ (Total) !! પુરુષ (Male) !! સ્ત્રી (Female)
|-
| કુલ વસ્તી || ૩,૫૪૨ || ૧,૭૯૨ || ૧,૭૫૦
|-
| બાળકો (૦-૬ વર્ષ) || ૪૮૪ || ૨૫૯ || ૨૨૫
|-
| સાક્ષરતા (Literacy) || ૧,૮૯૩ (૫૩.૪૪%) || ૧,૧૫૯ || ૭૩૪
|-
| અનુસૂચિત જાતિ (SC) || ૦ (૦.૦%) || ૦ || ૦
|-
| અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) || ૩,૫૨૯ (૯૯.૬૩%) || ૧,૭૮૫ || ૧,૭૪૪
|-
| કાર્યરત વસ્તી || ૨,૦૬૨ (૫૮.૨૨%) || ૧,૦૧૨ || ૧,૦૫૦
|}

૦૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ની લાયકાત તારીખને આધારે તૈયાર કરાયેલી વર્ષ ૨૦૨૬ની સુધારેલી અધિકૃત મતદાર યાદી અનુસાર કણધા ગામમાં કુલ ૧,૯૫૯ મતદારો નોંધાયેલા છે.{{સંદર્ભ}}
* '''પુરુષ મતદારો:''' ૯૪૮
* '''સ્ત્રી મતદારો:''' ૧,૦૧૧
* '''કુલ મતદારો:''' ૧,૯૫૯

== આ પણ જૂઓ ==
કણધા ગામની નજીકમાં દક્ષિણ ગુજરાતના પ્રખ્યાત પ્રવાસન સ્થળો આવેલા છે:

* [[અજમલગઢ]] (ઐતિહાસિક સ્થળ)
* [[પીલવા ડુંગર]]
* વાંગણ (આંકડા ધોધ)
* ગીરા ધોધ (પ્રખ્યાત કુદરતી ધોધ)
* [[વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] (Vansda National Park)
* [[જાનકી વન]] (સાંસ્કૃતિક વન)
* પૂર્ણા વન્યજીવ અભયારણ્ય નજીકના વન્ય વિસ્તારો
* કેલિયા ડેમ
* ઝૂઝ ડેમ
* તોરણીયા ડુંગર
* વિલ્સન હિલ (પ્રખ્યાત હિલ સ્ટેશન)

== ચિત્રઝાંખી ==
&lt;gallery&gt;
File:Primary Vidyamandir School.jpg|thumb|પ્રાથમિક વિદ્યામંદિર શાળા
File:Girijan Secondary School.jpg|thumb|ગિરિજન માધ્યમિક શાળા
File:Celebrating the day at Kandha Primary School.jpg|thumb|કણધા પ્રાથમિક શાળામાં સ્વતંત્રતા દિવસ  ઉજવણી
File:Traditional farming with bullocks in Kanadha village, Vansda.jpg|thumb|300px|કણધા ગામમાં પરંપરાગત ખેતી: ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન લાકડાના હળ અને બળદની જોડી વડે ખેતર ખેડતા સ્થાનિક આદિવાસી ખેડૂત.
File:Eklavya Kumar Hostel.jpg|thumb|એકલવ્ય કુમાર છાત્રાલય
File:Samarpada Paliyan School.jpg|thumb|સામરપાડા ફળિયું વર્ગ શાળા
File:Holika Dahan kandha.jpg|thumb|હોલિકા દહન, કણધા
File:Bhadra Hills.jpg|thumb|ભદ્રા ડુંગર
File:Saptashrungi Mata Temple Bhadra Dungar.jpg|thumb|સપ્તશ્રૃંગી માતા મંદિર ભદ્રા ડુંગર
File:Evening view of Bhadra Hills.jpg|thumb|ભદ્રા ડુંગર પર સાજનુ દૃશ્ય
File:Hanumanji Temple , Kandha.jpg|thumb|હનુમાનજી મંદિર, કણધા
File:Hanumanji Temple, Kandha.jpg|હનુમાનજીનું મંદિર, કણધા

File:Hanumanji Temple.jpg|હનુમાનજીનું મંદિર, કણધ

File:Three roads in Kandha.jpg|thumb|કણધા ત્રણ રસ્તા

File:Kandha village.jpg|કણધા ગામનો નજારો
File:Nagli and rice rotis and urad dal and Shaka.jpg|નાગલી અને ચોખાના રોટલા, અડદની દાળ અને શાક

File:Kandha village.jpg|કણધા ગામનો નજારો
File:Milk Producers Cooperative Society Bari Phalia Kandha.jpg|દૂધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી (બારી ફળિયા, કણધા)

File:Bhagwan Birsamunda Public Library.jpg|ભગવાન બિરસામુંડા સાર્વજનિક લાઈબ્રેરી, કણધા
File:Kandaha, Bhagwan Birsamunda Public Library.jpg|ભગવાન બિરસામુંડા સાર્વજનિક લાઈબ્રેરી, કણધા

File:Kandha Gram Panchayat.jpg|કણધા ગ્રામ પંચાયત
File:Dagar Ni ropani.jpg|ડાંગરની રોપણી
File:A view of Kandha village at sunrise during the monsoon.jpg|ચોમાસા દરમિયાન સૂર્યોદય સમયે કણધા ગામનું દૃશ્ય
File:Summer scene of the village.jpg|ગામનું ઉનાળાનું દ્રશ્ય

File:Samsan.jpg|કણધા ગામની સ્મશાન

&lt;/gallery&gt;


== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}
[[શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં ગામો]]</text>
      <sha1>1eh6rvzgkxtngvrqa3ydqo38wgnobuh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>902017</id>
      <parentid>901994</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T09:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>902017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15448" sha1="5nqmnkizcajctlzbulzqgu8y7so33t2" xml:space="preserve">{{સંદર્ભ આપો|તારીખ=૩૦ જૂન ૨૦૨૬}}

{{Infobox settlement
| name                    = કણધા
| settlement_type         = ગામ
| image_skyline           = Kandha village.jpg
| image_caption           = કણધા ગામનું દ્રશ્ય
| pushpin_map             = India Gujarat#India3
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = કણધા ગામનું નકશામાં સ્થાન
| coordinates             = {{coord|20.632801|N|73.327527|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = દેશ
| subdivision_name        = {{flag|ભારત}}
| subdivision_type1       = રાજ્ય
| subdivision_name1       = [[ગુજરાત]]
| subdivision_type2       = જિલ્લો
| subdivision_name2       = [[નવસારી જિલ્લો|નવસારી]]
| subdivision_type3       = [[તાલુકો]]
| subdivision_name3       = [[વાંસદા તાલુકો|વાંસદા]]
| unit_pref               = Metric
| elevation_m             = ૧૩૦
| population_total        = 
| population_as_of        = ૨૦૧૧
| timezone1               = ભારતીય માનક સમય
| utc_offset1             = +૫:૩૦
| postal_code_type        = [[પોસ્ટલ ઇન્ડેક્સ નંબર|પિનકોડ]]
| postal_code             = 3૯૬૫૮૦
| registration_plate      = GJ-21
}}
'''કણધા''' [[ભારત]]ના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના દક્ષિણ ગુજરાત વિસ્તારમાં [[નવસારી જિલ્લો|નવસારી જિલ્લા]]ના [[વાંસદા તાલુકો|વાંસદા તાલુકા]]માં વસેલું એક સરહદી ગામ છે. આ ગામ [[ખાટાઆંબા]] નજીક આવેલું છે. અહીં મુખ્યત્વે [[આદિવાસી]] સમુદાયના લોકો વસવાટ કરે છે.

કણધા ગામની ફરતે નાના-મોટા ડુંગરો આવેલા છે. ભૌગોલિક દૃષ્ટિએ આ ગામ સીધી લીટીમાં અરબી સમુદ્રથી આશરે ૪૫ કિલોમીટર દૂર આવેલું છે. સમુદ્ર સપાટીથી કણધા ગામની ઊંચાઈ આશરે ૧૩૦ મીટર છે.

==ભૌગોલિક==
કણધા ગામ સડક માર્ગે તાલુકામથક વાંસદા સાથે અને અને બીજી તરફ વલસાડ તથા નવસારી તરફ જતા રાજ્યધોરીમાર્ગો સાથે જોડાયેલું છે. અન્ય એક રસ્તો નજીકના મોળાઆંબા ગામ થઈ ને મહારાષ્ટ્ર સરહદ તરફ જતા પર્વતીય વિસ્તારો સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે.

કણધાથી વાંસદા ૧૭ કિમી, વલસાડ ૪૮ કિમી અને નવસારી ૬૬ કિમીના અંતરે આવેલાં છે. કણધાને વાંસદા, ચોંઢા અને ધરમપુર જેવા સ્થળો સાથે જોડતી નિયમિત બસસેવા ઉપલબ્ધ છે.


વહીવટી અને સ્થાનિક ઓળખના આધારે કણધા ગામ નીચેના વિસ્તારો અથવા ફળિયાઓમાં વહેંચાયેલું છે:
* વડપાડા
* નિશાળ ફળિયું
* ચીચપાડા
* બારી ફળિયું
* લીબારપાડા
* માળ ફળિયું
* લીબુનપાડા
* બોરીપાડા
* ખોરા ફળિયું
* કેળીપાણી

==સુવિધાઓ==
ગામમાં [[પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર]], [[આંગણવાડી]], [[પ્રાથમિક શાળા|પ્રાથમિક]] અને [[માધ્યમિક શાળા]], પુસ્તકાલય, વગેરે સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે.

પ્રાથમિક વિદ્યામંદિર શાળા આ ગામની સૌથી જૂની અને મુખ્ય પ્રાથમિક શાળા છે જેની સ્થાપના ૧૪ જૂન ૧૯૫૫ના રોજ થઈ હતી. આ ઉપરાંત ગામમાં કેળીપાણી ફળિયું વર્ગ શાળા, ખોરા ફળિયું વર્ગ શાળા,  સામરપાડા ફળિયું વર્ગ શાળા અને બારી ફળિયું ગિરિજન માધ્યમિક શાળાઓ આવેલી છે. અહીં ધોરણ ૯થી ૧૨ સામાન્ય પ્રવાહ સુધીના અભ્યાસની સગવડ ઉપલબ્ધ છે. ગામમાં શ્રી જ્યોતિ કન્યા છાત્રાલય અને એકલવ્ય કુમાર છાત્રાલય એમ બે છાત્રાલયો આવેલાં છે.

ગામમાં ટેલિફોન, મોબાઇલ અને ફાઇબર ઓપ્ટિક કેબલ વાટે ઇન્ટરનેટ જેવી ટેલિકોમ સેવાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે. ૧૭૭ – વાંસદા વિધાનસભા મતવિસ્તાર (અનુસૂચિત જનજાતિ) અને ૨૬ – વલસાડ લોકસભા મતવિસ્તાર (અનુસૂચિત જનજાતિ) અંતર્ગત આવે છે.


==આજીવિકા==
ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, પશુપાલન અને ખેતમજૂરી છે. આ ઉપરાંત, અહીંના લોકો સરકારી કે ખાનગી નોકરીઓ, પરંપરાગત હસ્તકલા અને મરઘા-પાલન જેવા વ્યવસાયો સાથે જોડાઈને પોતાની આજીવિકા મેળવે છે.

અહીં મુખ્યત્વે ચોમાસામાં ડાંગર, શેરડી, તુવેર, કેરી અને વિવિધ કઠોળની ખેતી થાય છે. ઘીલોડા (ટિંડોળા), મરચાં, રીંગણ અને કારેલાં જેવા શાકભાજીના પાકો પણ ઉગાડવામાં આવે છે. 

કણધા ગામની દૂધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી પશુપાલકો પાસેથી દૂધ એકત્રિત કરવા માટે દૂધની ડેરીનું સંચાલન કરે છે.

== ધાર્મિક સ્થળો ==
ગામમાં હનુમાનજીનું અને શિવજી મંદિર આવેલાં છે. ગામની સીમમાં આવેલા [[ભદ્રા ડુંગર]] પર સપ્તશૃંગી માતાનું મંદિર આવેલું છે.

== વસ્તી ગણતરી ==

૨૦૧૧ની ભારત સરકારની સત્તાવાર વસ્તી ગણતરી મુજબ કણધા ગામની વસ્તી અને સામાજિક માળખાની વિગતો નીચે મુજબ છે:{{સંદર્ભ}}

* કુલ વસ્તી: ગામમાં કુલ ૭૧૫ પરિવારો વસવાટ કરે છે, જેની કુલ વસ્તી ૩,૫૪૨ છે. જેમાં ૧,૭૯૨ પુરુષો અને ૧,૭૫૦ સ્ત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે. ૨૦૨૬માં ગામની અંદાજિત વસ્તી આશરે ૪,૩૨૧ જેટલી છે.
* બાળકો: ૦ થી ૬ વર્ષની ઉંમરના બાળકોની કુલ સંખ્યા ૪૮૪ છે, જે કુલ વસ્તીના ૧૩.૬૬% થાય છે. જેમાં ૨૫૯ બાળકો અને ૨૨૫ બાળકીઓ છે.
* સાક્ષરતા દર: ગામનો સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૫૩.૪૪% છે. કુલ ૧,૮૯૩ સાક્ષર લોકોમાંથી ૧,૧૫૯ પુરુષો અને ૭૩૪ સ્ત્રીઓ સાક્ષર છે.
* સામાજિક માળખું: ગામમાં અનુસૂચિત જાતિ (SC) ની વસ્તી શૂન્ય (૦.૦%) છે, જ્યારે અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) એટલે કે આદિવાસી સમુદાયની વસ્તી ૩,૫૨૯ (૯૯.૬૩%) છે.
* રોજગારી (કાર્યરત વસ્તી): ગામમાં કુલ ૨,૦૬૨ લોકો કાર્યરત (વર્કિંગ પોપ્યુલેશન) છે, જે કુલ વસ્તીના ૫૮.૨૨% થાય છે. જેમાં ૧,૦૧૨ પુરુષો અને ૧,૦૫૦ સ્ત્રીઓ રોજગારી સાથે જોડાયેલા છે.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
! શ્રેણી (Category) !! કુલ (Total) !! પુરુષ (Male) !! સ્ત્રી (Female)
|-
| કુલ વસ્તી || ૩,૫૪૨ || ૧,૭૯૨ || ૧,૭૫૦
|-
| બાળકો (૦-૬ વર્ષ) || ૪૮૪ || ૨૫૯ || ૨૨૫
|-
| સાક્ષરતા (Literacy) || ૧,૮૯૩ (૫૩.૪૪%) || ૧,૧૫૯ || ૭૩૪
|-
| અનુસૂચિત જાતિ (SC) || ૦ (૦.૦%) || ૦ || ૦
|-
| અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) || ૩,૫૨૯ (૯૯.૬૩%) || ૧,૭૮૫ || ૧,૭૪૪
|-
| કાર્યરત વસ્તી || ૨,૦૬૨ (૫૮.૨૨%) || ૧,૦૧૨ || ૧,૦૫૦
|}

૦૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ની લાયકાત તારીખને આધારે તૈયાર કરાયેલી વર્ષ ૨૦૨૬ની સુધારેલી અધિકૃત મતદાર યાદી અનુસાર કણધા ગામમાં કુલ ૧,૯૫૯ મતદારો નોંધાયેલા છે.{{સંદર્ભ}}
* '''પુરુષ મતદારો:''' ૯૪૮
* '''સ્ત્રી મતદારો:''' ૧,૦૧૧
* '''કુલ મતદારો:''' ૧,૯૫૯

== આ પણ જૂઓ ==
કણધા ગામની નજીકમાં દક્ષિણ ગુજરાતના પ્રખ્યાત પ્રવાસન સ્થળો આવેલા છે:

* [[અજમલગઢ]] (ઐતિહાસિક સ્થળ)
* [[પીલવા ડુંગર]]
* વાંગણ (આંકડા ધોધ)
* ગીરા ધોધ (પ્રખ્યાત કુદરતી ધોધ)
* [[વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] (Vansda National Park)
* [[જાનકી વન]] (સાંસ્કૃતિક વન)
* પૂર્ણા વન્યજીવ અભયારણ્ય નજીકના વન્ય વિસ્તારો
* કેલિયા ડેમ
* ઝૂઝ ડેમ
* તોરણીયા ડુંગર
* વિલ્સન હિલ (પ્રખ્યાત હિલ સ્ટેશન)

== ચિત્રઝાંખી ==
&lt;gallery&gt;
File:Primary Vidyamandir School.jpg|thumb|પ્રાથમિક વિદ્યામંદિર શાળા
File:Girijan Secondary School.jpg|thumb|ગિરિજન માધ્યમિક શાળા
File:Celebrating the day at Kandha Primary School.jpg|thumb|કણધા પ્રાથમિક શાળામાં સ્વતંત્રતા દિવસ  ઉજવણી
File:Traditional farming with bullocks in Kanadha village, Vansda.jpg|thumb|300px|કણધા ગામમાં પરંપરાગત ખેતી: ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન લાકડાના હળ અને બળદની જોડી વડે ખેતર ખેડતા સ્થાનિક આદિવાસી ખેડૂત.
File:Eklavya Kumar Hostel.jpg|thumb|એકલવ્ય કુમાર છાત્રાલય
File:Samarpada Paliyan School.jpg|thumb|સામરપાડા ફળિયું વર્ગ શાળા
File:Holika Dahan kandha.jpg|thumb|હોલિકા દહન, કણધા
File:Bhadra Hills.jpg|thumb|ભદ્રા ડુંગર
File:Saptashrungi Mata Temple Bhadra Dungar.jpg|thumb|સપ્તશ્રૃંગી માતા મંદિર ભદ્રા ડુંગર
File:Evening view of Bhadra Hills.jpg|thumb|ભદ્રા ડુંગર પર સાજનુ દૃશ્ય
File:Hanumanji Temple , Kandha.jpg|thumb|હનુમાનજી મંદિર, કણધા
File:Hanumanji Temple, Kandha.jpg|હનુમાનજીનું મંદિર, કણધા

File:Hanumanji Temple.jpg|હનુમાનજીનું મંદિર, કણધ

File:Three roads in Kandha.jpg|thumb|કણધા ત્રણ રસ્તા

File:Kandha village.jpg|કણધા ગામનો નજારો
File:Nagli and rice rotis and urad dal and Shaka.jpg|નાગલી અને ચોખાના રોટલા, અડદની દાળ અને શાક

File:Kandha village.jpg|કણધા ગામનો નજારો
File:Milk Producers Cooperative Society Bari Phalia Kandha.jpg|દૂધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી (બારી ફળિયા, કણધા)

File:Bhagwan Birsamunda Public Library.jpg|ભગવાન બિરસામુંડા સાર્વજનિક લાઈબ્રેરી, કણધા
File:Kandaha, Bhagwan Birsamunda Public Library.jpg|ભગવાન બિરસામુંડા સાર્વજનિક લાઈબ્રેરી, કણધા

File:Kandha Gram Panchayat.jpg|કણધા ગ્રામ પંચાયત
File:Dagar Ni ropani.jpg|ડાંગરની રોપણી
File:A view of Kandha village at sunrise during the monsoon.jpg|ચોમાસા દરમિયાન સૂર્યોદય સમયે કણધા ગામનું દૃશ્ય
File:Summer scene of the village.jpg|ગામનું ઉનાળાનું દ્રશ્ય

File:Samsan.jpg|કણધા ગામની સ્મશાન

&lt;/gallery&gt;


== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}
[[શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં ગામો]]</text>
      <sha1>5nqmnkizcajctlzbulzqgu8y7so33t2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>902018</id>
      <parentid>902017</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T09:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ચિત્રઝાંખી */</comment>
      <origin>902018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15375" sha1="25xw3uohr7v4omflfii8e6ou9cfqfsb" xml:space="preserve">{{સંદર્ભ આપો|તારીખ=૩૦ જૂન ૨૦૨૬}}

{{Infobox settlement
| name                    = કણધા
| settlement_type         = ગામ
| image_skyline           = Kandha village.jpg
| image_caption           = કણધા ગામનું દ્રશ્ય
| pushpin_map             = India Gujarat#India3
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = કણધા ગામનું નકશામાં સ્થાન
| coordinates             = {{coord|20.632801|N|73.327527|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = દેશ
| subdivision_name        = {{flag|ભારત}}
| subdivision_type1       = રાજ્ય
| subdivision_name1       = [[ગુજરાત]]
| subdivision_type2       = જિલ્લો
| subdivision_name2       = [[નવસારી જિલ્લો|નવસારી]]
| subdivision_type3       = [[તાલુકો]]
| subdivision_name3       = [[વાંસદા તાલુકો|વાંસદા]]
| unit_pref               = Metric
| elevation_m             = ૧૩૦
| population_total        = 
| population_as_of        = ૨૦૧૧
| timezone1               = ભારતીય માનક સમય
| utc_offset1             = +૫:૩૦
| postal_code_type        = [[પોસ્ટલ ઇન્ડેક્સ નંબર|પિનકોડ]]
| postal_code             = 3૯૬૫૮૦
| registration_plate      = GJ-21
}}
'''કણધા''' [[ભારત]]ના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના દક્ષિણ ગુજરાત વિસ્તારમાં [[નવસારી જિલ્લો|નવસારી જિલ્લા]]ના [[વાંસદા તાલુકો|વાંસદા તાલુકા]]માં વસેલું એક સરહદી ગામ છે. આ ગામ [[ખાટાઆંબા]] નજીક આવેલું છે. અહીં મુખ્યત્વે [[આદિવાસી]] સમુદાયના લોકો વસવાટ કરે છે.

કણધા ગામની ફરતે નાના-મોટા ડુંગરો આવેલા છે. ભૌગોલિક દૃષ્ટિએ આ ગામ સીધી લીટીમાં અરબી સમુદ્રથી આશરે ૪૫ કિલોમીટર દૂર આવેલું છે. સમુદ્ર સપાટીથી કણધા ગામની ઊંચાઈ આશરે ૧૩૦ મીટર છે.

==ભૌગોલિક==
કણધા ગામ સડક માર્ગે તાલુકામથક વાંસદા સાથે અને અને બીજી તરફ વલસાડ તથા નવસારી તરફ જતા રાજ્યધોરીમાર્ગો સાથે જોડાયેલું છે. અન્ય એક રસ્તો નજીકના મોળાઆંબા ગામ થઈ ને મહારાષ્ટ્ર સરહદ તરફ જતા પર્વતીય વિસ્તારો સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે.

કણધાથી વાંસદા ૧૭ કિમી, વલસાડ ૪૮ કિમી અને નવસારી ૬૬ કિમીના અંતરે આવેલાં છે. કણધાને વાંસદા, ચોંઢા અને ધરમપુર જેવા સ્થળો સાથે જોડતી નિયમિત બસસેવા ઉપલબ્ધ છે.


વહીવટી અને સ્થાનિક ઓળખના આધારે કણધા ગામ નીચેના વિસ્તારો અથવા ફળિયાઓમાં વહેંચાયેલું છે:
* વડપાડા
* નિશાળ ફળિયું
* ચીચપાડા
* બારી ફળિયું
* લીબારપાડા
* માળ ફળિયું
* લીબુનપાડા
* બોરીપાડા
* ખોરા ફળિયું
* કેળીપાણી

==સુવિધાઓ==
ગામમાં [[પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર]], [[આંગણવાડી]], [[પ્રાથમિક શાળા|પ્રાથમિક]] અને [[માધ્યમિક શાળા]], પુસ્તકાલય, વગેરે સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે.

પ્રાથમિક વિદ્યામંદિર શાળા આ ગામની સૌથી જૂની અને મુખ્ય પ્રાથમિક શાળા છે જેની સ્થાપના ૧૪ જૂન ૧૯૫૫ના રોજ થઈ હતી. આ ઉપરાંત ગામમાં કેળીપાણી ફળિયું વર્ગ શાળા, ખોરા ફળિયું વર્ગ શાળા,  સામરપાડા ફળિયું વર્ગ શાળા અને બારી ફળિયું ગિરિજન માધ્યમિક શાળાઓ આવેલી છે. અહીં ધોરણ ૯થી ૧૨ સામાન્ય પ્રવાહ સુધીના અભ્યાસની સગવડ ઉપલબ્ધ છે. ગામમાં શ્રી જ્યોતિ કન્યા છાત્રાલય અને એકલવ્ય કુમાર છાત્રાલય એમ બે છાત્રાલયો આવેલાં છે.

ગામમાં ટેલિફોન, મોબાઇલ અને ફાઇબર ઓપ્ટિક કેબલ વાટે ઇન્ટરનેટ જેવી ટેલિકોમ સેવાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે. ૧૭૭ – વાંસદા વિધાનસભા મતવિસ્તાર (અનુસૂચિત જનજાતિ) અને ૨૬ – વલસાડ લોકસભા મતવિસ્તાર (અનુસૂચિત જનજાતિ) અંતર્ગત આવે છે.


==આજીવિકા==
ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, પશુપાલન અને ખેતમજૂરી છે. આ ઉપરાંત, અહીંના લોકો સરકારી કે ખાનગી નોકરીઓ, પરંપરાગત હસ્તકલા અને મરઘા-પાલન જેવા વ્યવસાયો સાથે જોડાઈને પોતાની આજીવિકા મેળવે છે.

અહીં મુખ્યત્વે ચોમાસામાં ડાંગર, શેરડી, તુવેર, કેરી અને વિવિધ કઠોળની ખેતી થાય છે. ઘીલોડા (ટિંડોળા), મરચાં, રીંગણ અને કારેલાં જેવા શાકભાજીના પાકો પણ ઉગાડવામાં આવે છે. 

કણધા ગામની દૂધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી પશુપાલકો પાસેથી દૂધ એકત્રિત કરવા માટે દૂધની ડેરીનું સંચાલન કરે છે.

== ધાર્મિક સ્થળો ==
ગામમાં હનુમાનજીનું અને શિવજી મંદિર આવેલાં છે. ગામની સીમમાં આવેલા [[ભદ્રા ડુંગર]] પર સપ્તશૃંગી માતાનું મંદિર આવેલું છે.

== વસ્તી ગણતરી ==

૨૦૧૧ની ભારત સરકારની સત્તાવાર વસ્તી ગણતરી મુજબ કણધા ગામની વસ્તી અને સામાજિક માળખાની વિગતો નીચે મુજબ છે:{{સંદર્ભ}}

* કુલ વસ્તી: ગામમાં કુલ ૭૧૫ પરિવારો વસવાટ કરે છે, જેની કુલ વસ્તી ૩,૫૪૨ છે. જેમાં ૧,૭૯૨ પુરુષો અને ૧,૭૫૦ સ્ત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે. ૨૦૨૬માં ગામની અંદાજિત વસ્તી આશરે ૪,૩૨૧ જેટલી છે.
* બાળકો: ૦ થી ૬ વર્ષની ઉંમરના બાળકોની કુલ સંખ્યા ૪૮૪ છે, જે કુલ વસ્તીના ૧૩.૬૬% થાય છે. જેમાં ૨૫૯ બાળકો અને ૨૨૫ બાળકીઓ છે.
* સાક્ષરતા દર: ગામનો સરેરાશ સાક્ષરતા દર ૫૩.૪૪% છે. કુલ ૧,૮૯૩ સાક્ષર લોકોમાંથી ૧,૧૫૯ પુરુષો અને ૭૩૪ સ્ત્રીઓ સાક્ષર છે.
* સામાજિક માળખું: ગામમાં અનુસૂચિત જાતિ (SC) ની વસ્તી શૂન્ય (૦.૦%) છે, જ્યારે અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) એટલે કે આદિવાસી સમુદાયની વસ્તી ૩,૫૨૯ (૯૯.૬૩%) છે.
* રોજગારી (કાર્યરત વસ્તી): ગામમાં કુલ ૨,૦૬૨ લોકો કાર્યરત (વર્કિંગ પોપ્યુલેશન) છે, જે કુલ વસ્તીના ૫૮.૨૨% થાય છે. જેમાં ૧,૦૧૨ પુરુષો અને ૧,૦૫૦ સ્ત્રીઓ રોજગારી સાથે જોડાયેલા છે.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
! શ્રેણી (Category) !! કુલ (Total) !! પુરુષ (Male) !! સ્ત્રી (Female)
|-
| કુલ વસ્તી || ૩,૫૪૨ || ૧,૭૯૨ || ૧,૭૫૦
|-
| બાળકો (૦-૬ વર્ષ) || ૪૮૪ || ૨૫૯ || ૨૨૫
|-
| સાક્ષરતા (Literacy) || ૧,૮૯૩ (૫૩.૪૪%) || ૧,૧૫૯ || ૭૩૪
|-
| અનુસૂચિત જાતિ (SC) || ૦ (૦.૦%) || ૦ || ૦
|-
| અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) || ૩,૫૨૯ (૯૯.૬૩%) || ૧,૭૮૫ || ૧,૭૪૪
|-
| કાર્યરત વસ્તી || ૨,૦૬૨ (૫૮.૨૨%) || ૧,૦૧૨ || ૧,૦૫૦
|}

૦૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ની લાયકાત તારીખને આધારે તૈયાર કરાયેલી વર્ષ ૨૦૨૬ની સુધારેલી અધિકૃત મતદાર યાદી અનુસાર કણધા ગામમાં કુલ ૧,૯૫૯ મતદારો નોંધાયેલા છે.{{સંદર્ભ}}
* '''પુરુષ મતદારો:''' ૯૪૮
* '''સ્ત્રી મતદારો:''' ૧,૦૧૧
* '''કુલ મતદારો:''' ૧,૯૫૯

== આ પણ જૂઓ ==
કણધા ગામની નજીકમાં દક્ષિણ ગુજરાતના પ્રખ્યાત પ્રવાસન સ્થળો આવેલા છે:

* [[અજમલગઢ]] (ઐતિહાસિક સ્થળ)
* [[પીલવા ડુંગર]]
* વાંગણ (આંકડા ધોધ)
* ગીરા ધોધ (પ્રખ્યાત કુદરતી ધોધ)
* [[વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] (Vansda National Park)
* [[જાનકી વન]] (સાંસ્કૃતિક વન)
* પૂર્ણા વન્યજીવ અભયારણ્ય નજીકના વન્ય વિસ્તારો
* કેલિયા ડેમ
* ઝૂઝ ડેમ
* તોરણીયા ડુંગર
* વિલ્સન હિલ (પ્રખ્યાત હિલ સ્ટેશન)

== ચિત્રઝાંખી ==
&lt;gallery&gt;
File:Primary Vidyamandir School.jpg|thumb|પ્રાથમિક વિદ્યામંદિર શાળા
File:Girijan Secondary School.jpg|thumb|ગિરિજન માધ્યમિક શાળા
File:Celebrating the day at Kandha Primary School.jpg|thumb|કણધા પ્રાથમિક શાળામાં સ્વતંત્રતા દિવસ  ઉજવણી
File:Traditional farming with bullocks in Kanadha village, Vansda.jpg|thumb|300px|કણધા ગામમાં પરંપરાગત ખેતી: ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન લાકડાના હળ અને બળદની જોડી વડે ખેતર ખેડતા સ્થાનિક આદિવાસી ખેડૂત.
File:Eklavya Kumar Hostel.jpg|thumb|એકલવ્ય કુમાર છાત્રાલય
File:Samarpada Paliyan School.jpg|thumb|સામરપાડા ફળિયું વર્ગ શાળા
File:Holika Dahan kandha.jpg|thumb|હોલિકા દહન, કણધા
File:Bhadra Hills.jpg|thumb|ભદ્રા ડુંગર
File:Saptashrungi Mata Temple Bhadra Dungar.jpg|thumb|સપ્તશ્રૃંગી માતા મંદિર ભદ્રા ડુંગર
File:Evening view of Bhadra Hills.jpg|thumb|ભદ્રા ડુંગર પર સાજનુ દૃશ્ય
File:Hanumanji Temple , Kandha.jpg|thumb|હનુમાનજી મંદિર, કણધા
File:Hanumanji Temple, Kandha.jpg|હનુમાનજીનું મંદિર, કણધા
File:Hanumanji Temple.jpg|હનુમાનજીનું મંદિર, કણધ
File:Three roads in Kandha.jpg|thumb|કણધા ત્રણ રસ્તા
File:Kandha village.jpg|કણધા ગામનું દૃશ્ય
File:Nagli and rice rotis and urad dal and Shaka.jpg|નાગલી અને ચોખાના રોટલા, અડદની દાળ અને શાક
File:Milk Producers Cooperative Society Bari Phalia Kandha.jpg|દૂધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી (બારી ફળિયા, કણધા)
File:Bhagwan Birsamunda Public Library.jpg|ભગવાન બિરસામુંડા સાર્વજનિક લાઈબ્રેરી, કણધા
File:Kandaha, Bhagwan Birsamunda Public Library.jpg|ભગવાન બિરસામુંડા સાર્વજનિક લાઈબ્રેરી, કણધા
File:Kandha Gram Panchayat.jpg|કણધા ગ્રામ પંચાયત
File:Dagar Ni ropani.jpg|ડાંગરની રોપણી
File:A view of Kandha village at sunrise during the monsoon.jpg|ચોમાસા દરમિયાન સૂર્યોદય સમયે કણધા ગામનું દૃશ્ય
File:Summer scene of the village.jpg|ગામનું ઉનાળાનું દ્રશ્ય
File:Samsan.jpg|કણધા ગામનું સ્મશાન
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}
[[શ્રેણી:વાંસદા તાલુકો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં ગામો]]</text>
      <sha1>25xw3uohr7v4omflfii8e6ou9cfqfsb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>જળવિમાન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28171</id>
    <revision>
      <id>902004</id>
      <parentid>808442</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T03:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>902004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6611" sha1="t4z3b6xk0k864psgixj1i6u2upsa8vg" xml:space="preserve">[[ચિત્ર:EllstromManufacturingHydroplane.jpg|300px|right|thumb| જળસફર ખેડી રહેલું એક જળવિમાન]]
'''જળવિમાન''' (અંગ્રેજી:Hydroplane) એક પ્રકારની નૌકા છે, જે અન્ય નૌકાઓ કરતાં ભિન્ન હોય છે. આ પ્રકારની નૌકાઓ સામાન્ય રીતે નૌકાદોડ માટે થતો હોય છે. સામાન્ય નાવમાં વિસ્થાપિત જળનો ભાર નાવના ભારને સમતુલ્ય હોય છે. સામાન્ય નાવને આગળ તરફ ચલાવવા માટે ધક્કો આપવો પડતો હોય છે, જેના કારણે પાણીમાં પ્રતિરોધ ઉત્પન્ન હોવાને લીધે નાવ આગળ તરફ વધે છે. પરંતુ જળવિમાનમાં આમ બનતું નથી. જળવિમાન એવી રીતે બનાવવામાં આવેલું હોય છે કે તેના એક અથવા એક કરતાં વધારે નત સમતલ, જે પાછળના તળિયાના ભાગમાં બનેલા હોય છે, જળના પ્રતિદબાણના કારણે નાવને ઊપરની તરફ ઉઠાવી રાખીને તીવ્ર ગતિથી ચાલે છે. આના કારણે પાણીના સંસર્ગમાં રહેતા તળિયાનો ભાગ ઓછો થઇ જાય છે, પરંતુ શેષ ભાગ પર દબાણ વધી જાય છે. નાવ જ્યારે ઉભી રાખવામાં આવે છે ત્યારે તે દ્રવસ્થૈતિક બળ (hydrostatic force) પર આધારિત હોય છે. જ્યારે નાવ જળનો સ્પર્શ કરીને ચાલતી હોય ત્યારે દ્રવસ્થૈતિક બળ પ્રાય: શૂન્ય હોય છે અને તેનો આધાર મુખ્યત્વે દ્રવગતિક પ્રભાવ હોય છે. જળવિમાનની ચાલ એંજિન શક્તિ વડે ચાલતી નાવ કરતાં અધિક હોય છે, અથવા એટલી જ ગતિથી ચાલવા માટે ઓછી શક્તિ ધરાવતા એંજિનની આવશ્કતા પડે છે. ઈ. સ. ૧૯૫૩માં શોધાયેલા જળવિમાનની ગતિમાં બરાબર વૃદ્ધિ થતી રહી છે.

== ઇતિહાસ ==

જળવિમાનનો વિચાર પહેલાં સસેક્સ ખાતે એક અંગ્રેજ પાદરી રેવરેંડ ચાર્લ્સ મીડં રેમન (Rev. Charles Meade Raman)ના મનમાં ઈ. સ. ૧૮૭૦માં જાગ્યો હતો, પરંતુ હલ્કાં એંજિનના અભાવમાં તેઓ તેને વ્યાવહારિક રૂપ ન આપી શક્યા. ત્યારબાદ જ્યારે પેટ્રોલ એંજિનનો ઉપયોગ શુ ડિગ્રી થયો ત્યારે જળવિમાનનો કા વિચાર ફરીથી જાગી ઉઠ્યો અને ઈ. સ. ૧૯૦૬માં પહેલું રિકોચેટ જળવિમાન (Ricochet hydroplane) બનાવવામાં આવ્યું. આ જલવિમાનનો તળમાગ ચપટો હતો અને નતિના ઉપયુક્ત ખૂણા વડે તેનું ઉતરવાનું સંભવ થઈ શક્યું. અન્ય પ્રકારનાં જળવિમાનોનાં તળિયાંનો ભાગ અનુપ્રસ્થ કાટ (cross section)માં ચપટો હતો પરંતુ તેનો આકાર આરાની સાપેક્ષમાં લાંબો હતો અને એમાં અનેક નત સમતલ હતાં. નૌકા સંબંધિત વિષયમાં સર જૉન થૉર્નિક્રૉફ્ટ (Sir John Thornycroft) અનેક પ્રયોગ કરી રહ્યા હતા. તેમણે અનુકૂળતા પ્રતીત થતાં જ તેમણે જળવિમાન તૈયાર કરવા માટેની સંભાવનાઓ પર વિચાર કર્યો અને અનૂકૂળતા પ્રાપ્ત થતાં તેઓ જળવિમાન તૈયાર કરવા માટે વળગી પડ્યા. તેમનું જળવિમાન એકપદીય નૌકા હતી, જે બે નમ સમતલો વડે બનેલી હતી. આ બંન્નેય સમતલો પર તેનો ભાર વહેંચાયેલો રહેતો હતો. અમેરીકા ખાતે ફાઉબર (W.H. Fauber) અને જ્યોર્જ ક્રાઉચ (George Crouch) નામની વ્યક્તિઓએ એવાં જ જળવિમાન બનાવ્યાં.

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.thunderboats.org/restorations.shtml pictures showing bow design evolution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722002434/http://www.thunderboats.org/restorations.shtml |date=2012-07-22 }} 
* [http://www.HydroInsider.com/ HydroInsider.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190828130727/http://hydroinsider.com/ |date=2019-08-28 }}
* [http://www.ulhra.org/ The Unlimited Light Hydroplane Racing Association's website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090708034441/http://www.ulhra.org/ |date=2009-07-08 }}
* [http://www.hydroplanequebec.com HydroplaneQuebec.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231071342/http://www.hydroplanequebec.com/ |date=2007-12-31 }}
* [http://www.cbfnc.ca/ Canadian Boating Federation website]
* [http://www.roostertails.net/ નૌકાદોડ સ્પર્ધા વિશે માહિતી અને તસવીરો]

[[શ્રેણી:વાહન]]
[[શ્રેણી:જળ ઇજનેરી]]</text>
      <sha1>t4z3b6xk0k864psgixj1i6u2upsa8vg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>કીટ વિજ્ઞાન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28780</id>
    <revision>
      <id>902001</id>
      <parentid>901073</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T18:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>902001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30827" sha1="6d1qbtzpw15xixrief1p1hv4vt38lfc" xml:space="preserve">{{zoology|Image:LeafInsect.jpg}}

'''કીટ વિજ્ઞાન''' (ગ્રીક શબ્દ {{lang|grc|ἔντομος}}, ''એન્ટિમોસ'', &quot;જે ટુકડાઓમાં કપાયેલું છે અથવા ઉપસેલું/ખંડીય છે&quot;, માટે &quot;ઇન્સેક્ટ&quot;(જીવડું); અને {{lang|grc|-λογία}}, ''[[wiktionary:-logia|-લોજીયા]]'' &lt;ref name=&quot;Liddell 1980&quot;&gt;{{cite book | author = [[Henry George Liddell|Liddell, Henry George]] and [[Robert Scott (philologist)|Robert Scott]] | year = 1980 | title = [[A Greek-English Lexicon]] (Abridged Edition) | publisher = [[Oxford University Press]] | location = United Kingdom | isbn = 0-19-910207-4}}&lt;/ref&gt;) એ કીટકોનો [[વિજ્ઞાન|વૈજ્ઞાનિક]] અભ્યાસ છે, તે આર્થ્રોપોડોલોજીની શાખા છે. કીટકોની 1.3 મિલિયન જાતોનું વર્ણન થયું છે અને તે કુલ જાણીતા સજીવના બે તૃત્યાંશ ભાગ જેટલા છે.&lt;ref name=&quot;Chapman&quot;&gt;{{cite book |author=Chapman, A. D. |year=2006 |title=Numbers of living species in Australia and the World |pages=60pp |publisher=Canberra: [[Australian Biological Resources Study]] |isbn=978-0-642-56850-2 |url=http://www.deh.gov.au/biodiversity/abrs/publications/other/species-numbers/index.html |access-date=2010-12-13 |archive-date=2012-11-30 |archive-url=https://archive.today/20121130101928/http://www.deh.gov.au/biodiversity/abrs/publications/other/species-numbers/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમનું અસ્તિત્વ 400 મિલિયન વર્ષ પહેલાથી છે અને તેમણે પૃથ્વી પર માનવ અને જીવનના અન્ય સ્વરૂપે સાથે ઘણા પ્રકારનું આદાનપ્રદાન કર્યું છે. તે જીવવિજ્ઞાનની વિશેષ શાખા છે. તકનીકી રીતે ખોટું હોવા છતાં ઘણીવાર સ્થળચર પ્રાણીઓના અભ્યાસને સમાવવામાં આવે છે જેમાં [[સંધિપાદ]] સમુહ અથવા અન્ય સમુદાય, જેમ કે મધ્યતનિકા, બહુપાદ, અળસિયા, ભૂમિ શંભુક, અને
સ્લગનો સમાવેશ થાય છે.

પ્રાણીવિજ્ઞાનની અંદર વર્ગીકૃત થયેલા અન્ય કેટલાક ક્ષેત્રોની જેમ કીટ વિજ્ઞાનએ વર્ગક આધારિત વર્ગ છે. કીટકને લગતા કોઇ પણ પ્રશ્નો પર ભાર મુકતા કોઇ પણ વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસને કીટ વિજ્ઞાન કહેવાય છે. કીટ વિજ્ઞાન વિવિધ મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરે છે જેમાં આણ્વિક જનીનવિદ્યા, વર્તણૂક, જૈવયંત્રશાસ્ત્ર, જીવરસાયણ, સિસ્ટમેટિક્સ, દેહધર્મ વિજ્ઞાન, વિકાસશીલ જીવવિજ્ઞાન, પરિસ્થિતિવિદ્યા, આકારવિદ્યા, પેલિયોન્ટોલોજી, માનવશાસ્ત્ર, રોબોટિક્સ, [[કૃષિ|કૃષિ]], પોષણ, ફોરેન્સિક વિજ્ઞાન વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

==કીટ વિજ્ઞાનનો ઇતિહાસ==
કીટ વિજ્ઞાન [[કૃષિ|કૃષિ]] (ખાસ કરીને જીવવૈજ્ઞાનિક અંકુશ અને મધમાખી ઉછેર)ના સંદર્ભમાં પ્રાગઐતિહાસિક કાળથી લઇને લગભગ તમામ માનવ સંસ્કૃતિઓમાં મૂળ ધરાવે છે. પરંતુ વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ 16મી સદીથી જ શરૂ થયો છે.&lt;ref&gt;એન્ટોનિયો સોલ્ટિનિ, ''સ્ટોરીયા ડેલે સાયન્ઝ એગ્રેરી'' , 4 અંક, બોલોગ્ના 1984-89, ISBN 88-206-2412-5, ISBN 88-206-2413-3, ISBN 88-206-2414-1, ISBN 88-206-2414-X&lt;/ref&gt; નોંધાયેલા ઇતિહાસ મારફતે કીટજ્ઞોની યાદી લાંબી છે અને તેમાં ચાર્લ્સ ડાર્વિન, જીન હેનરી ફેબર, વ્લાદિમિર નાબોકોવ, કાર્લ વોન ફ્રીક (ફિઝીયોલોજી અથવા મેડિસિનમાં 1973 નોબલ પુરસ્કાર,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://nobelprize.org/medicine/laureates/1973/frisch-lecture.html |title=કાર્લ વોન ઇસિક, ''ડિકોડિંગ ધ લેન્ગ્વેજીસ ઓફ ધ બી'' , નોબલ લેક્ચર, ડિસેમ્બર 12, 1973 |access-date=2010-12-13 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905001804/http://nobelprize.org/medicine/laureates/1973/frisch-lecture.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; વિજેતા) અને બે વખત પુલિત્ઝર પારિતોષક વિજેતા ઇ. ઓ. વિલ્સન જેવી હસ્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.

==જાણીતી સંસ્કૃતિઓમાં કીટ વિજ્ઞાન==
ટીવી શો પર ગિલ ગ્રિસમ એક કીટજ્ઞ છે જેનો અભિનય વિલિયમ પિટરસન દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે. તે રીતે ''બોન્સ'' ના કીટજ્ઞ જેક હોજીન્સ, જેનું પાત્ર ટીજે થાયને ભજવ્યું છે, તે તેમની ટીમને કીટકો (જેવા કે ''હાઇડ્રોટી'' ) અને કોહવાઇ ગયેલા શરીરની આસપાસના કણોનું વિશ્લેષણ કરવામાં મદદ કરે છે, તેઓ ધણીવાર હત્યા, મૂળ કયા સ્થળે થઇ હતી તેનું ચોક્કસ સ્થાન પણ ઓળખી બતાવે છે. તે વનસ્પતિશાસ્ત્ર અને ખનિજશાસ્ત્રના પણ નિષ્ણાત છે. આર્થર કોનન ડોયલની વાર્તા, ''ધ હાઉસ ઓફ બાસ્કરવિલેસ'' માં ખલનાયક એક પ્રકૃતિવાદી હોય છે જે પતંગિયાઓને સંગ્રહ કરે છે અને તેને &quot;દુષ્ટ&quot; કીટજ્ઞ બનાવે છે. પેટ્રિક ઓબ્રીયનની ઓબરી-મેચ્યુરિન સી નોવેલ્સમાં રોયલ નેવી ઇન્ટેલિજન્સ અધિકારી સર જોસેફ બ્લૈનની ભૂમિકા છે તે એક ઉત્સુક કીટજ્ઞ પણ છે. તે ડો. સ્ટિફન મેચ્યુરિનની જાસૂસ તરીકે ભરતી કરે છે. ડો. સ્ટિફન મુખ્ય પાત્રો પૈકીનું એક છે. જાસૂસી પ્રવૃત્તિઓ અંગે તેમની મંત્રાણાઓ પ્રકૃતિવાદી અભ્યાસોમાં તેમના રસ માટે એક જગ્યા બનાવે છે.

એવી ઘણી વિજ્ઞાન કાલ્પનિક પુસ્તકો છે જેમાં કથાવસ્તુ એવી હોય છે કે માનવ વામન બની જાય છે અને તેણે જંતુઓનો તેના સ્તરે સામનો કરવો પડે છે. કેટલાક ઉદાહરણોમાં રેક્સ ડીન લેવી કૃત ''ધ ઇન્સેક્ટ વોરીયર્સ'' , ફ્રાન્સિસ રયુફસ બેલોમી કૃત ''અટ્ટા'' , જેમ્સ પી. હોગન કૃત ''બગ પાર્ક'' , ગોર્ડન વિલિયમ્સની ''ધ માઇક્રોનોટ્સ''  શ્રેણી અને મુરે લીન્સટર દ્વારા ''ધ ફોરગોટન પ્લેનેટ'' નો સમાવેશ થાય છે. ''ધ ફરગોટન પ્લેનેટ''  કથાવસ્તુમાં એવી રીતે વળાંક આપવામાં આવ્યો છે કે માનવ વસવાટ માટે બનાવવામાં આવેલા ગ્રહ પર જંતુઓ માણસના કદના (અથવા તેનાથી મોટા) છે. રોબર્ટ એસ્પ્રિનએ ''ધ બગ વોર્સ''  નામની નવલકથા લખી છે જેમાં સરિસૃપ અને જંતુઓ વચ્ચે આંતરગ્રહના સ્તરે યુદ્ધ ખેલાય છે.

==જંતુઓની ઓળખ==
મોટા ભાગના જંતુઓ હિમેનોપ્ટેરા (મધમાખી, વાસ્પ અને કીડી) અથવા કોલીઓપ્ટેરા (ભૃંગ) જેવા ગોત્રમાં સરળતાથી ઓળખી શકાય છે. જો કે લેપિડોપ્ટેરા (પતંગિયા અને શલભ) સિવાયના જંતુઓ ઓળખ ચાવી અને મોનોગ્રાફનો ઉપયોગ કરીને જ તેની પ્રજાતી અને જાતિમાં ઓળખી શકાય છે. કારણકે ઇન્સેક્ટા વર્ગ મોટી સંખ્યામાં જાતિઓ ધરાવે છે (જેમાં એકલી ભૃંગની જ 3,30,000 જાતિઓ છે) અને તેમને છૂટા પાડતા ગુણધર્મો અજાણ્યા છે અને ઘણીવાર અત્યંત સૂક્ષ્મ (સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર વગર જોઇ શકાતા નથી) હોય છે. આને કારણે ઘણીવાર નિષ્ણાત માટે પણ જંતુને ઓળખવું મુશ્કેલ બની જાય છે. જંતુઓની ઓળખ કરવાનો શોખ વધી રહ્યો છે અને તેમાં પતંગિયા અને ડ્રેગન માખીઓ સૌથી લોકપ્રિય છે.

==વર્ગીકરણવિદ્યાની નિપૂણતા==
[[File:Beetle collection.jpg|thumb|250px|right|ભૃંગના મોટા સંગ્રહનો એક ભાગ]]

ઘણા કીટજ્ઞો એક જ ગોત્ર અથવા જંતુના એક જ કૂળમાં નિપૂણતા ધરાવે છે અને આ અનેક વિશેષતાઓએ તેમના પોતાના નામ આપ્યા છે. લાક્ષણિક રીતે (પંરતું હંમેશા નહી) તે જૂથના વૈજ્ઞાનિક નામ પરથી બનાવવામાં આવે છેઃ

*ઓપીઓલોજી (અથવા મેલિટોલોજી) - [[મધમાખી]]
*કોલીઓપ્ટેરોલોજી - ભૃંગ
*ડાઇપ્ટેરોલોજી - [[માખી]]ઓ
*હેમીપ્ટેરોલોજી - સાચા [[માંકડ]]
*લેપિડોપ્ટેરોલોજી - શલભ અને [[પતંગિયા]]
*મિર્મેકોલોજી - [[કીડી]]
*ઓર્થોપ્ટેરોલોજી - [[તીતીઘોડો]], [[કંસારી]], વગેરે.
*ટ્રાઇકોપ્ટેરોલોજી - કેડીસ માખી

==સંસ્થાનો==
અન્ય વૈજ્ઞાનિક વિશેષ શાખાની જેમ કીટવિજ્ઞાન પણ અનેક સ્થાનિક, રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ ધરાવે છે. એવી પણ ઘણી સંસ્થાઓ છે જે પેટાક્ષેત્રમાં વિશેષતા ધરાવે છે.

*એમેચ્યોર એન્ટોમોલોજીસ્ટ્સ સોસાયટી
*ડોઇચીસ ઇન્ટોમોલોજીક્સ ઇન્સિ્ટટ્યુટ
*એન્ટોમોલોજિકલ સોસાયટી ઓફ અમેરિકા
*એન્ટોમોલોજિકલ સોસાયટી ઓફ કેનેડા
*એન્ટોમોલોજિકલ સોસાયટી ઓફ જાપાન
*ઇન્ટરનેશનલ યુનિયન ફોર ધ સ્ટડી ઓફ સોસિયલ ઇન્સેક્ટ્સ
*નેધરલેન્ડ્સ એન્ટોમોલોજિકલ સોસાયટી
*રોયલ બેલ્જિયન એન્ટોમોલોજિકલ સોસાયટી
*રોયલ એન્ટોમોલોજિકલ સોસાયટી ઓફ લંડન
*સોસાયટી એન્ટોમોલોજીગ દી ફ્રાન્સ

==સંગ્રાહલયો==
અહીં પસંદગીના સંગ્રહાલયોની યાદી રજૂ કરી છે જે જંતુઓનો વિશાળ સંગ્રહ ધરાવે છે.

===આફ્રિકા===
*નેટલ મ્યૂઝિયમ, પીટરમારિટ્ઝબર્ગ, દક્ષિણ આફ્રિકા [http://www.nmsa.org.za ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190509191400/https://www.nmsa.org.za/ |date=2019-05-09 }}

===યુરોપ===
*નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ, લંડન નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ
*નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ, વિયેના નેચરહિસ્ટોરીક્સ મ્યૂઝિયમ
*નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ, પેરિસ મ્યૂઝિયમ નેશનલ દી હોસ્ટરી નેચરલી
*નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ, બર્લિન હમબોલ્ડ્ટ મ્યૂઝિયમ
*રોયલ મ્યૂઝિયમ ફોર સેન્ટ્રલ આફ્રિકા, બ્રુસેલ્સ રોયલ મ્યૂઝિયમ ફોર સેન્ટ્રલ આફ્રિકા
*નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ, લીડેન નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ, લીડેન
*નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ, સ્વીડન સ્વીડીશ મ્યૂઝિયમ ઓફ નેચરલ હિસ્ટરી
*નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ, સેન્ટ પીટર્સબર્ગ ઝૂઓલોજિકલ કલેક્શન ઓફ ધ રશિયન એકેડેમી ઓફ સાયન્સ
*નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ, જીનીવા [http://www.ville-ge.ch/musinfo/mhng/page-e/arto.htm ]
*ધ બેવેરીયન સ્ટેટ કલેક્શન ઓફ ઝૂઓલોજી ઝૂઓલોજીસ્ક સ્ટેટ્સમલંગ મુન્ચેન
*નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ, બુડાપેસ્ટ હંગેરીયન નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ[http://www.nhmus.hu/ ]

===યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ===
*એકેડેમી ઓફ નેચરલ સાયન્સિસ, ફિલાડેલ્ફિયા, પેન્સિલવેનિયા
*અમેરિકન મ્યૂઝિયમ ઓફ નેચરલ હિસ્ટ્રી, ન્યૂ યોર્ક સિટી, ન્યૂ યોર્ક
*[http://www.ag.auburn.edu/enpl/ ઓબર્ન યુનિવર્સિટી એન્ટોમોલોજિકલ મ્યૂઝિયમ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101204220449/http://www.ag.auburn.edu/enpl/ |date=2010-12-04 }}, ઓબર્ન યુનિવર્સિટી, ઓબર્ન, અલાબામા
*ઓડુબોન ઇન્સેક્ટારિયમ, ન્યૂ ઓર્લીએન્સ, લ્યુઇસિયાના
*કેલિફોર્નિયા એકેડેમી ઓફ સાયન્સિસ, સાન ફ્રાન્સિસ્કો, કેલિફોર્નિયા
*[http://iz.carnegiemnh.org/inverts/collect.html કાર્નેગી મ્યૂઝિયમ ઓફ નેચરલ હિસ્ટ્રી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100824054546/http://iz.carnegiemnh.org/inverts/collect.html |date=2010-08-24 }}, પિટ્સબર્ગ, પેન્સિલ્વેનિયા
*ફીલ્ડ મ્યૂઝિયમ ઓફ નેચરલ હિસ્ટ્રી, શિકાગો, ઇલિયોનોઇસ
*ફ્લોરિડા મ્યૂઝિયમ ઓફ નેચરલ હિસ્ટ્રી, યુનિવર્સિટી ઓફ ફ્લોરિડા, જૈનિસવિલે, ફ્લોરિડા
*મ્યૂઝિયમ ઓફ કમ્પેરેટિવ ઝૂઓલોજી, કેમ્બ્રીજ, મસાશુસેટ્સ
*નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ ઓફ લોસ એન્જીલસ કાઉન્ટી, લોસ એન્જીલસ, કેલિફોર્નિયા
*નેશનલ મ્યૂઝિયમ ઓફ નેચરલ હિસ્ટ્રી, વોશિંગ્ટન, ડિસ્ટ્રિક્ટ ઓફ કોલંબિયા
*નોર્થ કેરોલિના સ્ટેટ યુનિવર્સિટી ઇનસેક્ટ મ્યૂઝિયમ, રેલીઘ, નોર્થ કેરોલિના
*પીઆબોડી મ્યૂઝિયમ ઓફ નેચરલ હિસ્ટ્રી, ન્યૂ હાવેન, કનેક્ટિકટ
*ટેક્સાસ એ એન્ડ એમ યુનિવર્સિટી, કોલેજ સ્ટેશન, ટેક્સાસ
*યુનિવર્સિટી ઓફ કેન્સસ નેચરલ હિસ્ટ્રી મ્યૂઝિયમ, લોરેન્સ, કેન્સાસ
*યુનિવર્સિટી ઓફ નેબ્રસ્કા સ્ટેટ મ્યૂઝિયમ, લિંકન, નેબ્રસ્કા
*[http://www.museum.insecta.missouri.edu/ યુનિવર્સિટી ઓફ મિઝૂરી એન્સ એન્ટોમોલોજી મ્યૂઝિયમ], યુનિવર્સિટી ઓફ મિઝોરી, કોલંબિયા, મિઝોરી

===કેનેડા===
*કેનેડીયન મ્યૂઝિયમ ઓફ નેચર, ઓટાવા, ઓન્ટારીયો
*[http://www.canacoll.org/ કેનેડીયન નેશનલ કલેક્શન ઓફ ઇન્સેક્ટ્સ, આરાક્નિડ્સ એન્ડ નેમાટોડ્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170424235055/http://canacoll.org/ |date=2017-04-24 }}, ઓટાવા, ઓન્ટારીયો
*[http://www.biology.ualberta.ca/facilities/strickland/ ઇ.એચ. સ્ટ્રિકલેન્ડ એન્ટોમોલોજિકલ મ્યૂઝિયમ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111219164154/http://www.biology.ualberta.ca/facilities/strickland/ |date=2011-12-19 }}, યુનિવર્સિટી ઓફ અલબેર્ટા, એડમન્ટન, અલબેર્ટા
*[http://lyman.mcgill.ca/ લાયમેન એન્ટોમોલોજિકલ મ્યૂઝિયમ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170426003708/http://lyman.mcgill.ca/ |date=2017-04-26 }}, મેકડોનાલ્ડ કેમ્પસ ઓફ મેકગિલ યુનિવર્સિટી, એઇન્ટી-એની-દી-બેલીવુ, ક્વિબેક
*મોન્ટરીયલ ઇન્સેક્ટારિયમ, મોન્ટારીયલ, ક્વિબેક
*રોયલ અરબેર્ટા મ્યૂઝિયમ, એડમન્ટન, અલબેર્ટા
*રોયલ ઓન્ટારીયો મ્યૂઝિયમ, ટોરોન્ટો, ઓન્ટારીયો
*[http://www.uoguelph.ca/debu/ યુનિવર્સિટી ઓફ ગુએલ્ફ ઇન્સેક્ટ કલેક્શન], યુનિવર્સિટી ઓફ ગુએલ્ફ, ગુએલ્ફ, ઓન્ટારીયો

==આ પણ જુઓ==
{{Wiktionary|entomology}}
{{Commons category|Collecting device|Collecting devices}}
*એથનોઇન્ટોમોલોજી
*સ્ટેમ્પ પર જંતુઓ
*કીટજ્ઞોની યાદી
*એન્ટોમોલોજિકલ જર્નલ્સની યાદી
*કીટ વિજ્ઞાનની સમયરેખા – 1800–1850
*કીટ વિજ્ઞાનની સમયરેખા – 1850–1900
*કીટ વિજ્ઞાનની સમયરેખા 1900થી

===વધુ વાંચન===
*ચિઆંગ, એચ. સી. અને જી. સી. જાન 1996. કમ્બોડિયા-આઇઆરઆરઆઇ (IRRI)-ઓસ્ટ્રેલિયા પ્રોજેક્ટમાં કીટ વિજ્ઞાન. (ચીનીમાં) ચાઇનીઝ એન્ટોમોલ સોસ. ન્યૂઝલેટર. (તાઇવાન) 3: 9-11.
*ડેવિડસન, ઇ. 2006. બી ફ્લીઝ હેવ લિટલ ફ્લીઝઃ હાઉ ડિસ્કવરીઝ ઓફ ઇનવર્ટિબ્રેટ ડિસીઝ આર એડવાન્સિંગ મોડર્ન સાયન્સ યુનિવર્સિટી ઓફ એરિઝોના પ્રેસ, ટુકસન, 208 પાના, ISBN 0-8165-2544-7. 
*ટ્રિપલહોર્ન, ચાર્લ્સ, એ. અને નોર્મન એફ. જોહ્નસન (2005-05-19). બોરોર એન્ડ ડીલોન્ગ્સ ઇન્ટ્રોડક્શન ટુ ધ સ્ટડી ઓફ ઇન્સેક્ટ્સ, 7મી આવૃત્તિ, થોમસ બ્રૂક્સ/કોલ. ISBN 0-03-096835-6. — ઉત્તર અમેરિકામાં ક્લાસિકલ પુસ્તક.
*{{cite book|author=[[David Grimaldi|Grimaldi, D.]] &amp; [[Michael S. Engel|Engel, M.S.]] |title=Evolution of the Insects|year=2005|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0-521-82149-5}}
*કેપિનેરા, જેએલ (સંપાદક). 2008. એનસાયક્લોપેડીયા ઓફ એન્ટોમોલોજી, બીજી આવૃત્તિ. સ્પ્રીન્ગર. ISBN 1-4020-6242-7.

==બાહ્ય લિંક્સ==
{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right;margin-left:1em;margin-right:1em;font-size:100%;background:#c6dbf7;color:black;width:25em;max-width:50%&quot; cellspacing=&quot;5&quot;
|  style=&quot;text-align: left;&quot; 
| {{quote|” I suppose you are an entomologist ? “

” Not quite so ambitious as that, sir. I should like to put my eyes on the individual entitled to that name. 

No man can be truly called an entomologist, sir;  the subject is too vast for any single human intelligence to grasp.”|
&lt;p&gt;'''[[Oliver Wendell Holmes, Sr]]''',&lt;/p&gt; 
&lt;p&gt;The Poet at the Breakfast Table.&lt;/p&gt;}}
|-
|  style=&quot;text-align:left&quot;| 
|}
*{{cite web| url=http://www.vega.org.uk/video/programme/87| author=Professor Andrew Speilman| title=Malaria video| access-date=2006-12-09}}
*{{cite web| url=http://www.vega.org.uk/video/programme/52| author=Rob Hutchinson | title=Mosquitoes video| access-date=2006-12-09}}
*{{cite web| url=http://www.uvm.edu/~entlab| title=Entomology Laboratory| author=University of Vermont| access-date=2006-12-09}}
*{{cite web| url=http://www.ent.iastate.edu/list/| title=Annotated Entomology directory| author=Iowa State University| access-date=2006-12-09}}
*{{cite web| url=http://www.ub.es/dpep/meganeura/meganeura.htm| title=Fossil Insects| author=Meganeura, University of Barcelona| access-date=2006-12-09| archive-url=https://web.archive.org/web/20061114232025/http://www.ub.es/dpep/meganeura/meganeura.htm| archive-date=2006-11-14| url-status=live}}
*{{cite web| url=http://www.goliathus.cz/| title=Goliathus (Entomology hobbyist site)| author=| access-date=2006-12-09| archive-date=2006-12-06| archive-url=https://web.archive.org/web/20061206205249/http://www.goliathus.cz/| url-status=dead}}
*{{cite web| url=http://parasite.natur.cuni.cz/jirovec/index.php?category=11| title=Medical Entomology images| author=| access-date=2006-12-09| archive-date=2007-02-07| archive-url=https://web.archive.org/web/20070207181125/http://parasite.natur.cuni.cz/jirovec/index.php?category=11| url-status=dead}}
*{{cite web| url=http://www-museum.unl.edu/research/entomology/index.htm| title=Division of Entomology| author=University of Nebraska State Museum| access-date=2006-12-09| archive-date=2012-06-10| archive-url=https://web.archive.org/web/20120610181929/http://www-museum.unl.edu/research/entomology/index.htm| url-status=dead}}
*{{cite web| url=http://gvcocks.homeip.net/orders.html| title=Insects of Townsville, Australia| author=Graeme Cocks| access-date=2006-12-09| archive-date=2006-12-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20061213112707/http://gvcocks.homeip.net/orders.html| url-status=dead}}
*{{cite web| url=http://www.actroninc.com/flyref.htm| title=Compendium of References on Flies and Disease| author=Actronic| access-date=2006-12-09| archive-date=2006-10-15| archive-url=https://web.archive.org/web/20061015161948/http://www.actroninc.com/flyref.htm| url-status=dead}}
*[http://www.ars.usda.gov/Main/site_main.htm?docid=10141&amp;amp;page=1 યુએસડીએ (USDA) સંગ્રહ પદ્ધતિઓ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160818180051/http://www.ars.usda.gov/Main/site_main.htm?docid=10141&amp;page=1 |date=2016-08-18 }}[http://www.ars.usda.gov/Main/site_main.htm?docid=10141&amp;amp;page=1 વિગતવાર સૂચનો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160818180051/http://www.ars.usda.gov/Main/site_main.htm?docid=10141&amp;page=1 |date=2016-08-18 }}
*[http://arthropa.free.fr/ આર્થરોપા] ફ્રાન્સની સાઇટમુદ્દા આધારિત મોટો ફોટો આલ્બમ
*[http://entweb.clemson.edu/museum/cabinet.htm વર્ચ્યુઅલ ઇન્સેક્ટ મ્યૂઝિયમ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011170127/http://entweb.clemson.edu/museum/cabinet.htm |date=2007-10-11 }}
*[http://entomology.ifas.ufl.edu/fasulo/pests/bestbugs/ બેસ્ટ ઓફ બગ્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221064655/http://entomology.ifas.ufl.edu/fasulo/pests/bestbugs/ |date=2009-02-21 }} મહાન કીટ વિજ્ઞાન વેબસાઇટો કીટજ્ઞો દ્વારા પસંદ કરાયેલી
* જી. ડી. હેલ કાર્પેન્ટર લંડન સ્કૂલ ઓફ હાઇજીન એન્ડ ટ્રોપિકલ મેડિસિનમાં જોડાયા હતા અને ત્સેત્સે માખી (ગ્લોસિના પાલપાલિસ) અને સ્લીપિંગ સિકનેસમાં ડેઝર્ટેશન સાથે 1913માં ડીએમ (DM) લીધું હતું.  તેમણે [http://www.archive.org/details/naturalistonlake00carp ''એ નેચરાલિસ્ટ ઓન લેક વિક્ટોરીયા, વિથ એન એકાઉન્ટ ઓફ સ્લિપિંગ સિકનેસ એન્ડ ત્સે ત્સે માખી'' ; 1920. ][http://www.archive.org/details/naturalistonlake00carp ટી. એફ. અનવિન લિમિટેડ, લંડન; બાયોડાયવર્સિટી આર્કાઇવ]

'''શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ''' 
*[http://entomology.ifas.ufl.edu/ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એન્ટોમોલોજી એન્ડ નેમાટોલોજી] યુનિવર્સિટી ઓફ ફ્લોરિડા ખાતે
*[http://insects.tamu.edu/ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એન્ટોમોલોજી] ટેક્સાસ એ એન્ડ એમ (A&amp;amp;M) યુનિવર્સિટી ખાતે
*[http://lyman.mcgill.ca/ લાયમેન એન્ટોમોલોજિકલ મ્યૂઝિયમ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170426003708/http://lyman.mcgill.ca/ |date=2017-04-26 }} મેકડોનાલ્ડ કેમ્પસ, મેકગિલ યુનિવર્સિટી ખાતે
*[http://www.ag.purdue.edu/entm/Pages/default.aspx ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એન્ટોમોલોજી] પરડ્યુ યુનિવર્સિટી ખાતે

==પાદટીપો==
{{Reflist}}

[[Category:કીટ વિજ્ઞાન]]
[[Category:આર્થ્રોપોડોલોજીના પેટાક્ષેત્રો]]</text>
      <sha1>6d1qbtzpw15xixrief1p1hv4vt38lfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>પંખીજગત (પુસ્તક)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98947</id>
    <revision>
      <id>902008</id>
      <parentid>899296</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T05:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>રણગોધલા સાથે કડી જોડી</comment>
      <origin>902008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30792" sha1="sj1q6akb4q1d4646sqrxzytibw9nqtt" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name              = પંખીજગત
| image             = 
| image_size        = 
| border            = 
| alt               = 
| caption           = 
| author            = [[પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ]]
| audio_read_by     = 
| title_orig        = 
| orig_lang_code    = 
| title_working     = 
| translator        = 
| illustrator       = 
| cover_artist      = ડી. દળવી
| country           = ભારત
| language          = [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]]
| series            = 
| release_number    = 
| subject           = ગુજરાતના પંખીઓ
| genre             = સંદર્ભગ્રંથ
| set_in            = 
| publisher         = મધૂરીકાબેન પ્રદ્યુમ્ન દેસાઈ, પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર.
| publisher2        = 
| pub_date          = માર્ચ ૧૯૮૨
| english_pub_date  = 
| published         = 
| media_type        = 
| pages             = ૨૮૪
| awards            = 
| isbn              = 
| isbn_note         = 
| oclc              = 
| dewey             = 
| congress          = 
| preceded_by       = &lt;!-- for books in a series --&gt;
| followed_by       = &lt;!-- for books in a series --&gt;
| wikisource        = 
| notes             = 
| exclude_cover     = 
| website           = 
}}
'''''પંખીજગત''''' એ ગુજરાતમાં જોવા મળતા પક્ષીઓની ખાસીયતો વિષેની રેખાચિત્રો સહિતની માહિતિ આપતું [[પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ]]નું ગુજરાતી ભાષાનું પુસ્તક છે, જે પક્ષીવિદો અને અભ્યાસુઓમાં સંદર્ભગ્રંથ તરીકે કામમાં લેવાય છે.

પુસ્તકના મુખપૃષ્ઠ પર નર અને માદા [[દૂધરાજ]] ({{lang-en|Paradise Flycatcher}})ની જોડીનું રંગીન રેખાચિત્ર છે.&lt;ref name=&quot;pkd1&quot;&gt;{{cite book |last=દેસાઈ |first=પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાઈ |year=1982 |title=પંખીજગત |location=અમદાવાદ |publisher=પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર|page= |isbn= |author-link=પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ}}&lt;/ref&gt;

== પ્રકાશન ==
આ પુસ્તકના પ્રકાશક મધૂરીકાબેન પ્રદ્યુમ્ન દેસાઈએ પુસ્તકની પ્રથમ આવૃત્તિ માર્ચ ૧૯૮૨માં ૱ ૬૦ની કિંમતે ૭૫૦ નકલો સાથે બહાર પાડી હતી.&lt;ref name=&quot;pkd1&quot;/&gt; આ પુસ્તકના પ્રકાશન માટે ગુજરાત સરકારે ૱ ૨૫૦૦ની આર્થિક સહાય કરી હતી.&lt;ref name=&quot;pkd1&quot;/&gt; પુસ્તકનું આવરણ ડી. દળવી એ તૈયાર કર્યું હતું અને આવરણનું પ્રીંટીંગ દળવી પ્રીંટરી, રાયપુર દરવાજા, અમદાવાદ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;pkd1&quot;/&gt; છાપકામ માટેના બ્લોક્સ જગદીશ પ્રોસેસ સ્ટુડીઓ, અમદાવાદ ખાતે તૈયાર કરાવવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref name=&quot;pkd1&quot;/&gt; પુસ્તકના મુદ્રક રાકેશ કે દેસાઇ, ચંદ્રીકા પ્રીંટરી, મીરઝાપુર રોડ અમદાવાદ હતા.&lt;ref name=&quot;pkd1&quot;/&gt; પુસ્તકના મુખ્ય વિક્રેતા પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર, મણીનગર, અમદાવાદ હતા.&lt;ref name=&quot;pkd1&quot;/&gt;

== યાદી ==
પુસ્તકમાં ગુજરાતમાં જોવા મળતા ૪૩૧ પક્ષીઓની માહિતી આપેલી છે.

# કાગડા કુટુંબ
## ૧. [[દેશી કાગડો|કાગડો]]
## ૨. [[ગિરનારી કાગડો|ગિરનારી અથવા જંગલી કાગડો]]
## ૩. મહાકાગ
## ૪. [[ખેરખટ્ટો|ખખેડો (ખેરખટ્ટો)]]
## ૫. થડચડ રાખોડી
## ૬. થડચડ કથ્થાઈપેટ
## ૭. ઝાડચડ મખમલી
## ૮. [[રામચકલી|રામચકલી]]
## ૯. રામચકલી કાબરી
## ૧૦. [[રામચકલી-પીળી ચોટલી|રામચકલી પીળી ચોટલીવાળી]]
# [[લલેડું|લલેડા કુટુંબ]]
## ૧૧. લલેડું વાપી
## ૧૨. લલેડું કરમદીનું
## ૧૩. લલેડું ભારતીય પીળી આંખવાળું
## ૧૪. લલેડું શેરડી
## ૧૫. લલેડું સામાન્ય રાખોડી
## ૧૬. [[વન લલેડુ|લલેડું વન]]
## ૧૭. લલેડું સીટીમાર
# શૌબિન્ગા કુટુંબ
## ૧૮. [[શૌબિન્ગા]]
## ૧૯. શૌબિન્ગા મધ્ય ભારતીય
## ૨૦. શૌબિન્ગા માર્શલનો
# હરેવા કુટુંબ
## ૨૧. હરેવો જોર્ડનનો
## ૨૨. હરેવો
# બુલબુલ કુટુંબ
## ૨૩. બુલબુલ
## ૨૪. [[કનરા બુલબુલ | બુલબુલ કનરા]]
## ૨૫. બુલબુલ સિપાહી
## ૨૬. બુલબુલ સફેદ નેના
# થ્રશ કુટુંબ
## ૨૭. [[નિલકંઠી]]
## ૨૮. રાખોડી પીઠ
## ૨૯. થરથરો કાશ્મીરી
## ૩૦. [[દૈયડ|દૈયડ]]
## ૩૧. [[દેવચકલી|દેવચકલી]]
## ૩૨. શામો ભારતીય
## ૩૩. કસ્તુરી
## ૩૪. મલાગીર કસ્તુરો
## ૩૫. પાન્ડુ શામા
## ૩૬. ભૂરા માથાના કસ્તુરો
## ૩૭. પીદ્દો પીળો
## ૩૮. પીદ્દો રણ
## ૩૯. પીદ્દો લાલપુચ્છ
## ૪૦. પીદ્દો કાબરો
## ૪૧. પીદ્દો સ્ટોલીકઝાનો
## ૪૨. પીદ્દો શામો
## ૪૩. પીદ્દો મેંદીયો
## ૪૪. પીદ્દો સ્ટ્રીકલેન્ડનો
## ૪૫. પીદ્દો પથરાળ કાળો
## ૪૬. [[ઇન્દ્રરાજ|ઈન્દ્રરાજ]]
# માખીમાર કુટુંબ
## ૪૭. [[દૂધરાજ|દુધરાજ અથવા તરવારિયો]]
## ૪૮. માખીમાર ભૂરો
## ૪૯. [[ચટકી માખીમાર|માખીમાર ચટકી]]
## ૫૦. [[અધરંગ|અધરંગ]]
## ૫૧. માખીમાર ખાખી
## ૫૨. માખીમાર રાખોડી પીળો
## ૫૩. [[નાચણ|નાચણ]]
## ૫૪. માખીમાર ભારતીય રાતો
## ૫૫. માખીમાર લાલપુચ્છ
## ૫૬. [[પીરોજી માખીમાર|માખીમાર પીરોજી]]
## ૫૭. પહાડી પંખો
# લટૂષક કુટુંબ
## ૫૮. લટોરો દુધીયો અથવા રૂપારેલ
## ૫૯. લટોરો પચનક
## ૬૦. લટોરો કાઠિયાવાડી
## ૬૧. લટોરો પરદેશી
## ૬૨. લટોરો રેતિયો
## ૬૩. લટોરો કાળી પીઠનો
## ૬૪. લટોરો રાખોડી અબાબીલ
## ૬૫. લટોરો કાંટનો
# કસ્યા અને [[રાજાલાલ|રાજાલાલ]] કુટુંબ
## ૬૬. કસ્યો મોટો
## ૬૭. [[કાળા માથાનો કશ્યો|કસ્યો કાળા માથાનો]]
## ૬૮. રાજાલાલ ધર્મકુમારસિહજીનો
## ૬૯. રાજાલાલ કાબરો
## ૭૦. રાજાલાલ કેશરિયો
## ૭૧. રાજાલાલ નાની ચાંચવાળો
# પીલક અને કોસીટ કુટુંબ
## ૭૨. [[પીલક]]
## ૭૩. [[કાળા માથાનો પીલક | પીલક કાળા માથાનો]]
## ૭૪. [[કાળો કોસીટ|કોસીટ કાળો]]
## ૭૫. કોસીટ રાખોડી
## ૭૬. કોસીટ સફેદ પેટનો
## ૭૭. ભીમરાજ
# ફુત્કી કુટુંબ
## ૭૮. ફુત્કી રામ
## ૭૯. ફુત્કી સીતા
## ૮૦. શ્વેતકંઠ ભારતીય નાનો
## ૮૧. શ્વેતકંઠ મોટો
## ૮૨. શ્વેતકંઠ ભારતીય
## ૮૩. ટીકટીકી શ્વેતનયના પાન 
## ૮૪. ટીકટીકી બ્લાઈધની પાન
## ૮૫. ટીકટીકી કમોદનો
## ૮૬. ટીકટીકી પાન
## ૮૭. કીટકીટ જળ
## ૮૮. કીટકીટ સાદો
## ૮૯. કીટકીટ લીલાશવાળો
## ૯૦. ફુત્કી રણ
## ૯૧. ફુત્કી કાંટાવાળી ખડ
## ૯૨. કીટકીટ લીલો
## ૯૩. [[દરજીડો|દરજીડો અથવા ટાશકો]]
## ૯૪. ફુત્કી કાઠિયાવાડી
## ૯૫. [[લાલ ભાલ ફુત્કી | ફુત્કી લાલ ભાલ]]
## ૯૬. ફુત્કી વીડ
## ૯૭. [[કાળી પાન ફુત્કી| ફુત્કી કાળી પાન]]
## ૯૮. ફુત્કી કાંટની
## ૯૯. ફુત્કી દેશી
## ૧૦૦. ફુત્કી ધાસ
#મેના અને કાબર કુટુંબ
##૧૦૧. મેના પવાઈ
##૧૦૨. મેના બબ્બાઈ અથવા બ્રાહ્મણી
##૧૦૩. [[વૈયું]]
##૧૦૪. વૈયું તેલીયું
##૧૦૫. [[કાબર]]
##૧૦૬. [[શિરાજી કાબર|કાબર શિરાજી]]
##૧૦૭. [[વન કાબર|કાબર વન]]
#દાણા ચણતા પંખીઓનું કુટુંબ
##૧૦૮. ગન્ડમ પથરાળ
##૧૦૯. ગન્ડમ કાળા માથાનો
##૧૧૦. ગન્ડમ લાલ માથાનો
##૧૧૧. ગન્ડમ લહેરીઓ
##૧૧૨. [[મોરચકલી|ચકલી મોર]]
##૧૧૩. ચકલી ગુલાબી
##૧૧૪. ચકલી પહેલવાન
##૧૧૫. [[ચકલી|ચકલી (માદા) અને ચકલો(નર) ]]
#સુઘરી અને મુનિયા કુટુંબ
##૧૧૬. [[સુઘરી]] અથવા બૈયું
##૧૧૬. સુઘરી કાળા ગળાની
##૧૧૭. સુઘરી લીટી વાળી
##૧૧૮. મુનિયા અથવા પિદ્દી
##૧૧૯. [[શીંગબાજ]]
##૧૨૦. [[સુરખ | મુનિયા લાલ અથવા સુરખ]]
##૧૨૧. મુનિયા લીલી
# દીવાળીઘોડા કુટુંબ
## ૧૨૨. પીલકીયો ભૂરા માથાનો
## ૧૨૩. પીલકીયો પીળા માથાનો
## ૧૨૪. પીલકીયો કાળા માથાનો
## ૧૨૫. પીલકીયો રાખોડી માથાનો
## ૧૨૬. પીલકીયો વન
## ૧૨૭. [[ખંજન]]
## ૧૨૮. [[દીવાળીઘોડો]]
# ધાનચીડી કુટુંબ
## ૧૨૯. ધાનચીડી
## ૧૩૦. ધાનચીડી લીલાશવાળી
## ૧૩૧. ધાનચીડી પથરાળ
## ૧૩૨. ધાનચીડી હોગસન્સની
## ૧૩૩. ધાનચીડી દેશી
## ૧૩૪. ધાનચીડી પીળાશવાળી
# ચંડુલ કુટુંબ
## ૧૩૫. ચંડુલ રણ
## ૧૩૬. પુલક
## ૧૩૭. ચંડુલ ભાવનગરનો રેતાળ
## ૧૩૮. ચંડુલ ધાધસ
## ૧૩૯. ચંડુલ 
## ૧૪૦. અગન જળ
## ૧૪૧. [[અગન]]
## ૧૪૨. અગન કાઠીયાવાડી અગીયા
## ૧૪૩. [[ભોંચકલી]]
## ૧૪૪. ખેતરીયો 
#આપણા રંગદાર પંખીઓ
## ૧૪૫. [[થડરંગો]]
## ૧૪૬. નવરંગ
#ફૂલનું મધુ-ચૂસતા પંખીઓ
## ૧૪૭. ફૂલસુંઘણી
## ૧૪૮. ફૂલસુંઘણી પીળી ચાંચવાળી
## ૧૪૯. શક્કરખોરો
## ૧૫૦. શક્કરખોરો પચરંગી
## ૧૫૧. શક્કરખોરો ફૂલરાજ
## ૧૫૨. [[શ્વેતનયના]]
## ૧૫૩. ચિલોત્રો
## ૧૫૮. ટુકટુક લીલો
## ૧૫૯. [[કંસારો_(પક્ષી)|ટુકટુક અથવા કંસારો]]
## ૧૬૦. લાજના
# લક્કડખોદ કુટુંબ
## ૧૬૧. લક્કડખોદ કાબરો
## ૧૬૨. લક્કડખોદ સોનેરી
## ૧૬૩. લક્કડખોદ ભારતિય નાનો
## ૧૬૪. લક્કડખોદ કીડીઘર
## ૧૬૫. લક્કડખોદ લીલો
## ૧૬૬. લક્કડખોદ મોટો કાળો
## ૧૬૭. લક્કડખોદ શ્યામદિલ
## ૧૬૮. લક્કડખોદ કેશરી પીઠનો સોનેરી
## ૧૬૯. લક્કડખોદ કાળી પીઠનો
# [[પોપટ]] કુટુંબ
## ૧૭૦. પોપટ અથવા સુડો
## ૧૭૧. પોપટ તુઈ
## ૧૭૨. પોપટ શુલપાણનો
#કોયલ કુટુંબ
## ખરી કોયલ (જાતે માળા નથી બનાવતી)
### ૧૭૩. [[કોયલ]]
### ૧૭૪. કોયલ પટ્ટાવાળી રાતી
### ૧૭૫. કોયલ નાની રાખોડી
### ૧૭૬. [[ચાતક|ચાતક અથવા મોતિડો]]
### ૧૭૭. [[બપૈયો]]
### ૧૭૮. કુહુકંઠ પરદેશી
## ખોટી કોયલો (જાતે માળા બનાવે છે)
### ૧૭૯.  [[કુંભારીયો કાગડો | હોકો અથવા કુંભારીયો કાગડો]]
### ૧૮૦. માલકોહા અથવા સીરકીર અથવા ખાખી ઘોયરો
### ૧૮૧. માલકોહા લીલો
#અબાબીલ કુટુંબ
## ૧૫૪. અબાબીલ પહાડી
## ૧૫૫. અબાબીલ
## ૧૫૬. અબાબીલ તાડી
## ૧૫૭. અબાબીલ ચોટલીયો
## ૧૮૨. અબાબીલ પરદેશી રેતાળ
## ૧૮૩. અબાબીલ પરદેશી ભેખડ
## ૧૮૪. અબાબીલ ભેખડ
## ૧૮૫. અબાબીલ દેરાસરી
## ૧૮૬. અબાબીલ લેસરા
## ૧૮૭. અબાબીલ કરાડ
## ૧૮૮. અબાબીલ કૈચી
# નીલકંઠ અને કલકલીયા કુટુંબ
## ૧૮૯. નીલકંઠ કાશ્મીરી
## ૧૯૦. [[નીલકંઠ (પક્ષી)|નીલકંઠ દેશી]]
## ૧૯૧. કલકલીયો કાબરો
## ૧૯૨. કલકલીયો લગોઠી
## ૧૯૩. કલકલીયો
## ૧૯૪. કલકલીયો ઢોંક ચાંચનો
## ૧૯૫. કલકલીયો વન ખાડીનો
# અન્ય રંગદાર પક્ષીઓ
## ૧૯૬. પત્રીંગો વિલાયતી
## ૧૯૭. પત્રીંગો નાનો
## ૧૯૮. પત્રીંગો મોટો
## ૧૯૯. હુદહુદ
# છાપા - સોનિડા કુટુંબ
## ૨૦૦. છાપું પરદેશી
## ૨૦૧. છાપું વન
## ૨૦૨. છાપું રેતાળ
## ૨૦૩. છાપું ફ્રાંકલીનનું
## ૨૦૪. છાપું દેશી
# ઘુવડ કુટુંબ
## ૨૦૫. ઘુવડ માછીમાર
## ૨૦૬. ઘુવડ ગિરનારી
## ૨૦૭. ઘુવડ રેવીદેવી
## ૨૦૮. રવાયડું
## ૨૦૯. ઘુવડ
## ૨૧૦. ઘુવડ રાડીયો
## ૨૧૧. ચીબરી
## ૨૧૨. છીબરી વન
## ૨૧૩. ચુગડ લીટીવાળી
## ૨૧૪. ચુગડ ભારતીય
## ૨૧૫. ચુગડ પરદેશી
## ૨૧૬. ચુગડ દેશી
# ગીધ કુટુંબ
## ૨૧૭. [[રાજગીધ|ગીધ રાજ]]
## ૨૧૮. ગીધ ડાકું
## ૨૧૯. ગીધ બદામી
## ૨૨૦. ગીધ ભૂખરો
## ૨૨૧. ગીધ
## ૨૨૨. ગીધ સફેદ નાનું
## ૨૨૨. ગીધ સફેદ મોટું
# બાજ કુટુંબ
## શીયાચશ્મ બાજ 
### પાળવામાં આવતા હોય એવા
#### ૨૨૩. [[ભેરી]] (માદા - ભેરી અને નર ભેરીબચ્ચો )
#### ૨૨૪. શાહિન (માદા - શાહિન અને નર શાહિન્યો)
#### ૨૨૫. શાહિન રાતા માથાની
#### ૨૨૬. લગડ (માદા-લગડ અને નર - જગડ)
#### ૨૨૭. ચરગ (માદા - ચરગ અને નર - ચરગેલો)
#### ૨૨૮. તૃમ્તિ (માદા - તૃમ્તિ અને નર - ચટવો)
### ન પળાતા હોય એવા
#### ૨૪૮. ધોતી ( માદા - ધોતી અને નર - ધુતાર)
#### ૨૪૯. ધોતી ભારતીય 
#### ૨૫૦. લર્જી
## ગુલેલચશ્મ બાજ
### ૨૪૪. શકરો
### ૨૪૫. બાજ
### ૨૪૬. બાશા (માદા - બાશા અને નર - બશીન)
### ૨૪૭ બેસરો (માદા - બેસરો અને નર - ધોતી)
# ગરજ અને ગરૂડ કુટુંબ
## ૨૨૯. ગરજ સાંસા
## ૨૩૦. ગરજ પરદેશી સાંસા
## ૨૩૧.ઝુમસ શાહી
## ૨૩૨. ઝુમસ પરદેશી
## ૨૩૩. ઝુમસ દેશી
## ૨૩૪. ઝુમસ ટપકીવાળો
## ૨૩૫. ઝુમસ નાનો ટપકીવાળો
## ૨૩૬. ગરૂડ દરીયાઈ
## ૨૩૭. ગરૂડ પલાસનો મચ્છીમાર
## ૨૩૮. ગરૂડ રાખોડી-શીર મચ્છીમાર
# સમળી અને મધીયા કુટુંબ
## ૨૩૯. [[કપાસી]]
## ૨૪૦. સમળી અથવા ચીલ
## ૨૪૧. સમળી કાશ્મીરી અથવા શીયાળું
## ૨૪૨. સમળી શંકર અથવા શંકર ચીલ
## ૨૪૩. મધીયો
# મચ્છીમાર અને અન્ય શીકારી પંખીઓ
## ૨૫૧. [[મચ્છીમાર]]
## ૨૫૨. ટીસો મોસમી
## ૨૫૩. ટીસો હીમાલયનો
## ૨૫૪. ટીસો રણ
## ૨૫૫. ટીસો
## ૨૫૬. [[મોર બાજ| મોરબાજ]]
## ૨૫૭. પટાઈ
## ૨૫૮. પટાઈ પટ્ટી 
## ૨૫૯. પટાઈ વિલાયતી
## ૨૬૦. પટાઈ પાન
## ૨૬૧. સાપમાર
## ૨૬૨. સાપમાર ચોટલીયો
# કબૂતર કુટુંબ
## ૨૬૩. [[હરીયાળ]]
## ૨૬૪. કબૂતર
## ૨૬૫. હોલી નિલમ
## ૨૬૬. હોલી વન
## ૨૬૭. હોલી ધોળ
## ૨૬૮. ખુમરી
## ૨૬૯. હોલી લોટણ
## ૨૭૦. હોલી શીયાળું
# બટાવડાં કુટુંબ
## ૨૭૧. બટાવડાં શાહી
## ૨૭૨. બટાવડાં દેશી
## ૨૭૩. બટાવડાં પહાડી અથવા રંગીન
## ૨૭૪. વાકુવાકુ
# તેતર કુટુંબ
## ૨૭૫. તેતર તલીયા
## ૨૭૬. તેતર કાળા
## ૨૭૭. તેતર ખડીયા
# લવાં અને બટેર કુટુંબ
## ૨૭૮. લવાં
## ૨૭૯. લવાં જંગલ
## સ્ત્રીયા રાજ્ય ચલાવતા બટેર
### ૨૮૦. બટેર હોર્ન
### ૨૮૧. બટેર બીલ
### ૨૮૨. બટેર ભારતીય બીલ
## ધાધસ અને ચીંગણા બટેર
### ૨૮૭. ધાધસ બટેર
### ૨૮૮. ચીંગણા બટેર
# મોર
## ૨૮૩. મોર
# જંગલી મુરઘા
## ૨૮૪. જંગલી મુરઘા લાલ
## ૨૮૫. જંગલી મુરઘા રાખોડી
## ૨૮૬. ચોખારા
# દસાડી અને તેના કુટુંબીઓ
## ૨૮૯. [[દસાડી|દસાડી]]
## ૨૯૦. ડવાંક
## ૨૯૧. જળકુકડી
## ૨૯૨. નીલકુકડી
# હુબારા કુટુંબ
## ૨૯૩. [[ઘોરાડ]]
## ૨૯૪. હુબારા
## ૨૯૫. ખડમોર
# જળમાંજાર અને  બીજા જળચર
## ૨૯૬. જળમાંજાર
## ૨૯૭. જળમાંજાર કાળો
## ૨૯૮. કરચલા ખાંઊ
## ૨૯૯. ચકવા ચકવી
## ૩૦૦. [[ચક્રવાક|ચકવા ચકવી મોટો]]
## ૩૦૧. રણગોધલો રેતાળ
## ૩૦૨. [[રણગોધલો ]]
## ૩૦૩. [[દરીયાઈ અબલખ]]
# પાન બગલી, કાંકણસારો અને ચમચા
## ૩૦૪. પાન બગલી પીળી
## ૩૦૫. પાન બગલી સુરંગી
## ૩૦૬. પાન બગલી પરદેશી
## ૩૦૭. પાન બગલી કાળી
## ૩૦૮. કાંકણસાર ઘોળી
## ૩૦૯. [[કાળી કાકણસાર | કાંકણસાર કાળી]]
## ૩૧૦. કાંકણસાર પાન
## ૩૧૧. ચમચો
# ગીલામાં વસતા પંખીઓ
## ૩૧૨. ગારાખોદ સળીપૂચ્છ
## ૩૧૩. ગારાખોદ
## ૩૧૪. ગારાખોદ નાનો
## ૩૧૫. વનચોર
## ૩૧૬. પાન લવાં
## ૩૧૭. ગજપાઉ
## ૩૧૮. ઉલ્ટી ચાંચ
## ૩૭૩. પાન લવાં પીરોજી
## ૩૭૪. સંતાકુકડી બીલીયનની
## ૩૭૫. સંતાકુકડી ટપકીલી
## ૩૭૬. સંતાકુકડી તપખીરી 
## ૩૭૭. જળમુરઘો અથવા કોરા
# ટીટોડી કુટુંબ
## ૩૧૯. ટીટોડી મળતાવડી
## ૩૨૦. ટીટોડી સફેદ પૂચ્છ
## ૩૨૧. ટીટોડી 
## ૩૨૨. ટીટોડી પારસન
## ૩૨૩. ટીટોડી ઢોંગીલી
## ૩૨૪. ટીટોડી નાની રેતાળ
## ૩૨૫. ટીટોડી રેતાળ
## ૩૨૬. ટીટોડી બાટણ
## ૩૨૭. ટીટોડી સોનેરી બાટણ
## ૩૨૮. ટીટોડી જોર્ડનની ઝીણી
## ૩૨૯. ટીટોડી વિલાયતી ઝીણી
## ૩૩૦. ખલેલી નાની
## ૩૩૧. ખલેલી વિલાયતી
## ૩૩૨. ખલેલી
# જળાશયો પર ઉડતા પંખીઓ
## ૩૩૩. ધોંમડી સામાન્ય
## ૩૩૪. ધોંમડી પરદેશી
## ૩૩૫. ધોંમડી કાળા પેટની
## ૩૩૬. ધોંમડી નાની
## ૩૩૭. [[ભારતીય જળહળ | જળહળ]]
## ૩૩૮. તેજપર
## ૩૩૯. ધોંમડી થોભાળી
## ૩૪૦. ધોંમડી સફેદ પાંખવાળી કાળી
## ૩૪૧. ધોંમડા ધોંમડી
## ૩૪૨. ધોંમડી દરીયાઈ
## ૩૪૩. ધોંમડી ચોટીલી દરીયાઈ
## ૩૪૪. ધોંમડો કાળા માથાનો મોટો
## ૩૪૫. ધોંમડો કાળા માથાનો
## ૩૪૬. ધોંમડો 
## ૩૪૭. ધોંમડો ગુલાબી
## ૩૪૮. ધોંમડો કાળી પીઠનો
## ૩૪૯. ધોંમડો પીળા પગ વાળો
## ૩૫૦. કીચડીયો રાખોડી
## ૩૫૧. દસાડી દરીયાઈ
# પાણીકાંઠે વસતા પંખીઓ
## ૩૫૨. ગડેરા કાળપૂચ્છઅથવા લાંબીચાંચ
## ૩૫૩. ગડેરા પટ્ટાપૂચ્છ અથવા લાંબીચાંચ
## ૩૫૪. રાતાપગ રાખોડી
## ૩૫૫. રાતાપગ
## ૩૫૬. ટુટવારી ગંદાપગ
## ૩૫૭. ટુટવારી લીલાપગ અથવા ટીમટીમા
## ૩૫૮, લગોઠો દરીયાઈ
## ૩૫૯. કીચડીયો 
## ૩૬૦. કીચડીયો ટેમીંકનો
## ૩૬૧. કીચડીયો કાળા પેટનો
## ૩૬૨. કીચડીયો વાંકી ચાંચનો
## ૩૬૩. કીચડીયો સફેદ નયન
## ૩૬૪. ટીલીયો
## ૩૬૫. ટુટવારી લીલી
## ૩૬૬. ટુટવારી વન
## ૩૬૭. ટુટવારી અથવા ચંચળ
## ૩૬૮. ટુટવારી સામાન્ય
## ૩૬૯. કાચબરંગી
# સારસ કુટુંબ
## ૩૭૦. સારસ
## ૩૭૧. [[કરકરો|કરકરા]]
## ૩૭૨. [[કુંજ]]
# ઢોંક કુટુંબ
## ૩૭૮. ઢોંક બગલું
## ૩૭૯. ઢોંક બનારસ
## ૩૮૦. [[ઉજળી ઢોંક|ઢોંક ઉજળી]]
## ૩૮૧. ઢોંક કાળી ટુલ
## ૩૮૩. ઢોંક કાળો
## ૩૮૪. ઢોંક જમાદાર
## ૩૮૪. ઢોંક નાનો જમાદાર
# બગલા કુટુંબ
## ૩૮૫. બગલો દરીયાઈ
## ૩૮૬. [[અવાંક]]
## ૩૮૭. [[કબુત | બગલો કબૂત]]
## ૩૮૮. બગલો નડી
## ૩૮૯. બગલી લીલી
## ૩૯૦. બગલી કાણી
## ૩૯૧. બગલો ગાય
## ૩૯૨. બગલો મોટો સફેદ
## ૩૯૩. બગલો
## ૩૯૪. કીલીચીયો
# જળકાગડા કુટુંબ
## ૩૯૫. જળકાગડો નાનો
## ૩૯૬. જળકાગડો
## ૩૯૭. જળકાગડો કાળો
## ૩૯૮. [[સર્પગ્રીવા | સર્પગ્રીવ]]
# પેંણ કુટુંબ
## ૩૯૯. પેંણ ગુલાબી
## ૪૦૦. પેંણ ચોટીલી
# બળાં કુટુંબ
## ૪૦૧. [[બળા (પક્ષી)|બળાં]]
## ૪૦૨. બળાં નાના
# બતક કુટુંબ
## ૪૦૩. હંસ દેવ
## ૪૦૪. હંસ ગાજ
## ૪૦૫. હંસ રાજ
## ૪૦૬. હંસ શ્વેતભાલ ગાજ
## સ્થાનીક બતકો
### ૪૦૭. બતક મોટી સીસોટી
### ૪૦૮. બતક ચોટીલી લુહાર
### ૪૦૯. બતક બઈકલની મુરઘાબી
### ૪૧૦. બતક નુક્તા
### ૪૧૧. બતક ટીલીવાળી
### ૪૧૨. બતક નાની સીસોટી
### ૪૧૩. બતક ગીરજા
## પરદેશી બતકો
### ૪૧૪. બતક લાંલ ચાંચ
### ૪૧૫. બતક લાલશીર
### ૪૧૬. ધોળી-આંખ અથવા કારચીયા
### ૪૧૭. [[કલવેતીયો | બતક ચોટીલી કાબરી]]
### ૪૧૮. બતક દરીયાઈ
### ૪૧૯. બતક નાની
### ૪૨૦. [[સીંગપર (બતક)|બતક શીંગપર]]
### ૪૨૧. બતક ચૈત્વા
### ૪૨૨. બતક પખ્તામુખી
### ૪૨૩. બતક ધોળી
### ૪૨૪. બતક નીલશીર
### ૪૨૫. બતક લુહાર
### ૪૨૬. [[પીયાસણા (પંખી)|બતક પીયાસણા]]
### ૪૨૭. [[સુરખાબ (પંખી)| બતક સુરખાબ]]
### ૪૨૮. બતક સફેદ સુરખાબ
# ડૂબકી કુટુંબ
## ૪૨૯. [[નાની ડુબકી|ડૂબકી]]
## ૪૩૦. [[શિયાળુ નાની ડુબકી|ડૂબકી શ્યામગ્રીવ]]
## ૪૩૧. [[ચોટીલી ડુબકી | ડૂબકી ચોટીલી]]

==સંદર્ભ==
{{Reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:પુસ્તક]]
[[શ્રેણી:જીવવિજ્ઞાન]]</text>
      <sha1>sj1q6akb4q1d4646sqrxzytibw9nqtt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ગુજરાત સરકારની એજન્સીઓની યાદી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140290</id>
    <revision>
      <id>902002</id>
      <parentid>901605</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T23:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>902002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57078" sha1="mbk4ftag041n3wmrki0tfczij5j3dvk" xml:space="preserve">{{Infobox government agency|agency_name=''ગુજરાત સરકારની એજન્સીઓની યાદી''|type=|nativename=|nativename_a=|nativename_r=|logo=Government Of Gujarat Seal In All Languages.svg|logo_width=150px|logo_caption=|seal=|seal_width=|seal_caption=|picture=|picture_width=|picture_caption=|formed=|preceding1=|preceding2=&lt;!-- (etc.) --&gt;|dissolved=|superseding=|jurisdiction=[[ગુજરાત]]|headquarters=[[ગાંધીનગર]]|coordinates=|motto=|employees=|budget=|minister1_name=|minister1_pfo=|minister2_name=|minister2_pfo=&lt;!-- (etc.) --&gt;|deputyminister1_name=|deputyminister1_pfo=|deputyminister2_name=|deputyminister2_pfo=&lt;!-- (etc.) --&gt;|chief1_name=|chief1_position=|chief2_name=|chief2_position=&lt;!-- (etc.) --&gt;|parent_department=|parent_agency=|child1_agency=|child2_agency=&lt;!-- (etc.) --&gt;|keydocument1=&lt;!-- (etc.) --&gt;|website=|footnotes=|map=|map_width=|map_caption=}}'''ગુજરાત સરકારની સંસ્થાઓ''' એ ભારતના [[ગુજરાત]] રાજ્યમાં [[ગુજરાત સરકાર]] અથવા [[ભારત સરકાર]] દ્વારા વ્યાપારી અને બિન-વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓ છે. આમાં રાજ્ય સંચાલિત જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો ( પીએસયુ ), વૈધાનિક નિગમો અને સહકારી મંડળીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ વ્યાપારી સંસ્થાઓ આ રાજ્યના આર્થિક વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=statutory corporations, companies and other bodies in government ...|url=https://loksabha.nic.in/writereaddata/questions/Questions_Brochure.pdf|website=loksabha.nic.in}}&lt;/ref&gt;
[[ગુજરાત|ગુજરાતમાં]] 97 રાજ્ય જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (પીએસયુ) છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-02-24|title=Govt mulling PSU disinvestment to generate funds: Gujarat FM|url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/gujarat-finance-minister-govt-psu-disinvestment-generate-funds-8465122/|access-date=2023-04-08|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt; 2018માં, 50 PSUsએ CAGના રિપોર્ટ અનુસાર નફો કર્યો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019-07-29|title=50 Gujarat PSUs posted profit, 19 incurred losses in FY18: CAG|url=https://indianexpress.com/article/india/50-gujarat-psus-posted-profit-19-incurred-losses-in-fy18-cag-5861639/|access-date=2023-04-08|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt; 5 ગુજરાત PSUs ફોર્ચ્યુન ઈન્ડિયા 500 માં સ્થાન બનાવે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=5 Gujarat PSUs in Fortune India 500 list|url=https://www.dnaindia.com/india/report-5-gujarat-psus-in-fortune-india-500-list-1647137|access-date=2023-04-08|website=DNA India|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Bureau|first=PSU Watch|title=These PSUs made it to Fortune 500 list 2020 of Indian companies|url=https://psuwatch.com/national-news/these-psus-made-it-to-fortune-500-list-2020-of-indian-companies|access-date=2023-04-08|website=PSU Watch|language=en}}&lt;/ref&gt; 2018 માં, સાત ગુજરાત PSUs પણ D&amp;Bના ભારતના ટોચના 500 માં સ્થાન મેળવે છે &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2015-05-27|title=Seven Gujarat PSUs make it to D&amp;amp;B's 'India's top 500 cos' list|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/seven-gujarat-psus-make-it-to-dampbs-indias-top-500cos-list/article7251731.ece|access-date=2023-04-08|website=www.thehindubusinessline.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

== પ્રસ્તાવના ==
ગુજરાતમાં જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (પીએસયુ) તેમની પ્રકૃતિ અને હેતુના આધારે જુદા જુદા અધિનિયમો હેઠળ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. ગુજરાતમાં PSUs કે જેના હેઠળ સ્થાપવામાં આવે છે તેમાંથી કેટલાક મહત્વના અધિનિયમો અહીં છે: &lt;ref&gt;{{Cite web|title=GIDC|url=https://gidc.gujarat.gov.in/Pages/Contents/Acts|access-date=2023-04-08|website=gidc.gujarat.gov.in|archive-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408090323/https://gidc.gujarat.gov.in/Pages/Contents/Acts|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

* કંપની એક્ટ, 2013 : ગુજરાતમાં ઘણા જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો ( પીએસયુ ) કંપની એક્ટ, 2013 હેઠળ સ્થપાયા છે. આ અધિનિયમ ભારતમાં કંપનીઓના નિવેશ, કામગીરી અને નિયમન માટે જોગવાઈ કરે છે. આ અધિનિયમ હેઠળ ગુજરાત સ્ટેટ ફર્ટિલાઇઝર્સ એન્ડ કેમિકલ્સ લિમિટેડ (GSFC) અને ગુજરાત સ્ટેટ પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (GSPC) જેવી કંપનીઓની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Company's act, 2013|url=http://www.mca.gov.in/Ministry/pdf/The_Companies_Bill_2012.pdf|website=www.mca.gov.in|access-date=2023-05-20|archive-date=2023-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603105253/https://www.mca.gov.in/Ministry/pdf/The_Companies_Bill_2012.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ગુજરાત રાજ્ય નાણાકીય નિગમ અધિનિયમ, 1951: આ અધિનિયમ ગુજરાત રાજ્ય નાણાકીય નિગમ (GSFC) ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે રાજ્યમાં નાના અને મધ્યમ કક્ષાના ઉદ્યોગોને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gujarat State Financial Corporations Act, 1951|url=https://www.courtkutchehry.com/Judgement/Search/AdvancedV2?s_acts=Gujarat%20State%20Financial%20Corporations%20Act,%201951|access-date=2023-04-08|website=www.courtkutchehry.com}}{{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gujarat State Financial Corporation Act, 1951|url=https://gsfc.gujarat.gov.in/|website=gsfc.gujarat.gov.in|access-date=2023-05-20|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220054430/https://gsfc.gujarat.gov.in/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કોર્પોરેશન એક્ટ, 1972: આ અધિનિયમ ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કોર્પોરેશન (GIIC) ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક એકમોને નાણાકીય અને તકનીકી સહાય પૂરી પાડે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gujarat Industrial Investment Corporation|url=https://indiankanoon.org/doc/1942467/|website=Indian kanoon}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gujarat Industrial Investment Corporation Limited|url=https://giic.gujarat.gov.in/|website=giic.gujarat.gov.in|access-date=2023-05-20|archive-date=2019-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827123404/https://giic.gujarat.gov.in/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ અધિનિયમ, 1962: આ અધિનિયમ [[જી.આઈ.ડી.સી.|ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ નિગમ]] (GIDC) ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે ઔદ્યોગિક વસાહતોના વિકાસ માટે, ઉદ્યોગોને માળખાકીય સુવિધાઓ પૂરી પાડવા અને રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જવાબદાર છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Gujarat Industrial Development Act 1962 - GIDC|url=https://gidc.gujarat.gov.in/pdf/act-and-rules/Gujarat-Act-No-XXIII-of-1962.pdf|website=gidc.gujarat.gov.in|access-date=2023-05-20|archive-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408090323/https://gidc.gujarat.gov.in/pdf/act-and-rules/Gujarat-Act-No-XXIII-of-1962.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gujarat Industrial Development Act, 1962|url=http://www.bareactslive.com/Guj/guj083.htm?AspxAutoDetectCookieSupport=1|access-date=2023-04-08|website=www.bareactslive.com|archive-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408090322/http://www.bareactslive.com/Guj/guj083.htm?AspxAutoDetectCookieSupport=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gujarat act 023 of 1962 : Gujarat Industrial Development Act, 1962 {{!}} CaseMine|url=https://www.casemine.com/act/in/5a9ccc6c4a93265347812213|access-date=2023-04-08|website=www.casemine.com|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gujarat Industrial Development Act, 1962|url=https://vlex.in/vid/gujarat-industrial-development-act-545548198|access-date=2023-04-08|website=vLex|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gujarat Industrial Development Act, 1962|url=https://www.latestlaws.com/bare-acts/state-acts-rules/gujarat-state-laws/gujarat-industrial-development-act-1962/|access-date=2023-04-08|website=latestlaws.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
* ગુજરાત મિનરલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન એક્ટ, 1961: આ અધિનિયમ ગુજરાત મિનરલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (GMDC) ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે રાજ્યમાં ખનિજોની શોધ, શોષણ અને પ્રક્રિયા માટે જવાબદાર છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gujarat Mineral Development Corporation Act|url=https://www.gmdcltd.com/wp-content/uploads/2022/07/filenameFtcwCrfftLW1eoi_dividend-banker_2021-22.pdf|website=www.gmdcltd.com}}&lt;/ref&gt;

== પીએસયુ(PSUs)ની યાદી ==
'''જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો''' ( '''પીએસયુ''' ) એ સરકારની માલિકીની સંસ્થાઓ છે, જે [[ભારત સરકાર|ભારત ''સરકાર'']] અથવા ભારતની રાજ્ય સરકારો દ્વારા સ્થાપિત અને માલિકીની છે. ''જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોની'' સ્થાપના કાં તો રાષ્ટ્રીયકરણ દ્વારા કરવામાં આવે છે અથવા ''કેન્દ્ર સરકાર'' અને ''રાજ્ય સરકારના'' ''એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર'' દ્વારા અથવા કેન્દ્ર સરકારના કિસ્સામાં ''સંસદના'' ''અધિનિયમ'' અને રાજ્ય સરકારના કિસ્સામાં ''રાજ્ય'' ''વિધાનસભાના'' અધિનિયમ દ્વારા ''સરકારને'' નફો મેળવવાના હેતુથી સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. ખાનગી ક્ષેત્રની સંસ્થાઓ, નાગરિકોને પોસાય તેવા ભાવે ઉત્પાદનો અને સેવાઓ પ્રદાન કરે છે, સરકારી યોજનાઓનો અમલ કરે છે અને દેશના દૂરના સ્થળોએ ઉત્પાદનો અને સેવાઓ પહોંચાડે છે.

'''સેક્ટર દ્વારા જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોની યાદી''' : &lt;ref&gt;{{Cite web|title=List of PSUs in Gujarat - page 1 &amp; 2 of pdf|url=https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf|website=[[Government of Gujarat]]}}{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

{{Incomplete list|date=}}

=== કૃષિ અને સહકાર વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|1
|ગુજરાત રાજ્ય જમીન વિકાસ નિગમ લિ
|[[ગાંધીનગર]]
|[http://gsldc.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200520203122/http://gsldc.gujarat.gov.in/ |date=2020-05-20 }}
|-
|2
|ગુજરાત એગ્રો ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કોર્પોરેશન લિ
|[[ગાંધીનગર]]
|[http://gaic.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230511134319/https://gaic.gujarat.gov.in/ |date=2023-05-11 }}
|-
|3
|ગુજરાત રાજ્ય બીજ નિગમ લિ
|[[ગાંધીનગર]]
|[http://www.gurabini.com/]
|-
|4
|ગુજરાત ઘેટાં અને ઊન વિકાસ નિગમ લિ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gusheel.gujarat.gov.in/index.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227224122/http://gusheel.gujarat.gov.in/index.htm |date=2015-12-27 }}
|}

=== ઉર્જા અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યાલય
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|5
|ગુજરાત પાવર કોર્પોરેશન લિ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gpcl.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220125122949/https://gpcl.gujarat.gov.in// |date=2022-01-25 }}
|-
|6
|ગુજરાત સ્ટેટ પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.gspcgroup.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230522194040/https://gspcgroup.com/ |date=2023-05-22 }}
|-
|7
|GSPC LNG લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gspcgroup.com/]{{Dead link|date=મે 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|8
|GSPC (JPDA) લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.gspcgroup.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230522194040/https://gspcgroup.com/ |date=2023-05-22 }}
|-
|9
|જીએસપીસી પીપાવાવ પાવર કોર્પોરેશન લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gpcl.gujarat.gov.in/showpage.aspx?contentid=13] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220519162528/https://gpcl.gujarat.gov.in/showpage.aspx?contentid=13 |date=2022-05-19 }}
|-
|10
|ગુજરાત સ્ટેટ પેટ્રોનેટ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gspcgroup.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230522194040/https://gspcgroup.com/ |date=2023-05-22 }}
|-
|11
|જીએસપીએલ ઈન્ડિયા ગેસનેટ લિમિટેડ
|[[અમદાવાદ]]
|[http://www.gspcgroup.com/GIGL/]
|-
|12
|જીએસપીએલ ઈન્ડિયા ટ્રાન્સકો લિમિટેડ
|[[અમદાવાદ]]
|[http://www.gspcgroup.com/GITL/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240620083406/https://www.gspcgroup.com/GITL/ |date=2024-06-20 }}
|-
|13
|ગુજરાત ઉર્જા વિકાસ નિગમ લિમિટેડ
|[[વડોદરા]]
|[http://www.guvnl.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521005329/https://www.guvnl.com/ |date=2023-05-21 }}
|-
|14
|ગુજરાત રાજ્ય વિદ્યુત નિગમ લિમિટેડ
|[[વડોદરા]]
|[https://www.gsecl.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230524231655/https://www.gsecl.in/ |date=2023-05-24 }}
|-
|15
|ઉત્તર ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ
|[[મહેસાણા]]
|[https://www.ugvcl.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230527233050/https://ugvcl.com/ |date=2023-05-27 }}
|-
|16
|દક્ષિણ ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ
|[[સુરત]]
|[https://www.dgvcl.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230525171050/https://www.dgvcl.com/ |date=2023-05-25 }}
|-
|17
|પશ્ચિમ ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ
|[[રાજકોટ]]
|[https://www.pgvcl.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230508045540/https://www.pgvcl.com/ |date=2023-05-08 }}
|-
|18
|મધ્ય ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ
|[[વડોદરા]]
|[https://www.mgvcl.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230522123745/https://www.mgvcl.com/ |date=2023-05-22 }}
|-
|19
|ગુજરાત સ્ટેટ એનર્જી જનરેશન કંપની લિમિટેડ
|[[વડોદરા]]
|[https://www.gsecl.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230524231655/https://www.gsecl.in/ |date=2023-05-24 }}
|-
|20
|ગુજરાત એનર્જી ટ્રાન્સમિશન કોર્પોરેશન લિ
|[[વડોદરા]]
|[https://www.getcogujarat.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210805033131/http://getcogujarat.com/ |date=2021-08-05 }}
|-
|21
|ભાવનગર એનર્જી કંપની લિ
|[[ભાવનગર]]
|[https://www.gsecl.in/projects/bhavnagar-lignite-thermal-power-station/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408060427/https://www.gsecl.in/projects/bhavnagar-lignite-thermal-power-station/ |date=2023-04-08 }}
|-
|22
|ગુજરાત ઇન્ફો પેટ્રો લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gipl.in/]{{Dead link|date=મે 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|23
|ગુજરાત ગેસ કંપની લિમિટેડ
|[[વડોદરા]]
|[https://www.gujaratgas.com/]
|}

=== નાણા વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|24
|ગુજરાત સ્ટેટ ફાયનાન્સિયલ સર્વિસીસ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.gsfs.co.in/]
|-
|25
|ગુજરાત સ્ટેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[http://www.gujsil.in/]
|}

=== અન્ન અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU
!મુખ્ય મથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|26
|ગુજરાત નાગરિક પુરવઠા નિગમ લિમિટેડ
|ગાંધીનગર
|[https://gscscl.gujarat.gov.in/index.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227021813/http://gscscl.gujarat.gov.in/index.htm |date=2015-12-27 }}
|}

=== વન અને પર્યાવરણ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU
!
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|27
|ગુજરાત રાજ્ય વન વિકાસ નિગમ લિમિટેડ
|[[વડોદરા]]
|[https://www.gsfdcltd.co.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230520171832/https://gsfdcltd.co.in/ |date=2023-05-20 }}
|}

=== આરોગ્ય અને કુટુંબ કલ્યાણ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|28
|ગુજરાત ઔષધીય વનસ્પતિ બોર્ડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gmpb.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190122200343/https://gmpb.gujarat.gov.in/ |date=2019-01-22 }}
|-
|29
|ગુજરાત મેડિકલ સર્વિસ કોર્પોરેશન લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gmscl.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180410155433/https://gmscl.gujarat.gov.in/ |date=2018-04-10 }}
|}

=== ગૃહ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|30
|ગુજરાત રાજ્ય પોલીસ હાઉસિંગ કોર્પોરેશન લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gsphc.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411003333/https://www.gsphc.gujarat.gov.in/ |date=2021-04-11 }}
|}

=== ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|31
|આલ્કોક એશડાઉન (ગુજરાત) લિમિટેડ
|[[ભાવનગર]]
|[https://www.bloomberg.com/profile/company/9255909Z:IN]
|-
|32
|ગુજરાત મિનરલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ
|[[અમદાવાદ]]
|[https://gmdcltd.com/]
|-
|33
|ગુજરાત ઈન્ડસ્ટ્રીયલ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ કોર્પોરેશન લિ
|[[અમદાવાદ]]
|[https://giic.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827123404/https://giic.gujarat.gov.in/ |date=2019-08-27 }}
|-
|34
|ગુજરાત પ્રવાસન નિગમ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.gujarattourism.com/]
|-
|35
|ગુજરાત હેન્ડલૂમ એન્ડ હેન્ડીક્રાફ્ટ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ
|[[અમદાવાદ]]
|[https://gurjari.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220701151104/https://gurjari.gujarat.gov.in/ |date=2022-07-01 }}
|-
|36
|ગુજરાત ગ્રામીણ ઔદ્યોગિક માર્કેટિંગ કોર્પોરેશન લિમિટેડ
|[[અમદાવાદ]]
|[https://m.economictimes.com/company/gujarat-rural-industries-marketing-corporation-limited/U51100GJ1979SGC003391]
|-
|37
|ગુજરાત ગ્રોથ સેન્ટર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://m.economictimes.com/company/gujarat-growth-centres-development-corporation-ltd/U45201GJ1992GOI018678]
|-
|38
|ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફાઇનાન્સ કંપની ઓફ ગુજરાત લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://m.economictimes.com/company/infrastructure-finance-company-gujarat-limited/U67120GJ2000SGC037295]
|-
|39
|ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એન્ડ ટેકનિકલ કન્સલ્ટન્સી લિમિટેડ
|[[અમદાવાદ]]
|[https://www.gitco.co.in/]
|-
|40
|ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ કોરિડોર કોર્પોરેશન લિ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://economictimes.indiatimes.com/company/gujarat-industrial-corridor-corporation-limited/U45209GJ2009SGC056466]
|-
|41
|ગુજરાત સ્ટેટ એવિએશન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કંપની લિમિટેડ
|[[અમદાવાદ]]
|[https://gujsail.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827121630/https://gujsail.gujarat.gov.in/ |date=2019-08-27 }}
|-
|42
|ધોલેરા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ કંપની લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://dholera.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128034301/https://www.dholera.gujarat.gov.in/ |date=2023-01-28 }}
|-
|43
|દહેજ SEZ લિમિટેડ
|[[ભરૂચ]]
|[https://www.dahejsez.com/]
|-
|44
|ગુજરાત પ્રવાસ વિકાસ નિગમ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://tourism.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|45
|ગુજરાત પવિત્ર યાત્રાધામ વિકાસ બોર્ડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://yatradham.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230526131037/https://yatradham.gujarat.gov.in/ |date=2023-05-26 }}
|-
|46
|નર્મદા ક્લીન ટેક
|[[ભરૂચ]]
|[http://www.nctc.co.in/]
|-
|47
|સરીગામ સ્વચ્છ પહેલ
|[[વલસાડ]]
|[https://m.economictimes.com/company/sarigam-clean-initiative/U93000GJ2015NPL083458]
|}

=== નર્મદા જળ સંપત્તિ અને પાણી પુરવઠા કલ્પસર વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|48
|ગુજરાત જળ સંસાધન વિકાસ નિગમ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gwrdc.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822132959/http://gwrdc.gujarat.gov.in/ |date=2019-08-22 }}
|-
|49
|સરદાર સરોવર નર્મદા નિગમ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.sardarsarovardam.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515015627/https://www.sardarsarovardam.org/ |date=2023-05-15 }}
|-
|50
|ગુજરાત વોટર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gwilws.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|}

=== પંચાયત ગ્રામ ગૃહ નિર્માણ અને ગ્રામ વિકાસ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્ય મથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|51
|ગુજરાત રાજ્ય ગ્રામ વિકાસ નિગમ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gsrdc.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408064541/https://gsrdc.org/ |date=2023-04-08 }}
|-
|52
|ગુજરાત લાઇવલીહુડ પ્રમોશન કંપની લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[http://glpc.co.in/]
|}

=== બંદરો અને પરિવહન વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યાલય
!વેબસાઈટ
|-
|53
|ગુજરાત પોર્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એન્ડ ડેવલપમેન્ટ કંપની
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://maritimecluster.org/contact-us/]
|-
|54
|[[ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહનવ્યવહાર નિગમ|ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહન વ્યવહાર નિગમ]]
|[[અમદાવાદ]]
|[https://www.gsrtc.in/]
|-
|55
|ગાંધીનગર રેલવે અને શહેરી વિકાસ નિગમ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.garud.org.in/]
|-
|56
|ગુજરાત મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.gujaratmetrorail.com/]
|}

=== માર્ગ અને મકાન વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યાલય
!વેબસાઈટ
|-
|57
|ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વિકાસ નિગમ લિ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gsrdc.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607154053/https://www.gsrdc.com/ |date=2023-06-07 }}
|}

=== વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|58
|ગુજરાત ઇન્ફોર્મેટિક્સ લિમિટેડ
|ગાંધીનગર
|[https://gil.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230529045615/https://gil.gujarat.gov.in/ |date=2023-05-29 }}
|-
|59
|ગુજરાત ISP સર્વિસીસ લિમિટેડ
|ગાંધીનગર
|[https://gil.gujarat.gov.in/it_policy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230531041258/https://gil.gujarat.gov.in/it_policy |date=2023-05-31 }}
|-
|60
|ગુજરાત ફાઈબર ગ્રીડ નેટવર્ક લિમિટેડ
|ગાંધીનગર
|[https://bharatnet.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230411092524/https://bharatnet.gujarat.gov.in/ |date=2023-04-11 }}
|-
|61
|BISAG સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન
|ગાંધીનગર
|[https://bisag-n.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408070738/https://bisag-n.gov.in/ |date=2023-04-08 }}
|}

=== સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|62
|ગુજરાત લઘુમતી નાણા અને વિકાસ નિગમ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://sje.gujarat.gov.in/gmfdcl/home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410074214/https://sje.gujarat.gov.in/gmfdcl/home?lang=English |date=2023-04-10 }}
|-
|63
|ગુજરાત ગોપાલક વિકાસ નિગમ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર રેલ્વે સ્ટેશન|ગાંધીનગર]]
|[https://sje.gujarat.gov.in/ggvn/home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528115727/https://sje.gujarat.gov.in/ggvn/home?lang=English |date=2023-05-28 }}
|-
|64
|ગુજરાત ઠાકોર અને કોળી વિકાસ નિગમ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://sje.gujarat.gov.in/gtkvn/Home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528135542/https://sje.gujarat.gov.in/gtkvn/Home?lang=English |date=2023-05-28 }}
|-
|65
|ગુજરાત સફાઈ કામદાર વિકાસ નિગમ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://sje.gujarat.gov.in/gskvn/home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528133425/https://sje.gujarat.gov.in/gskvn/Home?lang=English |date=2023-05-28 }}
|-
|66
|ગુજરાત વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિ વિકાસ નિગમ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://sje.gujarat.gov.in/gntdnt/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602130407/https://sje.gujarat.gov.in/gntdnt/ |date=2023-06-02 }}
|-
|67
|આંબેડકર અંત્યોદય વિકાસ નિગમ દ્વારા ડો
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://m.economictimes.com/company/dr-ambedkar-antyodaya-development-corporation/U85300GJ2014NPL080965]
|-
|68
|બિન અનામત વર્ગ શિક્ષાનિક અને આર્થિક વિકાસ નિગમ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://sje.gujarat.gov.in/gbcdc/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528124725/https://sje.gujarat.gov.in/gbcdc/ |date=2023-05-28 }}
|}

=== શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહ નિર્માણ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|69
|ગુજરાત અર્બન ડેવલપમેન્ટ કંપની લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gudc.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|70
|ગાંધીનગર અને અમદાવાદ માટે મેટ્રો લિંક એક્સપ્રેસ
|[[અમદાવાદ]]
|[https://www.gujaratmetrorail.com/]
|}

=== મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!PSU નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|71
|ગુજરાત મહિલા આર્થિક વિકાસ નિગમ લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[http://gwedc.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230401012104/http://gwedc.gov.in/ |date=2023-04-01 }}
|}

== વૈધાનિક નિગમની યાદી ==
''વૈધાનિક કોર્પોરેશનો'' સંસદના વિશેષ અધિનિયમ દ્વારા અસ્તિત્વમાં આવેલી સરકારી સંસ્થાઓ છે. આ અધિનિયમ તેની સત્તાઓ અને કાર્યો, તેના કર્મચારીઓને સંચાલિત કરતા નિયમો અને નિયમો અને સરકારી વિભાગો સાથેના તેના સંબંધોને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.

'''સેટર દ્વારા ગુજરાતમાં વૈધાનિક નિગમની યાદી:''' &lt;ref&gt;{{Cite web|title=List of PSUs in Gujarat - page 3 of pdf|url=https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf|website=[[Government of Gujarat]]}}{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== કૃષિ અને સહકાર વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કોર્પોરેશનનું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|1
|ગુજરાત રાજ્ય વેરહાઉસિંગ કોર્પોરેશન
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gswc.gujarat.gov.in/index.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827121716/https://gswc.gujarat.gov.in/index.htm |date=2019-08-27 }}
|}

=== વન અને પર્યાવરણ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કોર્પોરેશનનું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|2
|ગુજરાત પ્રદુષણ નિયંત્રણ બોર્ડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gpcb.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408072227/https://gpcb.gov.in/ |date=2023-04-08 }}
|}

=== ઉદ્યોગો અને ખાણ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કોર્પોરેશનનું નામ
!મુખ્યાલય
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|3
|[[જી.આઈ.ડી.સી.|ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ નિગમ]]
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gidc.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230522121112/https://gidc.gujarat.gov.in/ |date=2023-05-22 }}
|-
|4
|ગુજરાત રાજ્ય નાણાકીય નિગમ
|[[અમદાવાદ]]
|[https://gsfc.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221220054430/https://gsfc.gujarat.gov.in/ |date=2022-12-20 }}
|-
|5
|ગુજરાત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.gidb.org/]
|-
|6
|ગુજરાત રાજ્ય ખાદી ગ્રામોદ્યોગ બોર્ડ
|[[અમદાવાદ]]
|[https://www.khadigujarat.in/contact.html]
|}

=== નર્મદા જળ સંપત્તિ અને પાણી પુરવઠા કલ્પસર વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કોર્પોરેશનનું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|7
|ગુજરાત પાણી પુરવઠા અને ગટર વ્યવસ્થા બોર્ડ (GWSSB)
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gwssb.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220706094825/https://gwssb.gujarat.gov.in// |date=2022-07-06 }}
|}

=== પંચાયત ગ્રામ ગૃહ નિર્માણ અને ગ્રામ વિકાસ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કોર્પોરેશનનું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|8
|ગુજરાત ગ્રામીણ ગૃહ નિર્માણ બોર્ડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gujarathousingboard.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|}

=== બંદરો અને પરિવહન વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કોર્પોરેશનનું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|9
|ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://gmbports.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230224083345/https://gmbports.org/ |date=2023-02-24 }}
|-
|10
|[[ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહનવ્યવહાર નિગમ|ગુજરાત સ્ટેટ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પો.]]
|[[અમદાવાદ]]
|[http://www.gsrtc.in/]{{Dead link|date=જુલાઈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|}

=== સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કોર્પોરેશનનું નામ
!મુખ્યાલય
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|11
|ગુજરાત પછાત વર્ગ વિકાસ નિગમ
|[[અમદાવાદ]]
|[https://sje.gujarat.gov.in/gbcdc/home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607154954/https://sje.gujarat.gov.in/gbcdc/home?lang=English |date=2023-06-07 }}
|-
|12
|ગુજરાત રાજ્ય અનુસૂચિત જાતિ વિકાસ નિગમ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://sje.gujarat.gov.in/gscdc/home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528123654/https://sje.gujarat.gov.in/gscdc/home?lang=English |date=2023-05-28 }}
|}

=== આદિજાતિ વિકાસ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કોર્પોરેશનનું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|13
|ગુજરાત આદિજાતિ વિકાસ નિગમ
|[[વડોદરા]]
|[https://adijatinigam.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220521050006/https://adijatinigam.gujarat.gov.in/ |date=2022-05-21 }}
|}

=== શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહ નિર્માણ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કોર્પોરેશનનું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|14
|ગુજરાત મ્યુનિસિપલ ફાયનાન્સ બોર્ડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.gmfb.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408074434/https://www.gmfb.in/ |date=2023-04-08 }}
|-
|15
|ગુજરાત હાઉસિંગ બોર્ડ
|[[અમદાવાદ]]
|[https://gujarathousingboard.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|}

== સંયુક્ત ક્ષેત્રની કંપનીઓની યાદી ==
'''[[ગુજરાત સરકાર|ગુજરાત સરકારની]] સંયુક્ત સાહસ કંપનીઓની યાદી:''' &lt;ref&gt;{{Cite web|title=List of Joint Sector Companies in Gujarat - page 4 of pdf|url=https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf|website=[[Government of Gujarat]]}}{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== કૃષિ અને સહકાર વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કંપની નું નામ
!મુખ્યાલય
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|1
|ગ્રોમેક્સ એગ્રી ઇક્વિપમેન્ટ લિમિટેડ
|[[વડોદરા]]
|[http://www.trakstartractor.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230508113704/https://www.trakstartractor.com/ |date=2023-05-08 }}
|}

=== ઉર્જા અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કંપની નું નામ
!મુખ્યાલય
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|2
|ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પાવર કંપની લિમિટેડ
|[[વડોદરા]]
|[https://www.gipcl.com/]
|-
|3
|ગુજરાત સ્ટેટ ફર્ટિલાઇઝર્સ એન્ડ કેમિકલ્સ લિમિટેડ
|[[વડોદરા]]
|[https://www.gsfclimited.com/]
|-
|4
|[[ગુજરાત નર્મદાવેલી ફર્ટિલાઇઝર કંપની લિમિટેડ|ગુજરાત નર્મદા વેલી ફર્ટિલાઇઝર્સ કંપની લિમિટેડ]]
|[[ભરૂચ]]
|[https://www.gnfc.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717084226/https://www.gnfc.in/ |date=2019-07-17 }}
|-
|5
|સાબરમતી ગેસ કંપની લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.sabarmatigas.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230610035731/https://www.sabarmatigas.in/ |date=2023-06-10 }}
|-
|6
|ગુજરાત આલ્કલીઝ એન્ડ કેમિકલ્સ લિમિટેડ
|[[વડોદરા]]
|[https://www.gacl.com/]
|}

=== ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કંપની નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|7
|ગુજરાત રેલ્વે અને શહેરી વિકાસ કંપની લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.garud.org.in/]
|-
|8
|ગુજરાત રેલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.gride.org.in/]
|}

=== વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કંપની નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|9
|ક્રિએટિવ ઇન્ફોસિટી લિમિટેડ
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.theinfocity.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528190029/https://www.theinfocity.in/ |date=2023-05-28 }}
|}

=== શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહ નિર્માણ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કંપની નું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|10
|[[ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક-સિટિ|ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક-સિટી કંપની લિમિટેડ]]
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.giftgujarat.in/]
|}

=== નર્મદા જળ સંપત્તિ અને પાણી પુરવઠા કલ્પસર વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!કંપની નું નામ
!મુખ્યાલય
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|11
|ગુજરાત ગ્રીન રિવોલ્યુશન કંપની લિમિટેડ
|[[વડોદરા]]
|[https://ggrc.co.in/]
|}

== રાજ્ય સરકાર સત્તાવાળાઓ ==
'''રાજ્ય સરકાર સત્તાધિકારીઓ(અથૉરિટી)ની યાદી:''' &lt;ref&gt;{{Cite web|title=List of State Government Authorities in Gujarat - page 6 &amp; 7 of pdf|url=https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf|website=[[Government of Gujarat]]}}{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!ઓથોરિટીનું નામ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|1
|ધોલેરા સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રાદેશિક વિકાસ સત્તામંડળ
|[[ધોલેરા]]
|[https://dholera.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128034301/https://www.dholera.gujarat.gov.in/ |date=2023-01-28 }}
|-
|2
|ગુજરાત કેમિકલ એન્ડ પેટ્રોકેમિકલ્સ સ્પેશિયલ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ રિજનલ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી
|[[અમદાવાદ]]
|[http://gujaratpcpir.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230608225529/http://www.gujaratpcpir.org/ |date=2023-06-08 }}
|-
|3
|ડાયમંડ રિસર્ચ એન્ડ મર્કેન્ટાઇલ સિટી લિમિટેડ
|[[સુરત]]
|[http://www.dreamcitysurat.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408081124/http://www.dreamcitysurat.in/ |date=2023-04-08 }}
|-
|4
|ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી (IFSCA)
|[[ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક-સિટિ|ગિફ્ટ સિટી]]
|[https://www.ifsca.gov.in/]
|-
|5
|મંડળ બેચરાજી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રાદેશિક વિકાસ સત્તામંડળ
|[[બહુચરાજી|બેચરાજી]]
|[https://mbsirda.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|}

=== શહેરી વિકાસ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|1
|ગાંધીનગર શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ
|[[ગાંધીનગર]]
|[http://www.guda.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728185422/http://www.guda.gujarat.gov.in/ |date=2017-07-28 }}
|-
|2
|[[અમદાવાદ શહેરી વિકાસ સત્તા મંડળ|અમદાવાદ શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ]]
|[[અમદાવાદ]]
|[https://www.auda.org.in/]
|-
|3
|વડોદરા શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ
|[[વડોદરા]]
|[https://www.vuda.co.in/]
|-
|4
|[[સુરત શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ]]
|[[સુરત]]
|[https://www.sudaonline.org/]
|-
|5
|રાજકોટ શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ
|[[રાજકોટ]]
|[http://www.rajkotuda.com/]
|-
|6
|જૂનાગઢ શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ
|[[જુનાગઢ]]
|
|-
|7
|ભરૂચ-અંકલેશ્વર શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ
|[[ભરૂચ]]
|[http://www.bauda.org.in/Home.aspx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607124150/http://bauda.org.in/Home.aspx |date=2023-06-07 }}
|-
|8
|ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક સિટી શહેરી દેવ. ઓથ.
|[[ગાંધીનગર]]
|[https://www.giftgujarat.in/]
|-
|9
|મોરબી-વાંકાનેર શહેરી વિકાસ સત્તા મંડળ
|[[મોરબી]]
|[https://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214024202/http://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php |date=2019-02-14 }}
|-
|10
|સુરેન્દ્રનગર-દુધરગે-વઢવાણ શહેરી દેવ. સત્તા
|[[સુરેન્દ્રનગર]]
|[https://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214024202/http://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php |date=2019-02-14 }}
|-
|11
|આણંદ-વલ્લભ વિદ્યાનગર-કરમસદ શહેરી દેવ. સત્તા
|[[આણંદ]]
|[https://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214024202/http://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php |date=2019-02-14 }}
|-
|12
|હિંમતનગર શહેરી વિકાસ સત્તા મંડળ
|[[હિંમતનગર]]
|[https://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214024202/http://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php |date=2019-02-14 }}
|-
|13
|નવસારી શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ
|[[નવસારી]]
|[http://www.nudanavsari.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230411093658/http://www.nudanavsari.org/ |date=2023-04-11 }}
|-
|14
|બારડોલી શહેરી વિકાસ સત્તા મંડળ
|[[બારડોલી]]
|[https://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214024202/http://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php |date=2019-02-14 }}
|}

=== વિસ્તાર વિકાસ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ના.
!વિસ્તાર વિકાસ સત્તામંડળ
!મુખ્યમથક શહેર
!સત્તાવાર વેબસાઇટ
|-
|1
|ભાવનગર વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ
|[[ભાવનગર]]
|[https://udd.gujarat.gov.in/AreaDevelopment.php]{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|2
|જામનગર વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ
|[[જામનગર]]
|[http://www.jada.org.in/]
|-
|3
|ભુજ વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ
|[[ભુજ]]
|[http://bhujada.com/]
|-
|4
|અંજાર વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ
|[[અંજાર]]
|[http://www.anjarada.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926161441/http://anjarada.org/ |date=2022-09-26 }}
|-
|5
|ભચાઉ વિસ્તાર વિકાસ સત્તામંડળ
|[[ભચાઉ]]
|[http://bhadabhachau.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180330232647/http://bhadabhachau.in/ |date=2018-03-30 }}
|-
|6
|રાપર વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ
|[[રાપર]]
|N/A
|-
|7
|અંબાજી વિસ્તાર વિકાસ સત્તામંડળ
|[[અંબાજી]]
|N/A
|-
|8
|અલંગ વિસ્તાર વિકાસ સત્તામંડળ
|[[અલંગ]]
|N/A
|-
|9
|વાડીનાર વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ
|[[વાડીનાર]]
|N/A
|-
|10
|ખંભાળિયા વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ
|ખંભડિયા
|N/A
|-
|11
|શામળાજી વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ
|[[શામળાજી]]
|N/A
|-
|12
|ખાજોદ વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ
|ખાજોદ
|N/A
|-
|13
|ગાંધીધામ વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ
|[[ગાંધીધામ]]
|N/A
|}

== નિષ્ક્રિય કંપનીઓ ==
'''નિષ્ક્રિય કંપનીઓની યાદી:''' &lt;ref&gt;{{Cite web|title=List of Defunct companies in Gujarat - page 5 of pdf|url=https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf|website=[[Government of Gujarat]]}}{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!કંપની નું નામ
!સ્થિતિ
|-
|ગુજરાત ફિશરીઝ દેવ. કોર્પોરેશન લિ.
|બિન-કાર્યકારી
|-
|ગુજરાત ડેરી દેવ. કોર્પોરેશન લિ.
|બિન-કાર્યકારી
|-
|ગુજરાત સ્ટેટ કન્સ્ટ્રક્શન કો. લિ.
|બિન-કાર્યકારી
|-
|ગુજરાત રાજ્ય મશીન ટૂલ્સ લિ.
|બિન-કાર્યકારી
|-
|ગુજરાત ટ્રાન્સ-રિસીવર્સ લિ.
|બિન-કાર્યકારી
|-
|ગુજરાત લઘુ ઉદ્યોગ નિગમ લિ.
|લિક્વિડેશન હેઠળ
|-
|ગુજરાત લેધર ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કોર્પોરેશન લિ.
|લિક્વિડેશન હેઠળ
|-
|ગુજરાત કોમ્યુનિકેશન એન્ડ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ લિ.
|લિક્વિડેશન હેઠળ
|-
|ગુજરાત સ્ટેટ ટેક્સટાઈલ કોર્પોરેશન
|લિક્વિડેશન હેઠળ
|-
|ગુજરાત ફિન્ટેક્સ લિ.
|લિક્વિડેશન હેઠળ
|-
|ગુજરાત સિલ્ટેક્સ લિ.
|લિક્વિડેશન હેઠળ
|-
|ગુજરાત ટેક્સફેબ લિ.
|લિક્વિડેશન હેઠળ
|-
|GSFS કેપિટલ એન્ડ સિક્યોરિટીઝ લિ.
|બિન-કાર્યકારી
|-
|નૈની કોલ કંપની લિ.
|બિન-કાર્યકારી
|-
| colspan=&quot;2&quot; |* PSU ના નવીનતમ C&amp;AG અહેવાલ મુજબ
|}

== આ પણ જુઓ ==
* [[ભારતમાં જાહેર ક્ષેત્રના એકમો|ભારતમાં જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો]]

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}


== બાહ્ય કડીઓ ==
* [https://web.archive.org/web/20220403143831/https://cag.gov.in/webroot/uploads/download_audit_report/2020/Rep_No_4_2020_PSU_Gujarat-05f808a3f690aa5.14714391.pdf ગુજરાત રાજ્ય હસ્તકના સાહસો]
* [https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf ગુજરાતમાં PSU]{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[શ્રેણી:ગુજરાત સરકાર]]</text>
      <sha1>mbk4ftag041n3wmrki0tfczij5j3dvk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્ય:Laxman Gadhavi</title>
    <ns>2</ns>
    <id>153194</id>
    <revision>
      <id>901996</id>
      <parentid>895608</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T16:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Laxman Gadhavi</username>
        <id>85668</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>901996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1810" sha1="srw6rijzzmrj587z92usgs5o2k357zq" xml:space="preserve">લક્ષ્મણ ગઢવી એક જાણીતા રાજકારણી, પર્યાવરણવાદી અને સમાજ સેવક છે. તેઓ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) સાથે જોડાયેલા છે અને કચ્છ જિલ્લામાં સક્રિય છે. તેઓ પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને જરૂરિયાતમંદોને લોહી મેળવી આપવાના કાર્યોમાં યોગદાન આપે
[[ચિત્ર:LaxmanGadhavi_2026.jpg|thumb|Laxman Gadhavi]]
&lt;syntaxhighlight&gt;
લક્ષ્મણ ગઢવી એક જાણીતા રાજકારણી, પર્યાવરણવાદી અને સમાજ સેવક છે. તેઓ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) સાથે જોડાયેલા છે અને કચ્છ જિલ્લામાં સક્રિય છે. તેમણે પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને જરૂરિયાતમંદોને લોહી મેળવી આપવાના કાર્યોમાં યોગદાન આપ્યું છે.

* X એકાઉન્ટ: https://x.com/ILaxmanGadhavi
* ફેસબુક એકાઉન્ટ: https://www.facebook.com/share/1KADZE7mw9/
* Instagram એકાઉન્ટ: https://www.instagram.com/Laxmangadhavi_1993

&lt;/syntaxhighlight&gt;.


[https://www.etvbharat.com/gu/!state/in-kutch-nature-lover-youth-made-a-home-for-birds-from-mataji-garba-on-navratri-best-out-of-west-gujarat-news-gjs24101402107] [https://zeenews.india.com/gujarati/gujarat/this-young-man-made-a-special-thing-for-birds-from-a-vest-this-is-how-it-will-be-useful-in-summer-381258]</text>
      <sha1>srw6rijzzmrj587z92usgs5o2k357zq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>901997</id>
      <parentid>901996</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T16:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>તમારા વિષે માહિતી પહેલો પુરુષ એકવચનમાં અપાય. આ જાહેરાત માટેનું સ્થળ નથી</comment>
      <origin>901997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1265" sha1="3efesh84q7hk9k8374mtfh5drwc7ihh" xml:space="preserve">મારું નામ લક્ષ્મણ ગઢવી છે. હું એક રાજકારણી, પર્યાવરણવાદી અને સમાજ સેવક છું. હું ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) સાથે જોડાયેલો છું અને કચ્છ જિલ્લામાં સક્રિય છું. મેં પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને જરૂરિયાતમંદોને લોહી મેળવી આપવાના કાર્યોમાં યોગદાન આપ્યું છે.
[[ચિત્ર:LaxmanGadhavi_2026.jpg|thumb|Laxman Gadhavi]]
&lt;syntaxhighlight&gt;

* X એકાઉન્ટ: https://x.com/ILaxmanGadhavi
* ફેસબુક એકાઉન્ટ: https://www.facebook.com/share/1KADZE7mw9/
* Instagram એકાઉન્ટ: https://www.instagram.com/Laxmangadhavi_1993

&lt;/syntaxhighlight&gt;.


[https://www.etvbharat.com/gu/!state/in-kutch-nature-lover-youth-made-a-home-for-birds-from-mataji-garba-on-navratri-best-out-of-west-gujarat-news-gjs24101402107] [https://zeenews.india.com/gujarati/gujarat/this-young-man-made-a-special-thing-for-birds-from-a-vest-this-is-how-it-will-be-useful-in-summer-381258]</text>
      <sha1>3efesh84q7hk9k8374mtfh5drwc7ihh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>901998</id>
      <parentid>901997</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T17:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37598-93</username>
        <id>88003</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>901998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1231" sha1="62v7y2uu0xlycpv65beq10s8myfaubw" xml:space="preserve">લક્ષ્મણ ગઢવી એક રાજકારણી, પર્યાવરણવાદી અને સમાજ સેવક છે. ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) સાથે જોડાયેલા છે અને કચ્છ જિલ્લામાં સક્રિય છે. તેઓ પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને જરૂરિયાતમંદોને લોહી મેળવી આપવાના કાર્યોમાં યોગદાન આપે છે.
[[ચિત્ર:LaxmanGadhavi_2026.jpg|thumb|Laxman Gadhavi]]Birth : 19 May 1993

Religion : Sanatan&lt;syntaxhighlight&gt;

* X એકાઉન્ટ: https://x.com/ILaxmanGadhavi
* ફેસબુક એકાઉન્ટ: https://www.facebook.com/share/1KADZE7mw9/
* Instagram એકાઉન્ટ: https://www.instagram.com/Laxmangadhavi_1993

&lt;/syntaxhighlight&gt;.


[https://www.etvbharat.com/gu/!state/in-kutch-nature-lover-youth-made-a-home-for-birds-from-mataji-garba-on-navratri-best-out-of-west-gujarat-news-gjs24101402107] [https://zeenews.india.com/gujarati/gujarat/this-young-man-made-a-special-thing-for-birds-from-a-vest-this-is-how-it-will-be-useful-in-summer-381258]</text>
      <sha1>62v7y2uu0xlycpv65beq10s8myfaubw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>902003</id>
      <parentid>901998</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T03:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37598-93</username>
        <id>88003</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>902003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1231" sha1="7si7i81gqur2npihbal65gwtboh34ur" xml:space="preserve">લક્ષ્મણ ગઢવી એક રાજકારણી, પર્યાવરણવાદી અને સમાજ સેવક છે. ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) સાથે જોડાયેલા છે અને કચ્છ જિલ્લામાં સક્રિય છે. તેઓ પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને જરૂરિયાતમંદોને લોહી મેળવી આપવાના કાર્યોમાં યોગદાન આપે છે.
[[ચિત્ર:LaxmanGadhavi_2026.jpg|thumb|Laxman Gadhavi]]Birth : 18 May 1993

Religion : Sanatan&lt;syntaxhighlight&gt;

* X એકાઉન્ટ: https://x.com/ILaxmanGadhavi
* ફેસબુક એકાઉન્ટ: https://www.facebook.com/share/1KADZE7mw9/
* Instagram એકાઉન્ટ: https://www.instagram.com/Laxmangadhavi_1993

&lt;/syntaxhighlight&gt;.


[https://www.etvbharat.com/gu/!state/in-kutch-nature-lover-youth-made-a-home-for-birds-from-mataji-garba-on-navratri-best-out-of-west-gujarat-news-gjs24101402107] [https://zeenews.india.com/gujarati/gujarat/this-young-man-made-a-special-thing-for-birds-from-a-vest-this-is-how-it-will-be-useful-in-summer-381258]</text>
      <sha1>7si7i81gqur2npihbal65gwtboh34ur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:JADAV BHARGAV RATILAL</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154596</id>
    <revision>
      <id>901995</id>
      <parentid>901987</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T14:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* રદ્દિકરણ સંજ્ઞા હટાવવા બાબતની ત્રીજી અને આખરી ચેતવણી */</comment>
      <origin>901995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6291" sha1="9rb4v5s940cen6ioxco8i5s9ta7gbt8" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=JADAV BHARGAV RATILAL}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૬:૪૦, ૨૩ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== અયોગ્ય સંદર્ભ અને ડિલિશન ટેગ હટાવવા બાબત ==

આપે [[ભદ્રા ડુંગર]] લેખમાં [https://navsaridp.gujarat.gov.in/ આ વેબસાઇટ] સંદર્ભ તરીકે ઉમેરી છે જે તમારા અનુસાર એ વાતનો સંદર્ભ આપે છે કે, &quot;આ ડુંગર આસપાસના અંતરિયાળ અને પર્વતીય વિસ્તારો સુધી પહોંચવા માટે એક કુદરતી સીમાચિહ્ન સમાન છે.&quot; આ પ્રકારનો ઉલ્લેખ તમે આપેલી વેબસાઇટમાં કઈ જગ્યાએ કરેલો છે તે તરફ જરા મારું ધ્યાન દોરશો?

વધુમાં આપના કોઈ લેખને દૂર કરવા માટે અંકિત કર્યો હોય તો તેના પર ચર્ચા કર્યા વગર, કે એને કેમ દૂર ન કરવો જોઈએ તેનું યોગ્ય કારણ જણાવ્યા વગર તમે એ ડિલિશન ટેગ દૂર ન કરી શકો. એમ કરવું અને અન્ય સભ્યોએ તમારું દૂર કરેલું લખાણ ફરીફરી ને પાછું લાવતા રહેવું એ બધું વિકિપીડિયાની નીતિ અંતર્ગત '''ભાંગફોડ''' ગણાય છે. અને વારંવાર આવી ભાંગફોડનું પરિણામ તમારા પર પ્રતિબંધમાં આવી શકે છે. તો ભવિષ્ય્માં તમારું લખાણ અહિં યથાવત રહેવું જોઈએ એવો આગ્રહ છોડી દેશો અને દૂર કરેલું લખાણા ફરી કોઈ ચર્ચા વગર ઉમેરશો નહિં. વિકિપીડિયા એ જ્ઞાનકોશ છે, અહિં ચોક્કસ પ્રકારની લેખનશૈલિ છે, તમે અકારણ અન્ય ભાષાના શબ્દો, અલંકૃત ભાષા, યશોગાન, વગેરે આ માધ્યમથી કરી શકો નહીં. આ કોઈ ટ્રાવેલ્ ગાઇડ પણ નથી, એટલે મુલાકાતીઓએ નાસ્તો સાથે લઈ જવો, આમ કરવું ને તમે કરવું, વગેરે જેવી સલાહો આપવા માટેનું આ સ્થળ નથી. તમે ફેસબુક પર લખવા ટેવાયેલા હોવ તો એ મહાવરો અહિં કોઈ કામ નહિં આવે.

ઉપર સ્વાગતસંદેશમાં જણાવ્યું છે તેમ આડેધડ મન ફાવે તેમ યોગદાન કરતા પહેલા અન્ય લેખો વાંચો જેથી તમને અહિં કેવા પ્રકારનું લેખન હોય છે તેની જાણ થાય. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૨૪, ૩૦ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== લેખમાં મુકેલ રદ્દીકરણની સંજ્ઞા હટાવવા બાબત ==

લેખમાં મુકેલી રદ્દીકરણ માટેની સંજ્ઞાને તમે હટાવી દેશો તો તમારા પર ભાંગફોડ કરવા માટે થઈને પ્રતિબંધ લાગી શકે છે. સકારાત્મક યોગદાન માટે સ્વાગત છે પરંતુ ભાંગફોડીયા પ્રવૃત્તિ આ સમુદાય સાંખી નહી લે. --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૨:૦૪, ૩૦ જૂન ૨૦૨૬ (IST)

== રદ્દિકરણ સંજ્ઞા હટાવવા બાબતની ત્રીજી અને આખરી ચેતવણી ==

ત્રીજી અને આખરી ચેતવણી આપવી પડે છે કે લેખમાં મુકેલી રદ્દીકરણ માટેની સંજ્ઞાને તમે હટાવી દેશો તો તમારા પર ભાંગફોડ કરવા માટે થઈને પ્રતિબંધ લાગી શકે છે. સકારાત્મક યોગદાન માટે સ્વાગત છે પરંતુ ભાંગફોડીયા પ્રવૃત્તિ આ સમુદાય સાંખી નહી લે. [[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૮:૩૫, ૧ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)

:ફરીથી આવું થયું છે. યોગ્ય પગલાં લેવા વિનંતી છે. -- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૨:૨૯, ૧ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)
:: વારંવાર થતી ભાંગફોડ અને સહકાર આપવા માટેની એમને કરેલી વિનંતી અવગણતા હોવાને કારણે પ્રતિબંધ અમલી કરાયો છે. --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૯:૫૫, ૧ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>9rb4v5s940cen6ioxco8i5s9ta7gbt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રણગોધલો</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154624</id>
    <revision>
      <id>902005</id>
      <timestamp>2026-07-02T04:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1323819241|Indian courser]]&quot; પાનાનું ભાષાંતર કરીને બનાવેલ</comment>
      <origin>902005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8466" sha1="kayu6ng8akuqmtk1jlb67emdp3gpuas" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn status 10 October 2025&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Cursorius coromandelicus'' |volume=2025 |article-number=e.T22694124A275687756 |doi= |access-date=10 October 2025}}&lt;/ref&gt;|image=Indian Courser in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 07.jpg|image_caption=Indian courser ([[species:Cursorius coromandelicus|''Cursorius coromandelicus'']]) in [[Bhigwan]], Maharashtra, India.|genus=Cursorius|species=coromandelicus|authority=([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin, JF]], 1789)|range_map=Cursorius coromandelicus dist.png|range_map_caption=Range of ''C. coromandelicus''}}

રણગોધલો ભુમીવાસી પક્ષી છે. રણગોધલો નાના જૂથોમાં વસતું જોવા મળી શકે છે. તેમનો સમુહ સૂકા ખુલ્લા અર્ધ-રણના દેશમાં જંતુઓ ને ભોજનમાં લે છે.

== વર્ગીકરણ ==
ભારતીય રણગોધલાનું ઔપચારિક વર્ણન ૧૭૮૯માં જર્મન પ્રકૃતિવાદી જોહાન ફ્રેડરિક જિમેલિન દ્વારા કાર્લ લિનાયસ સિસ્ટેમા નેચુરાએની સુધારેલી અને વિસ્તૃત આવૃત્તિમાં કર્યુ હતું. તેણે તેને ચારાદ્રિયસ જાતિ પ્લોવર્સ સાથે મૂક્યું અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ચારાદ્રિયુસ કોરોમેન્ડેલિકસ બનાવ્યું. જિમેલિનનું વર્ણન &quot;કોરોમંડલ પ્લોવર&quot; પર આધારિત હતું, જેનું વર્ણન ૧૭૮૫માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની જ્હોન લેથમ દ્વારા તેમના એ જનરલ સિનોપ્સિસ ઓફ બર્ડ્સમાં કરવામાં આવ્યું હતું. લેથમે બદલામાં કોમેટે દ બફનની હિસ્ટોઇર નેચરલે ડેસ ઓઇસેઓક્સ સાથેની હાથની રંગીન છાપ પર પોતાનું વર્ણન આધારિત કર્યું હતું. ભારતીય રણગોધલાને હવે કુર્સોરિયસ જાતિમાં મૂકવામાં આવે છે જે ૧૭૯૦ માં લેથમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. જીનસનું નામ લેટિન ''કર્સર'' પરથી આવ્યું છે જેનો અર્થ &quot;કર્રે&quot; ના અર્થ &quot;દોડવું&quot; પરથી &quot;દોડવીર&quot; થાય છે.  આ પ્રજાતિ એકવિધ છેઃ કોઈ પેટાજાતિને માન્યતા આપવામાં આવી નથી. &lt;ref name=&quot;ioc&quot; /&gt;

== વર્ણન ==
આ રણગોધલો દક્ષિણ એશિયામાં વ્યાપક રીતે જોવા મળે છે અને કેટલીક અન્ય પ્રજાતિઓ જેમ કે સમાન દેખાતાા રેતાળ રણગોધલા સાથે ઓવરલેપ થાય છે. જોકે આ પ્રજાતિ રેતાળ રણગોધલા કરતાં વધુ તેજસ્વી રંગની હોય છે અને ચાંચના તળિયેથી શરૂ થતી કાળી આંખની પટ્ટી ધરાવે છે. માથું ચેસ્ટનટ છે અને છાતી રૂફસ છે. ગળામાં ઘેરા કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે જ્યાં સફેદ પટ્ટાની રચના કરતા લાંબા લાંબા પીંછા મળે છે. ઉડાન દરમિયાન, ઢાળ સફેદ દેખાય છે અને પાંખની ટોચ ક્રીમ રંગના કોર્સરની જેમ વિપરીત કાળા રંગની હોતી નથી. નર અને માદા રંગે અને કદમાં એકસરખા હોય છે. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/catalogueofbirds24brit#page/39/mode/1up/|title=Catalogue of the birds in the British Museum. Volume 24|last=Sharpe, R Bowdler|publisher=British Museum, London|year=1896|pages=39–40}}&lt;/ref&gt;

લાંબા પગ સફેદ હોય છે અને અન્ય રણગોધલાની જેમ માત્ર ત્રણ આગળના પોઇન્ટિંગ અંગૂઠા હોય છે.&lt;ref name=&quot;whistler&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/popularhandbooko033226mbp#page/n501/mode/2up/search/courser|title=Popular handbook of Indian birds. Edition 4|last=Whistler, Hugh|publisher=Gurney and Jackson|year=1949|pages=452–491}}&lt;/ref&gt;

આ પ્રજાતિ આ પ્રદેશના અન્ય રણગોધલા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત છે અને તેને ''કર્સોરિયસ કર્સર'', કર્સોરીયસ રુફસ અને કર્સોરિયસે ટેમિન્કી સાથે સુપરસ્પેશિસ રચતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

== વિતરણ અને નિવાસસ્થાન ==
[[ચિત્ર:Indian_Courser_(Cursorius_coromandelicus)_at_Bharatpur_I_IMG_5436.jpg|thumb|[[કેવલાદેવ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]]&lt;nowiki/&gt;માં રણગોધલો]]
આ રણગોધલા સૂકા પથ્થરો, ઝાડીવાળા અથવા ખડકાળ દેશમાં જોવા મળે છે પરંતુ ભાગ્યે જ [[બાંગ્લાદેશ]] પૂર્વમાં અને દક્ષિણમાં દ્વીપકલ્પીય [[ભારત]] ટોચ સુધી [[સિંધુ|સિંધુ ખીણ]] રેતાળ ભૂપ્રદેશ પર જોવા મળે છે. તે ક્યારેક ઉત્તર [[શ્રીલંકા]] શુષ્ક ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. ભીના જંગલ વિસ્તારો ટાળવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતમાં, પૂર્વીય દરિયાકાંઠાનો સૂકો વિસ્તાર, કોરોમંડલ પ્રદેશ, જ્યાં તે અસામાન્ય નથી, તેને પ્રજાતિનું નામ આપે છે. તે દ્વીપકલ્પના અન્ય ભાગોમાં પણ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલું જોવા મળે છે.  અન્ય વિસ્તારો જ્યાં તેઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે તેમાં દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ અને રાજસ્થાન અને ગુજરાતના ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના શુષ્ક પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. તે કેટલાક વિસ્તારોમાં રહે છે પરંતુ સ્થાનિક હિલચાલ કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Butler, EA|year=1876|title=Notes on the avi-fauna of Mount Aboo and Northern Guzerat|url=https://archive.org/stream/strayfeathersjou41876hume#page/10/mode/1up/|journal=Stray Feathers|volume=4|issue=1–3|pages=1–41}}&lt;/ref&gt;

== ગેલેરી ==
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:Indian_Courser.jpg|મયુરેસ્વરમાં રણગોધલો
ચિત્ર:Indian-Courser.jpg|કોશીટાપ્પુ વન્યજીવ અભયારણ્યમાં ઉડતો રણગોધલો
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>kayu6ng8akuqmtk1jlb67emdp3gpuas</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>902006</id>
      <parentid>902005</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T04:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>902006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8333" sha1="cqw3ap6i99nxz7u71frlvxhstvn39gf" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn status 10 October 2025&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Cursorius coromandelicus'' |volume=2025 |article-number=e.T22694124A275687756 |doi= |access-date=10 October 2025}}&lt;/ref&gt;|image=Indian Courser in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 07.jpg|image_caption=ભીગવાન, મહારાસ્ટ્રમાં રણગોધલો|range_map=Cursorius coromandelicus dist.png|range_map_caption=Range of ''C. coromandelicus''}}

રણગોધલો ભુમીવાસી પક્ષી છે. રણગોધલો નાના જૂથોમાં વસતું જોવા મળી શકે છે. તેમનો સમુહ સૂકા ખુલ્લા અર્ધ-રણના દેશમાં જંતુઓ ને ભોજનમાં લે છે.

== વર્ગીકરણ ==
ભારતીય રણગોધલાનું ઔપચારિક વર્ણન ૧૭૮૯માં જર્મન પ્રકૃતિવાદી જોહાન ફ્રેડરિક જિમેલિન દ્વારા કાર્લ લિનાયસ સિસ્ટેમા નેચુરાએની સુધારેલી અને વિસ્તૃત આવૃત્તિમાં કર્યુ હતું. તેણે તેને ચારાદ્રિયસ જાતિ પ્લોવર્સ સાથે મૂક્યું અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ચારાદ્રિયુસ કોરોમેન્ડેલિકસ બનાવ્યું. જિમેલિનનું વર્ણન &quot;કોરોમંડલ પ્લોવર&quot; પર આધારિત હતું, જેનું વર્ણન ૧૭૮૫માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની જ્હોન લેથમ દ્વારા તેમના એ જનરલ સિનોપ્સિસ ઓફ બર્ડ્સમાં કરવામાં આવ્યું હતું. લેથમે બદલામાં કોમેટે દ બફનની હિસ્ટોઇર નેચરલે ડેસ ઓઇસેઓક્સ સાથેની હાથની રંગીન છાપ પર પોતાનું વર્ણન આધારિત કર્યું હતું. ભારતીય રણગોધલાને હવે કુર્સોરિયસ જાતિમાં મૂકવામાં આવે છે જે ૧૭૯૦ માં લેથમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. જીનસનું નામ લેટિન ''કર્સર'' પરથી આવ્યું છે જેનો અર્થ &quot;કર્રે&quot; ના અર્થ &quot;દોડવું&quot; પરથી &quot;દોડવીર&quot; થાય છે.  આ પ્રજાતિ એકવિધ છેઃ કોઈ પેટાજાતિને માન્યતા આપવામાં આવી નથી. &lt;ref name=&quot;ioc&quot; /&gt;

== વર્ણન ==
આ રણગોધલો દક્ષિણ એશિયામાં વ્યાપક રીતે જોવા મળે છે અને કેટલીક અન્ય પ્રજાતિઓ જેમ કે સમાન દેખાતાા રેતાળ રણગોધલા સાથે ઓવરલેપ થાય છે. જોકે આ પ્રજાતિ રેતાળ રણગોધલા કરતાં વધુ તેજસ્વી રંગની હોય છે અને ચાંચના તળિયેથી શરૂ થતી કાળી આંખની પટ્ટી ધરાવે છે. માથું ચેસ્ટનટ છે અને છાતી રૂફસ છે. ગળામાં ઘેરા કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે જ્યાં સફેદ પટ્ટાની રચના કરતા લાંબા લાંબા પીંછા મળે છે. ઉડાન દરમિયાન, ઢાળ સફેદ દેખાય છે અને પાંખની ટોચ ક્રીમ રંગના કોર્સરની જેમ વિપરીત કાળા રંગની હોતી નથી. નર અને માદા રંગે અને કદમાં એકસરખા હોય છે. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/catalogueofbirds24brit#page/39/mode/1up/|title=Catalogue of the birds in the British Museum. Volume 24|last=Sharpe, R Bowdler|publisher=British Museum, London|year=1896|pages=39–40}}&lt;/ref&gt;

લાંબા પગ સફેદ હોય છે અને અન્ય રણગોધલાની જેમ માત્ર ત્રણ આગળના પોઇન્ટિંગ અંગૂઠા હોય છે.&lt;ref name=&quot;whistler&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/popularhandbooko033226mbp#page/n501/mode/2up/search/courser|title=Popular handbook of Indian birds. Edition 4|last=Whistler, Hugh|publisher=Gurney and Jackson|year=1949|pages=452–491}}&lt;/ref&gt;

આ પ્રજાતિ આ પ્રદેશના અન્ય રણગોધલા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત છે અને તેને ''કર્સોરિયસ કર્સર'', કર્સોરીયસ રુફસ અને કર્સોરિયસે ટેમિન્કી સાથે સુપરસ્પેશિસ રચતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

== વિતરણ અને નિવાસસ્થાન ==
[[ચિત્ર:Indian_Courser_(Cursorius_coromandelicus)_at_Bharatpur_I_IMG_5436.jpg|thumb|[[કેવલાદેવ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]]&lt;nowiki/&gt;માં રણગોધલો]]
આ રણગોધલા સૂકા પથ્થરો, ઝાડીવાળા અથવા ખડકાળ દેશમાં જોવા મળે છે પરંતુ ભાગ્યે જ [[બાંગ્લાદેશ]] પૂર્વમાં અને દક્ષિણમાં દ્વીપકલ્પીય [[ભારત]] ટોચ સુધી [[સિંધુ|સિંધુ ખીણ]] રેતાળ ભૂપ્રદેશ પર જોવા મળે છે. તે ક્યારેક ઉત્તર [[શ્રીલંકા]] શુષ્ક ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. ભીના જંગલ વિસ્તારો ટાળવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતમાં, પૂર્વીય દરિયાકાંઠાનો સૂકો વિસ્તાર, કોરોમંડલ પ્રદેશ, જ્યાં તે અસામાન્ય નથી, તેને પ્રજાતિનું નામ આપે છે. તે દ્વીપકલ્પના અન્ય ભાગોમાં પણ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલું જોવા મળે છે.  અન્ય વિસ્તારો જ્યાં તેઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે તેમાં દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ અને રાજસ્થાન અને ગુજરાતના ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના શુષ્ક પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. તે કેટલાક વિસ્તારોમાં રહે છે પરંતુ સ્થાનિક હિલચાલ કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Butler, EA|year=1876|title=Notes on the avi-fauna of Mount Aboo and Northern Guzerat|url=https://archive.org/stream/strayfeathersjou41876hume#page/10/mode/1up/|journal=Stray Feathers|volume=4|issue=1–3|pages=1–41}}&lt;/ref&gt;

== ગેલેરી ==
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:Indian_Courser.jpg|મયુરેસ્વરમાં રણગોધલો
ચિત્ર:Indian-Courser.jpg|કોશીટાપ્પુ વન્યજીવ અભયારણ્યમાં ઉડતો રણગોધલો
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>cqw3ap6i99nxz7u71frlvxhstvn39gf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>902007</id>
      <parentid>902006</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T04:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>902007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8325" sha1="hyzo4koogkhgbzee6cpsa7iaqcq9mak" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn status 10 October 2025&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Cursorius coromandelicus'' |volume=2025 |article-number=e.T22694124A275687756 |doi= |access-date=10 October 2025}}&lt;/ref&gt;|image=Indian Courser in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 07.jpg|image_caption=ભીગવાન, મહારાસ્ટ્રમાં રણગોધલો|range_map=Cursorius coromandelicus dist.png|range_map_caption=Range of ''C. coromandelicus''}}

રણગોધલો ભુમીવાસી પક્ષી છે. રણગોધલો નાના જૂથોમાં વસતું જોવા મળી શકે છે. તેમનો સમુહ સૂકા ખુલ્લા અર્ધ-રણના દેશમાં જંતુઓ ને ભોજનમાં લે છે.

== વર્ગીકરણ ==
ભારતીય રણગોધલાનું ઔપચારિક વર્ણન ૧૭૮૯માં જર્મન પ્રકૃતિવાદી જોહાન ફ્રેડરિક જિમેલિન દ્વારા કાર્લ લિનાયસ સિસ્ટેમા નેચુરાએની સુધારેલી અને વિસ્તૃત આવૃત્તિમાં કર્યુ હતું. તેણે તેને ચારાદ્રિયસ જાતિ પ્લોવર્સ સાથે મૂક્યું અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ચારાદ્રિયુસ કોરોમેન્ડેલિકસ બનાવ્યું. જિમેલિનનું વર્ણન &quot;કોરોમંડલ પ્લોવર&quot; પર આધારિત હતું, જેનું વર્ણન ૧૭૮૫માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની જ્હોન લેથમ દ્વારા તેમના એ જનરલ સિનોપ્સિસ ઓફ બર્ડ્સમાં કરવામાં આવ્યું હતું. લેથમે બદલામાં કોમેટે દ બફનની હિસ્ટોઇર નેચરલે ડેસ ઓઇસેઓક્સ સાથેની હાથની રંગીન છાપ પર પોતાનું વર્ણન આધારિત કર્યું હતું. ભારતીય રણગોધલાને હવે કુર્સોરિયસ જાતિમાં મૂકવામાં આવે છે જે ૧૭૯૦ માં લેથમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. જીનસનું નામ લેટિન ''કર્સર'' પરથી આવ્યું છે જેનો અર્થ &quot;કર્રે&quot; ના અર્થ &quot;દોડવું&quot; પરથી &quot;દોડવીર&quot; થાય છે.  આ પ્રજાતિ એકવિધ છેઃ કોઈ પેટાજાતિને માન્યતા આપવામાં આવી નથી. &lt;ref name=&quot;ioc&quot; /&gt;

== વર્ણન ==
આ રણગોધલો દક્ષિણ એશિયામાં વ્યાપક રીતે જોવા મળે છે અને કેટલીક અન્ય પ્રજાતિઓ જેમ કે સમાન દેખાતાા રેતાળ રણગોધલા સાથે ઓવરલેપ થાય છે. જોકે આ પ્રજાતિ રેતાળ રણગોધલા કરતાં વધુ તેજસ્વી રંગની હોય છે અને ચાંચના તળિયેથી શરૂ થતી કાળી આંખની પટ્ટી ધરાવે છે. માથું ચેસ્ટનટ છે અને છાતી રૂફસ છે. ગળામાં ઘેરા કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે જ્યાં સફેદ પટ્ટાની રચના કરતા લાંબા લાંબા પીંછા મળે છે. ઉડાન દરમિયાન, ઢાળ સફેદ દેખાય છે અને પાંખની ટોચ ક્રીમ રંગના કોર્સરની જેમ વિપરીત કાળા રંગની હોતી નથી. નર અને માદા રંગે અને કદમાં એકસરખા હોય છે. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/catalogueofbirds24brit#page/39/mode/1up/|title=Catalogue of the birds in the British Museum. Volume 24|last=Sharpe, R Bowdler|publisher=British Museum, London|year=1896|pages=39–40}}&lt;/ref&gt;

લાંબા પગ સફેદ હોય છે અને અન્ય રણગોધલાની જેમ માત્ર ત્રણ આગળના પોઇન્ટિંગ અંગૂઠા હોય છે.&lt;ref name=&quot;whistler&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/popularhandbooko033226mbp#page/n501/mode/2up/search/courser|title=Popular handbook of Indian birds. Edition 4|last=Whistler, Hugh|publisher=Gurney and Jackson|year=1949|pages=452–491}}&lt;/ref&gt;

આ પ્રજાતિ આ પ્રદેશના અન્ય રણગોધલા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત છે અને તેને ''કર્સોરિયસ કર્સર'', કર્સોરીયસ રુફસ અને કર્સોરિયસે ટેમિન્કી સાથે સુપરસ્પેશિસ રચતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

== વિતરણ અને નિવાસસ્થાન ==
[[ચિત્ર:Indian_Courser_(Cursorius_coromandelicus)_at_Bharatpur_I_IMG_5436.jpg|thumb|[[કેવલાદેવ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] માં રણગોધલો]]
આ રણગોધલા સૂકા પથ્થરો, ઝાડીવાળા અથવા ખડકાળ દેશમાં જોવા મળે છે પરંતુ ભાગ્યે જ [[બાંગ્લાદેશ]] પૂર્વમાં અને દક્ષિણમાં દ્વીપકલ્પીય [[ભારત]] ટોચ સુધી [[સિંધુ|સિંધુ ખીણ]] રેતાળ ભૂપ્રદેશ પર જોવા મળે છે. તે ક્યારેક ઉત્તર [[શ્રીલંકા]] શુષ્ક ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. ભીના જંગલ વિસ્તારો ટાળવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતમાં, પૂર્વીય દરિયાકાંઠાનો સૂકો વિસ્તાર, કોરોમંડલ પ્રદેશ, જ્યાં તે અસામાન્ય નથી, તેને પ્રજાતિનું નામ આપે છે. તે દ્વીપકલ્પના અન્ય ભાગોમાં પણ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલું જોવા મળે છે.  અન્ય વિસ્તારો જ્યાં તેઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે તેમાં દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ અને રાજસ્થાન અને ગુજરાતના ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના શુષ્ક પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. તે કેટલાક વિસ્તારોમાં રહે છે પરંતુ સ્થાનિક હિલચાલ કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Butler, EA|year=1876|title=Notes on the avi-fauna of Mount Aboo and Northern Guzerat|url=https://archive.org/stream/strayfeathersjou41876hume#page/10/mode/1up/|journal=Stray Feathers|volume=4|issue=1–3|pages=1–41}}&lt;/ref&gt;

== ગેલેરી ==
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:Indian_Courser.jpg|મયુરેસ્વરમાં રણગોધલો
ચિત્ર:Indian-Courser.jpg|કોશીટાપ્પુ વન્યજીવ અભયારણ્યમાં ઉડતો રણગોધલો
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>hyzo4koogkhgbzee6cpsa7iaqcq9mak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>902009</id>
      <parentid>902007</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T05:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[શ્રેણી:પક્ષી]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>902009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8365" sha1="qfifa4c1p6462o3b5otyuaigucnatnb" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn status 10 October 2025&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Cursorius coromandelicus'' |volume=2025 |article-number=e.T22694124A275687756 |doi= |access-date=10 October 2025}}&lt;/ref&gt;|image=Indian Courser in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 07.jpg|image_caption=ભીગવાન, મહારાસ્ટ્રમાં રણગોધલો|range_map=Cursorius coromandelicus dist.png|range_map_caption=Range of ''C. coromandelicus''}}

રણગોધલો ભુમીવાસી પક્ષી છે. રણગોધલો નાના જૂથોમાં વસતું જોવા મળી શકે છે. તેમનો સમુહ સૂકા ખુલ્લા અર્ધ-રણના દેશમાં જંતુઓ ને ભોજનમાં લે છે.

== વર્ગીકરણ ==
ભારતીય રણગોધલાનું ઔપચારિક વર્ણન ૧૭૮૯માં જર્મન પ્રકૃતિવાદી જોહાન ફ્રેડરિક જિમેલિન દ્વારા કાર્લ લિનાયસ સિસ્ટેમા નેચુરાએની સુધારેલી અને વિસ્તૃત આવૃત્તિમાં કર્યુ હતું. તેણે તેને ચારાદ્રિયસ જાતિ પ્લોવર્સ સાથે મૂક્યું અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ચારાદ્રિયુસ કોરોમેન્ડેલિકસ બનાવ્યું. જિમેલિનનું વર્ણન &quot;કોરોમંડલ પ્લોવર&quot; પર આધારિત હતું, જેનું વર્ણન ૧૭૮૫માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની જ્હોન લેથમ દ્વારા તેમના એ જનરલ સિનોપ્સિસ ઓફ બર્ડ્સમાં કરવામાં આવ્યું હતું. લેથમે બદલામાં કોમેટે દ બફનની હિસ્ટોઇર નેચરલે ડેસ ઓઇસેઓક્સ સાથેની હાથની રંગીન છાપ પર પોતાનું વર્ણન આધારિત કર્યું હતું. ભારતીય રણગોધલાને હવે કુર્સોરિયસ જાતિમાં મૂકવામાં આવે છે જે ૧૭૯૦ માં લેથમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. જીનસનું નામ લેટિન ''કર્સર'' પરથી આવ્યું છે જેનો અર્થ &quot;કર્રે&quot; ના અર્થ &quot;દોડવું&quot; પરથી &quot;દોડવીર&quot; થાય છે.  આ પ્રજાતિ એકવિધ છેઃ કોઈ પેટાજાતિને માન્યતા આપવામાં આવી નથી. &lt;ref name=&quot;ioc&quot; /&gt;

== વર્ણન ==
આ રણગોધલો દક્ષિણ એશિયામાં વ્યાપક રીતે જોવા મળે છે અને કેટલીક અન્ય પ્રજાતિઓ જેમ કે સમાન દેખાતાા રેતાળ રણગોધલા સાથે ઓવરલેપ થાય છે. જોકે આ પ્રજાતિ રેતાળ રણગોધલા કરતાં વધુ તેજસ્વી રંગની હોય છે અને ચાંચના તળિયેથી શરૂ થતી કાળી આંખની પટ્ટી ધરાવે છે. માથું ચેસ્ટનટ છે અને છાતી રૂફસ છે. ગળામાં ઘેરા કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે જ્યાં સફેદ પટ્ટાની રચના કરતા લાંબા લાંબા પીંછા મળે છે. ઉડાન દરમિયાન, ઢાળ સફેદ દેખાય છે અને પાંખની ટોચ ક્રીમ રંગના કોર્સરની જેમ વિપરીત કાળા રંગની હોતી નથી. નર અને માદા રંગે અને કદમાં એકસરખા હોય છે. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/catalogueofbirds24brit#page/39/mode/1up/|title=Catalogue of the birds in the British Museum. Volume 24|last=Sharpe, R Bowdler|publisher=British Museum, London|year=1896|pages=39–40}}&lt;/ref&gt;

લાંબા પગ સફેદ હોય છે અને અન્ય રણગોધલાની જેમ માત્ર ત્રણ આગળના પોઇન્ટિંગ અંગૂઠા હોય છે.&lt;ref name=&quot;whistler&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/popularhandbooko033226mbp#page/n501/mode/2up/search/courser|title=Popular handbook of Indian birds. Edition 4|last=Whistler, Hugh|publisher=Gurney and Jackson|year=1949|pages=452–491}}&lt;/ref&gt;

આ પ્રજાતિ આ પ્રદેશના અન્ય રણગોધલા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત છે અને તેને ''કર્સોરિયસ કર્સર'', કર્સોરીયસ રુફસ અને કર્સોરિયસે ટેમિન્કી સાથે સુપરસ્પેશિસ રચતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

== વિતરણ અને નિવાસસ્થાન ==
[[ચિત્ર:Indian_Courser_(Cursorius_coromandelicus)_at_Bharatpur_I_IMG_5436.jpg|thumb|[[કેવલાદેવ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] માં રણગોધલો]]
આ રણગોધલા સૂકા પથ્થરો, ઝાડીવાળા અથવા ખડકાળ દેશમાં જોવા મળે છે પરંતુ ભાગ્યે જ [[બાંગ્લાદેશ]] પૂર્વમાં અને દક્ષિણમાં દ્વીપકલ્પીય [[ભારત]] ટોચ સુધી [[સિંધુ|સિંધુ ખીણ]] રેતાળ ભૂપ્રદેશ પર જોવા મળે છે. તે ક્યારેક ઉત્તર [[શ્રીલંકા]] શુષ્ક ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. ભીના જંગલ વિસ્તારો ટાળવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતમાં, પૂર્વીય દરિયાકાંઠાનો સૂકો વિસ્તાર, કોરોમંડલ પ્રદેશ, જ્યાં તે અસામાન્ય નથી, તેને પ્રજાતિનું નામ આપે છે. તે દ્વીપકલ્પના અન્ય ભાગોમાં પણ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલું જોવા મળે છે.  અન્ય વિસ્તારો જ્યાં તેઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે તેમાં દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ અને રાજસ્થાન અને ગુજરાતના ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના શુષ્ક પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. તે કેટલાક વિસ્તારોમાં રહે છે પરંતુ સ્થાનિક હિલચાલ કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Butler, EA|year=1876|title=Notes on the avi-fauna of Mount Aboo and Northern Guzerat|url=https://archive.org/stream/strayfeathersjou41876hume#page/10/mode/1up/|journal=Stray Feathers|volume=4|issue=1–3|pages=1–41}}&lt;/ref&gt;

== ગેલેરી ==
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:Indian_Courser.jpg|મયુરેસ્વરમાં રણગોધલો
ચિત્ર:Indian-Courser.jpg|કોશીટાપ્પુ વન્યજીવ અભયારણ્યમાં ઉડતો રણગોધલો
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:પક્ષી]]</text>
      <sha1>qfifa4c1p6462o3b5otyuaigucnatnb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>902010</id>
      <parentid>902009</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T05:05:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>902010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8435" sha1="729h4nijaixujasolrjpflh86hyn34n" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn status 10 October 2025&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Cursorius coromandelicus'' |volume=2025 |article-number=e.T22694124A275687756 |doi= |access-date=10 October 2025}}&lt;/ref&gt;|image=Indian Courser in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 07.jpg|image_caption=ભીગવાન, મહારાસ્ટ્રમાં રણગોધલો|range_map=Cursorius coromandelicus dist.png|range_map_caption=Range of ''C. coromandelicus''}}

રણગોધલો ભુમીવાસી પક્ષી છે. રણગોધલો નાના જૂથોમાં વસતું જોવા મળી શકે છે. તેમનો સમુહ સૂકા ખુલ્લા અર્ધ-રણના દેશમાં જંતુઓ ને ભોજનમાં લે છે.

== વર્ગીકરણ ==
ભારતીય રણગોધલાનું ઔપચારિક વર્ણન ૧૭૮૯માં જર્મન પ્રકૃતિવાદી જોહાન ફ્રેડરિક જિમેલિન દ્વારા કાર્લ લિનાયસ સિસ્ટેમા નેચુરાએની સુધારેલી અને વિસ્તૃત આવૃત્તિમાં કર્યુ હતું. તેણે તેને ચારાદ્રિયસ જાતિ પ્લોવર્સ સાથે મૂક્યું અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ચારાદ્રિયુસ કોરોમેન્ડેલિકસ બનાવ્યું. જિમેલિનનું વર્ણન &quot;કોરોમંડલ પ્લોવર&quot; પર આધારિત હતું, જેનું વર્ણન ૧૭૮૫માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની જ્હોન લેથમ દ્વારા તેમના એ જનરલ સિનોપ્સિસ ઓફ બર્ડ્સમાં કરવામાં આવ્યું હતું. લેથમે બદલામાં કોમેટે દ બફનની હિસ્ટોઇર નેચરલે ડેસ ઓઇસેઓક્સ સાથેની હાથની રંગીન છાપ પર પોતાનું વર્ણન આધારિત કર્યું હતું. ભારતીય રણગોધલાને હવે કુર્સોરિયસ જાતિમાં મૂકવામાં આવે છે જે ૧૭૯૦ માં લેથમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. જીનસનું નામ લેટિન ''કર્સર'' પરથી આવ્યું છે જેનો અર્થ &quot;કર્રે&quot; ના અર્થ &quot;દોડવું&quot; પરથી &quot;દોડવીર&quot; થાય છે.  આ પ્રજાતિ એકવિધ છેઃ કોઈ પેટાજાતિને માન્યતા આપવામાં આવી નથી. &lt;ref name=&quot;ioc&quot; /&gt;

== વર્ણન ==
આ રણગોધલો દક્ષિણ એશિયામાં વ્યાપક રીતે જોવા મળે છે અને કેટલીક અન્ય પ્રજાતિઓ જેમ કે સમાન દેખાતાા રેતાળ રણગોધલા સાથે ઓવરલેપ થાય છે. જોકે આ પ્રજાતિ રેતાળ રણગોધલા કરતાં વધુ તેજસ્વી રંગની હોય છે અને ચાંચના તળિયેથી શરૂ થતી કાળી આંખની પટ્ટી ધરાવે છે. માથું ચેસ્ટનટ છે અને છાતી રૂફસ છે. ગળામાં ઘેરા કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે જ્યાં સફેદ પટ્ટાની રચના કરતા લાંબા લાંબા પીંછા મળે છે. ઉડાન દરમિયાન, ઢાળ સફેદ દેખાય છે અને પાંખની ટોચ ક્રીમ રંગના કોર્સરની જેમ વિપરીત કાળા રંગની હોતી નથી. નર અને માદા રંગે અને કદમાં એકસરખા હોય છે. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/catalogueofbirds24brit#page/39/mode/1up/|title=Catalogue of the birds in the British Museum. Volume 24|last=Sharpe, R Bowdler|publisher=British Museum, London|year=1896|pages=39–40}}&lt;/ref&gt;

લાંબા પગ સફેદ હોય છે અને અન્ય રણગોધલાની જેમ માત્ર ત્રણ આગળના પોઇન્ટિંગ અંગૂઠા હોય છે.&lt;ref name=&quot;whistler&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/popularhandbooko033226mbp#page/n501/mode/2up/search/courser|title=Popular handbook of Indian birds. Edition 4|last=Whistler, Hugh|publisher=Gurney and Jackson|year=1949|pages=452–491}}&lt;/ref&gt;

આ પ્રજાતિ આ પ્રદેશના અન્ય રણગોધલા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત છે અને તેને ''કર્સોરિયસ કર્સર'', કર્સોરીયસ રુફસ અને કર્સોરિયસે ટેમિન્કી સાથે સુપરસ્પેશિસ રચતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

== વિતરણ અને નિવાસસ્થાન ==
[[ચિત્ર:Indian_Courser_(Cursorius_coromandelicus)_at_Bharatpur_I_IMG_5436.jpg|thumb|[[કેવલાદેવ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] માં રણગોધલો]]
આ રણગોધલા સૂકા પથ્થરો, ઝાડીવાળા અથવા ખડકાળ દેશમાં જોવા મળે છે પરંતુ ભાગ્યે જ [[બાંગ્લાદેશ]] પૂર્વમાં અને દક્ષિણમાં દ્વીપકલ્પીય [[ભારત]] ટોચ સુધી [[સિંધુ|સિંધુ ખીણ]] રેતાળ ભૂપ્રદેશ પર જોવા મળે છે. તે ક્યારેક ઉત્તર [[શ્રીલંકા]] શુષ્ક ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. ભીના જંગલ વિસ્તારો ટાળવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતમાં, પૂર્વીય દરિયાકાંઠાનો સૂકો વિસ્તાર, કોરોમંડલ પ્રદેશ, જ્યાં તે અસામાન્ય નથી, તેને પ્રજાતિનું નામ આપે છે. તે દ્વીપકલ્પના અન્ય ભાગોમાં પણ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલું જોવા મળે છે.  અન્ય વિસ્તારો જ્યાં તેઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે તેમાં દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ અને રાજસ્થાન અને ગુજરાતના ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના શુષ્ક પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. તે કેટલાક વિસ્તારોમાં રહે છે પરંતુ સ્થાનિક હિલચાલ કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Butler, EA|year=1876|title=Notes on the avi-fauna of Mount Aboo and Northern Guzerat|url=https://archive.org/stream/strayfeathersjou41876hume#page/10/mode/1up/|journal=Stray Feathers|volume=4|issue=1–3|pages=1–41}}&lt;/ref&gt;

== ગેલેરી ==
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:Indian_Courser.jpg|મયુરેસ્વરમાં રણગોધલો
ચિત્ર:Indian-Courser.jpg|કોશીટાપ્પુ વન્યજીવ અભયારણ્યમાં ઉડતો રણગોધલો
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:પક્ષી]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]]</text>
      <sha1>729h4nijaixujasolrjpflh86hyn34n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>902012</id>
      <parentid>902010</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>902012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8444" sha1="p1ktw0w6mtirhqvx7ja963cq7ge6xuh" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn status 10 October 2025&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Cursorius coromandelicus'' |volume=2025 |article-number=e.T22694124A275687756 |doi= |access-date=10 October 2025}}&lt;/ref&gt;|image=Indian Courser in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 07.jpg|image_caption=ભીગવાન, મહારાસ્ટ્રમાં રણગોધલો|range_map=Cursorius coromandelicus dist.png|range_map_caption=Range of ''C. coromandelicus''}}

રણગોધલો ભુમીવાસી પક્ષી છે. રણગોધલો નાના જૂથોમાં વસતું જોવા મળી શકે છે. તેમનો સમુહ સૂકા ખુલ્લા અર્ધ-રણના પ્રદેશોના જંતુઓ ને ભોજનમાં લે છે.

== વર્ગીકરણ ==
ભારતીય રણગોધલાનું ઔપચારિક વર્ણન ૧૭૮૯માં જર્મન પ્રકૃતિવાદી જોહાન ફ્રેડરિક જિમેલિન દ્વારા કાર્લ લિનાયસ સિસ્ટેમા નેચુરાએની સુધારેલી અને વિસ્તૃત આવૃત્તિમાં કર્યુ હતું. તેણે તેને ચારાદ્રિયસ જાતિ પ્લોવર્સ સાથે મૂક્યું અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ચારાદ્રિયુસ કોરોમેન્ડેલિકસ બનાવ્યું. જિમેલિનનું વર્ણન &quot;કોરોમંડલ પ્લોવર&quot; પર આધારિત હતું, જેનું વર્ણન ૧૭૮૫માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની જ્હોન લેથમ દ્વારા તેમના એ જનરલ સિનોપ્સિસ ઓફ બર્ડ્સમાં કરવામાં આવ્યું હતું. લેથમે બદલામાં કોમેટે દ બફનની હિસ્ટોઇર નેચરલે ડેસ ઓઇસેઓક્સ સાથેની હાથની રંગીન છાપ પર પોતાનું વર્ણન આધારિત કર્યું હતું. ભારતીય રણગોધલાને હવે કુર્સોરિયસ જાતિમાં મૂકવામાં આવે છે જે ૧૭૯૦ માં લેથમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. જીનસનું નામ લેટિન ''કર્સર'' પરથી આવ્યું છે જેનો અર્થ &quot;કર્રે&quot; ના અર્થ &quot;દોડવું&quot; પરથી &quot;દોડવીર&quot; થાય છે.  આ પ્રજાતિ એકવિધ છેઃ કોઈ પેટાજાતિને માન્યતા આપવામાં આવી નથી. &lt;ref name=&quot;ioc&quot; /&gt;

== વર્ણન ==
આ રણગોધલો દક્ષિણ એશિયામાં વ્યાપક રીતે જોવા મળે છે અને કેટલીક અન્ય પ્રજાતિઓ જેમ કે સમાન દેખાતાા રેતાળ રણગોધલા સાથે ઓવરલેપ થાય છે. જોકે આ પ્રજાતિ રેતાળ રણગોધલા કરતાં વધુ તેજસ્વી રંગની હોય છે અને ચાંચના તળિયેથી શરૂ થતી કાળી આંખની પટ્ટી ધરાવે છે. માથું ચેસ્ટનટ છે અને છાતી રૂફસ છે. ગળામાં ઘેરા કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે જ્યાં સફેદ પટ્ટાની રચના કરતા લાંબા લાંબા પીંછા મળે છે. ઉડાન દરમિયાન, ઢાળ સફેદ દેખાય છે અને પાંખની ટોચ ક્રીમ રંગના કોર્સરની જેમ વિપરીત કાળા રંગની હોતી નથી. નર અને માદા રંગે અને કદમાં એકસરખા હોય છે. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/catalogueofbirds24brit#page/39/mode/1up/|title=Catalogue of the birds in the British Museum. Volume 24|last=Sharpe, R Bowdler|publisher=British Museum, London|year=1896|pages=39–40}}&lt;/ref&gt;

લાંબા પગ સફેદ હોય છે અને અન્ય રણગોધલાની જેમ માત્ર ત્રણ આગળના પોઇન્ટિંગ અંગૂઠા હોય છે.&lt;ref name=&quot;whistler&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/popularhandbooko033226mbp#page/n501/mode/2up/search/courser|title=Popular handbook of Indian birds. Edition 4|last=Whistler, Hugh|publisher=Gurney and Jackson|year=1949|pages=452–491}}&lt;/ref&gt;

આ પ્રજાતિ આ પ્રદેશના અન્ય રણગોધલા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત છે અને તેને ''કર્સોરિયસ કર્સર'', કર્સોરીયસ રુફસ અને કર્સોરિયસે ટેમિન્કી સાથે સુપરસ્પેશિસ રચતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

== વિતરણ અને નિવાસસ્થાન ==
[[ચિત્ર:Indian_Courser_(Cursorius_coromandelicus)_at_Bharatpur_I_IMG_5436.jpg|thumb|[[કેવલાદેવ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] માં રણગોધલો]]
આ રણગોધલા સૂકા પથ્થરો, ઝાડીવાળા અથવા ખડકાળ દેશમાં જોવા મળે છે પરંતુ ભાગ્યે જ [[બાંગ્લાદેશ]] પૂર્વમાં અને દક્ષિણમાં દ્વીપકલ્પીય [[ભારત]] ટોચ સુધી [[સિંધુ|સિંધુ ખીણ]] રેતાળ ભૂપ્રદેશ પર જોવા મળે છે. તે ક્યારેક ઉત્તર [[શ્રીલંકા]] શુષ્ક ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. ભીના જંગલ વિસ્તારો ટાળવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતમાં, પૂર્વીય દરિયાકાંઠાનો સૂકો વિસ્તાર, કોરોમંડલ પ્રદેશ, જ્યાં તે અસામાન્ય નથી, તેને પ્રજાતિનું નામ આપે છે. તે દ્વીપકલ્પના અન્ય ભાગોમાં પણ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલું જોવા મળે છે.  અન્ય વિસ્તારો જ્યાં તેઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે તેમાં દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ અને રાજસ્થાન અને ગુજરાતના ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના શુષ્ક પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. તે કેટલાક વિસ્તારોમાં રહે છે પરંતુ સ્થાનિક હિલચાલ કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Butler, EA|year=1876|title=Notes on the avi-fauna of Mount Aboo and Northern Guzerat|url=https://archive.org/stream/strayfeathersjou41876hume#page/10/mode/1up/|journal=Stray Feathers|volume=4|issue=1–3|pages=1–41}}&lt;/ref&gt;

== ગેલેરી ==
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:Indian_Courser.jpg|મયુરેસ્વરમાં રણગોધલો
ચિત્ર:Indian-Courser.jpg|કોશીટાપ્પુ વન્યજીવ અભયારણ્યમાં ઉડતો રણગોધલો
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:પક્ષી]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]]</text>
      <sha1>p1ktw0w6mtirhqvx7ja963cq7ge6xuh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>902013</id>
      <parentid>902012</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* વર્ગીકરણ */</comment>
      <origin>902013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8425" sha1="2vla5eopy3y7983gsihf48iaw2gud8m" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn status 10 October 2025&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Cursorius coromandelicus'' |volume=2025 |article-number=e.T22694124A275687756 |doi= |access-date=10 October 2025}}&lt;/ref&gt;|image=Indian Courser in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 07.jpg|image_caption=ભીગવાન, મહારાસ્ટ્રમાં રણગોધલો|range_map=Cursorius coromandelicus dist.png|range_map_caption=Range of ''C. coromandelicus''}}

રણગોધલો ભુમીવાસી પક્ષી છે. રણગોધલો નાના જૂથોમાં વસતું જોવા મળી શકે છે. તેમનો સમુહ સૂકા ખુલ્લા અર્ધ-રણના પ્રદેશોના જંતુઓ ને ભોજનમાં લે છે.

== વર્ગીકરણ ==
ભારતીય રણગોધલાનું ઔપચારિક વર્ણન ૧૭૮૯માં જર્મન પ્રકૃતિવાદી જોહાન ફ્રેડરિક જિમેલિન દ્વારા કાર્લ લિનાયસ સિસ્ટેમા નેચુરાએની સુધારેલી અને વિસ્તૃત આવૃત્તિમાં કર્યુ હતું. તેણે તેને ચારાદ્રિયસ જાતિ પ્લોવર્સ સાથે મૂક્યું અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ચારાદ્રિયુસ કોરોમેન્ડેલિકસ બનાવ્યું. જિમેલિનનું વર્ણન &quot;કોરોમંડલ પ્લોવર&quot; પર આધારિત હતું, જેનું વર્ણન ૧૭૮૫માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની જ્હોન લેથમ દ્વારા તેમના એ જનરલ સિનોપ્સિસ ઓફ બર્ડ્સમાં કરવામાં આવ્યું હતું. લેથમે બદલામાં કોમેટે દ બફનની હિસ્ટોઇર નેચરલે ડેસ ઓઇસેઓક્સ સાથેની હાથની રંગીન છાપ પર પોતાનું વર્ણન આધારિત કર્યું હતું. ભારતીય રણગોધલાને હવે કુર્સોરિયસ જાતિમાં મૂકવામાં આવે છે જે ૧૭૯૦ માં લેથમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. જીનસનું નામ લેટિન ''કર્સર'' પરથી આવ્યું છે જેનો અર્થ &quot;કર્રે&quot; ના અર્થ &quot;દોડવું&quot; પરથી &quot;દોડવીર&quot; થાય છે.  આ પ્રજાતિ એકવિધ છેઃ કોઈ પેટાજાતિને માન્યતા આપવામાં આવી નથી.

== વર્ણન ==
આ રણગોધલો દક્ષિણ એશિયામાં વ્યાપક રીતે જોવા મળે છે અને કેટલીક અન્ય પ્રજાતિઓ જેમ કે સમાન દેખાતાા રેતાળ રણગોધલા સાથે ઓવરલેપ થાય છે. જોકે આ પ્રજાતિ રેતાળ રણગોધલા કરતાં વધુ તેજસ્વી રંગની હોય છે અને ચાંચના તળિયેથી શરૂ થતી કાળી આંખની પટ્ટી ધરાવે છે. માથું ચેસ્ટનટ છે અને છાતી રૂફસ છે. ગળામાં ઘેરા કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે જ્યાં સફેદ પટ્ટાની રચના કરતા લાંબા લાંબા પીંછા મળે છે. ઉડાન દરમિયાન, ઢાળ સફેદ દેખાય છે અને પાંખની ટોચ ક્રીમ રંગના કોર્સરની જેમ વિપરીત કાળા રંગની હોતી નથી. નર અને માદા રંગે અને કદમાં એકસરખા હોય છે. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/catalogueofbirds24brit#page/39/mode/1up/|title=Catalogue of the birds in the British Museum. Volume 24|last=Sharpe, R Bowdler|publisher=British Museum, London|year=1896|pages=39–40}}&lt;/ref&gt;

લાંબા પગ સફેદ હોય છે અને અન્ય રણગોધલાની જેમ માત્ર ત્રણ આગળના પોઇન્ટિંગ અંગૂઠા હોય છે.&lt;ref name=&quot;whistler&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/popularhandbooko033226mbp#page/n501/mode/2up/search/courser|title=Popular handbook of Indian birds. Edition 4|last=Whistler, Hugh|publisher=Gurney and Jackson|year=1949|pages=452–491}}&lt;/ref&gt;

આ પ્રજાતિ આ પ્રદેશના અન્ય રણગોધલા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત છે અને તેને ''કર્સોરિયસ કર્સર'', કર્સોરીયસ રુફસ અને કર્સોરિયસે ટેમિન્કી સાથે સુપરસ્પેશિસ રચતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

== વિતરણ અને નિવાસસ્થાન ==
[[ચિત્ર:Indian_Courser_(Cursorius_coromandelicus)_at_Bharatpur_I_IMG_5436.jpg|thumb|[[કેવલાદેવ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] માં રણગોધલો]]
આ રણગોધલા સૂકા પથ્થરો, ઝાડીવાળા અથવા ખડકાળ દેશમાં જોવા મળે છે પરંતુ ભાગ્યે જ [[બાંગ્લાદેશ]] પૂર્વમાં અને દક્ષિણમાં દ્વીપકલ્પીય [[ભારત]] ટોચ સુધી [[સિંધુ|સિંધુ ખીણ]] રેતાળ ભૂપ્રદેશ પર જોવા મળે છે. તે ક્યારેક ઉત્તર [[શ્રીલંકા]] શુષ્ક ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. ભીના જંગલ વિસ્તારો ટાળવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતમાં, પૂર્વીય દરિયાકાંઠાનો સૂકો વિસ્તાર, કોરોમંડલ પ્રદેશ, જ્યાં તે અસામાન્ય નથી, તેને પ્રજાતિનું નામ આપે છે. તે દ્વીપકલ્પના અન્ય ભાગોમાં પણ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલું જોવા મળે છે.  અન્ય વિસ્તારો જ્યાં તેઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે તેમાં દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ અને રાજસ્થાન અને ગુજરાતના ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના શુષ્ક પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. તે કેટલાક વિસ્તારોમાં રહે છે પરંતુ સ્થાનિક હિલચાલ કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Butler, EA|year=1876|title=Notes on the avi-fauna of Mount Aboo and Northern Guzerat|url=https://archive.org/stream/strayfeathersjou41876hume#page/10/mode/1up/|journal=Stray Feathers|volume=4|issue=1–3|pages=1–41}}&lt;/ref&gt;

== ગેલેરી ==
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:Indian_Courser.jpg|મયુરેસ્વરમાં રણગોધલો
ચિત્ર:Indian-Courser.jpg|કોશીટાપ્પુ વન્યજીવ અભયારણ્યમાં ઉડતો રણગોધલો
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:પક્ષી]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]]</text>
      <sha1>2vla5eopy3y7983gsihf48iaw2gud8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>902014</id>
      <parentid>902013</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>બર્ડલાઈફ નું url ઉમેર્યુ</comment>
      <origin>902014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8520" sha1="l802rrvypla17psxabylylt27i4qwvk" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn status 10 October 2025&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Cursorius coromandelicus'' |volume=2025 |article-number=e.T22694124A275687756 |doi= |access-date=10 October 2025|url=&quot;https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/indian-courser-cursorius-coromandelicus&quot; }}&lt;/ref&gt;|image=Indian Courser in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 07.jpg|image_caption=ભીગવાન, મહારાસ્ટ્રમાં રણગોધલો|range_map=Cursorius coromandelicus dist.png|range_map_caption=Range of ''C. coromandelicus''}}

રણગોધલો ભુમીવાસી પક્ષી છે. રણગોધલો નાના જૂથોમાં વસતું જોવા મળી શકે છે. તેમનો સમુહ સૂકા ખુલ્લા અર્ધ-રણના પ્રદેશોના જંતુઓ ને ભોજનમાં લે છે.

== વર્ગીકરણ ==
ભારતીય રણગોધલાનું ઔપચારિક વર્ણન ૧૭૮૯માં જર્મન પ્રકૃતિવાદી જોહાન ફ્રેડરિક જિમેલિન દ્વારા કાર્લ લિનાયસ સિસ્ટેમા નેચુરાએની સુધારેલી અને વિસ્તૃત આવૃત્તિમાં કર્યુ હતું. તેણે તેને ચારાદ્રિયસ જાતિ પ્લોવર્સ સાથે મૂક્યું અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ચારાદ્રિયુસ કોરોમેન્ડેલિકસ બનાવ્યું. જિમેલિનનું વર્ણન &quot;કોરોમંડલ પ્લોવર&quot; પર આધારિત હતું, જેનું વર્ણન ૧૭૮૫માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની જ્હોન લેથમ દ્વારા તેમના એ જનરલ સિનોપ્સિસ ઓફ બર્ડ્સમાં કરવામાં આવ્યું હતું. લેથમે બદલામાં કોમેટે દ બફનની હિસ્ટોઇર નેચરલે ડેસ ઓઇસેઓક્સ સાથેની હાથની રંગીન છાપ પર પોતાનું વર્ણન આધારિત કર્યું હતું. ભારતીય રણગોધલાને હવે કુર્સોરિયસ જાતિમાં મૂકવામાં આવે છે જે ૧૭૯૦ માં લેથમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. જીનસનું નામ લેટિન ''કર્સર'' પરથી આવ્યું છે જેનો અર્થ &quot;કર્રે&quot; ના અર્થ &quot;દોડવું&quot; પરથી &quot;દોડવીર&quot; થાય છે.  આ પ્રજાતિ એકવિધ છેઃ કોઈ પેટાજાતિને માન્યતા આપવામાં આવી નથી.

== વર્ણન ==
આ રણગોધલો દક્ષિણ એશિયામાં વ્યાપક રીતે જોવા મળે છે અને કેટલીક અન્ય પ્રજાતિઓ જેમ કે સમાન દેખાતાા રેતાળ રણગોધલા સાથે ઓવરલેપ થાય છે. જોકે આ પ્રજાતિ રેતાળ રણગોધલા કરતાં વધુ તેજસ્વી રંગની હોય છે અને ચાંચના તળિયેથી શરૂ થતી કાળી આંખની પટ્ટી ધરાવે છે. માથું ચેસ્ટનટ છે અને છાતી રૂફસ છે. ગળામાં ઘેરા કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે જ્યાં સફેદ પટ્ટાની રચના કરતા લાંબા લાંબા પીંછા મળે છે. ઉડાન દરમિયાન, ઢાળ સફેદ દેખાય છે અને પાંખની ટોચ ક્રીમ રંગના કોર્સરની જેમ વિપરીત કાળા રંગની હોતી નથી. નર અને માદા રંગે અને કદમાં એકસરખા હોય છે. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/catalogueofbirds24brit#page/39/mode/1up/|title=Catalogue of the birds in the British Museum. Volume 24|last=Sharpe, R Bowdler|publisher=British Museum, London|year=1896|pages=39–40}}&lt;/ref&gt;

લાંબા પગ સફેદ હોય છે અને અન્ય રણગોધલાની જેમ માત્ર ત્રણ આગળના પોઇન્ટિંગ અંગૂઠા હોય છે.&lt;ref name=&quot;whistler&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/popularhandbooko033226mbp#page/n501/mode/2up/search/courser|title=Popular handbook of Indian birds. Edition 4|last=Whistler, Hugh|publisher=Gurney and Jackson|year=1949|pages=452–491}}&lt;/ref&gt;

આ પ્રજાતિ આ પ્રદેશના અન્ય રણગોધલા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત છે અને તેને ''કર્સોરિયસ કર્સર'', કર્સોરીયસ રુફસ અને કર્સોરિયસે ટેમિન્કી સાથે સુપરસ્પેશિસ રચતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

== વિતરણ અને નિવાસસ્થાન ==
[[ચિત્ર:Indian_Courser_(Cursorius_coromandelicus)_at_Bharatpur_I_IMG_5436.jpg|thumb|[[કેવલાદેવ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] માં રણગોધલો]]
આ રણગોધલા સૂકા પથ્થરો, ઝાડીવાળા અથવા ખડકાળ દેશમાં જોવા મળે છે પરંતુ ભાગ્યે જ [[બાંગ્લાદેશ]] પૂર્વમાં અને દક્ષિણમાં દ્વીપકલ્પીય [[ભારત]] ટોચ સુધી [[સિંધુ|સિંધુ ખીણ]] રેતાળ ભૂપ્રદેશ પર જોવા મળે છે. તે ક્યારેક ઉત્તર [[શ્રીલંકા]] શુષ્ક ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. ભીના જંગલ વિસ્તારો ટાળવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતમાં, પૂર્વીય દરિયાકાંઠાનો સૂકો વિસ્તાર, કોરોમંડલ પ્રદેશ, જ્યાં તે અસામાન્ય નથી, તેને પ્રજાતિનું નામ આપે છે. તે દ્વીપકલ્પના અન્ય ભાગોમાં પણ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલું જોવા મળે છે.  અન્ય વિસ્તારો જ્યાં તેઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે તેમાં દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ અને રાજસ્થાન અને ગુજરાતના ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના શુષ્ક પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. તે કેટલાક વિસ્તારોમાં રહે છે પરંતુ સ્થાનિક હિલચાલ કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Butler, EA|year=1876|title=Notes on the avi-fauna of Mount Aboo and Northern Guzerat|url=https://archive.org/stream/strayfeathersjou41876hume#page/10/mode/1up/|journal=Stray Feathers|volume=4|issue=1–3|pages=1–41}}&lt;/ref&gt;

== ગેલેરી ==
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:Indian_Courser.jpg|મયુરેસ્વરમાં રણગોધલો
ચિત્ર:Indian-Courser.jpg|કોશીટાપ્પુ વન્યજીવ અભયારણ્યમાં ઉડતો રણગોધલો
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:પક્ષી]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]]</text>
      <sha1>l802rrvypla17psxabylylt27i4qwvk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>902015</id>
      <parentid>902014</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T07:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aniket</username>
        <id>65</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>902015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8518" sha1="gw3w399lhkdeihe7ifn0j82tlxom3tm" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn status 10 October 2025&quot;&gt;{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2025 |title=''Cursorius coromandelicus'' |volume=2025 |article-number=e.T22694124A275687756 |doi= |access-date=10 October 2025|url=https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/indian-courser-cursorius-coromandelicus }}&lt;/ref&gt;|image=Indian Courser in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 07.jpg|image_caption=ભીગવાન, મહારાસ્ટ્રમાં રણગોધલો|range_map=Cursorius coromandelicus dist.png|range_map_caption=Range of ''C. coromandelicus''}}

રણગોધલો ભુમીવાસી પક્ષી છે. રણગોધલો નાના જૂથોમાં વસતું જોવા મળી શકે છે. તેમનો સમુહ સૂકા ખુલ્લા અર્ધ-રણના પ્રદેશોના જંતુઓ ને ભોજનમાં લે છે.

== વર્ગીકરણ ==
ભારતીય રણગોધલાનું ઔપચારિક વર્ણન ૧૭૮૯માં જર્મન પ્રકૃતિવાદી જોહાન ફ્રેડરિક જિમેલિન દ્વારા કાર્લ લિનાયસ સિસ્ટેમા નેચુરાએની સુધારેલી અને વિસ્તૃત આવૃત્તિમાં કર્યુ હતું. તેણે તેને ચારાદ્રિયસ જાતિ પ્લોવર્સ સાથે મૂક્યું અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ચારાદ્રિયુસ કોરોમેન્ડેલિકસ બનાવ્યું. જિમેલિનનું વર્ણન &quot;કોરોમંડલ પ્લોવર&quot; પર આધારિત હતું, જેનું વર્ણન ૧૭૮૫માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની જ્હોન લેથમ દ્વારા તેમના એ જનરલ સિનોપ્સિસ ઓફ બર્ડ્સમાં કરવામાં આવ્યું હતું. લેથમે બદલામાં કોમેટે દ બફનની હિસ્ટોઇર નેચરલે ડેસ ઓઇસેઓક્સ સાથેની હાથની રંગીન છાપ પર પોતાનું વર્ણન આધારિત કર્યું હતું. ભારતીય રણગોધલાને હવે કુર્સોરિયસ જાતિમાં મૂકવામાં આવે છે જે ૧૭૯૦ માં લેથમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. જીનસનું નામ લેટિન ''કર્સર'' પરથી આવ્યું છે જેનો અર્થ &quot;કર્રે&quot; ના અર્થ &quot;દોડવું&quot; પરથી &quot;દોડવીર&quot; થાય છે.  આ પ્રજાતિ એકવિધ છેઃ કોઈ પેટાજાતિને માન્યતા આપવામાં આવી નથી.

== વર્ણન ==
આ રણગોધલો દક્ષિણ એશિયામાં વ્યાપક રીતે જોવા મળે છે અને કેટલીક અન્ય પ્રજાતિઓ જેમ કે સમાન દેખાતાા રેતાળ રણગોધલા સાથે ઓવરલેપ થાય છે. જોકે આ પ્રજાતિ રેતાળ રણગોધલા કરતાં વધુ તેજસ્વી રંગની હોય છે અને ચાંચના તળિયેથી શરૂ થતી કાળી આંખની પટ્ટી ધરાવે છે. માથું ચેસ્ટનટ છે અને છાતી રૂફસ છે. ગળામાં ઘેરા કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે જ્યાં સફેદ પટ્ટાની રચના કરતા લાંબા લાંબા પીંછા મળે છે. ઉડાન દરમિયાન, ઢાળ સફેદ દેખાય છે અને પાંખની ટોચ ક્રીમ રંગના કોર્સરની જેમ વિપરીત કાળા રંગની હોતી નથી. નર અને માદા રંગે અને કદમાં એકસરખા હોય છે. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/catalogueofbirds24brit#page/39/mode/1up/|title=Catalogue of the birds in the British Museum. Volume 24|last=Sharpe, R Bowdler|publisher=British Museum, London|year=1896|pages=39–40}}&lt;/ref&gt;

લાંબા પગ સફેદ હોય છે અને અન્ય રણગોધલાની જેમ માત્ર ત્રણ આગળના પોઇન્ટિંગ અંગૂઠા હોય છે.&lt;ref name=&quot;whistler&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/stream/popularhandbooko033226mbp#page/n501/mode/2up/search/courser|title=Popular handbook of Indian birds. Edition 4|last=Whistler, Hugh|publisher=Gurney and Jackson|year=1949|pages=452–491}}&lt;/ref&gt;

આ પ્રજાતિ આ પ્રદેશના અન્ય રણગોધલા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત છે અને તેને ''કર્સોરિયસ કર્સર'', કર્સોરીયસ રુફસ અને કર્સોરિયસે ટેમિન્કી સાથે સુપરસ્પેશિસ રચતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

== વિતરણ અને નિવાસસ્થાન ==
[[ચિત્ર:Indian_Courser_(Cursorius_coromandelicus)_at_Bharatpur_I_IMG_5436.jpg|thumb|[[કેવલાદેવ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન]] માં રણગોધલો]]
આ રણગોધલા સૂકા પથ્થરો, ઝાડીવાળા અથવા ખડકાળ દેશમાં જોવા મળે છે પરંતુ ભાગ્યે જ [[બાંગ્લાદેશ]] પૂર્વમાં અને દક્ષિણમાં દ્વીપકલ્પીય [[ભારત]] ટોચ સુધી [[સિંધુ|સિંધુ ખીણ]] રેતાળ ભૂપ્રદેશ પર જોવા મળે છે. તે ક્યારેક ઉત્તર [[શ્રીલંકા]] શુષ્ક ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. ભીના જંગલ વિસ્તારો ટાળવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતમાં, પૂર્વીય દરિયાકાંઠાનો સૂકો વિસ્તાર, કોરોમંડલ પ્રદેશ, જ્યાં તે અસામાન્ય નથી, તેને પ્રજાતિનું નામ આપે છે. તે દ્વીપકલ્પના અન્ય ભાગોમાં પણ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલું જોવા મળે છે.  અન્ય વિસ્તારો જ્યાં તેઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે તેમાં દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ અને રાજસ્થાન અને ગુજરાતના ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના શુષ્ક પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. તે કેટલાક વિસ્તારોમાં રહે છે પરંતુ સ્થાનિક હિલચાલ કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Butler, EA|year=1876|title=Notes on the avi-fauna of Mount Aboo and Northern Guzerat|url=https://archive.org/stream/strayfeathersjou41876hume#page/10/mode/1up/|journal=Stray Feathers|volume=4|issue=1–3|pages=1–41}}&lt;/ref&gt;

== ગેલેરી ==
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:Indian_Courser.jpg|મયુરેસ્વરમાં રણગોધલો
ચિત્ર:Indian-Courser.jpg|કોશીટાપ્પુ વન્યજીવ અભયારણ્યમાં ઉડતો રણગોધલો
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:પક્ષી]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]]</text>
      <sha1>gw3w399lhkdeihe7ifn0j82tlxom3tm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્ય:Laxman Gadhavi/sandbox</title>
    <ns>2</ns>
    <id>154625</id>
    <revision>
      <id>902011</id>
      <timestamp>2026-07-02T05:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Laxman Gadhavi</username>
        <id>85668</id>
      </contributor>
      <comment>ખાલી પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>902011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ગુજરાતી ધ્વનિશાસ્ત્ર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154626</id>
    <revision>
      <id>902019</id>
      <timestamp>2026-07-02T11:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37862-49</username>
        <id>88008</id>
      </contributor>
      <comment>ખોલી છે. પાનું બનાવવા માટે, નીચેની જગ્યામાં લખવાનું શરૂ કરોથી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>902019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155" sha1="06mba03za6viuq52dc5w6mamrq44o11" xml:space="preserve">ખોલી છે. પાનું બનાવવા માટે, નીચેની જગ્યામાં લખવાનું શરૂ કરો</text>
      <sha1>06mba03za6viuq52dc5w6mamrq44o11</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>