વિકિપીડિયા guwiki https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા) વિશેષ ચર્ચા સભ્ય સભ્યની ચર્ચા વિકિપીડિયા વિકિપીડિયા ચર્ચા ચિત્ર ચિત્રની ચર્ચા મીડિયાવિકિ મીડિયાવિકિ ચર્ચા ઢાંચો ઢાંચાની ચર્ચા મદદ મદદની ચર્ચા શ્રેણી શ્રેણીની ચર્ચા TimedText TimedText talk વિભાગ વિભાગ ચર્ચા Event Event talk અંજાર 0 1350 902358 862512 2026-07-12T21:15:53Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902358 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = અંજાર |native_name = |native_name_lang = <!-- ISO 639-1 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> |settlement_type = નગર |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |image_flag = |flag_alt = |image_seal = |seal_alt = |image_shield = |shield_alt = |etymology = |nickname = |motto = |image_map = |map_alt = |map_caption = |pushpin_map = India Gujarat |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_label_position = |coordinates = {{coord|23.1088|70.0290|type:city|display=inline}} |coor_pinpoint = |coordinates_footnotes = |subdivision_type = દેશ |subdivision_name = ભારત |subdivision_type1 = રાજ્ય |subdivision_name1 = [[ગુજરાત]] |subdivision_type2 = જિલ્લો |subdivision_name2 = [[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ]] |subdivision_type3 = તાલુકો |subdivision_name3 = [[અંજાર તાલુકો|અંજાર]] |established_title = |established_date = |founder = |seat_type = |seat = |government_footnotes = |government_type = |governing_body = |leader_party = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> |area_footnotes = |area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_note = |area_water_percent = |area_rank = |area_blank1_title = |area_blank2_title = <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = <!-- hectares --> |area_total_ha = |area_land_ha = |area_water_ha = |area_urban_ha = |area_rural_ha = |area_metro_ha = |area_blank1_ha = |area_blank2_ha = |length_km = |width_km = |dimensions_footnotes = |elevation_footnotes = |elevation_m = 81 |population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/data/town/802444-anjar-gujarat.html|title=Anjar City Population Census 2011 - Gujarat|website=www.census2011.co.in|access-date=૧૦ માર્ચ ૨૦૧૮}}</ref> |population_as_of = ૨૦૧૧ |population_total = ૮૭૧૮૩ |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = ભારતીય માનક સમય |utc_offset1 = +૫:૩૦ |timezone1_DST = |utc_offset1_DST = |postal_code_type = પિનકોડ |postal_code = |area_code_type = વાહન નોંધણી |area_code = GJ-12 અને GJ-39<ref> {{cite news |title= બે RTO કોડ ધરાવતો પ્રથમ જિલ્લો:GJ-12ની સાથે GJ-39 RTO કોડ પણ હવે કચ્છનો, અંજાર ખાતે નવી RTO કચેરી નિર્માણ પામતાં વાહન ચાલકોની સુવિધામાં વધારો|url= https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/kutch/gandhidham/news/along-with-gj-12-gj-39-rto-code-is-now-being-constructed-at-anjar-kutch-increasing-the-convenience-of-motorists-130097082.html |publisher= [[દિવ્ય ભાસ્કર]]|date= ૨૦૨૨|access-date=૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪}} </ref> |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |iso_code = |website = <!-- {{URL|example.com}} --> |module = |footnotes = }} '''અંજાર''' [[ભારત]]ના [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ જિલ્લા]]ના [[અંજાર તાલુકો|અંજાર તાલુકા]]નું શહેર તેમજ તાલુકા મથક છે. તે [[કચ્છનો અખાત|કચ્છના અખાત]]થી લગભગ ૧૫ કી.મી. અંતરે આવેલું છે. આ શહેર તેના સૂડી અને ચાકુ માટે પ્રસિદ્ધ છે. == ઇતિહાસ == અંજાર બાર-તેર સૈકા જૂનું કચ્છનું એક શહેર છે. કચ્છના મહારાવ ખેંગારજી પહેલાએ વિ.સ. ૧૬૦૨ના માગશર વદ આઠમ-રવિવારના દિવસે તોરણ બાંધીને અંજાર શહેરની સ્થાપના કરી હતી. આજે પણ આ દિવસે શહેરના સ્થાપનાદિન ભારે ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. સ્થાપના પહેલાના સમયમાં આ વિસ્તાર અંજાડવાસ તરીકે ઓળખાતો હતો. અજેપાળના નામ પરથી આ વિસ્તાનું નામ અંજાર પડ્યું તેમ કહેવાય છે.<ref name="gb">{{cite book|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Cutch, Palanpur, and Mahi Kantha|url=http://books.google.com/books?id=dLUBAAAAYAAJ|year=૧૮૮૦|publisher=Printed at the Government Central Press|pages=૨૧૦–૨૧૧}}</ref> એક મત એવો પણ છે કે સુકાભઠ્ઠ કચ્છમાં અંજારની ફરતે ભૂગર્ભમાં અખૂટ જળ ભંડાર હતો. વાડીઓમાં અનાજ અને ફળોની વિપુલ માત્રામાં પેદાશ થતી. આ શહેર અનાજનું વેપાર કેન્દ્ર ગણાતું. અન્નની મોટી બજાર હતી. તેના પરથી 'અન્નબજાર' થયું અને કાળક્રમે તે અંજાર તરીકે ઓળખાવા લાગ્યું. ૧૯૦૧માં અંજારની વસ્તી ૧૮,૦૧૪ હતી. ૧૮૧૬માં અંજાર જિલ્લો તથા શહેર બ્રિટિશ હકુમત હેઠળ આવ્યું પરંતુ, ૧૮૨૨માં વાર્ષિક કરવેરા મારફતે ફરીથી કચ્છ રાજ્ય હસ્તક આવ્યું. ૧૮૩૨માં બ્રિટિશરોને કરવેરા ભરપાઇ કરી ન શકવાના કારણે, અંજાર ફરીથી બ્રિટિશ હકુમત હેઠળ આવ્યું. ૧૮૧૯માં અંજારમાં જબરદસ્ત [[ધરતીકંપ]] નોંઘાયેલ હતો જેમાં મકાનો તથા જાનમાલની ઘણી ખૂવારી થઇ હતી. ૨૧ જૂલાઈ ૧૯૫૬ અને આ સદીમાં આવેલા ૨૬ જાન્યુઆરી [[૨૦૦૧ ગુજરાત ધરતીકંપ|૨૦૦૧ના ધરતીકંપ]]માં પણ અંજાર ભયાનક રીતે અસરગ્રસ્ત થયું હતું. == નગર રચના == રાજાશાહી કાળમાં અંજાર શહેર ફરતે ગઢ હતો અને પ્રવેશ માટે પાંચ નાકા હતા. તે અનુક્રમે ગંગાનાકું, દેવાળિયા નાકું, સવાસર નાકું, સોરઠિયા નાકું અને વરસામેડી નાકું તરીકે ઓળખાય છે. શહેરના પ્રાચીન ગઢની દિવાલોના અવશેષ આજે પણ જોવા મળે છે. શહેરના સ્થાપના દિને નગરપતિ દ્વારા ગઢની દિવાલની પૂજા કરવામાં આવે છે. વારંવાર આવેલા ભૂકંપોના કારણે શહેરની પ્રાચીન નગર રચનાના માત્ર અવશેષો જ બચ્યાં છે. 'કચ્છમાં અંજાર મોટા શહેર છે હો જીરે..' એ રીતે પ્રાચીન ગીતોમાં પણ અંજારને સાંભળવા મળે છે. == જોવા લાયક સ્થળો == * જેસલ-તોરલની સમાધિ - આ સમાધિ લગભગ એક ફૂટના અંતરે છે. લોકો માને છે આ સમાધિઓ એક બીજાની નજીક આવી રહી છે. જ્યારે આ સમાધિઓ જોડાઈ જશે તે દિવસે મહાપ્રલય આવશે. [[જેસલ જાડેજા]] રાજવી કૂળમાં જન્મેલો એક કૂખ્યાત બહારવટીયો હતો. તેની ભારે રંજાડ હતી. તે મહાસતી તોરલના સંપર્કમાં આવ્યો અને તેના જીવનનું પરિવર્તન થઇ ગયું. * અજેપાળ મંદિર - અજેપાળે શહીદી વહોરી હતી. તેમના પરથી જ આ શહેરનું નામ અંજાર પડ્યું હોવાનું કહેવાય છે. * અંબા માનું મંદિર - લોકવાયકા અનુસાર અંજાર ના દશનામ ગોસ્વામી સમાજના સંત શ્રી સાગરગિરિજી ભદ્રેશ્વરથી ભદ્રકાળી માતાજીની કૃપા મેળવી અંજારમાં લાવ્યા. * પબડીયું તળાવ * [[મેકમર્ડોનો બંગલો]] * [[વીર બાળક સ્મારક]] - ૨૦૦૧ના ધરતીકંપ દરમિયાન મૃત્યુ પામેલા વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોને સમર્પિત સ્મારક.<ref>{{cite news |first= શૈલેષ|last= નાયક|title= ભૂકંપમાં દટાયેલા ૧૮૫ વિદ્યાર્થીઓની યાદમાં બન્યું વીર સ્મારક, પીએમ કરશે લોકાર્પણ|url= https://www.gujaratimidday.com/news/gujarat-news/article/pm-narendra-modi-to-inaugurate-veer-balak-memorial-in-gujarat-s-kutch-on-august-28-175345|work= www.gujaratimidday.com|publisher= ગુજરાત મિડ ડે|date= ૨૬ ઓગસ્ટ ૨૦૨૨|access-date=૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.gujaratsamachar.com/news/kutch/a-veer-child-memorial-was-made-to-masoomo-who-lost-his-life-in-the-earthquake-in-anjar|title= અંજારમાં ભૂકંપથી જીવ ગુમાવનાર માસૂમોનું 'વીર બાળક સ્મારક' બન્યું|author= <!--Not stated-->|date= |website= www.gujaratsamachar.com|publisher= [[ગુજરાત સમાચાર]]|access-date= ૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨|archive-date= 2022-09-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20220907094807/https://www.gujaratsamachar.com/news/kutch/a-veer-child-memorial-was-made-to-masoomo-who-lost-his-life-in-the-earthquake-in-anjar|url-status= dead}}</ref> == સંદર્ભ == {{reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ== * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} {{કચ્છ જિલ્લો}} [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]] [[શ્રેણી:અંજાર તાલુકો]] a6487wk1x4h7k92vq4ng0gs1iwod0tv ખલતાગરબડી 0 18639 902404 819157 2026-07-13T09:55:14Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902404 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = ખલતાગરબડી | state_name = ગુજરાત | district = દાહોદ | taluk_names = [[ધાનપુર તાલુકો|ધાનપુર]] | latd = 22.67928 | longd = 73.99494 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો | blank_value_3 = [[મકાઈ]], [[ઘઉં]], [[ડાંગર]], [[મગ]]<br /> [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''ખલતાગરબડી''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્યના]] મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા [[દાહોદ જિલ્લો|દાહોદ જિલ્લામાં]] આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ધાનપુર તાલુકો|ધાનપુર તાલુકામાં]] આવેલું એક ગામ છે. ખલતાગરબડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[મકાઈ]], [[ડાંગર]], [[મગ]], [[અડદ]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[કઠોળ|અન્ય કઠોળ]] તેમ જ [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. અહીં મુખ્યત્વે આદિવાસીઓનોની વસ્તી છે. ગામમાં વાલ્વા નદી આવેલી છે, જે [[પાનમ નદી]]ની સહાયક નદી છે.<ref>{{Cite web|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/dahod/pleasure-among-the-peasants-who-are-sitting-on-a-checkade-on-the-river-valva|title=ધાનપુરની વાલ્વા નદી પરના ચેકડેમ પર પાટીયા બેસાડતા ખેડૂતોમાં ખુશી|website=www.gujaratsamachar.com|access-date=2021-03-13}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:ધાનપુર તાલુકો]] 7mk1yv3xesa9rpueh4rmxwa2tebmnzb ઍલન ટ્યુરિંગ 0 31006 902371 902247 2026-07-13T03:17:15Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902371 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Infobox scientist | name = ઍલન ટ્યુરિંગ | image =Alan Turing az 1930-as években.jpg| image_width = | caption = | birth_date = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}} | birth_place = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom | death_date = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}} | death_place = [[Wilmslow]], [[Cheshire]], England, United Kingdom | nationality = British | field = [[Mathematician]], [[logician]], [[cryptanalyst]], [[computer scientist]] | work_institutions = [[University of Cambridge]]<br />[[Government Code and Cypher School]]<br />[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]<br />[[University of Manchester]] | alma_mater = [[King's College, Cambridge]]<br />[[Princeton University]] | doctoral_advisor = [[Alonzo Church]] | doctoral_students = [[Robin Gandy]] | known_for = [[Halting problem]]<br />[[Turing machine]]<br />[[Cryptanalysis of the Enigma]]<br />[[Automatic Computing Engine]]<br />[[Turing Award]]<br />[[Turing Test]]<br />[[Turing pattern]]s | prizes = [[Officer of the Order of the British Empire]]<br />[[Fellow of the Royal Society]] }} '''ઍલન મેથીસન ટ્યુરિંગ''', ઓબીઈ, એફઆરએસ; 23 જૂન 1912 – 7 જૂન 1954), અંગ્રેજી ગણિતશાસ્ત્રી, તર્કશાસ્ત્રી,સંકેતલિપિના વિશ્લેષક અને કમ્પ્યૂટર વૈજ્ઞાનિક હતા. તેમણે ટ્યુરિંગ મશિન સાથે ગાણિતિક નિયમો અને ગણતરીની વિભાવનાનું નિર્દિષ્ટીકરણ પૂરું પાડીને કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનના વિકાસમાં અત્યંત પ્રભાવશાળી યોગદાન આપ્યું હતું, જેણે આધુનિક [[કમ્પ્યૂટર]]ના સર્જનમાં મહત્તવપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name="AFP"/> [[બીજું વિશ્વ યુદ્ધ|બીજા વિશ્વ યુદ્ધ]] દરમિયાન, ટ્યુરિંગે ગવર્મેન્ટ કોડ અને સાયફર સ્કૂલ બ્લેત્ચલેય પાર્ક, બ્રિટનના કોડબ્રેકીંગ સેન્ટર માટે કામ કર્યું. થોડા સમય માટે તેઓ હટ 8 વિભાગના મુખ્યાધિકારી હતા, આ વિભાગ જર્મન નૌકા સૈન્યને સંબંધિત સંકેતલિપિના વિશ્લેષણમાટે જવાબદાર હતું. તેમણે જર્મનસંકેતલિપિને તોડતી પદ્ધતિઓમાંની એક યોજના નક્કી કરી રાખી હતી, જેમાં બોમ્બે પદ્ધતિ, ઈલેક્ટ્રોમીકેનીકલમશીન ઈનીગ્મા મશીન માટે ગોઠવણી શોધી શકે છે, તેનો સમાવેશ થાય છે. યુદ્ધ પછી તેમણે નેશનલ ફિઝીકલ લેબોરેટરી ખાતે કામ કર્યું, જ્યાં એસીઈ(ACE), એક સંગ્રહ કરી શકાય એવા કમ્પ્યૂટર પ્રોગ્રામની સૌ પ્રથમ ડિઝાઈન તૈયાર કરી. તેમના જીવનના અંત ભાગમાં ટ્યુરિંગને ગાણિતિક જીવવિજ્ઞાનમાં રસ પડ્યો. તેમણે આકાર વિકાસ(મૉર્ફોજિનેસિસ)નું રસાયણશાસ્ત્ર આધારિત પેપર લખ્યું,<ref>{{Cite journal| last= Turing | first= A. M. | title = The Chemical Basis of Morphogenesis | journal = Philosophical Transactions of The Royal Society of London, series B | volume = 237 | pages = 37–72 | year = 1952 }}</ref> અને તેમણે ઓસીલેટીંગકેમિકલ રીએક્શન જેમ કે બીલોઅસોય- ઝાબોટીન્સ્કાય રીએક્શનનું અનુમાન કર્યું, જેનું 1960ના દાયકાઓમાં સૌ પ્રથમ વખત અવલોકિત બન્યું. ટ્યુરિંગની સજાતીયતા 1952માં ફોજદારી ફરિયાદમાં પરિણમી- તે સમયે યુનાઈટેડ કિંગડ્મમાં સજાતીય વર્તણૂક ગેરકાયદેસર હતી- અને તેમણે જેલના વિકલ્પ તરીકે સ્ત્રી હોર્મોન(રાસાયણિક ખસીકરણ)ની સાથે સારવાર સ્વીકારી હતી. તેઓ 1954માં તેમના 42મા જન્મદિવસનાં કેટલાંક અઠવાડિયા પહેલાં, સાઈનાઈડ ઝેરથી મૃત્યુ પામ્યા. કાયદેસરની તપાસમાં તે આત્મહત્યા હોવાનું શોધાયું હતું, તેમની માતા અને કેટલાક અન્ય લોકો તેમના મોતને એક અકસ્માત હોવાનું માની રહ્યાં હતાં. 10 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ, ઈન્ટરનેટ ઝુંબેશને અનુસરતાં, યુદ્ધ પછી ટ્યુરિંગની સાથે જે રીતનો વ્યવહાર થયો હતો, તે માટે બ્રિટિશ સરકાર વતી બ્રિટિશ વડાપ્રધાન ગોર્ડોન બ્રાઉને સત્તાવાર જાહેર માફી માંગી હતી. .<ref name="PM-apology">{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8249792.stm | title = PM apology after Turing petition | date = 11 September 2009 | work = BBC News}}</ref> == બાળપણ અને યુવાની == ઍલન ટ્યુરિંગનું ગર્ભધાન [[છત્રપુર]],[[ઓરિસ્સા]], ભારતમાં થયું હતું.<ref name="Hodges1983P5">{{Harvnb|Hodges|1983|p=5}}</ref> તેમના પિતા, જુલિયસ મેથીસન ટ્યુરિંગભારતીય નાગરિક સેવાના સભ્ય હતા. જુલિયસ અને તેની પત્ની સારા (પૂર્વાશ્રમમાં સ્ટોનેય; 1881–1976, એડવર્ડ વોલ્લર સ્ટોનેય, મદ્રાસ રેલ્વેના મુખ્ય એન્જિનીયરની પુત્રી હતાં) ઇચ્છતાં હતાં કે ઍલનનો ઉછેર ઈંગ્લેન્ડમાં થાય, તેથી તેઓ મૈડા વેલે<ref name="englishheritaget">{{Cite web | url = http://www.english-heritage.org.uk/server/show/nav.001002006005/chooseLetter/T | title = London Blue Plaques | access-date = 10 February 2007 | work = English Heritage}}</ref>, લંડનમાં પાછાં આવ્યાં, જ્યાં ઍલન ટ્યુરિંગનો જન્મ 23 જૂન 1912ના રોજ થયો, જે પાછળથી કોલોન્નાડે હોટલપર બિલ્ડીંગની બહારની બાજુ<ref>{{openplaque|381}}</ref>એ એક વાદળી તકતી દ્વારા નોંધાયેલું હતું.<ref name="Hodges1983P5"/><ref name="turingorguk">{{Cite web| url=http://www.turing.org.uk/turing/scrapbook/memorial.html | title=The Alan Turing Internet Scrapbook | access-date=26 September 2006}}</ref> તેમને જ્હોન નામનો મોટો ભાઈ હતો. તેમના પિતાનું નાગરિક સેવા કમિશન હજી પણ સક્રિય હતું અને ટ્યુરિંગના બાળપણનાં વર્ષો દરમિયાન તેમનાં માતા-પિતા તેમના બે પુત્રોને નિવૃત્ત આર્મી દંપતી પાસે મૂકી, હેસ્ટીંગ્સ, ઈંગ્લેન્ડ<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|p=6}}</ref> અને ભારત વચ્ચે આવ-જા કરતાં હતાં. જીવનમાં ખૂબ જ જલદી, ટ્યુરિંગે પાછળથી વધુ પ્રમુખતાઓ દર્શાવી હતી જે પ્રતિભાસંપન્ન હોવાની નિશાની દર્શાવતી હતી.<ref name="toolbox">{{Cite web |title=Alan Turing&nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1 |first=G. James |last=Jones |date=11 December 2001 |url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |access-date=27 July 2007 |work=System Toolbox |archive-date=3 ઑગસ્ટ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |url-status=dead }}</ref> છ વર્ષની ઉંમરે તેમના વાલીએ સેન્ટ મિશેલ, દિવસની સ્કૂલમાં તેમનું નામ નોંધાવ્યું હતું. તેમની પ્રતિભા શરૂઆતમાં જ મુખ્ય શિક્ષિકાએ ઓળખી કાઢી, એવી રીતે તેમના ક્રમશઃ ઘણા શિક્ષકોએ તેમની પ્રતિભા ઓળખી હતી. 1924માં, 14 વર્ષની ઉંમરે, તેઓ ડૂરસેટમાં બજાર ભરાય એવા શહેર શેરબોર્નમાં જાણીતી સ્વતંત્ર્ય શાળાશેરબોર્ન શાળામાં ગયા. સત્રના પ્રથમ દિવસે બ્રિટનમાં સામાન્ય હડતાળ હતી, પણ તેને પ્રથમ દિવસે હાજર રહેવું હતું તે નિર્ધારિત હતું, તેથી તેણે તેની સાઈકલ સાઉથએમ્પટોનથી શાળા સુધી {{convert|60|mi|km}}થી વધુ દોરીને લઈ ગયો, આખી રાત પ્રવાસી માટેની વીશીમાં રોકાયો.<ref name="metamagical">{{Cite book|title=Metamagical Themas: Questing for the Essence of Mind and Pattern |first=Douglas R. |last=Hofstadter |year=1985 |publisher=Basic Books |isbn=0-465-04566-9 |oclc=230812136}}</ref> [[ચિત્ર:KingsCollegeChapel.jpg|thumb|કિંગ્સ કોલેજ, કેમ્બ્રીજ ખાતે કમ્પ્યૂટર ખંડનું નામ ટ્યુરિંગના નામથી રાખવામાં આવ્યું હતું, જ્યાં તેઓ 1931માં વિદ્યાર્થી અને 1935માં ફેલો બન્યા હતા.]] ટ્યુરિંગની કુદરતી રુચિ ગણિત અને વિજ્ઞાન હોવાથી શેરબોર્નમાં કેટલાક શિક્ષકો, જેમની શિક્ષણની વ્યાખ્યામાં સાહિત્યપર વધુ ભાર આપતા હતા, પરિણામે તેઓ પ્રત્યેથી તેમને આદર ન મળ્યો. તેમના મુખ્ય શિક્ષકે તેમના વાલીને લખ્યું હતું- "હું આશા રાખું છું કે તે બે સ્ટૂલની વચ્ચે ન પડે. જો તેને જાહેર શાળામાં રહેવું હશે, તો તેણે ચોક્કસપણે ''શિક્ષિત'' થવાનું ધ્યેય રાખવું જ પડશે. જો તેણે માત્ર''વિજ્ઞાનના વિશેષજ્ઞ'' બનવું હશે, તો તે જાહેર શાળામાં તેનો સમય બરબાદ કરી રહ્યો છે. "<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|p=26}}</ref> આ બધું થવા છતાં, ટ્યુરિંગે અભ્યાસમાં નોંધનીય ક્ષમતા દર્શાવવાની ચાલુ રાખી. 1927માં પ્રાથમિક કલનશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યાં વિના જ તેને જટિલ સમસ્યાઓ ઉકેલવામાં મજા આવતી હતી. 1928માં, 16 વર્ષની ઉંમરે, ટ્યુરિંગને [[આલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇન|આર્બલ્ટ આઈન્સ્ટાઈન]]ના કાર્યનો ભેટો થયો, તેણે માત્ર તેને સમજી લીધું એટલું જ નહીં, પણ તેણે એક લખાણમાંથી, કે જેમાં ક્યારેય એવું સ્પષ્ટપણે દર્શાવાયું નહોતું, તેમાંથી ન્યુટનના ગતિના નિયમોઅંગે આઈન્ટાઈનના પ્રશ્નો અંગે અનુમાન લગાવ્યું.<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|p=34}}</ref> ટ્યુરિંગની આશાઓ અને આકાંક્ષાઓ તેણે શાળામાં પોતાનાથી સહેજ મોટા વિદ્યાર્થી, ક્રિસ્ટોફર મોર્કોમ સાથે વિકસાવેલી નજીકની મિત્રતા દ્વારા વધુ ઊભરી. મોર્કોમ ટ્યુરિંગની પ્રથમ પ્રેમ જિજ્ઞાસા હતી. મોર્કોમ તેઓની શેરબોર્ન ખાતેની છેલ્લા સત્રના માત્ર થોડાં અઠવાડિયાં પહેલાં, ગાયનું ચેપી [[દૂધ]] પીધા પછી સંકોચાઈને, ગાયનાં ફેફસાંના ક્ષય રોગની જટિલતાથી મૃત્યુ પામ્યો.<ref name="teuscher">** {{Cite book|last=Teuscher |first=Christof (ed.) |authorlink=Christof Teuscher |title=Alan Turing: Life and Legacy of a Great Thinker |year=2004 |publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer-Verlag]] |isbn=3-540-20020-7 |oclc=53434737 62339998}}</ref> ટ્યુરિંગનો ધાર્મિક વિશ્વાસ કકડભૂસ થઈ ગયો અને તે નાસ્તિક બની ગયો. તેણે તમામ વસ્તુઓ જડવાદજ છે, એવી હકીકત ખાતરીપૂર્વક સ્વીકારી લીધી, જેમાં જીવિત માનવીય મગજનો પણ સમાવેશ થાય છે,<ref>પાઉલ ગ્રે, [http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html ઍલન ટ્યુરિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822093918/http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html |date=2008-08-22 }} સદીના સૌથી મહત્વના ટાઈમ સામાયિકના લોકો, પાન નં ૨</ref> પણ તે હજી પણ એવું માનતા હતાં કે મૃત્યુ પછી આત્માનું અસ્તિત્વ હોય છે.<ref>[http://www.turing.org.uk/turing/scrapbook/spirit.html ધી ઈન્સ્પીરેશન ઓફ લાઈફ એન્ડ ડેથ, 1928–1932] ઍલન ટ્યુરિંગ સ્કેપબુક </ref> == યુનિવર્સિટી અને ગણનક્ષમતા (કમ્પ્યૂટેબિલિટી) અંગેનું કાર્ય == [[ચિત્ર:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|સેકવિલે પાર્ક, માન્ચેસ્ટરમાં ઍલન ટ્યુરિંગનું યાદગાર પૂતળું]] શેરબોર્ન પછી, ટ્યુરિંગ કેમ્બ્રિજ, કિંગસ્ કોલેજમાં અભ્યાસ કરવા ગયો. ત્યાં તેણે તેના ગ્રેજ્યુએશન પહેલાંના ત્રણ વર્ષો 1931થી 1934 પસાર કર્યાં, [[ગણિત]]માં પ્રથમ વર્ગ ઓનર્સ સાથે ગ્રેજ્યુએટ થયો અને 1935માં સેન્ટ્રલ લિમિટ થિયરમ પરના મહાનિબંધની ક્ષમતા પર કિંગ કોલેજ ખાતે ફેલોતરીકે ચૂંટાઈ આવ્યો.<ref>જોહ્ન ઓલ્ડરીચનો ત્રીજો વિભાગ જુઓ, "ઈંગ્લેન્ડ અને કોન્ટીનેન્ટલ પ્રોબેબલીટી ઈન ઈન્ટ વોર યર્સ", જર્નલ ઈલેક્ટોનીક d'Histoire des Probabilités et de la Statistique, ભાગ 5/2 [http://www.jehps.net/decembre2009.html ડિસેમ્બર 2009] જર્નલ ઈલેક્ટ્રોનિક d'Histoire des Probabilités et de la Statistique</ref> તેમના અતિમહત્ત્વના પેપર "ઓન કમ્યૂટેબલ નંબરસ્, વીથ એન એપ્લીકેશન ટુ ધી ''એન્ટ્સેઈડંગસપ્રોબ્લેમ (Entscheidungsproblem)'' ",<ref>{{Cite journal | last= Turing | first= A. M. |year=1936 | publication-date = 1936–37 | title = On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem | periodical = Proceedings of the London Mathematical Society | series = 2 | volume = 42 | pages = 230–65 | doi= 10.1112/plms/s2-42.1.230 | url = http://www.comlab.ox.ac.uk/activities/ieg/e-library/sources/tp2-ie.pdf}} (અને {{Cite news| last = Turing | first = A.M. | publication-date = 1937 | title = On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem: A correction | periodical = Proceedings of the London Mathematical Society | series = 2 | volume = 43 | pages = 544–6 | doi = 10.1112/plms/s2-43.6.544 | year = 1938 }})</ref> ટ્યુરિંગે ગણતરી અને પ્રૂફની મર્યાદાઓ પરના 1931ના કુર્ટ ગોડેલનાં પરિણામો પર પુનઃસૂત્રો તારવી, ગોડેલના વૈશ્વિક ગાણિતિક આધારિત યાંત્રિક ભાષા સાથે ફેરબદલી કરીને યાંત્રિક અને સરળ ડિવાઈસો મૂક્યા, જે ટ્યુરિંગ મશીનો તરીકે જાણીતાં બન્યાં. તેમણે સાબિત કર્યું કે કેટલાંક આવા મશીનો કોઈપણ કલ્પના જો અલ્ગોરિધમ પ્રમાણે રજૂ કરવામાં આવે તો તેની ગાણિતિક ગણતરી કરવા માટે તે સક્ષમ બનશે. તેઓ સાબિત કરતાં ગયા કે ટ્યુરિંગના મશીન માટે અચકાવવાની સમસ્યા અનિશ્ચિત છે જે સૌ પ્રથમ વખતે દર્શાવતાં ''એન્ટ્સેઈડંગસપ્રોબ્લેમ (Entscheidungsproblem)'' નો કોઈ ઉકેલ નથી કે એવું સાબિત કરતા ગયા હતા. તે નક્કી કરવું શક્ય નથી, વાસ્તવમાં, જ્યારે પણ ગાણિકીત ક્રિયા ટ્યુરિંગ મશીનને આપવામાં આવશે ત્યારે તે હંમેશા અચકાશે કે કેમ. જો કે તેમના લેમ્બડા કલનને આદર આપવામાં એલોન્ઝો ચર્ચને સમકક્ષ પ્રુફ પથી તેમનું પ્રુફ પ્રકાશિત થયું હતું, તે વખતે ટ્યુરિંગ ચર્ચના કામથી અજાણ હતા. ટ્યુરિંગે તેમની યાદશક્તિમાં લખ્યું હતું કે તેઓ આ 1936 પેપર સ્વીકારવા અંગે નિરાશ થયા હતા અને તે અંગે માત્ર બે વ્યક્તિઓએ પ્રતિક્રિયા આપી- તેઓ હતા [[Wikipedia talk:Articles for creation/Heinrich Scholz|હૈન્રીચ સ્કૂલઝ]]અને રિચાર્ડ બેવેન બ્રેઈથવેઈટ. ટ્યુરિંગનો અભિગમ નોંધનીય પણે ઘણો ખુલ્લો અને સ્વયંસ્ફૂર્ત છે. અન્ય કોઈ પણ મશીનની જે એક આવું મશીન પણ કાર્ય કરી શકે એવા વિચારને પણ એક યુનિવર્સલ (ટ્યુરિંગ) મશીનની તેની ધારણામાં નવીનતાથી ઉતાર્યો હતો. અથવા બીજા શબ્દોમાં, કોઈની પણ ગણતરી કરવાની ક્ષમતા સાબિત થાય છે તે ગણતરી કરે છે, તેનો અડસટ્ટો લગાવાય છે. ટ્યુરિંગ મશીનો આ દિવસોમાં ગણતરી કરવાના સિદ્ધાંતમાં અભ્યાસ માટે કેન્દ્રિય ભાગ છે, સ્ટીફન વોલ્ફ્રામ દ્વારા 2 રાજ્ય 3 ચિહ્નો ટ્યુરિંગ મશીન શોધ એક સૌથી સરળ ઉદાહરણબને છે.<ref>[http://www.wired.com/wiredscience/2007/10/college-kid-pro/ કોલેજ કીડ પ્રૂવ ધેટ વોલ્ફ્રામસ ટ્યુરિંગ મશિન યુનિવર્સલ કમ્પ્યૂટરોમાંનું સૌથી સરળ છે] વાયર્ડ 24 ઓક્ટોબર 2007</ref> પેપરવ્યાખ્યાયિત સંખ્યાઓની કલ્પના પણ રજૂ કરે છે. સપ્ટેમ્બર 1936થી જુલાઈ 1938 સુધી તેમણે ઍલોન્ઝો ચર્ચ હેઠળ અભ્યાસ કરવા માટે ઇન્સ્ટિટયૂટ ફોર એડવાન્સડ સ્ટડી, પ્રીન્સેટન, ન્યુ જર્સી ખાતે તેમનો મોટા ભાગનો સમય પસાર કર્યો. સાથો સાથ પોતાના માત્ર ગાણિતને લગતા કામમાં તેમણે સાંકેતિક લિપિનો અભ્યાસ કર્યો અને એક વિદ્યુત યાંત્રિક દ્વિગુણ ગુણકના ચોથા તબક્કામાંથી ત્રણનું નિર્માણ પણ કર્યું.<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|p=138}}</ref> જૂન 1938માં તેમણે પ્રીન્સેટનમાંથી તેમની Ph.D.ની ડીગ્રી મેળવીઃ તેમનો મહાનિબંધ સાપેક્ષ ગણતરીની કલ્પનાને રજૂ કરતો હતો, જ્યાં ટ્યુરિંગ મશીનો કહેવાતી ભાવિ આગાહી સાથે દલીલ કરે છે, સમસ્યાઓના અભ્યાસને મંજૂરી આપતાં, તે એક ટ્યુરિંગ મશીન દ્વારા ઉકેલી શકાતું નથી. કેમ્બ્રીજ ખાતે પાછા આવતાં, તેમણે લુડ્વીગ વિટ્ટુજેનસ્ટીન દ્વારા ગણિતની સ્થાપનાઅંગેના વ્યાખ્યામાં હાજરી આપી હતી.<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|p=152}}</ref> શિષ્ટાચારના કડક પાલનથી ટ્યુરિંગના પ્રતિકાર સાથે બે વ્યક્તિઓએ દલીલ કરી અને અસહમતિ દાખવી અને વિટ્ટજેનસ્ટીનની દલીલ એ હતી કે ગણિતશાસ્ત્રી કશા પણ તદ્દન સત્યો શોધી કાઢતા નથી પણ તેના બદલે તેઓ તેનું નવનિર્માણ કરે છે.<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|pp=153–154}}</ref> તેમણે અંશકાલીન સમય માટે ગવર્મેન્ટ કોડ અને સિફર સ્કૂલ (GCCS) સાથે કામ પણ કર્યું. == સંકેતલિપિ વિશ્લેષણ == [[ચિત્ર:Turing flat.jpg|thumb|બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે તબેલામાં બે કોટેજો.જ્યારે તેઓ હટ 8માં ગયા ત્યારે તેમણે અહીં 1939થી ૧૯૪૦ સુધી કામ કર્યું. ]] બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન, ટ્યુરિંગ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે જર્મન સંકેતોને તોડવામાંના પ્રયત્નોમાં એક મુખ્ય સહભાગી હતા. યુદ્ધ પહેલાં સીફર બ્યુરોમાંથી પોલેન્ડમાં મેરિન રેજેવ્સ્કી,જેર્ઝી રોઝીસ્કીઅને હેન્રીક ઝીગાલ્સ્કી દ્વારા સંકેતલિપિ વિશ્લેષણના કામની શરૂઆત પર, તેમણેઈનીગ્મા મશીન અને લોરેન્ઝ એસઝેડ 40/42 (એક ટેલીપ્રિન્ટર(ટેલીટાઈપ) બ્રિટિશ દ્વારા ''ટ્યુની'' કોડવાળું નામ ધરાવનાર સાંકેતિક જોડાણ) એ બંનેને તોડવા માટે ઊંડા જ્ઞાન દ્વારા ફાળો આપ્યો હતો, અને થોડા સમય માટે, જર્મન નૌકાદળના સિગ્નલો વાંચવા માટે જવાબદાર વિભાગ હટ 8ના મુખ્ય વ્યક્તિ હતા. સપ્ટેમ્બર 1938થી ટ્યુરિંગ કોડ તોડતી બ્રિટિશ સંસ્થા ગવર્મેન્ટ કોડ અને સાઈફર સ્કૂલ(GCCS), સાથે ખંડ-સમય માટે (અનુમાન અનુસાર બ્રિટિશ ફોરેન ઓફિસમાટે) કામ કર્યું હતું. તેમણે જર્મન ઈનીગ્મા મશીનની સમસ્યા પર કામ કર્યું અને GCCSના સિનિયર કોડબ્રેકર ડીલ્લી ક્નોક્ષસાથે મળીને કામ કર્યું.<ref>જેક કોપલેન્ડ, "કોલોસ્સસ અને કમ્પ્યૂટરની ઉંમરનું ચિત્ર, પાના નં 352 ''એક્શન ધી ડે'' , 2001</ref> 4 સપ્ટેમ્બર 1939એ જર્મની પર યુકે(UK)એ યુદ્ધનું એલાન કર્યું, ત્યારે ટ્યુરિંગ બ્લેત્ચલેય પાર્ક, જીસીસીએસના યુદ્ધ સમયના સ્ટેશન પર હાજર થયા હતા.<ref name="Copeland2006p378">કોપલેન્ડ, 2006 પાન નં. 378</ref> 1945માં, ટ્યુરિંગને તેમની યુદ્ધ સમયની સેવાઓ બદલ ઓબીઈ દ્વારા સન્માન આપવામાં આવ્યું, પણ તેમનું કાર્ય ઘણાં વર્ષો સુધી ખાનગી રહ્યું. ટ્યુરિંગ પાસે બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે કંઈક પ્રતિષ્ઠિત વિચિત્રતા હતી. જેક ગુડ, સંકેતલિપિના વિશ્લેષક, જેમણે તેમની સાથે કામ કર્યું હતું, તેમણે ટ્યુરિંગ વિશે રોનાલ્ડ લેવિને ટાંકીને કહ્યું: <blockquote> દરેક વર્ષે જૂનના પ્રથમ અઠવાડિયામાં તેને હે ફિવર (પરાગને લીધે થતી ઉધરસ અને ક્યારેક દમનો વિકાર)નો ખરાબ હુમલો લાગુ પડતો હતો, અને તેઓ પરાગરજને દૂર રાખવા માટે ઓફિસમાં પહેરવાનો સર્વિસ ગેસ માસ્ક સાયકલ ચલાવતી વખતે પહેરી લેતા. તેમની સાયકલમાં ખરાબી હતીઃ ચેન નિયમિત અંતરાલે ઉતરી જતી. તેને સમી કરાવવાને બદલે તેઓ ગોળ ફરતાં પેડલની ગણતરી કરતાં અને ચેન સરખી કરવાના સમયે સાયકલ પરથી ઉતરી હાથ દ્વારા ચેનને સરખી કરતા. તેમની અન્ય વિચિત્રતા એ હતી કે તેઓ તેમના મગ (પ્યાલા)ને ચોરી થતો અટકાવવા માટે રેડિયેટરની પાઈપ સાથે બાંધી દેતા.<ref>{{Harvnb|Lewin|1978|p=57}}</ref></blockquote> બ્લેત્ચલેય ખાતે કામ કરતી વખતે, ટ્યુરિંગ, એક પ્રતિભાસંપન્ન લાંબુ અંતર દોડનારા હતા, પ્રસંગોપાત્ત જ્યારે તેમની જરૂરિયાતત ઉચ્ચ-સ્તરી બેઠકો માટે પડતી ત્યારે તેઓ {{convert|40|mi}} થી [[લંડન]] સુધી દોડતા.<ref>''બોડીગાર્ડ ઓફ લીઝ'' , એન્થોની કેવ બ્રાઉન દ્વારા, 1975.</ref> === ટ્યુરિંગ- વેલ્ચમેન બોમ્બી === બ્લેત્ચલેય પાર્કમાં આવ્યાં પછી થોડા અઠવાડિયામાં,<ref name="Copeland2006p378"/> ટ્યુરિંગ ચોક્કસ પ્રકારના ઈલેક્ટ્રોમીકેનીકલ મશીન વિશે જણાવ્યું, જે ઈનીગ્માને તોડવા માટે બોમ્બા કરતાં વધુ ઝડપી મદદ કરી શકે છે, 1938 પછી મૂળ પોલીશ-ડિઝાઈન બોમ્બામાં સુધારાવધારા થયા બાદ તેનું નામ બોમ્બી થયું. ગણિતશાસ્ત્રી ગોર્ડોન વેલ્ચમેન દ્વારા વધુ તીવ્ર બનાવવાના સૂચન સાથે બોમ્બી એક પ્રાથમિક સાધનોમાંનું એક બન્યું અને ઈનીગ્મા પર પ્રહાર કરવા-સંદેશાઓના વિનિમયમાં રક્ષણ મેળવવાના ઉપયોગમાં યંત્ર પાસે કામ લેવામાં મુખ્ય બન્યું. [[ચિત્ર:Bombe-rebuild.jpg|thumbnail|બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે બોમ્બીની એક સંપૂર્ણ અને કાર્યશીલ પ્રતિકૃતિ]] જેક ગુડનો મત: <blockquote>મારા ''મતે'' ટ્યુરિંગનો અત્યંત મહત્તવનો ફાળો બોમ્બી, સંકેતલિપિનું વિશ્લેષણ કરતાં મશીનની ડિઝાઈન કરવામાં હતો. તેમની પાસે એવો વિચાર હતો કે જેનો તમે ઉપયોગ કરી શકો, પરિણામ રૂપે, તર્ક શાસ્ત્રનો એક પ્રમેયમાં વાહિયાતની બદલે બિનતાલીમી કાન લાગે છે, તેનાથી વિરોધાભાસી તમે ''દરેક વસ્તુનું'' અનુમાન લગાવી શકો છો.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt1155383/episodes "ધી મેન હુ ક્રેક્ડ ઈનીગ્મા"], UKTV ઔતિહાસિક ચેનલની દસ્તાવેજી શ્રેણીઓનો ચોથો ભાગ [http://www.imdb.com/title/tt1157073/ "હિરોઝ ઓફ વર્લ્ડ વોર 2"]</ref></blockquote> બોમ્બી ઈનીગ્મા સંદેશા (એટલે કે રોટરનો ક્રમ, રોટરની ગોઠવણી, વગેરે)માટે શક્ય એટલી સાચી ગોઠવણોના ઉપયોગ માટે શોધ કરતું હતું, અને યોગ્ય'' ભાષાંતરઃ'' સંભાવ્ય વાક્યનો એક ટુકડાનો ઉપયોગ કરતું. રોટરો(જેને 10<sup>19</sup> દરજ્જાનો ઓર્ડર અથવા યુ બોટ ચાર-રોટર માટે 10<sup>22</sup>થી ભિન્ન હોય છે)<ref>"ધી મેન હુ ક્રેક્ડ ઈનીગ્મા"માં પ્રોફેસર જેક ગુડ, 2003: "જો મારી યાદદાસ્ત સાચી છે", તેમની ચેતવણી સાથે </ref>ના દરેક શક્ય ગોઠવણીઓ માટે બોમ્બી ભાષાંતરના આધાર પર તાર્કીક અનુમાનોની સાંકળની ભજવણી કરી, ઈલેક્ટ્રીક રીતે તેનું અમલીકરણ કરતું. જ્યારે વિરોધાભાસ ઉદ્ભવે ત્યારે બોમ્બીને શોધી કાઢવામાં આવે છે, અને તે ગોઠવણીને કાઢી નાખવામાં આવે છે અને પછી બીજા પર આગળ વધવામાં આવે છે. મોટાભાગની શક્ય ગોઠવણીઓ વિરોધાભાસો સર્જે છે અને તેને નાશ કરવામાં આવે છે, માત્ર ખૂબ ઓછા ઊંડાણપૂર્વક સંશોધન કરવા માટે બાકી રહે છે. ટ્યુરિંગનું બોમ્બી 18 માર્ચ 1940માં પ્રથમ વખત ઈન્સ્ટોલ થયું.<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|p=191}}</ref> યુદ્ધ પૂર્ણ થતાં પહેલાં 200 થી પણ વધારે બોમ્બીઓ કાર્યાન્વિત કરવામાં આવ્યાં હતાં.<ref name="codebreaker">{{Cite web|title=Alan Turing, Codebreaker and Computer Pioneer |last=Copeland |first=Jack |coauthors=Diane Proudfoot |month=May | year=2004 |url=http://www.alanturing.net/turing_archive/pages/Reference%20Articles/codebreaker.html |access-date=27 July 2007}}</ref> === હટ 8 and નોકાદળનું ઈનીગ્મા === [[ચિત્ર:AlanTuring-Bletchley.jpg|thumbnail|સ્ટેફન કેટ્ટલ દ્વારા બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે ટ્યુરિંગનું પૂતળું, અમેરિકાના પરોપકારી સીડની ઈ ફ્રેન્ક દ્વારા સોંપાયેલું કાર્ય.<ref>[58]</ref>]] ટ્યુરિંગે જર્મન નોકા દળના ઈનીગ્માની ખાસ મુશ્કેલ સમસ્યાને ઉકેલવાનું નક્કી કર્યું "કારણ કે તેના માટે કોઈ અન્ય કંઈ પણ કરી રહ્યા નથી અને હું મારી જાતે તે કરી શકું છું".<ref name="MahonP14">{{Harvnb|Mahon|1945|p=14}}</ref> ડિસેમ્બર 1939માં, ટ્યુરિંગે નોકાદળની સૂચના આપતાં તંત્રના જરૂરી ભાગનો ઉકેલી આપ્યો, જે અન્ય સેવાઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવામાં આવતાં સૂચકોના તંત્ર કરતાં વધુ જટિલ હતો.<ref name="MahonP14"/><ref>{{Harvnb|Leavitt|2007|pp=184–186}}</ref> જે રાત્રિએ તેમણે નોકાદળના સૂચક તંત્રનો ઉકેલ લાવ્યા તે જ રાત્રિએ તેમને ''બન્બુરીસ્મુસ'' નો વિચાર આવ્યો, આ એક પરિણામરૂપ આંકડાકીય પદ્ધતિ, જે નૌકાદળના ઈનીગ્માને તોડવામાં મદદરૂપ બનવા માટે હતી. (જેને અબ્રાહમ વાલ્ડેપાછળથી સિક્વેન્શ્યલ એનાલિસીસ) "જોકે હું ચોક્કસ ન હતો કે વાસ્તવમાં તે કામ કરી જશે, અને જ્યાં સુધી વાસ્તવમાં કેટલાંક દિવસો સુધી ઈનીગ્માને તોડ્યા ત્યાં સુધી હું ચોક્કસ ન હતો."<ref name="MahonP14"/> આ માટે તેમણે પુરાવાઓનું વજન માપવાની શોધ કરી, જેને તેઓ''બન'' કહેતા હતા. બાનબુરીસ્મઅસ ઈનીગ્મા રોટોરસના કેટલાક આદેશોને ધ્યાન બહાર મૂકી શકતાં, પરિણામરૂપે બોમ્બી પરનો પરીક્ષણ ગોઠવણીનો જરૂરી સમય ઓછો થઈ ગયો. 1941માં, ટ્યુરિંગે હટ 8ના સહકાર્યકર જોઅન ક્લાર્કે, એક સાથી ગણિતશાસ્ત્રી સમક્ષ લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, પણ તેઓના વિવાહ ખૂબ જ ઓછા સમય માટે રહ્યો. પોતાની સમલૈગિકતા અંગે તેમની વાગ્દત્તાને જણાવ્યાં બાદ, નવાઈ પમાડે તેવી વાત બહાર આવવાથી તેણી અસ્વસ્થ હતી, તેથી ટ્યુરિંગે નક્કી કર્યું કે લગ્ન સાથે આગળ નહીં વધી શકે.<ref>{{Harvnb|Leavitt|2007|pp=176–178}}</ref> જૂલાઈ 1942માં, જર્મનીના નવા જેહૈમસ્ચ્રૈબર મશિન (''ખાનગી લેખક'' ) દ્વારા લોરેન્ઝ સીફર વિરૂદ્ધ તૈયાર કરવામાં આવેલાં સંદેશાઓના<ref>{{Harvnb|Copeland|2006|p=380}}</ref> ઉપયોગ માટે ટ્યુરિંગે ''ટ્યુરિંગ્રેરી'' (અથવા મજાકમાં ''ટ્યુરિંગીસમસ'' )નામની પદ્ધતિની યોજના બનાવી. જેનું બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે કોડનું નામ ''ટ્યુની'' હતું. તેમણે મેક્સ ન્યુમેનના માર્ગદર્શન હેઠળ ટોમ્મી ફ્લાવરસ સાથે ટ્યુની ટીમની પણ શરૂઆત કરી, જે કોલોસ્સઅસ કમ્પ્યૂટર, દુનિયાનું સૌ પ્રથમ ડિઝીટલ ઈલેક્ટ્રોનિક કમ્પ્યૂટરના નિર્માણમાં પડ્યાં હતાં, જે સરળ એવું પહેલાનું મશીન(હીથ રોબિન્સન)ના બદલે મૂકવાનું હતું અને તેની અત્યંત ઝડપી કામ કરવાની ગતિ દરરોજ બદલાતી સાઈફરની ઉપયોગીતાને લાગુ કરવા માટેની ડિક્રિપ્શન તકનીકના ભૌતિક-બળને મંજૂરી આપતું હતું.<ref>{{Harvnb|Copeland|2006|p=72}}</ref> એક સતત ખોટી ધારણા એ છે કે ટ્યુરિંગ કોલોસ્સઅસના ડિઝાઈનમાં એક મુખ્ય વ્યક્તિ હતી, પણ તે કિસ્સો એવો ન હતો.<ref>{{Harvnb|Copeland|2006|pp=382,383}}</ref> ટ્યુરિંગએ નવેમ્બર 1942માં સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાનો પ્રવાસ કર્યો અને નોકાદળના ઈનીગ્મા પર સંકેતલિપિ વિશ્લેષક તરીકે અને વોશીંગ્ટનમાં બોમ્બીના નિર્માણમાં યુએસ નૌકાદળ સાથે કામ કર્યું, અને સલામત ભાષા ઉપકરણના વિકાસ સાથે બેલ લેબ્સખાતે સહાયક ભૂમિકા ભજવી. તેઓ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે માર્ચ 1943માં પાછા આવ્યા. તેમની ગેરહાજરી દરમિયાન, હ્યુગ એલેક્ઝેન્ડરેઅધિકૃત રીતે હટ 8ના પ્રમુખ તરીકેનું સ્થાન ગ્રહણ કર્યું હતું, જોકે એલેક્ઝાન્ડર થોડા સમય માટે ''ડે ફાક્ટો'' ના પ્રમુખ તરીકે હતા- ટ્યુરિંગને રોજ-બ-રોજની ભાગાદોડી વાળા વિભાગમાં થોડો રસ હતો. ટ્યુરિંગ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે સંકેતલિપિ વિશ્લેષણના એક સામાન્ય સલાહકાર બન્યા. એલેક્ઝાન્ડરે તેમના યોગદાન અંગે આ પ્રમાણે લખ્યું: <blockquote>હટ 8ની સફળતામાં ટ્યુરિંગનું કામ સોથી મોટું પરિબળ હતું તે બાબતે કોઈના મનમાં પ્રશ્ન ન થવો જોઈએ. શરૂઆતના દિવસોમાં તે માત્ર સંકેતલિપિનો વિશ્લેષક હતો, જે ઉકેલવા લાયક સમસ્યાને વિચારતો અને તે માત્ર હટની અંદરના મુખ્ય સૈદ્ધાંતિક કામ માટે પ્રાથમિક પણ જવાબદાર ન હતો પણ તે વેલ્ચમેન સાથે દરેક મુદ્દાની રજૂઆત કરતો અને બોન્બીની શોધ માટે મુખ્ય શ્રેય માટે ઉત્સુક હતો. તે હંમેશા કહેવું મુશ્કેલ છે કે દરેક વ્યક્તિ તદ્-ન અનિવાર્ય છે પણ જો હટ 8 માટે કોઈ અનિવાર્ય હતું તો તે ટ્યુરિંગ હતો. જ્યારે અનુભવ અને રોજિંદું કાર્ય પાછળથી સહેલું લાગે છે ત્યારે શરૂઆતનું કામ હંમેશા ભૂલી જવાય છે અને હટ 8માંના ઘણાં એવું અનુભવે છે કે બહારની દુનિયાને ટ્યુરિંગના યોગદાનનું મહત્તવ ક્યારેય સંપૂર્ણ પણે સમજાઈ શકશે નહીં.<ref>{{ Harvnb | Alexander | circa 1945 }}</ref></blockquote> યુદ્ધના પછીના ભાગમાં તેઓ હાન્સ્લોપ પાર્ક ખાતે કામ કરવા ગયા, જ્યાં તેઓ એન્જિનીયર ડોનાલ્ડ બેયલેયની મદદથી ઈલેક્ટ્રોનિકસના જ્ઞાનમાં વધુ વિકાસ કર્યો. તેઓએ સાથે એક પોર્ટેબલ સુરક્ષિત આવાજ સંચાર જેનું કોડનું નામ ''ડેલીલાહ'' હતું, તેનું ડિઝાઈન તૈયાર કરી અને નિર્માણ કર્યું.<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|p=270}}</ref> તેનો હેતુ લાંબા અંતરાલ માટે રેડિયો ટ્રાન્સમીશન સાથેના ઉપયોગ માટેની ક્ષમતાની ઉણપ અને કોઈ પણ કિસ્સામાં તેની વિવિધ ઉપયોગીતા માટેનો હતો, ડેલીલાહનું નિર્માણ યુદ્ધ દરમિયાન ઉપયોગમાં લેવા માટે મોડુ પૂર્ણ થયું હતું. જોકે ટ્યુરિંગે અધિકારીઓને વિંસ્ટન ચર્ચિલનું ભાષણનું રેકોર્ડીંગ એનક્રિપ્ટીંગ/ડિક્રિપ્ટીંગ દ્વારા નિર્દેશિત કર્યું હોવા છતાં, ડેલીલાહનો ઉપયોગ કરવા માટે સ્વીકારવામાં ન આવ્યું. ટ્યુરિંગે SIGSALY, એક સલામત અવાજ તંત્રના વિકાસ માટે બેલ લેબ્સ સાથે સલાહ પણ લીધી, જેનો ઉપયોગ યુદ્ધના પાછળના વર્ષોમાં થયો હતો. == શરૂઆતના કમ્પ્યૂટરો અને ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ == તેઓ 1945થી 1947 સુધી ચર્ચ સ્ટ્રીટ, હેમ્પટન<ref>{{openplaque|1619}}</ref> ખાતે રહેતા હતા અને નેશનલ ફિઝીક્સ લેબોરેટરીમાં હતા, જ્યાં તેઓ એસીઈ (ઓટોમેટીક કમ્પ્યૂટીંગ એન્જિન)ની ડિઝાઈન પર કામ કરતા હતા. તેમણે 19 ફેબ્રુઆરી 1946ના રોજ એક પેપરની રજૂઆત કરી, જે એક પ્રોગ્રામનો સંગ્રહ કરી શકાય તેવા કમ્પ્યૂટરની સૌ પ્રથમ વિગત આપતી ડિઝાઈન હતી.<ref>{{Harvnb|Copeland|2006|p=108}}</ref> જોકે એસીઈ એ શક્ય કરી શકાય એવી ડિઝાઈન હતી, તેમ છતાં યુદ્ધના સમયે બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે ગોપનીય વાતાવરણ હોવાથી પ્રોજેક્ટ શરૂ કરવામાં વિલંબ થયો અને તેમનો ભ્રમ દૂર થયો. 1947ના વર્ષમાં પાછળથી એક સેબિટીકલ વર્ષ (અભ્યાસ અને પ્રયાસ માટે અપાતી રજાઓ) માટે કેમ્બ્રીજ પાછા આવ્યા. જ્યારે તેઓ કેમ્બ્રીજ પાછા આવ્યાં ત્યારે પાયલોટ એસીઈ તેમની ગેરહાજરીમાં તૈયાર થઈ ગયો હતો. તેનો પ્રથમ પ્રોગ્રામ 10 મે 1950ના રોજ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો. 1948માં તેમને માન્ચેસ્ટર ખાતે ગણિત વિભાગમાં રીડર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા. 1949માં, તેઓ યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટર ખાતે કમ્પ્યૂટીંગ લેબોરેટરીના ઉપ નિયામક બન્યા, અને સોથી પહેલાં પ્રોગ્રામનો સંગ્રહ કરી શકાય એવા કમ્પ્યૂટરોના એક માન્ચેસ્ટર માર્ક 1ના સોફ્ટવેર અંગે કામ કર્યું. આ સમય દરમિયાન તેમણે વધુ એબસ્ટ્રેક કામ ચાલુ રાખ્યું અને "કમ્પ્યુટીંગ મશીનરી અને ઈન્ટલીજન્સ"માં (માઈન્ડ, ઓક્ટોબર 1950), ટ્યુરિંગ કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાની સમસ્યાને સંબોધતાં હતા, અને એક સૂચિત પ્રયોગ જે ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ તરીકે જાણીતું બન્યું, મશીન માટે સ્ટાન્ડર્ડ નિર્ધારિત કરવાનો પ્રયત્ન "બુદ્ધિમત્તા" કહેવાઈ. વિચાર એ હતો કે જો કમ્પ્યૂટરમાં વિચારવામાં ઝીણવટથી તપાસ કરનારની કરામત મૂકી શકાય જે એક વ્યક્તિ સાથે વાર્તાલાપ કરતો હતો તો કમ્પ્યૂટરને "વિચારવાનું" કહી શકાય. પેપરમાં ટ્યુરિંગે સૂચવ્યું હતું કે વયસ્કના મનનું અનુકરણ કરે એવા પ્રોગ્રામને બનાવવા કરતાં એક સરળ પ્રોગ્રામ બનાવવો બાળકોના મનનું અનુકરણ કરે અને પછી શિક્ષણના એક કોર્ષ તરીકેનો ઉદ્દેશ્ય બનાવવો. ટ્યુરિંગ પરીક્ષણથી વિરોધાભાસી સ્વરૂપ ઈન્ટરનેટ પર વ્યાપકપણ ઉપયોગમાં લેવાય છે- વપરાશકાર વ્યક્તિ છે કે કમ્પ્યૂટર એ નક્કી કરવા માટેનો હેતુપૂર્વકનું CAPTCHA (કેપ્ચા) પરીક્ષણ છે. 1948માં, ટ્યુરિંગ તેમના પૂર્વ ઉપસ્નાતક સાથીકાર્યકર ડી.જી.ચેમ્પરનોવ્ની સાથે કામ કરતાં, કમ્પ્યૂટર માટે [[ચેસ]]નો પ્રોગ્રામ લખવાની શરૂઆત કરી, જે હાલમાં ઉપલબ્ધ નથી. 1952માં, પ્રોગ્રામને અમલી બનાવવા માટે પૂરતા પ્રમાણમાં શક્તિશાળી એવા કમ્પ્યૂટરની ઉણપને કારણે, ટ્યુરિંગે રમત રમી જેમાં તેમણે કમ્પ્યૂટરનું અનુકરણ કર્યું, એક ચાલ રમવા માટે લગભગ અડધો કલાક લીધો. રમતની નોંધ લેવાઈ હતી.<ref>[http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1356927 ઍલન ટ્યુરિંગ વિરુદ્ધ એલીક ગ્લેન્ની(1952) "ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ"] Chessgames.com</ref> પ્રોગ્રામ ટ્યુરિંગના સહકાર્યકર એલીક ગ્લેન્નીના માટે ખોઈ દીધો છે, જો કે એવું કહેવામાં આવે છે કે પ્રોગ્રામે ચેમ્પરનોવ્નીની પત્ની વિરુદ્ધ રમત જીતી લીધી હતી. તેમનું ટ્યુરિંગ પરીક્ષણએક મહત્ત્વપૂર્ણ અને ઉત્તેજક વિશેષતા ધરાવતું હતું અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા સંદર્ભેની ચર્ચમાં છેલ્લું યોગદાન હતું, જે અડધી સદી કરતાં વધુ ચાલુ રહ્યું.<ref>સેજીન, એ.પી.., સીકેક્લી, આઈ., અને એકમેન, વી. (2000) ટ્યુરિંગનું પરીક્ષણ: 50 વર્ષો પછી. માઈન્ડસ એન્ડ મશીનસ, Vol. 10, પાનું&nbsp;463–518.</ref> તેમણે લુ વિઘટનની પદ્ધતિ પણ 1948માં શોધી હતી, જેનો વર્તમાન સમયમાં મેટ્રીક્સ સમીકરણના ઉકેલમાં ઉપયોગ થાય છે.<ref>[http://www.intusoft.com/nlhtm/nl71.htm સ્પાઈસ 1 2 3 અને બીયોન્ડ][http://www.intusoft.com/nlhtm/nl71.htm ઈન્ટુસોફ્ટ ન્યુઝલેટર, ઓગસ્ટ 2003]</ref> == પેટર્નનું બંધારણ અને ગાણિતીય જીવવિજ્ઞાન == ટ્યુરિંગે 1952થી તેમના 1954માં થયેલા મૃત્યુ સુધી ગાણિતીય [[જીવવિજ્ઞાન]] ખાસ કરીને મોર્ફોજીનેસીસ પર કામ કર્યું હતું. તેમણે 1952માં પેટર્ન બંધારણની ટ્યરિંગની પૂર્વધારણા રજૂ કરતું હતું, ધી ''કેમિકલ બેઝીઝ ઓફ મોર્ફોજીનેસીસ'' વિષય પર એક પેપર પ્રકાશિત કર્યું હતું.<ref>[http://www.sciencedaily.com/releases/2006/11/061128093244.htm "કંટ્રોલ મિકેનીઝમ ફોર બાયોલોડીકલ પેટર્ન ફોર્મેશન ડેકોડેડ"] ''સાયન્સ ડેઈલી'' , 30 નવેમ્બર 2006</ref> તેમના રસનો કેન્દ્ર વિસ્તાર ફિબોનાકી ફિલ્લોટેક્સીઝ, ગ્રહ માળખામાં ફિબોનાકી આંકડાઓનું અસ્તિત્વ સમજવાનું હતું. તેઓ રીએક્શન-ડીફ્યુઝન સમીકરણોનો ઉપયોગ કરતાં જે પેટર્ન બંધારણના ક્ષેત્રના મધ્યસ્થાને છે. જ્યારે 1992માં ''કલેક્ટેડ વર્ક ઓફ એ.એમ.ટ્યુરિંગ'' પ્રકાશિત થયું ત્યાં સુધી પછીના પેપરો અપ્રકાશિત રહ્યાં. આ ક્ષેત્રમાં તેમનું યોગદાન આધારભૂત ભાગ ગણવામાં આવે છે.<ref>[http://www.swintons.net/deodands/archives/000087.html ટ્યુરિંગઝ લાસ્ટ, લોસ્ટ વર્ક ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030823032620/http://www.swintons.net/deodands/archives/000087.html |date=2003-08-23 }} સ્વીનટનસ</ref> == અનુચિતતા માટે ગુનેગાર ઠરવું == જાન્યુઆરી 1952માં, ટ્યુરિંગ માન્ચેસ્ટરમાં સિનેમાની બહાર આર્નોલ્ડ મૂર્રેને મળ્યાં હતાં. એક બપોરના ભોજના પછી ટ્યુરિંગે મૂર્રેને તેમના ઘરે સપ્તાહાંત પસાર કરવા માટે આમંત્રણ આપ્યું, મૂર્રેએ આમંત્રણ સ્વીકાર્યુ હોવા છતાં ટ્યુરિંગના ઘરે દેખાયા નહીં. આ જોડી માન્ચેસ્ટરમાં પછીના સોમવારે ફરીવખત મળી, ત્યારે મૂર્રેએ ટ્યુરિંગને તેમના ઘરે આવવાનું નિમંત્રણ સ્વીકાર્યું. થોડા અઠવાડિયા પછી મૂર્રેએ ટ્યુરિંગના ઘરની ફરી વખત મુલાકાત લીધી અને તે દેખીતું હતું કે રાત પણ ત્યાંજ વીતાવી.<ref>{{Harvnb|Leavitt|2007|p=266}}</ref>તેમના ઘરમાં મળતિયાઓને તોડફોડમાં મૂર્રેએ મદદ કર્યાં બાદ, ટ્યુરિંગે પોલીસમાં ગુનો નોંધાવ્યો. તપાસ દરમિયાન, ટ્યુરિંગે મૂર્રે સાથેના જાતીય સંબંધ સ્વીકાર્યો. તે સમયે યુનાઈટેડ કિંગડ્મમાં સમલૈગિંક કૃત્યો ગેરકાનૂની હતાં<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|p=458}}</ref> અને તેથી ક્રિમીનલ લો અમેન્ડન્ટ એક્ટ 1885ના સેકશન 11 હેઠળ અનુચિતતા બદલ તે બંને પર આરોપ લગાવવામાં આવ્યો, 15 વર્ષથી વધુ વર્ષ પહેલાં ઓસ્કાર વાઈલ્ડ માટે આ જ ગુના હેઠળ આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો.<ref name="LeavittP268">{{Harvnb|Leavitt|2007|p=268}}</ref> ટ્યુરિંગને કેદમાં પૂરાવું અથવા પોતાની કામવાસનાને ઓછી કરવા માટે હોર્મોનની સારવાર સ્વીકારવી એ બે વિકલ્પ આપવામાં આવ્યા હતા. તેમણે ઈસ્ટ્રોજન હોર્મોન ઈન્જેક્શન દ્વારા રાસાયણિક કૅસ્ટ્રેશન(ખસીકરણ)નો સ્વીકાર કર્યો.<ref>{{Cite web |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/turing_a,2.html |title=ટ્યુરિંગ, ઍલન(1912–1954) |access-date=2011-03-21 |archive-date=2009-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090901020647/http://www.glbtq.com/social-sciences/turing_a%2C2.html |url-status=dead }}</ref> ટ્યુરિંગ ગુનેગાર ઠરતાં તેમની સુરક્ષા મંજૂરીને દૂર કરવામાં આવી અને GCHQ માટે તેમની સંકેતલિપિ વિશ્લેષક સલાહકાર તરીકેનું કામ ચાલુ રાખવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો. તેમના બ્રિટિશ પાસપોર્ટ રદ કરી નાખવામાં આવ્યો, જો કે તેમનુ ગુનેગાર ઠરવા પછી યુનાઈટેડ સ્ટેટમાં તેનો પ્રવેશ નિષેધ કરવામાં આવ્યો.{{Citation needed|date=December 2010}} તે સમયે, સોવિએટ એજન્ટો દ્વારા સમલૈગિંકો અને જાસૂસોને ઝાંસામાં લેવાની ઉત્કૃત જીજ્ઞાસા લોકોમાં હતી,<ref>{{Harvnb|Leavitt|2007|p=269}}</ref> કારણ કે તાજેતરમાં કેમ્બ્રીજ પાંચના પ્રથમ બે સભ્યો ગાય બુર્ગીસ્સ અને ડોનાલ્ડ મેક્લીન KGBના બે તરફ એજન્ટ તરીકે બહાર આવ્યા હતા. ટ્યુરિંગ પર જાસૂસ તરીકેનો ક્યારેય આરોપ લાગ્યો ન હતો, પણ બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે જેટલા પણ લોકોએ કામ કર્યું હતું, તેમને તેમની યુદ્ધ સમયની કામગીરી અંગે ચર્ચા કરતાં અટકાવવામાં આવ્યા હતા.<ref>{{Harvnb|Copeland|2006|p=143}}</ref> == મૃત્યુ == 8 જૂન 1954એ ટ્યુરિંગના સફાઈ કરનારને જણાયું કે તેમનું મૃત્યુ થયું છે. તેમનું મૃત્યુ આગળના દિવસે થયું હતું. પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટમાં જણાયું હતું કે તેમના મૃત્યુનું કારણ સાઈનાઈડનું ઝેર હતું. જ્યારે એવું જાણવા મળ્યું કે અડધું ખવાયેલું સફરજન તેમની પથારીની બાજુમાં પડ્યું હતું,<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|p=488}}</ref> અને તેમ છતાં તે સફરજનનો સાઈનાઈડ પરીક્ષણ કરવામાં ન આવ્યું, સફરજનનો ઉપયોગ કરીને તેમને ઘાતક માત્રા સાઈનાઈડ આપવામાં આવ્યું હોઈ શકે એવું અનુમાન કરવામાં આવે છે. એક કાયદાકીય તપાસે એ નક્કી કર્યું હતું કે તેમણે આત્મહત્યા કરી હતી અને તેમને 12 જૂન 1954ના રોજ સ્મશાનમાં અગ્નિદાહ આપવામાં આવ્યો.<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|p=529}}</ref> ટ્યુરિંગની માતાએ ઘણી તર્ક પૂર્ણ દલીલો કરી કે લેબોરેટરીનાં રસાયણોની લાપરવાહી ભર્યા સંગ્રહના કારણે સાઈનાઈડ ગળી જવું તે આકસ્મિક હતું. પોતાની માતાને કંઈક સત્યાભાસી અસ્વીકાર લાગે, તે માટે ટ્યુરિંગે જાણી જોઈને પોતાની જાતને સંદિગ્ધ રીતે નાખી હોય તેમ બની શકે એવું તેમના ચરિત્ર લેખક એન્ડ્રુવ હોજેસએ સૂચવ્યું હતું.<ref>{{Harvnb|Hodges|1983|pp=488, 489}}</ref> કેટલાક અન્યોએ એવું સૂચવ્યું હતું કે ટ્યુરિંગ ફરીથી 1937ની ફિલ્મ ''સ્નો વ્હાઈટ'' માંથી પોતાની પસંદગીના પરીકથાના એક દ્રશ્યનું પુનઃઅભિનય કરી રહ્યો હોય તેમ બની શકે, "જેમાં તેને ખાસ કરીને એક ચૂડેલ ઝેરી દારૂમાં પોતાનું સફરજન ડૂબાડે છે એ દૃશ્યમાં ખૂબ મજા આવતી હતી."<ref>{{Harvnb|Leavitt|2007|p=140}}</ref> === સમાધિલેખ === {{quote| Hyperboloids of wondrous Light<br /> Rolling for aye through Space and Time<br /> Harbour those Waves which somehow Might<br /> Play out God's holy pantomime <ref>{{Cite book|last=Turing |first=A. M. |title=Postcard to [[Robin Gandy]] |year=1954 |publisher=Turing Digital Archive, AMT/D/4 image 16, [http://www.turingarchive.org/ The Turing Digital Archive]}}</ref>}} == માન્યતા અને શ્રદ્ધાંજલિઓ == [[ચિત્ર:Turing Plaque.jpg|thumbnail|વિલ્મસ્લોવ, ચેશીર ખાતે ટ્યુરિંગના ઘર પર તકતીથી કરવામાં આવેલું ચિહ્ન ]] ટ્યુરિંગના મૃત્યુ (અને તેમનું યુદ્ધ સમયનું કાર્ય હજી પણ ઓફિશ્યલ સીક્રેટસ એક્ટનો વિષય હતો) પછી થોડા સમયમાં રોયલ સોસાયટી દ્વારા એક જીવનચરિત્ર પ્રકાશિત થયું.{{quote|Three remarkable papers written just before the war, on three diverse mathematical subjects, show the quality of the work that might have been produced if he had settled down to work on some big problem at that critical time. For his work at the Foreign Office he was awarded the OBE.|{{Cite book|last=Newman |first=M. H. A. |title=Alan Mathison Turing |year=1955 |publisher=The Royal Society |isbn =|series=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society, 1955, Volume 1}}}1966થી એસોશિયેશન ફોર કમ્પ્યૂટીંગ મશીનરીદ્વારા એવી વ્યક્તિને ટ્યુરિંગ એવોર્ડ આપવામાં આવે છે, જેણે કમ્પ્યુટીંગ સમુદાયમાં ટેક્નીકલ યોગદાન આપ્યું હોય. તે કમ્પ્યૂટરની દુનિયામાં તેને [[નોબૅલ પારિતોષિક|નોબલ પ્રાઈઝ]]ને સમકક્ષ સર્વોચ્ચતમ સન્માન ગણવામાં આવે છે.<ref>{{Cite web|url=http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/|title=ACM'S Turing Award Prize Raised To $250,000|publisher=[[Association for Computing Machinery|ACM]] press release|date=27 July 2007|access-date=16 October 2008|author=Steven Geringer|archive-date=30 ડિસેમ્બર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081230233653/http://www.acm.org/press-room/news-releases-2007/turingaward/|url-status=dead}}</ref>એલન ટ્યુરિંગ અંગેનો હુગ વ્હાઈટમોર દ્વારા ''બ્રેકીંગ ધી કોડ'' 1986નું નાટક છે. આ નાટકના શો લંડનના વેસ્ટ એન્ડમાં નવેમ્બર 1986થી અને બ્રોડવેમાં 15 નવેમ્બર 1987થી શરૂ થયા અને 10 એપ્રિલ 1988માં પૂર્ણ થયા. 1996માં બીબીસી ટેલીવિઝનનું પણ નિર્માણ થયું હતું. દરેક કિસ્સાઓમાં ડેરેક જોકાબી ટ્યુરિંગનું પાત્ર ભજવતા. ટોની એવોર્ડ માટે બ્રોડવે નિર્માણનું ત્રણ વખત નામ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યો જેમાં નાટકમાં શ્રેષ્ઠ અભિનેતા, નાટકમાં શ્રેષ્ઠ અભિનિત અભિનેતા અને નાટક માટે શ્રેષ્ઠ માર્ગદર્શનનો સમાવેશ થાય છે. અને ડ્રામા ડેસ્ક એવોર્ડ માટે શ્રેષ્ઠ અભિનેતા અને શ્રેષ્ઠ અભિનિત અભિનેતાનો સમાવેશ થાય છે. 2008માં "ડેન્જરસ નોલેજ" નામની બીબીસી દસ્તાવેજીફિલ્મમાં તપાસ કરવામાં આવેલાં ચાર ગણીતશાસ્ત્રીઓમાંના એક ટ્યુરિંગ હતું.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/bbcfour/documentaries/features/dangerous-knowledge.shtml|title=Dangerous Knowledge|publisher=BBC Four|date=11 June 2008|access-date=25 September 2009}}</ref> 23 જૂન 1998ના રોજ, ટ્યુરિંગના 86ના જન્મદિવસે, એન્ડ્રુ હોજેસ, તેમના જીવનચરિત્રકે, તેમના જન્મસ્થાન અને તેમના બાળપણનું ઘર વોર્રીંગટ્ન ક્રીસેન્ટ, લંડન અને પછીથી કોલોન્નેડ હોટલ ખાતે અધિકૃતપણે ઈંગ્લીશ હેરિટેજવાદળી તકતીનું અનાવરણ કર્યું હતું.<ref>{{Cite web| url=http://www.turing.org.uk/bio/oration.html | title=Unveiling the official Blue Plaque on Alan Turing's Birthplace | access-date=26 September 2006}}</ref><ref>{{Cite web | url=http://www.blueplaque.com/detail.php?plaque_id=348 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071013143212/http://www.blueplaque.com/detail.php?plaque_id=348 | archive-date=13 ઑક્ટોબર 2007 | title=About this Plaque&nbsp;– Alan Turing | access-date=25 September 2006 | url-status=dead }}</ref> તેમના મૃત્યુની 50મી વર્ષગાંઠે, એક યાદગાર તકતીનું અનાવરણ તેમના પહેલાંના રહેઠાંણ હોલીમેડ,વિલ્મસ્લો, ચેરશીર ખાતે 7 જૂન 2004માં કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{openplaque|3276}}</ref> 13 માર્ચ 2000ના રોજ, સેઈન્ટ વિન્સેટ અને ગ્રીનાડીન્સે દ્વારા 20મી સદીની શ્રેષ્ઠ સિદ્ધઓની ઉજવણી માટે ટિકિટો બહાર પાડવામાં આવી, જેમાંની એક શૂન્ય અને એક સંખ્યાના પુનરાવર્તિત પૂર્વભૂમિકા સાથે ટ્યુરિંગનું પોર્ટેટ મૂકવામાં આવ્યું છે અને તેની નીચે આ પ્રમાણેનું લખાણ લખવામાં આવ્યું છેઃ"1937: ઍલન ટ્યુરિંગસ થીયરી ઓફ ડીજિટલ કમ્પ્યુટીંગ".28 ઓક્ટોબર 2004ના રોજ,જોહ્ન ડબલ્યુ મીલ્સ દ્વારા સર્જિક ઍલન ટ્યુરિંગનું કાંસ્ય આધારિત શિલ્પ ગીલ્ડફોર્ડમાં યુનિવર્સિટી ઓફ સૂર્રેય ખાતે અનાવૃત કરવામાં આવ્યું હતું. જે ટ્યુરિંગના મૃત્યુના 50 વર્ષ સૂચવતું હતું- કેમ્પસમાં તેઓ તેમના પુસ્તકો લઈ જતાં રજૂ કરવામાં આવ્યાં છે.<ref name="univsurrey">{{Cite web |url=http://portal.surrey.ac.uk/press/oct2004/281004a/ |title=The Earl of Wessex unveils statue of Alan Turing |access-date=10 February 2007 |archive-date=23 ઑક્ટોબર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023193441/http://portal.surrey.ac.uk/portal/page?_pageid=799%2C277813&_dad=portal&_schema=PORTAL |url-status=dead }}</ref>2006માં, બોસ્ટન પ્રાઈડે તેમના માનદ્ ગ્રાન્ડ માર્શલનું નામ ટ્યુરિંગ આપ્યું હતું.<ref name="bostonpride">{{Cite web |url=http://www.bostonpride.org/honorarymarshal.php |title=Honorary Grand Marshal |access-date=10 February 2007 |archive-date=1 જાન્યુઆરી 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101213356/http://www.bostonpride.org/honorarymarshal.php |url-status=dead }}</ref> પ્રિન્સટન એલ્યુમની વિકલીનું નામ ટ્યુરિંગ રાખવામાં આવ્યું, જે પ્રિન્સટન યુનિવર્સિટીના ઇતિહાસમાં અત્યંત મહત્તવપૂર્ણ વિદ્યાર્થીઓમાં બીજા હતા, બીજા અન્ય રાષ્ટ્રપતિ જેમ્સ મેડિસન હતાં. બ્લેત્ચલેય પાર્ક ખાતે ટ્યુરિંગના જીવન આકાર 1.5 ટનની પ્રતિમાનું અનાવરણ 19 જૂન 2007ના રોજ કરવામાં આવ્યું. વેલ્શ સ્લેટના લગભગ અડધા મિલિયન ટુકડાઓથી તેનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું, સ્ટેપ્હન કેટ્ટલ દ્વારા શિલ્પનું સર્જન કરવામાં આવ્યું હતું, આ કામ સ્વર્ગસ્થ અમેરિકાના અબજોપતિ સિડની ફ્રેન્ક દ્વારા સોંપવામાં આવ્યું હતું.<ref>[http://www.bletchleypark.org.uk/news/docview.rhtm/454075/article.html બ્લેત્ચલેય પાર્ક અનવેઈલ્સ સ્ટેટ્યુ કમેમરેટીંગ ઍલન ટ્યુરિંગ,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227171427/http://www.bletchleypark.org.uk/news/docview.rhtm/454075/article.html |date=2012-02-27 }} , બ્લેત્ચલેય પાર્ક પ્રેસ રીલીઝ, 20 જૂન 2007</ref>ટ્યુરિંગને માન્ચેસ્ટર શહેર, જેમાં તેઓ તેમની જીવનના અંત સુધી કામ કર્યાં રહ્યાં, ત્યાં તેમને વિવિધ રીતે માનસન્માન મળ્યું હતું. 1994માં A6010 રોડ (માન્ચેસ્ટર શહેરનો આંતરિક રિંગ રોડ) બનાવવામાં આવ્યો, જેનું નામ ઍલન ટ્યુરિંગ વે રાખવામાં આવ્યું હતું. આ રસ્તો આગળ જતાં વધારે પહોળા પુલમાં લઈ જતો હતો અને તેનું નામ ઍલન ટ્યુરિંગ બ્રીજ રાખવામાં આવ્યું છે. 23 જૂન 2001માં માન્ચેસ્ટરશહેરમાં ટ્યુરિંગનું પુતળું અનાવૃત કરવામાં આવ્યું હતું. તે સેકવિલે પાર્કમાં, વિટવર્થ સ્ટીટની ઉપર યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટરઅને કેનલ સ્ટ્રીટ ગે વિલેજની વચ્ચે આવેલું છે. યાદગાર પૂતળું, "ફાધર ઓફ કમ્પ્યૂટર સાયન્સ"ને વર્ણવતું ટ્યુરિંગનું પૂતળું બગીચામાં કેન્દ્ર સ્થાને એક બાંકડાની ઉપર બેઠું છે. આ પૂતળાનું અનાવરણ ટ્યુરિંગના જન્મદિવસે થયું હતું. [[ચિત્ર:Sackville Park Turing plaque.jpg|left|thumbnail|200px|ટ્યુરિંગનું યાદગાર પૂતળાની તકતી ]] ટ્યુરિંગને એક સફરજન પકડીને દર્શાવવામાં આવ્યાં છે. – એક શિષ્ટ પ્રતીક વર્જિત પ્રેમની રજૂઆત કરવામાં વપરાય છે, સફરજન [[આઇઝેક ન્યુટન|આઈઝેક ન્યુટન]]ના ગુરુત્વાકર્ષણ બળના સિદ્ધાંતના વિચારને રજૂ કરે છે અને ટ્યુરિંગના પોતાના મૃત્યુનો અર્થ પણ સૂચવે છે. બાંકડા પર રાહતમાં બેઠેલાં કાંસામાં પૂતળા હેઠળ આ વાક્ય મૂકવામાં આવ્યું છે 'ઍલન મેથીસન ટ્યુરિંગ 1912–1954', અને જો ઈનીગ્મા મશીન: 'IEKYF ROMSI ADXUO KVKZC GUBJ'નું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે તો તેમનું જીવનસૂત્ર 'કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનના સ્થાપક' એવું બનશે. પૂતળાના પગ પાસેનું એક તકતી કહે છે 'કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનના પિતા, ગણિતશાસ્ત્રી, તર્કશાસ્ત્રી, યુદ્ધ સમયના કોડ તોડનારા, પૂર્વાગ્રહના શિકાર બનેલા'. બેર્ટ્રાન્ડ રસેલનું વાક્ય પણ આ પ્રમાણે કહે છે 'ગણિત, સાચી રીતે જોવાયેલું, સત્યના માત્ર સ્વામિ નહીં, પણ સર્વોચ્ચ સુંદરતાના સ્વામી- શિલ્પની જેમ ઠંડી અને તપસ્યાની સુંદરતા.' શિલ્પકારે તેના જૂના એમસ્ટ્રાડ કમ્પ્યૂટરને દફનાવી દીધું, જે એક પહેલાંનું જાણીતું કમ્પ્યૂટર હતું, એક શ્રદ્ધાંજલિ તરીકે તકતીની નીચે લખ્યું હતું, " ધી ગોડ ફાધર ઓફ ઓલ મોર્ડન કમ્પ્યૂટર્સ".<ref name="computerburied">^ જુઓ{{Cite news | title = Computer buried in tribute to genius | publisher = Manchester Evening News| date = 15 June 2001 | url = http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/s/27/27595_computer_buried_in_tribute_to_genius.html | access-date = 23 June 2009 }}</ref> આધુનિક કમ્પ્યૂટરના સર્જનમાં ટ્યુરિંગની ભૂમિકા માટે 1999માં ''ટાઈમ સામાયિકે'' [[Time 100: The Most Important People of the Century|20 સદીના 100 અત્યંત મહત્ત્વના લોકો]]માંના એક તરીકે ટ્યુરિંગનું નામ મૂક્યું હતું, અને કહ્યું હતું: "હકીકત એ છે કે દરેક વ્યક્તિ જે કીબોર્ડ થપાટ લગાવે છે, સ્પ્રેડશીટ અથવા વર્ડ પ્રોસેસીંગ પ્રોગ્રામ ચાલું કરે છે, તે ટ્યુરિંગ મશીનના મૂર્ત સ્વરૂપ પર કામ કરે છે."<ref name="AFP">{{Cite web |title=Alan Turing&nbsp;– Time 100 People of the Century |url=http://205.188.238.181/time/time100/scientist/profile/turing.html |publisher=''[[Time Magazine]]'' |quote=The fact remains that everyone who taps at a keyboard, opening a spreadsheet or a word-processing program, is working on an incarnation of a Turing machine. |access-date=2011-03-21 |archive-date=2011-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110226144919/http://205.188.238.181/time/time100/scientist/profile/turing.html |url-status=dead }}</ref> 2002માં,''બીબીસી'' એ વૈશ્વિક સ્તરે કરવામાં આવેલાં 100 શ્રેષ્ઠ બ્રિટીશરોના મતદાનમાં ટ્યુરિંગને 21મો ક્રમાંક મળ્યો હતો.<ref>{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 August 2002 | work = BBC News }}</ref> એપલ કમ્પ્યૂટરનો લોગો મોટા ભાગે ઍલન ટ્યુરિંગને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે આત્મહત્યાની તેમની પદ્ધતિને એક કટકાના સાથેના સંદર્ભમાં ખોટી રીતે લેવામાં આવે છે.<ref>{{Cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/media/logos-that-became-legends-icons-from-the-world-of-advertising-768077.html |title=Logos that became legends: Icons from the world of advertising|work= The Independent |publisher=www.independent.co.uk |access-date=14 September 2009 | location=London | date=4 January 2008}}</ref> લોગોના રચયિતા<ref>{{Cite web | url = http://creativebits.org/interview/interview_rob_janoff_designer_apple_logo | title = Interview with Rob Janoff, designer of the Apple logo | publisher = creativebits| access-date = 14 September 2009 }}</ref> અને કંપનીએ લોગોની ડિઝાઈનમાં ટ્યુરિંગને કોઈ પણ અંજલિ આપ્યાનો ઈન્કાર કર્યો છે.<ref>{{Harvnb|Leavitt|2007|p=280}}</ref> 2010માં, અભિનેતા/નાટ્યલેખક જેડ ઈસ્ટેબેનએ ટ્યુરિંગને સોલો સંગીત "આઈકોન્સઃ ધી લેસ્બીયન ઍન્ડ ગે હિસ્ટરી ઓફ ધી વર્લ્ડ, ભાગ 4" માં વર્ણવ્યાં છે. === સરકારનું માફીનામું === ઓગસ્ટ 2009માં, જોહ્ન ગ્રેહામ-ક્યુમીનએ ઍલન ટ્યુરિંહની સામે સમલૈગિંક તરીકે કાયદેસરના પગલાં ભરવા બદલે બ્રિટિશ ગવર્મેન્ટને મરણોત્તર થયેલાં ઍલન ટ્યુરિંગની માફી માંગવાની એક અરજી દાખલ કરવાની શરૂઆત કરી હતી.<ref>{{Cite book|title=Thousands call for Turing apology |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8226509.stm |publisher=BBC News |date=31&nbsp;August 2009 |access-date=31 August 2009}}</ref><ref>{{Cite book | title = Petition seeks apology for Enigma code-breaker Turing | url = http://www.cnn.com/2009/WORLD/europe/09/01/alan.turing.petition/index.html | publisher = CNN | date = 01&nbsp;September 2009 | access-date = 1 September 2009}}</ref> આ અરજીને ટેકો કરતી હજારો લોકોની સહી મળી.<ref name="PMapology"/><ref>યુકેના નાગરિકો માટે જ અરજી ખુલી હતી. </ref> વડાપ્રધાન ગોર્ડન બ્રાઉને આ અરજીને સ્વીકારી, 10 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ માફી માંગતું વિધાન રજૂ કર્યું અને ટ્યુરિંગ સાથેના વર્તાવ અંગે આઘાતની લાગણી વ્યક્ત કરી.<ref name="PM-apology"/><ref name="PMapology">{{Cite web | title = Treatment of Alan Turing was "appalling" | url = http://www.number10.gov.uk/Page20571 | publisher = Prime Minister's Office | date = 10 September 2009 | access-date = 21 માર્ચ 2011 | archive-date = 12 સપ્ટેમ્બર 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090912142412/http://www.number10.gov.uk/Page20571 | url-status = dead }}</ref> <blockquote> ઍલન ટ્યુરિંગ માટે ન્યાયની માંગણી માટે હજારો લોકો એકઠા થયા અને તેમની સાથે જે રીતે વર્તન કરવામાં આવ્યું હતું તે માટે આઘાતની લાગણી વ્યક્ત કરી. જ્યારે ટ્યુરિંગને તે સમયે કાયદા હેઠળ લાવવામાં આવ્યા હતા અને આપણે ઘડિયાળને પાછી ફેરવી શકતા નથી, તેમની સાથે કરવામાં આવેલો વ્યવહાર એકદમ અયોગ્ય હતો અને હું અને આપણે તેમની સાથે જે કંઈ થયું તે બદલ હૃદયના ઊંડાણ પૂર્વક માફી માંગવાની મળેલી તક બદલ હું ખુશ છું.... તેથી બ્રિટિશ સરકારના બદલે, અને ઍલનના કામને કારણે એ તમામ જેઓ મુક્તપણે રહે છે, તેમના વતી મને એ કહેતાં અત્યંત ગર્વ થાય છેઃ અમે માફી માંગીએ છીએ, તમે આના કરતાં ઘણી સારી લાયકાત ધરાવો છો.<ref name="PMapology"/> </blockquote> === યુનિવર્સિટીઓ દ્વારા મળેલો આદર === [[ચિત્ર:Alan Turing Building 1.jpg|thumbnail|યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટર ખાતે ઍલન ટ્યુરિંગનું બિલ્ડીંગ]] બ્રિટીશ સોસાયટી ફોર ધી હિસ્ટ્રી ઓફ મેથેમેટીક્સઅને બ્રિટિશ લોજીક કોલોક્વીયમ દ્વારા ટ્યુરિંગના જીવન અને સિદ્ધિઓની ગોઠવણી કરી પ્રસંગની ઉજવણી 5 જૂન 2005ના રોજ કરવામાં આવી હતી. *સુર્રેય યુનિવર્સિટીએ તેના મુખ્ય ચોકમાં ટ્યુરિંગનું પૂતળું મૂક્યું છે. *"ટ્યુરિંગ ડેઈઝ" તરીકે કહેવાતી ગણતરીની થીયરી પર ઈસ્તાનબુલ બીલ્જી યુનિવર્સિટીએ વાર્ષિક કોન્ફરન્સનું આયોજન થયું.<ref name="bilgiuniv">{{Cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | access-date = 10 February 2007 | archive-date = 1 ઑગસ્ટ 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}</ref> *ઓસ્ટ્રીન ખાતે ટેક્સાસ યુનિવર્સિટીએ કમ્પ્યૂટર સાયન્સ પ્રોગ્રામનું નામ ટ્યુરિંગ સ્કોલરસ રાખી આદર આપ્યો છે.<ref name="texturingschol">{{Cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |access-date=16 August 2009 |archive-date=17 ફેબ્રુઆરી 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}</ref> *ઉતર ફ્રાન્સમાં આવેલી લીલી યુનિવર્સિટી ખાતે આવેલા કમ્પ્યૂટર સાયન્સ વિભાગ (LIFL<ref name="lifl">{{Cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |access-date=3 December 2010 |archive-date=22 જુલાઈ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}</ref>) ના એક પ્રયોગશાળાનું નામ ઍલન એમ. ટ્યુરિંગના સન્માનમાં ટ્યુરિંગ રાખવામાં આવ્યું (કુર્ટ ગોડેલ પછી અન્ય પ્રયોગશાળાનું નામ રાખવામાં આવ્યું હતું). *ચિલિની પોન્ટીફીકલ કેથોલિક યુનિવર્સિટી, પ્યુરટો રીકોની પોલીટેક્નીક યુનિવર્સિટી, [[કોલમ્બીયા|કોલંબિયા]] બોગોટામાં લોસ એન્ડેસ યુનિવર્સિટી, કિંગસ કોલેજ, વેલ્સમાં કેમ્બ્રીજઅને બેનગોર યુનીવર્સીટીના કમ્પ્યૂટર સાયન્સના વિભાગનું નામ ટ્યુરિંગ પાછળ રાખવામાં આવ્યું હતું. *યુનિવર્સિટી ઓફ માન્ચેસ્ટર, ધી ઓપન યુનિવર્સિટી, ઓક્સફર્ડ બ્રુકસ યુનિવર્સિટી અને આર્હુસ યુનિવર્સિટી (ડેનમાર્ક, અર્હુસમાં) તમામના મકાનનું નામ ટ્યુરિંગના નામથી રાખવામાં આવ્યું છે. *સર્રેય રીસર્ચ પાર્કમાં ઍલન ટ્યુરિંગ રોડનું નામ ઍલન ટ્યુરિંગના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. *હોર્નબોસ્ટેલ મોલમાં આવેલી કાર્નેગી મેલોન યુનિવર્સિટીમાં ગ્રેનાઈટનો બાંકડો છે, જેની પર એ.એમ.ટ્યુરિંગ નામ કોતરાયેલું છે. *તાજેતરમાં ઈકોલ ઈન્ટરનેશનલ ડેસ સાયન્સ ડુ ટ્રાઈટેમેન્ટ ડે ઈન્ફોર્મેશનના બનેલાં ત્રીજા બીલ્ડીંગનું નામ "ટ્યુરિંગ" રાખવામાં આવ્યું છે. == આ પણ જુઓ == {{Portal box|Biography|Logic|LGBT}} *ટ્યુરિંગ ડીગ્રી *ટ્યુરિંગ સ્વીચ *વણ ગોઠવેલું મશીન *ઍલન ટ્યુરિંગ વર્ષ *ગુડ-ટ્યુરિંગ પુનરાવર્તનની સંભાવનાઓ *ટુરિંહ મશીનના ઉદાહરણો *ટ્યુરિંગ પરીક્ષણ == નોંધ == {{Reflist|colwidth=30em}} == સંદર્ભો == {{Refbegin|colwidth=30em}} * {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher = MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }} * {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}} * {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher = Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }} * {{Citation | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | origyear = 1864 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher = Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 }} * {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher = Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }} * {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher = Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }} * {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | publisher = MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}} * {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher = Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }} * {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal = [[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.) | authorlink = B. Jack Copeland | title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }} * {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | year = 2005 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | year = 2006 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher = MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }} * {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher = Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher = Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }} * {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher = Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher = Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }} * {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher = Hutchinson & Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }} * {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher = Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}} * {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher = UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | access-date = 10 December 2009 | ref = harv }} *{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}} *પેટઝોલ્ડ, ચાર્લેસ (2008). "ધી એનોટાટેડ ટ્યુરિંગ: અ ગાઈડેડ ટુર થ્રુ ઍલન ટ્યુરિંગસ હિસ્ટોરીક પેપર ઓન કમ્યુટેબીલીટી એન્ડ ધી ટ્યુરિંગ મશીન". ઈન્ડિયાનાપોલીસ: વિલેય પબ્લીશીંગ. આઈએસબીએન 978-0-470-22905-7 *સ્મીથ, રોજર (1997). ''ફોન્ટાના હિસ્ટ્રી ઓફ ધી હ્યુમન સાયન્સીસ'' . લંડન: ફોન્ટાના. *વૈઝેનબૌમ, જોસેફ (1976). ''કમ્પ્યૂટર પાવર એન્ડ હ્યુમન રીઝન'' . લંડન: ડબ્લ્યુ.એચ. ફ્રીમેન. આઈએસબીએન 0-7167-167-0463-3 * {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher = W Heffer | year = 1959 }} ટ્યુરિંગની માતા, જેણે ગ્લોરિફાઈંગ હીઝ લાઈફ નામની ૧૫૭ પાનાનું જીવનચરિત્ર લખી, ઘણાં વર્ષો સુધી તેને જીવિત રાખ્યો. તે 1959માં પ્રકાશિત થઈ હતી, અને તેથી તેનું યુદ્ધનું કાર્ય આવરી ન લઈ શકાયું. ભાગ્યેજ ૩૦૦ પ્રતો વેચાઈ હતી (સારા ટ્યુરિંગ થી લીન ન્યમેન, 1967, સેન્ટ જ્હોન કોલેજ, કેમ્બ્રીજની લાઈબ્રેરી). પ્રસ્તાવનાના ૬ પૃષ્ઠો લીન ઈરવીન દ્વારા લખવામાં આવ્યા હતા, સંભારણાંઓ અને તેના વારંવાર બોલાયેલાં વાક્યોનો સમાવેશ થયો છે. * {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher = S. French | year = 1988 }} આ 1986 હ્યુગ વ્હાઈટમોર પ્લે ટ્યુરિંગના જીવન અને મૃત્યુની વાર્તા કહે છે. મૂળ વેસ્ટ એન્ડ અને બ્રોડવેમાં ડેરેક જાકોબીએ ટ્યુરિંગનો અભિનય કર્યો હતો અને તેણે 1997માં નાટક આધારિત ટેલિવિઝન ફિલ્મમાં અભિનયનું પુનસર્જન કર્યું હતું, જે સંયુક્તપણે બીબીસી અને ડબલ્યુજીબીએચ, બોસ્ટન દ્વારા બનાવાઈ હતી. નાટકનું પ્રકાશન અંબર લેન પ્રેસ, ઓક્સફર્ડ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. - એએસઆઈએન: B000B7TM0Q *વિલિયમસ, મિશેલ આર. (1985) ''એ હિસ્ટ્રી ઓફ ક્મ્યુટીંગ ટેક્નોલોજી'' , ઈન્ગલેવુડ ક્લીફ્ફસ, ન્યુ જર્સી: પ્રેન્ટીસ-હોલ, આઈએસબીએન 0-8186-7739-2 *{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }} {{Refend}} == બાહ્ય લિંક્સ == {{External links|date=August 2010}} {{Wikiquote}} {{Commons category|Alan Turing}} *[http://www.turing.org.uk/ ઍલન ટ્યુરિંગ] એક [http://www.turing.org.uk/bio/part1.html ટૂંકી જીવનકથા] સાથે એન્ડ્રુ હોજેસ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી સાઈટ *[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&nbsp;– જેક કોપલેન્ડ દ્વારા ][http://www.alanturing.net/ ટ્યુરિંગ એચીવ ફોર ધી હિસ્ટ્રી ઓફ કમ્પ્યુટીંગ] *[http://www.turingarchive.org/ ધી ટ્યુરિંગ એચીવ]{{Dead link|date=ડિસેમ્બર 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&nbsp;– કિંગ્સ કોલેજ, કેમ્બીજ આર્ચીવ દ્વારા કેટલાંક અપ્રકાશિત દસ્તાવેજોની સ્કેન કરેલી પ્રતો *{{MathGenealogy|id=8014}} *[http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 ઍલન ટ્યુરિંગ- ટુવર્ડઝ એ ડીઝીટલ માઈન્ડઃ ભાગ 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3 |date=2007-08-03 }} સીસ્ટમ ટુલબોક્સ, 11 ડિસેમ્બર 2001 *[http://plato.stanford.edu/entries/turing/ ઍલન ટ્યુરિંગ] ફિલોસોફીનું સ્ટેનફઓર્ટ એનસાઈક્રોપીડિયા. 3 જૂન ૨૦૦૨. *[http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html ઍલન ટ્યુરિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822093918/http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/turing.html |date=2008-08-22 }} ''સમય'' 100 * [http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer * [http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html ''ધી માઈન્ડ એન્ડ ધી કમ્પ્યુટીંગ મશીન'' ] ''ધી રુથફોર્ડ જર્નલ'' - એક 1949 ઍલન ટ્યુરિંગ અને અન્યો પર ચર્ચા * [http://www.turingcentenary.eu/ ઍલન ટ્યુરિંગ વર્ષ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065459/http://turingcentenary.eu/ |date=2019-08-18 }} * [http://cs.swan.ac.uk/cie12/ CiE 2012: ટ્યુરિંગ સેન્ટીનરિ કોન્ફેરન્સ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716163131/http://cs.swan.ac.uk/cie12/ |date=2011-07-16 }} * [http://www.visualturing.org/ વિઝ્યુઅલ ટ્યુરિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ |date=2011-07-28 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html ટ્યુરિંગ મશીન કેલક્યુલેટરસ] વોલ્ફ્રામઆલ્ફા === પેપર્સ === * [http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper ટ્યુરિંગના પેપરો, અહેવાલો અને વ્યાખ્યાનો ઉપરાંત અનુવાદિત આવૃત્તિઓ અને સંગ્રહોની વિસ્તૃત યાદી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120827022642/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-08-27 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper |date=2012-02-24 }} BibNetWiki * [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 ડોનાલ્ડ ડબલ્યુ. ડેવિસ સાથે મૌખિક ઇતિહાસ મુલાકાત], ચાર્લેસ બાબ્બેજ ઈન્સ્ટીટ્યુટ, યુનિવર્સિટી ઓફ મિન્નેસોટા; યુ.કે. ખાતે ક્મપ્યુટર પ્રોજેક્ટોને વર્ણવતાં ડેવિઝ નેશનલ ફિઝિક્સ લેબોરેટરી, 1947થી ટ્યુરિંગના ડિઝાઈનીંગ કામની સાથે બે એસીઈ કમ્પ્યૂટરોના વિકાસ સુધી * [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 નિકોલસ સી. મેટ્રોપોલીસ સાથે મૌખિક ઇતિહાસ મુલાકાત], ચાર્લેસ બાબ્બેજ ઈન્સ્ટીટ્યુટ, યુનિવર્સિટી ઓફ મીન્નેસોટી. લોસ ઍલામોસ નેશનલ લેબોરેટરી ખાતે, કમ્પ્યૂટર સેવાઓ માટેના પ્રથમ નિયામક મેટ્રોપોલીસ હતાં- ઍલન ટ્યુરિંગ અને જ્હોન વોન ન્યુમનવચ્ચેના સંબંધો સહિતના મુદ્દાઓનો સમાવેશ [[શ્રેણી:વિસંગત પ્રશિસ્ત સ્વરૂપની સાથે લેખો]] [[શ્રેણી:ઍલન ટ્યુરિંગ]] [[શ્રેણી:કમ્પ્યૂટર ડિઝાઈનરો]] [[શ્રેણી:કમ્પ્યૂટરનો પાયો નાખનારા]] [[શ્રેણી:અંગ્રેજ નાસ્તિકતાવાદીઓ]] [[શ્રેણી:અંગ્રેજ કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનિઓ]] [[શ્રેણી:અંગ્રેજ સંશોધકો]] [[શ્રેણી:અંગ્રેજ તર્કશાસ્ત્રી]] [[શ્રેણી:અંગ્રેજ ગણિતશાસ્ત્રીઓ]] [[શ્રેણી:અંગ્રેજ ફિલસૂફીઓ]] [[શ્રેણી:દૂરના અંતર સુધી દોડનારાઓ]] [[શ્રેણી:ગણિતશાસ્ત્રી]] [[શ્રેણી:૧૯૧૨માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૫૪માં મૃત્યુ]] 7qxa75k4gi1kyha0vvzozab9z13iowj અણ્ણા હઝારે 0 31414 902359 864818 2026-07-12T21:59:00Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902359 wikitext text/x-wiki {{ભાષાંતર}} {{infobox person/Wikidata | fetchwikidata = ALL | onlysourced = no }} '''કિસન બાપટ બાબુરાવ હઝારે''' ([[મરાઠી ભાષા|મરાઠી]]: किसन बापट बाबुराव हजारे) (જન્મ: [[જૂન ૧૫|૧૫ જૂન]] ૧૯૩૭), અણ્ણા હઝારેના નામથી જાણીતા છે. ({{Lang-mr|अण्णा हजारे}}), ભારતીય ચળવળકાર, જે રાણેગણ સિદ્ધિ નામના ગામ માટેના સત્કાર્યો માટે જાણીતા છે, કે જે પારનેરા તાલુકા, અહેમદ નગર જિલ્લો, મહારાષ્ટ્ર, ભારતમાં છે અને આ આદર્શ ગામ બનાવવા ભારત તરફથી પદ્મભુષણ ૧૯૯૨માં મળ્યો.<ref>{{cite web|url=http://india.gov.in/myindia/padmabhushan_awards_list1.php?start=410|title=Padma Bhushan Awardees|access-date=10 April 2011}}</ref> ૫ એપ્રિલ ૨૦૧૧ ના રોજ હઝારે એ સરકાર પર મજબુત ભ્રષ્ટાચાર વિરોધિ કાયદો [જન લોકપાલ ખરડા મુજબ] લાવવા માટે દબાણ આપવા આમરણાન્ત્ ઊપવાસ ચાલુ કર્યા હતા. ૫ એપ્રીલ્ ૨૦૧૧ ના રોજ લોકપાલ નો કાયદો લાવવા માટે કે જેની પાસે જાહેર કચેરીઓ ના ભ્રષ્ટાચાર સામે લડવા નો અધિકાર છે. હઝારે ના સમર્થન માં રાષ્ટૃવ્યાપી ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલન થયા હતા.૯ એપ્રિલ ૨૦૧૧ ના રોજ આ ઉપવાસ નો અંત આવ્યો હતો જ્યારે [[ભારત સરકાર]] દ્વાર તેમની માંગણીઓ સ્વીકારી લેવામાં આવી હતી, અને સરકારે સંયુક્ત સમીતિ ની રચના કરી હતી કે જે સુધારેલ લોકપાલ ખરડા પર કામ કરે.<ref name="India activist અણ્ણા હઝારે ends hunger strike">{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-13022337|title=India activist અણ્ણા હઝારે ends hunger strike|date=9 April 2011|publisher=BBC News|language=English|access-date=9 April 2011}}</ref><ref name="Govt issues notification on committee to draft Lokpal Bill">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article1637935.ece|title=Govt issues notification on committee to draft Lokpal Bill|coauthors=PTI|date=9 April 2011|publisher=The Hindu |language=English|access-date=9 April 2011|location=New Delhi}}</ref> == પ્રારંભિક જીવન == ભ્રષ્ટાચારને નાથવા માટે, કડક કાયદાની માંગ સાથે સામાજિક કાર્યકર અણ્ણા હજારે આમરણાંત અનશન પર બેઠા છે. દેશની અંદર ઈમાનદારી માટે લડાઈ લડનારા હજારે અગાઉ દેશની સરહદ પર પણ લડી ચૂક્યાં છે અને દુશ્મનોને ટક્કર આપી ચૂક્યાં છે. 1962માં ચીન સાથે યુદ્ધ પછી કેન્દ્ર સરકારે યુવાનોને દેશની સેનામાં ભરતી થવા માટે અપીલ કરી હતી. જેના પગલે હજારે ડ્રાઈવર તરીકે સેનામાં જોડાયા હતા. 1965માં પાકિસ્તાન સાથે લડાઈ દરમિયાન ખેમકરણ સેક્ટરમાં પોતાની ચોકી પર થયેલા હુમલા પછી અણ્ણાની જીંદગી હંમેશા માટે બદલાય ગઈ હતી. તેમની ચોકી પર તહેનાત તમામ સૈનિકો માર્યા હતા. જો કે, અણ્ણા સલામત રહ્યાં હતાં. પોતાના સાથીઓના મોતથી દુખી એ શેષ જીવન સમાજની સેવા માટે લગાવવાનો નિર્ણય લીધો. -ઘરના ઘાતકીઓ સામે લડનારા અણ્ણા બહારના દુશ્મનોને હરાવી ચૂક્યાં છે -ગડકરી, મનોહર જોશી, ગોપીનાથ મુંડે અને વિરૂદ્ધ ભ્રષ્ટાચારના આરોપો લગાવેલા સમાજ સેવી અણ્ણા હજારેનું મૂળ નામ ડૉ. કિશન બાબુરાવ હજારે છે. તેમનો જન્મ 15 જૂન 1938ના દિવસે મહારાષ્ટ્રના ભિંગારી જિલ્લામાં થયો હતો. અણ્ણાએ વર્ષ 1975માં તેમના સામાજિક જીવનની શરૂઆત કરી હતી. અણ્ણાની રાષ્ટ્રીય સ્તર પર ઓળખ વર્ષ 1995માં બની હતી ત્યારે તેઓ મહારાષ્ટ્રમાં શિવસેના-ભાજપની યુતિ સરકારના ભ્રષ્ટ પ્રધાનોને હટાવવાની માંગ સાથે ભૂખ હડતાલ પર બેઠા હતા. 1990 સુધી હજારેની ઓળખ એક એવા સામાજિક કાર્યકર તરીકેની રહી હતી કે જેણે અહેમદનગર જિલ્લાના રાલેગાંવ સિદ્ધિ નામના ગામની કાયાપલટ કરી હતી. પહેલા આ ગામમાં વીજળી અને પાણીની તંગી હતી. ત્યારે હજારએ ગ્રામજનોને નહેર બનાવીને અને ગામમાં ખાડા ખોદીને વરસાદી પાણી એકઠું કરવા માટે પ્રેરિત કર્યાં હતાં. તેમના કહેવા પ્રમાણે, ગામમાં ઠેર-ઠેર વૃક્ષો વાવવામાં આવ્યાં હતાં. ગામડામાં સૌર ઊર્જા અને ગોબર ગેસ દ્વારા વીજળીની વ્યવસ્થા ઊભી કરવામાં આવી. ત્યારબાદ અણ્ણા હજારેની લોકપ્રિયતામાં વધારો થયો હતો. 1995માં હજારે મહારાષ્ટ્ર સરકારના ત્રણ ભ્રષ્ટ પ્રધાનો શશિકાંત સુતાર, મહાદેવ શિવશંકર, બબન ઘોલાપ વિરૂદ્ધ અનશન પર બેઠાં હતાં. સરકારે નમવું પડ્યું હતું અને સુતાર તથા શિવશંકરને કેબિનેટની બહાર કરી દેવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે ઘોલાપે હજારેની વિરૂદ્ધ બદનક્ષીની ફરિયાદ દાખલ કરી હતી. હજારેએ આરોપ મુક્યો હતો કે, ઘોલાપના આવકના સ્ત્રોતો કરતાં તેમની પાસે વધારે પ્રમાણમાં સંપતિ છે. જો કે, કોર્ટમાં હજારે તેમના દાવાના સમર્થનમાં સબૂતો રજૂ કરી શક્યાં ન હતા. જેના પગલે તેમને ત્રણ મહિનાની જેલ થઈ હતી. જો કે, તત્કાલીન મુખ્યપ્રધાન મનોહર જોશીએ એક દિવસની સજા પછી તેમને જેલમાંથી છોડી મુક્યા હતા. ત્યારબાદ અણ્ણાએ મનોહર જોશી, ગોપીનાથ મુંડે અને નીતિન ગડકરી વિરૂદ્ધ ભ્રષ્ટાચારના આરોપો લગાવ્યા હતા. જો કે પાછળથી તેમણે આરોપો પાછા ખેંચી લીધા હતા. અણ્ણાના ગાંધીવાદી વિરોધનો સામનો મહારાષ્ટ્રની કોંગ્રેસ અને એનસીપીની યુતિ સરકારે પણ કરવો પડ્યો છે. વર્ષ 2003માં કોંગ્રેસ અને એનસીપીની સરકારના ચાર ભ્રષ્ટ પ્રધાનો સુરેશ જૈન, નવાબ મલિક, વિજય કુમાર ગાવિત અને પદ્મસિંહ પાટિલ વિરૂદ્ધ ભૂખ હડતાલ પર બેઠા છે. હજારેના વિરોધના પગલે એક તપાસ સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી. જેના પગલે નવાબ મલિકે રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું. જ્યારે પંચે સુરેશ જૈન સામે આરોપો ઘડ્યાં ત્યારે તેમણે પણ રાજીનામું આપી દીધું હતું. અણ્ણા હઝારેનો જન્મ 15, 1940 જાન્યુઆરી એ મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના અહમદનગર શહેરની નજીક ભીંગાર નામમાં થયો હતો..<ref name="toi1">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Anna-hazare-The-man-who-cant-be-ignored/articleshow/7892596.cms|title=અણ્ણા હઝારે: The man who can't be ignored|newspaper=[[The Times of India]]|date=7 April 2011}}</ref> હઝારેના પિતા, બાબુરાવ હઝારે એ આર્યુવેદિક આશ્રમમાં મજૂર તરીકે કામ હતા. તેમના દાદા થલસેનામાં હતા તેઓ 1945 માં મૃત્યુ પામ્યા હતા પરંતુ હઝારે ના દાદા એ ભિંગાર ખાતે રહેવાનુ ચાલુ રાખ્યું. 1952 માં, હઝારે પિતા તેમના કામ પરથી રાજીનામું આપી દીધું હતું અને પોતાના ગામ, રાલેગણ સિદ્ધિ પરત ફર્યા. તે સમયે હઝારે છ નાના ભાઈ હતા અને તેમના પરિવાર માટે નોંધપાત્ર મુશ્કેલીઓ સામનો કરવો પડ્યો હતો.નિસન્તાન કાકી એ પછી અણ્ણા ને બોમ્બે લઇ આવ્યા (હાલ મુંબઇ તરીકે ઓળખાય છે) અને તેને શિક્ષણ અપાવ્યુ. હઝારે બોમ્બે 7 ધોરણ સુધી અભ્યાસ કર્યો અને 7 તેમના ઘરની આર્થિક પરિસ્થિતિને કારણે ધોરણ પછી નોકરી લીધી.તે પછી તેમણે પરિવારને મદદરુપ થવા દાદર પર ફૂલો વેચાણ કરવાનુ શરુ કર્યુ. કેટલાક અનુભવ મેળવ્યા બાદ, તેમણે પોતાના દુકાન શરૂ કર્યું અને બોમ્બે તેના બે ભાઈઓને લઇ આવ્યા હતા. ધીમે ધીમે હઝારેની આવક દર મહિને 800 8px આસપાસ વધી, જે તે સમયે એક યોગ્ય આવક ગણાતી હતી. [[ચિત્ર:Indian Rupee symbol.svg|8px]] અણ્ણા હઝારેએ ભારતીય ભૂમિ સેનાના એક ડ્રાઈવર તરીકે પોતાની કારકિર્દી શરૂ કરી હતી. તેમણે તેમનો ફાજલ સમય સ્વામી વિવેકાનન્દ, મહાત્મા ગાંધી અને આચાર્ય Vinoba ભાવે ના પુસ્તકો વાચવમા ગાળ્યો કે જેણે તેમને એક સામાજિક કાર્યકર અને કાર્યકર્તા બનવા માટે પ્રેરિત કર્યા. [11<ref name="toi1"/> 1965 ના યુદ્ધ ઈન્ડો પાકિસ્તાની દરમિયાન,તેઓ એક્માત્ર જીવિત હતા.<ref name="gosling">{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=Bo0t6BemLaMC&pg=PA64&dq=Anna+hazare+Pakistan+war&hl=en&ei=jpWeTZ-tBYHXrQfLhaGJAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CEUQ6AEwAg#v=onepage&q=Anna%20હઝારે%20Pakistan%20war&f=false|pages=64-6|title=Religion and ecology in India and Southeast Asia|last=Gosling|first=David L.|publisher=Routledge|location=London|year=2001|isbn=0-415-24031-X}}</ref> <ref name="seabrook">{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=gb804ulCzSMC&pg=PA109&dq=Ralegan+Siddhi&hl=en&ei=gq-cTZjhIMblrAebq9yLCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CEIQ6AEwBQ#v=onepage&q=Ralegan%20Siddhi&f=false|pages=109–17|title=Victims of Development: Resistance and Alternatives|last=Seabrook|first=Jeremy|publisher=Verso|location=London|isbn=0-86091-385-6}}</ref> == રાલેગણ સિધ્ધિમાં == {{Quote box|quote = '''The dream of India as a strong nation will not be realised without self-reliant,<br /> self-sufficient villages, this can be achieved only through social commitment <br />& involvement of the common man." -અણ્ણા હઝારે|source = [http://www.annahazare.org/gr.html annahazare.org ] |quoted = 1}} After voluntary retirement from the army, હઝારે came to [[Ralegan Siddhi]] village in 1975. Initially, he organized the youth of the village into an organization named the ''Tarun Mandal'' (Youth Association). He also helped to form the ''Pani Puravatha Mandal''s (Water Supply Associations) to ensure proper distribution of water.<ref>{{cite book|url=http://books.google.co.in/books?id=p3ep7niYNEwC&pg=PA44&dq=Anna+Hazare+Tarun+Mandal&hl=en&ei=vMqeTc7JJcTyrQe_qqXuAg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDsQ6AEwAQ#v=onepage&q=Anna%20Hazare%20Tarun%20Mandal&f=false|title=Management and Organisation of Irrigation System|last=Raghuvanshi|first=C. S.|page=44|publisher=Atlantic|year=1995|location=New Delhi|isbn=81-7156-560-3}}</ref> === મદ્યપાન ઉન્મૂલન === As the next step towards social and economic change, અણ્ણા and the youth group decided to take up the issue of [[alcoholism]]. It was very clear that there could be no progress and happiness in the village unless the curse of alcoholism was completely removed from their lives. At a meeting conducted in the temple, the villagers resolved to close down the liquor dens and ban the drinking of alcohol in the village. Since these resolutions were made in the temple, they became in a sense religious commitments. Over thirty liquor brewing units were closed by their owners voluntarily. Those who did not succumb to social pressure were forced to close down their businesses, when the youth group smashed up their liquor dens. The owners could not complain as their business was illegal.<ref>{{cite book|coauthors=Ganesh Pangare, Vasudha Pangare, Binayak Das, World Water Institute (Pune, India), Bharathi Integrated Rural Development Society|title=Springs of life: India's water resources|publisher=Academic Foundation,|date= 2006|pages=392 pages|isbn=817188489X, 9788171884896|url=http://books.google.com/books?id=sWFtJw4V5-8C&dq=Anna+Hazare++alcoholism&source=gbs_navlinks_s|access-date=8 April 2011|language=English}}</ref> Though the closure of liquor brewing reduced alcoholism in Ralegan Siddhi, some villagers continued to drink. They obtained their liquor from neighboring villages. The villagers decided that those men would be given three warnings, after which they would be physically punished. Twelve men who were found in a drunken state even after initial warnings were tied to a pole with help from the youth group and flogged. અણ્ણા હઝારે says, “Doesn’t a mother administer bitter medicines to a sick child when she knows that the medicine can cure her child? The child may not like the medicine, but the mother does it only because she cares for the child. The alcoholics were punished so that their families would not be destroyed.”{{fact|date=April 2011}} અણ્ણા હઝારે appealed to the government of Maharashtra to bring in a law whereby prohibition would come into force in a village if 25% of the women in the village demanded it. In July 2009, the state government issued a government resolution amending the Bombay Prohibition Act, 1949. As per the amendments, if at least 25% of women voters demand liquor prohibition through a written application to the state excise department, voting should be conducted through a secret ballot. If 50% of the voters vote against the sale of liquor, prohibition should be imposed in the village and the sale of liquor should be stopped. Similar action can be taken at the ward level in municipal areas. Thereafter, another circular was issued, making it mandatory to get the sanction of the Gram Sabha for issuing new permits for sale of liquor. In some instances, when women agitated against the sale of liquor, cases were filed against them. અણ્ણા took up the issue again and in August 2009 the government issued another circular that sought withdrawal of cases against women who sought prohibition of liquor in their villages.<ref name="અણ્ણા હઝારે, our one, big hope, and why he can do it"/> Along with the removal of alcohol from the village, it was decided to ban the sale of tobacco, cigarettes and [[Beedi|beedies]]. In order to implement this resolution, the youth group performed a unique "[[Holi]]" ceremony twenty two years ago. The festival of Holi is celebrated as a symbolic burning of evil. The youth group brought all the tobacco, cigarettes and beedies from the shops in the village and burnt them in a ‘Holi’ fire. From that day, no tobacco, cigarettes, or beedies are sold in any shop at Ralegan Siddhi. <ref name="અણ્ણા હઝારે: A fearless crusader">{{cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2001/20010120/windows/main2.htm|title=અણ્ણા હઝારે: A fearless crusader|last=Sharma|first=Reeta |date=20 January 2001|publisher=The Tribune|language=English|access-date=9 April 2011}}</ref><ref name="અણ્ણા હઝારે: India's pioneering social activist">{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-13017897|title=અણ્ણા હઝારે: India's pioneering social activist|last=Sharma |first=Kalpana |date=8 April 2011|publisher=BBC|language=English|access-date=9 April 2011|location=Mumbai}}</ref><ref name="હઝારે hails govt move to ban gutkha">{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19970709/19050843.html|title=હઝારે hails govt move to ban gutkha|coauthors=UNITED NEWS OF INDIA|date=July 9 1997|publisher=Indian Express|language=English|access-date=9 April 2011|location=Mumbai}}</ref> === વોટરશેડ વિકાસ કાર્યક્રમ === અણ્ણા હઝારે realized that the only way to increase agricultural production in a sustainable manner was to build a better [[irrigation]] system. Taking into account the geographical location of Ralegan , located in the foothills, અણ્ણા હઝારેpersuaded villagers to construct a watershed embankment to stop water and allow it to percolate and increase the ground water level. He motivated the residents of the village into ''shramdan'' (voluntary labour) to build canals, small-scale check-dams and percolation tanks in the nearby hills for [[Catchment basin|watershed]] development; efforts that solved the problem of scarcity of water in the village that also made irrigation possible.<ref name="toi1"/><ref name="seabrook"/> The first embankment that was built using volunteer efforts developed a leak and had to be reconstructed this time with government funding. હઝારે also took steps to stop the second big problem, soil erosion. In order to conserve soil and water by checking the run off, contour trenches and gully plugs were constructed along the hill slopes. Grass, shrubs and about 3 lakh ( 300,000) trees were planted along the hillside and the village. This process was supplemented by afforestation, nullah bunds, underground check dams and cemented bandhras at strategic locations. The Watershed Development programme became a huge success and helped increase the fortunes of many farmers as they now had a reliable source of water. Ralegan has also experimented with drip and bi-valve irrigation in a big way. Papaya, lemon and chillies have been planted on a plot of 80 acres (320,000 m2) entirely irrigated by the drip irrigation system. Cultivation of water-intensive crops like sugar cane was banned. Crops such as pulses, oilseeds and certain cash crops with low water requirements were grown. The farmers started growing high yield varieties of crop and the cropping pattern of the village also changed. He has helped farmers of more than 70 villages in drought-prone regions in the state of Maharashtra since 1975.<ref name="Activist fights Indian Corruption">{{cite news|url=http://news.google.com/newspapers?id=bQ4pAAAAIBAJ&sjid=U9YEAAAAIBAJ&pg=6114,4477966&dq=anna+hazare&hl=en|title=Activist fights Indian Corruption|coauthors=The Associated press|date=1 December 1996|publisher=Southeast Missourian |language=English|access-date=7 April 2011|location=Ralegan Siddhi}}</ref> The Government of India plans to start a training centre here to understand and implement હઝારે's watershed development model in other villages in the country.<ref name="Govt to set up training centre at Ralegan Siddhi">{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-03/pune/28281805_1_watershed-development-anna-hazare-ralegan-siddhi|title=Govt to set up training centre at Ralegan Siddhi|date=3 July 2010|publisher=Times of India|language=English|access-date=8 April 2011|location=Pune|archive-date=23 એપ્રિલ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110423093022/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-03/pune/28281805_1_watershed-development-anna-hazare-ralegan-siddhi|url-status=dead}}</ref> === દૂધ ઉત્પાદન === સહાયક વ્યવસાય તરીકે, દૂધ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યું. કૃત્રિમ ગર્ભાધાન પદ્ધતિ અને પશુ દાક્તરનાં સમયસરનાં માર્ગદર્શન અને મદદથી નવા ઢોરની ખરીદી અને હયાત ઢોરની ઓલાદમાં સુધારો થવાને પરિણામે ઢોરની સંખ્યામાં વધારો થયો; જેને પરિણામે દૂધ ઉત્પાદનમાં વધારો થયો. ઓછું દૂધ આપતી પ્રાદેશિક ગાયોની જગ્યા સંકરણ જાતિની ગાયોએ લીધી. દૂધાળ ઢોરની સંખ્યામાં પણ વધારો થયો જેને પરિણામે દૂધ ઉત્પાદનમાં, પ્રતિદિન ૧૦૦ લિટર(૧૯૭૫ પહેલા)માંથી લગભગ ૨૫૦૦ લિટર પ્રતિદિન જેટલો વધારો થતાં તેને સહકારી ડેરી(માલગંગા ડેરી) [[અહેમદનગર]]માં મોકલવામાં આવ્યો. [[જિલ્લા પરિષદ]] દ્વારા પુરસ્ક્રુત થયેલી "બાળ પોષણ યોજના" અંતર્ગત કેટલુંક દૂધ "બાલવાડી"નાં બાળકો અને પાડોશી ગામડાંઓમાં પણ આપવામાં આવ્યું. <ref name="The Village Roadshow">{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/print.php?content_id=54920|title=The Village Roadshow|last=Deshmukh|first=Vinita|date=12 September 2004|publisher=The Indian Express|language=English|access-date=8 April 2011|archive-date=14 મે 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514134604/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/print.php?content_id=54920|url-status=dead}}</ref> આમાંથી ઊભી થયેલી સિલકમાંથી મંડળે એક મીની-ટ્રક અને થ્રેશર લીધું. અહેમદનગર સુધી દૂધ પરિવહન કરવાની સાથે સાથે ટ્રકનો ઉપયોગ શાક્ભાજી અને અન્ય ઉત્પાદનોને સીધા જ બજાર સુધી પહોંચડવા માટે પણ થવા લાગ્યો; જેને લીધે વચેટિયાઓથી છૂટકારો મળ્યો. કાપણીની ૠતુ દરમ્યાન થ્રેશર ખેડૂતોને ભાડે અપાતું. {{fact|date=April 2011}} === શિક્ષણ === ૧૯૩૨ માં રાલેગણ સિદ્ધિ ને તેની પ્રથમ એક વર્ગ ખંડ ધરાવતી ઔપચારિક પ્રાથમિક શાળા મળી. ૧૯૬૨ માં ગામ લોકો એ સામુદાયિક સ્વયંસેવકો ના પ્રયત્નો થી તેમાં વધારે વર્ગખંડો ઉમેર્યા. વર્ષ ૧૯૭૧ સુધી માં ૧૨૦૯ ની અંદાજિત વસ્તી માં માત્ર ૩૦.૪૩% લોકો(૭૨ સ્ત્રીઓ અને ૨૯૦ પુરૂષો) શિક્ષીત હતા. છોકરાઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે નજીક ના શહેરો શિરપુર(મહારાષ્ટ્ર) અને પારનેર(મહારાષ્ટ્ર) જતા પરંતુ (અર્થસામાજીક) મર્યાદાઓને કારણે છોકરીઓ એમ કરી શકતી નહી અને તેમનુ શિક્ષણ પ્રાથમિક શાળા સુધી મર્યાદિત રહી જતુ. અણ્ણા હઝારે એ ગામ ના યુવાનો સાથે મળી ને શિક્ષણ દર અને અભ્યાસ સ્તર ની વ્રુદ્ધિ માટે કામ્ કર્યુ. ૧૯૭૬ માં તેમણે પ્રાથમિક શાળા માટે બાલમંદિર અને માધ્યમિક શાળા શરૂ કરી. ગામ ના લોકો એ આ શાળા માં સક્રિય રસ દાખવવો શરૂ કર્યો અને "સંત યાદવ બાબા શિક્ષણ પ્રસારક મંડળ" ની સ્થપના કરી, જેની નોંધણી ૧૯૭૯ માં કરાવા માં આવી છે.<ref name="અણ્ણા હઝારે visits KISS">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2010/08/18/stories/2010081859570200.htm|title=અણ્ણા હઝારે visits KISS|date=Aug 18, 2010|publisher=The Hindu|language=English|access-date=8 April 2011|location=Bhubaneswar|archive-date=11 એપ્રિલ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110411045849/http://www.hindu.com/2010/08/18/stories/2010081859570200.htm|url-status=dead}}</ref> સરકાર ની અવગણના અને શિક્ષકો ના શુષ્ક વલણ ને કારણે દુર્દશા પામેલી ગામ ની શાળા નો કાર્યભાર આ મંડળે ઉપાડી લેવા નુ નક્કી કર્યુ. શાળા ના મકાન માટે "રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ શિક્ષણ યોજના" હેઠળ મંડળે ૪ લાખ(૪૦૦,૦૦૦ રૂપિયા)નુ સરકારી અનુદાન મેળવ્યુ. ત્યાર પછી ના બે મહિના માં સ્વયંસેવકો ની મદદ અને અનુદાન ના રૂપિયા થી શાળા નુ નવુ મકાન બંધાયુ. સમાજ ના ગરીબ વર્ગ ના વિધ્યાર્થીઓ માટે નવુ છાત્રાલય પણ બાંધવા માં આવ્યુ. ગામ માં શાળા શરૂ થયા પછી ગામ માં થી ૧૯૮૨ માં રાલેગણ સિદ્ધિ ની છોકરી પ્રથમ મહિલા હતી કે જેણે પોતાનુ ષ્ષ્C પુરૂ કર્યુ. <ref name="અણ્ણા હઝારે: A fearless crusader"/> તે પછી થી આ શાળા જ ગામ માં ઘણા બદલાવો લાવવા માં સાધનભૂત બની રહી. આ શાળા માં ૧૫૦ છાત્રો માટે નુ છાત્રાલય છે. સરકારી અભ્યાસક્રમ ઉપરાંત આ શાળા માં પરંપરાગત ખેતી ની પદ્ધતિઓ શીખવાડવા માં આવે છે.<ref name="seabrook"/> === અસ્પૃશ્યતા - નિવારણ === અસ્પૃશ્યતાનું દુષણ રાલેગન સિદ્ધિ ગામના લોકોએ સારી પેઠે દૂર કર્યું અને તેઓ સમૂહમાં તહેવારો ઉજવતા થયા. રાલેગન ગામે નીચલી કોમ પ્રત્યેની દોષદ્રષ્ટિ કાઢી નાખી અને દલિતો સમાજનો એક ભાગ બન્યા. ગામલોકો એ મળીને હરિજન અને દલિત લોકોના ઘરો બનાવ્યા અને તેમને દેવા ના બોજમાંથી મૂક્ત કરવા સાર્વજનિક પ્રયત્નો કર્યા. <ref name="અણ્ણા હઝારે visits KISS"/> === સમૂહલગ્નો === ગ્રામ્યલોકો માટે પુત્ર કે પુત્રિના વિવાહમાં કરવો પડતો ખર્ચ તેમને આર્થિક દ્રષ્ટિએ પાયમાલ કરે છે છતા વિવાહમાં શક્તિ બહાર ખર્ચ કરવો એક સામાજીક રસમ થઈ પડી છે. રાલેગન ગામના લોકોએ આ બોજ સામે લડવા સમૂહ લગનોત્સવનું આયોજન કર્યું. આવા પ્રસંગોમાં તરૂણ મંડળ રાંધવાની અને પિરસવાની જવાબદારી ઉઠાવે છે આ ઉપરાંત વાસણ, વાજા, મંડપ વગેરેની સગવડ પણ આ મંડળી કરી આપે છે. આવી સુંદર વ્યવસ્થાથી ૧૯૭૬ થી લઈને ૧૯૮૬ સુધીમાં ૪૨૪ વિવાહો યોજાયા.<ref name="અણ્ણા હઝારે visits KISS"/> === ગ્રામ પંચાયત === ગ્રામ પંચાયત સમૂહ નિર્ણયો લેવા માટેનું ઉત્તમ સંસ્થાન છે. કારણકે તેમાં ગામના લોકો જ સાથે બેસી સમૂહમાં પોતાના નિર્ણયો પોતે જ લે છે. અણ્ણાએ આ માટે ૧૯૯૮ થી ૨૦૦૬ સુધી એક ખાસ ગ્રામ ધારા માટે ચળવળ હાથ લીધી કે જેમાં ગ્રામ્ય લોકો પોતાના નિર્ણયો પોતે જ લઈ શકે. રાજ્ય સરકારે જ્યારે આવા ઉત્તમ ધારા ની જોગવાઈ માટે તસ્દી ન લીધી અને તેમની માંગો ન સ્વિકારી ત્યારે તેમણે ચળવળ ના રસ્તે આ માંગોનો સ્વિકાર કરાવ્યો. આ ધારા અંતર્ગત સરકારી કામો માટે ફાળવામાં આવતા ખર્ચની રકમ વાપરવા ગામલોકો ના નિર્ણયો (ફક્ત નેતાઓ ના નિર્ણય નહિં) ધ્યાન માં લેવા આવશ્યક બનાવવામાં આવ્યા. જો આવા કામમાં ફરિયાદ ઊઠે તો ૨૦% ગામલોકોની સહિ સાથે જીલ્લા પરિષદમાં ફરીયાદ જાય અને તેમણે ૩૦ દિવસની અંદર રૂબરુ ગામની મુલાકાત લઈ પરિસ્થિતિનો તાગ મેળવવો ફરજીયાત ઠરાવવામાં આવ્યો. બદી જણાયતો સરપંચ અથવા ઉપસરપંચ ને બેદખલ પણ કરી શકવાની કડક જોગવાઇ કરવામાં આવી. આમ છતા અણ્ણા હજુ પણ સંતોષ પામ્યા નહિં, કારણ કે આ ખરડામાં "સરપંચને રાઇટ ટુ રિકોલ"ની જોગવાઈ નહોતી.<ref name="અણ્ણા હઝારે, our one, big hope, and why he can do it">{{cite news|url=http://www.moneylife.in/article/anna-hazare-our-one-big-hope-and-why-he-can-do-it/15399.html|title=અણ્ણા હઝારે, our one, big hope, and why he can do it|last=Deshmukh|first=Vinita|date=7 April 2011|publisher=Moneylife|language=English|access-date=8 April 2011|archive-date=10 એપ્રિલ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110410114114/http://www.moneylife.in/article/anna-hazare-our-one-big-hope-and-why-he-can-do-it/15399.html|url-status=dead}}</ref> રાલેગાવમાં ગ્રામસભા સમયાંતરે સ્વચ્છતા, નસબંધી, વૃક્ષછેદન નિષેધ વગેરે લોકહિતોનું ચિંતન કરવા માટે મળે છે. જો કોઇ પ્રશ્ન માં મતભેદ ઉદભવે તો વધુ મત ધ્યાન માં લેવામાં આવે છે. == મહારાષ્ટ્રમાં ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી લડત == In 1991, હઝારે launched the ''Bhrashtachar Virodhi Jan Aandolan'' (BVJA) (People's Movement against Corruption), a popular movement to fight against corruption<ref>{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/site/Story/134525/people-against-corruption/the-story-of-social-activist-anna-hazare.html|title=The rise and rise of અણ્ણા હઝારે|date=6 April 2011|newspaper=[[India Today]]|access-date=9 April 2011}}</ref> in Ralegan Siddhi. In the same year he protested against the collusion between 40 forest officials and the timber merchants. This protest resulted in the transfer and suspension of these officials.<ref>{{cite news|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?271254|title=Wielding The Broom|author=Raman, Anuradha|coauthor=Smruti Koppikar|newspaper=[[Outlook (magazine)|Outlook]]|date=18 April 2011}}</ref> In May 1997, હઝારે protested against the alleged malpractices in the purchase of powerlooms by the ''Vasantrao Naik Bhathya Vimukt Jamati Vikas Manch'' and the ''Mahatma Phule Magasvargiya Vikas Mandal''. These institutions were directly under the charge of then Maharashtra Social Welfare minister Babanrao Gholap of the [[Shiv Sena]], since their managing committees were dissolved after the [[Shiv Sena]]-[[Bharatiya Janata Party|BJP]] government came to power in the state in 1995. હઝારે also raised the issue of alleged massive land purchase by Gholap's wife Shashikala in [[Nashik]] between April to September 1996. He forwarded the available documentary evidences in support of his allegations to then Maharashtra Governor [[P. C. Alexander]].<ref name="ia2">{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/19970521/14150313.html|title=હઝારે trains guns on Gholap|newspaper=[[Indian Express]]|date=21 May 1997|access-date=8 April 2011}}</ref> On 4 November 1997, Gholap filed a defamation suit against હઝારે for accusing him of corruption. He was initially arrested in April 1998 and was released on a personal bond of Rs 5,000.<ref name="ia4">{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/Storyold/27926/|title=હઝારેreleased on bond in Gholap case|newspaper=[[Indian Express]]|date=14 April 1998|access-date=8 April 2011}}</ref> On 9 September 1998, અણ્ણા હઝારે was imprisoned in the Yerawada Jail after being sentenced to simple imprisonment for three months by the Mumbai Metropolitan Court.<ref name="gosling"/><ref name="ia1">{{cite news|url=http://www.expressindia.com/ie/daily/19980910/25350544.html|title=અણ્ણા હઝારે sentenced to three months imprisonment|date=10 September 1998|newspaper=[[Indian Express]]|access-date=8 April 2011}}</ref> The sentencing came as a huge shock at that time to all social activists. Leaders of all political parties except the BJP and the Shiv Sena came in support of him <ref>{{cite web|title=અણ્ણા હઝારે's arrest|url=http://www.umiacs.umd.edu/~venu/ANNA/|work=Anna હઝારે's arrest|access-date=2011-04-11|archive-date=2011-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110410001047/http://www.umiacs.umd.edu/~venu/ANNA/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=હઝારેsentenced|url=http://downtoearth.org.in/node/22490|work=Anna હઝારે entenced|access-date=2011-04-11|archive-date=2011-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110411140504/http://downtoearth.org.in/node/22490|url-status=dead}}</ref> Later due to public protests, the Government of Maharashtra ordered his release from the jail. After release, હઝારે wrote a letter to then chief minister [[Manohar Joshi]] demanding Gholap's removal for his role in the alleged malpractices in the Awami Merchant Bank.<ref name="ia3">{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/19981212/34650614.html|title=હઝારે wants Gholap sacked|newspaper=[[Indian Express]]|date=12 December 1998|access-date=8 April 2011}}</ref> Gholap resigned from the cabinet on 27 April 1999.<ref name="ia5">{{cite news|url=http://www.expressindia.com/ie/daily/19990428/ipo28060.html|title=Snap polls woke Rane up to sack Gholap|newspaper=[[Indian Express]]|date=28 April 1999|last=Marpakwar|first=Prafulla|access-date=10 April 2011}}</ref> In 2003, the corruption charges were raised by હઝારે against 4 ministers of the [[Indian National Congress|Congress]]-[[Nationalist Congress Party|NCP]] government belonging to the NCP.<ref>{{cite news|url=http://thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&id=365095&catid=36|title=Pawar-Hazare rivalry revived|date=6 April 2011|newspaper=[[The Statesman]]|access-date=8 April 2011}}</ref> He started his 'fast unto death' on 9 August 2003. He ended his fast on 17 August 2003 after then chief minister [[Sushil Kumar Shinde]] formed a one man commission, headed by the retired justice [[P. B. Sawant]] to probe his charges.<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/news/2003/aug/17anna.htm|title=અણ્ણા હઝારે ends protest fast|publisher=[[Rediff.com]]|date=17 August 2003|access-date=8 April 2011}}</ref> The P. B. Sawant commission report, submitted on 23 February 2005, indicted Suresh Jain, Nawab Malik and [[Padamsinha Bajirao Patil|Padmasinh Patil]]. The report exonerated Vijaykumar Gavit.<ref>{{cite news|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2207/stories/20050408002602900.htm|title=A probe report and politics|last=Bavadam|first=Lyla|newspaper=Frontline|date=12 March 2005|volume=Volume 22, Issue 07|access-date=8 April 2011|archive-date=30 જૂન 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060630112941/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2207/stories/20050408002602900.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/news/2005/feb/23sawant.htm|title=Sawant Commission submits report|publisher=[[Rediff.com]]|date=24 February 2005|access-date=8 April 2011}}</ref> Suresh Jain and Nawab Malik resigned from the cabinet in March 2005.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-03-11/mumbai/27840291_1_minister-nawab-malik-anna-hazare|title=Nawab Malik is second NCP minister to quit|date=11 March 2005|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=8 April 2011|archive-date=23 એપ્રિલ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110423092414/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-03-11/mumbai/27840291_1_minister-nawab-malik-anna-hazare|url-status=dead}}</ref> == માહિતી અધિકાર ચળવળ == દેશની શાસન પ્રણાલી પર અજગર ભરડો લઈ રહેલા ભ્રષ્ટાચારને દૂર કરવા માટે અનશન જંગ છેડનારા અણ્ણા હજારેનાં આંદોલનને દેશના ખૂણે ખૂણેથી વ્યાપક સમર્થન મળી રહ્યું છે. હજારેએ કહ્યું છે કે જે ભારત દેશ સોનાની ચિડિયા કહેવાતો હતો, હવે તે ઇતિહાસની વાત થઈ ગઈ છે. આ દેશને રાજકારણીઓએ બરબાદ કર્યો છે. દેશ પર હવે હિમાલય જેટલું કરજ છે. તેમણે કહ્યું હતું કે ગત ત્રણ દિવસોમાં દેશની જનતા જે પ્રકારે જાગૃત થઈ છે, તેનાથી તેમને આશા બંધાઈ છે કે હજી બધું ખતમ થઈ ગયું નથી. આ દેશની પરિસ્થિતિને સુધારી શકાય છે. ૨૦૧૧ મા આ ચળવળ થઇ. બે હજારની સાલની શરૂઆતમાં અણ્ણા હઝારે મહારાષ્ટ્ર માહિતી હક Maharashtra Right to Information Act ના નબળા કાયદાની જગ્યાએ મજબૂત કાયદો લાવવા મહારાષ્ટ્ર સરકાર સામે ચળવળનું નેતૃત્વ કર્યું. સમયાંન્તરે આ કાયદો જ વ્યાપકરૂપે માહિતી હક (રાઇટ ટુ ઇન્ફોરમેશન એક્ટ)ના કાયદા રૂપે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અમલમાં મૂકવો પડ્યો. ભારતના રાષ્ટ્રપતીએ પણ આ કાયદાને ચકાસી લીલીઝંડી આપેલ.<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=hSaXTqOv6rAC&pg=PA24&dq=Anna+Hazare+RTI+movement&hl=en&ei=HUOdTc_vH8XPrQeF_v2jAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CC8Q6AEwAQ#v=onepage&q=Anna%20Hazare%20RTI%20movement&f=false|title=The Right to Know: Transparency for an Open World|page=24|last=Florini|first=Ann|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=978-0-231-14158-1}}</ref> કાયદાના પ્રાધ્યાપક આલસડેઅર રોબર્ટ લખે છે, {{cquote|મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય કે જ્યાં મુંબઈ જેવા દુનિયાના મહાનગરો વસેલા છે, ત્યાં ૨૦૦૩ની સાલમાં અણ્ણાના ભૂખહડતાલના ફળ સ્વરૂપે રાઇટ ટુ ઇન્ફોરમેશન એક્ટ અમલી બન્યો. એ વખતે અણ્ણાએ કહ્યુ હતું કે "જો માહિતીની સ્વતંત્રતા હોય તો જ ભ્રષ્ટાચાર નાબૂદ થઈ શકે.". વળી અણ્ણાએ ફરી ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૪માં આ કાયદાને વ્યવસ્થિત રીતે અને વ્યાપકરૂપે અમલી ભૂખહડતાલ કરવી પડી.<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=FtmydcQkMx0C&oi=fnd&pg=PP15&dq=Anna+Hazare&ots=8LoAuXzMRk&sig=xuKQ3H7Ch16dfoZRAz4b31yV9CM#v=onepage&q=Anna%20Hazare&f=false|title=Blacked Out: Government Secrecy in the Information Age|page=3|last=Roberts|first=Alasdair|publisher=Cambridge University Press|isbn= 9780521858700}}</ref>}} ૨૦ જુલાઇ ૨૦૦૬ માં યુનિયન કેબીનેટે રાઇટ ટુ ઇન્ફોરમેશન એક્ટના કાયદાને લાવવાનું વચન કે જે ૨૦૦૫માં આપેલું તે તોડી આ કાયદાને લાવવાનો ઇનકાર કર્યો. અણ્ણા હઝારેએ ફરી ૯મી ઓગષ્ટ ૨૦૦૬ના રોજ [[અલાન્ડી]]માં આ કાયદાને કોઇ પણ ભોગે લાવવા માટે "આમરણાંત ઉપવાસ" શરું કર્યા. ૧૦ દિવસના ઉપવાસને અંતે એટલે કે ૧૯મી ઓગષ્ટ ૨૦૦૬ના રોજ, સરકારને ઝૂકવું પડ્યું અને તેમણે કાયદો લાવવાની સંમત્તિ દર્શાવી. <ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-08-19/india/27813455_1_rti-amendment-anna-hazare-anti-corruption-crusader|title=Anna હઝારે calls off fast on RTI amendment|newspaper=[[The Times of India]]|date=19 August 2006|access-date=11 April 2011|archive-date=23 એપ્રિલ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110423092357/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-08-19/india/27813455_1_rti-amendment-anna-hazare-anti-corruption-crusader|url-status=dead}}</ref> == લોકપાલ ખરડો ચળવળ == [[ચિત્ર:Anna Hazare on 2nd day.jpg|thumb|300px|અણ્ણા હઝારે દ્વારા [[દિલ્લી]] ખાતે જંતરમંતર પર ચાલતી ભૂખ હડતાલ]] ૫ મી એપ્રિલ ૨૦૧૧ના રોજ અણ્ણા હઝારે એ ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ સંસદમાં [[લોકપાલ]]નો ખરડો લાવવા ફરી લડત શરૂ કરી. આ લડતના સહભાગી એવા [[સંતોષ હેગડે]] કે જેઓ ઉચ્ચતમ ન્યાયાલય(સુપ્રિમ કોર્ટ) ના નિવૃત્ત ન્યાયધિશ અને [[કર્ણાટક]]ના લોકાયુક્ત છે તથા [[પ્રશાંત ભૂષણ]]કે જેઓ એક ઉચ્ચતમ ન્યાયાલયના એક અનુભવી વકીલ છે તથા [[ઇન્ડિયા અગેન્સ્ટ કરપ્શન]]ના સભ્ય પણ છે તેઓએ મળી ને [[જન લોકપાલ બીલ]]નો ઢાંચો તૈયાર કર્યો.<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2011/03/29/stories/2011032963791300.htm|title=અણ્ણા હઝારે faults Lokpal Bill|newspaper=[[The Hindu]]|date=29 March 2011|last=Deshpande|first=Vinaya|access-date=5 April 2011}}</ref>પ્રધાનમંત્રી મનમોહન સિઘએ જ્યારે તેમની માંગોનો અસ્વિકાર કર્યો ત્યારે શ્રીહઝારે એ લોકાયુક્તની માંગ અને સરકાર અને લોકોના પ્રતિનીધિની સંયુક્ત ભાગીદારીથી વધુ સજ્જ અને કઠોર લોકાયુક્ત અને લોકપાલનો ઢાંચો બનાવવા આમરણાંત ઉપવાસની શરૂઆત ૫ ઍપ્રિલ ૨૦૧૧ના રોજ જંતર-મંતર, દિલ્હિ ખાતે કરી. <ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/anna-Hazare-to-start-fast-unto-death-for-strong-Lokpal-Bill/Article1-681415.aspx|title=અણ્ણાહઝારે to start fast unto death for strong Lokpal Bil|newspaper=[[Hindustan Times]]|date=5 April 2011|access-date=5 April 2011|archive-date=10 એપ્રિલ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110410042738/http://www.hindustantimes.com/Anna-Hazare-to-start-fast-unto-death-for-strong-Lokpal-Bill/Article1-681415.aspx|url-status=dead}}</ref> આ ઉપવાસની શરત તેઓ એ એવી રાખી કે "જ્યાં સુધી લોકપાલ બીલ પાસ નહિં થાય ત્યાં સુધી હું ઉપવાસ કરીશ".<ref name="BBC">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12994855|title=India activist અણ્ણા હઝારેanti-graft fast stokes anger|publisher=BBC|date=7 April 2011|access-date=7 April 2011}}</ref> આ ચળવળે બહોળા પ્રમાણમાં વર્તમાન પત્રો અને અન્ય મિડિયાનું ધ્યાન ખેંચ્યું અને હજારો લોકોએ તેમનું સમર્થન દર્શાવ્યું અને લગભગ ૧૫૦ લોકો તેમની સાથે ઉપવાસ માં જોડાણા.<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/anna-hazares-antigraft-campaign-gathers-steam/148396-3.html|title=Thousands join અણ્ણા હઝારે's anti-graft fight|tv=[[IBN Live]]|date=6 April 2011|access-date=6 April 2011|archive-date=11 મે 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511101056/http://ibnlive.in.com/news/anna-hazares-antigraft-campaign-gathers-steam/148396-3.html|url-status=dead}}</ref> He said that he would not allow any politician to sit with him in this movement. Politicians like [[Uma Bharti]] and [[Om Prakash Chautala]] were shooed away by protesters when they came to visit the site where the protest was taking place.<ref>{{cite news|url=http://www.ndtv.com/article/india/uma-bharti-chautala-heckled-at-hazare-protest-96854|title=Uma Bharti, Chautala heckled at હઝારે protest|date=6 April 2011|access-date=9 April 2011}}</ref>આ ઉપરાંત [[મેઘા પાટકર]], [[અરવિંદ કેજરીવાલ]] , [[કિરણ બેદી]] અને [[જયપ્રકાશ નારાયણ]] જેવા અનેક સમાજ સેવકો પણ તેમની સાથે આ ચળવળમાં જોડાણા. ઉપરાંત [[ફેઇસબુક]], [[ટ્વિટર]] વગેરે જેવા લોક માધ્યમ પર પણ આ ચળવળને ખુબ મોટો પ્રતિસાદ મળ્યો. અનેક આધ્યાત્મિક હસ્તિઓ જેવા કે [[શ્રી શ્રી રવિશંકર]], [[બાબા રામદેવ]], [[સ્વામી અજ્ઞિવેશ]] અને [[કપિલદેવ]] જેવી રમત-ગમતની હસ્તીઓ એ પણ પોતાનો ટેકો નોંધાવ્યો.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article1606249.ece|title=Support pours in for Hazare's movement}}</ref> many celebrities showed their public support through micro-blogging site [[Twitter]].<ref>{{cite news|title=Bollywood supports અણ્ણાહઝારે|url=http://www.nowrunning.com/news/bollywood/bollywood-extends-support-to-anna-hazare/40029/story.htm?utm_source=twitterfeed&utm_medium=twitter&utm_campaign=DTN+Bollywood%3A|access-date=6 April 2011|newspaper=nowrunning|date=6 April 2011|archive-date=27 એપ્રિલ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427015252/http://www.nowrunning.com/news/bollywood/bollywood-extends-support-to-anna-hazare/40029/story.htm?utm_source=twitterfeed&utm_medium=twitter&utm_campaign=DTN+Bollywood%3A|url-status=dead}}</ref>આવા પ્રચંડ પ્રતિસાદને પગલે ૬ ઍપ્રિલ ૨૦૧૧ના રોજ [[શરદ પવાર]]એ લોકપાલ બીલની સરકારના નેતાઓની નિરીક્ષણ સમિતિમાંથી રાજીનામું આપ્યું. <ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Sharad-Pawar-quits-corruption-panel-as-support-for-Anna-Hazare-grows/articleshow/7888120.cms|title=Sharad Pawar quits corruption panel as support for અણ્ણા હઝારે grows}}</ref><ref>[http://digitalanalog.in/2011/04/07/anna-hazare-fight-against-corruption-has-taken-a-social-media-turn/ Anna હઝારે Fight Against Corruption Has Taken A Social Media Turn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110410224346/http://digitalanalog.in/2011/04/07/anna-hazare-fight-against-corruption-has-taken-a-social-media-turn/ |date=2011-04-10 }}. Digitalanalog.in (7 April 2011). Retrieved on 7 April 2011.</ref> There have also been protests in [[Bangalore]], [[Mumbai]], [[Chennai]], [[Ahmedabad]], [[Guwahati]], [[Shillong]], [[Aizawl]] among other cities of India.<ref name="Northeast support to Hazare's">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Northeast-support-to-Hazares/articleshow/7921183.cms|title=Northeast support to હઝારે's|coauthors=TNN|date=9 April 2011|publisher=Times of India|language=English|access-date=9 April 2011|location=GUWAHATI/ SHILLONG/ AIZAWL}}</ref> On 8 April 2011, the [[Government of India]] accepted all demands of the movement. On 9 April 2011 it issued a notification in the [[The Gazette of India|Gazette of India]] on formation of a joint committee. It accepted the formula that there be a politician Chairman and an activist, non-politician Co-Chairman. According to the notification, [[Pranab Mukherjee]] will be the Chairman of the draft committee while [[Shanti Bhushan]] will be the co-chairman. “The Joint Drafting Committee shall consist of five nominee ministers of the Government of India and five nominees of the civil society. The five nominee Ministers of the Government of India are Pranab Mukherjee, Union Minister of Finance, [[P. Chidambaram]], Union Minister of Home Affairs, [[M. Veerappa Moily]], Union Minister of Law and Justice, [[Kapil Sibal]], Union Minister of Human Resource and Development and Minister of Communication and Information Technology and [[Salman Khursheed]], Union Minister of Water Resources and Minister of Minority Affairs. The five nominees of the civil society are અણ્ણા હઝારે, [[N. Santosh Hegde]], [[Shanti Bhushan]] Senior Advocate, [[Prashant Bhushan]], Advocate and [[Arvind Kejriwal]].<ref name="GOVERNMENT ISSUES NOTIFICATION TO CONSTITUTE A JOINT DRAFTING COMMITTEE TO PREPARE DRAFT LOK PAL BILL- (Release ID :71560)">{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=71560|title=Government issues notification to constitute a joint drafting committee to prepare draft Lok Pal Bill|coauthors=Press Information Bureau |date=8 April 2011|publisher=Press Information Bureau, Government of India|pages=1|language=English|access-date=9 April 2011|location=New Delhi}}</ref><ref name="Lokpal Bill: Text of Gazette notification">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article1645254.ece|title=Lokpal Bill: Text of Gazette notification|coauthors=PTI|date=9 April 2011|publisher=The Hindu |language=English|access-date=9 April 2011|location=New Delhi}}</ref> On the morning of 9 April 2011 અણ્ણા હઝારે ended his 98-hour hunger strike by first offering lemon juice to some of his supporters who had gone on a hunger strike in his support. The social activist then broke his fast by consuming some lemon juice. He addressed the people and set a deadline of 15 August 2011 to pass the Lokpal Bill in the Indian Parliament. {{cquote|Real fight begins now. We have a lot of struggle ahead of us in drafting the new legislation, We have shown the world in just five days that we are united for the cause of the nation. The youth power in this movement is a sign of hope.<ref name="India agrees to protesters’ demand on graft panel">{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/world/india_agrees_to_protesters_demand_on_graft_panel/2011/04/09/AFFyy05C_story.html?wprss=rss_homepage|title=India agrees to protesters’ demand on graft panel|last=Lakshmi|first=Rama|date=Apr 9, 2011|publisher=The Washington Post|language=English|access-date=9 April 2011|location=Bangalore|archive-url=https://archive.today/20130105043146/http://www.washingtonpost.com/world/india_agrees_to_protesters_demand_on_graft_panel/2011/04/09/AFFyy05C_story.html?wprss=rss_homepage|archive-date=5 જાન્યુઆરી 2013|url-status=live}}</ref>}} અણ્ણા હઝારે also said that if the bill was not passed, then he will call a mass nation-wide agitation.<ref name="અણ્ણા હઝારે ends fast, says his fight against corruption to continue">{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/site/Story/134778/india/lokpal-bill-anna-hazare-ends-fast-says-fight-against-corruption-will-continue.html|title=અણ્ણાહઝારે ends fast, says his fight against corruption to continue|coauthors=Headlines Today Bureau |date=9 April 2011 |publisher=India Today |language=English|access-date=9 April 2011|location=New Delhi}}</ref><ref name="India agrees to protesters’ demand on graft panel"/> He called his movement as "second struggle for [[Indian independence movement|independence]]" and he will continue the fight.<ref name="India wins again, અણ્ણા હઝારે calls off fast">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/India-wins-again-Anna-Hazare-calls-off-fast/articleshow/7921304.cms|title=India wins again, અણ્ણા હઝારે calls off fast|coauthors=TNN|date=Apr 9, 2011|publisher=Times of India|language=English|access-date=9 April 2011|location=New Delhi}}</ref> == પુરસ્કારો અને સન્માન == * ૨૦૦૮ - ૧૫ એપ્રિલ, ૨૦૦૮ના રોજ અણ્ણા હઝારેને વિશ્વબેન્ક તરફથી તેમની નોંધપાત્ર સમાજ સેવા માટે, જિટ ગિલ મેમોરિયલ એવોર્ડથી સમ્માનિત કરવામાં આવ્યા. તેમાં જણાવ્યા મુજબ: "અણ્ણાએ સિદ્ધિગામને એક આદર્શ ગામ તરીકે સ્થાપ્યું છે વળી તેઓએ માહિતી અધિકારની લડત અને ભ્રષ્ટાચાર વિરુદ્ધ લડાઇ માટે મહત્વપૂર્ણ કાર્ય કર્યું છે.": <ref name="અણ્ણા Hazare - the keeper of the earth and human conscience">{{cite news|url=http://www.rxpgnews.com/specialtopics/Anna-Hazare-the-keeper-of-the-earth-and-human-conscience_99924.shtml|title=અણ્ણાHazare - the keeper of the earth and human conscience|last=Pandharipandhe|first=Shyam|date=April 16, 2008|publisher=RxPG news|language=English|access-date=9 April 2011|location=Pune|archive-date=1 મે 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110501044457/http://www.rxpgnews.com/specialtopics/Anna-Hazare-the-keeper-of-the-earth-and-human-conscience_99924.shtml|url-status=dead}}</ref> * ૧૯૯૨ - ભારત સરકાર તરફથી [[પદ્મ ભૂષણ]]નો ખિતાબ * ૧૯૯૦- ભારત સરકાર તરફથી [[પદ્મ શ્રી]] નો ખિતાબ * ૧૯૮૯- મહારાષ્ટ્ર સરકાર તરફથી કૃષી ભૂષણનો ખિતાબ * ૧૯૮૬- ભારત સરકાર તરફથી ઇન્દિરા પ્રિયદર્શીની ખિતાબ તારીખ ૧૯ નવેમ્બર, ૧૯૮૬ના રોજ પ્રધાન મંત્રી [[રાજીવ ગાંધી]]ના હસ્તે. '''પ્રોત્સાહન:''' [અહેમદનગર] મહાનગર પાલિકા દ્વારા ૧૫ જાન્યુઆરી ૧૯૮૭ તથા [પુણે] મહાનગર પાલિકા દ્વારા તેમને સમ્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. == પ્રકાશનો == * {{cite book|last=Hazare|first=Anna|others=Translated by B.S. Pendse|title=Ralegan Siddhi: a veritable transformation|publisher=Ralegan Siddhi Pariwar Prakashan,|date=1997|url=http://books.google.com/books?id=mCENHAAACAAJ&dq=Anna+Hazare&hl=en&ei=ZnSdTZGjBsmYhQeK3-26BA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDcQ6AEwAg|access-date=7 April 2011|language=English}} * {{cite book|last=Hazare|first=Anna|coauthors=Ganesh Pangare, Vasudha Lokur|title=Adarsh Gaon Yojana: government participitation in a peoples program : ideal village project of the Government of Maharashtra|publisher=Hind Swaraj Trust|date=1996|pages=95|url=http://books.google.com/books?id=Eh4pHAAACAAJ&dq=inauthor:%22Anna+Hazare%22&hl=en&ei=OHudTcvOOsXjrAfavIWqBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA|language=English}} == સંદર્ભો == ;નોંધો {{Reflist|colwidth=30em}} ; અન્યો જગ્યાએ ઉલ્લેખ {{colbegin|colwidth=30em}} * {{cite journal|last=Reilly|first=Carmel |date=2007|title=Ralegan Siddhi: a special community|publisher=Thomson Nelson|pages=24 pages|issn=0170126900 |oclc=9780170126908|language=English|url=http://books.google.com/books?id=LxMhcgAACAAJ&dq=Ralegan+Siddhi&hl=en&ei=XpSdTbyXKIvQrQf-xZ2zBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDAQ6AEwAQ|access-date=9 April 2011|id{{subscription}}}} * {{cite journal|last=Seabrook|first=Jeremy |date=1993|title=Victims of development: resistance and alternatives|publisher=Verso|pages=250|issn=0860913856|oclc=9780860913856|language=English|url=http://books.google.com/books?id=gb804ulCzSMC&dq=Anna+Hazare&source=gbs_navlinks_s|access-date=10 April 2011}} * {{cite journal|last=Ismail Serageldin|first=David R. Steeds|date=1998|title=Rural well-being from vision to action|publisher=World Bank Publications|issue=15 of Environmentally and socially sustainable development proceedings series/ESSD proceedings series|pages=433|issn=0821339877|oclc=9780821339879|language=English|url=http://books.google.com/booksid=vP1w77REun8C&pg=PA130&dq=Anna+Hazare&hl=en&ei=p42dTd_CCIyBhQeOrayzBA&sa=X&oi=book_result&ct=rsult&resnum=2&ved=0CDgQ6AEwAQ#v=onepage&q=Anna%20Hazare&f=false|access-date=10 April 2011}}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://books.google.com/books?id=YG-875pU3awC&pg=PA151&dq=Anna+Hazare&hl=en&ei=p42dTd_CCIyBhQeOrayzBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CFAQ6AEwBg#v=onepage&q=Anna%20Hazare&f=false Periwinkle Environmental Education Part-X] Author-Harendra Chakhaiyar, Publisher- Jeevandeep Prakashan Pvt Ltd, ISBN-8177444948, 9788177444940 * [http://books.google.com/books?id=E6FIAAAAYAAJ&q=Ralegan+Siddhi+Education&dq=Ralegan+Siddhi+Education&hl=en&ei=UFmfTcSWEYjLrQeMppGAAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CGAQ6AEwCQ From poverty to plenty: the story of Ralegan Siddhi] Volume 5 of Studies in ecology and sustainable development. Authors- Ganesh Pangare, Vasudha Pangare. Publisher: Indian National Trust for Art and Cultural Heritage,1992.Original from the University of Virginia. Digitized Oct 20, 2009. ISBN: 8190006142, 9788190006149 Length-47 pages. * [http://books.google.com/books?id=rAvaAAAAMAAJ&q=Ralegan+Siddhi+Education&dq=Ralegan+Siddhi+Education&hl=en&ei=UFmfTcSWEYjLrQeMppGAAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC8Q6AEwAA Dynamics of rural development:lessons from Ralegan Siddhi] Publisher- Foundation for Research in Community Health, 2002. Original from The University of Michigan. Digitized Jul 21, 2009 Length 181 pages. * [http://books.google.com/books?id=EPPsAAAAMAAJ&q=Ralegan+Siddhi+Education&dq=Ralegan+Siddhi+Education&hl=en&ei=UFmfTcSWEYjLrQeMppGAAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDIQ6AEwAQ Ralegan Siddhi] Authors: Ramesh Awasthi, Dashrath K. Panmand, Foundation for Research in Community Health (Bombay, India) Publisher: Foundation for Research in Community Health, 1994. Original from The University of Michigan. Digitized Dec 22, 2009. Length 92 pages * [http://books.google.com/books?id=Bo0t6BemLaMC&pg=PA66&dq=Anna+Hazare&hl=en&ei=p42dTd_CCIyBhQeOrayzBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CFkQ6AEwCA#v=onepage&q=Anna%20Hazare&f=false Religion and ecology in India and Southeast Asia] Authors- David L. Gosling, Ninian Smart, Contributor- Ninian Smart, Edition-illustrated, Publisher- Routledge, 2001, ISBN 0-415-24030-1, 9780415240307, Length 210 pages * [http://books.google.com/books?id=sWFtJw4V5-8C&pg=PA335&dq=Anna+Hazare&hl=en&ei=o5GdTeXEAca8rAepopCuBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CEgQ6AEwBTgK#v=onepage&q=Anna%20Hazare&f=false Springs of life: India's water resources] Authors Ganesh Pangare, Vasudha Pangare, Binayak Das, World Water Institute (Pune, India), Bharathi Integrated Rural Development Society, Edition- illustrated, Publisher-Academic Foundation, 2006. ISBN 817188489X, 9788171884896 {{colend}} == બાહ્ય કડીઓ == *[http://www.annahazare.org Anna Hazare's Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090708100918/http://www.annahazare.org/ |date=2009-07-08 }} * [http://indiaenvironmentportal.org.in/category/thesaurus/governance-and-institutions/social-activists/anna-hazare Resources on Anna Hazare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110410155903/http://indiaenvironmentportal.org.in/category/thesaurus/governance-and-institutions/social-activists/anna-hazare |date=2011-04-10 }} *[http://www.fao.org/docrep/X5669E/x5669e06.htm A successful case of participatory watershed management at Ralegan Siddhi Village in, Maharastra, India] *[http://www.hindustantimes.com/Full-text-of-Anna-Hazare-s-letter-to-PM-Manmohan-Singh/Article1-681961.aspx Full text of Anna Hazare's letter to Prime Minister of India Dr.Manmohan Singh on April 6, 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110410123939/http://www.hindustantimes.com/Full-text-of-Anna-Hazare-s-letter-to-PM-Manmohan-Singh/Article1-681961.aspx |date=એપ્રિલ 10, 2011 }} * [http://indiaagainstcorruption.org/doc/civil_society_s_lokpal_bil.pdf ''Draft Lokpal Bill'', 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614220715/http://indiaagainstcorruption.org/doc/civil_society_s_lokpal_bil.pdf |date=2011-06-14 }} * [http://www.annahazare.org/pdf/Jan%20lokpal%20bill%20by%20Expert%20(Eng).pdf ''Jan Lokpal Bill'' version 1.8] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110408193752/http://www.annahazare.org/pdf/Jan%20lokpal%20bill%20by%20Expert%20%28Eng%29.pdf |date=2011-04-08 }} [[શ્રેણી:જીવિત લોકો]] [[શ્રેણી:મરાઠી લોકો]] [[શ્રેણી:મહારાષ્ટ્રના લોકો]] [[શ્રેણી:સમાજ સેવક]] [[શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ]] [[શ્રેણી:પદ્મવિભૂષણ પુરસ્કાર વિજેતાઓ]] [[શ્રેણી:૧૯૩૭માં જન્મ]] gekmp3ynzo1i10gqresoo60afg265cl કુમારપાળ દેસાઈ 0 34010 902403 860081 2026-07-13T07:57:44Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902403 wikitext text/x-wiki {{સુધારો}} {{Infobox writer | name = કુમારપાળ દેસાઈ | image = KumarpalDesai.jpg | caption = કુમારપાળ દેસાઈ [[ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ]]માં, ૨૦૧૪ | native_name = કુમારપાળ બાલાભાઈ દેસાઈ | native_name_lang = gu | birth_name = કુમારપાળ બાલાભાઈ દેસાઈ | birth_date = ૩૦ ઓગસ્ટ ૧૯૪૨<ref name= "kd">{{cite encyclopedia |last=Dalal |first=Yasin |editor-last=Topiwala |editor-first=Chandrakant |editor-link=ચંદ્રકાન્ત ટોપીવાળા |encyclopedia=Gujarati Sahityakosh (Encyclopedia of Gujarati Literature) |title=Desai Kumarpal Balabhai |language= Gujarati |year=૧૯૯૦ |publisher=Gujarati Sahitya Parishad |volume=૨ |location=Ahmedabad |pages=૨૪૮}}</ref> | birth_place = [[રાણપુર]], [[બોટાદ જિલ્લો]], [[ગુજરાત]]<ref name= "kd"/> | occupation = લેખક, વિવેચક, કટારલેખક, અનુવાદક | language = [[ગુજરાતી]] | nationality = ભારતીય | education = * એમ.એ. * પીએચ.ડી. | alma_mater = [[ગુજરાત યુનિવર્સિટી]] | period = | genres = | subjects = | movement = | notableworks = | spouse = | children = | relatives = | awards = * ધનજી કાનજી ગાંધી સુવર્ણ ચંદ્રક (૨૦૦૧) * [[પદ્મશ્રી]] (૨૦૦૪) * સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર (૨૦૦૯) * રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક (૨૦૧૫) | signature = | years_active = | website = }} '''કુમારપાળ દેસાઈ''' ‍(જન્મ: ૩૦ ઓગસ્ટ ૧૯૪૨) ગુજરાતી લેખક, વિવેચક, કટારલેખક અને અનુવાદક છે.<ref name="admin">{{cite web | author=admin | title=Dr Kumarpal Desai Bags Yet Another Award | website=Institute of Jainology | url=http://www.jainology.org/2655/kumarpal-desai-award/ | access-date=૨૯ જુલાઇ ૨૦૧૬}}</ref><ref name="Dutt1999">{{cite book|author=Kartik Chandra Dutt|title=Who's who of Indian Writers, 1999: A-M|url=http://books.google.com/books?id=QA1V7sICaIwC&pg=PA310|access-date=૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૪|year=૧૯૯૯|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-0873-5|pages=૩૧૦–}}</ref> == જીવન == કુમારપાળ દેસાઈનો જન્મ ગુજરાતના બોટાદ જિલ્લામાં આવેલા રાણપુરમાં થયો હતો, જ્યારે તેમનું વતન [[સાયલા]] છે. તેમના માતાનું નામ જયાબહેન અને પિતાનું નામ બાલાભાઈ દેસાઈ છે. તેમના પિતા [[જયભિખ્ખુ]] તરીકે જાણીતા ગુજરાતી સાહિત્યના ખ્યાતનામ લેખક હતા. કુમારપાળે મુખ્ય વિષય તરીકે ગુજરાતી લઈ અમદાવાદથી ૧૯૬૩માં બી.એ. અને ૧૯૬૫માં એમ.એ. થઈ નવગુજરાત કૉલેજ, અમદાવાદમાં ગુજરાતીના અધ્યાપક તરીકે કારકિર્દીની શરૂઆત કરી. ૧૯૮૦માં ડૉ. ધીરુભાઈ ઠાકરના માર્ગદર્શન નીચે 'આનંદઘન : એક અઘ્યયન' વિશે શોધપ્રબંધ લખી એમણે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી પીએચ.ડી.ની પદવી પણ પ્રાપ્ત કરી. ૧૯૮૩માં તેઓ ગુજરાત યુનિવર્સિટીના ભાષાસાહિત્યભવનમાં જોડાયા. એ પછી ભાષાસાહિત્યભવનમાં ગુજરાતી વિભાગના અધ્યક્ષ, ભાષાસાહિત્યભવનના નિયામક અને ગુજરાત યુનિવર્સિટીના વિનયન વિદ્યાશાખાના ડીન તરીકે સેવાઓ આપીને નિવૃત્ત થયા છે. ગુજરાત સરકાર દ્વારા સ્થપાનાર અહિંસા યુનિવર્સિટીની ઍક્ટ અને પ્રૉજેક્ટ સમિતિના ચેરમેન તરીકે એમણે કાર્ય કર્યું છે. અત્યારે યુનિવર્સિટીનો દરજ્જો ધરાવતી જૈન વિશ્વભારતી ઇન્સ્ટિટ્યૂટના પ્રૉફેસર એમરિટ્સ અને ગૂજરાત વિદ્યાપીઠના એડજન્ક્ટ પ્રૉફેસર તરીકે તેઓ જોડાયેલા છે == સર્જન == કુમારપાળે અગિયાર વર્ષની વયે 'ઝગમગ' નામના બાલસાપ્તાહિકમાં દેશ માટે જીવનનું બલિદાન આપનાર એક ક્રાંતિવીરની કાલ્પનિક કથાથી લેખનના શ્રીગણેશ કરેલા. બાળપણથી જ તેમને ત્યાગ-શૌર્યની વાતોનું આકર્ષણ હતું; કેમ કે – વીરોની ભૂમિ સૌરાષ્ટ્ર એમનું જન્મસ્થાન-વતન છે. વળી 'કુરબાનીની કથા'ના રચયિતા ઝવેરચંદ મેઘાણી, સાગરકથાઓના સર્જક ગુણવંતરાય આચાર્ય, વિખ્યાત નવલિકાકાર ધૂમકેતુ, કવિ દુલા કાગ જેવા સમર્થ સાહિત્યસ્વામીઓનું સાન્નિધ્ય તેમને શૈશવથી જ સાંપડ્યું હતું. પોતાનું લખાણ પિતાના કારણે ન છપાય એ માટે જ તેમણે પોતાનું પ્રથમ લખાણ 'કુ. બા. દેસાઈ' એવા નામથી મોકલ્યું હતું. એમનું પ્રથમ પુસ્તક 'વતન, તારાં રતન' કૉલેજના અભ્યાસકાળ દરમિયાન પ્રગટ થયું. અખબારોમાં લખવાની શરૂઆત તેમણે પ્રથમ વર્ષ બી.એ.માં ભણતા હતા ત્યારથી કરી દીધેલી. તેમણે ૧૯૬૨માં 'ગુજરાત સમાચાર'માં કૉલમલેખનનો અને ૧૯૬૫માં ગ્રંથલેખનનો પ્રારંભ કરેલો. ૧૯૬૫માં લાલબહાદુર શાસ્ત્રીનું જીવનચરિત્ર 'લાલ ગુલાબ' નામે લખીને બાલસાહિત્યક્ષેત્રે પદાર્પણ કર્યું. એ પુસ્તકની ૬૦ હજાર નકલો વેચાઈ. ગુજરાત સરકારની ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા બાલસાહિત્યની સ્પર્ધામાં એ પુસ્તકને પ્રથમ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયેલો. ૧૯૬૬ની ૧૧મી જાન્યુઆરીએ વડાપ્રધાન લાલબહાદુર શાસ્ત્રીનું અણધાર્યું અવસાન થતાં કુમારપાળે એમના જીવનની વિશેષ વિગતો પ્રાપ્ત કરી લગભગ ત્રણસો પૃષ્ઠનું 'મહામાનવ શાસ્ત્રી' નામક વિસ્તૃત ચરિત્ર તૈયાર કર્યું, જેનો પ્રકાશન-સમારોહ 'ધૂમકેતુ' કૃત 'ધ્રુવદેવી' નવલકથાના પ્રકાશન સાથે સંલગ્ન હતો. 'લાલ ગુલાબ'ની સફળતા પછી કુમારપાળે બાલસાહિત્યસર્જનમાં સક્રિયતા દાખવી. પોતાનાં પુસ્તકોની સંખ્યામાં સતત વૃદ્ધિ કરવી એટલું જ એમનું લક્ષ્ય ન હતું; પ્રત્યેક પુસ્તકના લેખન પાછળ એક આગવી દ્રષ્ટિ રાખીને તેઓ લખતા. બાદશાહ (અકબર) અને બીરબલની ચાતુરીની વાતો સાંભળનારા ગુજરાતને ચતુર તથા વિચક્ષણ ગુજરાતીની ઓળખ કરાવવી જોઈએ એ દ્રષ્ટિએ 'ડાહ્યો ડમરો' જેવી કહેવતની પાછળ રહેલા દામોદર મહેતાની કથા તથા ચાતુરીની વાત આપી. આ રીતે કચ્છની વીરતા દર્શાવતું 'કેડે કટારી ખભે ઢાલ', કોમી એખલાસના વિષય પર 'બિરાદરી', નાની વ્યક્તિનાં સાહસો દર્શાવતાં 'હૈયું નાનું, હિંમત મોટી', 'નાની ઉંમર, મોટું કામ', 'ઝબક દીવડી', 'મોતને હાથતાળી' જેવાં અનેક પુસ્તકો લખ્યાં. જીવનચરિત્રક્ષેત્રે કુમારપાળે 'વીર રામમૂર્તિ', 'સી. કે. નાયડુ', 'બાળકોના બુદ્ધિસાગરસૂરિજી', 'ભગવાન ઋષભદેવ', 'ફિરાક ગોરખપુરી', 'ભગવાન મલ્લિનાથ', 'આતમજ્ઞાની શ્રમણ કહાવે', 'ભગવાન મહાવીર', 'અંગૂઠે અમૃત વસે', 'શ્રી મહાવીર જીવનદર્શન', 'માનવતાની મહેક' (પ્રેમચંદ વ્રજપાળ શાહનું જીવનચરિત્ર), 'આફતોની આંધી વચ્ચે સમૃદ્ધિનું શિખર' (યુ.એન. મહેતાનું ચરિત્ર) તથા 'મૂળમાર્ગનું અમૃત અને અધ્યાત્મનું શિખર' (શ્રીમદ્ રાજચંદ્રનું જીવનચરિત્ર) જેવાં અનેક ચરિત્રો આપ્યાં છે. એ ચરિત્રોમાં તેમણે મુખ્યત્વે જે તે ચરિત્રનાયકના જીવનના મહત્ત્વના પ્રસંગોને રસપ્રદ રીતે ગૂંથી તેમની વાસ્તવિક જીવનછબિ પ્રસ્તુત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તેથી તે ચરિત્રો રસાવહ અને સુવાચ્ય બન્યાં છે. ચરિત્રસાહિત્યમાં મૂકી શકાય એવું એક પ્રેરક પુસ્તક 'અપંગનાં ઓજસ' એમણે લખ્યું છે. આ પુસ્તક બ્રેઇલ લિપિમાં અને 'अपाहिज तन, अडिग मन'ને નામે હિંદીમાં અનૂદિત થયું છે જેની તૃતીય આવૃત્તિ તાજેતરમાં પ્રગટ થઈ આ પુસ્તક અંગ્રેજીમાં 'The Brave Heart'ના નામે પ્રગટ થયું છે. આ પુસ્તકની પ્રસ્તાવના ગુજરાતના સમર્થ સંત પૂ. મોટાએ તથા પ્રસિદ્ધ ક્રિકેટર વિજય મર્ચન્ટે લખી છે. બાલસાહિત્યક્ષેત્રે મબલક અને સત્ત્વશીલ અર્પણ કર્યા પછી એમણે પ્રૌઢસાહિત્યક્ષેત્રે પણ કલમ ચલાવી. વાસ્તવમાં બાલસાહિત્યની સાથે સાથે તેમનું પ્રૌઢસાહિત્યનું સર્જન, વિવેચન-સંશોધન પણ ચાલતું રહ્યું છે. બાલકથાઓ ઉપરાંત કુમારપાળે લખેલો નવલિકાસંગ્રહ 'એકાંતે કોલાહલ' લોકપ્રિય થયો છે. 'જયભિખ્ખુ' અને 'ધૂમકેતુ' જેવા સમર્થ વાર્તાકારોનો પ્રભાવ તેમની વાર્તાઓ ઉપર પડેલો. કુમારપાળ ભારતીય સંસ્કૃતિ, જૈનદર્શન અને જૈનસાહિત્યના અભ્યાસી છે. તેમણે ચિંતનલેખોના અનેક સંગ્રહો આપ્યા છે. 'ઝાકળભીનાં મોતી'ના ત્રણ ભાગ, 'મોતીની ખેતી', 'માનવતાની મહેક', 'તૃષા અને તૃપ્તિ', 'ક્ષમાપના', 'શ્રદ્ધાંજલિ', 'જીવનનું અમૃત', 'દુઃખની પાનખરમાં આનંદનો એક ટહુકો', 'ઝાકળ બન્યું મોતી' વગેરે સંગ્રહોમાંના લેખો કુમારપાળના નિબંધકાર તરીકેના પાસાને સુપેરે પ્રગટ કરે છે. આ સંગ્રહોના કેટલાક લેખો વ્યાખ્યાન નિમિત્તે લખાયા હતા. કુમારપાળ પ્રભાવશાળી વક્તા છે. ગુજરાત અને ભારતમાં ઠેર ઠેર વ્યાખ્યાનો આપવાની સાથે તેમણે ઇંગ્લૅન્ડ, અમેરિકા, પૂર્વ આફ્રિકા, કૅનેડા, સિંગાપોર, બેલ્જિયમ, હૉંગકૉંગ, મલેશિયા, ઇન્ડોનેશિયા વગેરે દેશોમાં પર્યુષણ નિમિત્તે તેમજ પરિસંવાદ આદિ નિમિત્તોએ આપેલાં વ્યાખ્યાનો ખૂબ પ્રશંસા પામ્યાં છે. ઈ.સ. 1990માં બકિંગહામ પૅલેસમાં ડ્યૂક ઑવ એડિનબરો પ્રિન્સ ફિલિપને 'જૈન સ્ટેટમેન્ટ ઑન નેચર' અર્પણ કરવા ગયેલા પાંચ ખંડના જૈન પ્રતિનિધિમંડળમાં તેઓ હતા. વળી, 1993માં શિકાગોમાં અને 1999માં દક્ષિણ આફ્રિકાના કૅપટાઉન શહેરમાં યોજાયેલી 'વર્લ્ડ પાર્લમેન્ટ ઑફ રિલિજિયન્સ'માં તથા 1994માં વૅટિકનમાં પોપ જૉન પૉલ (દ્વિતીય)ની મુલાકાત લેનાર પ્રતિનિધિમંડળમાં ધર્મદર્શન વિશે તેમણે સાર્થક ચર્ચા કરી હતી. 'ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ જૈનૉલોજી' નામની વિશ્વવ્યાપી સંસ્થાના તેઓ ભારત ખાતેના ટ્રસ્ટી અને કો-ઑર્ડિનેટર છે. આ સંસ્થા દ્વારા બ્રિટિશ લાઇબ્રેરીમાં રહેલી જૈન હસ્તપ્રતોના કૅટલૉગનું કામ ચાલી રહ્યું છે જેના પ્રથમ ત્રણ ભાગનો વિમોચનવિધિ 25મી મે 2006ના રોજ નવી દિલ્હીમાં વિજ્ઞાન ભવન ખાતે ડૉ. મનમોહનસિંઘના હસ્તે કરવામાં આવ્યો. કુમારપાળ દેસાઈએ પીએચ.ડી.ના સંશોધન નિમિત્તે મધ્યકાળના મરમી સંતકવિ આનંદઘનના જીવન અને કવન વિશે ઊંડાણથી અભ્યાસ કરી, તેમનાં પદો અને સ્તવનોની હસ્તપ્રતોનું સંશોધન કરી તેમના કવિત્વને પ્રકાશમાં આણ્યું છે. તેમણે ગુજરાતના જુદા જુદા હસ્તપ્રતભંડારોમાંથી 300 જેટલી હસ્તપ્રતોનો અભ્યાસ કરી તેના આધારે શાસ્ત્રીય સંપાદન કર્યું છે. પં. બેચરદાસ દોશી, ડૉ. ભોગીલાલ સાંડેસરા અને પં. દલસુખભાઈ માલવણિયા જેવા વિદ્વાનોએ એમના સંશોધનકાર્યની પ્રશંસા કરી છે. મધ્યકાલીન સાહિત્યના સંશોધનક્ષેત્રે ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈએ નોંધપાત્ર પ્રદાન કર્યું છે. તેમણે સંશોધન કરી 'અપ્રગટ મધ્યકાલીન કૃતિઓ', 'જ્ઞાનવિમલસૂરિકૃત સ્તબક' અને 'મેરુસુંદર ઉપાધ્યાયરચિત અજિતશાંતિસ્તવનનો બાલાવબોધ' જેવાં પુસ્તકો પ્રગટ કર્યાં છે. 'ગત સૈકાની જૈન ધર્મની પ્રવૃત્તિઓ' અને 'અબ હમ અમર ભયે' તેમનાં સંશોધનમૂલક પુસ્તકો છે. રાજસ્થાનના લોકસંસ્કૃતિ શોધ સંસ્થાન તરફથી આનંદઘન વિશેના ઉત્કૃષ્ટ સંશોધન માટે તેમને 'હનુમાનપ્રસાદ પોદ્દાર' પારિતોષિક મળ્યું હતું. ગુજરાત યુનિવર્સિટીની વિનયન વિદ્યાશાખામાં 1975 અને 1980માં સંશોધન અંગેનું ઉત્કૃષ્ટ કાર્ય કરવા માટે તેમને ડૉ. કે. જી. નાયક ચંદ્રક એનાયત થયો હતો. 1985માં સંશોધન અંગેના ઉત્કૃષ્ટ કાર્ય માટે તેમને આ ચંદ્રક પુનઃ પ્રાપ્ત થયેલો. કુમારપાળ સર્જક હોવાની સાથે વિવેચક પણ છે. 'હેમચંદ્રાચાર્યની સાહિત્યસાધના', 'શબ્દસંનિધિ', 'ભાવન-વિભાવન', 'આનંદઘન : જીવન અને કવન', 'શબ્દસમીપ' વગેરે તેમનાં વિવેચનનાં પુસ્તકો છે. મુખ્યત્વે મધ્યકાલીન સાહિત્યના અભ્યાસી કુમારપાળ અર્વાચીન સાહિત્યના પણ મર્મજ્ઞ છે એની પ્રતીતિ આર્વાચીન કૃતિઓ વિશેના એમના વિવેચનલેખો કરાવે છે. મધ્યકાળના ગણ્યાગાંઠ્યા અભ્યાસીઓમાં તેમની ગણના કરવી પડે. કુમારપાળ સૂઝવાળા સંપાદક પણ છે. તેમણે સંખ્યાબંધ સંપાદનો કર્યાં છે, જેમાં મહત્ત્વનાં છે : 'જયભિખ્ખુ સ્મૃતિગ્રંથ', 'શબ્દશ્રી', 'કવિ દુલા કાગ સ્મતિગ્રંથ', 'હૈમસ્મૃતિ', 'જયભિખ્ખુની જૈન ધર્મકથાઓ' ભાગ 1-2 'નર્મદ, : આજના સંદર્ભમાં', 'નવલિકા અંક' ('ગુજરાત ટાઇમ્સ'), 'ઓજસ દીઠાં, આત્મબળનાં', 'રત્નત્રયીનાં અજવાળાં', 'સામાયિક સૂત્ર' (અર્થ સાથે), 'શંખેશ્વર મહાતીર્થ', 'યશોભારતી', 'ધન્ય છે ધર્મ તને' (આચાર્ય વિજયવલ્લભસૂરિનાં પ્રવચનોનું સંપાદન), 'આત્મવલ્લભ સ્મરણિકા' (ગુજરાતી વિભાગનું સંપાદન), 'બાળસાહિત્ય સંગોષ્ઠિ,' 'પરિવર્તનનું પ્રભાત' ('ગુજરાત ટાઇમ્સ'), 'એકવીસમી સદીનું વિશ્વ' ('ગુજરાત ટાઇમ્સ'), 'એકવીસમી સદીનું બાળસાહિત્ય', 'અદાવત વિનાની અદાલત' (ચં. ચી. મહેતાનાં રેડિયો-રૂપકોનું સંપાદન), 'એક દિવસની મહારાણી' (ડેમોન રનિયનની વાર્તાઓનો ચં.ચી. મહેતાએ કરેલો અનુવાદ). તેમના દ્વારા સંપાદિત પુસ્તકોનો વ્યાપ જોતાં તેમનું રસક્ષેત્ર કેટલું વિશાળ છે એનો અંદાજ આવે છે. પ્રત્યેક સંપાદનમાં તેમની સૂઝ, સમજ અને ચીવટ જોવા મળે છે. ગુજરાતીના સમર્થ લેખક કુમારપાળે હિન્દી તથા અંગ્રેજી ભાષાઓમાં પણ લેખન કર્યું છે. હિંદીમાં તેમણે 'जिनशासन की कीर्तिगाथा' નામક પુસ્તક આપ્યું છે. અંગ્રેજીમાં પણ તેમના અનેક પુસ્તક પ્રસિદ્ધ થયા છે. હિન્દી-અંગ્રેજીમાં તેમનાં પુસ્તકો મુખ્યત્વે જૈન ધર્મ અને તેની સાથે સંકળાયેલ વિષયો પૂરતાં મર્યાદિત છે. આ પુસ્તકોમાં તેમણે જૈન ધર્મના સિદ્ધાંતો તથા જૈનધર્મનાં વિભિન્ન પાસાં પર પ્રકાશ પાડ્યો છે. કુમારપાળે આફ્રિકન લેખક ઑસ્ટિન બુકેન્યાની પ્રમાણમાં ઓછી જાણીતી પણ સાહિત્યિક દ્રષ્ટિએ સંતર્પક નાટ્યકૃતિનો ગુજરાતી અનુવાદ 'નવવધૂ'નામથી કર્યો છે. આરંભે મૂકેલા અભ્યાસલેખમાં તેમણે આ લેખકનો અને તેમની કૃતિનો સાહિત્યિક પરિચય કરાવી તેનો આસ્વાદ કરાવ્યો છે. મૂળ સર્જકની મુલાકાત લઈને તેમણે સાંપ્રત આફ્રિકન નાટકની પશ્ચાદ્ ભૂ પણ પ્રગટ કરી છે. ઈ. ૧૯૬૯માં 'જયભિખ્ખુ'નું અવસાન થયું ત્યારે કુમારપાળ ૨૭ વર્ષના હતા. મસ્ત, સ્વતંત્ર મિજાજ અને સ્વમાન ધરાવતા સર્જક 'જયભિખ્ખુ'એ જીવનમાં નિર્ણય કર્યો હતો કે પૈતૃક સંપત્તિ લેવી નહીં અને પુત્રને સંપત્તિ આપવી નહીં. બધાએ આપબળે તૈયાર થવું. 'જયભિખ્ખુ'ના અવસાન વખતે એમનાં પુસ્તકોમાંથી રૂ. ૩૫૦ મળ્યા. એ વખતે 'જયભિખ્ખુ' 'ગુજરાત સમાચાર'માં '[[ઈંટ અને ઇમારત]]' કૉલમ લખતા. તેમણે ૧૯૫૨થી આ કૉલમ લખવી શરૂ કરેલી અને ખૂબ લોકપ્રિય હતી. અખબારના તંત્રીએ કુમારપાળને બોલાવી એમના પિતાની આ કૉલમ ચાલુ રાખવા સૂચવ્યું. પહેલાં તો કુમારપાળ ખચકાયા, પણ તંત્રીએ બહુ આગ્રહ કરતાં તેઓ સંકોચ સાથે તૈયાર થયા. શરૂઆતના ચારપાંચ હપ્તા નામ વગર આપ્યા. એને આવકાર મળ્યો. પછી જ તેમણે પોતાનું નામ પ્રસિદ્ધ કર્યું. ત્યારથી આજ સુધી તેઓ નિયમિત એ કૉલમ લખતા રહ્યા છે. પિતા-પુત્ર દ્વારા અડધી સદીથી પણ વધુ સમય નિયમિત રીતે એક કૉલમ લખાઈ હોય એવો ગુજરાતી પત્રકારત્વક્ષેત્રમાં બીજો કોઈ દાખલો જોવા નહીં મળે. 'ગુજરાત સમાચાર'માં તેઓ ઉપર્યુક્ત કૉલમ ઉપરાંત 'આકાશની ઓળખ', 'ઝાકળ બન્યું મોતી', 'પારિજાતનો પરિસંવાદ' જેવી અનેક કૉલમો નિયમિત લખે છે. અત્યારે 'ગુજરાત સમાચાર'માં સૌથી વધુ વૈવિધ્યપૂર્ણ કૉલમો લખનાર તેઓ એકમાત્ર પત્રકાર છે. 'ગુજરાત ટાઇમ્સ'માં પણ તેઓ 'પાંદડું અને પિરામિડ' નામક કૉલમ નિયમિત લખે છે. ગુજરાત યુનિવર્સિટીના પત્રકારત્વ વિભાગમાં તેઓ વર્ષોથી અધ્યાપક તરીકે સેવા આપે છે. આ ઉપરાંત ગુજરાતની અન્ય યુનિવર્સિટીઓમાં પણ તેઓ પત્રકારત્વના અભ્યાસક્રમ સાથે સંકળાયેલા છે. 'અખબારી લેખન' વિશે તેમણે એક પુસ્તક લખ્યું છે તથા 'સાહિત્ય અને પત્રકારત્વ' નામક ગ્રંથનું સંપાદન કર્યું છે. પત્રકારત્વક્ષેત્રે બહુવિધિ કામગીરી બજાવવા માટે તેમને 'નવચેતન' માસિક દ્વારા નવચેતન રૌપ્યચંદ્રક, પત્રકારત્વમાં વિશિષ્ટ પ્રદાન માટે યજ્ઞેશ હ. શુક્લ પારિતોષિક, સ્પૉર્ટ્ સ વિશે પત્રકારત્વમાં મહત્ત્વનું પ્રદાન કરવા માટે નાનુભાઈ સુરતી ફાઉન્ડેશન દ્વારા સંસ્કૃતિ ગૌરવ પુરસ્કાર તથા મિલેનિયમ એવૉર્ડ તેમજ સુરત શહેર પત્રકાર નિધિ દ્વારા પૂર્વ ટેસ્ટ ક્રિકેટર અને સિલેક્ટર શ્રી અંશુમાન ગાયકવાડના હસ્તે 'બેસ્ટ સ્પૉર્ટ્ સ જર્નાલિસ્ટ એવૉર્ડ', ગુજરાત દૈનિક અખબાર સંઘ દ્વારા પત્રકારત્વમાં સત્ત્વશીલ લેખન માટે હરિૐ આશ્રમ એવૉર્ડ તેમજ શિષ્ટ, સાત્ત્વિક અને મૂલ્યલક્ષી લેખન માટે શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર આધ્યાત્મિક સાધના કેન્દ્ર તરફથી સંસ્કૃતિ સંવર્ધન એવૉર્ડ એનાયત થયાં છે. નડિયાદની હ્યુમન સોસાયટી ઑફ ઇન્ડિયાએ 'લાઇફ ટાઇમ એચીવમેન્ટ એવૉર્ડ' એમને એનાયત કર્યો છે. ઈ. સ. ૧૯૮૪થી પ્રતિવર્ષ પરદેશમાં કુમારપાળનાં વ્યાખ્યાનો યોજાય છે. આ ક્ષેત્રની તેમની પ્રવૃત્તિના અભિવાદન રૂપે ઇંગ્લૅન્ડમાં ૧૭ ભારતીય સંસ્થાઓએ મળીને તેમને 'શ્રી હેમચંદ્રાચાર્ય એવૉર્ડ' આપેલો. આ ઉપરાંત તેમને ઉત્તર કૅલિફૉર્નિયાના જૈન કેન્દ્ર દ્વારા 'ગૌરવ પુરસ્કાર', 'જૈન જ્યોતિર્ધર એવૉર્ડ', 'ગુજરાત રત્ન એવૉર્ડ', તથા ૧૯૮૦માં જુનિયર ચૅમ્બર્સ તરફથી 'ટેન આઉટસ્ટૅન્ડિંગ યંગ પર્સનાલિટી ઑફ ઇન્ડિયા' એવૉર્ડ પણ એનાયત થયેલ. અમેરિકા અને કૅનેડાનાં તમામ કેન્દ્રોને આવરી લેતા 'ફેડરેશન ઑફ જૈન ઍસોસિયેશન ઑફ નૉર્થ અમેરિકા' (જૈના) દ્વારા અમેરિકા સિવાયના અન્ય દેશોમાં જૈન સાહિત્યનાં સંશોધન અને દર્શન અંગે અગત્યની કામગીરી કરનારને અપાતો પ્રેસિડેન્ટ સ્પેશ્યલ એવૉર્ડ કૅનેડાના ટોરન્ટોમાં ૧૯૯૭ના જુલાઈમાં યોજાયેલા દ્વિવાર્ષિક અધિવેશનમાં કુમારપાળને એનાયત થયો હતો. મૂલ્યનિષ્ઠ સાહિત્યસર્જન માટે દિલ્હીની અહિંસા ઇન્ટરનૅશનલ સંસ્થાએ 'દીપ્તિમલ આદીશ્વરલાલ લિટરરી એવૉર્ડ' તથા શ્રી દિવાળીબહેન મોહનલાલ મહેતા ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટે 'હ્યુમન વૅલ્યૂઝ ઍન્ડ કલ્ચરલ હેરિટેજ' અંગેના કાર્ય માટે 'શ્રી દિવાળીબહેન મોહનલાલ મહેતા એવૉર્ડ' એનાયત કર્યા છે. ઈ.સ. ૨૦૦૧માં ભગવાન મહાવીર જન્મકલ્યાણક સમિતિ તરફથી જૈનદર્શન અને જૈન ભાવનાઓના પ્રસાર માટે ઉત્તમ યોગદાન કરનાર ૨૬ વ્યક્તિઓને વડાપ્રધાન શ્રી અટલબિહારી વાજપેયીના હસ્તે અપાયેલા જૈનરત્ન એવૉર્ડ માટે પણ તેમની પસંદગી થઈ હતી. મુંબઈના ક્રોસ મેદાન પર ભારતની એકસો વર્ષથી પણ વધુ જૂની અને તમામ સંપ્રદાયોનું પ્રતિનિધિત્વ ધરાવતી 'ભારત જૈન મહામંડળ' સંસ્થા દ્વારા આચાર્ય મહાપ્રજ્ઞજીની નિશ્રામાં સર્વપ્રથમ 'જૈન ગૌરવ એવૉર્ડ' અર્પણ કરાયો. રમતગમતક્ષેત્રે પણ કુમારપાળનું પ્રદાન ઉલ્લેખનીય છે. ગુજરાતી, હિંદી, અંગ્રેજી અને મરાઠીમાં પ્રગટ થયેલા 'ભારતીય ક્રિકેટ' અને 'ક્રિકેટના વિશ્વવિક્રમો' તેમજ 'ક્રિકેટ રમતાં શીખો' ભાગ ૧-૨ની દોઢ લાખ નકલો રમતપ્રેમીઓએ ખરીદી હતી. ઇંગ્લૅન્ડની પ્રસિદ્ધ 'ક્રિકેટર મૅગેઝિન કલબ'નું માનાર્હ સભ્યપદ તેમને સાંપડ્યું હતું. તેમના એક પુસ્તકને 'ધ ક્રિકેટર ઇન્ટરનૅશનલ સામયિક' દ્વારા આયોજિત જ્યૂબિલી લિટરરી એવૉર્ડ માટેની સ્પર્ધામાં સ્થાન સાંપડ્યું હતું. ૧૯૬૨થી અખબાર, રેડિયો અને ટેલિવિઝન પરની તેમની વિગતખચીત પ્રમાણભૂત રમતગમતની સમીક્ષાએ ખૂબ લોકચાહના પ્રાપ્ત કરી છે. તેમણે વિવિધ ક્લબો અને સંસ્થાઓમાં રમતગમત વિશે ૩૦૦થી વધુ વક્તવ્યો આપ્યાં છે. ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ સાહિત્ય, પત્રકારત્વ અને જૈનદર્શનમાં પીએચ.ડી.ના ગાઇડ તરીકે માન્યતા ધરાવે છે. એમના માર્ગદર્શન હેઠળ ૧૫ જેટલા વિદ્યાર્થીઓએ પીએચ.ડી.ની પદવી મેળવી છે. ૨૦૦૬ના માર્ચમાં સિંગાપોરમાં ઇન્ટર રિલિજિયસ ઑર્ગેનાઇઝેશન (IRO)માં જૈન ધર્મને સ્થાન મળ્યું ત્યારે જૈન ધર્મ વિશે વક્તવ્ય આપ્યું હતું. કેનિયા અને ઍન્ટવર્પમાં ગુજરાતી શીખવા અંગેના પ્રયત્નોમાં સક્રિય સહયોગ અપવા સાથે તેમણે બ્રિટનની ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમી અને અમેરિકાની ગુજરાતી લિટરરી એકૅડેમી તરફથી વક્તવ્યો આપ્યાં છે. કર્મવીર કુમારપાળ સાહિત્ય, સંસ્કૃતિ અને શિક્ષણની સંખ્યાબંધ સંસ્થાઓ સાથે સક્રિય રીતે સંકળાયેલા છે. ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પૂર્વ પ્રમુખ તરીકેનું ગૌરવ પામનાર ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈ અગાઉ મંત્રી તરીકે કામ કરી ચૂકેલા તેઓ અત્યારે તેની કાર્યવાહક સમિતિના સભ્ય છે. ગુજરાતની સૌથી જૂની અને ગુજરાતની રાષ્ટ્રીય અસ્મિતાના ઉદ્દગામી રણજિતરામ વાવાભાઈએ ઈ. 1904માં સ્થાપેલ ગુજરાત સાહિત્ય સભાના પ્રમુખ છે. શ્રી યશોવિજય જૈન ગ્રંથમાળાના મંત્રી તરીકે કાર્યરત કુમારપાળ છેલ્લાં ૪૦ વર્ષથી શ્રી જયભિખ્ખુ સાહિત્ય ટ્રસ્ટની અનેકવિધ પ્રવૃત્તિઓ કરી રહ્યા છે. પ્રા. અનંતરાય રાવળ સ્મારક સમિતિ અને ચંદ્રવદન મહેતા સ્મારક સમિતિના તેઓ મંત્રી છે. ગુજરાતની અસ્મિતાના મહાપુરુષાર્થ સમાન 'ગુજરાતી વિશ્વકોશ'ના પ્રારંભથી જ તેઓ ગુજરાત વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટના સ્થંભ સમાન છે. શ્રી મહાવીર માનવ કલ્યાણ કેન્દ્ર, અનુકંપા ટ્રસ્ટ, ઇન્ડિયન રેડક્રૉસ સોસાયટી (બોટાદ બ્રાન્ચ), સુલભ હેલ્થ ઍન્ડ હાર્ટ કેર સેન્ટર વગેરે સંસ્થાઓ દ્વારા તેઓ આપત્તિગ્રસ્ત લોકોને સહાય પહોંચાડે છે. ૨૦૦૧ની ૨૬મી જાન્યુઆરીએ ગુજરાતમાં થયેલ ભીષણ ધરતીકંપ વેળા તેમણે ભૂકંપગ્રસ્તો માટે પંદર લાખ રૂપિયા જેટલી રકમ વિદેશથી મેળવી હતી. ગળથૂથીમાંથી જ સાહિત્ય, સંસ્કૃતિ અને સેવાના સંસ્કાર મેળવનાર કુમારપાળના કાર્યક્ષેત્રનો વ્યાપ વિશાળ અને વૈવિધ્યસભર છે. એમનાં સાહિત્ય, શિક્ષણ અને સાંસ્કૃતિક કાર્યોને લક્ષમાં રાખીને ભારત સરકારે ઈ.સ. ૨૦૦૪માં ભારતના રાષ્ટ્રપતિ એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ દ્વારા એમને 'પદ્મશ્રી'નો ખિતાબ એનાયત કર્યો છે.<ref name="Padma Awards">{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India | date=૨૦૧૫ | access-date=૨૧ જુલાઇ ૨૦૧૫ | archive-date=2014-11-15 | archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead }}</ref> ૨૦૦૫ના ડિસેમ્બરમાં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના અધિવેશનની પૂર્વસંધ્યાએ ગુજરાતની સંસ્કૃતિ, અહિંસાની ભાવના અને વિપુલ સાહિત્યસર્જન કરનાર કલિકાલસર્વજ્ઞ હેમચંદ્રાચાર્યની સ્મૃતિ સાથે જોડાયેલો 'કલિકાલસર્વજ્ઞ હેમચંદ્રાચાર્ય સુવર્ણચંદ્રક' ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ શ્રી ધીરુબહેન પટેલના હસ્તે એનાયત થયો હતો. તેમના પુસ્તક “Jainism : The Cosmic Vision” ને 2009 ના વર્ષ માટે શ્રી અખિલ ભારતવર્ષીય સાધુમાર્ગી જૈન સંઘ, બીકાનેર દ્વારા સાહિત્ય ક્ષેત્ર માટે અપાતો વિશિષ્ટ પુરસ્કાર “સ્વ. શ્રી પ્રદીપકુમાર રામપુરિયા સ્મૃતિ સાહિત્ય પુરસ્કાર” પ્રાપ્તથયો છે. આ પુરસ્કાર 10 ફેબ્રુઆરી 2009 ના રોજ ચિત્તોડગઢ જિલ્લાના મંગલવાડ ચૌરોહી મુકામે એનાયત કરવામાં આવ્યો. ૨૦૧૯માં પ્રગટ થયેલ તેમની નવલકથા 'અનાહતા'ની રચના [[મહાભારત]]ના પાત્ર 'કુંતી'ને કેન્દ્રમાં રાખીને કરવામાં આવેલ છે.<ref name="Gujarat Samachar">{{cite web |title=ભારતવર્ષના અતીત, વર્તમાન અને ભવિષ્યનો શ્વાસ છે મહાભારત ! |url=https://www.gujaratsamachar.com/news/magazines/identification-of-the-sky-kumarpal-desai-dharmlok-7-november-2019 |access-date=16 December 2019 |archive-date=16 ડિસેમ્બર 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216162552/https://www.gujaratsamachar.com/news/magazines/identification-of-the-sky-kumarpal-desai-dharmlok-7-november-2019 |url-status=dead }}</ref> == પુરસ્કારો == અપંગના ઓજસ, બાળસાહિત્ય, ૧૯૭૩ને સંસ્કાર એવૉર્ડ, વડોદરા; ધી આઉટસ્ડેન્ડિંગ યંગ પર્સનાલિટી ઑફ ઇન્ડિયાનો એવૉર્ડ, ૧૯૮૦; પત્રકારત્વ માટે હરિઓમ આશ્રમ એવૉર્ડ, ૧૯૮૫; હેમચંદ્રાચાર્ય એવૉર્ડ, બ્રિટન, ૧૯૮૯; ગુજરાત રત્ન એવૉર્ડ, ૧૯૯૫; પ્રેસિડન્ટ્સ સ્પેશિયલ એવૉર્ડ, દિવાળીબહેન – મોહનલાલ મહેતા એવૉર્ડ, ૧૯૯૯ સંસ્કૃતિ ગૌરવ એવૉર્ડ, અમદાવાદ, ૨૦૦૦ ; જૈન રત્ન એવૉર્ડ, ૨૦૦૧ ; સંસ્કૃત સંવર્ધક એવૉર્ડ, કોબા, ૨૦૦૧ ; મિલેનિયમ એવોર્ડ, અમદાવાદ, ૨૦૦૧ ; બેસ્ટ સ્પોર્ટ્સ જર્નાલિસ્ટ એવૉર્ડ, અમદાવાદ, ૨૦૦૨ ; જૈન ગૌરવ એવૉર્ડ, ૨૦૦૩ ; રવીન્દ્રનાથ ટાગોર, અંગ્રેજી લેખ માટે, રવીન્દ્ર મેડલ, યુજીસી., દિલ્હી દ્વારા ; પત્રકારત્વ માટે યજ્ઞેશ શુક્લ એવૉર્ડ ; આધ્યાત્મિક સાહિત્ય સર્જન માટે પાર્શ્વ પદ્માવતી સન્માન મુંબઈ દ્વારા એવૉર્ડ ; લાઇફ ટાઇમ એચિવમેન્ટ એવૉર્ડ, નડિયાદ, ૨૦૦૪ ; જૈન રત્ન એવોર્ડ, ૨૦૦૭, હેમચંદ્રાચાર્ય એવોર્ડ, બ્રિટન મહામાનવ શાસ્ત્રી, ૧૯૬૬ ; બિરાદરી, ૧૯૭૧; હૈયું નાનું, હિંમત મોટી, ૧૯૭૬; નાની ઉંમર, મોટું કામ, ૧૯૭૮; મોતને હાથતાળી, બાળસાહિત્ય; ૧૯૭૩ ; ઝબક દીવડી, ૧૯૭૫; કેડે કટારી ખભે ઢાલ, ૧૯૬૯; મોતીની માળા, ૧૯૭૫; કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા તથા લાલ ગુલાબ, ૧૯૬૬; ડાહ્યો ડમરો, બાળસાહિત્ય ૧૯૬૭ ; અખબારી લેખન પત્રકારત્વ ૧૯૭૯; અપંગના ઓજસ્, ચરિત્ર, ૧૯૭૪; ગુજરાત રાજ્ય સરકાર દ્વારા તેઓ પુરસ્કૃત થયા છે. નવચેતન સામયિકમાં પત્રકારત્વ ક્ષેત્રના પ્રદાન માટે રૌપ્યચંદ્રક, ૧૯૭૮ ; બાળકોના બુદ્ધિસાગરસૂરિજી, બાળસાહિત્ય, ૧૯૭૯ને સુવર્ણચંદ્રક; ડૉ. કે.જી. નાયક સુવર્ણચંદ્રક, અમદાવાદ-૧૯૮૧, ૧૯૮૫; આનંદઘન ; એક અધ્યયન, સંશોધન, ૧૯૮૦, હનુમાનપ્રસાદ પોદ્દાર સુવર્ણચંદ્રક, રાજસ્થાન તરફથી, તથા ગૌરવ પુરસ્કાર, કેલિફોર્નિયા દ્રારા, શ્રી ધનજી કાનજી ગાંધી સુવર્ણચંદ્રક, ૨૦૦૧; કલિકાલ સર્વજ્ઞ શ્રી હેમચન્દ્રાચાર્ય સુવર્ણચંદ્રક, મુંબઈ, ૨૦૦૨ આરાધ્ય સન્માન, ૨૦૧૬; આચાર્ય તુલસી સન્માન, ૨૦૧૭; ભદ્રંકર જ્ઞાન-જ્યોત એવોર્ડ ૨૦૧૯; બાળસાહિત્ય પુરસ્કાર, સાહિત્ય અકાદમી દિલ્હી, ૨૦૧૯. == સર્જન == * શબ્દસંનિધિ (૧૯૮૦) * હેમચંદ્રચાર્યની સાહિત્ય સાધના (૧૯૮૮) * ભાવન-વિભાવન (૧૯૮૮) * આનંદઘન : જીવન અને કવન (૧૯૮૮) * શબ્દસમીપ (૨૦૦૨) * સાહિત્યિક નિસબત (૨૦૦૮) === સંશોધન === * જ્ઞાનવિમલસૂરિકૃત સ્તબક (૧૯૮૦) * આનંદઘન : એક અધ્યન (૧૯૮૦) * અપ્રગટ મધ્યકાલીન કૃતિઓ (૧૯૮૨) * ગત સૈકાની જૈન ધર્મની પ્રવૃત્તિઓ (૧૯૮૮) * મેરુસુંદર ઉપાધ્યાયરચિત અજિતશાંતિ સ્તવનનો બાલવબોધ (૧૯૯૦) * અબ હમ અમર ભયે === ચરિત્ર === * લાલગુલાબ (૧૯૬૫) * મહામાનવ શાસ્ત્રી (૧૯૬૬) * અપંગનાં ઓજસ (૧૯૭૩) * વીર રામમૂર્તિ (૧૯૭૬) * બાળકોના બુદ્ધિસાગરસૂરિજી (૧૯૭૮) * સી.કે. નાયડુ (૧૯૭૯) * ફિરાક ગોરખપુરી (૧૯૮૪) * ભગવાન ઋ।ભદેવ (૧૯૮૭) * ભગવાન મલ્લિનાથ (૧૯૮૯) * આતમજ્ઞાની શ્રમણ કહાવે (૧૯૮૯) * અંગૂઠે અમૃત વસે (૧૯૯૨) * લોખંડી દાદાજી (૧૯૯૨) * શ્રી મહાવીર જીવનદર્શન (૧૯૯૮) * જિનશાસનની કીર્તિગાથા (૧૯૯૮) * લાલા અમરનાથ (૧૯૯૯) * આફતોની આંધી વચ્ચે સમૃદ્ધિનું શિખર (૧૯૯૯) * મૂળમાર્ગનું અમૃત અને અધ્યાત્મનું શિખર (૨૦૦૦) * માનવતાની મહેંક (પ્રેમચંદ વ્રજપાળ શાહનું જીવનચરિત્ર) (૨૦૦૦) * તીર્થંકર મહાવીર (૨૦૦૪) * ભારતીય સંસ્કૃતિનો આત્મા (વીરચંદ રાઘવજી ગાંધીનું ચરિત્ર) (૨૦૦૯) * જીવતરની વાટે, અક્ષરનો દીવો (૨૦૧૪) * માટીએ ઘડ્યા માનવી (૨૦૧૬) * તન અપંગ મન અડીખમ (૨૦૧૬) * જીવી જાણનારા (૨૦૧૬) === બાળસાહિત્ય === * વતન, તારા રતન (૧૯૬૫) * ડાહ્યો ડમરો (૧૯૬૭) * કેડે કટારી, ખભે ઢાલ (૧૯૬૯) * બિરાદરી (૧૯૭૧) * મોતને હાથતાળી (૧૯૭૩) * ઝબક દીવડી (૧૯૭૫) * હૈયું નાનું હિંમત મોટી (૧૯૭૬) * પરાક્રમી રામ (૧૯૭૭) * રામ વનવાસ (૧૯૭૭) * સીતાહરણ (૧૯૭૭) * વીરહનુમાન (૧૯૭૮) * નાની ઉંમર, મોટું કામ (૧૯૭૮) * ભીમ (૧૯૮૦) * ચાલો પશુઓની દુનિયામાં, ૧-૨-૩ (૧૯૮૦) * વહેતી વાતો (૧૯૮૩) * મોતીની માળા (૧૯૯૦) * વાતોના વાળુ (૧૯૯૩) * ઢોલ વાગે ઢમાઢમ (૧૯૯૩) * સાચના સિપાહી (૧૯૯૩) * કથરોટમાં ગંગા (૧૯૯૩) === ચિંતન === * ઝાકળભીનાં મોતી ભાગ ૧-૨-૩ (૧૯૮૩) * મોતીની ખેતી (૧૯૮૩) * માનવતાની મહેંક (૧૯૮૪) * તૃષા અને તૃપ્તિ (૧૯૮૬) * ક્ષમાપના (૧૯૯૦) * શ્રદ્ધાંજલિ (૧૯૯૪) * જીવનનું અમૃત (૧૯૯૬) * દુઃખની પાનખરમાં આનંદનો એક ટહુકો (૧૯૯૭) * મહેક માનવતાની (૧૯૯૭) * ઝાકળ બન્યું મોતી (૧૯૯૮) * સમરો મંત્ર ભલો નવકાર (૨૦૦૦) * ક્ષણનો સાક્ષાત્કાર (૨૦૦૮) * ક્ષણનો ઉત્સવ (૨૦૧૬) * શ્રદ્ધાનાં સુમન (૨૦૧૬) * પ્રસન્નતાના પુષ્પો (૨૦૧૬) * જીવનનું જવાહિર (૨૦૧૬) * શીલની સંપદા (૨૦૧૬) * મનની મિરાત (૨૦૧૬) * મંત્ર માનવતાનો (૨૦૧૭) * મંત્ર મહાનતાનો (૨૦૧૭) * પરમનો સ્પર્શ (૨૦૧૮) * કેસર અને કુમકુમ (૨૦૧૯) * કેસર અને કસ્તૂરી (૨૦૧૯) * કેસરની ક્યારી (૨૦૧૯) ===નવલકથા=== * અનાહતા (૨૦૧૯) === પત્રકારત્વ === * અખબારી લેખન (૧૭૭૯) === નવલિકાસંગ્રહ === * એકાન્તે કોલાહલ (૧૯૭૬) === સંપાદન === * શંખેશ્વર મહાતીર્થ (પ્ર.આ. ૧૯૩૬. છઠ્ઠી આ. ૧૯૮૩) * નવભારતના ભાગ્યવિધાતા (૧૯૭૫) * સાહિત્ય અને પત્રકારત્વ (૧૯૮૦) * ઓજસ દીઠાં આત્મબળનાં (૧૯૮૩) * નર્મદ : આજના સંદર્ભમાં (૧૯૮૩) * જયભિખ્ખુની જૈન ધર્મકથાઓ ૧-૨ (૧૯૮૫) * બાલસાહિત્ય સંગોષ્ઠિ (૧૯૮૫) * ધન્ય છે ધર્મ તને (આચાર્ય વિજયવલ્લભંસૂરિનાં પ્રવચનોનું સંપાદન) (૧૯૮૭) * હૈમ સ્મૃતિ (૧૯૮૯) * ભગવાન મહાવીર (૧૯૯૦) * યશોભારતી (૧૯૯૨) * રત્નત્રયીનાં અજવાળાં (૧૯૯૭) * એકવીસમી સદીનું બાળસાહિત્ય (૨૦૦૦) * અદાવત વિનાની અદાલત (શ્રી ચં.ચી. મહેતાનાં રેડિયોરૂપકોનું સંપાદન) (૨૦૦૦) * એક દિવસની મહારાણી (ડેમોન રનિયનની વાર્તાઓનો ચં.,ચી. મહેતાએ કરેલો અનુવાદ) (૨૦૦૦) * હું પોતે (નારાયણ હેમચંદ્ર) (૨૦૦૧) * સરદારની વાણી (ભાગ ૧ થી ૩) (૨૦૦૧) * શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર અને મહાત્મા ગાંધી (૨૦૦૩) * નવલિકા અંક (ગુજરાત ટાઇમ્સ) * સામાયિક સૂત્ર – અર્થ સાથે (સંપાદન) * પરિવર્તનનું પ્રભાત (ગુજરાત ટાઇમ્સ) * એકવીસમી સદીનું વિશ્વ (ગુજરાત ટાઇમ્સ) * The Jaina Philosophy (2009) * The Yoga Philosophy (2009) * The Unknown Life of Jesus Christ (2009) * બાળસાહિત્યમાં વિજ્ઞાનકથા (2010) === સંપાદન, અન્ય સાથે === * જયભિખ્ખુ સ્મૃતિગ્રંથ (૧૯૭૦) * કવિ દુલા કાગ સ્મૃતિગ્રંથ (૧૯૭૯) * શબ્દશ્રી (૧૯૮૦) * સૌહાર્દ અને સહૃદયતા (૨૦૦૧) * ચંદ્રવદન મહેતાના નાટ્યશ્રેણી ભાગ ૧ થી ૫ (૨૦૦૨ – ૨૦૦૬) * સવ્યસાચી સારસ્વત (૨૦૦૭) * આત્મચૈતન્યની યાત્રા (૨૦૧૪) * પ્રેરણાની પાવનમૂર્તિ (૨૦૧૩-૨૦૧૪) * જૈનવિશ્વકોશ (ભાગ 1થી 4) === અનુવાદ === * નવવધૂ (આફ્રિકન લેખક ઑસ્ટિન બુકેન્યાની નાટ્યકૃતિનો અનુવાદ) (૨૦૦૦) === પ્રકીર્ણ === * અબોલની આતમવાણી (૧૯૬૮) * અહિંસાની – યાત્રા (૨૦૦૨) * ત્રૈલોક્યદીપકશ્રી રાણકપુર તીર્થ (૨૦૦૭) * વર્તમાન સમયમાં જૈનતત્ત્વદર્શનની પ્રસ્તુતતા (૨૦૦૯) === હિંદી પુસ્તકો === * जिनशासन की कीर्तिगाथा (1998) * अपाहिज तन, अडिग मन (2002) * आनंदघन (2007) * त्रैलोक्यदीपक राणकपुर तीर्थ (2007) * भारतीय क्रिकेट ; क्रिकेट के विश्वविक्रम ; क्रिकेट कैसे खेले ? भाग 1 – 2 === અંગ્રેજી પુસ્તકો === * Kshamapana (1990) * Non-violence : A Way of life (Bhagwan Mahavir) (1990) * Glory of Jainism (1998) * Stories From Jainism (1998) * Essence of Jainism (2000) * The Value and Heritage of Jain Religion (2000) * Role of Women in Jain Religion (2000) * A Pinnacle of Spirituality (2000) * The Timeless Message of Bhagwan Mahavir (2000) * Vegetarianism (2000) * Journey of Ahimsa (2002) * Our life in the context of five Anuvrat and Anekantwad (2002) * Influence of Jainism on Mahatma Gandhi (2002) * Tirthankar Mahavir (2003) * Trailokyadeepak Ranakpur Tirth (2007) * Jainism ; The Cosmic Vision (2008) * The Brave Hearts (2009) * Shrimad Rajchandra & Mahatma Gandhi (2017) == સંદર્ભ == {{reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * {{Internet Archive author|sname=Kumarpal Desai|sopt=t}} [[શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્યકાર]] [[શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ]] [[શ્રેણી:રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા]] [[શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ]] [[શ્રેણી:ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખો]] 531zk91b5bj1yjlanl978cclk919ky8 કાળો ડુંગર 0 73825 902402 814833 2026-07-13T07:15:23Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902402 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = કાળો ડુંગર | other_name = | photo = Rann of Kutch - Highest Point.jpg | photo_caption = કાળા ડુંગર પરનું સ્મારક | elevation_m = 458 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | listing = | location = [[ખાવડા (તા. ભુજ)|ખાવડા]], [[કચ્છ જિલ્લો]], [[ગુજરાત]], ભારત | range = | map = India Gujarat | region = | map_caption = ગુજરાતમાં સ્થાન | label = કાળો ડુંગર | label_position = right | coordinates = {{coord|23|56|03|N|69|48|50|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}} | coordinates_ref = | first_ascent = | easiest_route = }} '''કાળો ડુંગર''' [[કચ્છ]]નું સૌથી ઉંચું શિખર છે, જેની ઉંચાઇ ૪૫૮ મીટર છે. તે જિલ્લાના મુખ્ય શહેર [[ભુજ]]થી ૯૭ કિમી દૂર આવેલો છે અને સૌથી નજીકનું શહેર [[ખાવડા (તા. ભુજ)|ખાવડા]] છે.<ref name="a">{{Cite web|url=http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=34&webpartid=42|title=The Black Hills (Kalo Dungar)|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-url = https://web.archive.org/web/20111028024313/http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=34&webpartid=42|archive-date=2011-10-28|access-date=2019-12-19}}</ref><ref name="b">{{Cite web|url=https://bichhubooti.wordpress.com/2010/06/16/the-jackals-and-legend-of-kalo-dungar/|title=The Jackals and Legend of Kalo Dungar|last=bichhubooti|date=2010-06-16|website=Edge of a Fringe|language=en|access-date=2019-12-19}}</ref><ref name="c">{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=gZRLGZNZEoEC&pg=PA324&dq=kalo+dungar&hl=en&ei=DczQTZLaIc7irAep9anCCg&sa=X&oi=book_result&ct=result|title=India Guide Gujarat|last=Desai|first=Anjali H.|date=2007|publisher=India Guide Publications|isbn=978-0-9789517-0-2|language=en}}</ref> આ કદાચ એક માત્ર એવી જગ્યા છે જ્યાંથી કચ્છના રણનો ૩૬૦ અંશનો દેખાવ જોવા મળે છે. આ જગ્યા પાકિસ્તાનની સરહદની નજીક હોવાથી તેની ટોચ પર લશ્કરી થાણું છે; તેની આગળ માત્ર લશ્કરના વ્યક્તિઓ જ જઇ શકે છે.<ref name="a" /><ref name="b" /><ref name="c" /> કાળો ડુંગર ૪૦૦ વર્ષ જૂનાં [[દત્તાત્રેય]] મંદિર માટે જાણીતો છે. દંતકથા મુજબ જ્યારે દત્તાત્રેય પૃથ્વી પર ભ્રમણ કરી રહ્યા હતા ત્યારે તેઓ કાળા ડુંગર પાસે રોકાયા અને ત્યાં ભૂખ્યા શિયાળોનું ટોળું તેમને જોવા મળ્યું. તેમણે પોતાના શરીરનો ભાગ શિયાળના ટોળાંને ખાવા માટે આપ્યો અને શિયાળોએ તે ખાધાં પછી દત્તાત્રેયના અંગો ફરીથી ઉગવા માંડ્યા. આના કારણે છેલ્લાં ચારસો વર્ષોથી મંદિરનો પૂજારી રાંધેલા ભાતનો પ્રસાદ સાંજની આરતી પછી શિયાળોને ધરાવે છે.<ref name="a" /><ref name="b" /><ref name="c" /> બીજી દંતકથા મુજબ લખ્ખ ગુરૂ કાળા ડુંગર પર રહેતા હતાં અને ભગવાન દત્તાત્રેયના પૂજક હતા. તેઓ જંગલી શિયાળોને ભોજન આપતા હતા. એક દિવસ તેમની પાસે કોઇ ભોજન નહોતું જેથી તેમણે પોતાના શરીરનો ભાગ કાપીને શિયાળોને ખાવા આપ્યો અને કહ્યું, “લે અંગ!’. સદીઓ પછી આ અપભ્રંશ થઇને ‘લોંગ’ બન્યું.<ref name="b" /> [[માગશર સુદ ૧૫|માગસર સુદ પૂનમ]]ના દિવસે અહીં દત્તાત્રેય જયંતિની ઉજવણી થાય છે.<ref>{{Cite web|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/kutch/tallest-on-the-black-hill-care-of-kutch-dattatreya-maharaj|title=સૌથી ઉંચા કાળા ડુંગર પર બિરાજીને કચ્છના રખોપા કરતા દત્તાત્રેય મહારાજ|last=|first=|date=|website=www.gujaratsamachar.com|publisher=|language=en|access-date=2019-05-08|archive-date=2019-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190508034112/https://www.gujaratsamachar.com/news/kutch/tallest-on-the-black-hill-care-of-kutch-dattatreya-maharaj|url-status=dead}}</ref> કાળા ડુંગર પર વિચિત્ર ઘટના અનુભવાય છે જ્યારે કેટલાક મુલાકાતીઓ તેમના વાહનો એન્જિન બંધ કરેલું હોવા છતાં ૮૦ કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપ મેળવે છે. ગુજરાત સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (GSDMA), ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ સિસ્મોલોજી રીસર્ચ, ગાંધીનગર અને ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ટેકનોલોજી, કાનપુરના સભ્યોએ આ ઘટના વિશે સંશોધન કર્યું.<ref>{{Cite web|last=Kaushik|first=Himanshu|title=Experts set to probe mystery roll-down at Kalo Dungar {{!}} Ahmedabad News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Experts-set-to-probe-mystery-roll-down-at-Kalo-Dungar/articleshow/7165252.cms|url-status=live|access-date=2019-12-19|website=The Times of India|language=en}}</ref> તેમણે તારણ કાઢ્યું કે વાહનો તીવ્ર ઢાળને કારણે વધુ ઝડપ મેળવે છે.<ref name="Kaushik 2011">{{Cite web|last=Kaushik|first=Himanshu|title=Nothing magnetic about Kala Dungar|website=The Times of India|date=૨૦ ઓક્ટોબર ૨૦૧૧|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Nothing-magnetic-about-Kala-Dungar/articleshow/10421349.cms|access-date=૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૬}}</ref> == છબીઓ == <gallery> ચિત્ર:Mount Kiro.jpg|કાળો ડુંગર ચિત્ર:Kala Dunger mountain view.jpg|કાળો ડુંગર ચિત્ર:View from kala dunger kutch.JPG|કાળા ડુંગરમાંથી દેખાવ ચિત્ર:View from kala dunger.JPG|કાળા ડુંગરમાંથી દેખાવ ચિત્ર:View from kala dunger kutch.JPG|કાળા ડુંગરમાંથી દેખાવ </gallery> == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == {{Commons category|Kalo_Dungar|કાળો ડુંગર}} {{ગુજરાતના પર્વતો}} [[શ્રેણી:કચ્છ જિલ્લો]] sf5putgsw2umfpugcn02za52iamp6sf ઇમરાન ખાન (બોલીવુડ અભિનેતા) 0 91174 902360 850002 2026-07-13T01:53:56Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902360 wikitext text/x-wiki {{infobox person/Wikidata | fetchwikidata = ALL | onlysourced = no }} '''ઇમરાન ખાન''' ભારતીય મૂળના અમેરિકન ફિલ્મ અભિનેતા છે<ref name="decc_Whyc">{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/140403/entertainment-bollywood/article/why-can’t-alia-bhatt-and-imran-khan-vote|title=Why can't Alia Bhatt and Imran Khan vote?|website=Deccan Chronicle|access-date=26 June 2016}}</ref>, જેઓ હિન્દી ફિલ્મોમાં કામ કરે છે. તે અભિનેતા [[આમિર ખાન]] અને નિદેશક-નિર્માતા મનસુર ખાનના ભાણા, અને નિદેશક-નિર્માતા નાસિર હુસૈનના પૌત્ર છે. તેઓ ''કયામત સે કયામત તક ''(૧૯૮૮) અને ''જો જીતા વોહી સિકંદર'' (૧૯૯૨) ફિલ્મમાં બાળ કલાકાર તરીકે દેખાયા હતા. ૨૦૦૮ માં રોમેન્ટિક કૉમેડી ''જાને તુ... યા જાને ના'' ફિલ્મ સાથે ખાને પોતાના પુખ્ત અભિનયની શરૂઆત કરી હતી, જે વ્યાપારી અને વિવેચનાત્મક રીતે સફળ રહી હતી. ફિલ્મમાં તેમની કામગીરીએ તેમને શ્રેષ્ઠ પુરુષ પ્રવેશ માટે ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળ્યો હતો. તેમની આગામી બે ફિલ્મોની નિષ્ફળતા બાદ, મીડિયા દ્વારા લખવામાં આવ્યું હતું કે તેઓ "એક ફિલ્મ અજાયબી (વન ફિલ્મ વંડર)" છે. ત્યાર બાદ તેમણે ''આઈ હેટ લવ સ્ટોરીસ'' (૨૦૧૦), ''દેલી બેલી'' (૨૦૧૧) અને ''મેરે બ્રધર કી દુલ્હન'' (૨૦૧૧) જેવી ઘણી વ્યાવસાયિક રીતે સફળ ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો. મેરે બ્રધર કી દુલ્હન (૨૦૧૧) એ તેમની છેલ્લી વ્યાવસાયિક રીતે સફળ ફિલ્મ હતી. ત્યાર બાદની ફિલ્મો બૉક્સ-ઑફિસ પર સફળ રહેવામાં નાકામ રહી. ફિલ્મોમાં અભિનય સિવાય ખાન એક સામાજિક કાર્યકર્તા પણ છે, અને તેમણે ''હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સ'' માટે લેખો પણ લખ્યા છે. તે ''[[પેટા]] ''ના સમર્થક પણ છે. તેમણે દસ વર્ષના સંબંધ પછી જાન્યુઆરી ૨૦૧૧માં ''અવંતિકા મલિક'' સાથે લગ્ન કર્યા. == પ્રારંભિક જીવન અને પૃષ્ઠભૂમિ == ઇમરાન ખાનનો જન્મ ૧૩ જાન્યુઆરી ૧૯૮૩ એ મેડિસન, વિસ્કોન્સિન, યુ.એસ. માં ઇમરાન પાલ<ref name="DNA1">{{cite web|title=Imran Khan's Bong Connection|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1179792/report-imran-khan-s-bong-connection|work=[[Daily News and Analysis]]|access-date=14 October 2012}}</ref> તરીકે થયો હતો. તેમના પિતા અનિલ પાલ, એક સોફ્ટવેર એન્જિનિયર<ref name=TOIHappy>{{cite web|title=Imran is happy|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-07-07/news-interviews/27937178_1_imran-anil-pal-lucky-mascot|author=Dasgupta, Priyanka|work=[[The Times of India]]|access-date=13 January 2013|archive-date=2013-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726161126/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-07-07/news-interviews/27937178_1_imran-anil-pal-lucky-mascot|url-status=dead}}</ref> છે અને માતા નૂઝત ખાન, [[મનોવિજ્ઞાની]]. ઇમરાનના પિતા [[બંગાળી]] અને [[અંગ્રેજી]] મૂળના [[હિન્દુ]] છે અને તે યુ.એસ.એ.ના સિલીકોન વેલિમાં [[યાહૂ]]ના વરિષ્ઠ મેનેજર તરીકે કામ કરે છે. ઇમરાનની માતા ફિલ્મ કુટુંબની એક મુસ્લિમ છે, જે નિદેશક-નિર્માતા નાસિર હુસૈનની પુત્રી, નિદેશક-નિર્માતા મનસુર ખાનની બહેન અને અભિનેતા [[આમિર ખાન]]ની પિતરાઈ બહેન છે. <ref name='TSG02'>{{cite web|title=Imran Khan: White Chocolate|url=http://www.sunday-guardian.com/masala-art/imran-khan-white-chocolate|work=The Sunday Guardian|access-date=14 October 2012|archive-date=25 સપ્ટેમ્બર 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925215522/http://www.sunday-guardian.com/masala-art/imran-khan-white-chocolate|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Birthday special: 10 popular uncle-nephew jodis in Bollywood|url=http://www.mid-day.com/photos/birthday-special-10-popular-uncle-nephew-jodis-in-bollywood/8401|access-date=13 January 2015|issue=[[Mid Day]]|publisher=Mid.day.com}}</ref>ખાનના માતાપિતાએ છૂટાછેડા લીધા હતા જ્યારે તેઓ હજુ નવું ચાલવાનું શીખતું બાળક હતા અને તે પછી તેમની માતા [[મુંબઈ]] રેહવા આવી ગયા હતા.<ref name=VERVE>{{cite web|title=An Actor And A Gentleman|url=http://www.verveonline.com/72/people/imran.shtml|author=Talati-Parikh, Sitanshi|work=Verve|access-date=6 January 2013}}</ref> ખાનએ [[સન્નીવેલ, કેલિફોર્નિયા]]ની ફ્રેમોન્ટ હાઇસ્કૂલથી ગ્રેજ્યુએશન પૂર્ણ કર્યું. તે ફિલ્મ ડિરેક્ટર બનવા ઇચ્છતા હતા જેથી તેઓ એ [[ન્યૂ યોર્ક ફિલ્મ એકેડેમી]]ની લોસ એન્જલસ શાખા માંથી ફિલ્મ નિર્માણની ડિગ્રી લીધી હતી.<ref>{{cite web|title='Acting is something that I never learned'|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-imran-khan/20120208.htm#5|publisher=Rediff.com|date=8 February 2012|access-date=13 January 2013}}</ref> નિદેશન, લેખન અને સિનેમેટોગ્રાફીના અભ્યાસ કરતી વખતે, ખાન લેખક [[રોઆલ્ડ ડહલ]] દ્વારા પ્રેરણીત થયા હતા. <ref name=VERVE/><ref name="braingain">{{cite web|title=I Went to Film School in L.A. as Making Movies Was My Dream|url=http://www.braingainmag.com/i-went-to-film-school-in-l-a-as-making-movies-was-my-dream.htm|author=Choudhury, Uttara|work=BrainGain|access-date=14 January 2013|archive-date=19 જાન્યુઆરી 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130119033844/http://www.braingainmag.com/i-went-to-film-school-in-l-a-as-making-movies-was-my-dream.htm|url-status=dead}}</ref> ડિગ્રી પ્રાપ્ત કર્યા પછી, તેમણે બજાર સંશોધન અને જાહેરાતમાં પ્રવેશ કર્યો.<ref name=VERVE/> અંતે તેઓ [[મુંબઈ]] પરત ફર્યા અને કિશોર નમિત કપૂર એક્ટિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં તાલીમ લીધી.<ref name='TSG02'/> ખાન ''કયામત સે કયામત તક ''(૧૯૮૮) અને ''જો જીતા વોહી સિકંદર'' (૧૯૯૨) ફિલ્મમાં બાળ કલાકાર તરીકે દેખાયા હતા. અને બન્ને માં બન્ને વખત યુવાન આમિર ખાનની ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=Sfy>{{cite web|title=Aamir spills it on Jaane Tu...|url=http://www.sify.com/movies/aamir-spills-it-on-jaane-tu-news-bollywood-kkfttjdhhfa.html|publisher=[[Sify]]|access-date=13 January 2013|archive-date=20 નવેમ્બર 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101120021459/http://sify.com/movies/aamir-spills-it-on-jaane-tu-news-bollywood-kkfttjdhhfa.html|url-status=dead}}</ref><ref name=IBN1>{{cite web|title=Bollywood's child actors: Then and now|url=http://ibnlive.in.com/photogallery/13003-5.html|publisher=[[CNN-IBN]]|access-date=31 March 2013|archive-date=2 એપ્રિલ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130402001058/http://ibnlive.in.com/photogallery/13003-5.html|url-status=dead}}</ref> == ફિલ્મોગ્રાફી == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" |+નોંધ | style="background:#FFFFCC;" | {{Dagger|alt=Films that have not yet been released}} | સૂચવે છે કે ફિલ્મ હજુ સુધી હજી સુધી પ્રકાશિત કરવામાં આવી નથી |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! વર્ષ ! ફિલ્મ ! પાત્ર ! નિર્દેશક ! નોંધો |- |૧૯૮૮ | ''કયામત સે કયામત તક'' | જુવાન રાજ |મનસુર ખાન | બાળ કલાકાર |- |૧૯૯૨ | ''જો જીતા વોહી સિકંદર'' | જુવાન સંજયલાલ |મનસુર ખાન | બાળ કલાકાર |- | rowspan="2" |૨૦૦૮ | ''જાને તુ... યા જાને ના'' | જય સિંહ રાઠોડ (રેટ્સ) |અબ્બાસ ટાયરવાલા |પુરુષ લીડ તરીકે પદાર્પણ |- |''કિડનેપ'' | કબીર શર્મા |સંજય ગઢવી | |- | ૨૦૦૯ | ''લક'' | રામ મેહરા |સોહમ શાહ | |- | rowspan="3" |૨૦૧૦ | ''આઈ હેટ લવ સ્ટોરીસ'' | જય ધિંગ્રા |પુનિત મલ્હોત્રા | |- |''ઝુઠા હી સહી'' | આકાશ (કોલર નં .1) |અબ્બાસ ટાયરવાલા |અવાજ |- | ''બ્રેક કે બાદ'' | અભય ગુલાટી |દાનિશ અસ્લમ | |- | rowspan="2" |૨૦૧૧ | ''દેલી બેલી'' | તાશી દોરજી લાહતુ |અભિનય દેઓ |અંગ્રેજી ભાષાની ફિલ્મ |- | ''મેરે ભ્રધર કી દુલ્હન'' | કુશ અગ્નિહોત્રી |અલી અબ્સાસ ઝફર | |- | ૨૦૧૨ | ''એક મેં ઓર એક તું'' | રાહુલ કપૂર |શકુન બત્રા | |- | rowspan="4" |૨૦૧૩ | ''મટરુ કી બિજલી કા મનડોલા'' | હુકમ સિંહ મટરુ |વિશાલ ભારદ્વાજ | ગીત "ચાર દિના કી" ના ગાયક પણ |- | ''બોમ્બે ટોકીઝ'' | પોતે | એક થી વધારે | ગીત "પના બોમ્બે ટોકીઝ" માં ખાસ દેખાવ |- |''વન્સ અપોન અ ટાઈમ ઈન મુંબઈ દોબારા!'' | અસ્લમ |મિલાન લુથ્રિયા | |- | ''ગોરી તેરે પ્યાર મેં'' | શ્રીરામ વેંકટ |પુનિત મલ્હોત્રા | |- | ૨૦૧૫ | ''કટ્ટી બટ્ટી'' | માધવ 'મેડ્ડી' કાબ્રા |નિખિલ અડવાણી | |} == પુરસ્કારો અને નામાંકનો == {| class="wikitable plainrowheaders" style="width: 100%; margin-bottom: 10px;" ! scope="col" | વર્ષ ! scope="col" | પુરસ્કાર ! scope="col" | શ્રેણી ! scope="col" | નામાંકન કાર્ય ! scope="col" | પરિણામ ! scope="col" | સંદર્ભ |- | rowspan="9" |૨૦૦૯ ! scope="row" |ફિલ્મફેર અવોર્ડ્સ |શ્રેષ્ઠ પુરુષ પ્રવેશ | rowspan="05" |જાને તુ... યા જાને ના | {{won}} | |- ! scope="row" |અપ્સરા ફિલ્મ & ટેલિવિઝિન પ્રોડ્યૂસર્સ ગિલ્ડ અવોર્ડ્સ |શ્રેષ્ઠ પુરુષ પ્રવેશ | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=http://apsaraawards.org/4th_apsara_awards_winners.html|title=4th Apsara Awards winners|publisher=[[Apsara Awards]]|access-date=5 January 2013}}</ref> |- ! scope="row" |સબસે ફેવરિટ કૌન અવોર્ડ્સ |Sabsey Naya Hero | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=http://funkyysoul.wordpress.com/2008/12/28/sabsey-favourite-kaun-2009-winners/|title=Sabsey Favourite Kaun 2009 Winners|access-date=5 January 2013}}</ref> |- ! scope="row" |સ્ક્રીન અવોર્ડ્સ |સૌથી વધુ આશાસ્પદ નવાગંતુક - પુરૂષ | {{nom}} |<ref name="IKB">{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/2808|title=Imran Khan Awards|publisher=Bollywood Hungama|access-date=5 January 2013}}</ref> |- ! rowspan="02" scope="row" |સ્ટારડસ્ટ અવોર્ડ્સ |આવતી કાલનો સુપરસ્ટાર - પુરૂષ | {{nom}} | |- |ધ ન્યૂ મેનિસ | rowspan="04" |''કિડનેપ'' | {{nom}} | |- ! scope="row" |ઇન્ટરનેશનલ ઇન્ડિયન ફિલ્મ એકેડેમી એવોર્ડ્સ |શ્રેષ્ઠ ખલનાયક | {{nom}} | |- ! scope="row" |અપ્સરા ફિલ્મ & ટેલિવિઝિન પ્રોડ્યૂસર્સ ગિલ્ડ અવોર્ડ્સ |નકારાત્મક ભૂમિકામાં શ્રેષ્ઠ અભિનેતા | {{nom}} |<ref>{{Cite web|url=http://apsaraawards.org/4th_apsara_awards_nominees.html|title=4th Apsara Awards Nominees|publisher=Apsara Awards|access-date=5 January 2013}}</ref> |- ! scope="row" |એએક્સએન ઍક્શન એવોર્ડ્સ |નકારાત્મક ભૂમિકામાં શ્રેષ્ઠ અભિનેતા | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Aamir-Akshay-Hrithik-nominated-for-AXN-action-awards/Article1-418184.aspx|title=Aamir, Akshay, Hrithik nominated for AXN action awards|website=Hindustan Times|access-date=2 March 2013|archive-date=11 એપ્રિલ 2013|archive-url=https://archive.today/20130411021610/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/Aamir-Akshay-Hrithik-nominated-for-AXN-action-awards/Article1-418184.aspx|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="01" |૨૦૧૦ ! scope="row" |સ્ટારડસ્ટ અવોર્ડ્સ |આવતી કાલનો સુપરસ્ટાર - પુરૂષ |''લક'' | {{nom}} |<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/644/|title=Nominations for Max Stardust Awards 2010|publisher=Bollywood Hungama|access-date=5 January 2013}}</ref> |- | rowspan="3" |૨૦૧૧ ! scope="row" |સ્ક્રીન અવોર્ડ્સ |શ્રેષ્ઠ અભિનેતા (લોકપ્રિય પસંદગી) | rowspan="02" |''આઈ હેટ લવ સ્ટોરીસ'' | {{nom}} |<ref>{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/dday-nears/730316/2|title=D-DAY nears|website=[[The Indian Express]]|access-date=5 January 2013}}</ref> |- ! scope="row" |સ્ટારડસ્ટ અવોર્ડ્સ |શ્રેષ્ઠ અભિનેતા - કૉમેડી / રોમાન્સ | {{nom}} |<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/nominations-of-stardust-awards-2011-news-bollywood-lcht2Eefedg.html|title=Nominations of Stardust Awards 2011|publisher=Sify|access-date=5 January 2013|archive-date=8 ફેબ્રુઆરી 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110208145806/http://www.sify.com/movies/nominations-of-stardust-awards-2011-news-bollywood-lcht2Eefedg.html|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" |જીક્યુ મેન ઓફ ધી યર અવોર્ડ્સ |ઉત્કૃષ્ટ પ્રપ્તિ માટે ચિવ્સ એવોર્ડ | |{{won}} |<ref>{{Cite web|url=http://www.gqindia.com/content/men-year-2011-%E2%80%93-winners-0|title=Men Of The Year 2011 – The Winners|website=[[GQ]]|archive-url = https://web.archive.org/web/20120115180600/http://www.gqindia.com/content/men-year-2011-%E2%80%93-winners-0|archive-date=15 January 2012|url-status=dead|access-date=16 March 2013}}</ref> |- | rowspan="04" |૨૦૧૨ ! scope="row" |ઝી સિને અવોર્ડ્સ |આંતરરાષ્ટ્રીય પુરૂષ પ્રતિમા | | {{nom}} |<ref>{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/entertainment/movies/zee-cine-awards-2012-nomination-list_104104.htm|title=Zee Cine Awards 2012-Nomination List|publisher=[[Zee News]]|access-date=13 October 2012|archive-date=1 જાન્યુઆરી 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130101223201/http://zeenews.india.com/entertainment/movies/zee-cine-awards-2012-nomination-list_104104.htm|url-status=dead}}</ref> |- ! rowspan="02" scope="row" |સ્ક્રીન અવોર્ડ્સ |શ્રેષ્ઠ અભિનેતા (લોકપ્રિય પસંદગી) | rowspan="01" |''દેલી બેલી'' & ''મેરે ભ્રધર કી દુલ્હન'' | {{nom}} |<ref name="BH2012">{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/2951|title=Nominations for 18th Annual Colors Screen Awards 2012|publisher=Bollywood Hungama}}</ref> |- |શ્રેષ્ઠ એન્સેમ્બલ કાસ્ટ | rowspan="01" |''દેલી બેલી'' | {{nom}} | |- ! scope="row" |પીપલ્સ ચોઈસ અવોર્ડ્સ ઇન્ડિયા |પ્રિય યુવા પ્રતિમા | | {{nom}} |<ref>{{Cite web|url=http://peopleschoiceindia.com/winners2012.php|title=People's Choice Awards India 2012|archive-url = https://web.archive.org/web/20140225214759/https://peopleschoiceindia.com/winners2012.php|archive-date=25 February 2014|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="02" |૨૦૧૩ ! scope="row" |સ્ક્રીન અવોર્ડ્સ |શ્રેષ્ઠ અભિનેતા (લોકપ્રિય પસંદગી) | rowspan="2" | ''એક મેં ઓર એક તું'' | {{nom}} |<ref>{{Cite web|url=http://screen.indianexpress.com/screenawards2013/nominations.php|title=Screen Awards Best Actor (Popular Choice) nominations|publisher=Screen India|access-date=4 January 2013|archive-date=8 ફેબ્રુઆરી 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130208124031/http://screen.indianexpress.com/screenawards2013/nominations.php|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" |સ્ટારડસ્ટ અવોર્ડ્સ |શ્રેષ્ઠ અભિનેતા - કૉમેડી / રોમાન્સ<br /> | {{nom}} |<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/4437|title=Nominations for Stardust Awards 2013|publisher=Bollywood Hungama|access-date=22 January 2013}}</ref> |} == સંદર્ભો == {{reflist|colwidth=30em}} [[શ્રેણી:જીવિત લોકો]] [[શ્રેણી:બોલીવુડ]] [[શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ]] [[શ્રેણી:૧૯૮૩માં જન્મ]] [[શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ]] mer94xdii7fm9qldw9l4egj7v7blsai પંખીજગત (પુસ્તક) 0 98947 902348 902223 2026-07-12T16:53:22Z Aniket 65 ફૂલસુંઘણી સાથે કડી જોડી 902348 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = પંખીજગત | image = | image_size = | border = | alt = | caption = | author = [[પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ]] | audio_read_by = | title_orig = | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = ડી. દળવી | country = ભારત | language = [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]] | series = | release_number = | subject = ગુજરાતના પંખીઓ | genre = સંદર્ભગ્રંથ | set_in = | publisher = મધૂરીકાબેન પ્રદ્યુમ્ન દેસાઈ, પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર. | publisher2 = | pub_date = માર્ચ ૧૯૮૨ | english_pub_date = | published = | media_type = | pages = ૨૮૪ | awards = | isbn = | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = <!-- for books in a series --> | followed_by = <!-- for books in a series --> | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} '''''પંખીજગત''''' એ ગુજરાતમાં જોવા મળતા પક્ષીઓની ખાસીયતો વિષેની રેખાચિત્રો સહિતની માહિતિ આપતું [[પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ]]નું ગુજરાતી ભાષાનું પુસ્તક છે, જે પક્ષીવિદો અને અભ્યાસુઓમાં સંદર્ભગ્રંથ તરીકે કામમાં લેવાય છે. પુસ્તકના મુખપૃષ્ઠ પર નર અને માદા [[દૂધરાજ]] ({{lang-en|Paradise Flycatcher}})ની જોડીનું રંગીન રેખાચિત્ર છે.<ref name="pkd1">{{cite book |last=દેસાઈ |first=પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાઈ |year=1982 |title=પંખીજગત |location=અમદાવાદ |publisher=પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર|page= |isbn= |author-link=પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ}}</ref> == પ્રકાશન == આ પુસ્તકના પ્રકાશક મધૂરીકાબેન પ્રદ્યુમ્ન દેસાઈએ પુસ્તકની પ્રથમ આવૃત્તિ માર્ચ ૧૯૮૨માં ૱ ૬૦ની કિંમતે ૭૫૦ નકલો સાથે બહાર પાડી હતી.<ref name="pkd1"/> આ પુસ્તકના પ્રકાશન માટે ગુજરાત સરકારે ૱ ૨૫૦૦ની આર્થિક સહાય કરી હતી.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકનું આવરણ ડી. દળવી એ તૈયાર કર્યું હતું અને આવરણનું પ્રીંટીંગ દળવી પ્રીંટરી, રાયપુર દરવાજા, અમદાવાદ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref name="pkd1"/> છાપકામ માટેના બ્લોક્સ જગદીશ પ્રોસેસ સ્ટુડીઓ, અમદાવાદ ખાતે તૈયાર કરાવવામાં આવ્યા હતા.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકના મુદ્રક રાકેશ કે દેસાઇ, ચંદ્રીકા પ્રીંટરી, મીરઝાપુર રોડ અમદાવાદ હતા.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકના મુખ્ય વિક્રેતા પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર, મણીનગર, અમદાવાદ હતા.<ref name="pkd1"/> == યાદી == પુસ્તકમાં ગુજરાતમાં જોવા મળતા ૪૩૧ પક્ષીઓની માહિતી આપેલી છે. # કાગડા કુટુંબ ## ૧. [[દેશી કાગડો|કાગડો]] ## ૨. [[ગિરનારી કાગડો|ગિરનારી અથવા જંગલી કાગડો]] ## ૩. મહાકાગ ## ૪. [[ખેરખટ્ટો|ખખેડો (ખેરખટ્ટો)]] ## ૫. થડચડ રાખોડી ## ૬. થડચડ કથ્થાઈપેટ ## ૭. ઝાડચડ મખમલી ## ૮. [[રામચકલી|રામચકલી]] ## ૯. રામચકલી કાબરી ## ૧૦. [[રામચકલી-પીળી ચોટલી|રામચકલી પીળી ચોટલીવાળી]] # [[લલેડું|લલેડા કુટુંબ]] ## ૧૧. લલેડું વાપી ## ૧૨. લલેડું કરમદીનું ## ૧૩. લલેડું ભારતીય પીળી આંખવાળું ## ૧૪. લલેડું શેરડી ## ૧૫. લલેડું સામાન્ય રાખોડી ## ૧૬. [[વન લલેડુ|લલેડું વન]] ## ૧૭. લલેડું સીટીમાર # શૌબિન્ગા કુટુંબ ## ૧૮. [[શૌબિન્ગા]] ## ૧૯. શૌબિન્ગા મધ્ય ભારતીય ## ૨૦. શૌબિન્ગા માર્શલનો # હરેવા કુટુંબ ## ૨૧. હરેવો જોર્ડનનો ## ૨૨. હરેવો # બુલબુલ કુટુંબ ## ૨૩. બુલબુલ ## ૨૪. [[કનરા બુલબુલ | બુલબુલ કનરા]] ## ૨૫. બુલબુલ સિપાહી ## ૨૬. બુલબુલ સફેદ નેના # થ્રશ કુટુંબ ## ૨૭. [[નિલકંઠી]] ## ૨૮. રાખોડી પીઠ ## ૨૯. થરથરો કાશ્મીરી ## ૩૦. [[દૈયડ|દૈયડ]] ## ૩૧. [[દેવચકલી|દેવચકલી]] ## ૩૨. શામો ભારતીય ## ૩૩. કસ્તુરી ## ૩૪. મલાગીર કસ્તુરો ## ૩૫. પાન્ડુ શામા ## ૩૬. ભૂરા માથાના કસ્તુરો ## ૩૭. પીદ્દો પીળો ## ૩૮. પીદ્દો રણ ## ૩૯. પીદ્દો લાલપુચ્છ ## ૪૦. પીદ્દો કાબરો ## ૪૧. પીદ્દો સ્ટોલીકઝાનો ## ૪૨. પીદ્દો શામો ## ૪૩. પીદ્દો મેંદીયો ## ૪૪. પીદ્દો સ્ટ્રીકલેન્ડનો ## ૪૫. પીદ્દો પથરાળ કાળો ## ૪૬. [[ઇન્દ્રરાજ|ઈન્દ્રરાજ]] # માખીમાર કુટુંબ ## ૪૭. [[દૂધરાજ|દુધરાજ અથવા તરવારિયો]] ## ૪૮. માખીમાર ભૂરો ## ૪૯. [[ચટકી માખીમાર|માખીમાર ચટકી]] ## ૫૦. [[અધરંગ|અધરંગ]] ## ૫૧. માખીમાર ખાખી ## ૫૨. માખીમાર રાખોડી પીળો ## ૫૩. [[નાચણ|નાચણ]] ## ૫૪. માખીમાર ભારતીય રાતો ## ૫૫. માખીમાર લાલપુચ્છ ## ૫૬. [[પીરોજી માખીમાર|માખીમાર પીરોજી]] ## ૫૭. પહાડી પંખો # લટૂષક કુટુંબ ## ૫૮. લટોરો દુધીયો અથવા રૂપારેલ ## ૫૯. લટોરો પચનક ## ૬૦. લટોરો કાઠિયાવાડી ## ૬૧. લટોરો પરદેશી ## ૬૨. લટોરો રેતિયો ## ૬૩. લટોરો કાળી પીઠનો ## ૬૪. લટોરો રાખોડી અબાબીલ ## ૬૫. લટોરો કાંટનો # કસ્યા અને [[રાજાલાલ|રાજાલાલ]] કુટુંબ ## ૬૬. કસ્યો મોટો ## ૬૭. [[કાળા માથાનો કશ્યો|કસ્યો કાળા માથાનો]] ## ૬૮. રાજાલાલ ધર્મકુમારસિહજીનો ## ૬૯. રાજાલાલ કાબરો ## ૭૦. રાજાલાલ કેશરિયો ## ૭૧. રાજાલાલ નાની ચાંચવાળો # પીલક અને કોસીટ કુટુંબ ## ૭૨. [[પીલક]] ## ૭૩. [[કાળા માથાનો પીલક | પીલક કાળા માથાનો]] ## ૭૪. [[કાળો કોસીટ|કોસીટ કાળો]] ## ૭૫. કોસીટ રાખોડી ## ૭૬. કોસીટ સફેદ પેટનો ## ૭૭. ભીમરાજ # ફુત્કી કુટુંબ ## ૭૮. ફુત્કી રામ ## ૭૯. ફુત્કી સીતા ## ૮૦. શ્વેતકંઠ ભારતીય નાનો ## ૮૧. શ્વેતકંઠ મોટો ## ૮૨. શ્વેતકંઠ ભારતીય ## ૮૩. ટીકટીકી શ્વેતનયના પાન ## ૮૪. ટીકટીકી બ્લાઈધની પાન ## ૮૫. ટીકટીકી કમોદનો ## ૮૬. ટીકટીકી પાન ## ૮૭. કીટકીટ જળ ## ૮૮. કીટકીટ સાદો ## ૮૯. કીટકીટ લીલાશવાળો ## ૯૦. ફુત્કી રણ ## ૯૧. ફુત્કી કાંટાવાળી ખડ ## ૯૨. કીટકીટ લીલો ## ૯૩. [[દરજીડો|દરજીડો અથવા ટાશકો]] ## ૯૪. ફુત્કી કાઠિયાવાડી ## ૯૫. [[લાલ ભાલ ફુત્કી | ફુત્કી લાલ ભાલ]] ## ૯૬. ફુત્કી વીડ ## ૯૭. [[કાળી પાન ફુત્કી| ફુત્કી કાળી પાન]] ## ૯૮. ફુત્કી કાંટની ## ૯૯. ફુત્કી દેશી ## ૧૦૦. ફુત્કી ધાસ #મેના અને કાબર કુટુંબ ##૧૦૧. મેના પવાઈ ##૧૦૨. મેના બબ્બાઈ અથવા બ્રાહ્મણી ##૧૦૩. [[વૈયું]] ##૧૦૪. વૈયું તેલીયું ##૧૦૫. [[કાબર]] ##૧૦૬. [[શિરાજી કાબર|કાબર શિરાજી]] ##૧૦૭. [[વન કાબર|કાબર વન]] #દાણા ચણતા પંખીઓનું કુટુંબ ##૧૦૮. ગન્ડમ પથરાળ ##૧૦૯. ગન્ડમ કાળા માથાનો ##૧૧૦. ગન્ડમ લાલ માથાનો ##૧૧૧. ગન્ડમ લહેરીઓ ##૧૧૨. [[મોરચકલી|ચકલી મોર]] ##૧૧૩. ચકલી ગુલાબી ##૧૧૪. ચકલી પહેલવાન ##૧૧૫. [[ચકલી|ચકલી (માદા) અને ચકલો(નર) ]] #સુઘરી અને મુનિયા કુટુંબ ##૧૧૬. [[સુઘરી]] અથવા બૈયું ##૧૧૬. સુઘરી કાળા ગળાની ##૧૧૭. સુઘરી લીટી વાળી ##૧૧૮. મુનિયા અથવા પિદ્દી ##૧૧૯. [[શીંગબાજ]] ##૧૨૦. [[સુરખ | મુનિયા લાલ અથવા સુરખ]] ##૧૨૧. મુનિયા લીલી # દીવાળીઘોડા કુટુંબ ## ૧૨૨. પીલકીયો ભૂરા માથાનો ## ૧૨૩. પીલકીયો પીળા માથાનો ## ૧૨૪. પીલકીયો કાળા માથાનો ## ૧૨૫. પીલકીયો રાખોડી માથાનો ## ૧૨૬. પીલકીયો વન ## ૧૨૭. [[ખંજન]] ## ૧૨૮. [[દીવાળીઘોડો]] # ધાનચીડી કુટુંબ ## ૧૨૯. ધાનચીડી ## ૧૩૦. ધાનચીડી લીલાશવાળી ## ૧૩૧. ધાનચીડી પથરાળ ## ૧૩૨. ધાનચીડી હોગસન્સની ## ૧૩૩. ધાનચીડી દેશી ## ૧૩૪. ધાનચીડી પીળાશવાળી # ચંડુલ કુટુંબ ## ૧૩૫. ચંડુલ રણ ## ૧૩૬. પુલક ## ૧૩૭. ચંડુલ ભાવનગરનો રેતાળ ## ૧૩૮. ચંડુલ ધાધસ ## ૧૩૯. ચંડુલ ## ૧૪૦. અગન જળ ## ૧૪૧. [[અગન]] ## ૧૪૨. અગન કાઠીયાવાડી અગીયા ## ૧૪૩. [[ભોંચકલી]] ## ૧૪૪. ખેતરીયો #આપણા રંગદાર પંખીઓ ## ૧૪૫. [[થડરંગો]] ## ૧૪૬. નવરંગ #ફૂલનું મધુ-ચૂસતા પંખીઓ ## ૧૪૭. [[ફૂલસુંઘણી]] ## ૧૪૮. ફૂલસુંઘણી પીળી ચાંચવાળી ## ૧૪૯. [[શક્કરખોરો]] ## ૧૫૦. શક્કરખોરો પચરંગી ## ૧૫૧. શક્કરખોરો ફૂલરાજ ## ૧૫૨. [[શ્વેતનયના]] ## ૧૫૩. ચિલોત્રો ## ૧૫૮. ટુકટુક લીલો ## ૧૫૯. [[કંસારો_(પક્ષી)|ટુકટુક અથવા કંસારો]] ## ૧૬૦. લાજના # લક્કડખોદ કુટુંબ ## ૧૬૧. લક્કડખોદ કાબરો ## ૧૬૨. લક્કડખોદ સોનેરી ## ૧૬૩. લક્કડખોદ ભારતિય નાનો ## ૧૬૪. લક્કડખોદ કીડીઘર ## ૧૬૫. લક્કડખોદ લીલો ## ૧૬૬. લક્કડખોદ મોટો કાળો ## ૧૬૭. લક્કડખોદ શ્યામદિલ ## ૧૬૮. લક્કડખોદ કેશરી પીઠનો સોનેરી ## ૧૬૯. લક્કડખોદ કાળી પીઠનો # [[પોપટ]] કુટુંબ ## ૧૭૦. પોપટ અથવા સુડો ## ૧૭૧. પોપટ તુઈ ## ૧૭૨. પોપટ શુલપાણનો #કોયલ કુટુંબ ## ખરી કોયલ (જાતે માળા નથી બનાવતી) ### ૧૭૩. [[કોયલ]] ### ૧૭૪. કોયલ પટ્ટાવાળી રાતી ### ૧૭૫. કોયલ નાની રાખોડી ### ૧૭૬. [[ચાતક|ચાતક અથવા મોતિડો]] ### ૧૭૭. [[બપૈયો]] ### ૧૭૮. કુહુકંઠ પરદેશી ## ખોટી કોયલો (જાતે માળા બનાવે છે) ### ૧૭૯. [[કુંભારીયો કાગડો | હોકો અથવા કુંભારીયો કાગડો]] ### ૧૮૦. માલકોહા અથવા સીરકીર અથવા ખાખી ઘોયરો ### ૧૮૧. માલકોહા લીલો #અબાબીલ કુટુંબ ## ૧૫૪. અબાબીલ પહાડી ## ૧૫૫. અબાબીલ ## ૧૫૬. અબાબીલ તાડી ## ૧૫૭. અબાબીલ ચોટલીયો ## ૧૮૨. અબાબીલ પરદેશી રેતાળ ## ૧૮૩. અબાબીલ પરદેશી ભેખડ ## ૧૮૪. અબાબીલ ભેખડ ## ૧૮૫. અબાબીલ દેરાસરી ## ૧૮૬. અબાબીલ લેસરા ## ૧૮૭. અબાબીલ કરાડ ## ૧૮૮. અબાબીલ કૈચી # નીલકંઠ અને કલકલીયા કુટુંબ ## ૧૮૯. નીલકંઠ કાશ્મીરી ## ૧૯૦. [[નીલકંઠ (પક્ષી)|નીલકંઠ દેશી]] ## ૧૯૧. કલકલીયો કાબરો ## ૧૯૨. કલકલીયો લગોઠી ## ૧૯૩. કલકલીયો ## ૧૯૪. કલકલીયો ઢોંક ચાંચનો ## ૧૯૫. કલકલીયો વન ખાડીનો # અન્ય રંગદાર પક્ષીઓ ## ૧૯૬. પત્રીંગો વિલાયતી ## ૧૯૭. પત્રીંગો નાનો ## ૧૯૮. પત્રીંગો મોટો ## ૧૯૯. હુદહુદ # છાપા - સોનિડા કુટુંબ ## ૨૦૦. છાપું પરદેશી ## ૨૦૧. છાપું વન ## ૨૦૨. છાપું રેતાળ ## ૨૦૩. છાપું ફ્રાંકલીનનું ## ૨૦૪. છાપું દેશી # ઘુવડ કુટુંબ ## ૨૦૫. ઘુવડ માછીમાર ## ૨૦૬. ઘુવડ ગિરનારી ## ૨૦૭. ઘુવડ રેવીદેવી ## ૨૦૮. રવાયડું ## ૨૦૯. ઘુવડ ## ૨૧૦. ઘુવડ રાડીયો ## ૨૧૧. ચીબરી ## ૨૧૨. છીબરી વન ## ૨૧૩. ચુગડ લીટીવાળી ## ૨૧૪. ચુગડ ભારતીય ## ૨૧૫. ચુગડ પરદેશી ## ૨૧૬. ચુગડ દેશી # ગીધ કુટુંબ ## ૨૧૭. [[રાજગીધ|ગીધ રાજ]] ## ૨૧૮. ગીધ ડાકું ## ૨૧૯. ગીધ બદામી ## ૨૨૦. ગીધ ભૂખરો ## ૨૨૧. ગીધ ## ૨૨૨. ગીધ સફેદ નાનું ## ૨૨૨. ગીધ સફેદ મોટું # બાજ કુટુંબ ## શીયાચશ્મ બાજ ### પાળવામાં આવતા હોય એવા #### ૨૨૩. [[ભેરી]] (માદા - ભેરી અને નર ભેરીબચ્ચો ) #### ૨૨૪. શાહિન (માદા - શાહિન અને નર શાહિન્યો) #### ૨૨૫. શાહિન રાતા માથાની #### ૨૨૬. લગડ (માદા-લગડ અને નર - જગડ) #### ૨૨૭. ચરગ (માદા - ચરગ અને નર - ચરગેલો) #### ૨૨૮. તૃમ્તિ (માદા - તૃમ્તિ અને નર - ચટવો) ### ન પળાતા હોય એવા #### ૨૪૮. ધોતી ( માદા - ધોતી અને નર - ધુતાર) #### ૨૪૯. ધોતી ભારતીય #### ૨૫૦. લર્જી ## ગુલેલચશ્મ બાજ ### ૨૪૪. શકરો ### ૨૪૫. બાજ ### ૨૪૬. બાશા (માદા - બાશા અને નર - બશીન) ### ૨૪૭ બેસરો (માદા - બેસરો અને નર - ધોતી) # ગરજ અને ગરૂડ કુટુંબ ## ૨૨૯. ગરજ સાંસા ## ૨૩૦. ગરજ પરદેશી સાંસા ## ૨૩૧.ઝુમસ શાહી ## ૨૩૨. ઝુમસ પરદેશી ## ૨૩૩. ઝુમસ દેશી ## ૨૩૪. ઝુમસ ટપકીવાળો ## ૨૩૫. ઝુમસ નાનો ટપકીવાળો ## ૨૩૬. ગરૂડ દરીયાઈ ## ૨૩૭. ગરૂડ પલાસનો મચ્છીમાર ## ૨૩૮. ગરૂડ રાખોડી-શીર મચ્છીમાર # સમળી અને મધીયા કુટુંબ ## ૨૩૯. [[કપાસી]] ## ૨૪૦. સમળી અથવા ચીલ ## ૨૪૧. સમળી કાશ્મીરી અથવા શીયાળું ## ૨૪૨. સમળી શંકર અથવા શંકર ચીલ ## ૨૪૩. મધીયો # મચ્છીમાર અને અન્ય શીકારી પંખીઓ ## ૨૫૧. [[મચ્છીમાર]] ## ૨૫૨. ટીસો મોસમી ## ૨૫૩. ટીસો હીમાલયનો ## ૨૫૪. ટીસો રણ ## ૨૫૫. ટીસો ## ૨૫૬. [[મોર બાજ| મોરબાજ]] ## ૨૫૭. પટાઈ ## ૨૫૮. પટાઈ પટ્ટી ## ૨૫૯. પટાઈ વિલાયતી ## ૨૬૦. પટાઈ પાન ## ૨૬૧. સાપમાર ## ૨૬૨. સાપમાર ચોટલીયો # કબૂતર કુટુંબ ## ૨૬૩. [[હરીયાળ]] ## ૨૬૪. કબૂતર ## ૨૬૫. હોલી નિલમ ## ૨૬૬. હોલી વન ## ૨૬૭. હોલી ધોળ ## ૨૬૮. ખુમરી ## ૨૬૯. હોલી લોટણ ## ૨૭૦. હોલી શીયાળું # બટાવડાં કુટુંબ ## ૨૭૧. બટાવડાં શાહી ## ૨૭૨. બટાવડાં દેશી ## ૨૭૩. બટાવડાં પહાડી અથવા રંગીન ## ૨૭૪. વાકુવાકુ # તેતર કુટુંબ ## ૨૭૫. તેતર તલીયા ## ૨૭૬. તેતર કાળા ## ૨૭૭. તેતર ખડીયા # લવાં અને બટેર કુટુંબ ## ૨૭૮. લવાં ## ૨૭૯. લવાં જંગલ ## સ્ત્રીયા રાજ્ય ચલાવતા બટેર ### ૨૮૦. બટેર હોર્ન ### ૨૮૧. બટેર બીલ ### ૨૮૨. બટેર ભારતીય બીલ ## ધાધસ અને ચીંગણા બટેર ### ૨૮૭. ધાધસ બટેર ### ૨૮૮. ચીંગણા બટેર # મોર ## ૨૮૩. મોર # જંગલી મુરઘા ## ૨૮૪. જંગલી મુરઘા લાલ ## ૨૮૫. જંગલી મુરઘા રાખોડી ## ૨૮૬. ચોખારા # દસાડી અને તેના કુટુંબીઓ ## ૨૮૯. [[દસાડી|દસાડી]] ## ૨૯૦. ડવાંક ## ૨૯૧. જળકુકડી ## ૨૯૨. નીલકુકડી # હુબારા કુટુંબ ## ૨૯૩. [[ઘોરાડ]] ## ૨૯૪. હુબારા ## ૨૯૫. ખડમોર # જળમાંજાર અને બીજા જળચર ## ૨૯૬. જળમાંજાર ## ૨૯૭. જળમાંજાર કાળો ## ૨૯૮. કરચલા ખાંઊ ## ૨૯૯. ચકવા ચકવી ## ૩૦૦. [[ચક્રવાક|ચકવા ચકવી મોટો]] ## ૩૦૧. [[રેતાળ રણગોધલો|રણગોધલો રેતાળ]] ## ૩૦૨. [[રણગોધલો ]] ## ૩૦૩. [[દરીયાઈ અબલખ]] # પાન બગલી, કાંકણસારો અને ચમચા ## ૩૦૪. પાન બગલી પીળી ## ૩૦૫. પાન બગલી સુરંગી ## ૩૦૬. પાન બગલી પરદેશી ## ૩૦૭. પાન બગલી કાળી ## ૩૦૮. કાંકણસાર ઘોળી ## ૩૦૯. [[કાળી કાકણસાર | કાંકણસાર કાળી]] ## ૩૧૦. કાંકણસાર પાન ## ૩૧૧. ચમચો # ગીલામાં વસતા પંખીઓ ## ૩૧૨. ગારાખોદ સળીપૂચ્છ ## ૩૧૩. ગારાખોદ ## ૩૧૪. ગારાખોદ નાનો ## ૩૧૫. વનચોર ## ૩૧૬. પાન લવાં ## ૩૧૭. ગજપાઉ ## ૩૧૮. ઉલ્ટી ચાંચ ## ૩૭૩. પાન લવાં પીરોજી ## ૩૭૪. સંતાકુકડી બીલીયનની ## ૩૭૫. સંતાકુકડી ટપકીલી ## ૩૭૬. સંતાકુકડી તપખીરી ## ૩૭૭. જળમુરઘો અથવા કોરા # ટીટોડી કુટુંબ ## ૩૧૯. ટીટોડી મળતાવડી ## ૩૨૦. ટીટોડી સફેદ પૂચ્છ ## ૩૨૧. ટીટોડી ## ૩૨૨. ટીટોડી પારસન ## ૩૨૩. ટીટોડી ઢોંગીલી ## ૩૨૪. ટીટોડી નાની રેતાળ ## ૩૨૫. ટીટોડી રેતાળ ## ૩૨૬. ટીટોડી બાટણ ## ૩૨૭. ટીટોડી સોનેરી બાટણ ## ૩૨૮. ટીટોડી જોર્ડનની ઝીણી ## ૩૨૯. ટીટોડી વિલાયતી ઝીણી ## ૩૩૦. ખલેલી નાની ## ૩૩૧. ખલેલી વિલાયતી ## ૩૩૨. ખલેલી # જળાશયો પર ઉડતા પંખીઓ ## ૩૩૩. ધોંમડી સામાન્ય ## ૩૩૪. ધોંમડી પરદેશી ## ૩૩૫. ધોંમડી કાળા પેટની ## ૩૩૬. ધોંમડી નાની ## ૩૩૭. [[ભારતીય જળહળ | જળહળ]] ## ૩૩૮. તેજપર ## ૩૩૯. ધોંમડી થોભાળી ## ૩૪૦. ધોંમડી સફેદ પાંખવાળી કાળી ## ૩૪૧. ધોંમડા ધોંમડી ## ૩૪૨. ધોંમડી દરીયાઈ ## ૩૪૩. ધોંમડી ચોટીલી દરીયાઈ ## ૩૪૪. ધોંમડો કાળા માથાનો મોટો ## ૩૪૫. ધોંમડો કાળા માથાનો ## ૩૪૬. ધોંમડો ## ૩૪૭. ધોંમડો ગુલાબી ## ૩૪૮. ધોંમડો કાળી પીઠનો ## ૩૪૯. ધોંમડો પીળા પગ વાળો ## ૩૫૦. કીચડીયો રાખોડી ## ૩૫૧. દસાડી દરીયાઈ # પાણીકાંઠે વસતા પંખીઓ ## ૩૫૨. ગડેરા કાળપૂચ્છઅથવા લાંબીચાંચ ## ૩૫૩. ગડેરા પટ્ટાપૂચ્છ અથવા લાંબીચાંચ ## ૩૫૪. રાતાપગ રાખોડી ## ૩૫૫. રાતાપગ ## ૩૫૬. ટુટવારી ગંદાપગ ## ૩૫૭. ટુટવારી લીલાપગ અથવા ટીમટીમા ## ૩૫૮, લગોઠો દરીયાઈ ## ૩૫૯. કીચડીયો ## ૩૬૦. કીચડીયો ટેમીંકનો ## ૩૬૧. કીચડીયો કાળા પેટનો ## ૩૬૨. કીચડીયો વાંકી ચાંચનો ## ૩૬૩. કીચડીયો સફેદ નયન ## ૩૬૪. ટીલીયો ## ૩૬૫. ટુટવારી લીલી ## ૩૬૬. ટુટવારી વન ## ૩૬૭. ટુટવારી અથવા ચંચળ ## ૩૬૮. ટુટવારી સામાન્ય ## ૩૬૯. કાચબરંગી # સારસ કુટુંબ ## ૩૭૦. સારસ ## ૩૭૧. [[કરકરો|કરકરા]] ## ૩૭૨. [[કુંજ]] # ઢોંક કુટુંબ ## ૩૭૮. ઢોંક બગલું ## ૩૭૯. ઢોંક બનારસ ## ૩૮૦. [[ઉજળી ઢોંક|ઢોંક ઉજળી]] ## ૩૮૧. ઢોંક કાળી ટુલ ## ૩૮૩. ઢોંક કાળો ## ૩૮૪. ઢોંક જમાદાર ## ૩૮૪. ઢોંક નાનો જમાદાર # બગલા કુટુંબ ## ૩૮૫. બગલો દરીયાઈ ## ૩૮૬. [[અવાંક]] ## ૩૮૭. [[કબુત | બગલો કબૂત]] ## ૩૮૮. બગલો નડી ## ૩૮૯. બગલી લીલી ## ૩૯૦. બગલી કાણી ## ૩૯૧. બગલો ગાય ## ૩૯૨. બગલો મોટો સફેદ ## ૩૯૩. બગલો ## ૩૯૪. કીલીચીયો # જળકાગડા કુટુંબ ## ૩૯૫. જળકાગડો નાનો ## ૩૯૬. જળકાગડો ## ૩૯૭. જળકાગડો કાળો ## ૩૯૮. [[સર્પગ્રીવા | સર્પગ્રીવ]] # પેંણ કુટુંબ ## ૩૯૯. પેંણ ગુલાબી ## ૪૦૦. પેંણ ચોટીલી # બળાં કુટુંબ ## ૪૦૧. [[બળા (પક્ષી)|બળાં]] ## ૪૦૨. બળાં નાના # બતક કુટુંબ ## ૪૦૩. હંસ દેવ ## ૪૦૪. હંસ ગાજ ## ૪૦૫. હંસ રાજ ## ૪૦૬. હંસ શ્વેતભાલ ગાજ ## સ્થાનીક બતકો ### ૪૦૭. બતક મોટી સીસોટી ### ૪૦૮. બતક ચોટીલી લુહાર ### ૪૦૯. બતક બઈકલની મુરઘાબી ### ૪૧૦. બતક નુક્તા ### ૪૧૧. બતક ટીલીવાળી ### ૪૧૨. બતક નાની સીસોટી ### ૪૧૩. બતક ગીરજા ## પરદેશી બતકો ### ૪૧૪. બતક લાંલ ચાંચ ### ૪૧૫. બતક લાલશીર ### ૪૧૬. ધોળી-આંખ અથવા કારચીયા ### ૪૧૭. [[કલવેતીયો | બતક ચોટીલી કાબરી]] ### ૪૧૮. બતક દરીયાઈ ### ૪૧૯. બતક નાની ### ૪૨૦. [[સીંગપર (બતક)|બતક શીંગપર]] ### ૪૨૧. બતક ચૈત્વા ### ૪૨૨. બતક પખ્તામુખી ### ૪૨૩. બતક ધોળી ### ૪૨૪. બતક નીલશીર ### ૪૨૫. બતક લુહાર ### ૪૨૬. [[પીયાસણા (પંખી)|બતક પીયાસણા]] ### ૪૨૭. [[સુરખાબ (પંખી)| બતક સુરખાબ]] ### ૪૨૮. બતક સફેદ સુરખાબ # ડૂબકી કુટુંબ ## ૪૨૯. [[નાની ડુબકી|ડૂબકી]] ## ૪૩૦. [[શિયાળુ નાની ડુબકી|ડૂબકી શ્યામગ્રીવ]] ## ૪૩૧. [[ચોટીલી ડુબકી | ડૂબકી ચોટીલી]] ==સંદર્ભ== {{Reflist}} {{સ્ટબ}} [[શ્રેણી:પુસ્તક]] [[શ્રેણી:જીવવિજ્ઞાન]] gs6o5pr7a8qzhqr72xvvx55nmea6x2m 902350 902348 2026-07-12T17:08:44Z Aniket 65 પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણીની કડી જોડી 902350 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = પંખીજગત | image = | image_size = | border = | alt = | caption = | author = [[પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ]] | audio_read_by = | title_orig = | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = ડી. દળવી | country = ભારત | language = [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]] | series = | release_number = | subject = ગુજરાતના પંખીઓ | genre = સંદર્ભગ્રંથ | set_in = | publisher = મધૂરીકાબેન પ્રદ્યુમ્ન દેસાઈ, પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર. | publisher2 = | pub_date = માર્ચ ૧૯૮૨ | english_pub_date = | published = | media_type = | pages = ૨૮૪ | awards = | isbn = | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = <!-- for books in a series --> | followed_by = <!-- for books in a series --> | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} '''''પંખીજગત''''' એ ગુજરાતમાં જોવા મળતા પક્ષીઓની ખાસીયતો વિષેની રેખાચિત્રો સહિતની માહિતિ આપતું [[પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ]]નું ગુજરાતી ભાષાનું પુસ્તક છે, જે પક્ષીવિદો અને અભ્યાસુઓમાં સંદર્ભગ્રંથ તરીકે કામમાં લેવાય છે. પુસ્તકના મુખપૃષ્ઠ પર નર અને માદા [[દૂધરાજ]] ({{lang-en|Paradise Flycatcher}})ની જોડીનું રંગીન રેખાચિત્ર છે.<ref name="pkd1">{{cite book |last=દેસાઈ |first=પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાઈ |year=1982 |title=પંખીજગત |location=અમદાવાદ |publisher=પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર|page= |isbn= |author-link=પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ}}</ref> == પ્રકાશન == આ પુસ્તકના પ્રકાશક મધૂરીકાબેન પ્રદ્યુમ્ન દેસાઈએ પુસ્તકની પ્રથમ આવૃત્તિ માર્ચ ૧૯૮૨માં ૱ ૬૦ની કિંમતે ૭૫૦ નકલો સાથે બહાર પાડી હતી.<ref name="pkd1"/> આ પુસ્તકના પ્રકાશન માટે ગુજરાત સરકારે ૱ ૨૫૦૦ની આર્થિક સહાય કરી હતી.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકનું આવરણ ડી. દળવી એ તૈયાર કર્યું હતું અને આવરણનું પ્રીંટીંગ દળવી પ્રીંટરી, રાયપુર દરવાજા, અમદાવાદ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref name="pkd1"/> છાપકામ માટેના બ્લોક્સ જગદીશ પ્રોસેસ સ્ટુડીઓ, અમદાવાદ ખાતે તૈયાર કરાવવામાં આવ્યા હતા.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકના મુદ્રક રાકેશ કે દેસાઇ, ચંદ્રીકા પ્રીંટરી, મીરઝાપુર રોડ અમદાવાદ હતા.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકના મુખ્ય વિક્રેતા પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર, મણીનગર, અમદાવાદ હતા.<ref name="pkd1"/> == યાદી == પુસ્તકમાં ગુજરાતમાં જોવા મળતા ૪૩૧ પક્ષીઓની માહિતી આપેલી છે. # કાગડા કુટુંબ ## ૧. [[દેશી કાગડો|કાગડો]] ## ૨. [[ગિરનારી કાગડો|ગિરનારી અથવા જંગલી કાગડો]] ## ૩. મહાકાગ ## ૪. [[ખેરખટ્ટો|ખખેડો (ખેરખટ્ટો)]] ## ૫. થડચડ રાખોડી ## ૬. થડચડ કથ્થાઈપેટ ## ૭. ઝાડચડ મખમલી ## ૮. [[રામચકલી|રામચકલી]] ## ૯. રામચકલી કાબરી ## ૧૦. [[રામચકલી-પીળી ચોટલી|રામચકલી પીળી ચોટલીવાળી]] # [[લલેડું|લલેડા કુટુંબ]] ## ૧૧. લલેડું વાપી ## ૧૨. લલેડું કરમદીનું ## ૧૩. લલેડું ભારતીય પીળી આંખવાળું ## ૧૪. લલેડું શેરડી ## ૧૫. લલેડું સામાન્ય રાખોડી ## ૧૬. [[વન લલેડુ|લલેડું વન]] ## ૧૭. લલેડું સીટીમાર # શૌબિન્ગા કુટુંબ ## ૧૮. [[શૌબિન્ગા]] ## ૧૯. શૌબિન્ગા મધ્ય ભારતીય ## ૨૦. શૌબિન્ગા માર્શલનો # હરેવા કુટુંબ ## ૨૧. હરેવો જોર્ડનનો ## ૨૨. હરેવો # બુલબુલ કુટુંબ ## ૨૩. બુલબુલ ## ૨૪. [[કનરા બુલબુલ | બુલબુલ કનરા]] ## ૨૫. બુલબુલ સિપાહી ## ૨૬. બુલબુલ સફેદ નેના # થ્રશ કુટુંબ ## ૨૭. [[નિલકંઠી]] ## ૨૮. રાખોડી પીઠ ## ૨૯. થરથરો કાશ્મીરી ## ૩૦. [[દૈયડ|દૈયડ]] ## ૩૧. [[દેવચકલી|દેવચકલી]] ## ૩૨. શામો ભારતીય ## ૩૩. કસ્તુરી ## ૩૪. મલાગીર કસ્તુરો ## ૩૫. પાન્ડુ શામા ## ૩૬. ભૂરા માથાના કસ્તુરો ## ૩૭. પીદ્દો પીળો ## ૩૮. પીદ્દો રણ ## ૩૯. પીદ્દો લાલપુચ્છ ## ૪૦. પીદ્દો કાબરો ## ૪૧. પીદ્દો સ્ટોલીકઝાનો ## ૪૨. પીદ્દો શામો ## ૪૩. પીદ્દો મેંદીયો ## ૪૪. પીદ્દો સ્ટ્રીકલેન્ડનો ## ૪૫. પીદ્દો પથરાળ કાળો ## ૪૬. [[ઇન્દ્રરાજ|ઈન્દ્રરાજ]] # માખીમાર કુટુંબ ## ૪૭. [[દૂધરાજ|દુધરાજ અથવા તરવારિયો]] ## ૪૮. માખીમાર ભૂરો ## ૪૯. [[ચટકી માખીમાર|માખીમાર ચટકી]] ## ૫૦. [[અધરંગ|અધરંગ]] ## ૫૧. માખીમાર ખાખી ## ૫૨. માખીમાર રાખોડી પીળો ## ૫૩. [[નાચણ|નાચણ]] ## ૫૪. માખીમાર ભારતીય રાતો ## ૫૫. માખીમાર લાલપુચ્છ ## ૫૬. [[પીરોજી માખીમાર|માખીમાર પીરોજી]] ## ૫૭. પહાડી પંખો # લટૂષક કુટુંબ ## ૫૮. લટોરો દુધીયો અથવા રૂપારેલ ## ૫૯. લટોરો પચનક ## ૬૦. લટોરો કાઠિયાવાડી ## ૬૧. લટોરો પરદેશી ## ૬૨. લટોરો રેતિયો ## ૬૩. લટોરો કાળી પીઠનો ## ૬૪. લટોરો રાખોડી અબાબીલ ## ૬૫. લટોરો કાંટનો # કસ્યા અને [[રાજાલાલ|રાજાલાલ]] કુટુંબ ## ૬૬. કસ્યો મોટો ## ૬૭. [[કાળા માથાનો કશ્યો|કસ્યો કાળા માથાનો]] ## ૬૮. રાજાલાલ ધર્મકુમારસિહજીનો ## ૬૯. રાજાલાલ કાબરો ## ૭૦. રાજાલાલ કેશરિયો ## ૭૧. રાજાલાલ નાની ચાંચવાળો # પીલક અને કોસીટ કુટુંબ ## ૭૨. [[પીલક]] ## ૭૩. [[કાળા માથાનો પીલક | પીલક કાળા માથાનો]] ## ૭૪. [[કાળો કોસીટ|કોસીટ કાળો]] ## ૭૫. કોસીટ રાખોડી ## ૭૬. કોસીટ સફેદ પેટનો ## ૭૭. ભીમરાજ # ફુત્કી કુટુંબ ## ૭૮. ફુત્કી રામ ## ૭૯. ફુત્કી સીતા ## ૮૦. શ્વેતકંઠ ભારતીય નાનો ## ૮૧. શ્વેતકંઠ મોટો ## ૮૨. શ્વેતકંઠ ભારતીય ## ૮૩. ટીકટીકી શ્વેતનયના પાન ## ૮૪. ટીકટીકી બ્લાઈધની પાન ## ૮૫. ટીકટીકી કમોદનો ## ૮૬. ટીકટીકી પાન ## ૮૭. કીટકીટ જળ ## ૮૮. કીટકીટ સાદો ## ૮૯. કીટકીટ લીલાશવાળો ## ૯૦. ફુત્કી રણ ## ૯૧. ફુત્કી કાંટાવાળી ખડ ## ૯૨. કીટકીટ લીલો ## ૯૩. [[દરજીડો|દરજીડો અથવા ટાશકો]] ## ૯૪. ફુત્કી કાઠિયાવાડી ## ૯૫. [[લાલ ભાલ ફુત્કી | ફુત્કી લાલ ભાલ]] ## ૯૬. ફુત્કી વીડ ## ૯૭. [[કાળી પાન ફુત્કી| ફુત્કી કાળી પાન]] ## ૯૮. ફુત્કી કાંટની ## ૯૯. ફુત્કી દેશી ## ૧૦૦. ફુત્કી ધાસ #મેના અને કાબર કુટુંબ ##૧૦૧. મેના પવાઈ ##૧૦૨. મેના બબ્બાઈ અથવા બ્રાહ્મણી ##૧૦૩. [[વૈયું]] ##૧૦૪. વૈયું તેલીયું ##૧૦૫. [[કાબર]] ##૧૦૬. [[શિરાજી કાબર|કાબર શિરાજી]] ##૧૦૭. [[વન કાબર|કાબર વન]] #દાણા ચણતા પંખીઓનું કુટુંબ ##૧૦૮. ગન્ડમ પથરાળ ##૧૦૯. ગન્ડમ કાળા માથાનો ##૧૧૦. ગન્ડમ લાલ માથાનો ##૧૧૧. ગન્ડમ લહેરીઓ ##૧૧૨. [[મોરચકલી|ચકલી મોર]] ##૧૧૩. ચકલી ગુલાબી ##૧૧૪. ચકલી પહેલવાન ##૧૧૫. [[ચકલી|ચકલી (માદા) અને ચકલો(નર) ]] #સુઘરી અને મુનિયા કુટુંબ ##૧૧૬. [[સુઘરી]] અથવા બૈયું ##૧૧૬. સુઘરી કાળા ગળાની ##૧૧૭. સુઘરી લીટી વાળી ##૧૧૮. મુનિયા અથવા પિદ્દી ##૧૧૯. [[શીંગબાજ]] ##૧૨૦. [[સુરખ | મુનિયા લાલ અથવા સુરખ]] ##૧૨૧. મુનિયા લીલી # દીવાળીઘોડા કુટુંબ ## ૧૨૨. પીલકીયો ભૂરા માથાનો ## ૧૨૩. પીલકીયો પીળા માથાનો ## ૧૨૪. પીલકીયો કાળા માથાનો ## ૧૨૫. પીલકીયો રાખોડી માથાનો ## ૧૨૬. પીલકીયો વન ## ૧૨૭. [[ખંજન]] ## ૧૨૮. [[દીવાળીઘોડો]] # ધાનચીડી કુટુંબ ## ૧૨૯. ધાનચીડી ## ૧૩૦. ધાનચીડી લીલાશવાળી ## ૧૩૧. ધાનચીડી પથરાળ ## ૧૩૨. ધાનચીડી હોગસન્સની ## ૧૩૩. ધાનચીડી દેશી ## ૧૩૪. ધાનચીડી પીળાશવાળી # ચંડુલ કુટુંબ ## ૧૩૫. ચંડુલ રણ ## ૧૩૬. પુલક ## ૧૩૭. ચંડુલ ભાવનગરનો રેતાળ ## ૧૩૮. ચંડુલ ધાધસ ## ૧૩૯. ચંડુલ ## ૧૪૦. અગન જળ ## ૧૪૧. [[અગન]] ## ૧૪૨. અગન કાઠીયાવાડી અગીયા ## ૧૪૩. [[ભોંચકલી]] ## ૧૪૪. ખેતરીયો #આપણા રંગદાર પંખીઓ ## ૧૪૫. [[થડરંગો]] ## ૧૪૬. નવરંગ #ફૂલનું મધુ-ચૂસતા પંખીઓ ## ૧૪૭. [[ફૂલસુંઘણી]] ## ૧૪૮. [[પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી | ફૂલસુંઘણી પીળી ચાંચવાળી]] ## ૧૪૯. [[શક્કરખોરો]] ## ૧૫૦. શક્કરખોરો પચરંગી ## ૧૫૧. શક્કરખોરો ફૂલરાજ ## ૧૫૨. [[શ્વેતનયના]] ## ૧૫૩. ચિલોત્રો ## ૧૫૮. ટુકટુક લીલો ## ૧૫૯. [[કંસારો_(પક્ષી)|ટુકટુક અથવા કંસારો]] ## ૧૬૦. લાજના # લક્કડખોદ કુટુંબ ## ૧૬૧. લક્કડખોદ કાબરો ## ૧૬૨. લક્કડખોદ સોનેરી ## ૧૬૩. લક્કડખોદ ભારતિય નાનો ## ૧૬૪. લક્કડખોદ કીડીઘર ## ૧૬૫. લક્કડખોદ લીલો ## ૧૬૬. લક્કડખોદ મોટો કાળો ## ૧૬૭. લક્કડખોદ શ્યામદિલ ## ૧૬૮. લક્કડખોદ કેશરી પીઠનો સોનેરી ## ૧૬૯. લક્કડખોદ કાળી પીઠનો # [[પોપટ]] કુટુંબ ## ૧૭૦. પોપટ અથવા સુડો ## ૧૭૧. પોપટ તુઈ ## ૧૭૨. પોપટ શુલપાણનો #કોયલ કુટુંબ ## ખરી કોયલ (જાતે માળા નથી બનાવતી) ### ૧૭૩. [[કોયલ]] ### ૧૭૪. કોયલ પટ્ટાવાળી રાતી ### ૧૭૫. કોયલ નાની રાખોડી ### ૧૭૬. [[ચાતક|ચાતક અથવા મોતિડો]] ### ૧૭૭. [[બપૈયો]] ### ૧૭૮. કુહુકંઠ પરદેશી ## ખોટી કોયલો (જાતે માળા બનાવે છે) ### ૧૭૯. [[કુંભારીયો કાગડો | હોકો અથવા કુંભારીયો કાગડો]] ### ૧૮૦. માલકોહા અથવા સીરકીર અથવા ખાખી ઘોયરો ### ૧૮૧. માલકોહા લીલો #અબાબીલ કુટુંબ ## ૧૫૪. અબાબીલ પહાડી ## ૧૫૫. અબાબીલ ## ૧૫૬. અબાબીલ તાડી ## ૧૫૭. અબાબીલ ચોટલીયો ## ૧૮૨. અબાબીલ પરદેશી રેતાળ ## ૧૮૩. અબાબીલ પરદેશી ભેખડ ## ૧૮૪. અબાબીલ ભેખડ ## ૧૮૫. અબાબીલ દેરાસરી ## ૧૮૬. અબાબીલ લેસરા ## ૧૮૭. અબાબીલ કરાડ ## ૧૮૮. અબાબીલ કૈચી # નીલકંઠ અને કલકલીયા કુટુંબ ## ૧૮૯. નીલકંઠ કાશ્મીરી ## ૧૯૦. [[નીલકંઠ (પક્ષી)|નીલકંઠ દેશી]] ## ૧૯૧. કલકલીયો કાબરો ## ૧૯૨. કલકલીયો લગોઠી ## ૧૯૩. કલકલીયો ## ૧૯૪. કલકલીયો ઢોંક ચાંચનો ## ૧૯૫. કલકલીયો વન ખાડીનો # અન્ય રંગદાર પક્ષીઓ ## ૧૯૬. પત્રીંગો વિલાયતી ## ૧૯૭. પત્રીંગો નાનો ## ૧૯૮. પત્રીંગો મોટો ## ૧૯૯. હુદહુદ # છાપા - સોનિડા કુટુંબ ## ૨૦૦. છાપું પરદેશી ## ૨૦૧. છાપું વન ## ૨૦૨. છાપું રેતાળ ## ૨૦૩. છાપું ફ્રાંકલીનનું ## ૨૦૪. છાપું દેશી # ઘુવડ કુટુંબ ## ૨૦૫. ઘુવડ માછીમાર ## ૨૦૬. ઘુવડ ગિરનારી ## ૨૦૭. ઘુવડ રેવીદેવી ## ૨૦૮. રવાયડું ## ૨૦૯. ઘુવડ ## ૨૧૦. ઘુવડ રાડીયો ## ૨૧૧. ચીબરી ## ૨૧૨. છીબરી વન ## ૨૧૩. ચુગડ લીટીવાળી ## ૨૧૪. ચુગડ ભારતીય ## ૨૧૫. ચુગડ પરદેશી ## ૨૧૬. ચુગડ દેશી # ગીધ કુટુંબ ## ૨૧૭. [[રાજગીધ|ગીધ રાજ]] ## ૨૧૮. ગીધ ડાકું ## ૨૧૯. ગીધ બદામી ## ૨૨૦. ગીધ ભૂખરો ## ૨૨૧. ગીધ ## ૨૨૨. ગીધ સફેદ નાનું ## ૨૨૨. ગીધ સફેદ મોટું # બાજ કુટુંબ ## શીયાચશ્મ બાજ ### પાળવામાં આવતા હોય એવા #### ૨૨૩. [[ભેરી]] (માદા - ભેરી અને નર ભેરીબચ્ચો ) #### ૨૨૪. શાહિન (માદા - શાહિન અને નર શાહિન્યો) #### ૨૨૫. શાહિન રાતા માથાની #### ૨૨૬. લગડ (માદા-લગડ અને નર - જગડ) #### ૨૨૭. ચરગ (માદા - ચરગ અને નર - ચરગેલો) #### ૨૨૮. તૃમ્તિ (માદા - તૃમ્તિ અને નર - ચટવો) ### ન પળાતા હોય એવા #### ૨૪૮. ધોતી ( માદા - ધોતી અને નર - ધુતાર) #### ૨૪૯. ધોતી ભારતીય #### ૨૫૦. લર્જી ## ગુલેલચશ્મ બાજ ### ૨૪૪. શકરો ### ૨૪૫. બાજ ### ૨૪૬. બાશા (માદા - બાશા અને નર - બશીન) ### ૨૪૭ બેસરો (માદા - બેસરો અને નર - ધોતી) # ગરજ અને ગરૂડ કુટુંબ ## ૨૨૯. ગરજ સાંસા ## ૨૩૦. ગરજ પરદેશી સાંસા ## ૨૩૧.ઝુમસ શાહી ## ૨૩૨. ઝુમસ પરદેશી ## ૨૩૩. ઝુમસ દેશી ## ૨૩૪. ઝુમસ ટપકીવાળો ## ૨૩૫. ઝુમસ નાનો ટપકીવાળો ## ૨૩૬. ગરૂડ દરીયાઈ ## ૨૩૭. ગરૂડ પલાસનો મચ્છીમાર ## ૨૩૮. ગરૂડ રાખોડી-શીર મચ્છીમાર # સમળી અને મધીયા કુટુંબ ## ૨૩૯. [[કપાસી]] ## ૨૪૦. સમળી અથવા ચીલ ## ૨૪૧. સમળી કાશ્મીરી અથવા શીયાળું ## ૨૪૨. સમળી શંકર અથવા શંકર ચીલ ## ૨૪૩. મધીયો # મચ્છીમાર અને અન્ય શીકારી પંખીઓ ## ૨૫૧. [[મચ્છીમાર]] ## ૨૫૨. ટીસો મોસમી ## ૨૫૩. ટીસો હીમાલયનો ## ૨૫૪. ટીસો રણ ## ૨૫૫. ટીસો ## ૨૫૬. [[મોર બાજ| મોરબાજ]] ## ૨૫૭. પટાઈ ## ૨૫૮. પટાઈ પટ્ટી ## ૨૫૯. પટાઈ વિલાયતી ## ૨૬૦. પટાઈ પાન ## ૨૬૧. સાપમાર ## ૨૬૨. સાપમાર ચોટલીયો # કબૂતર કુટુંબ ## ૨૬૩. [[હરીયાળ]] ## ૨૬૪. કબૂતર ## ૨૬૫. હોલી નિલમ ## ૨૬૬. હોલી વન ## ૨૬૭. હોલી ધોળ ## ૨૬૮. ખુમરી ## ૨૬૯. હોલી લોટણ ## ૨૭૦. હોલી શીયાળું # બટાવડાં કુટુંબ ## ૨૭૧. બટાવડાં શાહી ## ૨૭૨. બટાવડાં દેશી ## ૨૭૩. બટાવડાં પહાડી અથવા રંગીન ## ૨૭૪. વાકુવાકુ # તેતર કુટુંબ ## ૨૭૫. તેતર તલીયા ## ૨૭૬. તેતર કાળા ## ૨૭૭. તેતર ખડીયા # લવાં અને બટેર કુટુંબ ## ૨૭૮. લવાં ## ૨૭૯. લવાં જંગલ ## સ્ત્રીયા રાજ્ય ચલાવતા બટેર ### ૨૮૦. બટેર હોર્ન ### ૨૮૧. બટેર બીલ ### ૨૮૨. બટેર ભારતીય બીલ ## ધાધસ અને ચીંગણા બટેર ### ૨૮૭. ધાધસ બટેર ### ૨૮૮. ચીંગણા બટેર # મોર ## ૨૮૩. મોર # જંગલી મુરઘા ## ૨૮૪. જંગલી મુરઘા લાલ ## ૨૮૫. જંગલી મુરઘા રાખોડી ## ૨૮૬. ચોખારા # દસાડી અને તેના કુટુંબીઓ ## ૨૮૯. [[દસાડી|દસાડી]] ## ૨૯૦. ડવાંક ## ૨૯૧. જળકુકડી ## ૨૯૨. નીલકુકડી # હુબારા કુટુંબ ## ૨૯૩. [[ઘોરાડ]] ## ૨૯૪. હુબારા ## ૨૯૫. ખડમોર # જળમાંજાર અને બીજા જળચર ## ૨૯૬. જળમાંજાર ## ૨૯૭. જળમાંજાર કાળો ## ૨૯૮. કરચલા ખાંઊ ## ૨૯૯. ચકવા ચકવી ## ૩૦૦. [[ચક્રવાક|ચકવા ચકવી મોટો]] ## ૩૦૧. [[રેતાળ રણગોધલો|રણગોધલો રેતાળ]] ## ૩૦૨. [[રણગોધલો ]] ## ૩૦૩. [[દરીયાઈ અબલખ]] # પાન બગલી, કાંકણસારો અને ચમચા ## ૩૦૪. પાન બગલી પીળી ## ૩૦૫. પાન બગલી સુરંગી ## ૩૦૬. પાન બગલી પરદેશી ## ૩૦૭. પાન બગલી કાળી ## ૩૦૮. કાંકણસાર ઘોળી ## ૩૦૯. [[કાળી કાકણસાર | કાંકણસાર કાળી]] ## ૩૧૦. કાંકણસાર પાન ## ૩૧૧. ચમચો # ગીલામાં વસતા પંખીઓ ## ૩૧૨. ગારાખોદ સળીપૂચ્છ ## ૩૧૩. ગારાખોદ ## ૩૧૪. ગારાખોદ નાનો ## ૩૧૫. વનચોર ## ૩૧૬. પાન લવાં ## ૩૧૭. ગજપાઉ ## ૩૧૮. ઉલ્ટી ચાંચ ## ૩૭૩. પાન લવાં પીરોજી ## ૩૭૪. સંતાકુકડી બીલીયનની ## ૩૭૫. સંતાકુકડી ટપકીલી ## ૩૭૬. સંતાકુકડી તપખીરી ## ૩૭૭. જળમુરઘો અથવા કોરા # ટીટોડી કુટુંબ ## ૩૧૯. ટીટોડી મળતાવડી ## ૩૨૦. ટીટોડી સફેદ પૂચ્છ ## ૩૨૧. ટીટોડી ## ૩૨૨. ટીટોડી પારસન ## ૩૨૩. ટીટોડી ઢોંગીલી ## ૩૨૪. ટીટોડી નાની રેતાળ ## ૩૨૫. ટીટોડી રેતાળ ## ૩૨૬. ટીટોડી બાટણ ## ૩૨૭. ટીટોડી સોનેરી બાટણ ## ૩૨૮. ટીટોડી જોર્ડનની ઝીણી ## ૩૨૯. ટીટોડી વિલાયતી ઝીણી ## ૩૩૦. ખલેલી નાની ## ૩૩૧. ખલેલી વિલાયતી ## ૩૩૨. ખલેલી # જળાશયો પર ઉડતા પંખીઓ ## ૩૩૩. ધોંમડી સામાન્ય ## ૩૩૪. ધોંમડી પરદેશી ## ૩૩૫. ધોંમડી કાળા પેટની ## ૩૩૬. ધોંમડી નાની ## ૩૩૭. [[ભારતીય જળહળ | જળહળ]] ## ૩૩૮. તેજપર ## ૩૩૯. ધોંમડી થોભાળી ## ૩૪૦. ધોંમડી સફેદ પાંખવાળી કાળી ## ૩૪૧. ધોંમડા ધોંમડી ## ૩૪૨. ધોંમડી દરીયાઈ ## ૩૪૩. ધોંમડી ચોટીલી દરીયાઈ ## ૩૪૪. ધોંમડો કાળા માથાનો મોટો ## ૩૪૫. ધોંમડો કાળા માથાનો ## ૩૪૬. ધોંમડો ## ૩૪૭. ધોંમડો ગુલાબી ## ૩૪૮. ધોંમડો કાળી પીઠનો ## ૩૪૯. ધોંમડો પીળા પગ વાળો ## ૩૫૦. કીચડીયો રાખોડી ## ૩૫૧. દસાડી દરીયાઈ # પાણીકાંઠે વસતા પંખીઓ ## ૩૫૨. ગડેરા કાળપૂચ્છઅથવા લાંબીચાંચ ## ૩૫૩. ગડેરા પટ્ટાપૂચ્છ અથવા લાંબીચાંચ ## ૩૫૪. રાતાપગ રાખોડી ## ૩૫૫. રાતાપગ ## ૩૫૬. ટુટવારી ગંદાપગ ## ૩૫૭. ટુટવારી લીલાપગ અથવા ટીમટીમા ## ૩૫૮, લગોઠો દરીયાઈ ## ૩૫૯. કીચડીયો ## ૩૬૦. કીચડીયો ટેમીંકનો ## ૩૬૧. કીચડીયો કાળા પેટનો ## ૩૬૨. કીચડીયો વાંકી ચાંચનો ## ૩૬૩. કીચડીયો સફેદ નયન ## ૩૬૪. ટીલીયો ## ૩૬૫. ટુટવારી લીલી ## ૩૬૬. ટુટવારી વન ## ૩૬૭. ટુટવારી અથવા ચંચળ ## ૩૬૮. ટુટવારી સામાન્ય ## ૩૬૯. કાચબરંગી # સારસ કુટુંબ ## ૩૭૦. સારસ ## ૩૭૧. [[કરકરો|કરકરા]] ## ૩૭૨. [[કુંજ]] # ઢોંક કુટુંબ ## ૩૭૮. ઢોંક બગલું ## ૩૭૯. ઢોંક બનારસ ## ૩૮૦. [[ઉજળી ઢોંક|ઢોંક ઉજળી]] ## ૩૮૧. ઢોંક કાળી ટુલ ## ૩૮૩. ઢોંક કાળો ## ૩૮૪. ઢોંક જમાદાર ## ૩૮૪. ઢોંક નાનો જમાદાર # બગલા કુટુંબ ## ૩૮૫. બગલો દરીયાઈ ## ૩૮૬. [[અવાંક]] ## ૩૮૭. [[કબુત | બગલો કબૂત]] ## ૩૮૮. બગલો નડી ## ૩૮૯. બગલી લીલી ## ૩૯૦. બગલી કાણી ## ૩૯૧. બગલો ગાય ## ૩૯૨. બગલો મોટો સફેદ ## ૩૯૩. બગલો ## ૩૯૪. કીલીચીયો # જળકાગડા કુટુંબ ## ૩૯૫. જળકાગડો નાનો ## ૩૯૬. જળકાગડો ## ૩૯૭. જળકાગડો કાળો ## ૩૯૮. [[સર્પગ્રીવા | સર્પગ્રીવ]] # પેંણ કુટુંબ ## ૩૯૯. પેંણ ગુલાબી ## ૪૦૦. પેંણ ચોટીલી # બળાં કુટુંબ ## ૪૦૧. [[બળા (પક્ષી)|બળાં]] ## ૪૦૨. બળાં નાના # બતક કુટુંબ ## ૪૦૩. હંસ દેવ ## ૪૦૪. હંસ ગાજ ## ૪૦૫. હંસ રાજ ## ૪૦૬. હંસ શ્વેતભાલ ગાજ ## સ્થાનીક બતકો ### ૪૦૭. બતક મોટી સીસોટી ### ૪૦૮. બતક ચોટીલી લુહાર ### ૪૦૯. બતક બઈકલની મુરઘાબી ### ૪૧૦. બતક નુક્તા ### ૪૧૧. બતક ટીલીવાળી ### ૪૧૨. બતક નાની સીસોટી ### ૪૧૩. બતક ગીરજા ## પરદેશી બતકો ### ૪૧૪. બતક લાંલ ચાંચ ### ૪૧૫. બતક લાલશીર ### ૪૧૬. ધોળી-આંખ અથવા કારચીયા ### ૪૧૭. [[કલવેતીયો | બતક ચોટીલી કાબરી]] ### ૪૧૮. બતક દરીયાઈ ### ૪૧૯. બતક નાની ### ૪૨૦. [[સીંગપર (બતક)|બતક શીંગપર]] ### ૪૨૧. બતક ચૈત્વા ### ૪૨૨. બતક પખ્તામુખી ### ૪૨૩. બતક ધોળી ### ૪૨૪. બતક નીલશીર ### ૪૨૫. બતક લુહાર ### ૪૨૬. [[પીયાસણા (પંખી)|બતક પીયાસણા]] ### ૪૨૭. [[સુરખાબ (પંખી)| બતક સુરખાબ]] ### ૪૨૮. બતક સફેદ સુરખાબ # ડૂબકી કુટુંબ ## ૪૨૯. [[નાની ડુબકી|ડૂબકી]] ## ૪૩૦. [[શિયાળુ નાની ડુબકી|ડૂબકી શ્યામગ્રીવ]] ## ૪૩૧. [[ચોટીલી ડુબકી | ડૂબકી ચોટીલી]] ==સંદર્ભ== {{Reflist}} {{સ્ટબ}} [[શ્રેણી:પુસ્તક]] [[શ્રેણી:જીવવિજ્ઞાન]] b14pfcc1wxyrboofi9ubtlq27tpx1sr 902354 902350 2026-07-12T17:24:23Z Aniket 65 902354 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = પંખીજગત | image = | image_size = | border = | alt = | caption = | author = [[પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ]] | audio_read_by = | title_orig = | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = ડી. દળવી | country = ભારત | language = [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]] | series = | release_number = | subject = ગુજરાતના પંખીઓ | genre = સંદર્ભગ્રંથ | set_in = | publisher = મધૂરીકાબેન પ્રદ્યુમ્ન દેસાઈ, પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર. | publisher2 = | pub_date = માર્ચ ૧૯૮૨ | english_pub_date = | published = | media_type = | pages = ૨૮૪ | awards = | isbn = | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = <!-- for books in a series --> | followed_by = <!-- for books in a series --> | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} '''''પંખીજગત''''' એ ગુજરાતમાં જોવા મળતા પક્ષીઓની ખાસીયતો વિષેની રેખાચિત્રો સહિતની માહિતિ આપતું [[પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ]]નું ગુજરાતી ભાષાનું પુસ્તક છે, જે પક્ષીવિદો અને અભ્યાસુઓમાં સંદર્ભગ્રંથ તરીકે કામમાં લેવાય છે. પુસ્તકના મુખપૃષ્ઠ પર નર અને માદા [[દૂધરાજ]] ({{lang-en|Paradise Flycatcher}})ની જોડીનું રંગીન રેખાચિત્ર છે.<ref name="pkd1">{{cite book |last=દેસાઈ |first=પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાઈ |year=1982 |title=પંખીજગત |location=અમદાવાદ |publisher=પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર|page= |isbn= |author-link=પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ}}</ref> == પ્રકાશન == આ પુસ્તકના પ્રકાશક મધૂરીકાબેન પ્રદ્યુમ્ન દેસાઈએ પુસ્તકની પ્રથમ આવૃત્તિ માર્ચ ૧૯૮૨માં ૱ ૬૦ની કિંમતે ૭૫૦ નકલો સાથે બહાર પાડી હતી.<ref name="pkd1"/> આ પુસ્તકના પ્રકાશન માટે ગુજરાત સરકારે ૱ ૨૫૦૦ની આર્થિક સહાય કરી હતી.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકનું આવરણ ડી. દળવી એ તૈયાર કર્યું હતું અને આવરણનું પ્રીંટીંગ દળવી પ્રીંટરી, રાયપુર દરવાજા, અમદાવાદ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref name="pkd1"/> છાપકામ માટેના બ્લોક્સ જગદીશ પ્રોસેસ સ્ટુડીઓ, અમદાવાદ ખાતે તૈયાર કરાવવામાં આવ્યા હતા.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકના મુદ્રક રાકેશ કે દેસાઇ, ચંદ્રીકા પ્રીંટરી, મીરઝાપુર રોડ અમદાવાદ હતા.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકના મુખ્ય વિક્રેતા પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર, મણીનગર, અમદાવાદ હતા.<ref name="pkd1"/> == યાદી == પુસ્તકમાં ગુજરાતમાં જોવા મળતા ૪૩૧ પક્ષીઓની માહિતી આપેલી છે. # કાગડા કુટુંબ ## ૧. [[દેશી કાગડો|કાગડો]] ## ૨. [[ગિરનારી કાગડો|ગિરનારી અથવા જંગલી કાગડો]] ## ૩. મહાકાગ ## ૪. [[ખેરખટ્ટો|ખખેડો (ખેરખટ્ટો)]] ## ૫. થડચડ રાખોડી ## ૬. થડચડ કથ્થાઈપેટ ## ૭. ઝાડચડ મખમલી ## ૮. [[રામચકલી|રામચકલી]] ## ૯. રામચકલી કાબરી ## ૧૦. [[રામચકલી-પીળી ચોટલી|રામચકલી પીળી ચોટલીવાળી]] # [[લલેડું|લલેડા કુટુંબ]] ## ૧૧. લલેડું વાપી ## ૧૨. લલેડું કરમદીનું ## ૧૩. લલેડું ભારતીય પીળી આંખવાળું ## ૧૪. લલેડું શેરડી ## ૧૫. લલેડું સામાન્ય રાખોડી ## ૧૬. [[વન લલેડુ|લલેડું વન]] ## ૧૭. લલેડું સીટીમાર # શૌબિન્ગા કુટુંબ ## ૧૮. [[શૌબિન્ગા]] ## ૧૯. શૌબિન્ગા મધ્ય ભારતીય ## ૨૦. શૌબિન્ગા માર્શલનો # હરેવા કુટુંબ ## ૨૧. હરેવો જોર્ડનનો ## ૨૨. હરેવો # બુલબુલ કુટુંબ ## ૨૩. બુલબુલ ## ૨૪. [[કનરા બુલબુલ | બુલબુલ કનરા]] ## ૨૫. બુલબુલ સિપાહી ## ૨૬. બુલબુલ સફેદ નેના # થ્રશ કુટુંબ ## ૨૭. [[નિલકંઠી]] ## ૨૮. રાખોડી પીઠ ## ૨૯. થરથરો કાશ્મીરી ## ૩૦. [[દૈયડ|દૈયડ]] ## ૩૧. [[દેવચકલી|દેવચકલી]] ## ૩૨. શામો ભારતીય ## ૩૩. કસ્તુરી ## ૩૪. મલાગીર કસ્તુરો ## ૩૫. પાન્ડુ શામા ## ૩૬. ભૂરા માથાના કસ્તુરો ## ૩૭. પીદ્દો પીળો ## ૩૮. પીદ્દો રણ ## ૩૯. પીદ્દો લાલપુચ્છ ## ૪૦. પીદ્દો કાબરો ## ૪૧. પીદ્દો સ્ટોલીકઝાનો ## ૪૨. પીદ્દો શામો ## ૪૩. પીદ્દો મેંદીયો ## ૪૪. પીદ્દો સ્ટ્રીકલેન્ડનો ## ૪૫. પીદ્દો પથરાળ કાળો ## ૪૬. [[ઇન્દ્રરાજ|ઈન્દ્રરાજ]] # માખીમાર કુટુંબ ## ૪૭. [[દૂધરાજ|દુધરાજ અથવા તરવારિયો]] ## ૪૮. માખીમાર ભૂરો ## ૪૯. [[ચટકી માખીમાર|માખીમાર ચટકી]] ## ૫૦. [[અધરંગ|અધરંગ]] ## ૫૧. માખીમાર ખાખી ## ૫૨. માખીમાર રાખોડી પીળો ## ૫૩. [[નાચણ|નાચણ]] ## ૫૪. માખીમાર ભારતીય રાતો ## ૫૫. માખીમાર લાલપુચ્છ ## ૫૬. [[પીરોજી માખીમાર|માખીમાર પીરોજી]] ## ૫૭. પહાડી પંખો # લટૂષક કુટુંબ ## ૫૮. લટોરો દુધીયો અથવા રૂપારેલ ## ૫૯. લટોરો પચનક ## ૬૦. લટોરો કાઠિયાવાડી ## ૬૧. લટોરો પરદેશી ## ૬૨. લટોરો રેતિયો ## ૬૩. લટોરો કાળી પીઠનો ## ૬૪. લટોરો રાખોડી અબાબીલ ## ૬૫. લટોરો કાંટનો # કસ્યા અને [[રાજાલાલ|રાજાલાલ]] કુટુંબ ## ૬૬. કસ્યો મોટો ## ૬૭. [[કાળા માથાનો કશ્યો|કસ્યો કાળા માથાનો]] ## ૬૮. રાજાલાલ ધર્મકુમારસિહજીનો ## ૬૯. રાજાલાલ કાબરો ## ૭૦. રાજાલાલ કેશરિયો ## ૭૧. રાજાલાલ નાની ચાંચવાળો # પીલક અને કોસીટ કુટુંબ ## ૭૨. [[પીલક]] ## ૭૩. [[કાળા માથાનો પીલક | પીલક કાળા માથાનો]] ## ૭૪. [[કાળો કોસીટ|કોસીટ કાળો]] ## ૭૫. કોસીટ રાખોડી ## ૭૬. કોસીટ સફેદ પેટનો ## ૭૭. ભીમરાજ # ફુત્કી કુટુંબ ## ૭૮. ફુત્કી રામ ## ૭૯. ફુત્કી સીતા ## ૮૦. શ્વેતકંઠ ભારતીય નાનો ## ૮૧. શ્વેતકંઠ મોટો ## ૮૨. શ્વેતકંઠ ભારતીય ## ૮૩. ટીકટીકી શ્વેતનયના પાન ## ૮૪. ટીકટીકી બ્લાઈધની પાન ## ૮૫. ટીકટીકી કમોદનો ## ૮૬. ટીકટીકી પાન ## ૮૭. કીટકીટ જળ ## ૮૮. કીટકીટ સાદો ## ૮૯. કીટકીટ લીલાશવાળો ## ૯૦. ફુત્કી રણ ## ૯૧. ફુત્કી કાંટાવાળી ખડ ## ૯૨. કીટકીટ લીલો ## ૯૩. [[દરજીડો|દરજીડો અથવા ટાશકો]] ## ૯૪. ફુત્કી કાઠિયાવાડી ## ૯૫. [[લાલ ભાલ ફુત્કી | ફુત્કી લાલ ભાલ]] ## ૯૬. ફુત્કી વીડ ## ૯૭. [[કાળી પાન ફુત્કી| ફુત્કી કાળી પાન]] ## ૯૮. ફુત્કી કાંટની ## ૯૯. ફુત્કી દેશી ## ૧૦૦. ફુત્કી ધાસ #મેના અને કાબર કુટુંબ ##૧૦૧. મેના પવાઈ ##૧૦૨. મેના બબ્બાઈ અથવા બ્રાહ્મણી ##૧૦૩. [[વૈયું]] ##૧૦૪. વૈયું તેલીયું ##૧૦૫. [[કાબર]] ##૧૦૬. [[શિરાજી કાબર|કાબર શિરાજી]] ##૧૦૭. [[વન કાબર|કાબર વન]] #દાણા ચણતા પંખીઓનું કુટુંબ ##૧૦૮. ગન્ડમ પથરાળ ##૧૦૯. ગન્ડમ કાળા માથાનો ##૧૧૦. ગન્ડમ લાલ માથાનો ##૧૧૧. ગન્ડમ લહેરીઓ ##૧૧૨. [[મોરચકલી|ચકલી મોર]] ##૧૧૩. ચકલી ગુલાબી ##૧૧૪. ચકલી પહેલવાન ##૧૧૫. [[ચકલી|ચકલી (માદા) અને ચકલો(નર) ]] #સુઘરી અને મુનિયા કુટુંબ ##૧૧૬. [[સુઘરી]] અથવા બૈયું ##૧૧૬. સુઘરી કાળા ગળાની ##૧૧૭. સુઘરી લીટી વાળી ##૧૧૮. મુનિયા અથવા પિદ્દી ##૧૧૯. [[શીંગબાજ]] ##૧૨૦. [[સુરખ | મુનિયા લાલ અથવા સુરખ]] ##૧૨૧. મુનિયા લીલી # દીવાળીઘોડા કુટુંબ ## ૧૨૨. પીલકીયો ભૂરા માથાનો ## ૧૨૩. પીલકીયો પીળા માથાનો ## ૧૨૪. પીલકીયો કાળા માથાનો ## ૧૨૫. પીલકીયો રાખોડી માથાનો ## ૧૨૬. પીલકીયો વન ## ૧૨૭. [[ખંજન]] ## ૧૨૮. [[દીવાળીઘોડો]] # ધાનચીડી કુટુંબ ## ૧૨૯. ધાનચીડી ## ૧૩૦. ધાનચીડી લીલાશવાળી ## ૧૩૧. ધાનચીડી પથરાળ ## ૧૩૨. ધાનચીડી હોગસન્સની ## ૧૩૩. ધાનચીડી દેશી ## ૧૩૪. ધાનચીડી પીળાશવાળી # ચંડુલ કુટુંબ ## ૧૩૫. ચંડુલ રણ ## ૧૩૬. પુલક ## ૧૩૭. ચંડુલ ભાવનગરનો રેતાળ ## ૧૩૮. ચંડુલ ધાધસ ## ૧૩૯. ચંડુલ ## ૧૪૦. અગન જળ ## ૧૪૧. [[અગન]] ## ૧૪૨. અગન કાઠીયાવાડી અગીયા ## ૧૪૩. [[ભોંચકલી]] ## ૧૪૪. ખેતરીયો #આપણા રંગદાર પંખીઓ ## ૧૪૫. [[થડરંગો]] ## ૧૪૬. નવરંગ #ફૂલનું મધુ-ચૂસતા પંખીઓ ## ૧૪૭. [[ફૂલસુંઘણી]] ## ૧૪૮. [[પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી | ફૂલસુંઘણી પીળી ચાંચવાળી]] ## ૧૪૯. [[શક્કરખોરો]] ## ૧૫૦. શક્કરખોરો પચરંગી ## ૧૫૧. [[ફૂલરાજ શક્કરખોરો | શક્કરખોરો ફૂલરાજ]] ## ૧૫૨. [[શ્વેતનયના]] ## ૧૫૩. ચિલોત્રો ## ૧૫૮. ટુકટુક લીલો ## ૧૫૯. [[કંસારો_(પક્ષી)|ટુકટુક અથવા કંસારો]] ## ૧૬૦. લાજના # લક્કડખોદ કુટુંબ ## ૧૬૧. લક્કડખોદ કાબરો ## ૧૬૨. લક્કડખોદ સોનેરી ## ૧૬૩. લક્કડખોદ ભારતિય નાનો ## ૧૬૪. લક્કડખોદ કીડીઘર ## ૧૬૫. લક્કડખોદ લીલો ## ૧૬૬. લક્કડખોદ મોટો કાળો ## ૧૬૭. લક્કડખોદ શ્યામદિલ ## ૧૬૮. લક્કડખોદ કેશરી પીઠનો સોનેરી ## ૧૬૯. લક્કડખોદ કાળી પીઠનો # [[પોપટ]] કુટુંબ ## ૧૭૦. પોપટ અથવા સુડો ## ૧૭૧. પોપટ તુઈ ## ૧૭૨. પોપટ શુલપાણનો #કોયલ કુટુંબ ## ખરી કોયલ (જાતે માળા નથી બનાવતી) ### ૧૭૩. [[કોયલ]] ### ૧૭૪. કોયલ પટ્ટાવાળી રાતી ### ૧૭૫. કોયલ નાની રાખોડી ### ૧૭૬. [[ચાતક|ચાતક અથવા મોતિડો]] ### ૧૭૭. [[બપૈયો]] ### ૧૭૮. કુહુકંઠ પરદેશી ## ખોટી કોયલો (જાતે માળા બનાવે છે) ### ૧૭૯. [[કુંભારીયો કાગડો | હોકો અથવા કુંભારીયો કાગડો]] ### ૧૮૦. માલકોહા અથવા સીરકીર અથવા ખાખી ઘોયરો ### ૧૮૧. માલકોહા લીલો #અબાબીલ કુટુંબ ## ૧૫૪. અબાબીલ પહાડી ## ૧૫૫. અબાબીલ ## ૧૫૬. અબાબીલ તાડી ## ૧૫૭. અબાબીલ ચોટલીયો ## ૧૮૨. અબાબીલ પરદેશી રેતાળ ## ૧૮૩. અબાબીલ પરદેશી ભેખડ ## ૧૮૪. અબાબીલ ભેખડ ## ૧૮૫. અબાબીલ દેરાસરી ## ૧૮૬. અબાબીલ લેસરા ## ૧૮૭. અબાબીલ કરાડ ## ૧૮૮. અબાબીલ કૈચી # નીલકંઠ અને કલકલીયા કુટુંબ ## ૧૮૯. નીલકંઠ કાશ્મીરી ## ૧૯૦. [[નીલકંઠ (પક્ષી)|નીલકંઠ દેશી]] ## ૧૯૧. કલકલીયો કાબરો ## ૧૯૨. કલકલીયો લગોઠી ## ૧૯૩. કલકલીયો ## ૧૯૪. કલકલીયો ઢોંક ચાંચનો ## ૧૯૫. કલકલીયો વન ખાડીનો # અન્ય રંગદાર પક્ષીઓ ## ૧૯૬. પત્રીંગો વિલાયતી ## ૧૯૭. પત્રીંગો નાનો ## ૧૯૮. પત્રીંગો મોટો ## ૧૯૯. હુદહુદ # છાપા - સોનિડા કુટુંબ ## ૨૦૦. છાપું પરદેશી ## ૨૦૧. છાપું વન ## ૨૦૨. છાપું રેતાળ ## ૨૦૩. છાપું ફ્રાંકલીનનું ## ૨૦૪. છાપું દેશી # ઘુવડ કુટુંબ ## ૨૦૫. ઘુવડ માછીમાર ## ૨૦૬. ઘુવડ ગિરનારી ## ૨૦૭. ઘુવડ રેવીદેવી ## ૨૦૮. રવાયડું ## ૨૦૯. ઘુવડ ## ૨૧૦. ઘુવડ રાડીયો ## ૨૧૧. ચીબરી ## ૨૧૨. છીબરી વન ## ૨૧૩. ચુગડ લીટીવાળી ## ૨૧૪. ચુગડ ભારતીય ## ૨૧૫. ચુગડ પરદેશી ## ૨૧૬. ચુગડ દેશી # ગીધ કુટુંબ ## ૨૧૭. [[રાજગીધ|ગીધ રાજ]] ## ૨૧૮. ગીધ ડાકું ## ૨૧૯. ગીધ બદામી ## ૨૨૦. ગીધ ભૂખરો ## ૨૨૧. ગીધ ## ૨૨૨. ગીધ સફેદ નાનું ## ૨૨૨. ગીધ સફેદ મોટું # બાજ કુટુંબ ## શીયાચશ્મ બાજ ### પાળવામાં આવતા હોય એવા #### ૨૨૩. [[ભેરી]] (માદા - ભેરી અને નર ભેરીબચ્ચો ) #### ૨૨૪. શાહિન (માદા - શાહિન અને નર શાહિન્યો) #### ૨૨૫. શાહિન રાતા માથાની #### ૨૨૬. લગડ (માદા-લગડ અને નર - જગડ) #### ૨૨૭. ચરગ (માદા - ચરગ અને નર - ચરગેલો) #### ૨૨૮. તૃમ્તિ (માદા - તૃમ્તિ અને નર - ચટવો) ### ન પળાતા હોય એવા #### ૨૪૮. ધોતી ( માદા - ધોતી અને નર - ધુતાર) #### ૨૪૯. ધોતી ભારતીય #### ૨૫૦. લર્જી ## ગુલેલચશ્મ બાજ ### ૨૪૪. શકરો ### ૨૪૫. બાજ ### ૨૪૬. બાશા (માદા - બાશા અને નર - બશીન) ### ૨૪૭ બેસરો (માદા - બેસરો અને નર - ધોતી) # ગરજ અને ગરૂડ કુટુંબ ## ૨૨૯. ગરજ સાંસા ## ૨૩૦. ગરજ પરદેશી સાંસા ## ૨૩૧.ઝુમસ શાહી ## ૨૩૨. ઝુમસ પરદેશી ## ૨૩૩. ઝુમસ દેશી ## ૨૩૪. ઝુમસ ટપકીવાળો ## ૨૩૫. ઝુમસ નાનો ટપકીવાળો ## ૨૩૬. ગરૂડ દરીયાઈ ## ૨૩૭. ગરૂડ પલાસનો મચ્છીમાર ## ૨૩૮. ગરૂડ રાખોડી-શીર મચ્છીમાર # સમળી અને મધીયા કુટુંબ ## ૨૩૯. [[કપાસી]] ## ૨૪૦. સમળી અથવા ચીલ ## ૨૪૧. સમળી કાશ્મીરી અથવા શીયાળું ## ૨૪૨. સમળી શંકર અથવા શંકર ચીલ ## ૨૪૩. મધીયો # મચ્છીમાર અને અન્ય શીકારી પંખીઓ ## ૨૫૧. [[મચ્છીમાર]] ## ૨૫૨. ટીસો મોસમી ## ૨૫૩. ટીસો હીમાલયનો ## ૨૫૪. ટીસો રણ ## ૨૫૫. ટીસો ## ૨૫૬. [[મોર બાજ| મોરબાજ]] ## ૨૫૭. પટાઈ ## ૨૫૮. પટાઈ પટ્ટી ## ૨૫૯. પટાઈ વિલાયતી ## ૨૬૦. પટાઈ પાન ## ૨૬૧. સાપમાર ## ૨૬૨. સાપમાર ચોટલીયો # કબૂતર કુટુંબ ## ૨૬૩. [[હરીયાળ]] ## ૨૬૪. કબૂતર ## ૨૬૫. હોલી નિલમ ## ૨૬૬. હોલી વન ## ૨૬૭. હોલી ધોળ ## ૨૬૮. ખુમરી ## ૨૬૯. હોલી લોટણ ## ૨૭૦. હોલી શીયાળું # બટાવડાં કુટુંબ ## ૨૭૧. બટાવડાં શાહી ## ૨૭૨. બટાવડાં દેશી ## ૨૭૩. બટાવડાં પહાડી અથવા રંગીન ## ૨૭૪. વાકુવાકુ # તેતર કુટુંબ ## ૨૭૫. તેતર તલીયા ## ૨૭૬. તેતર કાળા ## ૨૭૭. તેતર ખડીયા # લવાં અને બટેર કુટુંબ ## ૨૭૮. લવાં ## ૨૭૯. લવાં જંગલ ## સ્ત્રીયા રાજ્ય ચલાવતા બટેર ### ૨૮૦. બટેર હોર્ન ### ૨૮૧. બટેર બીલ ### ૨૮૨. બટેર ભારતીય બીલ ## ધાધસ અને ચીંગણા બટેર ### ૨૮૭. ધાધસ બટેર ### ૨૮૮. ચીંગણા બટેર # મોર ## ૨૮૩. મોર # જંગલી મુરઘા ## ૨૮૪. જંગલી મુરઘા લાલ ## ૨૮૫. જંગલી મુરઘા રાખોડી ## ૨૮૬. ચોખારા # દસાડી અને તેના કુટુંબીઓ ## ૨૮૯. [[દસાડી|દસાડી]] ## ૨૯૦. ડવાંક ## ૨૯૧. જળકુકડી ## ૨૯૨. નીલકુકડી # હુબારા કુટુંબ ## ૨૯૩. [[ઘોરાડ]] ## ૨૯૪. હુબારા ## ૨૯૫. ખડમોર # જળમાંજાર અને બીજા જળચર ## ૨૯૬. જળમાંજાર ## ૨૯૭. જળમાંજાર કાળો ## ૨૯૮. કરચલા ખાંઊ ## ૨૯૯. ચકવા ચકવી ## ૩૦૦. [[ચક્રવાક|ચકવા ચકવી મોટો]] ## ૩૦૧. [[રેતાળ રણગોધલો|રણગોધલો રેતાળ]] ## ૩૦૨. [[રણગોધલો ]] ## ૩૦૩. [[દરીયાઈ અબલખ]] # પાન બગલી, કાંકણસારો અને ચમચા ## ૩૦૪. પાન બગલી પીળી ## ૩૦૫. પાન બગલી સુરંગી ## ૩૦૬. પાન બગલી પરદેશી ## ૩૦૭. પાન બગલી કાળી ## ૩૦૮. કાંકણસાર ઘોળી ## ૩૦૯. [[કાળી કાકણસાર | કાંકણસાર કાળી]] ## ૩૧૦. કાંકણસાર પાન ## ૩૧૧. ચમચો # ગીલામાં વસતા પંખીઓ ## ૩૧૨. ગારાખોદ સળીપૂચ્છ ## ૩૧૩. ગારાખોદ ## ૩૧૪. ગારાખોદ નાનો ## ૩૧૫. વનચોર ## ૩૧૬. પાન લવાં ## ૩૧૭. ગજપાઉ ## ૩૧૮. ઉલ્ટી ચાંચ ## ૩૭૩. પાન લવાં પીરોજી ## ૩૭૪. સંતાકુકડી બીલીયનની ## ૩૭૫. સંતાકુકડી ટપકીલી ## ૩૭૬. સંતાકુકડી તપખીરી ## ૩૭૭. જળમુરઘો અથવા કોરા # ટીટોડી કુટુંબ ## ૩૧૯. ટીટોડી મળતાવડી ## ૩૨૦. ટીટોડી સફેદ પૂચ્છ ## ૩૨૧. ટીટોડી ## ૩૨૨. ટીટોડી પારસન ## ૩૨૩. ટીટોડી ઢોંગીલી ## ૩૨૪. ટીટોડી નાની રેતાળ ## ૩૨૫. ટીટોડી રેતાળ ## ૩૨૬. ટીટોડી બાટણ ## ૩૨૭. ટીટોડી સોનેરી બાટણ ## ૩૨૮. ટીટોડી જોર્ડનની ઝીણી ## ૩૨૯. ટીટોડી વિલાયતી ઝીણી ## ૩૩૦. ખલેલી નાની ## ૩૩૧. ખલેલી વિલાયતી ## ૩૩૨. ખલેલી # જળાશયો પર ઉડતા પંખીઓ ## ૩૩૩. ધોંમડી સામાન્ય ## ૩૩૪. ધોંમડી પરદેશી ## ૩૩૫. ધોંમડી કાળા પેટની ## ૩૩૬. ધોંમડી નાની ## ૩૩૭. [[ભારતીય જળહળ | જળહળ]] ## ૩૩૮. તેજપર ## ૩૩૯. ધોંમડી થોભાળી ## ૩૪૦. ધોંમડી સફેદ પાંખવાળી કાળી ## ૩૪૧. ધોંમડા ધોંમડી ## ૩૪૨. ધોંમડી દરીયાઈ ## ૩૪૩. ધોંમડી ચોટીલી દરીયાઈ ## ૩૪૪. ધોંમડો કાળા માથાનો મોટો ## ૩૪૫. ધોંમડો કાળા માથાનો ## ૩૪૬. ધોંમડો ## ૩૪૭. ધોંમડો ગુલાબી ## ૩૪૮. ધોંમડો કાળી પીઠનો ## ૩૪૯. ધોંમડો પીળા પગ વાળો ## ૩૫૦. કીચડીયો રાખોડી ## ૩૫૧. દસાડી દરીયાઈ # પાણીકાંઠે વસતા પંખીઓ ## ૩૫૨. ગડેરા કાળપૂચ્છઅથવા લાંબીચાંચ ## ૩૫૩. ગડેરા પટ્ટાપૂચ્છ અથવા લાંબીચાંચ ## ૩૫૪. રાતાપગ રાખોડી ## ૩૫૫. રાતાપગ ## ૩૫૬. ટુટવારી ગંદાપગ ## ૩૫૭. ટુટવારી લીલાપગ અથવા ટીમટીમા ## ૩૫૮, લગોઠો દરીયાઈ ## ૩૫૯. કીચડીયો ## ૩૬૦. કીચડીયો ટેમીંકનો ## ૩૬૧. કીચડીયો કાળા પેટનો ## ૩૬૨. કીચડીયો વાંકી ચાંચનો ## ૩૬૩. કીચડીયો સફેદ નયન ## ૩૬૪. ટીલીયો ## ૩૬૫. ટુટવારી લીલી ## ૩૬૬. ટુટવારી વન ## ૩૬૭. ટુટવારી અથવા ચંચળ ## ૩૬૮. ટુટવારી સામાન્ય ## ૩૬૯. કાચબરંગી # સારસ કુટુંબ ## ૩૭૦. સારસ ## ૩૭૧. [[કરકરો|કરકરા]] ## ૩૭૨. [[કુંજ]] # ઢોંક કુટુંબ ## ૩૭૮. ઢોંક બગલું ## ૩૭૯. ઢોંક બનારસ ## ૩૮૦. [[ઉજળી ઢોંક|ઢોંક ઉજળી]] ## ૩૮૧. ઢોંક કાળી ટુલ ## ૩૮૩. ઢોંક કાળો ## ૩૮૪. ઢોંક જમાદાર ## ૩૮૪. ઢોંક નાનો જમાદાર # બગલા કુટુંબ ## ૩૮૫. બગલો દરીયાઈ ## ૩૮૬. [[અવાંક]] ## ૩૮૭. [[કબુત | બગલો કબૂત]] ## ૩૮૮. બગલો નડી ## ૩૮૯. બગલી લીલી ## ૩૯૦. બગલી કાણી ## ૩૯૧. બગલો ગાય ## ૩૯૨. બગલો મોટો સફેદ ## ૩૯૩. બગલો ## ૩૯૪. કીલીચીયો # જળકાગડા કુટુંબ ## ૩૯૫. જળકાગડો નાનો ## ૩૯૬. જળકાગડો ## ૩૯૭. જળકાગડો કાળો ## ૩૯૮. [[સર્પગ્રીવા | સર્પગ્રીવ]] # પેંણ કુટુંબ ## ૩૯૯. પેંણ ગુલાબી ## ૪૦૦. પેંણ ચોટીલી # બળાં કુટુંબ ## ૪૦૧. [[બળા (પક્ષી)|બળાં]] ## ૪૦૨. બળાં નાના # બતક કુટુંબ ## ૪૦૩. હંસ દેવ ## ૪૦૪. હંસ ગાજ ## ૪૦૫. હંસ રાજ ## ૪૦૬. હંસ શ્વેતભાલ ગાજ ## સ્થાનીક બતકો ### ૪૦૭. બતક મોટી સીસોટી ### ૪૦૮. બતક ચોટીલી લુહાર ### ૪૦૯. બતક બઈકલની મુરઘાબી ### ૪૧૦. બતક નુક્તા ### ૪૧૧. બતક ટીલીવાળી ### ૪૧૨. બતક નાની સીસોટી ### ૪૧૩. બતક ગીરજા ## પરદેશી બતકો ### ૪૧૪. બતક લાંલ ચાંચ ### ૪૧૫. બતક લાલશીર ### ૪૧૬. ધોળી-આંખ અથવા કારચીયા ### ૪૧૭. [[કલવેતીયો | બતક ચોટીલી કાબરી]] ### ૪૧૮. બતક દરીયાઈ ### ૪૧૯. બતક નાની ### ૪૨૦. [[સીંગપર (બતક)|બતક શીંગપર]] ### ૪૨૧. બતક ચૈત્વા ### ૪૨૨. બતક પખ્તામુખી ### ૪૨૩. બતક ધોળી ### ૪૨૪. બતક નીલશીર ### ૪૨૫. બતક લુહાર ### ૪૨૬. [[પીયાસણા (પંખી)|બતક પીયાસણા]] ### ૪૨૭. [[સુરખાબ (પંખી)| બતક સુરખાબ]] ### ૪૨૮. બતક સફેદ સુરખાબ # ડૂબકી કુટુંબ ## ૪૨૯. [[નાની ડુબકી|ડૂબકી]] ## ૪૩૦. [[શિયાળુ નાની ડુબકી|ડૂબકી શ્યામગ્રીવ]] ## ૪૩૧. [[ચોટીલી ડુબકી | ડૂબકી ચોટીલી]] ==સંદર્ભ== {{Reflist}} {{સ્ટબ}} [[શ્રેણી:પુસ્તક]] [[શ્રેણી:જીવવિજ્ઞાન]] o5200c1qourvql4jb5d8r6y0exuv1wf ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી, ૨૦૨૨ 0 125962 902406 898922 2026-07-13T11:56:46Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902406 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી, ૨૦૨૨ | country = ભારત | flag_year = | type = Legislative | ongoing = no | previous_election = ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી, ૨૦૧૭ | previous_year = ૨૦૧૭ | election_date = ૧ અને ૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | seats_for_election = [[ગુજરાત વિધાનસભા]]ની બધી ૧૮૨ બેઠકો | majority_seats = ૯૨ | opinion_polls = | turnout = 68.41% {{decrease}} 0.60<ref>{{Cite web|title=Gujarat Election Result 2022: Votes Counting Date After Phase 1, Phase 2 Polling |url=https://www.zeebiz.com/trending/politics/news-gujarat-election-result-2022-votes-counting-date-after-phase-1-phase-2-polling-210815}}</ref> | image1 = [[File:Bhupendra PAtel Sanskrit (cropped).jpg|100px]] | leader1 = [[ભૂપેન્દ્ર પટેલ]] | party1 = ભારતીય જનતા પાર્ટી | alliance1 = નેશનલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સ (NDA) | leader_since1 = ૨૦૨૧ | leaders_seat1 = [[ઘાટલોડિયા (વિધાન સભા બેઠક)|ઘાટલોડિયા]] (''જીત્યા'') | last_election1 = '''૪૯.૧%, ૯૯ બેઠકો''' | seats_before1 = '''૧૧૦''' | swing1 = {{increase}} ૩.૪૫ | image2 = [[File:Thakur in Feb 22 (cropped).jpg|100px]] | leader2 = જગદીશ ઠાકોર | leader_since2 = ૨૦૨૧ | party2 = ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ | alliance2 = યુનાઇટેડ પ્રોગ્રેસિવ એલાયન્સ (UPA) | leaders_seat2 = ''કોઇ નહી'' | last_election2 = ૪૧.૪%, ૭૭ બેઠકો | seats_before2 = ૫૯ | swing2 = {{decrease}} ૧૪.૧૬ | image3 = Isudan Ghadvi Public Function 2022.png | leader3 = ઇસુદાન ગઢવી | leader_since3 = ૨૦૨૨ | party3 = આમ આદમી પાર્ટી | alliance3 = - | leaders_seat3 = ખંભાળિયા ''(હાર્યા)'' | last_election3 = 0.1%, 0 seat | seats_before3 = 0 | swing3 = {{increase}} 12.82 | map_image = Gujarat assembly election 2022 map.svg | map_size = 400px | map_caption = ચૂંટણી પછી વિધાનસભાની સ્થિતિ | title = [[ગુજરાતના મુખ્યમંત્રીઓ|મુખ્યમંત્રી]] | before_election = [[ભૂપેન્દ્ર પટેલ]] | before_party = ભારતીય જનતા પાર્ટી | seats1 = '''૧૫૬''' | seats2 = ૧૭ | seats3 = ૫ | seat_change1 = {{increase}} ૫૭ | seat_change2 = {{decrease}} ૬૦ | seat_change3 = {{increase}} ૫ | popular_vote1 = '''૧,૬૭,૦૭,૯૫૭''' | percentage1 = '''૫૨.૫૦%''' | popular_vote2 = ૮૬,૮૩,૯૬૬ | percentage2 = ૨૭.૨૮% | popular_vote3 = ૪૧,૧૨,૦૫૫ | percentage3 = ૧૨.૯૨% | map2_image = Gujarat Assembly Dec2022.svg | map2_caption = ચૂંટણી બાદ [[ગુજરાત વિધાનસભા]]નું માળખું | map2_size = 400px }} [[ગુજરાત વિધાનસભા]]ની હાલમાં કાર્યરત સરકાર જે ૨૦૧૭માં ચૂંટાઈ હતી, તેની મુદત [[ફેબ્રુઆરી ૧૮|૧૮ ફેબ્રુઆરી]] ૨૦૨૩ના રોજ સમાપ્ત થઈ હતી. વિધાનસભાના ૧૮૨ સભ્યોને ચૂંટવા માટે ડિસેમ્બર ૨૦૨૨માં '''વિધાનસભાની ચૂંટણી''' યોજવામાં આવી હતી.<ref>{{Cite web|url= https://eci.gov.in/elections/term-of-houses/ |title=વિવિધ સદનોની અવધિ |publisher= Election Commission of India|access-date=2022-11-03}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-11-03 |title=ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી જાહેર, 1 અને 5 ડિસેમ્બરે મતદાન, 8 ડિસેમ્બરે જાહેર થશે પરિણામો|work=OneIndia ગુજરાતી |url=https://gujarati.oneindia.com/news/gujarat/the-election-commission-has-announced-gujarat-assembly-election-2022-dates-which-is-1-and-5-december-093618.html |access-date=2022-11-03}}</ref> ભારતીય જનતા પક્ષે ૧૫૬ બેઠકો જીતીને સ્પષ્ટ બહુમત મેળવીને ગુજરાતના ઈતિહાસમાં સૌથી મોટો વિજય મેળવ્યો હતો. ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ પક્ષે ૩ દાયકામાં સૌથી ઓછી બેઠકો મેળવી હતી જ્યારે નવા પક્ષ આમ આદમી પાર્ટીએ થોડી બેઠકો પર જીત મેળવી હતી. == સમયપત્રક == [[ભારતીય ચૂંટણી પંચ|ભારતીય ચૂંટણી પંચે]] [[નવેમ્બર ૩|૩ નવેમ્બર]] ૨૦૨૨ના રોજ ચૂંટણીનું સમયપત્રક જાહેર કર્યું હતું જે અનુસાર [[ડિસેમ્બર ૧|૧]] અને [[ડિસેમ્બર ૫|૫ ડિસેમ્બર]] એમ બે તબક્કામાં મતદાન થયું હતું અને [[ડિસેમ્બર ૮|૮ ડિસેમ્બર]]ના રોજ મત ગણતરી કરવામાં આવી હતી. પ્રથમ તબક્કામાં વિધાનસભાની ૮૯ અને બીજા તબક્કામાં ૯૩ બેઠકો માટે મતદાન થયું હતું.<ref>{{Cite news |date=2022-11-03 |title=1 ડિસેમ્બર અને 5 ડિસેમ્બરે બે તબક્કામાં યોજાશે વિધાનસભાની ચૂંટણી, 8 ડિસેમ્બરે થશે મતગણતરી |work=TV9 ગુજરાતી |url=https://tv9gujarati.com/elections/gujarat-assembly-election/central-election-commission-has-announced-the-date-of-gujarat-assembly-elections-2022-au138-615917.html |access-date=2022-11-03}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-11-03 |title=બે તબક્કામાં યોજાશે ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી, 8મી ડિસેમ્બરે પરિણામ |work=ગુજરાત સમાચાર |url=https://www.gujaratsamachar.com/news/gujarat/gujarat-assembly-election-to-be-held-in-two-phases-result-on-8th-december |access-date=2022-11-03 |archive-date=2022-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103070123/https://www.gujaratsamachar.com/news/gujarat/gujarat-assembly-election-to-be-held-in-two-phases-result-on-8th-december |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" | ચૂંટણી પ્રક્રિયા ! colspan="2" | સ્થિતિ |- !૧ !૨ |- | નામાંકન તારીખ | ૫ નવેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૦ નવેમ્બર ૨૦૨૨ |- | નામાંકન માટેની છેલ્લી તારીખ | ૧૪ નવેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૨ |- | નામાંકન ચકાસણી | ૧૫ નવેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૯ નવેમ્બર ૨૦૨૨ |- | નામાંકન પાછું ખેંચવાની છેલ્લી તારીખ | ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૨ | ૨૧ નવેમ્બર ૨૦૨૨ |- | મતદાન તારીખ | ૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ |- | '''મતગણતરી''' | colspan="2" | '''૮ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨''' |} == પક્ષો અને જોડાણ == === {{legend2|{{party color|National Democratic Alliance (India)}}|નેશનલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સ}} === {| class="wikitable" width="50%" |+ !ક્રમ !પક્ષ !ધ્વજ !નિશાન !નેતા !છબી !લડેલી બેઠકો |- |! style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white"|'''૧.''' | [[ભારતીય જનતા પાર્ટી]] | | [[File:BJP election symbol.png|50px]] | [[ભૂપેન્દ્ર પટેલ]] | [[File:Bhupendra PAtel Sanskrit.jpg|70x70px]] | ૧૮૨ |} === {{legend2|{{party color|United Progressive Alliance}}|યુનાઇટેડ પ્રોગ્રેસિવ એલાયન્સ}} === {| class="wikitable" width="50%" |+ !ક્રમ !પક્ષ !ધ્વજ !નિશાન !નેતા !છબી !લડેલી બેઠકો |- |! style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white"|'''૧.''' | [[ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ]] | [[File:INC Flag Official.jpg|50px]] | [[File:Hand INC.svg|60px]] | [[જગદીશ ઠાકોર]] |[[File:Circle-icons-profile.svg|50px]] | ૧૭૯ |- |૨. |નેશનાલિસ્ટ કોંગ્રેસ પાર્ટી |[[File:NCP-flag.svg|50px]] |[[File:Nationalist Congress Party Election Symbol.png|50px]] |જયંતભાઇ પટેલ બોસ્કી |[[File:Circle-icons-profile.svg|50x50px]] |૨ |} === {{legend2|{{party color|Aam Aadmi Party}}|અન્ય}} === {| class="wikitable" width="50%" |+ !No. !પક્ષ !ધ્વજ !નિશાન !નેતા !છબી !લડેલી બેઠકો |- |! style="text-align:center; background:{{party color|Aam Aadmi Party}};color:white"|'''૧.''' |આમ આદમી પાર્ટી |[[File:Aam Aadmi Party logo (English).svg|50px]] |[[File:AAP Symbol.png|50px]] |ગોપાલ ઇટાલિયા |[[File:Circle-icons-profile.svg|50px]] |૧૮૦ |- |! style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Tribal Party}};color:white"|'''૨.''' |ભારતીય ટ્રાઇબલ પાર્ટી<ref>{{Cite web |date=2022-05-01 |title=Guj Assembly polls: Aam Aadmi Party announces alliance with Bharatiya Tribal Party |url=https://www.firstpost.com/politics/guj-assembly-polls-aam-aadmi-party-announces-alliance-with-indian-tribal-party-10621571.html |access-date=2022-05-15 |website=Firstpost |language=en}}</ref> | [[File:Bharatiya-Tribal-Party.webp|50px]] | [[File:Auto Rickshaw Election Symbol.jpg|50x50px]] |છોટુભાઇ વસાવા |[[File:Circle-icons-profile.svg|50px]] | ૨૬ |- | style="text-align:center; background:{{party color|Samajwadi Party}};color:white" ! |'''૩.''' | સમાજવાદી પાર્ટી<ref>{{Cite web |title=ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી: સવારે એનસીપી છોડનારા કાંધલ જાડેજા બપોરે સમાજવાદી પાર્ટીમાં જોડાયા |url=https://www.bbc.com/gujarati/live/india-63617773 |date=2022-11-14 |access-date= 2024-02-09 |website=bbc.com|archive-url = https://web.archive.org/web/20240215230604/https://www.bbc.com/gujarati/live/india-63617773 |archive-date= ૧૫ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪}}</ref> | [[File:Samajwadi Party.png|50px]] | [[File:Indian_Election_Symbol_Cycle.png|50px]] | કાંધલ જાડેજા | [[File:Circle-icons-profile.svg|50x50px]] | ૧૭ |- | style="text-align:center; background:{{party color|All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen}};color:white" ! |'''૪.''' | ઓલ ઇન્ડિયા મજલિસ-એ-ઇત્તેહાદુલ મુસ્લિમીન<ref>{{Cite web |title=AIMIM Will Contest 2022 Gujarat Assembly Polls, Says Asaduddin Owaisi |url=https://www.ndtv.com/india-news/aimim-will-contest-2022-gujarat-assembly-polls-says-asaduddin-owaisi-2547495 |access-date=2022-05-19 |website=NDTV.com}}</ref> | [[File:All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen logo.svg|50px]] | [[File:Indian Election Symbol Kite.svg|50px]] | શબીર કાબલીવાલા |[[File:Circle-icons-profile.svg|50x50px]] | ૧૩ |} == પરિણામ == === ગઠબંધન અને પક્ષ પ્રમાણે પરિણામ === {| style="width:60%; text-align:center;" !પક્ષ |'''ભાજપ''' |'''કોંગ્રેસ''' |'''આપ''' |'''સ.પા.''' |'''અપક્ષ''' |- !બેઠકો | bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}" style="width:85.71%;" |'''૧૫૬''' | bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}" style="width:9.34%;" |'''૧૭''' | bgcolor="{{Party color|Aam Aadmi Party}}" style="width:2.75;" |'''૫''' | bgcolor="{{Party color|Samajwadi Party}}" style="width:0.55%;" |'''૧''' | bgcolor="{{party color|Others}} style=" |'''૩''' |} {{Pie chart|caption='''ગઠબંધન પ્રમાણે પરિણામ'''|other=yes|value1=52.50|label1=NDA|color1={{party color|Bharatiya Janata Party}}|value2=27.52|label2=UPA|color2={{party color|United Progressive Alliance}}|value3=12.92|label3=[[આમ આદમી પાર્ટી|આપ]]|color3={{party color|Aam Aadmi Party}}}} {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" |ગઠબંધન ! colspan="2" rowspan="2" |પક્ષ ! colspan="3" |મત ! colspan="3" |બેઠકો |- !મત !% !±[[Percentage point|pp]] !ચૂંટણી લડી !જીત !'''+/−''' |- | bgcolor="{{Party color|National Democratic Alliance}}" | !NDA | bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}" | |ભારતીય જનતા પાર્ટી |૧,૬૭,૦૭,૯૫૭ |૫૨.૫૦ |{{increase}} ૩.૪૫ |૧૮૨ |૧૫૬ |{{increase}} ૫૭ |- | rowspan="3" bgcolor="{{Party color|United Progressive Alliance}}" | ! rowspan="3" |UPA | bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}" | |ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ |૮૬,૮૩,૯૬૬ |૨૭.૨૮ |{{decrease}} ૧૪.૧૬ |૧૭૯ |૧૭ |{{decrease}} ૬૦ |- | bgcolor="{{Party color|Nationalist Congress Party}}" | |નેશનાલિસ્ટ કોંગ્રેસ પાર્ટી |૭૬,૯૪૯ |૦.૨૪ |{{decrease}} ૦.૩૬ |૨ |૦ |{{decrease}} ૧ |- | style="background:#00bbff" | | style="background:#e5f8ff" |કુલ | style="background:#e5f8ff" |૮૭,૬૦,૯૧૫ | style="background:#e5f8ff" |૨૭.૫૨ | style="background:#e5f8ff" |{{decrease}} ૧૪.૫૨ | style="background:#e5f8ff" |૧૮૧ | style="background:#e5f8ff" |૧૭ | style="background:#e5f8ff" |{{decrease}} ૬૧ |- ! colspan="2" rowspan="9" |''કોઇ નહી'' | bgcolor="{{Party color|Aam Aadmi Party}}" | |આમ આદમી પાર્ટી |૪૧,૧૨,૦૫૫ |૧૨.૯૨ |{{increase}} ૧૨.૮૨ |૧૮૦ |૫ |{{increase}} ૫ |- | bgcolor="{{party color|Bharatiya Tribal Party}}" | |ભારતીય ટ્રાયબલ પાર્ટી | | | |૨૬ |૦ |{{decrease}} ૨ |- | bgcolor="{{Party color|All India Majlis-e-Ittehadul Muslimeen}}" | |AIMIM |૯૩,૩૧૩ |૦.૨૯ |{{increase}} ૦.૨૯ |૧૩ |૦ |{{no change}} |- | bgcolor="{{Party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | |કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઓફ ઇન્ડિયા (માર્કસિસ્ટ) |૧૦,૬૪૭ |૦.૦૩ |{{increase}} ૦.૦૧ |૯ |૦ |{{no change}} |- | bgcolor="{{party color|Bahujan Samaj Party}}" | |બહુજન સમાજવાદી પાર્ટી |૧૫૮,૧૨૩ |૦.૫૦ |{{decrease}} ૦.૧૦ |૧૦૧ |૦ |{{no change}} |- | bgcolor="{{party color|Samajwadi Party}}" | |સમાજવાદી પાર્ટી |૯૨,૨૧૫ |૦.૨૯ | |૧૭ |૧ |{{increase}} ૧ |- | bgcolor="{{Party color|Independent politician}}" | |અપક્ષો | | | | style="background-color:#E9E9E9" | |૩ |{{no change}} |- | bgcolor="{{Party color|Other}}" | |અન્ય | | | | style="background-color:#E9E9E9" | | | |- | |NOTA |૫૦૧,૨૦૨ |૧.૫૭ |{{decrease}} ૦.૨૩ ! colspan="3" style="background-color:#E9E9E9" | |- ! colspan="4" |કુલ ! !૧૦૦% ! colspan="4" style="background-color:#E9E9E9" | |} === મતદાન તબક્કા પ્રમાણે પરિણામ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !તબક્કો !બેઠકો | style="text-align:center; background:{{Party color|Bharatiya Janata Party}}" |<span style="color:white;">'''ભાજપ'''</span> | style="text-align:center; background:{{Party color|Indian National Congress}}" |<span style="color:white;">'''કોંગ્રેસ'''</span> | style="text-align:center; background:{{Party color|Aam Aadmi Party}};color:white" |'''આપ''' | style="text-align:center; background:{{Party color|Other}}" |<span style="color:black;">'''અન્ય'''</span> |- !I !૮૯ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૭૯ |૪ |૫ |૧ |- !II !૯૩ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૭૭ |૧૩ |૦ |૩ |- !કુલ !૧૮૨ !૧૫૬ !૧૭ !૫ !૪ |} === જિલ્લા પ્રમાણે પરિણામ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !જિલ્લો !બેઠકો | bgcolor="{{Party color|Bharatiya Janata Party}}" |<span style="color:white;">'''ભાજપ'''</span> | bgcolor="{{Party color|Indian National Congress}}" |<span style="color:white;">'''કોંગ્રેસ'''</span> | bgcolor="{{Party color|Aam Aadmi Party}}" |<span style="color:white;">'''આપ'''</span> | bgcolor="{{Party color|Other}}" |<span style="color:black;">'''અન્ય'''</span> |- !કચ્છ !૬ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૬ |૦ |૦ |૦ |- !બનાસકાંઠા !૯ |૪ |૪ |૦ |૧ |- !પાટણ !૪ |૨ |૨ |૦ |૦ |- !મહેસાણા !૭ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૬ |૧ |૦ |૦ |- !સાબરકાંઠા !૪ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૩ |૧ |૦ |૦ |- !અરવલ્લી !૩ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૨ |૦ |૦ |૧ |- !ગાંધીનગર !૫ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૫ |૦ |૦ |૦ |- !અમદાવાદ !૨૧ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૧૦ |૨ |૦ |૦ |- !સુરેન્દ્રનગર !૫ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૫ |૦ |૦ |૦ |- !મોરબી !૩ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૩ |૦ |૦ |૦ |- !રાજકોટ !૮ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૮ |૦ |૦ |૦ |- !જામનગર !૫ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૪ |૦ |૧ |૦ |- !દેવભૂમિ દ્વારકા !૨ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૨ |૦ |૦ |૦ |- !પોરબંદર !૨ |૦ |૧ |૦ |૧ |- !જુનાગઢ !૫ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૩ |૧ |૧ |૦ |- !ગીર સોમનાથ !૪ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૩ |૧ |૦ |૦ |- !અમરેલી !૫ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૫ |૦ |૦ |૦ |- !ભાવનગર !૭ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૬ |૦ |૧ |૦ |- !બોટાદ !૨ |૧ |૦ |૧ |૦ |- !આણંદ !૭ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૫ |૨ |૦ |૦ |- !ખેડા !૭ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૭ |૦ |૦ |૦ |- !મહીસાગર !૨ |૧ |૧ |૦ |૦ |- !પંચમહાલ !૫ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૫ |૦ |૦ |૦ |- !દાહોદ !૬ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૬ |૦ |૦ |૦ |- !વડોદરા !૧૦ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૯ |૦ |૦ |૧ |- !છોટા ઉદેપુર !૩ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૩ |૦ |૦ |૦ |- !નર્મદા !૨ |૧ |૦ |૧ |૦ |- !ભરૂચ !૫ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૫ |૦ |૦ |૦ |- !સુરત !૧૬ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૧૬ |૦ |૦ |૦ |- !તાપી !૨ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૨ |૦ |૦ |૦ |- !ડાંગ !૧ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૧ |૦ |૦ |૦ |- !નવસારી !૪ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૩ |૧ |૦ |૦ |- !વલસાડ !૫ | style="background:{{party color|Bharatiya Janata Party}} ; color:white;" |૫ |૦ |૦ |૦ |- !કુલ !૧૮૨ !૧૫૬ !૧૭ !૫ !૪ |} === મતવિસ્તાર પ્રમાણે પરિણામ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |જિલ્લો ! rowspan="2" |મતદાન<br>તારીખ ! colspan="2" |મતક્ષેત્ર ! rowspan="2" |મત<br>(%) ! colspan="5" |વિજેતા ! colspan="5" |બીજા ક્રમે ! rowspan="2" |તફાવત ! rowspan="2" |૨૦૧૭<br>વિજેતા |- ! # ! નામ ! ઉમેદવાર ! colspan="2" |પક્ષ ! મત !'''%''' ! ઉમેદવાર ! colspan="2" |પક્ષ ! મત !'''%''' |- | rowspan="6" |[[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ]] | rowspan="6" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ |૧ |અબડાસા | |પી. એમ. જાડેજા |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૮૦,૧૯૫ |૪૯.૧૫ |મમદ જંગ જાટ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |૭૦,૭૬૪ |૪૩.૩૭ |૯૪૩૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- |૨ |માંડવી (કચ્છ) | |અનિરુદ્ધ દવે |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૯૦,૩૦૩ |૫૩.૩ |રાજેન્દ્રસિંહ જાડેજા |{{Party name with color|Indian National Congress}} |૪૨,૦૦૬ |૨૪.૭૯ |૪૮,૨૯૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૩ |ભૂજ | |કેશુભાઇ પટેલ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૯૬,૫૮૨ |૫૩.૨૯ |અર્જુન ભુડિયા |{{Party name with color|Indian National Congress}} |૩૬,૭૬૮ |૨૦.૪ |૫૯,૮૧૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૪ |અંજાર | |ત્રિકમ છાંગા |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૯૯,૦૭૬ |૫૬.૫૨ |રમેશ ડાંગર |{{Party name with color|Indian National Congress}} |૬૧,૩૬૭ |૩૫.૦૧ |૩૭,૭૦૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૫ |ગાંધીધામ (SC) | |[[માલતી મહેશ્વરી]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૮૩,૭૬૦ |૫૫.૨૩ |બી.ટી. મહેશ્વરી |{{Party name with color|Indian National Congress}} |૪૫,૯૨૯ |૩૦.૨૮ |૩૭,૮૩૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૬ |રાપર | |વિરેન્દ્રસિંહ જાડેજા |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૬૬,૯૬૧ |૪૬.૧૭ |ભાચુ અરેથિયા |{{Party name with color|Indian National Congress}} |૬૬,૩૮૪ |૪૫.૭૭ |૫૭૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="9" |[[બનાસકાંઠા જિલ્લો|બનાસકાંઠા]] | rowspan="9" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ |૭ |વાવ | |[[ગેની ઠાકોર|ગેનીબેન ઠાકોર]] |{{party name with color|Indian National Congress}} |૧,૦૨,૫૧૩ |૪૫.૨૬ |સ્વરૂપજી ઠાકોર |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૮૬,૯૧૨ |૩૮.૩૭ |૧૫,૬૦૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- |૮ |થરાદ | |શંકર ચૌધરી |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૧૭,૮૯૧ |૫૪.૨૭ |ગુલાબસિંહ રાજપૂત |{{party name with color|Indian National Congress}} |૯૧,૩૮૫ |૪૨.૦૭ |૨૬,૫૦૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૯ |ધાનેરા | |માવજી દેસાઇ |{{party name with color|Independent politician}} |૯૬,૦૫૩ |૪૬.૯૬ |ભગવાનજી ચૌધરી |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૬૦,૩૫૭ |૨૯.૫૧ |૩૫,૬૯૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- |૧૦ |દાંતા (ST) | |કાંતિભાઇ ખરાડી |{{party name with color|Indian National Congress}} |૮૫,૧૩૪ |૪૬.૪૨ |લાધુભાઇ પારઘી |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૭૮,૮૦૭ |૪૨.૯૭ |૬,૩૨૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- |૧૧ |વડગામ (SC) | |જીજ્ઞેશ મેવાણી |{{party name with color|Indian National Congress}} |૯૪,૭૬૫ |૪૮ |મણિલાલ વાઘેલા |{{party name with color|Indian National Congress}} |૮૯,૮૩૭ |૪૫.૫૧ |૪,૯૨૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Independent politician}};color:white" |'''અપક્ષ''' |- |૧૨ |[[પાલનપુર (વિધાન સભા બેઠક)|પાલનપુર]] | |અનિકેત ઠાકર |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૯૫,૫૮૮ |૫૨.૯૩ |મહેશ પટેલ |{{party name with color|Indian National Congress}} |૬૮,૬૦૮ |૩૭.૯૯ |૨૬,૯૮૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- |૧૩ |ડીસા | |પ્રવિણ માળી |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૯૮,૦૦૬ |૪૫.૫૧ |સંજય રબારી |{{party name with color|Indian National Congress}} |૫૫,૩૫૯ |૨૫.૭૧ |૪૨,૬૪૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૪ |દિયોદર | |કેશાજી ચૌહાણ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૦૯,૧૨૩ |૫૬.૬૬ |શિવાભાઇ ભુરિયા |{{party name with color|Indian National Congress}} |૭૦,૭૦૯ |૩૬.૭૧ |૩૮,૪૧૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૫ | કાંકરેજ | | અમૃતભાઇ ઠાકોર | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૯૬,૬૨૪ | ૪૭.૮૧ | કિર્તીસિંહ વાઘેલા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૧,૩૨૯ | ૪૫.૧૯ | ૫,૨૯૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | rowspan="4" |[[પાટણ જિલ્લો|પાટણ]] | rowspan="4" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૬ | રાધનપુર | | લવિંગજી ઠાકોર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૦૪,૫૧૨ | ૫૨.૭ | રઘુભાઇ દેસાઇ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૮૨,૦૪૫ | ૪૧.૩૭ | ૨૨,૪૬૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૭ | ચાણસ્મા | | દિનેશભાઇ ઠાકોર | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૮૬,૪૦૬ | ૪૬.૪૩ | દિલિપકુમાર ઠાકોર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૫,૦૦૨ | ૪૫.૬૭ | ૧,૪૦૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૮ | પાટણ | | ડો. કિર્તીકુમાર પટેલ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૧,૦૩,૫૦૫ | ૫૦.૧૬ | રાજુલબેન દેસાઇ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૬,૩૨૮ | ૪૧.૮૪ | ૧૭,૧૭૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૯ | સિદ્ધપુર | | બળવંતસિંહ રાજપુત | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૧૧૮૭ | ૪૮.૧૯ | ચંદનજી ઠાકોર | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૮૮૩૭૩ | ૪૬.૭ | ૨૮૧૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="7" | [[મહેસાણા જિલ્લો|મહેસાણા]] | rowspan="7" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૨૦ | ખેરાલુ | | સરદારભાઇ ચૌધરી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૫૫,૪૬૦ | ૩૬.૩ | મુકેશભાઇ એમ. દેસાઇ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૫૧,૪૯૬ | ૩૩.૭ | ૩,૯૬૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૨૧ | ઊંઝા | | કે. કે. પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૮,૫૬૧ | ૫૯.૭૫ | પટેલ અરવિંદ અમરતલાલ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૩૭,૦૯૩ | ૨૫.૦૩ | ૫૧,૪૬૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૨૨ | વિસનગર | | ઋષિકેશ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૮,૩૫૬ | ૫૫.૧૧ | કિરિટભાઇ પટેલ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૫૩,૯૫૧ | ૩૩.૬૫ | ૩૪,૪૦૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૨૩ | બેચરાજી | | સુખાજી ઠાકોર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૯,૮૭૨ | ૪૨.૯૬ | ભોપાજી ઠાકોર | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૫૮,૫૮૬ | ૩૬.૦૨ | ૧૧,૨૮૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૨૪ | કડી (SC) | | કરસનભાઇ સોલંકી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૦૭,૦૫૨ | ૫૩.૪૫ | પરમાર પ્રવિણભાઇ ગણપતભાઇ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૭૮,૮૫૮ | ૩૯.૩૭ | ૨૮,૧૯૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૨૫ | મહેસાણા | | મુકેશ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૮,૮૧૬ | ૫૬.૦૭ | પી.કે. પટેલ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૫૩,૦૨૨ | ૩૦.૦૯ | ૪૫,૭૯૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૨૬ | વિજાપુર | | સી. જે. ચાવડા | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૭૮,૭૪૯ | ૪૯.૫૨ | રમણભાઇ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૧,૬૯૬ | ૪૫.૦૮ | ૭,૦૫૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | rowspan="3" |[[સાબરકાંઠા જિલ્લો|સાબરકાંઠા]] | rowspan="3" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૨૭ | હિંમતનગર | | વી. ડી. ઝાલા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૮,૭૯૨ | ૪૮.૩૫ | કમલેશકુમાર પટેલ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૮૯,૯૩૨ | ૪૪.૦૧ | ૮,૮૬૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૨૮ | ઇડર (SC) | | રમણલાલ વોરા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૧૩,૯૨૧ | ૫૫.૧૬ | રામભાઇ સોલંકી | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૭૪,૪૮૧ | ૩૬.૦૬ | ૩૯,૪૪૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૨૯ | ખેડબ્રહ્મા (ST) | | [[તુષાર ચૌધરી]] | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૬૭,૩૪૯ | ૩૨.૬૭ | અશ્વિન કોટવાલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૫,૬૮૫ | ૩૧.૮૬ | ૧,૬૬૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="3" |[[અરવલ્લી જિલ્લો|અરવલ્લી]] | rowspan="3" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૩૦ | ભિલોડા (ST) | | પુનમચંદ બરંદા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૦,૩૯૬ | ૪૩.૬૨ | રુપસિંહ ભગોદા | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} | ૬૧,૬૨૮ | ૨૯.૭૪ | ૨૮,૭૬૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૩૧ | મોડાસા | | ભિખુભાઇ પરમાર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૮,૪૭૫ | ૫૩.૦૨ | રાજેન્દ્રસિંહ ઠાકોર | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૬૩,૬૮૭ | ૩૪.૨૯ | ૩૪,૭૮૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૩૨ | બાયડ | | ધવલસિંહ ઝાલા | {{party name with color|Independent politician}} | ૬૭,૦૭૮ | ૩૮.૮૭ | ભિખીબેન પરમાર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૧,૨૬૦ | ૩૫.૫ | ૫,૮૧૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | [[સાબરકાંઠા જિલ્લો|સાબરકાંઠા]] | style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૩૩ | પ્રાંતિજ | | ગજેન્દ્રસિંહ પરમાર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૦૫,૩૨૪ | ૫૭.૨૩ | બહેચરસિંહ રાઠોડ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૪૦,૭૦૨ | ૨૨.૧૨ | ૬૪,૬૨૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | rowspan="5" |[[ગાંધીનગર જિલ્લો|ગાંધીનગર]] | rowspan="5" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૩૪ | દહેગામ | | બલરાજસિંહ ચૌહાણ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૭૫,૧૩૩ |૪૯.૨૬ |વખતસિંહ ચૌહાણ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૫૮,૯૬૦ |૩૮.૬૫ |૧૬,૧૭૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૩૫ | [[ગાંધીનગર દક્ષિણ (વિધાન સભા બેઠક)|ગાંધીનગર દક્ષિણ]] | | [[અલ્પેશ ઠાકોર]] | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૩૪,૦૫૧ |૫૪.૫૯ |હિમાંશુ પટેલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૯૦,૯૮૭ |૩૭.૦૫ |૪૩,૦૬૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૩૬ | ગાંધીનગર ઉત્તર | | રીટાબેન પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૮૦,૬૨૩ |૫૧.૨૫ | વિરેન્દ્રસિંહ વાઘેલા | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૫૪,૫૧૨ |૩૪.૬૫ |૨૬,૧૧૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૩૭ | માણસા | | જયંતભાઇ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૯૮,૧૪૪ |૫૯.૨૯ | બાબુસિંહ ઠાકોર | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૫૮,૮૭૮ |૩૫.૫૭ |૩૯,૨૬૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૩૮ | કલોલ | | લક્ષ્મણજી ઠાકોર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૮૬,૧૦૨ |૪૯.૪૧ |બલદેવજી ઠાકોર | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૮૦,૩૬૯ |૪૬.૧૨ |૫,૭૩૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="21" |[[અમદાવાદ જિલ્લો|અમદાવાદ]] | rowspan="21" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૩૯ | વીરમગામ | | હાર્દિક પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૯૯,૧૫૫ |૪૯.૬૪ |અમરસિંહ ઠાકોર | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} |૪૨,૭૨૪ |૨૩.૭૫ |૫૧,૭૦૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૪૦ | સાણંદ | | કનુભાઇ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૦૦,૦૮૩ |૫૧.૪૦ | રમેશ પટેલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૬૪,૮૧૩ |૩૩.૨૩ |૩૫,૩૬૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૪૧ | [[ઘાટલોડિયા (વિધાન સભા બેઠક)|ઘાટલોડિયા]] | | [[ભૂપેન્દ્ર પટેલ|ભુપેન્દ્રભાઇ પટેલ]] | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૨,૧૩,૫૩૦ |૮૨.૯૫ |અમી યાજ્ઞિક | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૨૧,૨૬૭ |૮.૨૬ |૧,૯૨,૨૬૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૪૨ | વેજલપુર | | અમીત ઠાકર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૨૮,૦૪૯ |૫૬.૧૮ |રાજેન્દ્ર પટેલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૬૮,૩૯૮ |૩૦.૦૧ |૫૯,૬૫૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૪૩ | વટવા | | બાબુસિંહ યાદવ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૫૧,૭૧૦ |૬૪.૦૯ |બળવંતસિંહ ગઢવી | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૫૧,૬૬૪ |૨૧.૮૩ |૧,૦૦,૦૪૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૪૪ | એલિસબ્રીજ | | અમિત શાહ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૧૯,૩૨૩ |૮૦.૩૯ |ભિખુભાઇ દવે | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૧૪,૫૨૭ |૯.૭૯ |૧,૦૪,૭૯૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૪૫ | નારણપુરા | | જીતુ ભગત | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૦૮,૧૬૦ |૭૭.૪૮ |સોનલ પટેલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૧૫,૩૬૦ |૧૧.૦૦ |૯૨,૮૦૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૪૬ | નિકોલ | | જગદીશ વિશ્વકર્મા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૯૩,૭૧૪ |૬૧.૭૩ |રણજિતસિંહ બારડ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |૩૮,૫૧૬ |૨૫.૩૭ |૫૫,૧૯૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૪૭ | નરોડા | | પાયલ કુકરાણી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૧૨,૭૬૭ |૭૧.૪૯ |ઓમપ્રકાશ તિવારી | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} |૨૯,૨૫૪ |૧૮.૫૪ |૮૩,૫૧૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૪૮ | ઠક્કરબાપા નગર | | કંચનબેન રાબડિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૮૯,૪૦૯ |૬૫.૬૬ |વિજયકુમાર બ્રહ્મભટ્ટ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૨૫,૬૧૦ |૧૮.૮૧ |૬૩,૭૯૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૪૯ | બાપુનગર | | દિનેશસિંહ કુશવાહા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૫૯,૪૬૫ |૪૮.૮૫ |હિંમતસિંહ પટેલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૪૭,૩૯૫ |૩૮.૯૪ |૧૨,૦૭૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૫૦ | અમરાઇવાડી | | ડો. હસમુખ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૯૩,૯૯૪ |૫૮.૯૮ |ધર્મેન્દ્ર પટેલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૫૦,૭૨૨ |૩૧.૮૩ |૪૩,૨૭૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૫૧ | દરિયાપુર | | કૌશિક જૈન | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૬૧,૪૯૦ |૪૯.૦૫ |ઘિયાસુદ્દીન શૈખ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૫૬,૦૦૫ |૪૪.૬૭ |૫,૪૮૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૫૨ | જમાલપુર-ખાડિયા | | ઇમરાન ખેડાવાળા | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૫૪,૮૪૭ |૪૫.૮૮ |ભૂષણ ભટ્ટ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૪૧,૮૨૯ |૩૫.૧૭ |૧૩,૬૫૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૫૩ | મણિનગર | | અમુલ ભટ્ટ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૧૩,૦૮૩ |૭૩.૩૫ |સી. એમ. રાજપૂત | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૨૨,૩૫૫ |૧૪.૪૯ |૯૦,૭૨૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૫૪ | દાણીલીમડા (SC) | | શૈલેષ પરમાર | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૬૯,૧૩૦ |૪૪.૧૩ |નરેશભાઇ વ્યાસ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૫૫,૬૪૩ |૩૫.૫૨ |૧૩,૪૮૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૫૫ | સાબરમતી | | હર્ષદ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૨૦,૨૦૨ |૭૬.૭૫ |દિનેશસિંહ મહીડા | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૨૧,૫૧૮ |૧૩.૭૪ |૯૮,૬૮૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૫૬ | અસારવા (SC) | | દર્શના વાઘેલા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૮૦,૧૫૫ |૬૪.૧૩ |વિપુલ પરમાર | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૨૫,૯૮૨ |૨૦.૭૯ |૫૪,૧૭૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૫૭ | દસક્રોઇ | | બાબુભાઇ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૫૯,૧૦૭ |૬૨.૯૩ |ઉમેદજી ઝાલા | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૬૭,૪૭૦ |૨૬.૬૯ |૯૧,૬૩૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૫૮ | ધોળકા | | કિરિટસિંહ ડાભી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૮૪,૭૭૩ |૪૯.૭૭ |અશ્વિન રાઠોડ | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૭૧,૩૬૮ |૪૧.૯ |૧૩,૪૦૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૫૯ | [[ધંધુકા (વિધાન સભા બેઠક)|ધંધુકા]] | | કાળુભાઇ ડાભી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૯૧,૫૨૮ |૫૫.૧ |હરપાલસિંહ ચુડાસમા | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૫૭,૨૦૨ |૩૪.૪૪ |૩૪,૩૨૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="5" |[[સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો|સુરેન્દ્રનગર]] | rowspan="5" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૬૦ | દસાડા (SC) | | પી. કે. પરમાર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૬,૩૪૪ | ૪૫.૫૬ | નૌશાદ સોલંકી | | | ૭૪,૧૬૫ | ૪૪.૨૬ | ૨,૧૭૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૬૧ | લીમડી | | કિરિટસિંહ રાણા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૧,૭૬૫ | ૪૪.૫ | મયુર સાકરિયા | | | ૫૮,૬૧૯ | ૩૧.૯ | ૨૩,૧૪૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૬૨ | વઢવાણ | | જગદીશ મકવાણા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૦૫,૯૦૩ | ૬૦.૧૧ | હિતેશ પટેલ બજરંગ | | | ૪૦,૪૧૪ | ૨૨.૯૪ | ૬૫,૪૮૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૬૩ | ચોટિલા | | શામાભાઇ ચૌહાણ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૧,૦૩૯ | ૪૨.૫૨ | રાજુ કરપાડા | | | ૪૫,૩૯૭ | ૨૭.૧૭ | ૨૫,૬૪૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૬૪ | ધ્રાંગધ્રા | | પ્રકાશભાઇ વારમોરા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૦૨,૮૪૪ | ૪૮.૮૮ | છત્રસિંહ ગુંજારિયા | | | ૬૯,૮૭૧ | ૩૩.૨૧ | ૩૨,૯૭૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="3" |[[મોરબી જિલ્લો|મોરબી]] | rowspan="3" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૬૫ | મોરબી | | કાંતિલાલ અમૃતિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૧૪,૫૩૮ | ૫૯.૨૧ | જયંતિ પટેલ | | | ૫૨,૪૫૯ | ૨૭.૧૨ | ૬૨,૦૭૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૬૬ | ટંકારા | | દુર્લભભાઇ દેથારિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૩,૨૭૪ | ૪૬.૬ | લલિત કાગથરા | | | ૭૩,૦૧૮ | ૪૦.૮૬ | ૧૦,૨૫૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૬૭ | વાંકાનેર | | જીતેન્દ્ર સોમાણી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૦,૬૭૭ | ૩૯.૭૫ | મોહંમદ જાવેદ પીરજાદા | | | ૬૦,૭૨૨ | ૨૯.૯૨ | ૧૯,૯૫૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="8" |[[રાજકોટ જિલ્લો|રાજકોટ]] | rowspan="8" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૬૮ | રાજકોટ પૂર્વ | | ઉદય કાંગડ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૬,૧૯૪ | ૪૬.૩૮ | ઇન્દ્રાનિલ રાજગુરુ | | | ૫૭,૫૫૯ | ૩૦.૯૭ | ૨૮,૬૩૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૬૯ | રાજકોટ પશ્ચિમ | | ડો. દર્શિતા શાહ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૩૮,૬૮૭ | ૬૭.૯૮ | મનસુખભાઇ કલારિયા | | | ૩૨,૭૧૨ | ૧૬.૦૩ | ૧,૦૫,૯૭૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૭૦ | રાજકોટ દક્ષિણ | | રમેશભાઇ તિલાલા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૦૧,૭૩૪ | ૬૬.૩૭ | શિવલાલ બરાસિયા | | | ૨૨,૮૭૦ | ૧૪.૯૨ | ૭૮,૮૬૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૭૧ | રાજકોટ ગ્રામ્ય (SC) | | [[ભાનુબેન બાબરિયા]] | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૧૯,૬૯૫ | ૫૨.૫૪ |વશ્રામભાઇ સાગઠિયા | | | ૭૧,૨૦૧ | ૩૧.૨૫ | ૪૮,૪૯૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૭૨ | જસદણ | | કુંવરસિંહજી બાવળિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૩,૮૦૮ | ૩૯.૫૪ | તેજસભાઇ ગજપરા | | | ૪૭,૬૩૬ | ૨૯.૫૨ | ૧૬,૧૭૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૭૩ | ગોંડલ | | ગીતાબા જાડેજા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૬,૦૬૨ | ૫૯.૪૯ |યતિશ દેસાઇ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૪૨,૭૪૯ | ૨૯.૫૫ | ૪૩,૩૧૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૭૪ | જેતપુર | | જયેશ રાબડિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૦૬,૪૭૧ | ૬૦.૭૯ |રોહિતભાઇ ભુવા | | | ૨૯,૫૪૫ | ૧૬.૮૭ | ૭૬,૯૨૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૭૫ | ધોરાજી | | ડો. મહેન્દ્રભાઇ પાડલિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૬,૪૩૦ | ૪૨.૮૪ | લલિત વસોયા | | | ૫૪,૧૮૨ | ૩૪.૯૫ | ૧૨,૨૪૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="5" |[[જામનગર જિલ્લો|જામનગર]] | rowspan="5" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૭૬ | [[કાલાવડ (વિધાન સભા બેઠક)|કાલાવડ]] (SC) | | મેઘજીભાઇ ચાવડા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૫૯,૨૯૨ | ૪૫.૨૨ | જીજ્ઞેશ સોલંકી | | | ૪૩,૪૪૨ | ૩૩.૧૩ | ૧૫,૮૫૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૭૭ | જામનગર ગ્રામ્ય | | રાઘવજીભાઇ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૯,૪૩૯ | ૪૮.૮ | પ્રકાશ ડોંગા | | | ૩૧,૯૩૯ | ૧૯.૬૨ | ૪૭,૫૦૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૭૮ | જામનગર ઉત્તર | | રીવાબા જાડેજા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૮,૮૩૫ | ૫૭.૭૯ | કરસનભાઇ કરમુર | | | ૩૫,૨૬૫ | ૨૨.૯૪ | ૫૩,૫૭૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૭૯ | જામનગર દક્ષિણ | | દિવ્યેશભાઇ અકબરી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૬,૪૯૨ | ૬૫.૧૨ | મનોજ કથિરીયા | | | ૨૩,૭૯૫ | ૧૭.૯૨ | ૬૨,૬૯૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૮૦ | જામજોધપુર | | હેમંતભાઇ આહિર | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} | ૭૧,૩૯૭ | ૪૭.૪૫ |ચીમન સાપરિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૦,૯૯૪ | ૪૦.૫૪ | ૧૦,૪૦૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="2" |[[દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો|દેવભૂમિ દ્રારકા]] | rowspan="2" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૮૧ | ખંભાળિયા | | મુળુભાઇ બેરા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૭,૮૩૪ | ૪૦.૯૬ | ઇશુદાન ગઢવી | | | ૫૯,૦૮૯ | ૩૧.૧૦ | ૧૮,૭૪૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૮૨ | દ્વારકા | | પબુભા માણેક | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૪,૦૧૮ | ૪૧.૦૮ | મુળુભાઇ આહિર | | | ૬૮,૬૯૧ | ૩૮.૧૨ | ૫,૩૨૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | rowspan="2" |[[પોરબંદર જિલ્લો|પોરબંદર]] | rowspan="2" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૮૩ | પોરબંદર | | અર્જુન મોઢવાડિયા | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૮૨,૦૫૬ | ૪૯.૩૬ | બાબુભાઇ બોખિરીયા | | | ૭૩,૮૭૫ | ૪૪.૪૪ | ૮,૧૮૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૮૪ | કુતિયાણા | | કાંધલ જાડેજા | {{party name with color|Samajwadi Party}} | ૬૦,૭૪૪ | ૪૬.૯૪ | ઢેલીબેન ઓઢેદરા | | | ૩૪,૦૩૨ | ૨૬.૩૦ | ૨૬,૭૧૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Nationalist Congress Party}};color:white" |'''NCP''' |- | rowspan="5" |[[જુનાગઢ જિલ્લો|જુનાગઢ]] | rowspan="5" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૮૫ | માણાવદર | | અરવિંદભાઇ લાડાણી | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૬૪,૬૯૦ | ૪૨.૧૪ | જવાહરભાઇ ચાવડા | | | ૬૧,૨૩૭ | ૩૯.૮૯ | ૩,૪૫૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૮૬ | જુનાગઢ | | સંજય કોરાડિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૬,૬૧૬ | ૫૨.૦૧ | ભીખાભાઇ જોશી | | | ૪૪,૩૬૦ | ૨૭.૨૬ | ૪૦,૨૫૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૮૭ | વિસાવદર | | ભુપેન્દ્ર ભાયાણી | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} | ૬૬,૨૧૦ | ૪૫.૧૮ | હર્ષદ રીબાડિયા | | | ૫૯,૧૪૭ | ૪૦.૩૬ | ૭,૦૬૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૮૮ | કેશોદ | | દેવાભાઇ માલમ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૫૫,૮૦૨ | ૩૬.૦૯ | હિરાભાઇ જોટાવા | | | ૫૧,૫૯૪ | ૩૩.૩૬ | ૪,૨૦૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૮૯ | માંગરોળ | | ભગવાનજીભાઇ કારગટિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૦,૮૯૬ | ૪૧.૨૧ | બાબુ વજા | | | ૩૮,૩૯૫ | ૨૫.૯૮ | ૨૨,૫૦૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="4" |[[ગીર સોમનાથ જિલ્લો|ગીર સોમનાથ]] | rowspan="4" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૯૦ | સોમનાથ | | વિમલભાઇ ચુડાસમા | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૭૩,૮૧૯ | ૩૮.૨ | માનસિંહ પરમાર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૨,૮૯૭ | ૩૭.૭૨ | ૯૨૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૯૧ | તાલાલા | | ભગાભાઇ બારડ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૪,૭૮૮ | ૪૩.૧૭ | દેવેન્દ્ર સોલંકી | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} | ૪૪,૭૩૩ | ૨૯.૮૧ | ૨૦,૦૫૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૯૨ | કોડીનાર (SC) | | પ્રદ્યુમન વજા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૭,૭૯૪ | ૫૧.૩૮ | મહેશ મકવાણા | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૫૮,૪૦૮ | ૩૮.૫૮ | ૧૯,૩૮૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૯૩ | ઉના | | કાલુભાઇ રાઠોડ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૫,૮૬૦ | ૫૬.૪૬ | પુંજા વંશ | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૫૨,૩૩૪ | ૩૦.૮૩ | ૪૩,૫૨૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="5" |[[અમરેલી જિલ્લો|અમરેલી]] | rowspan="5" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૯૪ | ધારી | | જયસુખભાઇ કાકડીયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૪૬,૪૬૬ | ૩૯.૦૦ | કાંતિભાઇ સતાસિયા | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} | ૩૭,૭૪૯ | ૩૧.૬૮ | ૮,૭૧૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૯૫ | અમરેલી | | કૌશિક વેકરિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૯,૦૩૪ | ૫૪.૮૯ | પરેશ ધાનાણી | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૪૨,૩૭૭ | ૨૬.૧૨ | ૪૬,૬૫૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૯૬ | લાઠી | | જનકભાઇ તલાવિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૪,૮૬૬ | ૪૯.૧૨ | વિરજીભાઇ થુમનાર | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૩૫,૫૯૨ | ૨૬.૯૫ | ૨૯,૨૭૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૯૭ | સાવરકુંડલા | | મહેશ કાસવાલા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૩,૭૫૭ | ૪૬.૦૧ | પ્રતાપ દુધાત | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૬૦,૨૬૫ | ૪૩.૪૯ | ૩,૪૯૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૯૮ | રાજુલા | | હિરાભાઇ સોલંકી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૮,૪૮૨ | ૪૩.૬૯ | અંબરિશકુમાર દેર | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૬૩,૦૧૯ | ૩૭.૮૭ | ૧૦,૪૬૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="7" |[[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર]] | rowspan="7" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૯૯ | મહુવા | | શિવભાઇ ગોહિલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૬,૪૬૩ | ૫૫.૯૨ | કનુ કલસરિયા | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૫૫,૯૯૧ | ૩૬.૨૨ | ૩૦,૪૭૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૦૦ | તળાજા | | ગૌતમભાઇ ચૌહાણ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૦,૨૫૫ | ૫૭.૬૨ | કનુ બારૈયા | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૪૬,૯૪૯ | ૨૯.૯૭ | ૪૩,૩૦૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૦૧ | ગારિયાધર | | સુધીર વાઘાણી | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} | ૬૦,૯૪૪ | ૪૩.૪૬ | કેશુભાઇ નાકરાની | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૫૬,૧૨૫ | ૪૦.૦૩ | ૪,૮૧૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૦૨ | પાલિતાણા | | ભિખાભાઇ બારૈયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૧,૫૬૮ | ૪૮.૭૭ | રાઠોડ પ્રવિણ | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૫૩,૯૯૧ | ૩૨.૨૮ | ૨૭,૫૭૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૦૩ | ભાવનગર ગ્રામ્ય | | પુરુષોત્તમભાઇ સોલંકી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૧૬,૦૩૪ | ૬૩.૬૧ | રેવતસિંહ ગોહિલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૪૨,૫૫૦ | ૨૩.૩૩ | ૭૩,૪૮૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૦૪ | ભાવનગર પૂર્વ | | સેજલબેન પંડ્યા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૮,૭૦૭ | ૬૦.૭૧ | બળદેવ સોલંકી | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૩૬,૧૫૩ | ૨૨.૨૩ | ૬૨,૫૫૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૦૫ | ભાવનગર પશ્ચિમ | | જીતેન્દ્ર વાઘાણી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૫,૧૮૮ | ૫૨.૭ | કિશોરસિંહ ગોહિલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૪૩,૨૬૬ | ૨૬.૭૭ | ૪૧,૯૨૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | rowspan="2" |[[બોટાદ જિલ્લો|બોટાદ]] | rowspan="2" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૦૬ | ગઢડા (SC) | | મહંત ટુંડિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૪,૩૮૬ | ૪૭.૨૨ | રમેશ પરમાર | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} | ૩૭,૬૯૨ | ૨૭.૬૪ | ૨૬,૬૯૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૦૭ | બોટાદ | | ઉમેશભાઇ મકવાણા | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} | ૮૦,૫૮૧ | ૪૩.૦૪ | ઘનશ્યામ વિરાણી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૭,૮૦૨ | ૪૧.૫૬ | ૨,૭૭૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | rowspan="7" |[[આણંદ જિલ્લો|આણંદ]] | rowspan="7" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૦૮ | ખંભાત | | ચિરાગ પટેલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૬૯,૦૬૯ | ૪૩.૫૩ | મુકેશકુમાર કનૈયાલાલ રાવલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૫,૩૫૮ | ૪૧.૧૯ | ૩,૭૧૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૦૯ | બોરસદ | | રમણભાઇ સોલંકી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૧,૭૭૨ | ૫૦.૩૫ | રાજેન્દ્રસિંહ ધીરસિંહ પરમાર | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૮૦,૬૦૭ | ૪૪.૨૩ | ૧૧,૧૬૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૧૦ | અંકલાવ | | અમિત ચાવડા | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૮૧,૫૧૨ | ૪૮.૭૧ | ગુલાબસિંહ રતનસિંહ પરમાર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૮,૭૫૩ | ૪૭.૦૭ | ૨,૭૨૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૧૧ | ઉમરેઠ | | ગોવિંદભાઇ પરમાર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૫,૬૩૯ | ૫૧.૩૨ | જયંત પટેલ | {{Party name with color|Nationalist Congress Party}} | ૬૮,૯૨૨ | ૩૬.૯૯ | ૨૬,૭૧૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૧૨ | આણંદ | | યોગેશ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧૧૧,૮૫૯ | ૫૭.૬૮ | કાંતિભાઇ સોઢા પરમાર | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૭૦,૨૩૬ | ૩૬.૨૨ | ૪૧,૬૨૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૧૩ | પેટલાદ | | કમલેશ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૯,૧૬૬ | ૫૨.૩૦ | પ્રકાશ બુધાભાઇ પરમાર | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૭૧,૨૧૨ | ૪૧.૭૭ | ૧૭,૯૫૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૧૪ | સોજીત્રા | | વિપુલ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૭,૩૦૦ | ૫૬.૪૭ | પુનમભાઇ માધાભાઇ પરમાર | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૫૭,૭૮૧ | ૩૭.૩૭ | ૨૯,૫૧૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="7" |[[ખેડા જિલ્લો|ખેડા]] | rowspan="7" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૧૫ | માતર | |કલ્પેશભાઇ પરમાર | | |૮૪,૨૯૫ |૪૭.૪૫ |સંજયભાઇ પટેલ | | |૬૮,૪૪૪ |૩૮.૪૩ |૧૫,૮૫૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૧૬ |નડિઆદ | |પંકજભાઇ દેસાઇ | | |૧,૦૪,૩૬૯ |૬૩.૦૪ |ધ્રુવલ પટેલ | | |૫૦,૪૯૮ |૩૦.૫૦ |૫૩,૮૭૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૧૭ | મહેમદાબાદ | |અર્જુનસિંહ ચૌહાણ | | |૧,૦૮,૫૪૧ |૫૯.૫૪ |જુવાસિંહ ચૌહાણ | | |૬૨,૯૩૭ |૩૪.૫૨ |૪૫,૬૦૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૧૮ | મહુધા | |સંજયસિંહ મહિડા | | |૯૧,૯૦૦ |૫૨.૩૯ |ઇન્દ્રજીતસિંહ પરમાર | | |૬૬,૨૧૧ |૩૭.૭૫ |૨૫,૬૮૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૧૯ | ઠાસરા | |યોગેન્દ્રસિંહ પરમાર | | |૧,૨૧,૩૪૮ |૬૧.૭૬ |કાંતિભાઇ પરમાર | | |૫૯,૪૨૯ |૩૦.૨૪ |૬૧,૯૧૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૨૦ | કપડવંજ | |રાજેશકુમાર ઝાલા | | |૧,૧૨,૦૩૬ |૫૩.૯૭ |કલાભાઇ ડાભી | | |૮૦,૧૫૮ |૩૮.૬૨ |૩૧,૮૭૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૨૧ | બાલાસિનોર | |માનસિંહ ચૌહાણ | | |૯૨,૫૦૧ |૫૦.૭૬ |અજિતસિંહ ચૌહાણ | | |૪૧,૦૭૯ |૨૨.૫૪ |૫૧,૪૨૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="2" |[[મહીસાગર જિલ્લો|મહીસાગર]] | rowspan="2" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૨૨ | લુણાવાડા | |ગુલાબસિંહ ચૌહાણ | | |૭૨,૦૮૭ |૩૯.૧૯ |અંબાલાલ સેવક | | |૪૫,૪૬૭ |૨૪.૭૨ |૨૬,૬૨૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Independent politician}};color:white" |'''અપક્ષ''' |- | ૧૨૩ | સંતરામપુર (ST) | |ડો. કુબેરભાઇ દિંદોર | | |૪૯,૬૬૪ |૩૪.૯૯ |ગેંડલભાઇ ડામોર | | |૩૪,૩૮૭ |૨૩.૦૮ |૧૫,૫૭૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | rowspan="5" |[[પંચમહાલ જિલ્લો|પંચમહાલ]] | rowspan="5" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૨૪ | શહેરા | |જેઠાભાઇ આહિર | | |૧,૦૭,૭૭૫ |૫૯.૪૫ |કતુભાઇ પગી | | |૬૦,૪૯૪ |૩૩.૩૭ |૪૭,૨૮૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૨૫ | મોરવા હડફ (ST) | |નિમિષાબેન સુથાર | | |૮૧,૮૯૭ |૫૭.૮૮ |ભાણાભાઇ ડામોર | | |૩૩,૦૨૦ | ૨૩.૩૪ |૪૮,૮૭૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Independent politician}};color:white" |'''અપક્ષ''' |- | ૧૨૬ | ગોધરા | |સી. કે. રાઉલજી | | |૯૬,૨૨૩ |૫૧.૬૫ |રશ્મિતા ચૌહાણ | | |૬૧,૦૭૫ |૩૨.૭૬ |૩૫,૧૯૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૨૭ | કાલોલ | |ફતેહસિંહ ચૌહાણ | | |૧,૪૧,૬૮૬ |૭૫.૦૩ |પ્રભાતસિંહ ચૌહાણ | | |૨૬,૦૦૭ |૧૩.૭૭ |૧,૧૫,૬૭૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૨૮ |હાલોલ | |જયદ્રથસિંહ પરમાર | | |૧,૦૦,૭૫૩ |૫૦.૭૦ |રામચંદ્ર બારિયા | | |૫૮,૦૭૮ |૨૯.૨૧ |૪૨,૭૦૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | rowspan="6" |[[દાહોદ જિલ્લો|દાહોદ]] | rowspan="6" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૨૯ | ફતેપુરા (ST) | |રમેશભાઇ કટારા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૫૯,૫૮૧ |૪૨.૭૮ |ગોવિંદભાઇ પરમાર | {{Party name with color|Indian National Congress}} |૪૦,૦૫૦ |૨૮.૭૬ |૧૯,૫૩૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૩૦ |ઝાલોદ (ST) | |મહેશભાઇ ભુરિયા | | |૮૨,૭૪૫ |૫૧.૪૧ |અનિલભાઇ ગરાસિયા | | |૪૭,૫૨૩ |૨૯.૫૩ |૩૫,૨૨૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- |૧૩૧ |લીમખેડા (ST) | |શૈલેશભાઇ ભાંભોર | | |૬૯,૪૧૭ |૪૬.૧૩ |નરેશભાઇ બારિયા | | |૬૫,૭૫૪ |૪૩.૬૯ |૩,૬૬૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૩૨ | દાહોદ (ST) | | કનૈયાલાલ કિશોરી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૨,૬૬૦ | ૪૩.૩૮ | હર્ષદભાઇ નિનામા | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૪૩,૩૧૦ | ૨૫.૯૫ | ૨૯,૩૫૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૩૩ | ગરબાડા (ST) | | મહેન્દ્રભાઇ ભાભોર | | | ૬૨,૪૨૭ | ૪૨.૫૫ | ચંદ્રિકાબેન બારિયા | | | ૩૪,૬૦૨ | ૨૩.૫૯ | ૨૭,૮૨૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૩૪ | દેવગઢબારિયા | | બચુભાઇ ખરાડ | | | ૧,૧૩,૫૨૭ | ૫૮.૨૭ | ભરતસિંહ વખાલા | | | ૬૯,૩૨૬ | ૩૫.૫૮ | ૪૪,૨૦૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |rowspan="2" |[[વડોદરા જિલ્લો|વડોદરા]] |rowspan="2" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૩૫ | સાવલી | | કેતન ઇનામદાર | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૦૨,૦૦૪ | ૫૭.૪૦ | કુલદિપસિંહ રાઉલજી | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૬૫,૦૭૮ | ૩૭.૨૬ | ૩૬,૯૨૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૩૬ | વાઘોડિયા | | ધર્મેન્દ્રસિંહ વાઘેલા | | | ૭૭,૯૦૫ | ૪૨.૬૫ | અશ્વિભાઇ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૩,૮૯૯ | ૩૪.૯૮ | ૧૪,૦૦૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |rowspan="3" |[[છોટાઉદેપુર જિલ્લો|છોટા ઉદેપુર]] |rowspan="3" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૩૭ | છોટા ઉદેપુર (ST) | | રાજેન્દ્રસિંહ રાઠવા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૫,૧૨૯ | ૪૩.૨૩ | સંગ્રામસિંહ રાઠવા | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૪૫,૬૭૯ | ૨૬.૨૮ | ૨૯,૪૫૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૩૮ | જેતપુર (ST) | | જયંતિભાઇ રાઠવા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૬,૦૪૧ | ૪૭.૫૩ | રાધિકાબેન રાઠવા | | | ૪૮,૨૬૨ | ૨૬.૬૬ | ૩૭,૭૭૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૩૯ | સંખેડા (ST) | | અભેસિંહ તડવી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૯,૩૮૭ | ૫૧.૦૩ | ધીરુભાઇ ભીલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૬૮,૭૧૩ | ૩૫.૨૮ | ૩૦,૬૭૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |rowspan="8" |[[વડોદરા જિલ્લો|વડોદરા]] |rowspan="8" style="background:#365dff;color:white" |૫ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૪૦ | ડભોઇ | | શૈલેશ મહેતા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૮,૮૪૬ | ૫૨.૦૧ | બાલકૃષ્ણભાઇ પટેલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૬૮,૩૭૦ | ૪૦.૦૨ | ૨૦,૪૭૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૪૧ | વડોદરા શહેર (SC) | | મનિષા વકીલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૩૦,૭૦૫ | ૭૦.૫૭ | ગુણવંતરાય પરમાર | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૩૨,૧૦૮ | ૧૭.૩૪ | ૯૮,૫૯૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૪૨ | સયાજીગંજ | | કેયુર રોકડિયા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૨૨,૦૫૬ | ૬૮.૪૫ | અમી રાવત | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૩૮,૦૫૩ | ૨૧.૩૪ | ૮૪,૦૧૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૪૩ | અકોટા | | ચૈતન્ય દેસાઇ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૧૩,૩૫૯ | ૬૮.૭૬ | ઋત્વિજ પટેલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૩૫,૫૫૯ | ૨૧.૫૮ | ૭૭,૭૫૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૪૪ | રાવપુરા | | બાલકૃષ્ણ શુક્લા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૧૯,૩૦૧ | ૬૮.૯૬ | સંજયભાઇ પટેલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૩૮,૨૬૬ | ૨૨.૧૨ | ૮૧,૦૩૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૪૫ | માંજલપુર | | યોગેશ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૨૦,૧૩૩ | ૭૫.૮૫ | તશ્વીન સિંહ | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૧૯,૩૭૯ | ૧૨.૨૪ | ૧,૦૦,૭૫૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૪૬ | પાદરા | | ચૈતન્યસિંહ ઝાલા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૬,૨૬૬ | ૩૬.૦૯ | જશપાલસિંહ પઢિયાર | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૬૦,૦૪૮ | ૩૨.૭૨ | ૬,૧૭૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૪૭ | કરજણ | | અક્ષય પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૩,૭૪૮ | ૫૪.૬૮ | પ્રિતેશકુમાર પટેલ | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૫૭,૪૪૨ | ૩૭.૫૦ | ૨૬,૩૦૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="2" |[[નર્મદા જિલ્લો|નર્મદા]] | rowspan="2" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૪૮ | નાંદોદ (ST) | | ડો. દર્શના દેશમુખ (વસાવા) | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૭૦,૫૪૩ | ૩૯.૭૪ | હરેશ વસાવા | {{Party name with color|Indian National Congress}} | ૪૨,૩૪૧ | ૨૩.૮૫ | ૨૮,૨૦૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | ૧૪૯ | ડેડિયાપાડા (ST) | | ચૈતરભાઇ વસાવા | | | ૧,૦૩,૪૩૩ | ૫૫.૮૭ | હિતેશ વસાવા | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૬૩,૧૫૧ | ૩૪.૧૧ | ૪૦,૨૮૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Tribal Party}};color:white" |'''BTP''' |- | rowspan="5" |[[ભરૂચ જિલ્લો|ભરુચ]] | rowspan="5" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ |૧૫૦ |જંબુસર | |દેવકિશોરદાસ સ્વામી | | |૯૧,૫૩૩ |૫૧.૭૪ |સંજય સોલંકી | | |૬૪,૧૫૩ |૩૯.૦૭ |૨૭,૩૮૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- |૧૫૧ |વાગરા | |અરુણસિંહ રાણા | | |૮૩,૦૩૬ |૫૧.૮૪ |સુલેમાન પટેલ | | |૬૯,૫૮૪ |૪૩.૪૪ |૧૩,૪૫૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૫૨ |ઝગડિયા (ST) | |રિતેશ વસાવા | | |૮૯,૯૩૩ |૪૫.૫૫ |છોટુભાઇ વસાવા | | |૬૬,૪૩૩ |૩૩.૬૪ |૨૩,૫૦૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Tribal Party}};color:white" |'''BTP''' |- |૧૫૩ |ભરુચ | |રમેશભાઇ મિસ્ત્રી | | |૧,૦૮,૬૫૫ |૬૩.૨૪ |જયકાંત પટેલ | | |૪૪,૧૮૨ |૨૫.૭૧ |૬૪,૪૭૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૫૪ |અંકલેશ્વર | |ઇશ્વરસિંહ પટેલ | | |૯૬,૪૦૫ |૬૦ |વિજયસિંહ પટેલ | | |૫૫,૯૬૪ |૩૪.૮૩ |૪૦,૪૪૧ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | rowspan="16" |[[સુરત જિલ્લો|સુરત]] | rowspan="16" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ |૧૫૫ |ઓલપાડ | |મુકેશ પટેલ | | |૧,૭૨,૪૨૪ |૫૮.૩૯ |દર્શનકુમાર નાયક | | |૫૭,૨૮૮ |૧૯.૪૦ |૧,૧૫,૧૩૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૫૬ |માંગરોળ (ST) | |ગણપત વસાવા | | |૯૩,૬૬૯ |૫૫.૬૦ |સ્નેહલ વસાવા | | |૪૨,૨૪૬ |૨૫.૧૨ |૫૧,૪૨૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૫૭ |માંડવી (ST) | |કુંવરજીભાઇ હળપતિ | | |૭૪,૫૦૨ |૩૯.૨૯ |આનંદભાઇ ચૌધરી | | |૫૬,૩૯૩ |૨૯.૭૪ |૧૮,૧૦૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- |૧૫૮ |કામરેજ | |પ્રફુલ્લભાઇ પાનશેરિયા | | |૧,૮૫,૫૮૫ |૫૬.૦૭ |રામ ધાનુક | | |૧,૧૦,૮૮૮ |૩૩.૫૦ |૭૪,૬૯૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૫૯ |સુરત પૂર્વ | |અરવિંદ રાણા |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૭૩,૧૪૨ |૫૨.૪૫ |અસ્લમ સાયકલવાલા |{{Party name with color|Indian National Congress}} |૫૯,૧૨૫ |૪૨.૪૦ |૧૪,૦૧૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૬૦ |સુરત ઉત્તર | |કાંતિભાઇ બલાર | | |૫૭,૧૧૭ |૫૯.૧૦ |મહેન્દ્ર નવાડિયા | | |૨૨,૮૨૪ |૨૩.૬૨ |૩૪,૨૯૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૬૧ |વરાછા રોડ | |કિશોર કાનાની | | |૬૭,૨૦૬ |૫૫.૧૩ |અલ્પેશ કથિરીયા | | |૫૦,૩૭૨ |૪૧.૩૨ |૧૬,૮૩૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૬૨ |કારંજ | |પ્રવિણભાઇ ઘોઘારી | | |૬૦,૪૯૩ |૬૭.૬૭ |મનોજ સોરઠિયા | | |૨૪,૫૧૯ |૨૭.૪૩ |૩૫,૯૭૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૬૩ |લિંબાયત | |સંગિતા પાટીલ | | |૯૫,૬૯૬ |૫૩.૪૪ |પંકજ તયાડે | | |૩૭,૬૮૭ |૧૬.૪૪ |૫૮,૦૦૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૬૪ |ઉધના | |મનુભાઇ પટેલ | | |૯૩,૯૯૯ |૬૩.૧૯ |ધનસુખ રાજપુત | | |૨૪,૧૦૩ |૧૬.૧૯ |૬૯,૮૯૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૬૫ |મજુરા | |[[હર્ષ સંઘવી]] | | |૧,૩૩,૩૩૫ |૮૧.૯૭ |પી વી એસ શર્મા | | |૧૬,૬૬૦ |૧૦.૨૪ |૧,૧૬,૬૭૫ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૬૬ |કતારગામ | |વિનોદભાઇ મોરડિયા | | |૧,૨૦,૫૦૫ |૫૮.૨૫ |ગોપાલ ઇટાલિયા | | |૫૫,૮૭૮ |૨૭.૦૧ |૬૪,૬૨૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૬૭ |સુરત પશ્ચિમ | |પુર્ણેશ મોદી | | |૧,૨૨,૯૮૧ |૭૫.૭૩ |સંજય શાહ | | |૧૮,૬૬૯ | ૧૧.૫૦ |૧,૦૪,૩૧૨ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૬૮ |ચોર્યાસી | |સંદીપ દેસાઇ | | |૨,૩૬,૦૩૩ |૭૩.૧૨ |પ્રકાશભાઇ કોન્ટ્રાક્ટર | | |૪૯,૮૧૫ |૧૫.૩૭ |૧,૮૬,૪૧૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૬૯ |બારડોલી (SC) | |[[ઈશ્વરભાઈ પરમાર]] |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૧૮,૫૨૭ |૬૬.૧૪ |પન્નાબેન પટેલ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |૨૮,૫૭૯ |૧૫.૯૫ |૮૯,૯૪૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૭૦ |મહુવા (ST) | |મોહનભાઇ ધોડિયા | | |૮૧,૩૮૩ |૪૭.૮૮ |હેમાંગિની ગરાસિયા | | |૪૯,૮૭૫ |૨૯.૩૪ |૩૧,૫૦૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | rowspan="2" |[[તાપી જિલ્લો|તાપી]] | rowspan="2" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ |૧૭૧ |વ્યારા | |મોહન કોંકણી |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૬૯,૬૩૩ |૪૦.૬૭ |બિપિન ચૌધરી |{{Party name with color|Aam Aadmi Party}} |૪૫,૯૦૪ | ૨૭.૭૫ |૨૨,૧૨૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- |૧૭૨ |નિઝર | |જયરામભાઇ ગામિત |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૯૭,૪૬૧ |૪૩.૭૯ |સુનિલભાઇ ગામિત |{{party name with color|Indian National Congress}} |૭૪,૩૦૧ | ૩૩.૩૯ |૨૩,૧૬૦ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- |[[ડાંગ જિલ્લો|ડાંગ]] | style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ |૧૭૩ |ડાંગ | |વિજયભાઇ પટેલ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૬૨,૫૩૩ |૪૭.૫૪ |મુકેશ પટેલ |{{party name with color|Indian National Congress}} |૪૨,૮૫૯ | ૩૨.૫૮ |૧૯,૬૭૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="4" |[[નવસારી જિલ્લો|નવસારી]] | rowspan="4" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ |૧૭૪ |જલાલપોર | |આર. સી. પટેલ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૦૬,૨૪૪ |૬૬.૮૩ |રણજીત પંચાલ |{{party name with color|Indian National Congress}} |૩૭,૫૪૫ |૨૩.૬૨ |૬૮,૬૯૯ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૭૫ |નવસારી | |રાકેશ દેસાઇ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૦૬,૮૭૫ |૬૪.૬૫ |દિપક બારોટ |{{Party name with color|Indian National Congress}} |૩૪,૫૬૨ |૨૦.૯૧ |૭૨,૩૧૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૭૬ |ગણદેવી | |નરેશ પટેલ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૩૧,૧૧૬ |૬૨.૨૪ |અશોક પટેલ |{{party name with color|Indian National Congress}} |૩૭,૯૫૦ | ૧૮.૦૧ |૯૩,૧૬૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- |૧૭૭ |વાંસદા | |અનંતકુમાર પટેલ |{{party name with color|Indian National Congress}} |૧,૨૪,૪૭૭ |૫૨.૫૭ |પિયુષ પટેલ |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૮૯,૪૪૪ | ૩૭.૭૮ | ૩૫,૦૩૩ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- | rowspan="5" |[[વલસાડ જિલ્લો|વલસાડ]] | rowspan="5" style="background:#65cdf4;color:black" |૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૨ | ૧૭૮ | ધરમપુર | | અરવિંદ પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૮૩,૫૪૪ | ૪૨.૨૪ | કમલેશ પટેલ | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} | ૫૦,૨૧૭ | ૨૫.૩૯ | ૩૩,૩૨૭ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૭૯ | વલસાડ | | ભરત પટેલ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૨૬,૩૨૩ | ૭૧.૭૫ | રાજુ મારચા | {{Party name with color|Aam Aadmi Party}} | ૨૨,૫૪૭ | ૧૨.૮૧ | ૧,૦૩,૭૭૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૮૦ | વલસાડ | | કનુભાઇ દેસાઇ | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૧,૨૧,૯૬૮ | ૭૩.૪૩ | જયશ્રી પટેલ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૨૪,૮૦૪ | ૧૪.૯૩ | ૯૭,૧૬૪ | style="text-align:center; background:{{party color|Bharatiya Janata Party}};color:white" |'''ભાજપ''' |- | ૧૮૧ | કપરાડા | | જીતુભાઇ ચૌધરી | {{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} | ૯૦,૩૯૯ | ૪૨.૬૪ | વસંત પટેલ | {{party name with color|Indian National Congress}} | ૫૮,૦૩૧ | ૨૭.૧૯ | ૩૨,૯૬૮ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |- |૧૮૨ |ઉમરગામ | |રમણલાલ પાટકર |{{Party name with color|Bharatiya Janata Party}} |૧,૧૦,૦૮૮ |૬૩.૫૫ |નરેશ માલવી |{{party name with color|Indian National Congress}} |૪૫,૩૦૨ | ૨૬.૧૫ |૬૪,૭૮૬ | style="text-align:center; background:{{party color|Indian National Congress}};color:white" |'''કોંગ્રેસ''' |} == આ પણ જુઓ == * [[ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી, ૨૦૧૨]] * [[ગુજરાત વિધાનસભા ચૂંટણી, ૨૦૧૭]] == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:ગુજરાતનું રાજકારણ]] 7gk786x1c2s8t4mb98rcvtc2q4p21jx ઉદવાડા રેલ્વે સ્ટેશન 0 132281 902361 886934 2026-07-13T02:43:01Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902361 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = [[File:Indian_Railways_Suburban_Railway_Logo.svg|100px]]<br/>{{background color|darkblue|{{font color|white|ઉદવાડા રેલ્વે સ્ટેશન}}}} | style = [[ભારતીય રેલ્વે]] | type = [[ભારતીય રેલ્વે]] સ્ટેશન | caption = | address = ઉદવાડા, ગુજરાત | country = ભારત | coordinates = {{coord|20.462085|72.919174|format=dms|display=inline,title}} | elevation = {{convert|20|m|ft}} | owned = ભારત સરકાર : રેલ્વે મંત્રાલય | operator = [[પશ્ચિમ રેલ્વે વિભાગ|પશ્ચિમ રેલ્વે]] | lines = [[નવી દિલ્હી]]–[[મુંબઇ]] મુખ્ય લાઇન<br>[[અમદાવાદ]]–[[મુંબઇ]] મુખ્ય લાઇન | platforms = ૩ | tracks = ૩ | connections = | structure = સામાન્ય | parking = અપ્રાપ્ય | disabled = | status = કાર્યરત | code = {{Indian railway code | code = UVD | zone =[[પશ્ચિમ રેલ્વે વિભાગ|પશ્ચિમ રેલ્વે]] | division = મુંબઈ વિભાગ }} | opened = | closed = | rebuilt = | electrified = હા | former = | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | services = {{s-rail|title=ભારતીય રેલ્વે}} {{s-line|system=Indian Railways|previous= પારડી|next= બગવાડા|line=નવી દિલ્હી–મુંબઇ મુખ્ય લાઇન|rows1=૧}} | map_type = India3#India Gujarat | map_locator = | map_dot_label = ઉદવાડા રેલ્વે સ્ટેશન | map_size = 300 }} '''ઉદવાડા રેલ્વે સ્ટેશન''' એ [[ભારત|ભારતના]] [[ગુજરાત]] રાજ્યમાં [[પશ્ચિમ રેલ્વે વિભાગ|પશ્ચિમ રેલ્વે]] પર આવેલું રેલ્વે સ્ટેશન છે.<ref>{{Cite web|title=Udvada Railway Station (UVD) : Station Code, Time Table, Map, Enquiry|url=https://www.ndtv.com/indian-railway/udvada-uvd-station|access-date=2018-01-03|publisher=NDTV|location=India}}</ref> ઉદવાડા રેલ્વે સ્ટેશન, વલસાડ રેલ્વે સ્ટેશનથી ૧૭ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે. ઉદવાડા રેલ્વે સ્ટેશન ખાતે પેસેન્જર, મેમુ અને કેટલીક એક્સપ્રેસ ટ્રેનો ઉભી રહે છે. ૨૦૧૯ના વર્ષમાં ૧૨૩ વર્ષ જૂના ઉદવાડા રેલવે સ્ટેશનને નવો હેરિટેજ લુક આપવામાં આવશે. નવી ઈમારતનું માળખું [[પારસી]] ધર્મના કોતરવામાં આવેલા ઘરના બાંધકામ જેવું હશે.<ref>{{Cite web|title=123 વર્ષ જુના ઉદવાડા રેલવે સ્ટેશનને રૂ.20 કરોડના ખર્ચે હેરિટેજ લુક અપાશે|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/daxin-gujarat/123-year-old-udhada-railway-station-will-get-a-heritage-look-at-a-cost-of-rs-20-crore|website=Gujarat Samachar|access-date=2022-04-25|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319063108/https://www.gujaratsamachar.com/news/daxin-gujarat/123-year-old-udhada-railway-station-will-get-a-heritage-look-at-a-cost-of-rs-20-crore|url-status=dead}}</ref> == આ પણ જુઓ == * [[ઉદવાડા (તા. પારડી)|ઉદવાડા]] == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લો]] [[શ્રેણી:વલસાડ જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો]] 1qgf3ouw0lv56j9aouo59dyv6ouql1h ખાંડ 0 140404 902405 846594 2026-07-13T09:57:35Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902405 wikitext text/x-wiki {{nutritionalvalue | name = દાણાદાર ખાંડ | kJ=1619 | protein=0 ગ્રામ | fat= 0 ગ્રામ | carbs = ૯૯.૯૮ ગ્રામ | sugars=૯૯.૯૧ ગ્રામ | fiber = 0 ગ્રામ | riboflavin_mg=0.019 | calcium_mg=1 | iron_mg=0.01 | potassium_mg=2 | water=0.03 ગ્રામ | source_usda=1 | right=1}} [[ચિત્ર:Raw cane sugar light.JPG|thumb|દાણાદાર ખાંડ]] {{nutritionalvalue | name = બ્રાઉન સુગર | kJ=1576 | protein=0 ગ્રામ | fat= 0 ગ્રામ | carbs = ૯૭.૩૩ ગ્રામ | sugars=૯૬.૨૧ ગ્રામ | fiber = 0 ગ્રામ | thiamin_mg=0.008 | riboflavin_mg=0.008 | niacin_mg=0.082 | folate_ug=1 | vitB6_mg=0.026 | calcium_mg=85 | iron_mg=1.91 | magnesium_mg=29 | phosphorus_mg=22 | potassium_mg=346 | sodium_mg=39 | zinc_mg=0.18 | water=1.77 ગ્રામ | source_usda=1 | right=1}} '''ખાંડ''', '''મોરસ''' (સૌરાષ્ટ્ર બાજુ '''સાકર''') ({{lang-sa|शर्करा}}; {{lang-en|Sugar}}) એ ગળપણ ધરાવતો એક સ્ફટિકીય ખાદ્ય પદાર્થ છે. તેમાં મુખ્યત્વે સુક્રોઝ, લેક્ટોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ હોય છે. ખાંડ મુખ્યત્વે [[શેરડી]]માંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. દરેક વનસ્પતિમાં થોડા ઘણા અંશે શર્કરા હોય છે. શેરડી અને શુગરબીટમાં તેનું પ્રમાણ ખાંડ બનાવી શકાય તેટલું હોય છે. ભારતમાં ખાંડ કે સાકર પ્રાચીનકાળથી બને છે. પાંચમી સદીમાં ભારતમાં સાકર બનતી તે સ્ફટિક કે ગાંગડા સ્વરૂપે હતી તેને શર્કરા કે ખાંડ કહેતાં. જે રીતે શર્કરા ઉપરથી શુગર શબ્દ બન્યો તે જ રીતે ખાંડ ઉપરથી અંગ્રેજી કેન્ડી શબ્દ બન્યો છે. આરબ દેશોમાં પણ ખાંડ બનતી પણ ભારતની સાકર વિશ્વભરમાં સારી ગણાતી યુરોપમાં ખાંડનો ઉપયોગ માત્ર દવા તરીકે થતો.<ref>{{Cite web |url=https://www.gujaratsamachar.com/news/editorial/sugar-was-invented-in-india |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2023-05-27 |archive-date=2023-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527051351/https://www.gujaratsamachar.com/news/editorial/sugar-was-invented-in-india |url-status=dead }}</ref> ખાંડ નું રાસાયણિક નામ C12H22O11 [[File:Saccharose.svg|frame|[[Sucrose]]: a disaccharide of [[glucose]] (left) and [[fructose]] (right), important molecules in the body.]]છે. == ભારતનો ખાંડ ઉદ્યોગ == ખાંડ ઉદ્યોગ એ ગ્રામીણ ભારતમાં સ્થિત સૌથી મોટો કૃષિ આધારિત ઉદ્યોગ છે. લગભગ ૫ કરોડ શેરડીના ખેડૂતો, તેમના આશ્રિતો અને નોંધપાત્ર સંખ્યામાં ખેત મજૂરો શેરડીની ખેતી, કાપણી અને સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં રોકાયેલા છે, જે ગ્રામીણ વસ્તીના ૭.૫% છે. આ ઉપરાંત, લગભગ ૫ લાખ કુશળ અને અર્ધ-કુશળ કામદારો, જે મોટાભાગે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી આવે છે તે ખાંડ ઉદ્યોગમાં રોકાયેલા છે. ભારતમાં ખાંડ ઉદ્યોગ ગ્રામીણ સંસાધનોના એકત્રીકરણ, રોજગારીનું સર્જન અને ઉચ્ચ આવક, પરિવહન અને સંદેશાવ્યવહાર સુવિધાઓ દ્વારા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સામાજિક-આર્થિક વિકાસનું કેન્દ્ર બિંદુ છે. તેમજ ઘણી ખાંડ ફેક્ટરીઓએ ગ્રામીણ વસ્તીના લાભ માટે શાળાઓ, કોલેજો, તબીબી કેન્દ્રો અને હોસ્પિટલોની સ્થાપના કરી છે. આ ઉદ્યોગ અશ્મિભૂત ઇંધણ પર આધાર રાખ્યા વિના ફરી ભરાઈ શકે તેવા બાયોમાસ બનાવે છે અને તેનો ઉપયોગ કરે છે. તેથી, ભારતીય અર્થતંત્રમાં ખાંડ ઉદ્યોગનો મોટો ફાળો છે. ભારતમાં ખાંડ ઉદ્યોગ એ ખેતી ઉપર આધારિત ઉદ્યોગો પૈકી સૌથી મોટો ઉદ્યોગ છે. ખાંડ ઉદ્યોગ ભા૨તીય અર્થતંતૂમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. અને ભા૨તમાં ખાંડનું ઉત્પાદન વિશ્વમાં બીજા નંબ૨ છે. ૧૯૦ લાખ મિલિયન ટન ઉત્પાદનની ક્ષમતા ધરાવતી ૫૫૪ જેટલી ખાંડ ફેકટરીઓ છે. ખાંડની આ કં૫નીઓ (કા૨ખાનાઓ ) ભા૨તમાં ૧૮ જેટલા રાજયોમાં આવેલી છે. તેમજ તેમાંની લગભગ ૬૦ ટકા સહકારી ક્ષેત્રની છે. == ગુજરાતનો ખાંડ ઉદ્યોગ == ગુજરાત રાજયમાં ૬૫,૦૦૦ ટન ની ઉત્પાદન ક્ષમતાં ધરાવતા ૧૭ જેટલા [[ગુજરાત રાજ્ય સહકારી ખાંડ ઉદ્યોગ સંઘ લિમિટેડ|ખાંડ કા૨ખાનાઓ]] કાર્ય૨ત છે. આ તમામ કા૨ખાનાઓ સહકારી ક્ષેત્રનાજ કા૨ખાનાઓ છે. ગુજરાતમાં ખેતીલાયક ૧ર૫ લાખ હેકટર જમીનમાંથી ૧.૯૦ લાખ હેકટર જેટલી જમીનમાં શેરડીની ખેતી થાય છે. ૪.૫૦ લાખ કરતાં ૫ણ વધારે ખેડૂતોનો સહકારી ખાંડ મંડળીના સભ્ય તરીકે સમાવેશ કરવામાં આવે છે. ર૦૦૮-૦૯ ના વર્ષમાં ૯૪.૪૪ લાખ મે. ટન શેરડીનું પિલાણ કરી ૧૦.ર૦ લાખ મે. ટન ખાંડનું ઉત્પાદન કરેલ છે અને ૧૦.૪૦ ટકા રીકવરી મેળવેલ છે. આ મંડળીઓનું કુલ ટર્નઓવર રૂા. ર૦૦૦ કરોડ કરતા વધારે છે. શેરડી પિલાણ સિઝન દરમ્યાન આ મંડળીઓ ૩.૧૫ લાખ કરતાં ૫ણ વધારે લોકોને સીધી અથવા તો આડકતરી રીતે રોજગારી પૂરી પાડે છે.<ref>https://gu.vikaspedia.in/agriculture/a85aa8acdaaf-aaeabeab9abfaa4ac0/a95ac3ab7abf-a86aa7abeab0abfaa4-ab5acdaafab5ab8abeaafacb/a96abea82aa1-a89aa6acdaafacba97acb</ref> ==સંદર્ભ== [[શ્રેણી:ખાદ્ય સામગ્રી]] 08kssba3g08ttmyv1n6ilhw9mwwgy2c શ્વેતનયના 0 153816 902357 898778 2026-07-12T17:27:56Z Aniket 65 902357 wikitext text/x-wiki [[ચિત્ર:Indian_white-eye_soumyo.jpg|thumb|કોલકાતાની બહારના વિસ્તારમાં શ્વેતનયના]] '''શ્વેતનયના''' [[ચટકાકાર]] પક્ષીની એક નાની પ્રજાતિ છે. તે [[ભારતીય ઉપખંડ]] ખુલ્લા જંગલમાં નિવાસ અને પ્રજોત્પતી કરે છે. શ્વેતનાયાના નાના જૂથોમાં ચારો કરે છે, ફુલોનો રસ અને નાના જંતુઓ પર નભે છે. સ્પષ્ટ દેખાઈ આવતી આંખની આસપાસની સફેદ રંગની વીંટી અને એકંદરે પીળાશ પડતા ઉપલા ભાગોની મદદથી આ પંખીને સરળતાથી ઓળખી શકાય છે. આ શ્રેણી અગાઉ પૂર્વ તરફ દક્ષિણપૂર્વ એશિયા, ઇન્ડોનેશિયા અને મલેશિયા સુધી વિસ્તરેલી હતી. તેમનું નામ તાજેતરમાં બદલવામાં આવ્યું હતું કારણ કે દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં '''''''ઝોસ્ટેરોપ્સ પાલ્પેબ્રોસસ''''''' અગાઉના સભ્યોને નવી પ્રજાતિ તરીકે ફરીથી વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા, જેનાથી ભારતીય શ્વેતનયના આ પ્રજાતિ માટે વધુ ભૌગોલિક રીતે સચોટ શબ્દ બની હતી. == વર્ગીકરણ == બંગાળ વિસ્તારમાં એકત્રિત કરવામાં આવેલા નમૂનાના આધારે ડચ પ્રાણીશાસ્ત્રી કોએનરાડ જેકબ ટેમિન્કે ૧૮૨૪માં ભારતીય શ્વેતનયનાનું વર્ણન કર્યું હતું. તેમણે [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ''સિલ્વિયા પાલ્પેબ્રોસા'' બનાવ્યું હતું. અંગ્રેજી અને [[દ્વિનામી નામકરણ|વૈજ્ઞાનિક નામો]] આંખોની આસપાસ સફેદ પીછાઓની વિશિષ્ટ વીંટીનો સંદર્ભ આપે છે, જેમાં પેલ્પેબ્રોસસ એ "અગ્રણી પોપચાઓ માટે" નિયો-લેટિન છે, જે લેટિન શબ્દ "''પેલ્પેબ્રા''" "પોપચા" માંથી લેવામાં આવ્યો છે.<ref name="hbwkey">{{Cite web|last=Jobling|first=J.A.|year=2018|editor-last=del Hoyo|editor-first=J.|editor2-last=Elliott|editor2-first=A.|editor3-last=Sargatal|editor3-first=J.|editor4-last=Christie|editor4-first=D.A.|editor5-last=de Juana|editor5-first=E.|title=Key to Scientific Names in Ornithology|url=https://www.hbw.com/dictionary/definition/palpebrosa-palpebrosum-palpebrosus|access-date=23 January 2019|website=Handbook of the Birds of the World Alive|publisher=Lynx Edicions}}</ref> હ્યુમની શ્વેતનયના (ઝોસ્ટેરોપ્સ ઔરિવેન્ટર) અને સ્વિનહોની શ્વેતનયના (ઝોસ્ટરોપ્સ જાપોનિકસ) રજૂઆત સાથે ટેક્સાના પુનર્ગઠન બાદ ભૌગોલિક શ્રેણીને વધુ સચોટ રીતે પ્રતિબિંબિત કરવા માટે આ પ્રજાતિનું અંગ્રેજી નામ "ઓરિએન્ટલ શ્વેતનયના" થી બદલીને "ભારતીય શ્વેતનયના" કરવામાં આવ્યું હતું.<ref name="ioc">{{Cite web|year=2018|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|title=Sylviid babblers, parrotbills, white-eyes|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/sylvias/|access-date=23 January 2019|website=World Bird List Version 9.1|publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> == વર્ણન == આ પક્ષી નાનું (લગભગ ૮-૯ સે. મી. લાંબુ) છે, જેમાં ઓલિવના પીળાશ પડતા ઉપરના ભાગો, આંખ ફરતી સફેદ વીંટી, પીળું ગળું અને પુછડી નિચેનો ભાગ પણ પીળો છે. પેટ સફેદ-ભૂખરા રંગનું હોય છે, પરંતુ કેટલીક પેટાજાતિઓમાં પીળું હોઈ શકે છે. નર અને માદાા દેખાવમાં એકસરખા હોય છે. આ પ્રજાતિ ગુજરાતમાં વ્યાપક છે. == વર્તણૂક == [[File:WhiteEyeWynaad.ogg|thumb|દક્ષિણ ભારતમાં શ્વેતનયનાનું સવારનું ગીત]] આ શ્વેતનયના મિલનસાર હોય છે, જે ટોળાં બનાવે છે જે માત્ર સંવર્ધનની મોસમના આગમન પર અલગ પડે છે. તેઓ અત્યંત વૃક્ષવાસી છે અને ભાગ્યે જ જમીન પર ઊતરી આવે છે. સંવર્ધનની મોસમ ફેબ્રુઆરીથી સપ્ટેમ્બર છે, પરંતુ એપ્રિલ એ સંવર્ધનની ટોચની મોસમ છે અને સઘન કપ માળો એક શાખાના કાંટો પર ઝૂલાની જેમ મૂકવામાં આવે છે. માળો કારોળીયાના ઝાળા, પીછા અને છોડના રેસામાંથી બનેલો હોય છે. માળો લગભગ ૪ દિવસમાં બને છે, અને એમાં બે નિસ્તેજ વાદળી ઇંડા એકબીજાથી થોડા આગળપાછળના દિવસોમાં મુકવામાં આવે છે. ઇંડા લગભગ ૧૦ દિવસમાં સેવાઈ રહે છે. નર અને માદા બન્ને બચ્ચાઓને ઉછેરવાની કાળજી લે છે, જે લગભગ ૧૦ દિવસમાં ઉછરે છે.<ref>{{Cite journal|last=Doyle, E. E.|year=1933|title=Nesting of the White-eye (''Zosterops palpebrosa'' Temm.)|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48199407|journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume=36|issue=2|pages=504–505}}</ref> [[ચિત્ર:Oriental_White-Eye_nest_and_eggs.jpg|right|thumb|''[[ભારત]]'' ''[[બેંગલુરુ|બેંગ્લોર]]'' ભારતીય શ્વેતનયનાનો માળો]] મુખ્યત્વે જંતુભક્ષી હોવા છતાં, ભારતીય શ્વેતનયના ફુલોના રસ અને વિવિધ પ્રકારના ફળો પણ ખાતા જોવા મળે છે.<ref>{{Cite journal|last=Page, Wesley T.|year=1912|title=Breeding of the Indian White-Eye|url=https://archive.org/stream/avicultural3319111912avic#page/113/mode/1up|journal=Avicultural Magazine|volume=3|issue=4|pages=114–117}}</ref> તેઓ ઘાસચારો કરતી વખતે વારંવાર ગીતગાન કરે છે, અને સામાન્ય સંપર્કમાટેનો અવાજ નરમ અનુનાસિક ''ચીર'' છે. તેઓ જ્યારે ફૂલોના જંતુઓ (જેમ કે થ્રિપ્સ અને સંભવતઃ ફુલોનો રસ (પ્રશ્નાર્થ) માટે તેમની મુલાકાત લે છે ત્યારે તેઓ ફૂલોને પરાગાધાન કરે છે. કપાળને કેટલીકવાર પરાગરજ દ્વારા રંગીન બની જતુ જોવા મળે છે, જે ક્યારેક આ પક્ષીની ખોટી ઓળખ તરફ દોરી જાય છે. તેઓ પાંદડા પર સંચિત ઝાકળમાં સ્નાન કરતા જોવા મળ્યા છે. <ref>{{Cite journal|last=Sundar, K. S. G.|last2=J. Chanda|name-list-style=amp|year=2002|title=Foliage-dew bathing in oriental white-eye ''Zosterops palpebrosus'', Family Zosteropidae|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48604216|journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume=99|issue=2|pages=318–319}}</ref> == ગેલેરી == <gallery mode="packed"> ચિત્ર:Zosterops_palpebrosus_-Singapore-8.jpg|સિંગાપોરમાં શ્વેતનયના ચિત્ર:Oriental_White-eye_from_Maharashtra.jpg|મહારાસ્ટ્રમાં પરાગરજને કારણે કપાળનો બદલાયેલો રંગ ધરાવતું શ્વેતનયના ચિત્ર:Oriental_White-eye_Windermere_Ooty_D72_5232.jpg|ઊટીમાં શ્વેતનયના ચિત્ર:Indian_white-eye_(Zosterops_palpebrosus_egregius)_and_Red-vented_bulbul_(Pycnonotus_cafer_haemorrhousus).jpg|શ્રીલંકામાં બુલબુલ સાથે નહાતું શ્વેતનયના ચિત્ર:Indian_white-eye_(Zosterops_palpebrosus_egregius)_and_Red-vented_bulbul_(Pycnonotus_cafer_haemorrhousus)_2.jpg|શ્રીલંકામાં બુલબુલ સાથે નહાતું શ્વેતનયના </gallery> == સંદર્ભો == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [http://ibc.lynxeds.com/species/oriental-white-eye-zosterops-palpebrosus ઓરિએન્ટલ વ્હાઇટ-આઈ વીડિયો, ફોટા અને અવાજો] ઈન્ટરનેટ બર્ડ કલેક્શન પર છે. [[શ્રેણી:પક્ષી]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]] [[શ્રેણી:ચટકાકાર ગોત્રના પક્ષીઓ]] pol32g5xvh421lf9j67qxy3w7yaq1fn ફૂલસુંઘણી 0 154689 902344 2026-07-12T16:49:02Z Aniket 65 "[[:en:Special:Redirect/revision/1348691979|Thick-billed flowerpecker]]" પાનાનું ભાષાંતર કરીને બનાવેલ 902344 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Thick-billed flowerpecker|image=Dicaeum agile modestum - Kaeng Krachan.jpg|image_caption=''D. a. modestum'' from Kaeng Krachan, Phetchaburi, Thailand<br />[[File:Dicaeum agile calls.ogg|thumb|Calls of ''D. a. agile'']]|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Dicaeum agile'' |volume=2017 |article-number=e.T105991992A111181409 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T105991992A111181409.en |access-date=11 November 2021}}</ref>|genus=Pachyglossa|species=agilis|authority=([[Samuel Tickell|Tickell]], 1833)|synonyms=''Piprisoma squalidum''<br />''Dicaeum agile''|range_map=DicaeumAgileMap.svg}} '''ફૂલસુંઘણી''' (Pachyglossa agilis) ફૂલસુંઘણી જૂથનું એક નાનું [[પક્ષી]] છે. તેઓ મુખ્યત્વે ફળો ખાય છે અને સક્રિય પક્ષીઓ છે જે મુખ્યત્વે જંગલોમાં વૃક્ષોની ટોચ પર જોવા મળે છે. તે [[ભારત]] પૂર્વથી [[ઈંડોનેશિયા|ઇન્ડોનેશિયા]] અને તિમોર સુધી ઉષ્ણકટિબંધીય દક્ષિણ [[એશિયા]] વ્યાપક વિતરણ ધરાવતું નિવાસી પક્ષી છે, જેમાં ઘણી વસ્તીને પેટાજાતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેમાંથી કેટલીકને કેટલીકવાર સંપૂર્ણ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે. આ પ્રજાતિને અગાઉ જીનસ ''ડિકેયમ'' મૂકવામાં આવી હતી. == વર્ગીકરણ == પૂર્વ ભારતમાં [[ઝારખંડ]] રાજ્યના બારભૂમ અને ધાલભૂમ જંગલોમાં એકત્રિત કરવામાં આવેલા નમૂનાના આધારે ૧૮૩૩માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની સેમ્યુઅલ ટિકેલ દ્વારા જાડા-બિલવાળા પુષ્પકનું ઔપચારિક વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે નવી પ્રજાતિને ફિન્ચ જાતિના ''ફ્રિન્જિલા'' મૂકી અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ''ફ્રિન્જિલા એગિલિસ'' બનાવ્યું. ચોક્કસ ઉપનામ લેટિન અર્થ "ચપળ" અથવા "સક્રિય" છે. ફૂલસુંઘણીને અગાઉ જીનસ ''ડિકેયમ'' મૂકવામાં આવ્યા હતા પરંતુ જ્યારે મોલેક્યુલર ફિલોજેનેટિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે આ જાતિ પેરાફિલેટિક હતી, જાડા-બિલ્ડવાળા પુષ્પકળો સહિત ઘણી પ્રજાતિઓને પુનર્જીવિત જાતિ ''પચીગ્લોસા'' ખસેડવામાં આવી હતી જે ૧૮૪૩ માં એડવર્ડ બ્લિથ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી.<ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> અગિયાર પેટાજાતિઓ ઓળખાય છેઃ <ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGillDonskerRasmussen2025">[[Frank Gill (ornithologist)|Gill, Frank]]; Donsker, David; [[Pamela C. Rasmussen|Rasmussen, Pamela]], eds. </cite></ref> * ''પી. એ. એગિલિસ'' (ટિકલ, ૧૮૩૩-ઉત્તરપૂર્વ પાકિસ્તાન અને ભારત દ્વીપકલ્પ * ''પી. એ. ઝાયલોનિકા'' (હિસ્ટલર, ૧૯૪૪-શ્રીલંકા) * ''પી. એ. પેલેસેન્સ'' (રીલી, ૧૯૩૫-બાંગ્લાદેશથી મ્યાનમાર, ઉત્તર થાઈલેન્ડ અને ઉત્તર વિયેતનામ * પી. એ. મોસ્ટેડા (હ્યુમ, ૧૮૭૫-દક્ષિણ દ્વીપકલ્પીય થાઇલેન્ડ, મલય દ્વીપકલ્પ અને બોર્નિયો) * ''પી. એ. એટજેહેન્સિસ'' (ડેલાકોર, ૧૯૪૬-સુમાત્રા * ''પી. એ. ફિન્શી'' (બાર્ટેલ્સ, MEG, ૧૯૧૪) -[[જાવા (ટાપુ)|જાવા]] (રેરે) * ''પી. એ. ટિંક્ટા'' (મેયર, ૧૯૪૪-સુમ્બા અને ફ્લોરેસ અલોર ટાપુ (મધ્ય લેસર સુંદા ટાપુઓ) * ''પી. એ. ઓબ્સોલેટા'' (મુલર, એસ, ૧૮૪૩-તિમોર અને વેટાર (પૂર્વ લેસર સુંદા ટાપુઓ) * ''પી. એ. સ્ટ્રેટિસીમા'' પાર્ક, ૧૯૬૨-લુઝોન જૂથ (ઉત્તર ફિલિપાઇન્સ) * ''પી. એ. એરુગિનોસા'' (બોર્ન અને વોર્સેસ્ટર, ૧૮૯૪-મિન્ડોરો, વેસ્ટ વિસાયા અને મિન્ડાનાઓ (દક્ષિણ ફિલિપાઇન્સ) * ''પી. એ. અફિનિસ'' (ઝિમર, જેટી, ૧૯૧૯-પલાવન (દક્ષિણપશ્ચિમ ફિલિપાઇન્સ) પેટાજાતિ ''પી. એ. એરુગિનોસા'', પી. એ, સ્ટ્રેટિસીમા અને પી. એ એફિનીસને કેટલીકવાર પટ્ટાવાળી ફૂલસુંઘણી તરીકે અલગ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે.<ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGillDonskerRasmussen2025">[[Frank Gill (ornithologist)|Gill, Frank]]; Donsker, David; [[Pamela C. Rasmussen|Rasmussen, Pamela]], eds. </cite></ref> == વર્ણન == આ પ્રજાતિના પુષ્પક લગભગ ૧૦ સે. મી. લાંબા હોય છે અને તેની ચાંચ ઘેરા રંગની અને ટૂંકી પૂંછડી હોય છે. તેઓ ઉપર ઘેરા ભૂખરા રંગના અને હળવા સફેદાઇવાળા નીચેના ભાગો પર ફેલાયેલી રેખાઓ સાથે નિસ્તેજ ભૂખરા રંગનાં હોય છે. ખાસ જાતીઓની નિચેની પીઠ થોડી વધારે ઓલિવ રંગની હોય છે. ચાંચ શ્યામ, કંઈક અંશે જાડી અને ભારે હોય છે અને આંખનો ડોળો લાલ રંગનો હોય છે. ખુલ્લામાં નર માદાા જાતિઓ અલગ પાડી શકાતી નથી અને કિશોરવયના પંખીમાં નિચેની ચાંચ માટે નિસ્તેજ આધાર હોય છે અને નીચેની બાજુ પર ઓછી છટાઓ હોય છે. પૂંછડીના પીછાઓની ટોચ પર સફેદ ટપકાં હોય છે. નામાંકિત જાતિ ભારતીય ઉપખંડની મુખ્ય ભૂમિના મેદાનો પર જોવા મળે છે. શ્રીલંકાની વસ્તી, ઝેલોન્સે (= zeylonicum, zeylonica) ઉપરની બાજુએ નાની અને ઘાટા રંગની છે. અને પેટાજાતિઓ (''પેલેસેન્સ'' સહિત) મોડેસ્ટમ ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં જોવા મળે છે અને બર્મા સુધી વિસ્તરે છે. કેટલાક ટાપુ સ્વરૂપોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે પરંતુ તેમાંના કેટલાકને માત્ર આ પ્રજાતિમાં જ રાખવામાં આવ્યા છે. તેમાં સુમાત્રાના એટજેહેન્સ, પશ્ચિમ જાવાના ફિન્શી, સુંબાના ''ટિંકટમ'', ફ્લોરેસ અને અલોર, તિમોરના ''ઓબ્સોલેટમ'', સ્ટ્રીટિસિમમ, ''એરુગિનોસમ'' અને ફિલિપાઇન્સના એફાઇનનો સમાવેશ થાય છે. આમાંના કેટલાક જેમ કે ''એરુગિનોસમ'' સંપૂર્ણ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ અને આકારવિજ્ઞાનમાં અલગ છે.&nbsp;<ref>{{Cite journal|last=Sheldon, FH|year=1985|title=The taxonomy and biogeography of the Thick-billed Flowerpecker complex in Borneo|url=http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v102n03/p0606-p0612.pdf|journal=Auk|volume=102|issue=3|pages=606–612|doi=10.1093/auk/102.3.606}}</ref> == વર્તણૂક == અન્ય ફૂલસુંઘણીની જેમ આ ફૂલસુંઘણી પણ મુખ્યત્વે તેનાં રસ ઝરતાં ફળોની અને ફુલોનો રસ ખાય છે પરંતુ ક્યારેક જંતુઓ પણ ખાઈ લે છે. ઘણી પેટાજાતિઓ ગાઢ નીચાણવાળા જંગલોમાં જોવા મળે છે, જેમાં નામાંકિત જાતિના અપવાદ સિવાય મુખ્યત્વે ખેતીવાળા વિસ્તારો અથવા ખુલ્લા જંગલોમાં જોવા મળી આવે છે.<ref name="salomonsen">{{Cite journal|last=Salomonsen, Finn|year=1960|title=Notes on Flowerpeckers (Aves, Dicaeidae) 2. The Primitive Species of the Genus Dicaeum|journal=American Museum Novitates|issue=1991}}</ref> નિસ્તેજ-બિલવાળા ફૂલસુંઘણીથી વિપરીત, તે ''લોરેન્થસ'' તેનાં રસ ઝરતાં ફળોનીને ગળી જતું નથી (કેટલીક પ્રજાતિઓ હવે જીનસ ડેન્ડ્રોફથોઇમાં છે અને તેના બદલે બીજને શાખા પર લૂછી નાખે છે અને એપિકાર્પ પર ફીડ્સ કરે છે. આ અન્ય પ્રજાતિઓથી વિપરીત સ્થાનિક રીતે પરોપજીવી મિસ્ટલેટોને ફેલાવે છે. શ્રીલંકામાં, તેઓ ઝાંખરામાં નિસ્તેજ-બિલવાળા પુષ્પગુચ્છ કરતાં વધુ ઊંચાઈએ ઘાસચારો કરે છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the birds of India and Pakistan|last=Ali S|last2=S D Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1999|edition=2nd|volume=10|pages=2–5}}</ref> ચારા ચરતા ફૂલસુંઘણી પક્ષીઓ વારંવાર ''સ્પિક'' કોલ ઉત્પન્ન કરે છે અને જ્યારે બેસતા હોય ત્યારે પૂંછડીને બાજુથી બાજુ આંચકો મારીને હલાવે છે. પ્રદર્શિત કરતી વખતે નરપંખી માદા પર ઝૂંટવી અને ફૂંટવી કરે છે. એ સમયનું ફૂલસુંઘણીનું ગીત ઘોંઘાટિયું હોય છે અને તે અનેક અવાજો સાથે મિશ્રિત હોય છે જે સાંભળવામાં કાળી પાન ફુત્કી જેવો જ લાગે છે. માથાના પીછાઓ પ્રદર્શન માટે ઊભા કરવામાં આવે છે અને પીછાઓના સફેદ પાયા તાજની પટ્ટી તરીકે દેખાય છે.<ref>{{Cite journal|last=Madge, SG|year=1986|title=Display of Thickbilled Flowerpecker ''Dicaeum agile''|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48772405|journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume=83|issue=supplement|page=213}}</ref> માળો સૂકા પાંદડાની જેમ છૂપાયેલો દેખાય છે તેવું વર્ણવવામાં આવ્યું છે. તે કારોળીયાના ઝાળા અથવા છોડના સૂક્ષ્મ રેસામાંથી બનેલો પેન્ડન્ટ પર્સ જેવું માળખું ધરાવતો જોવા મળે છે અને પાતળી આડી ડાળ પરથી લટકાવેલો, ૩ થી ૧૫ મીટર ઊંચાઈ પર જોવા મળે છે. ઇકોફિલા સ્મારાગ્ડિ નામની કીડીઓના માળાઓ વચ્ચે વારંવાર માળો બાંધતુ હોવાનું કહેવાય છે. દક્ષિણ ભારતમાં પ્રજનનની મોસમ ડિસેમ્બરથી માર્ચ સુધી હોય છે. નર અને માદા બંને માળો બાંધવામાં ભાગ લે છે. સામાન્ય ક્લચ લગભગ ૩ ઇંડા હોય છે પરંતુ ૨ થી ૪ સુધી બદલાઈ શકે છે. ઇંડાનું સેવન લગભગ ૧૩ દિવસ સુધી ચાલે છે અને બચ્ચાંને ઉછેરવામાં લગભગ ૧૮ દિવસ લાગે છે.<ref>{{Cite journal|last=Vishwas Katdare|last2=Vishwas Joshi|last3=Sachin Palkar|name-list-style=amp|year=2004|title=Incubation period of Thick-billed Flowerpecker Dicaeum agile|journal=Newsletter for Ornithologists|volume=1|issue=5|page=75}}</ref><gallery> ચિત્ર:Thick-billed_Flowerpecker_(Dicaeum_agile)_on_Helicteres_isora_W2_IMG_1379.jpg|નરસાપુર, ભારતમાં ફૂલસુંઘણી ચિત્ર:DicaeumAgileWolf.jpg|જોસેફ બુલ્ફે દોરેલું ફૂલસુંઘણીનું ચિત્ર ચિત્ર:Thick-billed_flowerpecker_-_Timbi_Lake,_Vadodara,_Gujarat_2023-12-03.jpg|ગુજરાતમાં ફૂલસુંઘણી </gallery> == સંદર્ભો == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [http://ibc.lynxeds.com/species/thick-billed-flowerpecker-dicaeum-agile ફોટો અને વીડિયો] * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/resources/grzimek_birds/Dicaeidae/Dicaeum_agile.jpg/view.html એડીડબલ્યુ પરની તસવીર] mfr6mm4tc2vzso5mkejh3g1ufn465vm 902345 902344 2026-07-12T16:51:15Z Aniket 65 ફૂલસુંઘણી 902345 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Thick-billed flowerpecker|image=Dicaeum agile modestum - Kaeng Krachan.jpg|image_caption=થાઈલેન્ડની ફૂલસુંઘણી<br />[[File:Dicaeum agile calls.ogg|thumb|Calls of ''D. a. agile'']]|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Dicaeum agile'' |volume=2017 |article-number=e.T105991992A111181409 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T105991992A111181409.en |access-date=11 November 2021}}</ref>|genus=Pachyglossa|species=agilis|authority=([[Samuel Tickell|Tickell]], 1833)|synonyms=''Piprisoma squalidum''<br />''Dicaeum agile''|range_map=DicaeumAgileMap.svg}} '''ફૂલસુંઘણી''' (Pachyglossa agilis) ફૂલસુંઘણી જૂથનું એક નાનું [[પક્ષી]] છે. તેઓ મુખ્યત્વે ફળો ખાય છે અને સક્રિય પક્ષીઓ છે જે મુખ્યત્વે જંગલોમાં વૃક્ષોની ટોચ પર જોવા મળે છે. તે [[ભારત]] પૂર્વથી [[ઈંડોનેશિયા|ઇન્ડોનેશિયા]] અને તિમોર સુધી ઉષ્ણકટિબંધીય દક્ષિણ [[એશિયા]] વ્યાપક વિતરણ ધરાવતું નિવાસી પક્ષી છે, જેમાં ઘણી વસ્તીને પેટાજાતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેમાંથી કેટલીકને કેટલીકવાર સંપૂર્ણ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે. આ પ્રજાતિને અગાઉ જીનસ ''ડિકેયમ'' મૂકવામાં આવી હતી. == વર્ગીકરણ == પૂર્વ ભારતમાં [[ઝારખંડ]] રાજ્યના બારભૂમ અને ધાલભૂમ જંગલોમાં એકત્રિત કરવામાં આવેલા નમૂનાના આધારે ૧૮૩૩માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની સેમ્યુઅલ ટિકેલ દ્વારા જાડા-બિલવાળા પુષ્પકનું ઔપચારિક વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે નવી પ્રજાતિને ફિન્ચ જાતિના ''ફ્રિન્જિલા'' મૂકી અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ''ફ્રિન્જિલા એગિલિસ'' બનાવ્યું. ચોક્કસ ઉપનામ લેટિન અર્થ "ચપળ" અથવા "સક્રિય" છે. ફૂલસુંઘણીને અગાઉ જીનસ ''ડિકેયમ'' મૂકવામાં આવ્યા હતા પરંતુ જ્યારે મોલેક્યુલર ફિલોજેનેટિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે આ જાતિ પેરાફિલેટિક હતી, જાડા-બિલ્ડવાળા પુષ્પકળો સહિત ઘણી પ્રજાતિઓને પુનર્જીવિત જાતિ ''પચીગ્લોસા'' ખસેડવામાં આવી હતી જે ૧૮૪૩ માં એડવર્ડ બ્લિથ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી.<ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> અગિયાર પેટાજાતિઓ ઓળખાય છેઃ <ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGillDonskerRasmussen2025">[[Frank Gill (ornithologist)|Gill, Frank]]; Donsker, David; [[Pamela C. Rasmussen|Rasmussen, Pamela]], eds. </cite></ref> * ''પી. એ. એગિલિસ'' (ટિકલ, ૧૮૩૩-ઉત્તરપૂર્વ પાકિસ્તાન અને ભારત દ્વીપકલ્પ * ''પી. એ. ઝાયલોનિકા'' (હિસ્ટલર, ૧૯૪૪-શ્રીલંકા) * ''પી. એ. પેલેસેન્સ'' (રીલી, ૧૯૩૫-બાંગ્લાદેશથી મ્યાનમાર, ઉત્તર થાઈલેન્ડ અને ઉત્તર વિયેતનામ * પી. એ. મોસ્ટેડા (હ્યુમ, ૧૮૭૫-દક્ષિણ દ્વીપકલ્પીય થાઇલેન્ડ, મલય દ્વીપકલ્પ અને બોર્નિયો) * ''પી. એ. એટજેહેન્સિસ'' (ડેલાકોર, ૧૯૪૬-સુમાત્રા * ''પી. એ. ફિન્શી'' (બાર્ટેલ્સ, MEG, ૧૯૧૪) -[[જાવા (ટાપુ)|જાવા]] (રેરે) * ''પી. એ. ટિંક્ટા'' (મેયર, ૧૯૪૪-સુમ્બા અને ફ્લોરેસ અલોર ટાપુ (મધ્ય લેસર સુંદા ટાપુઓ) * ''પી. એ. ઓબ્સોલેટા'' (મુલર, એસ, ૧૮૪૩-તિમોર અને વેટાર (પૂર્વ લેસર સુંદા ટાપુઓ) * ''પી. એ. સ્ટ્રેટિસીમા'' પાર્ક, ૧૯૬૨-લુઝોન જૂથ (ઉત્તર ફિલિપાઇન્સ) * ''પી. એ. એરુગિનોસા'' (બોર્ન અને વોર્સેસ્ટર, ૧૮૯૪-મિન્ડોરો, વેસ્ટ વિસાયા અને મિન્ડાનાઓ (દક્ષિણ ફિલિપાઇન્સ) * ''પી. એ. અફિનિસ'' (ઝિમર, જેટી, ૧૯૧૯-પલાવન (દક્ષિણપશ્ચિમ ફિલિપાઇન્સ) પેટાજાતિ ''પી. એ. એરુગિનોસા'', પી. એ, સ્ટ્રેટિસીમા અને પી. એ એફિનીસને કેટલીકવાર પટ્ટાવાળી ફૂલસુંઘણી તરીકે અલગ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે.<ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGillDonskerRasmussen2025">[[Frank Gill (ornithologist)|Gill, Frank]]; Donsker, David; [[Pamela C. Rasmussen|Rasmussen, Pamela]], eds. </cite></ref> == વર્ણન == આ પ્રજાતિના પુષ્પક લગભગ ૧૦ સે. મી. લાંબા હોય છે અને તેની ચાંચ ઘેરા રંગની અને ટૂંકી પૂંછડી હોય છે. તેઓ ઉપર ઘેરા ભૂખરા રંગના અને હળવા સફેદાઇવાળા નીચેના ભાગો પર ફેલાયેલી રેખાઓ સાથે નિસ્તેજ ભૂખરા રંગનાં હોય છે. ખાસ જાતીઓની નિચેની પીઠ થોડી વધારે ઓલિવ રંગની હોય છે. ચાંચ શ્યામ, કંઈક અંશે જાડી અને ભારે હોય છે અને આંખનો ડોળો લાલ રંગનો હોય છે. ખુલ્લામાં નર માદાા જાતિઓ અલગ પાડી શકાતી નથી અને કિશોરવયના પંખીમાં નિચેની ચાંચ માટે નિસ્તેજ આધાર હોય છે અને નીચેની બાજુ પર ઓછી છટાઓ હોય છે. પૂંછડીના પીછાઓની ટોચ પર સફેદ ટપકાં હોય છે. નામાંકિત જાતિ ભારતીય ઉપખંડની મુખ્ય ભૂમિના મેદાનો પર જોવા મળે છે. શ્રીલંકાની વસ્તી, ઝેલોન્સે (= zeylonicum, zeylonica) ઉપરની બાજુએ નાની અને ઘાટા રંગની છે. અને પેટાજાતિઓ (''પેલેસેન્સ'' સહિત) મોડેસ્ટમ ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં જોવા મળે છે અને બર્મા સુધી વિસ્તરે છે. કેટલાક ટાપુ સ્વરૂપોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે પરંતુ તેમાંના કેટલાકને માત્ર આ પ્રજાતિમાં જ રાખવામાં આવ્યા છે. તેમાં સુમાત્રાના એટજેહેન્સ, પશ્ચિમ જાવાના ફિન્શી, સુંબાના ''ટિંકટમ'', ફ્લોરેસ અને અલોર, તિમોરના ''ઓબ્સોલેટમ'', સ્ટ્રીટિસિમમ, ''એરુગિનોસમ'' અને ફિલિપાઇન્સના એફાઇનનો સમાવેશ થાય છે. આમાંના કેટલાક જેમ કે ''એરુગિનોસમ'' સંપૂર્ણ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ અને આકારવિજ્ઞાનમાં અલગ છે.&nbsp;<ref>{{Cite journal|last=Sheldon, FH|year=1985|title=The taxonomy and biogeography of the Thick-billed Flowerpecker complex in Borneo|url=http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v102n03/p0606-p0612.pdf|journal=Auk|volume=102|issue=3|pages=606–612|doi=10.1093/auk/102.3.606}}</ref> == વર્તણૂક == અન્ય ફૂલસુંઘણીની જેમ આ ફૂલસુંઘણી પણ મુખ્યત્વે તેનાં રસ ઝરતાં ફળોની અને ફુલોનો રસ ખાય છે પરંતુ ક્યારેક જંતુઓ પણ ખાઈ લે છે. ઘણી પેટાજાતિઓ ગાઢ નીચાણવાળા જંગલોમાં જોવા મળે છે, જેમાં નામાંકિત જાતિના અપવાદ સિવાય મુખ્યત્વે ખેતીવાળા વિસ્તારો અથવા ખુલ્લા જંગલોમાં જોવા મળી આવે છે.<ref name="salomonsen">{{Cite journal|last=Salomonsen, Finn|year=1960|title=Notes on Flowerpeckers (Aves, Dicaeidae) 2. The Primitive Species of the Genus Dicaeum|journal=American Museum Novitates|issue=1991}}</ref> નિસ્તેજ-બિલવાળા ફૂલસુંઘણીથી વિપરીત, તે ''લોરેન્થસ'' તેનાં રસ ઝરતાં ફળોનીને ગળી જતું નથી (કેટલીક પ્રજાતિઓ હવે જીનસ ડેન્ડ્રોફથોઇમાં છે અને તેના બદલે બીજને શાખા પર લૂછી નાખે છે અને એપિકાર્પ પર ફીડ્સ કરે છે. આ અન્ય પ્રજાતિઓથી વિપરીત સ્થાનિક રીતે પરોપજીવી મિસ્ટલેટોને ફેલાવે છે. શ્રીલંકામાં, તેઓ ઝાંખરામાં નિસ્તેજ-બિલવાળા પુષ્પગુચ્છ કરતાં વધુ ઊંચાઈએ ઘાસચારો કરે છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the birds of India and Pakistan|last=Ali S|last2=S D Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1999|edition=2nd|volume=10|pages=2–5}}</ref> ચારા ચરતા ફૂલસુંઘણી પક્ષીઓ વારંવાર ''સ્પિક'' કોલ ઉત્પન્ન કરે છે અને જ્યારે બેસતા હોય ત્યારે પૂંછડીને બાજુથી બાજુ આંચકો મારીને હલાવે છે. પ્રદર્શિત કરતી વખતે નરપંખી માદા પર ઝૂંટવી અને ફૂંટવી કરે છે. એ સમયનું ફૂલસુંઘણીનું ગીત ઘોંઘાટિયું હોય છે અને તે અનેક અવાજો સાથે મિશ્રિત હોય છે જે સાંભળવામાં કાળી પાન ફુત્કી જેવો જ લાગે છે. માથાના પીછાઓ પ્રદર્શન માટે ઊભા કરવામાં આવે છે અને પીછાઓના સફેદ પાયા તાજની પટ્ટી તરીકે દેખાય છે.<ref>{{Cite journal|last=Madge, SG|year=1986|title=Display of Thickbilled Flowerpecker ''Dicaeum agile''|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48772405|journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume=83|issue=supplement|page=213}}</ref> માળો સૂકા પાંદડાની જેમ છૂપાયેલો દેખાય છે તેવું વર્ણવવામાં આવ્યું છે. તે કારોળીયાના ઝાળા અથવા છોડના સૂક્ષ્મ રેસામાંથી બનેલો પેન્ડન્ટ પર્સ જેવું માળખું ધરાવતો જોવા મળે છે અને પાતળી આડી ડાળ પરથી લટકાવેલો, ૩ થી ૧૫ મીટર ઊંચાઈ પર જોવા મળે છે. ઇકોફિલા સ્મારાગ્ડિ નામની કીડીઓના માળાઓ વચ્ચે વારંવાર માળો બાંધતુ હોવાનું કહેવાય છે. દક્ષિણ ભારતમાં પ્રજનનની મોસમ ડિસેમ્બરથી માર્ચ સુધી હોય છે. નર અને માદા બંને માળો બાંધવામાં ભાગ લે છે. સામાન્ય ક્લચ લગભગ ૩ ઇંડા હોય છે પરંતુ ૨ થી ૪ સુધી બદલાઈ શકે છે. ઇંડાનું સેવન લગભગ ૧૩ દિવસ સુધી ચાલે છે અને બચ્ચાંને ઉછેરવામાં લગભગ ૧૮ દિવસ લાગે છે.<ref>{{Cite journal|last=Vishwas Katdare|last2=Vishwas Joshi|last3=Sachin Palkar|name-list-style=amp|year=2004|title=Incubation period of Thick-billed Flowerpecker Dicaeum agile|journal=Newsletter for Ornithologists|volume=1|issue=5|page=75}}</ref><gallery> ચિત્ર:Thick-billed_Flowerpecker_(Dicaeum_agile)_on_Helicteres_isora_W2_IMG_1379.jpg|નરસાપુર, ભારતમાં ફૂલસુંઘણી ચિત્ર:DicaeumAgileWolf.jpg|જોસેફ બુલ્ફે દોરેલું ફૂલસુંઘણીનું ચિત્ર ચિત્ર:Thick-billed_flowerpecker_-_Timbi_Lake,_Vadodara,_Gujarat_2023-12-03.jpg|ગુજરાતમાં ફૂલસુંઘણી </gallery> == સંદર્ભો == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [http://ibc.lynxeds.com/species/thick-billed-flowerpecker-dicaeum-agile ફોટો અને વીડિયો] * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/resources/grzimek_birds/Dicaeidae/Dicaeum_agile.jpg/view.html એડીડબલ્યુ પરની તસવીર] 72542whlosqwry338aqwyrw9uu01wjs 902346 902345 2026-07-12T16:51:43Z Aniket 65 [[શ્રેણી:પક્ષી]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902346 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Thick-billed flowerpecker|image=Dicaeum agile modestum - Kaeng Krachan.jpg|image_caption=થાઈલેન્ડની ફૂલસુંઘણી<br />[[File:Dicaeum agile calls.ogg|thumb|Calls of ''D. a. agile'']]|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Dicaeum agile'' |volume=2017 |article-number=e.T105991992A111181409 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T105991992A111181409.en |access-date=11 November 2021}}</ref>|genus=Pachyglossa|species=agilis|authority=([[Samuel Tickell|Tickell]], 1833)|synonyms=''Piprisoma squalidum''<br />''Dicaeum agile''|range_map=DicaeumAgileMap.svg}} '''ફૂલસુંઘણી''' (Pachyglossa agilis) ફૂલસુંઘણી જૂથનું એક નાનું [[પક્ષી]] છે. તેઓ મુખ્યત્વે ફળો ખાય છે અને સક્રિય પક્ષીઓ છે જે મુખ્યત્વે જંગલોમાં વૃક્ષોની ટોચ પર જોવા મળે છે. તે [[ભારત]] પૂર્વથી [[ઈંડોનેશિયા|ઇન્ડોનેશિયા]] અને તિમોર સુધી ઉષ્ણકટિબંધીય દક્ષિણ [[એશિયા]] વ્યાપક વિતરણ ધરાવતું નિવાસી પક્ષી છે, જેમાં ઘણી વસ્તીને પેટાજાતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેમાંથી કેટલીકને કેટલીકવાર સંપૂર્ણ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે. આ પ્રજાતિને અગાઉ જીનસ ''ડિકેયમ'' મૂકવામાં આવી હતી. == વર્ગીકરણ == પૂર્વ ભારતમાં [[ઝારખંડ]] રાજ્યના બારભૂમ અને ધાલભૂમ જંગલોમાં એકત્રિત કરવામાં આવેલા નમૂનાના આધારે ૧૮૩૩માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની સેમ્યુઅલ ટિકેલ દ્વારા જાડા-બિલવાળા પુષ્પકનું ઔપચારિક વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે નવી પ્રજાતિને ફિન્ચ જાતિના ''ફ્રિન્જિલા'' મૂકી અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ''ફ્રિન્જિલા એગિલિસ'' બનાવ્યું. ચોક્કસ ઉપનામ લેટિન અર્થ "ચપળ" અથવા "સક્રિય" છે. ફૂલસુંઘણીને અગાઉ જીનસ ''ડિકેયમ'' મૂકવામાં આવ્યા હતા પરંતુ જ્યારે મોલેક્યુલર ફિલોજેનેટિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે આ જાતિ પેરાફિલેટિક હતી, જાડા-બિલ્ડવાળા પુષ્પકળો સહિત ઘણી પ્રજાતિઓને પુનર્જીવિત જાતિ ''પચીગ્લોસા'' ખસેડવામાં આવી હતી જે ૧૮૪૩ માં એડવર્ડ બ્લિથ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી.<ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> અગિયાર પેટાજાતિઓ ઓળખાય છેઃ <ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGillDonskerRasmussen2025">[[Frank Gill (ornithologist)|Gill, Frank]]; Donsker, David; [[Pamela C. Rasmussen|Rasmussen, Pamela]], eds. </cite></ref> * ''પી. એ. એગિલિસ'' (ટિકલ, ૧૮૩૩-ઉત્તરપૂર્વ પાકિસ્તાન અને ભારત દ્વીપકલ્પ * ''પી. એ. ઝાયલોનિકા'' (હિસ્ટલર, ૧૯૪૪-શ્રીલંકા) * ''પી. એ. પેલેસેન્સ'' (રીલી, ૧૯૩૫-બાંગ્લાદેશથી મ્યાનમાર, ઉત્તર થાઈલેન્ડ અને ઉત્તર વિયેતનામ * પી. એ. મોસ્ટેડા (હ્યુમ, ૧૮૭૫-દક્ષિણ દ્વીપકલ્પીય થાઇલેન્ડ, મલય દ્વીપકલ્પ અને બોર્નિયો) * ''પી. એ. એટજેહેન્સિસ'' (ડેલાકોર, ૧૯૪૬-સુમાત્રા * ''પી. એ. ફિન્શી'' (બાર્ટેલ્સ, MEG, ૧૯૧૪) -[[જાવા (ટાપુ)|જાવા]] (રેરે) * ''પી. એ. ટિંક્ટા'' (મેયર, ૧૯૪૪-સુમ્બા અને ફ્લોરેસ અલોર ટાપુ (મધ્ય લેસર સુંદા ટાપુઓ) * ''પી. એ. ઓબ્સોલેટા'' (મુલર, એસ, ૧૮૪૩-તિમોર અને વેટાર (પૂર્વ લેસર સુંદા ટાપુઓ) * ''પી. એ. સ્ટ્રેટિસીમા'' પાર્ક, ૧૯૬૨-લુઝોન જૂથ (ઉત્તર ફિલિપાઇન્સ) * ''પી. એ. એરુગિનોસા'' (બોર્ન અને વોર્સેસ્ટર, ૧૮૯૪-મિન્ડોરો, વેસ્ટ વિસાયા અને મિન્ડાનાઓ (દક્ષિણ ફિલિપાઇન્સ) * ''પી. એ. અફિનિસ'' (ઝિમર, જેટી, ૧૯૧૯-પલાવન (દક્ષિણપશ્ચિમ ફિલિપાઇન્સ) પેટાજાતિ ''પી. એ. એરુગિનોસા'', પી. એ, સ્ટ્રેટિસીમા અને પી. એ એફિનીસને કેટલીકવાર પટ્ટાવાળી ફૂલસુંઘણી તરીકે અલગ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે.<ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGillDonskerRasmussen2025">[[Frank Gill (ornithologist)|Gill, Frank]]; Donsker, David; [[Pamela C. Rasmussen|Rasmussen, Pamela]], eds. </cite></ref> == વર્ણન == આ પ્રજાતિના પુષ્પક લગભગ ૧૦ સે. મી. લાંબા હોય છે અને તેની ચાંચ ઘેરા રંગની અને ટૂંકી પૂંછડી હોય છે. તેઓ ઉપર ઘેરા ભૂખરા રંગના અને હળવા સફેદાઇવાળા નીચેના ભાગો પર ફેલાયેલી રેખાઓ સાથે નિસ્તેજ ભૂખરા રંગનાં હોય છે. ખાસ જાતીઓની નિચેની પીઠ થોડી વધારે ઓલિવ રંગની હોય છે. ચાંચ શ્યામ, કંઈક અંશે જાડી અને ભારે હોય છે અને આંખનો ડોળો લાલ રંગનો હોય છે. ખુલ્લામાં નર માદાા જાતિઓ અલગ પાડી શકાતી નથી અને કિશોરવયના પંખીમાં નિચેની ચાંચ માટે નિસ્તેજ આધાર હોય છે અને નીચેની બાજુ પર ઓછી છટાઓ હોય છે. પૂંછડીના પીછાઓની ટોચ પર સફેદ ટપકાં હોય છે. નામાંકિત જાતિ ભારતીય ઉપખંડની મુખ્ય ભૂમિના મેદાનો પર જોવા મળે છે. શ્રીલંકાની વસ્તી, ઝેલોન્સે (= zeylonicum, zeylonica) ઉપરની બાજુએ નાની અને ઘાટા રંગની છે. અને પેટાજાતિઓ (''પેલેસેન્સ'' સહિત) મોડેસ્ટમ ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં જોવા મળે છે અને બર્મા સુધી વિસ્તરે છે. કેટલાક ટાપુ સ્વરૂપોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે પરંતુ તેમાંના કેટલાકને માત્ર આ પ્રજાતિમાં જ રાખવામાં આવ્યા છે. તેમાં સુમાત્રાના એટજેહેન્સ, પશ્ચિમ જાવાના ફિન્શી, સુંબાના ''ટિંકટમ'', ફ્લોરેસ અને અલોર, તિમોરના ''ઓબ્સોલેટમ'', સ્ટ્રીટિસિમમ, ''એરુગિનોસમ'' અને ફિલિપાઇન્સના એફાઇનનો સમાવેશ થાય છે. આમાંના કેટલાક જેમ કે ''એરુગિનોસમ'' સંપૂર્ણ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ અને આકારવિજ્ઞાનમાં અલગ છે.&nbsp;<ref>{{Cite journal|last=Sheldon, FH|year=1985|title=The taxonomy and biogeography of the Thick-billed Flowerpecker complex in Borneo|url=http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v102n03/p0606-p0612.pdf|journal=Auk|volume=102|issue=3|pages=606–612|doi=10.1093/auk/102.3.606}}</ref> == વર્તણૂક == અન્ય ફૂલસુંઘણીની જેમ આ ફૂલસુંઘણી પણ મુખ્યત્વે તેનાં રસ ઝરતાં ફળોની અને ફુલોનો રસ ખાય છે પરંતુ ક્યારેક જંતુઓ પણ ખાઈ લે છે. ઘણી પેટાજાતિઓ ગાઢ નીચાણવાળા જંગલોમાં જોવા મળે છે, જેમાં નામાંકિત જાતિના અપવાદ સિવાય મુખ્યત્વે ખેતીવાળા વિસ્તારો અથવા ખુલ્લા જંગલોમાં જોવા મળી આવે છે.<ref name="salomonsen">{{Cite journal|last=Salomonsen, Finn|year=1960|title=Notes on Flowerpeckers (Aves, Dicaeidae) 2. The Primitive Species of the Genus Dicaeum|journal=American Museum Novitates|issue=1991}}</ref> નિસ્તેજ-બિલવાળા ફૂલસુંઘણીથી વિપરીત, તે ''લોરેન્થસ'' તેનાં રસ ઝરતાં ફળોનીને ગળી જતું નથી (કેટલીક પ્રજાતિઓ હવે જીનસ ડેન્ડ્રોફથોઇમાં છે અને તેના બદલે બીજને શાખા પર લૂછી નાખે છે અને એપિકાર્પ પર ફીડ્સ કરે છે. આ અન્ય પ્રજાતિઓથી વિપરીત સ્થાનિક રીતે પરોપજીવી મિસ્ટલેટોને ફેલાવે છે. શ્રીલંકામાં, તેઓ ઝાંખરામાં નિસ્તેજ-બિલવાળા પુષ્પગુચ્છ કરતાં વધુ ઊંચાઈએ ઘાસચારો કરે છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the birds of India and Pakistan|last=Ali S|last2=S D Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1999|edition=2nd|volume=10|pages=2–5}}</ref> ચારા ચરતા ફૂલસુંઘણી પક્ષીઓ વારંવાર ''સ્પિક'' કોલ ઉત્પન્ન કરે છે અને જ્યારે બેસતા હોય ત્યારે પૂંછડીને બાજુથી બાજુ આંચકો મારીને હલાવે છે. પ્રદર્શિત કરતી વખતે નરપંખી માદા પર ઝૂંટવી અને ફૂંટવી કરે છે. એ સમયનું ફૂલસુંઘણીનું ગીત ઘોંઘાટિયું હોય છે અને તે અનેક અવાજો સાથે મિશ્રિત હોય છે જે સાંભળવામાં કાળી પાન ફુત્કી જેવો જ લાગે છે. માથાના પીછાઓ પ્રદર્શન માટે ઊભા કરવામાં આવે છે અને પીછાઓના સફેદ પાયા તાજની પટ્ટી તરીકે દેખાય છે.<ref>{{Cite journal|last=Madge, SG|year=1986|title=Display of Thickbilled Flowerpecker ''Dicaeum agile''|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48772405|journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume=83|issue=supplement|page=213}}</ref> માળો સૂકા પાંદડાની જેમ છૂપાયેલો દેખાય છે તેવું વર્ણવવામાં આવ્યું છે. તે કારોળીયાના ઝાળા અથવા છોડના સૂક્ષ્મ રેસામાંથી બનેલો પેન્ડન્ટ પર્સ જેવું માળખું ધરાવતો જોવા મળે છે અને પાતળી આડી ડાળ પરથી લટકાવેલો, ૩ થી ૧૫ મીટર ઊંચાઈ પર જોવા મળે છે. ઇકોફિલા સ્મારાગ્ડિ નામની કીડીઓના માળાઓ વચ્ચે વારંવાર માળો બાંધતુ હોવાનું કહેવાય છે. દક્ષિણ ભારતમાં પ્રજનનની મોસમ ડિસેમ્બરથી માર્ચ સુધી હોય છે. નર અને માદા બંને માળો બાંધવામાં ભાગ લે છે. સામાન્ય ક્લચ લગભગ ૩ ઇંડા હોય છે પરંતુ ૨ થી ૪ સુધી બદલાઈ શકે છે. ઇંડાનું સેવન લગભગ ૧૩ દિવસ સુધી ચાલે છે અને બચ્ચાંને ઉછેરવામાં લગભગ ૧૮ દિવસ લાગે છે.<ref>{{Cite journal|last=Vishwas Katdare|last2=Vishwas Joshi|last3=Sachin Palkar|name-list-style=amp|year=2004|title=Incubation period of Thick-billed Flowerpecker Dicaeum agile|journal=Newsletter for Ornithologists|volume=1|issue=5|page=75}}</ref><gallery> ચિત્ર:Thick-billed_Flowerpecker_(Dicaeum_agile)_on_Helicteres_isora_W2_IMG_1379.jpg|નરસાપુર, ભારતમાં ફૂલસુંઘણી ચિત્ર:DicaeumAgileWolf.jpg|જોસેફ બુલ્ફે દોરેલું ફૂલસુંઘણીનું ચિત્ર ચિત્ર:Thick-billed_flowerpecker_-_Timbi_Lake,_Vadodara,_Gujarat_2023-12-03.jpg|ગુજરાતમાં ફૂલસુંઘણી </gallery> == સંદર્ભો == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [http://ibc.lynxeds.com/species/thick-billed-flowerpecker-dicaeum-agile ફોટો અને વીડિયો] * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/resources/grzimek_birds/Dicaeidae/Dicaeum_agile.jpg/view.html એડીડબલ્યુ પરની તસવીર] [[શ્રેણી:પક્ષી]] ju3mcptq2ybhoof7ptfpdebhglh5qwm 902347 902346 2026-07-12T16:52:09Z Aniket 65 [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902347 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=Thick-billed flowerpecker|image=Dicaeum agile modestum - Kaeng Krachan.jpg|image_caption=થાઈલેન્ડની ફૂલસુંઘણી<br />[[File:Dicaeum agile calls.ogg|thumb|Calls of ''D. a. agile'']]|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Dicaeum agile'' |volume=2017 |article-number=e.T105991992A111181409 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T105991992A111181409.en |access-date=11 November 2021}}</ref>|genus=Pachyglossa|species=agilis|authority=([[Samuel Tickell|Tickell]], 1833)|synonyms=''Piprisoma squalidum''<br />''Dicaeum agile''|range_map=DicaeumAgileMap.svg}} '''ફૂલસુંઘણી''' (Pachyglossa agilis) ફૂલસુંઘણી જૂથનું એક નાનું [[પક્ષી]] છે. તેઓ મુખ્યત્વે ફળો ખાય છે અને સક્રિય પક્ષીઓ છે જે મુખ્યત્વે જંગલોમાં વૃક્ષોની ટોચ પર જોવા મળે છે. તે [[ભારત]] પૂર્વથી [[ઈંડોનેશિયા|ઇન્ડોનેશિયા]] અને તિમોર સુધી ઉષ્ણકટિબંધીય દક્ષિણ [[એશિયા]] વ્યાપક વિતરણ ધરાવતું નિવાસી પક્ષી છે, જેમાં ઘણી વસ્તીને પેટાજાતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેમાંથી કેટલીકને કેટલીકવાર સંપૂર્ણ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે. આ પ્રજાતિને અગાઉ જીનસ ''ડિકેયમ'' મૂકવામાં આવી હતી. == વર્ગીકરણ == પૂર્વ ભારતમાં [[ઝારખંડ]] રાજ્યના બારભૂમ અને ધાલભૂમ જંગલોમાં એકત્રિત કરવામાં આવેલા નમૂનાના આધારે ૧૮૩૩માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની સેમ્યુઅલ ટિકેલ દ્વારા જાડા-બિલવાળા પુષ્પકનું ઔપચારિક વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે નવી પ્રજાતિને ફિન્ચ જાતિના ''ફ્રિન્જિલા'' મૂકી અને [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ''ફ્રિન્જિલા એગિલિસ'' બનાવ્યું. ચોક્કસ ઉપનામ લેટિન અર્થ "ચપળ" અથવા "સક્રિય" છે. ફૂલસુંઘણીને અગાઉ જીનસ ''ડિકેયમ'' મૂકવામાં આવ્યા હતા પરંતુ જ્યારે મોલેક્યુલર ફિલોજેનેટિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે આ જાતિ પેરાફિલેટિક હતી, જાડા-બિલ્ડવાળા પુષ્પકળો સહિત ઘણી પ્રજાતિઓને પુનર્જીવિત જાતિ ''પચીગ્લોસા'' ખસેડવામાં આવી હતી જે ૧૮૪૩ માં એડવર્ડ બ્લિથ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી.<ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> અગિયાર પેટાજાતિઓ ઓળખાય છેઃ <ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGillDonskerRasmussen2025">[[Frank Gill (ornithologist)|Gill, Frank]]; Donsker, David; [[Pamela C. Rasmussen|Rasmussen, Pamela]], eds. </cite></ref> * ''પી. એ. એગિલિસ'' (ટિકલ, ૧૮૩૩-ઉત્તરપૂર્વ પાકિસ્તાન અને ભારત દ્વીપકલ્પ * ''પી. એ. ઝાયલોનિકા'' (હિસ્ટલર, ૧૯૪૪-શ્રીલંકા) * ''પી. એ. પેલેસેન્સ'' (રીલી, ૧૯૩૫-બાંગ્લાદેશથી મ્યાનમાર, ઉત્તર થાઈલેન્ડ અને ઉત્તર વિયેતનામ * પી. એ. મોસ્ટેડા (હ્યુમ, ૧૮૭૫-દક્ષિણ દ્વીપકલ્પીય થાઇલેન્ડ, મલય દ્વીપકલ્પ અને બોર્નિયો) * ''પી. એ. એટજેહેન્સિસ'' (ડેલાકોર, ૧૯૪૬-સુમાત્રા * ''પી. એ. ફિન્શી'' (બાર્ટેલ્સ, MEG, ૧૯૧૪) -[[જાવા (ટાપુ)|જાવા]] (રેરે) * ''પી. એ. ટિંક્ટા'' (મેયર, ૧૯૪૪-સુમ્બા અને ફ્લોરેસ અલોર ટાપુ (મધ્ય લેસર સુંદા ટાપુઓ) * ''પી. એ. ઓબ્સોલેટા'' (મુલર, એસ, ૧૮૪૩-તિમોર અને વેટાર (પૂર્વ લેસર સુંદા ટાપુઓ) * ''પી. એ. સ્ટ્રેટિસીમા'' પાર્ક, ૧૯૬૨-લુઝોન જૂથ (ઉત્તર ફિલિપાઇન્સ) * ''પી. એ. એરુગિનોસા'' (બોર્ન અને વોર્સેસ્ટર, ૧૮૯૪-મિન્ડોરો, વેસ્ટ વિસાયા અને મિન્ડાનાઓ (દક્ષિણ ફિલિપાઇન્સ) * ''પી. એ. અફિનિસ'' (ઝિમર, જેટી, ૧૯૧૯-પલાવન (દક્ષિણપશ્ચિમ ફિલિપાઇન્સ) પેટાજાતિ ''પી. એ. એરુગિનોસા'', પી. એ, સ્ટ્રેટિસીમા અને પી. એ એફિનીસને કેટલીકવાર પટ્ટાવાળી ફૂલસુંઘણી તરીકે અલગ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે.<ref name="ioc">{{Cite web|date=February 2025|editor-last=Gill|editor-first=Frank|editor-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|editor3-last=Rasmussen|editor3-first=Pamela|editor3-link=Pamela C. Rasmussen|title=Dippers, leafbirds, flowerpeckers, sunbirds|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/dippers/|access-date=17 March 2025|website=IOC World Bird List Version 15.1|publisher=International Ornithologists' Union}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGillDonskerRasmussen2025">[[Frank Gill (ornithologist)|Gill, Frank]]; Donsker, David; [[Pamela C. Rasmussen|Rasmussen, Pamela]], eds. </cite></ref> == વર્ણન == આ પ્રજાતિના પુષ્પક લગભગ ૧૦ સે. મી. લાંબા હોય છે અને તેની ચાંચ ઘેરા રંગની અને ટૂંકી પૂંછડી હોય છે. તેઓ ઉપર ઘેરા ભૂખરા રંગના અને હળવા સફેદાઇવાળા નીચેના ભાગો પર ફેલાયેલી રેખાઓ સાથે નિસ્તેજ ભૂખરા રંગનાં હોય છે. ખાસ જાતીઓની નિચેની પીઠ થોડી વધારે ઓલિવ રંગની હોય છે. ચાંચ શ્યામ, કંઈક અંશે જાડી અને ભારે હોય છે અને આંખનો ડોળો લાલ રંગનો હોય છે. ખુલ્લામાં નર માદાા જાતિઓ અલગ પાડી શકાતી નથી અને કિશોરવયના પંખીમાં નિચેની ચાંચ માટે નિસ્તેજ આધાર હોય છે અને નીચેની બાજુ પર ઓછી છટાઓ હોય છે. પૂંછડીના પીછાઓની ટોચ પર સફેદ ટપકાં હોય છે. નામાંકિત જાતિ ભારતીય ઉપખંડની મુખ્ય ભૂમિના મેદાનો પર જોવા મળે છે. શ્રીલંકાની વસ્તી, ઝેલોન્સે (= zeylonicum, zeylonica) ઉપરની બાજુએ નાની અને ઘાટા રંગની છે. અને પેટાજાતિઓ (''પેલેસેન્સ'' સહિત) મોડેસ્ટમ ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં જોવા મળે છે અને બર્મા સુધી વિસ્તરે છે. કેટલાક ટાપુ સ્વરૂપોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે પરંતુ તેમાંના કેટલાકને માત્ર આ પ્રજાતિમાં જ રાખવામાં આવ્યા છે. તેમાં સુમાત્રાના એટજેહેન્સ, પશ્ચિમ જાવાના ફિન્શી, સુંબાના ''ટિંકટમ'', ફ્લોરેસ અને અલોર, તિમોરના ''ઓબ્સોલેટમ'', સ્ટ્રીટિસિમમ, ''એરુગિનોસમ'' અને ફિલિપાઇન્સના એફાઇનનો સમાવેશ થાય છે. આમાંના કેટલાક જેમ કે ''એરુગિનોસમ'' સંપૂર્ણ પ્રજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ અને આકારવિજ્ઞાનમાં અલગ છે.&nbsp;<ref>{{Cite journal|last=Sheldon, FH|year=1985|title=The taxonomy and biogeography of the Thick-billed Flowerpecker complex in Borneo|url=http://sora.unm.edu/sites/default/files/journals/auk/v102n03/p0606-p0612.pdf|journal=Auk|volume=102|issue=3|pages=606–612|doi=10.1093/auk/102.3.606}}</ref> == વર્તણૂક == અન્ય ફૂલસુંઘણીની જેમ આ ફૂલસુંઘણી પણ મુખ્યત્વે તેનાં રસ ઝરતાં ફળોની અને ફુલોનો રસ ખાય છે પરંતુ ક્યારેક જંતુઓ પણ ખાઈ લે છે. ઘણી પેટાજાતિઓ ગાઢ નીચાણવાળા જંગલોમાં જોવા મળે છે, જેમાં નામાંકિત જાતિના અપવાદ સિવાય મુખ્યત્વે ખેતીવાળા વિસ્તારો અથવા ખુલ્લા જંગલોમાં જોવા મળી આવે છે.<ref name="salomonsen">{{Cite journal|last=Salomonsen, Finn|year=1960|title=Notes on Flowerpeckers (Aves, Dicaeidae) 2. The Primitive Species of the Genus Dicaeum|journal=American Museum Novitates|issue=1991}}</ref> નિસ્તેજ-બિલવાળા ફૂલસુંઘણીથી વિપરીત, તે ''લોરેન્થસ'' તેનાં રસ ઝરતાં ફળોનીને ગળી જતું નથી (કેટલીક પ્રજાતિઓ હવે જીનસ ડેન્ડ્રોફથોઇમાં છે અને તેના બદલે બીજને શાખા પર લૂછી નાખે છે અને એપિકાર્પ પર ફીડ્સ કરે છે. આ અન્ય પ્રજાતિઓથી વિપરીત સ્થાનિક રીતે પરોપજીવી મિસ્ટલેટોને ફેલાવે છે. શ્રીલંકામાં, તેઓ ઝાંખરામાં નિસ્તેજ-બિલવાળા પુષ્પગુચ્છ કરતાં વધુ ઊંચાઈએ ઘાસચારો કરે છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the birds of India and Pakistan|last=Ali S|last2=S D Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1999|edition=2nd|volume=10|pages=2–5}}</ref> ચારા ચરતા ફૂલસુંઘણી પક્ષીઓ વારંવાર ''સ્પિક'' કોલ ઉત્પન્ન કરે છે અને જ્યારે બેસતા હોય ત્યારે પૂંછડીને બાજુથી બાજુ આંચકો મારીને હલાવે છે. પ્રદર્શિત કરતી વખતે નરપંખી માદા પર ઝૂંટવી અને ફૂંટવી કરે છે. એ સમયનું ફૂલસુંઘણીનું ગીત ઘોંઘાટિયું હોય છે અને તે અનેક અવાજો સાથે મિશ્રિત હોય છે જે સાંભળવામાં કાળી પાન ફુત્કી જેવો જ લાગે છે. માથાના પીછાઓ પ્રદર્શન માટે ઊભા કરવામાં આવે છે અને પીછાઓના સફેદ પાયા તાજની પટ્ટી તરીકે દેખાય છે.<ref>{{Cite journal|last=Madge, SG|year=1986|title=Display of Thickbilled Flowerpecker ''Dicaeum agile''|url=https://biodiversitylibrary.org/page/48772405|journal=J. Bombay Nat. Hist. Soc.|volume=83|issue=supplement|page=213}}</ref> માળો સૂકા પાંદડાની જેમ છૂપાયેલો દેખાય છે તેવું વર્ણવવામાં આવ્યું છે. તે કારોળીયાના ઝાળા અથવા છોડના સૂક્ષ્મ રેસામાંથી બનેલો પેન્ડન્ટ પર્સ જેવું માળખું ધરાવતો જોવા મળે છે અને પાતળી આડી ડાળ પરથી લટકાવેલો, ૩ થી ૧૫ મીટર ઊંચાઈ પર જોવા મળે છે. ઇકોફિલા સ્મારાગ્ડિ નામની કીડીઓના માળાઓ વચ્ચે વારંવાર માળો બાંધતુ હોવાનું કહેવાય છે. દક્ષિણ ભારતમાં પ્રજનનની મોસમ ડિસેમ્બરથી માર્ચ સુધી હોય છે. નર અને માદા બંને માળો બાંધવામાં ભાગ લે છે. સામાન્ય ક્લચ લગભગ ૩ ઇંડા હોય છે પરંતુ ૨ થી ૪ સુધી બદલાઈ શકે છે. ઇંડાનું સેવન લગભગ ૧૩ દિવસ સુધી ચાલે છે અને બચ્ચાંને ઉછેરવામાં લગભગ ૧૮ દિવસ લાગે છે.<ref>{{Cite journal|last=Vishwas Katdare|last2=Vishwas Joshi|last3=Sachin Palkar|name-list-style=amp|year=2004|title=Incubation period of Thick-billed Flowerpecker Dicaeum agile|journal=Newsletter for Ornithologists|volume=1|issue=5|page=75}}</ref><gallery> ચિત્ર:Thick-billed_Flowerpecker_(Dicaeum_agile)_on_Helicteres_isora_W2_IMG_1379.jpg|નરસાપુર, ભારતમાં ફૂલસુંઘણી ચિત્ર:DicaeumAgileWolf.jpg|જોસેફ બુલ્ફે દોરેલું ફૂલસુંઘણીનું ચિત્ર ચિત્ર:Thick-billed_flowerpecker_-_Timbi_Lake,_Vadodara,_Gujarat_2023-12-03.jpg|ગુજરાતમાં ફૂલસુંઘણી </gallery> == સંદર્ભો == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [http://ibc.lynxeds.com/species/thick-billed-flowerpecker-dicaeum-agile ફોટો અને વીડિયો] * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/resources/grzimek_birds/Dicaeidae/Dicaeum_agile.jpg/view.html એડીડબલ્યુ પરની તસવીર] [[શ્રેણી:પક્ષી]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]] 2zskjl53ef8hr8v23be8bm55gnpb42i પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી 0 154690 902349 2026-07-12T17:06:44Z Aniket 65 "[[:en:Special:Redirect/revision/1344590149|Pale-billed flowerpecker]]" પાનાનું ભાષાંતર કરીને બનાવેલ 902349 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dicaeum erythrorhynchos'' |volume=2016 |article-number=e.T22717525A94537477 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22717525A94537477.en |access-date=12 November 2021}}</ref>|image=Pale billed Flowerpecker2.jpg|genus=Dicaeum|species=erythrorhynchos|authority=([[John Latham (ornithologist)|Latham]], 1790)<ref>Latham, Index Orn., vol. 1 (1790), p. 299 under ''Certhia erythrorhynchos''</ref>|range_map=DicaeumErythrorhynchosMap.svg}} પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી અથવા ટિકલnની પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી (ડિકેયમ એરિથ્રોરિંકૉસ) એક નાનું પક્ષી છે જે ફુલોનો રસ અને રસ ઝરતાં ફળો ખાય છે, જે [[ભારત]], [[શ્રીલંકા]], [[બાંગ્લાદેશ]] અને પશ્ચિમ [[બર્મા|મ્યાનમાર]] જોવા મળે છે. આ પક્ષી ખાસ કરીને શહેરી બગીચાઓમાં બેરી ધરાવતા વૃક્ષો સાથે સામાન્ય છે. તેમની પાસે ઝડપી ચીપિંગ કોલ છે અને ગુલાબી વક્ર ચાંચ તેને આ પ્રદેશની અન્ય પ્રજાતિઓથી અલગ કરે છે.<ref name="ras">{{Cite book|title=Birds of South Asia: The Ripley Guide.|last=Rasmussen, PC|last2=JC Anderton|publisher=Smithsonian Institution and Lynx Edicions|year=2005|volume=2|pages=544–545}}</ref> == વર્ણન == આ એક નાનું પક્ષી છે, જે ૮ સે. મી. લાંબું છે અને દક્ષિણ ભારત અને શ્રીલંકાના મોટાભાગના ભાગોમાં જોવા મળતા સૌથી નાના પક્ષીઓમાંનું એક છે. આ પક્ષી સાદો કથ્થઈથી ઓલિવ લીલો રંગ ધરાવે છે. નીચેની બાજુ બફ ઓલિવ છે અને તે ઉપરના ભાગો સાથે ખૂબ જ વિપરીત નથી અને પશ્ચિમ ઘાટ અને નીલગિરી ટેકરીઓના નીલગિરી ફૂલના કરચલોની જેમ સફેદ નથી અથવા તે જાડા-બિલવાળા ફૂલના કરચલાની જેમ દોરવામાં નથી આવતી. નીલગિરી ફૂલકોબી આ પ્રજાતિથી વિપરીત નિસ્તેજ સુપરસિલિયમ હોય છે, જેના માથા પર કોઈ નિશાન નથી. શ્રીલંકાની જાતિ સિલોનેન્સ બાબોલ્ટ, ૧૯૨૦-ભૂખરા રંગની છે અને દ્વીપકલ્પીય ભારતની નામાંકિત જાતિ કરતાં નાની છે. તેને ભારતીય ઉપખંડમાં વસવાટ કરવા માટે મલય દ્વીપકલ્પમાં ઉદ્ભવતા પ્રારંભિક પુષ્પચોરોમાંના એક માનવામાં આવે છે.&nbsp;<ref>{{Cite journal|last=Ripley, S. Dillon|date=1 June 1949|title=Avian Relicts and Double Invasions in Peninsular India and Ceylon.|journal=Evolution|volume=3|issue=2|pages=150–159|doi=10.2307/2405549|issn=0014-3820|jstor=2405549}}</ref> === સંવર્ધન === પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી ફેબ્રુઆરીથી જૂન સુધી પ્રજનન કરે છે. સપ્ટેમ્બરમાં બીજી વખત પણ સંતાન પેદા કરી શકે છે. માળો એક નાના લટકતા પર્સ જેવું માળખું હોય છે જે કરોળીયાના ઝાળા, શેવાળ વગેરેથી બનેલો હોય છે અને વૃક્ષની ઉપરની ડાળીની ટોચ પરથી લટકાવવામાં આવે છે. માળાને એક ખાંચ જેવું દ્વાર હોય છે અને એક વેતરે બે કે ત્રણ ઇંડા મુકે છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the birds of India and Pakistan|last=Ali, S.|last2=Ripley, S.D.|publisher=Oxford University Press|year=1999|isbn=0-19-562063-1|edition=2nd|volume=10|pages=12–13}}</ref><gallery> ચિત્ર:Pale-billed_Flowerpecker_(Dicaeum_erythrorhynchos)_with_a_Muntingia_calabura_(Singapur_cherry)_fruit_W_IMG_8494.jpg|Feeding on a [[સિંગાપુરી ચેરી|''Muntingia calabura'']] fruit ચિત્ર:Pale-billed_Flowerpecker_by_Shagil_Kannur_6.jpg|Pale-billed Flowerpecker on a Dendrophthoe falcata ચિત્ર:Pale-billed_flowerpecker_on_a_Moringa_Tree.jpg </gallery> == સંદર્ભો == {{Reflist|2}} 29f9a5df6hnhp8zl1hoixs68jr5ug2l 902355 902349 2026-07-12T17:25:19Z Aniket 65 [[શ્રેણી:પક્ષી]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902355 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dicaeum erythrorhynchos'' |volume=2016 |article-number=e.T22717525A94537477 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22717525A94537477.en |access-date=12 November 2021}}</ref>|image=Pale billed Flowerpecker2.jpg|genus=Dicaeum|species=erythrorhynchos|authority=([[John Latham (ornithologist)|Latham]], 1790)<ref>Latham, Index Orn., vol. 1 (1790), p. 299 under ''Certhia erythrorhynchos''</ref>|range_map=DicaeumErythrorhynchosMap.svg}} પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી અથવા ટિકલnની પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી (ડિકેયમ એરિથ્રોરિંકૉસ) એક નાનું પક્ષી છે જે ફુલોનો રસ અને રસ ઝરતાં ફળો ખાય છે, જે [[ભારત]], [[શ્રીલંકા]], [[બાંગ્લાદેશ]] અને પશ્ચિમ [[બર્મા|મ્યાનમાર]] જોવા મળે છે. આ પક્ષી ખાસ કરીને શહેરી બગીચાઓમાં બેરી ધરાવતા વૃક્ષો સાથે સામાન્ય છે. તેમની પાસે ઝડપી ચીપિંગ કોલ છે અને ગુલાબી વક્ર ચાંચ તેને આ પ્રદેશની અન્ય પ્રજાતિઓથી અલગ કરે છે.<ref name="ras">{{Cite book|title=Birds of South Asia: The Ripley Guide.|last=Rasmussen, PC|last2=JC Anderton|publisher=Smithsonian Institution and Lynx Edicions|year=2005|volume=2|pages=544–545}}</ref> == વર્ણન == આ એક નાનું પક્ષી છે, જે ૮ સે. મી. લાંબું છે અને દક્ષિણ ભારત અને શ્રીલંકાના મોટાભાગના ભાગોમાં જોવા મળતા સૌથી નાના પક્ષીઓમાંનું એક છે. આ પક્ષી સાદો કથ્થઈથી ઓલિવ લીલો રંગ ધરાવે છે. નીચેની બાજુ બફ ઓલિવ છે અને તે ઉપરના ભાગો સાથે ખૂબ જ વિપરીત નથી અને પશ્ચિમ ઘાટ અને નીલગિરી ટેકરીઓના નીલગિરી ફૂલના કરચલોની જેમ સફેદ નથી અથવા તે જાડા-બિલવાળા ફૂલના કરચલાની જેમ દોરવામાં નથી આવતી. નીલગિરી ફૂલકોબી આ પ્રજાતિથી વિપરીત નિસ્તેજ સુપરસિલિયમ હોય છે, જેના માથા પર કોઈ નિશાન નથી. શ્રીલંકાની જાતિ સિલોનેન્સ બાબોલ્ટ, ૧૯૨૦-ભૂખરા રંગની છે અને દ્વીપકલ્પીય ભારતની નામાંકિત જાતિ કરતાં નાની છે. તેને ભારતીય ઉપખંડમાં વસવાટ કરવા માટે મલય દ્વીપકલ્પમાં ઉદ્ભવતા પ્રારંભિક પુષ્પચોરોમાંના એક માનવામાં આવે છે.&nbsp;<ref>{{Cite journal|last=Ripley, S. Dillon|date=1 June 1949|title=Avian Relicts and Double Invasions in Peninsular India and Ceylon.|journal=Evolution|volume=3|issue=2|pages=150–159|doi=10.2307/2405549|issn=0014-3820|jstor=2405549}}</ref> === સંવર્ધન === પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી ફેબ્રુઆરીથી જૂન સુધી પ્રજનન કરે છે. સપ્ટેમ્બરમાં બીજી વખત પણ સંતાન પેદા કરી શકે છે. માળો એક નાના લટકતા પર્સ જેવું માળખું હોય છે જે કરોળીયાના ઝાળા, શેવાળ વગેરેથી બનેલો હોય છે અને વૃક્ષની ઉપરની ડાળીની ટોચ પરથી લટકાવવામાં આવે છે. માળાને એક ખાંચ જેવું દ્વાર હોય છે અને એક વેતરે બે કે ત્રણ ઇંડા મુકે છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the birds of India and Pakistan|last=Ali, S.|last2=Ripley, S.D.|publisher=Oxford University Press|year=1999|isbn=0-19-562063-1|edition=2nd|volume=10|pages=12–13}}</ref><gallery> ચિત્ર:Pale-billed_Flowerpecker_(Dicaeum_erythrorhynchos)_with_a_Muntingia_calabura_(Singapur_cherry)_fruit_W_IMG_8494.jpg|Feeding on a [[સિંગાપુરી ચેરી|''Muntingia calabura'']] fruit ચિત્ર:Pale-billed_Flowerpecker_by_Shagil_Kannur_6.jpg|Pale-billed Flowerpecker on a Dendrophthoe falcata ચિત્ર:Pale-billed_flowerpecker_on_a_Moringa_Tree.jpg </gallery> == સંદર્ભો == {{Reflist|2}} [[શ્રેણી:પક્ષી]] n9czmckjml5rgz5sw3u0jyjvgpah00w 902356 902355 2026-07-12T17:25:39Z Aniket 65 [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902356 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dicaeum erythrorhynchos'' |volume=2016 |article-number=e.T22717525A94537477 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22717525A94537477.en |access-date=12 November 2021}}</ref>|image=Pale billed Flowerpecker2.jpg|genus=Dicaeum|species=erythrorhynchos|authority=([[John Latham (ornithologist)|Latham]], 1790)<ref>Latham, Index Orn., vol. 1 (1790), p. 299 under ''Certhia erythrorhynchos''</ref>|range_map=DicaeumErythrorhynchosMap.svg}} પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી અથવા ટિકલnની પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી (ડિકેયમ એરિથ્રોરિંકૉસ) એક નાનું પક્ષી છે જે ફુલોનો રસ અને રસ ઝરતાં ફળો ખાય છે, જે [[ભારત]], [[શ્રીલંકા]], [[બાંગ્લાદેશ]] અને પશ્ચિમ [[બર્મા|મ્યાનમાર]] જોવા મળે છે. આ પક્ષી ખાસ કરીને શહેરી બગીચાઓમાં બેરી ધરાવતા વૃક્ષો સાથે સામાન્ય છે. તેમની પાસે ઝડપી ચીપિંગ કોલ છે અને ગુલાબી વક્ર ચાંચ તેને આ પ્રદેશની અન્ય પ્રજાતિઓથી અલગ કરે છે.<ref name="ras">{{Cite book|title=Birds of South Asia: The Ripley Guide.|last=Rasmussen, PC|last2=JC Anderton|publisher=Smithsonian Institution and Lynx Edicions|year=2005|volume=2|pages=544–545}}</ref> == વર્ણન == આ એક નાનું પક્ષી છે, જે ૮ સે. મી. લાંબું છે અને દક્ષિણ ભારત અને શ્રીલંકાના મોટાભાગના ભાગોમાં જોવા મળતા સૌથી નાના પક્ષીઓમાંનું એક છે. આ પક્ષી સાદો કથ્થઈથી ઓલિવ લીલો રંગ ધરાવે છે. નીચેની બાજુ બફ ઓલિવ છે અને તે ઉપરના ભાગો સાથે ખૂબ જ વિપરીત નથી અને પશ્ચિમ ઘાટ અને નીલગિરી ટેકરીઓના નીલગિરી ફૂલના કરચલોની જેમ સફેદ નથી અથવા તે જાડા-બિલવાળા ફૂલના કરચલાની જેમ દોરવામાં નથી આવતી. નીલગિરી ફૂલકોબી આ પ્રજાતિથી વિપરીત નિસ્તેજ સુપરસિલિયમ હોય છે, જેના માથા પર કોઈ નિશાન નથી. શ્રીલંકાની જાતિ સિલોનેન્સ બાબોલ્ટ, ૧૯૨૦-ભૂખરા રંગની છે અને દ્વીપકલ્પીય ભારતની નામાંકિત જાતિ કરતાં નાની છે. તેને ભારતીય ઉપખંડમાં વસવાટ કરવા માટે મલય દ્વીપકલ્પમાં ઉદ્ભવતા પ્રારંભિક પુષ્પચોરોમાંના એક માનવામાં આવે છે.&nbsp;<ref>{{Cite journal|last=Ripley, S. Dillon|date=1 June 1949|title=Avian Relicts and Double Invasions in Peninsular India and Ceylon.|journal=Evolution|volume=3|issue=2|pages=150–159|doi=10.2307/2405549|issn=0014-3820|jstor=2405549}}</ref> === સંવર્ધન === પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી ફેબ્રુઆરીથી જૂન સુધી પ્રજનન કરે છે. સપ્ટેમ્બરમાં બીજી વખત પણ સંતાન પેદા કરી શકે છે. માળો એક નાના લટકતા પર્સ જેવું માળખું હોય છે જે કરોળીયાના ઝાળા, શેવાળ વગેરેથી બનેલો હોય છે અને વૃક્ષની ઉપરની ડાળીની ટોચ પરથી લટકાવવામાં આવે છે. માળાને એક ખાંચ જેવું દ્વાર હોય છે અને એક વેતરે બે કે ત્રણ ઇંડા મુકે છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the birds of India and Pakistan|last=Ali, S.|last2=Ripley, S.D.|publisher=Oxford University Press|year=1999|isbn=0-19-562063-1|edition=2nd|volume=10|pages=12–13}}</ref><gallery> ચિત્ર:Pale-billed_Flowerpecker_(Dicaeum_erythrorhynchos)_with_a_Muntingia_calabura_(Singapur_cherry)_fruit_W_IMG_8494.jpg|Feeding on a [[સિંગાપુરી ચેરી|''Muntingia calabura'']] fruit ચિત્ર:Pale-billed_Flowerpecker_by_Shagil_Kannur_6.jpg|Pale-billed Flowerpecker on a Dendrophthoe falcata ચિત્ર:Pale-billed_flowerpecker_on_a_Moringa_Tree.jpg </gallery> == સંદર્ભો == {{Reflist|2}} [[શ્રેણી:પક્ષી]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]] 12my33ywb1iesvx9biis5njdrm2qvop ફૂલરાજ શક્કરખોરો 0 154691 902351 2026-07-12T17:20:52Z Aniket 65 "[[:en:Special:Redirect/revision/1315219922|Vigors's sunbird]]" પાનાનું ભાષાંતર કરીને બનાવેલ 902351 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ફૂલરાજ શક્કરખોરો|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Aethopyga vigorsii'' |volume=2016 |article-number=e.T103804493A104300369 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103804493A104300369.en |access-date=12 November 2021}}</ref>|image=♂_Vigors's_sunbird_(Aethopyga_vigorsii)_Photograph_by_Shantanu_Kuveskar.jpg|image_caption=Male ''A. vigorsii'' from Mangaon, Maharashtra, India|genus=Aethopyga|species=vigorsii|authority=([[William Henry Sykes|Sykes]], 1832)}} '''ફૂલરાજ શક્કરખોરો'''(એથોપીગા વિગોરસી) '''સહ્યાદ્રીનો શક્કરખોરો''' અથવા '''પશ્ચિમી કિરમજી શક્કરખોરો''', એ શક્કરખોરાની એક પ્રજાતિ છે જે ભારતના [[પશ્ચિમ ઘાટ|પશ્ચિમી ઘાટ]] ની સ્થાનિક રહેવાસી છે. ગુજરાતમાં ડાંગના જંગલો આસપાસ તે જોવા મળી જાય છે. તેને ક્યારેક કિરમજી શક્કરખોરા (એથોપીગા સિપરાજા) ની પેટાજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે, પરંતુ તેની મધ્ય પૂંછડી લાંબી નથી અને તેના વિતરણમાં પ્રતિબંધિત છે.<ref name="pcr">{{Cite book|title=Birds of South Asia. The Ripley Guide. Volume 2|last=Rasmussen PC & JC Anderton|publisher=Smithsonian Institution and Lynx Edicions|year=2005|location=Washington DC and Barcelona|page=550}}</ref> નરનું ગળું અને છાતી લાલ રંગની હોય છે, જ્યારે તેના નીચેના ભાગો એકસરખા ભૂખરા રંગના હોય છે. તેની પાંખો ભૂખરા-ભૂરા રંગની હોય છે અને તેમાં પીળા-ઓલિવ ધારનો અભાવ હોય છે. જોકે, તે પીઠના નીચલા ભાગમાં પીળો હોય છે અને પૂંછડી લીલી હોય છે. માદાના ઉપલા ભાગો ઘેરા ઓલિવ હોય છે, જ્યારે તેના નીચેના ભાગો ભૂખરા હોય છે. એક પુરુષ જે હજુ પરિપક્વ નથી થયો તે સ્ત્રી જેવો જ હોય છે, પરંતુ તેનું ગળું અને છાતી નીરસ લાલ રંગની હોય છે.<ref name=":0">{{Cite book|title=Birds of the Indian Subcontinent|last=Grimmett, Richard|first=Inskipp, Carol and Tim|publisher=Christopher Helm|year=2016|isbn=978-8-1933-1509-5|location=India|page=456}}</ref> આ પ્રજાતિ મુખ્યત્વે ઉત્તર પશ્ચિમી ઘાટમાં ફેલાયેલી છે પરંતુ નીલગિરીમાંથી તેની જાણ કરવામાં આવી છે. તેનું નામ કર્નલ વિલિયમ હેનરી સાયક્સ દ્વારા આયર્લેન્ડમાં જન્મેલા પ્રાણીશાસ્ત્રી નિકોલસ એલવર્ડ વિગર્સ નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું. == સંદર્ભો == {{Reflist}} cj4cdmtirpwaosyvsn17xg6fji95iz1 902352 902351 2026-07-12T17:22:12Z Aniket 65 [[શ્રેણી:પક્ષી]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902352 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ફૂલરાજ શક્કરખોરો|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Aethopyga vigorsii'' |volume=2016 |article-number=e.T103804493A104300369 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103804493A104300369.en |access-date=12 November 2021}}</ref>|image=♂_Vigors's_sunbird_(Aethopyga_vigorsii)_Photograph_by_Shantanu_Kuveskar.jpg|image_caption=Male ''A. vigorsii'' from Mangaon, Maharashtra, India|genus=Aethopyga|species=vigorsii|authority=([[William Henry Sykes|Sykes]], 1832)}} '''ફૂલરાજ શક્કરખોરો'''(એથોપીગા વિગોરસી) '''સહ્યાદ્રીનો શક્કરખોરો''' અથવા '''પશ્ચિમી કિરમજી શક્કરખોરો''', એ શક્કરખોરાની એક પ્રજાતિ છે જે ભારતના [[પશ્ચિમ ઘાટ|પશ્ચિમી ઘાટ]] ની સ્થાનિક રહેવાસી છે. ગુજરાતમાં ડાંગના જંગલો આસપાસ તે જોવા મળી જાય છે. તેને ક્યારેક કિરમજી શક્કરખોરા (એથોપીગા સિપરાજા) ની પેટાજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે, પરંતુ તેની મધ્ય પૂંછડી લાંબી નથી અને તેના વિતરણમાં પ્રતિબંધિત છે.<ref name="pcr">{{Cite book|title=Birds of South Asia. The Ripley Guide. Volume 2|last=Rasmussen PC & JC Anderton|publisher=Smithsonian Institution and Lynx Edicions|year=2005|location=Washington DC and Barcelona|page=550}}</ref> નરનું ગળું અને છાતી લાલ રંગની હોય છે, જ્યારે તેના નીચેના ભાગો એકસરખા ભૂખરા રંગના હોય છે. તેની પાંખો ભૂખરા-ભૂરા રંગની હોય છે અને તેમાં પીળા-ઓલિવ ધારનો અભાવ હોય છે. જોકે, તે પીઠના નીચલા ભાગમાં પીળો હોય છે અને પૂંછડી લીલી હોય છે. માદાના ઉપલા ભાગો ઘેરા ઓલિવ હોય છે, જ્યારે તેના નીચેના ભાગો ભૂખરા હોય છે. એક પુરુષ જે હજુ પરિપક્વ નથી થયો તે સ્ત્રી જેવો જ હોય છે, પરંતુ તેનું ગળું અને છાતી નીરસ લાલ રંગની હોય છે.<ref name=":0">{{Cite book|title=Birds of the Indian Subcontinent|last=Grimmett, Richard|first=Inskipp, Carol and Tim|publisher=Christopher Helm|year=2016|isbn=978-8-1933-1509-5|location=India|page=456}}</ref> આ પ્રજાતિ મુખ્યત્વે ઉત્તર પશ્ચિમી ઘાટમાં ફેલાયેલી છે પરંતુ નીલગિરીમાંથી તેની જાણ કરવામાં આવી છે. તેનું નામ કર્નલ વિલિયમ હેનરી સાયક્સ દ્વારા આયર્લેન્ડમાં જન્મેલા પ્રાણીશાસ્ત્રી નિકોલસ એલવર્ડ વિગર્સ નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું. == સંદર્ભો == {{Reflist}} [[શ્રેણી:પક્ષી]] r6rli3epghlwwytddgibso0a3bthzda 902353 902352 2026-07-12T17:22:32Z Aniket 65 [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902353 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ફૂલરાજ શક્કરખોરો|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Aethopyga vigorsii'' |volume=2016 |article-number=e.T103804493A104300369 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T103804493A104300369.en |access-date=12 November 2021}}</ref>|image=♂_Vigors's_sunbird_(Aethopyga_vigorsii)_Photograph_by_Shantanu_Kuveskar.jpg|image_caption=Male ''A. vigorsii'' from Mangaon, Maharashtra, India|genus=Aethopyga|species=vigorsii|authority=([[William Henry Sykes|Sykes]], 1832)}} '''ફૂલરાજ શક્કરખોરો'''(એથોપીગા વિગોરસી) '''સહ્યાદ્રીનો શક્કરખોરો''' અથવા '''પશ્ચિમી કિરમજી શક્કરખોરો''', એ શક્કરખોરાની એક પ્રજાતિ છે જે ભારતના [[પશ્ચિમ ઘાટ|પશ્ચિમી ઘાટ]] ની સ્થાનિક રહેવાસી છે. ગુજરાતમાં ડાંગના જંગલો આસપાસ તે જોવા મળી જાય છે. તેને ક્યારેક કિરમજી શક્કરખોરા (એથોપીગા સિપરાજા) ની પેટાજાતિ તરીકે ગણવામાં આવે છે, પરંતુ તેની મધ્ય પૂંછડી લાંબી નથી અને તેના વિતરણમાં પ્રતિબંધિત છે.<ref name="pcr">{{Cite book|title=Birds of South Asia. The Ripley Guide. Volume 2|last=Rasmussen PC & JC Anderton|publisher=Smithsonian Institution and Lynx Edicions|year=2005|location=Washington DC and Barcelona|page=550}}</ref> નરનું ગળું અને છાતી લાલ રંગની હોય છે, જ્યારે તેના નીચેના ભાગો એકસરખા ભૂખરા રંગના હોય છે. તેની પાંખો ભૂખરા-ભૂરા રંગની હોય છે અને તેમાં પીળા-ઓલિવ ધારનો અભાવ હોય છે. જોકે, તે પીઠના નીચલા ભાગમાં પીળો હોય છે અને પૂંછડી લીલી હોય છે. માદાના ઉપલા ભાગો ઘેરા ઓલિવ હોય છે, જ્યારે તેના નીચેના ભાગો ભૂખરા હોય છે. એક પુરુષ જે હજુ પરિપક્વ નથી થયો તે સ્ત્રી જેવો જ હોય છે, પરંતુ તેનું ગળું અને છાતી નીરસ લાલ રંગની હોય છે.<ref name=":0">{{Cite book|title=Birds of the Indian Subcontinent|last=Grimmett, Richard|first=Inskipp, Carol and Tim|publisher=Christopher Helm|year=2016|isbn=978-8-1933-1509-5|location=India|page=456}}</ref> આ પ્રજાતિ મુખ્યત્વે ઉત્તર પશ્ચિમી ઘાટમાં ફેલાયેલી છે પરંતુ નીલગિરીમાંથી તેની જાણ કરવામાં આવી છે. તેનું નામ કર્નલ વિલિયમ હેનરી સાયક્સ દ્વારા આયર્લેન્ડમાં જન્મેલા પ્રાણીશાસ્ત્રી નિકોલસ એલવર્ડ વિગર્સ નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું. == સંદર્ભો == {{Reflist}} [[શ્રેણી:પક્ષી]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]] gga9jd47fyg4674kocbk3k1gel8rk12 ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન 0 154692 902362 2026-07-13T03:00:18Z Armadillo Jack 88135 "[[:en:Special:Redirect/revision/1353442398|Downtown Plano station]]" પાનાનું ભાષાંતર કરીને બનાવેલ 902362 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = Downtown Plano | style = Dallas Area Rapid Transit | type = [[DART rail]] | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = Downtown Plano station and adjacent [[transit-oriented development]] | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=Downtown Plano Station |url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = [[Plano, Texas]] | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = [[Dallas Area Rapid Transit]] | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 [[side platform]]s | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|southcentralplano|South Central Plano|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = None | bicycle = 3 bike lockers,<ref>{{cite web |title=Bicycle Parking |url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> 1 bike rack | accessible = Yes | code = | zone = | opened = December 9, 2002<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[The Dallas Morning News]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART Gallery: A Collection of Public Art|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] lqfwksjf8ecu4ir6f05ftv760qh1z6n 902363 902362 2026-07-13T03:06:38Z Armadillo Jack 88135 "[[:en:Special:Redirect/revision/1353442398|Downtown Plano station]]" પાનાનું ભાષાંતર કરીને બનાવેલ 902363 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો | style = Dallas Area Rapid Transit | type = [[ડાર્ટ રેલ]] | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=Downtown Plano Station |url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = [[પ્લાનો, ટેક્સાસ]] <br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = [[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] <br />[[Dallas Area Rapid Transit]] | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|southcentralplano|South Central Plano|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=Bicycle Parking |url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = December 9, 2002<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[The Dallas Morning News]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART Gallery: A Collection of Public Art|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 4ic1bgw4vdj0p2ywtu8y2fsneagtgfp 902364 902363 2026-07-13T03:11:46Z Armadillo Jack 88135 "[[:en:Special:Redirect/revision/1353442398|Downtown Plano station]]" પાનાનું ભાષાંતર કરીને બનાવેલ 902364 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો | style = Dallas Area Rapid Transit | type = [[ડાર્ટ રેલ]] | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = વન થાઉઝંડ વન ઇસ્ટ સિક્સટીન્થ સ્ટ્રીટ<br />1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=Downtown Plano Station |url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = [[પ્લાનો, ટેક્સાસ]] <br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = [[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] <br />[[Dallas Area Rapid Transit]] | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|southcentralplano|South Central Plano|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=Bicycle Parking |url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = December 9, 2002<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[The Dallas Morning News]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART Gallery: A Collection of Public Art|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 0l62jb763a8kwadiszpimr5q014v0ku 902365 902364 2026-07-13T03:12:13Z Armadillo Jack 88135 "[[:en:Special:Redirect/revision/1353442398|Downtown Plano station]]" પાનાનું ભાષાંતર કરીને બનાવેલ 902365 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = [[ડાર્ટ રેલ]] | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=Downtown Plano Station |url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = [[પ્લાનો, ટેક્સાસ]] <br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = [[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] <br />[[Dallas Area Rapid Transit]] | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|southcentralplano|South Central Plano|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=Bicycle Parking |url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = December 9, 2002<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[The Dallas Morning News]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART Gallery: A Collection of Public Art|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] adal8r7nsllrnjtqemggcjygf09lb4a 902366 902365 2026-07-13T03:12:34Z Armadillo Jack 88135 "[[:en:Special:Redirect/revision/1353442398|Downtown Plano station]]" પાનાનું ભાષાંતર કરીને બનાવેલ 902366 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = [[ડાર્ટ રેલ]] | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=Downtown Plano Station |url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = [[પ્લાનો, ટેક્સાસ]] <br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = [[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] <br />[[Dallas Area Rapid Transit]] | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|southcentralplano|South Central Plano|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=Bicycle Parking |url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = December 9, 2002<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[The Dallas Morning News]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART Gallery: A Collection of Public Art|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 5m2eah1bvyagbmsnt7v0bj7tb9rgmxu 902367 902366 2026-07-13T03:14:19Z Armadillo Jack 88135 902367 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=Downtown Plano Station |url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|southcentralplano|South Central Plano|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=Bicycle Parking |url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART Gallery: A Collection of Public Art|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] fwwacpp6tytzzoh8dras8zjw1z1l72k 902368 902367 2026-07-13T03:15:00Z Armadillo Jack 88135 902368 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=Downtown Plano Station |url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|southcentralplano|South Central Plano|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=Bicycle Parking |url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 6i5jqnhp4bzgy2oxblit998uup0s0s0 902369 902368 2026-07-13T03:16:25Z Armadillo Jack 88135 902369 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=Bicycle Parking |url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 76nurxpc0ya82lftjwslafdnonjm90c 902370 902369 2026-07-13T03:17:08Z Armadillo Jack 88135 902370 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 80zgps8toyg9ov982hkwgevz7qoosqi 902372 902370 2026-07-13T03:17:54Z Armadillo Jack 88135 902372 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 5b3ug3q3r2zrxc5aq7fb560ct99r1qy 902373 902372 2026-07-13T03:19:32Z Armadillo Jack 88135 902373 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન ડલ્લાસ, ટેક્સાસ મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારમાં ૩૭-માઇલ (૬૦ કિમી) લાંબી લાઇટ રેલ લાઇન છે. આ લાઇન ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ દ્વારા તેની DART રેલ સિસ્ટમના ભાગ રૂપે સંચાલિત છે..<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=Irving/DFW Corridor: Bachman to DFW Airport Station|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Northwest Corridor: Downtown Dallas to North Carrollton/Frankford Station|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Downtown Dallas Central Business District: Convention Center to Pearl Station|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=North Central Corridor: Downtown Dallas to Parker Road Station|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]}}</ref> માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] ff8zf7rrv5kue48zwxoxzboev4kwwzz 902374 902373 2026-07-13T03:20:58Z Armadillo Jack 88135 902374 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન ડલ્લાસ, ટેક્સાસ મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારમાં ૩૭-માઇલ (૬૦ કિમી) લાંબી લાઇટ રેલ લાઇન છે. આ લાઇન ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ દ્વારા તેની DART રેલ સિસ્ટમના ભાગ રૂપે સંચાલિત છે..<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] so8sc1sjlx31pk9ujtqxemgrfsqnap2 902376 902374 2026-07-13T03:26:58Z Armadillo Jack 88135 Red Line 902376 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન Red Line ડલ્લાસ, ટેક્સાસ મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારમાં ૩૭-માઇલ (૬૦ કિમી) લાંબી લાઇટ રેલ લાઇન છે. આ લાઇન ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ દ્વારા તેની DART રેલ સિસ્ટમના ભાગ રૂપે સંચાલિત છે..<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 6dasig2pq5n9na30p2ktjqk31bf4atp 902378 902376 2026-07-13T03:28:46Z Armadillo Jack 88135 ORange 902378 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] nk4g1zu7ox4cht7n12wallnq9duczmz 902379 902378 2026-07-13T03:29:16Z Armadillo Jack 88135 902379 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન {{DART O}} પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] kn35ia87wqjuep122z36jmx8zrhb50m 902380 902379 2026-07-13T03:29:46Z Armadillo Jack 88135 902380 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન Orange Line પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] nuzshs4xc6ebcmcio1azfyj2z4zl4ry 902381 902380 2026-07-13T03:29:59Z Armadillo Jack 88135 902381 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system1=DART |line1=Red|left1=12th Street|right1=Parker Road |line2=Orange|left2=12th Street|right2=Parker Road|note-mid2=(peak-hour only) }} | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Infobox mapframe |shape=none |line=none |marker=rail-light |marker-color=#000 |zoom=15 }} }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન Orange Line પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 315bxzng0jl5c6a30fkrs93rlq3ys5k 902382 902381 2026-07-13T03:30:52Z Armadillo Jack 88135 902382 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન Orange Line પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 090aoittoj4guktrdkru3neyp29awve 902384 902382 2026-07-13T03:31:34Z Armadillo Jack 88135 902384 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ <br /> DART rail | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન Orange Line પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 5jqc23f1loh0r89cz069sts38tse2p6 902392 902384 2026-07-13T03:37:34Z Armadillo Jack 88135 902392 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ <br /> DART rail | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | website = www.dart.org/ | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન Orange Line પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] t57b2m1nied188mkzgd6h0kcjgvrr4p 902393 902392 2026-07-13T03:39:29Z Armadillo Jack 88135 https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station 902393 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ <br /> DART rail | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | website = www.dart.org/ | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન Orange Line પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. [https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station] == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] mdkgsc1nwdpcwwl2vn7z62trfyimf63 902394 902393 2026-07-13T03:40:09Z Armadillo Jack 88135 902394 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ <br /> DART rail | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | website = www.dart.org/ | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન Orange Line પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. [https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station '''dart.org/guide/ Downtown Plano Station'''] == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] a2etnnxiqjybqanjypi6ezwbkq9n8rw 902396 902394 2026-07-13T03:40:48Z Armadillo Jack 88135 902396 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ <br /> DART rail | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = પ્લાનો, ટેક્સાસ<br />Plano, Texas | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | website = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન Orange Line પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. [https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station '''dart.org/guide/ Downtown Plano Station'''] == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] qv8ha1qy0r6iu23uugjk02uxytyzel9 902397 902396 2026-07-13T03:41:58Z Armadillo Jack 88135 902397 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ <br /> DART rail | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = Plano, Texas<br />પ્લાનો, ટેક્સાસ<br /> | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | website = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન Orange Line પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. [https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station '''dart.org/guide/ Downtown Plano Station'''] == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 10a808owvldr28zg9t0vq7xg5jvsfm7 રવીન્દ્ર દવે 0 154693 902375 2026-07-13T03:22:41Z Snehrashmi 41463 ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક 902375 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાંચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. gtux8yu3zeh12p0xkhnb778xw1h2apf 902377 902375 2026-07-13T03:27:23Z Snehrashmi 41463 /* કારકિર્દી */ 902377 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઈ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> ==સંદર્ભ== {{reflist}} lye749dtgau971nw8fn28h4pm5ldhqs 902383 902377 2026-07-13T03:31:10Z Snehrashmi 41463 /* કારકિર્દી */ ગુજરાતી સિનેમા 902383 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઈ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> === ગુજરાતી સિનેમા === દવેએ લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'નગીના' ની રિમેક બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3" /> પરિણામે, તેમણે ગુજરાતી સિનેમા તરફ પ્રયાણ કર્યું.<ref name=":0" /> તેમણે ગુજરાતની સ્થાનિક લોકવાયકા પર આધારિત 'જેસલ તોરલ' ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું, જેનાથી ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC&q=ravindra+dave|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|last=Ramachandran|first=T. M.|last2=Rukmini|first2=S.|date=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=9780861320905|pages=345}}</ref> આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. તેણે ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="GokulsingDissanayake2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC&pg=PA95|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|author1=K. Moti Gokulsing|author2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|page=95}}</ref> તેમની અન્ય સફળ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં 'રાજા ભરથરી', 'હોથલ પદમણી', 'કુંવરબાઈનું મામેરું', 'શેતલને કાંઠે', 'માલવપતિ મુંજ', 'ભાદર તારા વહેતા પાણી', 'સોન કંસારી' અને 'પાતળી પરમાર' નો સમાવેશ થાય છે. તેમની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ 'માલો નાગદે' હતી, જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, અરૂણા ઈરાની અને મૂળરાજ રાજડાએ અભિનય કર્યો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમણે કુલ ૨૬ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેમાંથી ૧૬ ફિલ્મોમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ અભિનય કર્યો હતો અને ૨૦ ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીતકાર અવિનાશ વ્યાસ સાથે કામ કર્યું હતું.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==સંદર્ભ== {{reflist}} pw29k9w26txbhiqe4h5gxygryrfs71j 902385 902383 2026-07-13T03:32:22Z Snehrashmi 41463 /* અંતિમ વર્ષો */ 902385 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઈ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> === ગુજરાતી સિનેમા === દવેએ લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'નગીના' ની રિમેક બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3" /> પરિણામે, તેમણે ગુજરાતી સિનેમા તરફ પ્રયાણ કર્યું.<ref name=":0" /> તેમણે ગુજરાતની સ્થાનિક લોકવાયકા પર આધારિત 'જેસલ તોરલ' ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું, જેનાથી ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC&q=ravindra+dave|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|last=Ramachandran|first=T. M.|last2=Rukmini|first2=S.|date=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=9780861320905|pages=345}}</ref> આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. તેણે ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="GokulsingDissanayake2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC&pg=PA95|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|author1=K. Moti Gokulsing|author2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|page=95}}</ref> તેમની અન્ય સફળ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં 'રાજા ભરથરી', 'હોથલ પદમણી', 'કુંવરબાઈનું મામેરું', 'શેતલને કાંઠે', 'માલવપતિ મુંજ', 'ભાદર તારા વહેતા પાણી', 'સોન કંસારી' અને 'પાતળી પરમાર' નો સમાવેશ થાય છે. તેમની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ 'માલો નાગદે' હતી, જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, અરૂણા ઈરાની અને મૂળરાજ રાજડાએ અભિનય કર્યો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમણે કુલ ૨૬ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેમાંથી ૧૬ ફિલ્મોમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ અભિનય કર્યો હતો અને ૨૦ ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીતકાર અવિનાશ વ્યાસ સાથે કામ કર્યું હતું.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == અંતિમ વર્ષો == ૧૯૮૦ના દાયકામાં, તેમણે હિન્દી ફિલ્મોમાં પુનરાગમન કરવાની આશા સાથે 'મેરા પતિ મેરા કાતિલ' નામની ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ હાથ ધરી હતી, પરંતુ તેમની નાદુરસ્ત તબિયત અને આર્થિક તંગીના કારણે આ ફિલ્મ ક્યારેય પ્રોડક્શનમાં ન જઈ શકી.<ref name=":0" /> વર્ષો પછી, રાકેશ રોશને સમાન કથાનક સાથે 'ખૂન ભરી માંગ' ફિલ્મ બનાવી, જે હિટ સાબિત થઈ હતી.<ref name=":2" /> રવીન્દ્ર દવેનું અવસાન ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨ના રોજ મુંબઈમાં થયું હતું.<ref name=":0" /> ==સંદર્ભ== {{reflist}} kaixyb5wr2v1w0091s0ftuv2o93g1hx 902386 902385 2026-07-13T03:33:14Z Snehrashmi 41463 /* વારસો */ 902386 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઈ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> === ગુજરાતી સિનેમા === દવેએ લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'નગીના' ની રિમેક બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3" /> પરિણામે, તેમણે ગુજરાતી સિનેમા તરફ પ્રયાણ કર્યું.<ref name=":0" /> તેમણે ગુજરાતની સ્થાનિક લોકવાયકા પર આધારિત 'જેસલ તોરલ' ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું, જેનાથી ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC&q=ravindra+dave|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|last=Ramachandran|first=T. M.|last2=Rukmini|first2=S.|date=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=9780861320905|pages=345}}</ref> આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. તેણે ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="GokulsingDissanayake2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC&pg=PA95|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|author1=K. Moti Gokulsing|author2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|page=95}}</ref> તેમની અન્ય સફળ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં 'રાજા ભરથરી', 'હોથલ પદમણી', 'કુંવરબાઈનું મામેરું', 'શેતલને કાંઠે', 'માલવપતિ મુંજ', 'ભાદર તારા વહેતા પાણી', 'સોન કંસારી' અને 'પાતળી પરમાર' નો સમાવેશ થાય છે. તેમની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ 'માલો નાગદે' હતી, જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, અરૂણા ઈરાની અને મૂળરાજ રાજડાએ અભિનય કર્યો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમણે કુલ ૨૬ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેમાંથી ૧૬ ફિલ્મોમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ અભિનય કર્યો હતો અને ૨૦ ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીતકાર અવિનાશ વ્યાસ સાથે કામ કર્યું હતું.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == અંતિમ વર્ષો == ૧૯૮૦ના દાયકામાં, તેમણે હિન્દી ફિલ્મોમાં પુનરાગમન કરવાની આશા સાથે 'મેરા પતિ મેરા કાતિલ' નામની ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ હાથ ધરી હતી, પરંતુ તેમની નાદુરસ્ત તબિયત અને આર્થિક તંગીના કારણે આ ફિલ્મ ક્યારેય પ્રોડક્શનમાં ન જઈ શકી.<ref name=":0" /> વર્ષો પછી, રાકેશ રોશને સમાન કથાનક સાથે 'ખૂન ભરી માંગ' ફિલ્મ બનાવી, જે હિટ સાબિત થઈ હતી.<ref name=":2" /> રવીન્દ્ર દવેનું અવસાન ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨ના રોજ મુંબઈમાં થયું હતું.<ref name=":0" /> == વારસો == ફિલ્મ ઇતિહાસકાર સુભાષ છેડાએ જણાવ્યું હતું કે, "દવે લુપ્ત થઈ રહેલી ગુજરાતી સંસ્કૃતિને લોકોની સામે લાવ્યા. તે સમયે ફિલ્મો મોટાભાગે શહેરી પ્રેક્ષકો માટે બનાવવામાં આવતી હતી. તેમણે ગ્રામીણ પ્રેક્ષકો માટે ફિલ્મો બનાવી, જેને શહેરી પ્રેક્ષકો દ્વારા પણ ખૂબ જ આવકારવામાં આવી. ગુજરાતી ફિલ્મો તરફ નવા પ્રેક્ષકોને લાવવામાં તેમનું સૌથી મોટું યોગદાન છે."<ref name=":1" /> થ્રિલર અને મિસ્ટ્રી (રહસ્યમય) ફિલ્મોમાં તેમની કુશળતાને કારણે, છેડાએ તેમને ભારતના 'આલ્ફ્રેડ હિચકોક' કહ્યા હતા.<ref name=":2" /> ==સંદર્ભ== {{reflist}} l9e2bvepihdltdzsza9qj055p7epe6o 902387 902386 2026-07-13T03:34:08Z Snehrashmi 41463 /* અંગત જીવન */ 902387 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઈ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> === ગુજરાતી સિનેમા === દવેએ લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'નગીના' ની રિમેક બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3" /> પરિણામે, તેમણે ગુજરાતી સિનેમા તરફ પ્રયાણ કર્યું.<ref name=":0" /> તેમણે ગુજરાતની સ્થાનિક લોકવાયકા પર આધારિત 'જેસલ તોરલ' ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું, જેનાથી ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC&q=ravindra+dave|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|last=Ramachandran|first=T. M.|last2=Rukmini|first2=S.|date=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=9780861320905|pages=345}}</ref> આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. તેણે ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="GokulsingDissanayake2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC&pg=PA95|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|author1=K. Moti Gokulsing|author2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|page=95}}</ref> તેમની અન્ય સફળ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં 'રાજા ભરથરી', 'હોથલ પદમણી', 'કુંવરબાઈનું મામેરું', 'શેતલને કાંઠે', 'માલવપતિ મુંજ', 'ભાદર તારા વહેતા પાણી', 'સોન કંસારી' અને 'પાતળી પરમાર' નો સમાવેશ થાય છે. તેમની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ 'માલો નાગદે' હતી, જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, અરૂણા ઈરાની અને મૂળરાજ રાજડાએ અભિનય કર્યો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમણે કુલ ૨૬ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેમાંથી ૧૬ ફિલ્મોમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ અભિનય કર્યો હતો અને ૨૦ ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીતકાર અવિનાશ વ્યાસ સાથે કામ કર્યું હતું.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == અંતિમ વર્ષો == ૧૯૮૦ના દાયકામાં, તેમણે હિન્દી ફિલ્મોમાં પુનરાગમન કરવાની આશા સાથે 'મેરા પતિ મેરા કાતિલ' નામની ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ હાથ ધરી હતી, પરંતુ તેમની નાદુરસ્ત તબિયત અને આર્થિક તંગીના કારણે આ ફિલ્મ ક્યારેય પ્રોડક્શનમાં ન જઈ શકી.<ref name=":0" /> વર્ષો પછી, રાકેશ રોશને સમાન કથાનક સાથે 'ખૂન ભરી માંગ' ફિલ્મ બનાવી, જે હિટ સાબિત થઈ હતી.<ref name=":2" /> રવીન્દ્ર દવેનું અવસાન ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨ના રોજ મુંબઈમાં થયું હતું.<ref name=":0" /> == વારસો == ફિલ્મ ઇતિહાસકાર સુભાષ છેડાએ જણાવ્યું હતું કે, "દવે લુપ્ત થઈ રહેલી ગુજરાતી સંસ્કૃતિને લોકોની સામે લાવ્યા. તે સમયે ફિલ્મો મોટાભાગે શહેરી પ્રેક્ષકો માટે બનાવવામાં આવતી હતી. તેમણે ગ્રામીણ પ્રેક્ષકો માટે ફિલ્મો બનાવી, જેને શહેરી પ્રેક્ષકો દ્વારા પણ ખૂબ જ આવકારવામાં આવી. ગુજરાતી ફિલ્મો તરફ નવા પ્રેક્ષકોને લાવવામાં તેમનું સૌથી મોટું યોગદાન છે."<ref name=":1" /> થ્રિલર અને મિસ્ટ્રી (રહસ્યમય) ફિલ્મોમાં તેમની કુશળતાને કારણે, છેડાએ તેમને ભારતના 'આલ્ફ્રેડ હિચકોક' કહ્યા હતા.<ref name=":2" /> == અંગત જીવન == દવેના લગ્ન જશુમતીબેન સાથે થયા હતા. તેમને ડ્રાઇવિંગનો શોખ હતો અને તેઓ ઘણી વિન્ટેજ (જૂની અને કિંમતી) કારના માલિક હતા. તેઓ એક કલાપ્રેમી ચિત્રકાર, કાષ્ટકાર અને શિલ્પકાર પણ હતા.<ref name=":0" /> હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં દવે 'રવીનભાઈ' અને ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં 'બાપા' તરીકે વહાલથી ઓળખાતા હતા.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ==સંદર્ભ== {{reflist}} sbkn1z1t4acna3t389z1v7cminwwv8e 902388 902387 2026-07-13T03:34:46Z Snehrashmi 41463 /*બાહ્ય કડીઓ */ 902388 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઈ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> === ગુજરાતી સિનેમા === દવેએ લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'નગીના' ની રિમેક બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3" /> પરિણામે, તેમણે ગુજરાતી સિનેમા તરફ પ્રયાણ કર્યું.<ref name=":0" /> તેમણે ગુજરાતની સ્થાનિક લોકવાયકા પર આધારિત 'જેસલ તોરલ' ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું, જેનાથી ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC&q=ravindra+dave|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|last=Ramachandran|first=T. M.|last2=Rukmini|first2=S.|date=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=9780861320905|pages=345}}</ref> આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. તેણે ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="GokulsingDissanayake2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC&pg=PA95|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|author1=K. Moti Gokulsing|author2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|page=95}}</ref> તેમની અન્ય સફળ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં 'રાજા ભરથરી', 'હોથલ પદમણી', 'કુંવરબાઈનું મામેરું', 'શેતલને કાંઠે', 'માલવપતિ મુંજ', 'ભાદર તારા વહેતા પાણી', 'સોન કંસારી' અને 'પાતળી પરમાર' નો સમાવેશ થાય છે. તેમની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ 'માલો નાગદે' હતી, જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, અરૂણા ઈરાની અને મૂળરાજ રાજડાએ અભિનય કર્યો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમણે કુલ ૨૬ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેમાંથી ૧૬ ફિલ્મોમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ અભિનય કર્યો હતો અને ૨૦ ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીતકાર અવિનાશ વ્યાસ સાથે કામ કર્યું હતું.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == અંતિમ વર્ષો == ૧૯૮૦ના દાયકામાં, તેમણે હિન્દી ફિલ્મોમાં પુનરાગમન કરવાની આશા સાથે 'મેરા પતિ મેરા કાતિલ' નામની ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ હાથ ધરી હતી, પરંતુ તેમની નાદુરસ્ત તબિયત અને આર્થિક તંગીના કારણે આ ફિલ્મ ક્યારેય પ્રોડક્શનમાં ન જઈ શકી.<ref name=":0" /> વર્ષો પછી, રાકેશ રોશને સમાન કથાનક સાથે 'ખૂન ભરી માંગ' ફિલ્મ બનાવી, જે હિટ સાબિત થઈ હતી.<ref name=":2" /> રવીન્દ્ર દવેનું અવસાન ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨ના રોજ મુંબઈમાં થયું હતું.<ref name=":0" /> == વારસો == ફિલ્મ ઇતિહાસકાર સુભાષ છેડાએ જણાવ્યું હતું કે, "દવે લુપ્ત થઈ રહેલી ગુજરાતી સંસ્કૃતિને લોકોની સામે લાવ્યા. તે સમયે ફિલ્મો મોટાભાગે શહેરી પ્રેક્ષકો માટે બનાવવામાં આવતી હતી. તેમણે ગ્રામીણ પ્રેક્ષકો માટે ફિલ્મો બનાવી, જેને શહેરી પ્રેક્ષકો દ્વારા પણ ખૂબ જ આવકારવામાં આવી. ગુજરાતી ફિલ્મો તરફ નવા પ્રેક્ષકોને લાવવામાં તેમનું સૌથી મોટું યોગદાન છે."<ref name=":1" /> થ્રિલર અને મિસ્ટ્રી (રહસ્યમય) ફિલ્મોમાં તેમની કુશળતાને કારણે, છેડાએ તેમને ભારતના 'આલ્ફ્રેડ હિચકોક' કહ્યા હતા.<ref name=":2" /> == અંગત જીવન == દવેના લગ્ન જશુમતીબેન સાથે થયા હતા. તેમને ડ્રાઇવિંગનો શોખ હતો અને તેઓ ઘણી વિન્ટેજ (જૂની અને કિંમતી) કારના માલિક હતા. તેઓ એક કલાપ્રેમી ચિત્રકાર, કાષ્ટકાર અને શિલ્પકાર પણ હતા.<ref name=":0" /> હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં દવે 'રવીનભાઈ' અને ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં 'બાપા' તરીકે વહાલથી ઓળખાતા હતા.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ==સંદર્ભ== {{reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ== * {{IMDb name}} * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} 3lpdfyeqr6iusm5rwglqkpfqbuaqlei 902389 902388 2026-07-13T03:35:39Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902389 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઈ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> === ગુજરાતી સિનેમા === દવેએ લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'નગીના' ની રિમેક બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3" /> પરિણામે, તેમણે ગુજરાતી સિનેમા તરફ પ્રયાણ કર્યું.<ref name=":0" /> તેમણે ગુજરાતની સ્થાનિક લોકવાયકા પર આધારિત 'જેસલ તોરલ' ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું, જેનાથી ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC&q=ravindra+dave|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|last=Ramachandran|first=T. M.|last2=Rukmini|first2=S.|date=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=9780861320905|pages=345}}</ref> આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. તેણે ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="GokulsingDissanayake2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC&pg=PA95|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|author1=K. Moti Gokulsing|author2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|page=95}}</ref> તેમની અન્ય સફળ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં 'રાજા ભરથરી', 'હોથલ પદમણી', 'કુંવરબાઈનું મામેરું', 'શેતલને કાંઠે', 'માલવપતિ મુંજ', 'ભાદર તારા વહેતા પાણી', 'સોન કંસારી' અને 'પાતળી પરમાર' નો સમાવેશ થાય છે. તેમની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ 'માલો નાગદે' હતી, જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, અરૂણા ઈરાની અને મૂળરાજ રાજડાએ અભિનય કર્યો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમણે કુલ ૨૬ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેમાંથી ૧૬ ફિલ્મોમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ અભિનય કર્યો હતો અને ૨૦ ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીતકાર અવિનાશ વ્યાસ સાથે કામ કર્યું હતું.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == અંતિમ વર્ષો == ૧૯૮૦ના દાયકામાં, તેમણે હિન્દી ફિલ્મોમાં પુનરાગમન કરવાની આશા સાથે 'મેરા પતિ મેરા કાતિલ' નામની ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ હાથ ધરી હતી, પરંતુ તેમની નાદુરસ્ત તબિયત અને આર્થિક તંગીના કારણે આ ફિલ્મ ક્યારેય પ્રોડક્શનમાં ન જઈ શકી.<ref name=":0" /> વર્ષો પછી, રાકેશ રોશને સમાન કથાનક સાથે 'ખૂન ભરી માંગ' ફિલ્મ બનાવી, જે હિટ સાબિત થઈ હતી.<ref name=":2" /> રવીન્દ્ર દવેનું અવસાન ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨ના રોજ મુંબઈમાં થયું હતું.<ref name=":0" /> == વારસો == ફિલ્મ ઇતિહાસકાર સુભાષ છેડાએ જણાવ્યું હતું કે, "દવે લુપ્ત થઈ રહેલી ગુજરાતી સંસ્કૃતિને લોકોની સામે લાવ્યા. તે સમયે ફિલ્મો મોટાભાગે શહેરી પ્રેક્ષકો માટે બનાવવામાં આવતી હતી. તેમણે ગ્રામીણ પ્રેક્ષકો માટે ફિલ્મો બનાવી, જેને શહેરી પ્રેક્ષકો દ્વારા પણ ખૂબ જ આવકારવામાં આવી. ગુજરાતી ફિલ્મો તરફ નવા પ્રેક્ષકોને લાવવામાં તેમનું સૌથી મોટું યોગદાન છે."<ref name=":1" /> થ્રિલર અને મિસ્ટ્રી (રહસ્યમય) ફિલ્મોમાં તેમની કુશળતાને કારણે, છેડાએ તેમને ભારતના 'આલ્ફ્રેડ હિચકોક' કહ્યા હતા.<ref name=":2" /> == અંગત જીવન == દવેના લગ્ન જશુમતીબેન સાથે થયા હતા. તેમને ડ્રાઇવિંગનો શોખ હતો અને તેઓ ઘણી વિન્ટેજ (જૂની અને કિંમતી) કારના માલિક હતા. તેઓ એક કલાપ્રેમી ચિત્રકાર, કાષ્ટકાર અને શિલ્પકાર પણ હતા.<ref name=":0" /> હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં દવે 'રવીનભાઈ' અને ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં 'બાપા' તરીકે વહાલથી ઓળખાતા હતા.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ==સંદર્ભ== {{reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ== * {{IMDb name}} * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} [[શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ]] 4z1noklbb2sapcnq2kbudnkvqyjvr8l 902390 902389 2026-07-13T03:35:52Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:૧૯૯૨માં મૃત્યુ]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902390 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઈ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> === ગુજરાતી સિનેમા === દવેએ લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'નગીના' ની રિમેક બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3" /> પરિણામે, તેમણે ગુજરાતી સિનેમા તરફ પ્રયાણ કર્યું.<ref name=":0" /> તેમણે ગુજરાતની સ્થાનિક લોકવાયકા પર આધારિત 'જેસલ તોરલ' ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું, જેનાથી ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC&q=ravindra+dave|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|last=Ramachandran|first=T. M.|last2=Rukmini|first2=S.|date=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=9780861320905|pages=345}}</ref> આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. તેણે ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="GokulsingDissanayake2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC&pg=PA95|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|author1=K. Moti Gokulsing|author2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|page=95}}</ref> તેમની અન્ય સફળ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં 'રાજા ભરથરી', 'હોથલ પદમણી', 'કુંવરબાઈનું મામેરું', 'શેતલને કાંઠે', 'માલવપતિ મુંજ', 'ભાદર તારા વહેતા પાણી', 'સોન કંસારી' અને 'પાતળી પરમાર' નો સમાવેશ થાય છે. તેમની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ 'માલો નાગદે' હતી, જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, અરૂણા ઈરાની અને મૂળરાજ રાજડાએ અભિનય કર્યો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમણે કુલ ૨૬ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેમાંથી ૧૬ ફિલ્મોમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ અભિનય કર્યો હતો અને ૨૦ ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીતકાર અવિનાશ વ્યાસ સાથે કામ કર્યું હતું.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == અંતિમ વર્ષો == ૧૯૮૦ના દાયકામાં, તેમણે હિન્દી ફિલ્મોમાં પુનરાગમન કરવાની આશા સાથે 'મેરા પતિ મેરા કાતિલ' નામની ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ હાથ ધરી હતી, પરંતુ તેમની નાદુરસ્ત તબિયત અને આર્થિક તંગીના કારણે આ ફિલ્મ ક્યારેય પ્રોડક્શનમાં ન જઈ શકી.<ref name=":0" /> વર્ષો પછી, રાકેશ રોશને સમાન કથાનક સાથે 'ખૂન ભરી માંગ' ફિલ્મ બનાવી, જે હિટ સાબિત થઈ હતી.<ref name=":2" /> રવીન્દ્ર દવેનું અવસાન ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨ના રોજ મુંબઈમાં થયું હતું.<ref name=":0" /> == વારસો == ફિલ્મ ઇતિહાસકાર સુભાષ છેડાએ જણાવ્યું હતું કે, "દવે લુપ્ત થઈ રહેલી ગુજરાતી સંસ્કૃતિને લોકોની સામે લાવ્યા. તે સમયે ફિલ્મો મોટાભાગે શહેરી પ્રેક્ષકો માટે બનાવવામાં આવતી હતી. તેમણે ગ્રામીણ પ્રેક્ષકો માટે ફિલ્મો બનાવી, જેને શહેરી પ્રેક્ષકો દ્વારા પણ ખૂબ જ આવકારવામાં આવી. ગુજરાતી ફિલ્મો તરફ નવા પ્રેક્ષકોને લાવવામાં તેમનું સૌથી મોટું યોગદાન છે."<ref name=":1" /> થ્રિલર અને મિસ્ટ્રી (રહસ્યમય) ફિલ્મોમાં તેમની કુશળતાને કારણે, છેડાએ તેમને ભારતના 'આલ્ફ્રેડ હિચકોક' કહ્યા હતા.<ref name=":2" /> == અંગત જીવન == દવેના લગ્ન જશુમતીબેન સાથે થયા હતા. તેમને ડ્રાઇવિંગનો શોખ હતો અને તેઓ ઘણી વિન્ટેજ (જૂની અને કિંમતી) કારના માલિક હતા. તેઓ એક કલાપ્રેમી ચિત્રકાર, કાષ્ટકાર અને શિલ્પકાર પણ હતા.<ref name=":0" /> હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં દવે 'રવીનભાઈ' અને ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં 'બાપા' તરીકે વહાલથી ઓળખાતા હતા.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ==સંદર્ભ== {{reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ== * {{IMDb name}} * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} [[શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૯૨માં મૃત્યુ]] ak2vb7yt11bst0s53cqldtjoneo9wwe 902391 902390 2026-07-13T03:36:14Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ દિગ્દર્શકો]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902391 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઈ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> === ગુજરાતી સિનેમા === દવેએ લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'નગીના' ની રિમેક બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3" /> પરિણામે, તેમણે ગુજરાતી સિનેમા તરફ પ્રયાણ કર્યું.<ref name=":0" /> તેમણે ગુજરાતની સ્થાનિક લોકવાયકા પર આધારિત 'જેસલ તોરલ' ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું, જેનાથી ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC&q=ravindra+dave|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|last=Ramachandran|first=T. M.|last2=Rukmini|first2=S.|date=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=9780861320905|pages=345}}</ref> આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. તેણે ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="GokulsingDissanayake2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC&pg=PA95|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|author1=K. Moti Gokulsing|author2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|page=95}}</ref> તેમની અન્ય સફળ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં 'રાજા ભરથરી', 'હોથલ પદમણી', 'કુંવરબાઈનું મામેરું', 'શેતલને કાંઠે', 'માલવપતિ મુંજ', 'ભાદર તારા વહેતા પાણી', 'સોન કંસારી' અને 'પાતળી પરમાર' નો સમાવેશ થાય છે. તેમની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ 'માલો નાગદે' હતી, જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, અરૂણા ઈરાની અને મૂળરાજ રાજડાએ અભિનય કર્યો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમણે કુલ ૨૬ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેમાંથી ૧૬ ફિલ્મોમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ અભિનય કર્યો હતો અને ૨૦ ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીતકાર અવિનાશ વ્યાસ સાથે કામ કર્યું હતું.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == અંતિમ વર્ષો == ૧૯૮૦ના દાયકામાં, તેમણે હિન્દી ફિલ્મોમાં પુનરાગમન કરવાની આશા સાથે 'મેરા પતિ મેરા કાતિલ' નામની ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ હાથ ધરી હતી, પરંતુ તેમની નાદુરસ્ત તબિયત અને આર્થિક તંગીના કારણે આ ફિલ્મ ક્યારેય પ્રોડક્શનમાં ન જઈ શકી.<ref name=":0" /> વર્ષો પછી, રાકેશ રોશને સમાન કથાનક સાથે 'ખૂન ભરી માંગ' ફિલ્મ બનાવી, જે હિટ સાબિત થઈ હતી.<ref name=":2" /> રવીન્દ્ર દવેનું અવસાન ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨ના રોજ મુંબઈમાં થયું હતું.<ref name=":0" /> == વારસો == ફિલ્મ ઇતિહાસકાર સુભાષ છેડાએ જણાવ્યું હતું કે, "દવે લુપ્ત થઈ રહેલી ગુજરાતી સંસ્કૃતિને લોકોની સામે લાવ્યા. તે સમયે ફિલ્મો મોટાભાગે શહેરી પ્રેક્ષકો માટે બનાવવામાં આવતી હતી. તેમણે ગ્રામીણ પ્રેક્ષકો માટે ફિલ્મો બનાવી, જેને શહેરી પ્રેક્ષકો દ્વારા પણ ખૂબ જ આવકારવામાં આવી. ગુજરાતી ફિલ્મો તરફ નવા પ્રેક્ષકોને લાવવામાં તેમનું સૌથી મોટું યોગદાન છે."<ref name=":1" /> થ્રિલર અને મિસ્ટ્રી (રહસ્યમય) ફિલ્મોમાં તેમની કુશળતાને કારણે, છેડાએ તેમને ભારતના 'આલ્ફ્રેડ હિચકોક' કહ્યા હતા.<ref name=":2" /> == અંગત જીવન == દવેના લગ્ન જશુમતીબેન સાથે થયા હતા. તેમને ડ્રાઇવિંગનો શોખ હતો અને તેઓ ઘણી વિન્ટેજ (જૂની અને કિંમતી) કારના માલિક હતા. તેઓ એક કલાપ્રેમી ચિત્રકાર, કાષ્ટકાર અને શિલ્પકાર પણ હતા.<ref name=":0" /> હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં દવે 'રવીનભાઈ' અને ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં 'બાપા' તરીકે વહાલથી ઓળખાતા હતા.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ==સંદર્ભ== {{reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ== * {{IMDb name}} * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} [[શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૯૨માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ દિગ્દર્શકો]] grcwr9ahpralwtzbv5oii4wv7z2sl5w 902395 902391 2026-07-13T03:40:35Z Snehrashmi 41463 /* ફિલ્મોગ્રાફી */ હિન્દી ફિલ્મો 902395 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઈ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> === ગુજરાતી સિનેમા === દવેએ લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'નગીના' ની રિમેક બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3" /> પરિણામે, તેમણે ગુજરાતી સિનેમા તરફ પ્રયાણ કર્યું.<ref name=":0" /> તેમણે ગુજરાતની સ્થાનિક લોકવાયકા પર આધારિત 'જેસલ તોરલ' ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું, જેનાથી ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC&q=ravindra+dave|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|last=Ramachandran|first=T. M.|last2=Rukmini|first2=S.|date=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=9780861320905|pages=345}}</ref> આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. તેણે ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="GokulsingDissanayake2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC&pg=PA95|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|author1=K. Moti Gokulsing|author2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|page=95}}</ref> તેમની અન્ય સફળ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં 'રાજા ભરથરી', 'હોથલ પદમણી', 'કુંવરબાઈનું મામેરું', 'શેતલને કાંઠે', 'માલવપતિ મુંજ', 'ભાદર તારા વહેતા પાણી', 'સોન કંસારી' અને 'પાતળી પરમાર' નો સમાવેશ થાય છે. તેમની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ 'માલો નાગદે' હતી, જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, અરૂણા ઈરાની અને મૂળરાજ રાજડાએ અભિનય કર્યો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમણે કુલ ૨૬ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેમાંથી ૧૬ ફિલ્મોમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ અભિનય કર્યો હતો અને ૨૦ ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીતકાર અવિનાશ વ્યાસ સાથે કામ કર્યું હતું.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == અંતિમ વર્ષો == ૧૯૮૦ના દાયકામાં, તેમણે હિન્દી ફિલ્મોમાં પુનરાગમન કરવાની આશા સાથે 'મેરા પતિ મેરા કાતિલ' નામની ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ હાથ ધરી હતી, પરંતુ તેમની નાદુરસ્ત તબિયત અને આર્થિક તંગીના કારણે આ ફિલ્મ ક્યારેય પ્રોડક્શનમાં ન જઈ શકી.<ref name=":0" /> વર્ષો પછી, રાકેશ રોશને સમાન કથાનક સાથે 'ખૂન ભરી માંગ' ફિલ્મ બનાવી, જે હિટ સાબિત થઈ હતી.<ref name=":2" /> રવીન્દ્ર દવેનું અવસાન ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨ના રોજ મુંબઈમાં થયું હતું.<ref name=":0" /> == વારસો == ફિલ્મ ઇતિહાસકાર સુભાષ છેડાએ જણાવ્યું હતું કે, "દવે લુપ્ત થઈ રહેલી ગુજરાતી સંસ્કૃતિને લોકોની સામે લાવ્યા. તે સમયે ફિલ્મો મોટાભાગે શહેરી પ્રેક્ષકો માટે બનાવવામાં આવતી હતી. તેમણે ગ્રામીણ પ્રેક્ષકો માટે ફિલ્મો બનાવી, જેને શહેરી પ્રેક્ષકો દ્વારા પણ ખૂબ જ આવકારવામાં આવી. ગુજરાતી ફિલ્મો તરફ નવા પ્રેક્ષકોને લાવવામાં તેમનું સૌથી મોટું યોગદાન છે."<ref name=":1" /> થ્રિલર અને મિસ્ટ્રી (રહસ્યમય) ફિલ્મોમાં તેમની કુશળતાને કારણે, છેડાએ તેમને ભારતના 'આલ્ફ્રેડ હિચકોક' કહ્યા હતા.<ref name=":2" /> == અંગત જીવન == દવેના લગ્ન જશુમતીબેન સાથે થયા હતા. તેમને ડ્રાઇવિંગનો શોખ હતો અને તેઓ ઘણી વિન્ટેજ (જૂની અને કિંમતી) કારના માલિક હતા. તેઓ એક કલાપ્રેમી ચિત્રકાર, કાષ્ટકાર અને શિલ્પકાર પણ હતા.<ref name=":0" /> હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં દવે 'રવીનભાઈ' અને ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં 'બાપા' તરીકે વહાલથી ઓળખાતા હતા.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> == ફિલ્મોગ્રાફી == === હિન્દી ફિલ્મો === {{columns-list|colwidth=30em| * પૂંજી (૧૯૪૩) (સહ-નિર્દેશિત) * ધમકી (૧૯૪૫) * પતઝડ (૧૯૪૮) * ચુનરિયા (૧૯૪૮) * નાચ (૧૯૪૯) * સાવન ભાદો (૧૯૪૯) * લચ્છી (૧૯૪૯) * ચકોરી (૧૯૪૯) (માત્ર નિર્માતા) * મીના બજાર (૧૯૫૦) (પટકથા લેખક પણ) * શરદ પૂનમ (૧૯૫૦) (માત્ર નિર્માતા) * નગીના (૧૯૫૧) * મોતી મહલ (૧૯૫૨) * લાલ કુંવર (૧૯૫૨) * નૈના (૧૯૫૩) * ભાઈ સાહેબ (૧૯૫૪) * શિકાર (૧૯૫૫) * લૂટેરા (૧૯૫૫) * લગન (૧૯૫૫) * ચાર મિનાર (૧૯૫૬) * આગ્રા રોડ (૧૯૫૭) (નિર્માતા પણ) * પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮) (નિર્માતા પણ) * ફરિશ્તા (૧૯૫૮) * સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯) (નિર્માતા પણ) * ગેસ્ટ હાઉસ (૧૯૫૯) * ઘર ઘર કી બાત (૧૯૫૯) * સી.આઈ.ડી. ગર્લ (૧૯૫૯) * ગર્લ્સ હોસ્ટેલ (૧૯૬૨) * આંખ મિચોલી (૧૯૬૨) * બેન્ડ માસ્ટર (૧૯૬૩) * તેરે દ્વાર ખડા ભગવાન (૧૯૬૪) * પુનર મિલન (૧૯૬૪) (માત્ર નિર્માતા) * દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) (નિર્માતા પણ) * રાઝ (૧૯૬૭) * રોડ ટુ સિક્કિમ (૧૯૬૯) * સાજન (૧૯૬૯) (માત્ર પટકથા લેખક) }} ==સંદર્ભ== {{reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ== * {{IMDb name}} * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} [[શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૯૨માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ દિગ્દર્શકો]] b29icgz3nnqjvuaavic9cbhykqb7o87 902398 902395 2026-07-13T03:42:24Z Snehrashmi 41463 /* ફિલ્મોગ્રાફી */ ગુજરાતી ફિલ્મો 902398 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઈ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> === ગુજરાતી સિનેમા === દવેએ લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'નગીના' ની રિમેક બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3" /> પરિણામે, તેમણે ગુજરાતી સિનેમા તરફ પ્રયાણ કર્યું.<ref name=":0" /> તેમણે ગુજરાતની સ્થાનિક લોકવાયકા પર આધારિત 'જેસલ તોરલ' ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું, જેનાથી ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC&q=ravindra+dave|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|last=Ramachandran|first=T. M.|last2=Rukmini|first2=S.|date=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=9780861320905|pages=345}}</ref> આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. તેણે ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="GokulsingDissanayake2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC&pg=PA95|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|author1=K. Moti Gokulsing|author2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|page=95}}</ref> તેમની અન્ય સફળ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં 'રાજા ભરથરી', 'હોથલ પદમણી', 'કુંવરબાઈનું મામેરું', 'શેતલને કાંઠે', 'માલવપતિ મુંજ', 'ભાદર તારા વહેતા પાણી', 'સોન કંસારી' અને 'પાતળી પરમાર' નો સમાવેશ થાય છે. તેમની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ 'માલો નાગદે' હતી, જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, અરૂણા ઈરાની અને મૂળરાજ રાજડાએ અભિનય કર્યો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમણે કુલ ૨૬ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેમાંથી ૧૬ ફિલ્મોમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ અભિનય કર્યો હતો અને ૨૦ ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીતકાર અવિનાશ વ્યાસ સાથે કામ કર્યું હતું.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == અંતિમ વર્ષો == ૧૯૮૦ના દાયકામાં, તેમણે હિન્દી ફિલ્મોમાં પુનરાગમન કરવાની આશા સાથે 'મેરા પતિ મેરા કાતિલ' નામની ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ હાથ ધરી હતી, પરંતુ તેમની નાદુરસ્ત તબિયત અને આર્થિક તંગીના કારણે આ ફિલ્મ ક્યારેય પ્રોડક્શનમાં ન જઈ શકી.<ref name=":0" /> વર્ષો પછી, રાકેશ રોશને સમાન કથાનક સાથે 'ખૂન ભરી માંગ' ફિલ્મ બનાવી, જે હિટ સાબિત થઈ હતી.<ref name=":2" /> રવીન્દ્ર દવેનું અવસાન ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨ના રોજ મુંબઈમાં થયું હતું.<ref name=":0" /> == વારસો == ફિલ્મ ઇતિહાસકાર સુભાષ છેડાએ જણાવ્યું હતું કે, "દવે લુપ્ત થઈ રહેલી ગુજરાતી સંસ્કૃતિને લોકોની સામે લાવ્યા. તે સમયે ફિલ્મો મોટાભાગે શહેરી પ્રેક્ષકો માટે બનાવવામાં આવતી હતી. તેમણે ગ્રામીણ પ્રેક્ષકો માટે ફિલ્મો બનાવી, જેને શહેરી પ્રેક્ષકો દ્વારા પણ ખૂબ જ આવકારવામાં આવી. ગુજરાતી ફિલ્મો તરફ નવા પ્રેક્ષકોને લાવવામાં તેમનું સૌથી મોટું યોગદાન છે."<ref name=":1" /> થ્રિલર અને મિસ્ટ્રી (રહસ્યમય) ફિલ્મોમાં તેમની કુશળતાને કારણે, છેડાએ તેમને ભારતના 'આલ્ફ્રેડ હિચકોક' કહ્યા હતા.<ref name=":2" /> == અંગત જીવન == દવેના લગ્ન જશુમતીબેન સાથે થયા હતા. તેમને ડ્રાઇવિંગનો શોખ હતો અને તેઓ ઘણી વિન્ટેજ (જૂની અને કિંમતી) કારના માલિક હતા. તેઓ એક કલાપ્રેમી ચિત્રકાર, કાષ્ટકાર અને શિલ્પકાર પણ હતા.<ref name=":0" /> હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં દવે 'રવીનભાઈ' અને ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં 'બાપા' તરીકે વહાલથી ઓળખાતા હતા.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> == ફિલ્મોગ્રાફી == === હિન્દી ફિલ્મો === {{columns-list|colwidth=30em| * પૂંજી (૧૯૪૩) (સહ-નિર્દેશિત) * ધમકી (૧૯૪૫) * પતઝડ (૧૯૪૮) * ચુનરિયા (૧૯૪૮) * નાચ (૧૯૪૯) * સાવન ભાદો (૧૯૪૯) * લચ્છી (૧૯૪૯) * ચકોરી (૧૯૪૯) (માત્ર નિર્માતા) * મીના બજાર (૧૯૫૦) (પટકથા લેખક પણ) * શરદ પૂનમ (૧૯૫૦) (માત્ર નિર્માતા) * નગીના (૧૯૫૧) * મોતી મહલ (૧૯૫૨) * લાલ કુંવર (૧૯૫૨) * નૈના (૧૯૫૩) * ભાઈ સાહેબ (૧૯૫૪) * શિકાર (૧૯૫૫) * લૂટેરા (૧૯૫૫) * લગન (૧૯૫૫) * ચાર મિનાર (૧૯૫૬) * આગ્રા રોડ (૧૯૫૭) (નિર્માતા પણ) * પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮) (નિર્માતા પણ) * ફરિશ્તા (૧૯૫૮) * સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯) (નિર્માતા પણ) * ગેસ્ટ હાઉસ (૧૯૫૯) * ઘર ઘર કી બાત (૧૯૫૯) * સી.આઈ.ડી. ગર્લ (૧૯૫૯) * ગર્લ્સ હોસ્ટેલ (૧૯૬૨) * આંખ મિચોલી (૧૯૬૨) * બેન્ડ માસ્ટર (૧૯૬૩) * તેરે દ્વાર ખડા ભગવાન (૧૯૬૪) * પુનર મિલન (૧૯૬૪) (માત્ર નિર્માતા) * દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) (નિર્માતા પણ) * રાઝ (૧૯૬૭) * રોડ ટુ સિક્કિમ (૧૯૬૯) * સાજન (૧૯૬૯) (માત્ર પટકથા લેખક) }} === ગુજરાતી ફિલ્મો === {{columns-list|colwidth=30em| * જેસલ તોરલ (૧૯૭૧) * રાજા ભરથરી (૧૯૭૩) * હોથલ પદમણી (૧૯૭૪) * કુંવરબાઈનું મામેરું (૧૯૭૪) * શેતલને કાંઠે (૧૯૭૫) * સંત સૂરદાસ (૧૯ slums/૧૯૭૫) * ભાઈબંધી (૧૯૭૬) * માલવપતિ મુંજ (૧૯૭૬) * ભાદર તારા વહેતા પાણી (૧૯૭૬) * સોન કંસારી (૧૯૭૭) * પૈસો બોલે છે (૧૯૭૭) * જય રાંદલમા (૧૯૭૭) * ચૂંદડી ઓઢી તારા નામની (૧૯૭૮) * પાતળી પરમાર (૧૯૭૮) * ભાગ્ય લક્ષ્મી (૧૯૭૮) * પ્રીત ખાંડાની ધાર (૧૯૭૯) * સૂરજ ચંદાની સાખે (૧૯૭૯) * વીરાંગના નાથીબાઈ (૧૯૮૦) * કોઈનો લાડકવાયો (૧૯૮૦) * દુખડા ખમે એ દીકરી (૧૯૮૧) * શેઠ જગડૂશા (૧૯૮૧) * જાગ્યા ત્યારથી સવાર (૧૯૮૧) (નિર્માતા પણ) * પાલવડે બાંધી પ્રીત (૧૯૮૩) (નિર્માતા પણ) * નાગમતી નાગવાળો (૧૯૮૪) * માલો નાગદે (૧૯૮૫) (નિર્માતા પણ) }} ==સંદર્ભ== {{reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ== * {{IMDb name}} * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} [[શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૯૨માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ દિગ્દર્શકો]] ibxsqejmxwe7x8qk4ecn4f4e5v3ffqa 902399 902398 2026-07-13T03:43:25Z Snehrashmi 41463 /* પ્રારંભિક જીવન */ સંદર્ભ - લાલ કડી દૂર કરી (મુંબઇ સમાચાર) 902399 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = રવીન્દ્ર દવે | image = | caption = | birth_date = {{birth date|1919|4|16|df=yes}} | birth_place = [[કરાચી]], બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1992|7|21|1919|4|16|df=yes}} | death_place = [[મુંબઈ]], મહારાષ્ટ્ર, ભારત | occupation = ફિલ્મ દિગ્દર્શક, નિર્માતા, સંપાદક અને પટકથા લેખક | spouse = જશુમતીબેન | children = | parents = | relatives = }} '''રવીન્દ્ર દવે''' (૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ – ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨) એક ભારતીય ફિલ્મ નિર્દેશક, નિર્માતા, સંપાદક (એડિટર) અને પટકથા લેખક હતા. તેમણે ૧૯૫૦ અને ૧૯૬૦ના દાયકામાં ૩૦થી વધુ હિન્દી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જેમાં નગીના (૧૯૫૧), આગ્રા રોડ (૧૯૫૭), પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮), સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯), દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) અને રાઝ (૧૯૬૭) જેવી કેટલીક સુપરહિટ ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ ૧૯૭૧માં પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'જેસલ તોરલ' સાથે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા અને ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકામાં ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. == પ્રારંભિક જીવન == રવીન્દ્ર દવેનો જન્મ ૧૬ એપ્રિલ ૧૯૧૯ના રોજ બ્રિટિશ ભારતના કરાચી (હાલનું પાકિસ્તાન) ખાતે એક બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|title=જન્મશતાબ્દી / ગુજરાતી ફિલ્મોના સુવર્ણયુગના શિલ્પી રવીન્દ્ર દવે|last=વાઘેલા|first=શૈલેન્દ્ર મનસુખલાલ|date=2019-04-16|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510071111/https://www.divyabhaskar.co.in/bollywood/bollywood-news/news/ENT-BNE-IFTM-100th-birth-anniversary-of-gujarati-films-director-ravindra-dave-gujarati-news-6047420.html|archive-date=10 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Janmashatabdi / Gujarati Filmona Suvarnayugna Shilpi Ravindra Dave|trans-title=Birth Centenary: Ravindra Dave The Architect of the Golden Age of Gujarati Cinema}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|script-title=gu:રવીન્દ્ર દવે: ભારતના આલ્ફ્રેડ હિચકૉક|last=છેડા|first=સુભાષ|work=[[મુંબઇ સમાચાર]]|access-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511141408/http://www.bombaysamachar.com/frmStoryShow.aspx?sNo=494122|archive-date=11 May 2019|url-status = live|language=gu|title=Ravindra Dave: Bharatna Alfred Hitchcock|trans-title=Ravindra Dave: India's Alfred Hitchcock}}</ref> તેમનો પરિવાર [[હળવદ]] નો રહેવાસી હતો.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> ૧૪ વર્ષની ઉંમરે, તેઓ [[લાહોર]]માં તેમના કાકા દલસુખ એમ. પંચોલી સાથે જોડાયા અને તેમની પંજાબી ફિલ્મોમાં પ્રોડક્શન મેનેજર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે નિર્માતા અને નિર્દેશક શૌકત હુસૈન રિઝવી પાસેથી ફિલ્મ એડિટિંગ (સંપાદન) શીખ્યું હતું.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|title=Tribute: Director Ravindra Dave, who was 'Ravinbhai' in Hindi films and 'Bapa' for Gujarati cinema|last=Dave|first=Hiren B.|date=2019-04-16|website=Scroll.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416164021/https://scroll.in/reel/920201/tribute-director-ravindra-dave-who-was-ravinbhai-in-hindi-films-and-bapa-for-gujarati-cinema|archive-date=16 April 2019|url-status = live|access-date=2019-05-10}}</ref> == કારકિર્દી == === હિન્દી સિનેમા === દવેએ ૧૯૪૨માં 'શિરી-ફરહાદ' ફિલ્મ માટે બે ગીતોનું નિર્દેશન કર્યું હતું, જે તેના મૂળ નિર્દેશક પ્રહલાદ દત્ત દ્વારા અધૂરું છોડી દેવામાં આવ્યું હતું. તેમના ગીતોના નિર્દેશનથી પ્રભાવિત થઈને તેમના કાકા દલસુખ પંચોલીએ તેમને આ જવાબદારી સોંપી હતી. ૧૯૪૩માં, તેમણે વિષ્ણુ આર. પંચોલી સાથે મળીને 'પૂંજી' ફિલ્મનું સહ-નિર્દેશન કર્યું.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> ભારતના ભાગલા પછી, તેઓ લાહોર છોડીને મુંબઈ આવી ગયા.<ref name=":1" /> તેમણે સામાજિક નાટકો, કોમેડી, પૌરાણિક તેમજ દેશભક્તિ આધારિત ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે ઘણી મર્ડર મિસ્ટ્રી (હત્યાના રહસ્યો) અને સસ્પેન્સ થ્રિલર ફિલ્મો પણ નિર્દેશિત કરી હતી.<ref name=":0" /> મુંબઈ આવ્યા પછી 'સાવન ભાદો' તેમની પ્રથમ ફિલ્મ હતી.<ref name=":1" /> ૧૯૫૧માં, તેમણે નૂતન અને નાસિર ખાન અભિનીત ફિલ્મ 'નગીના' નું નિર્દેશન કર્યું. આ ફિલ્મ દ્વારા પાર્શ્વ ગાયક સી. એચ. આત્માએ હિન્દી ફિલ્મોમાં પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, અને ફિલ્મનું સંગીત શંકર-જયકિશન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું. તેની સફળતા પછી, દવેએ તેમની પ્રોડક્શન કંપનીનું નામ 'નગીના ફિલ્મ્સ' રાખ્યું. તેમણે નગીના ફિલ્મ્સના બેનર હેઠળ બલરાજ સાહની અને મીના કુમારી અભિનીત 'સટ્ટા બજાર' તેમજ રાજ કપૂર અને સાધના અભિનીત 'દુલ્હા દુલ્હન' નું નિર્માણ કર્યું. ફિલ્મ 'નૈના' માં ગીતા બાલી અને અભિ ભટ્ટાચાર્યએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમની ફિલ્મો 'મોતી મહલ' અને 'ચાર મિનાર' થ્રિલર હતી. અભિનેતા વિજય આનંદે તેમની ફિલ્મ 'આગ્રા રોડ' થી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. સુનિલ દત્ત અને શકીલા અભિનીત ફિલ્મ 'પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯', હોલીવુડ ફિલ્મ 'કોલ નોર્થસાઇડ ૭૭૭' થી પ્રેરિત હતી. 'રાઝ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના અને બબીતાએ અભિનય કર્યો હતો. તેમની છેલ્લી હિન્દી ફિલ્મ 'રોડ ટુ સિક્કિમ' હતી, જેમાં અંજુ મહેન્દ્રુ અને દેવ કુમારે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> તેમણે તે સમયના અગ્રણી સંગીતકારો સાથે કામ કર્યું હતું, જેમાં ગુલામ હૈદર, હુસ્નલાલ ભગતરામ, વિજયસિંહરાજે પટવર્ધન, શંકર-જયકિશન, સી. રામચંદ્ર, ચિત્રગુપ્ત, ઓ. પી. નૈયર, મન્ના ડે, એસ. ડી. બર્મન, રોશન, કલ્યાણજી-આનંદજી અને રવિનો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":0" /> === ગુજરાતી સિનેમા === દવેએ લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે પોતાની બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ 'નગીના' ની રિમેક બનાવવાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3" /> પરિણામે, તેમણે ગુજરાતી સિનેમા તરફ પ્રયાણ કર્યું.<ref name=":0" /> તેમણે ગુજરાતની સ્થાનિક લોકવાયકા પર આધારિત 'જેસલ તોરલ' ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું, જેનાથી ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ.<ref name="GokulsingDissanayake2013" /><ref name=":3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9rthUDKxyEC&q=ravindra+dave|title=70 Years of Indian Cinema, 1913-1983|last=Ramachandran|first=T. M.|last2=Rukmini|first2=S.|date=1985|publisher=CINEMA India-International|isbn=9780861320905|pages=345}}</ref> આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી હતી. તેણે ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ પુરસ્કારો જીત્યા હતા. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="GokulsingDissanayake2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=djUFmlFbzFkC&pg=PA95|title=Routledge Handbook of Indian Cinemas|author1=K. Moti Gokulsing|author2=Wimal Dissanayake|date=17 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-77284-9|page=95}}</ref> તેમની અન્ય સફળ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં 'રાજા ભરથરી', 'હોથલ પદમણી', 'કુંવરબાઈનું મામેરું', 'શેતલને કાંઠે', 'માલવપતિ મુંજ', 'ભાદર તારા વહેતા પાણી', 'સોન કંસારી' અને 'પાતળી પરમાર' નો સમાવેશ થાય છે. તેમની છેલ્લી ગુજરાતી ફિલ્મ 'માલો નાગદે' હતી, જેમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, અરૂણા ઈરાની અને મૂળરાજ રાજડાએ અભિનય કર્યો હતો.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> તેમણે કુલ ૨૬ ગુજરાતી ફિલ્મોનું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેમાંથી ૧૬ ફિલ્મોમાં ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદીએ અભિનય કર્યો હતો અને ૨૦ ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીતકાર અવિનાશ વ્યાસ સાથે કામ કર્યું હતું.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == અંતિમ વર્ષો == ૧૯૮૦ના દાયકામાં, તેમણે હિન્દી ફિલ્મોમાં પુનરાગમન કરવાની આશા સાથે 'મેરા પતિ મેરા કાતિલ' નામની ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ હાથ ધરી હતી, પરંતુ તેમની નાદુરસ્ત તબિયત અને આર્થિક તંગીના કારણે આ ફિલ્મ ક્યારેય પ્રોડક્શનમાં ન જઈ શકી.<ref name=":0" /> વર્ષો પછી, રાકેશ રોશને સમાન કથાનક સાથે 'ખૂન ભરી માંગ' ફિલ્મ બનાવી, જે હિટ સાબિત થઈ હતી.<ref name=":2" /> રવીન્દ્ર દવેનું અવસાન ૨૧ જુલાઈ ૧૯૯૨ના રોજ મુંબઈમાં થયું હતું.<ref name=":0" /> == વારસો == ફિલ્મ ઇતિહાસકાર સુભાષ છેડાએ જણાવ્યું હતું કે, "દવે લુપ્ત થઈ રહેલી ગુજરાતી સંસ્કૃતિને લોકોની સામે લાવ્યા. તે સમયે ફિલ્મો મોટાભાગે શહેરી પ્રેક્ષકો માટે બનાવવામાં આવતી હતી. તેમણે ગ્રામીણ પ્રેક્ષકો માટે ફિલ્મો બનાવી, જેને શહેરી પ્રેક્ષકો દ્વારા પણ ખૂબ જ આવકારવામાં આવી. ગુજરાતી ફિલ્મો તરફ નવા પ્રેક્ષકોને લાવવામાં તેમનું સૌથી મોટું યોગદાન છે."<ref name=":1" /> થ્રિલર અને મિસ્ટ્રી (રહસ્યમય) ફિલ્મોમાં તેમની કુશળતાને કારણે, છેડાએ તેમને ભારતના 'આલ્ફ્રેડ હિચકોક' કહ્યા હતા.<ref name=":2" /> == અંગત જીવન == દવેના લગ્ન જશુમતીબેન સાથે થયા હતા. તેમને ડ્રાઇવિંગનો શોખ હતો અને તેઓ ઘણી વિન્ટેજ (જૂની અને કિંમતી) કારના માલિક હતા. તેઓ એક કલાપ્રેમી ચિત્રકાર, કાષ્ટકાર અને શિલ્પકાર પણ હતા.<ref name=":0" /> હિન્દી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં દવે 'રવીનભાઈ' અને ગુજરાતી ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં 'બાપા' તરીકે વહાલથી ઓળખાતા હતા.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> == ફિલ્મોગ્રાફી == === હિન્દી ફિલ્મો === {{columns-list|colwidth=30em| * પૂંજી (૧૯૪૩) (સહ-નિર્દેશિત) * ધમકી (૧૯૪૫) * પતઝડ (૧૯૪૮) * ચુનરિયા (૧૯૪૮) * નાચ (૧૯૪૯) * સાવન ભાદો (૧૯૪૯) * લચ્છી (૧૯૪૯) * ચકોરી (૧૯૪૯) (માત્ર નિર્માતા) * મીના બજાર (૧૯૫૦) (પટકથા લેખક પણ) * શરદ પૂનમ (૧૯૫૦) (માત્ર નિર્માતા) * નગીના (૧૯૫૧) * મોતી મહલ (૧૯૫૨) * લાલ કુંવર (૧૯૫૨) * નૈના (૧૯૫૩) * ભાઈ સાહેબ (૧૯૫૪) * શિકાર (૧૯૫૫) * લૂટેરા (૧૯૫૫) * લગન (૧૯૫૫) * ચાર મિનાર (૧૯૫૬) * આગ્રા રોડ (૧૯૫૭) (નિર્માતા પણ) * પોસ્ટ બોક્સ ૯૯૯ (૧૯૫૮) (નિર્માતા પણ) * ફરિશ્તા (૧૯૫૮) * સટ્ટા બજાર (૧૯૫૯) (નિર્માતા પણ) * ગેસ્ટ હાઉસ (૧૯૫૯) * ઘર ઘર કી બાત (૧૯૫૯) * સી.આઈ.ડી. ગર્લ (૧૯૫૯) * ગર્લ્સ હોસ્ટેલ (૧૯૬૨) * આંખ મિચોલી (૧૯૬૨) * બેન્ડ માસ્ટર (૧૯૬૩) * તેરે દ્વાર ખડા ભગવાન (૧૯૬૪) * પુનર મિલન (૧૯૬૪) (માત્ર નિર્માતા) * દુલ્હા દુલ્હન (૧૯૬૪) (નિર્માતા પણ) * રાઝ (૧૯૬૭) * રોડ ટુ સિક્કિમ (૧૯૬૯) * સાજન (૧૯૬૯) (માત્ર પટકથા લેખક) }} === ગુજરાતી ફિલ્મો === {{columns-list|colwidth=30em| * જેસલ તોરલ (૧૯૭૧) * રાજા ભરથરી (૧૯૭૩) * હોથલ પદમણી (૧૯૭૪) * કુંવરબાઈનું મામેરું (૧૯૭૪) * શેતલને કાંઠે (૧૯૭૫) * સંત સૂરદાસ (૧૯ slums/૧૯૭૫) * ભાઈબંધી (૧૯૭૬) * માલવપતિ મુંજ (૧૯૭૬) * ભાદર તારા વહેતા પાણી (૧૯૭૬) * સોન કંસારી (૧૯૭૭) * પૈસો બોલે છે (૧૯૭૭) * જય રાંદલમા (૧૯૭૭) * ચૂંદડી ઓઢી તારા નામની (૧૯૭૮) * પાતળી પરમાર (૧૯૭૮) * ભાગ્ય લક્ષ્મી (૧૯૭૮) * પ્રીત ખાંડાની ધાર (૧૯૭૯) * સૂરજ ચંદાની સાખે (૧૯૭૯) * વીરાંગના નાથીબાઈ (૧૯૮૦) * કોઈનો લાડકવાયો (૧૯૮૦) * દુખડા ખમે એ દીકરી (૧૯૮૧) * શેઠ જગડૂશા (૧૯૮૧) * જાગ્યા ત્યારથી સવાર (૧૯૮૧) (નિર્માતા પણ) * પાલવડે બાંધી પ્રીત (૧૯૮૩) (નિર્માતા પણ) * નાગમતી નાગવાળો (૧૯૮૪) * માલો નાગદે (૧૯૮૫) (નિર્માતા પણ) }} ==સંદર્ભ== {{reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ== * {{IMDb name}} * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} [[શ્રેણી:૧૯૧૯માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૯૨માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ દિગ્દર્શકો]] hkqw0mnkvxyoahqwxzbtye0o0wr5e38 સભ્યની ચર્ચા:Bhavin Patanwadiya 3 154694 902400 2026-07-13T03:53:19Z New user message 14116 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 902400 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Bhavin Patanwadiya}} -- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૯:૨૩, ૧૩ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST) ki67plo78hrub0w2emqnfzr6bwzdqy1 સભ્યની ચર્ચા:કારુભાઈખોડાભાઈ 3 154695 902401 2026-07-13T04:35:09Z New user message 14116 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 902401 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=કારુભાઈખોડાભાઈ}} -- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૦:૦૫, ૧૩ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST) 8cxhztptc0snr0oxi87cq4m3skwz3bi