વિકિપીડિયા guwiki https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા) વિશેષ ચર્ચા સભ્ય સભ્યની ચર્ચા વિકિપીડિયા વિકિપીડિયા ચર્ચા ચિત્ર ચિત્રની ચર્ચા મીડિયાવિકિ મીડિયાવિકિ ચર્ચા ઢાંચો ઢાંચાની ચર્ચા મદદ મદદની ચર્ચા શ્રેણી શ્રેણીની ચર્ચા TimedText TimedText talk વિભાગ વિભાગ ચર્ચા Event Event talk 0 4208 902423 902255 2026-07-13T13:31:07Z Dsvyas 561 [[Special:Contributions/~2026-39016-60|~2026-39016-60]] ([[User talk:~2026-39016-60|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:KartikBot|KartikBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 881110 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = બોટાદ | type = નગર | latd = 22.175448 | longd = 71.663307| locator_position = right | state_name = ગુજરાત | state_name2 = | district = બોટાદ | leader_title = | leader_name = | altitude = | population_as_of = ૨૦૧૧ | population_total = ૧,૩૦,૩૦૨ | sex_ratio = ૯૨૨ | literacy = ૮૩.૨૧ | population_density = | area_magnitude = sq. km | area_total = | area_telephone = ૦૨૮૪૯ | postal_code = ૩૬૪૭૧૦| vehicle_code_range = જીજે-33 | unlocode = | website = | footnotes = | સ્થિતિ = યોગ્ય }} '''બોટાદ''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારમાં આવેલા જિલ્લાઓ પૈકીનો એક મહત્વના [[બોટાદ જિલ્લો|બોટાદ જિલ્લા]]માં આવેલું નગર છે, જે આ જિલ્લાનું વહીવટી મુખ્ય મથક અને [[બોટાદ તાલુકો|બોટાદ તાલુકા]]નું વડું મથક પણ છે. == ઇતિહાસ == બોટાદની સ્થાપના કોંઢના [[ઝાલા]] ક્ષત્રિયોએ કરી હતી, જેઓ [[હળવદ]]-[[ધ્રાંગધ્રા રજવાડું|ધ્રાગંધ્રા]]ના ભાયાત હતા.<ref name="bg" /> == વસ્તી == ઇ.સ. ૧૮૭૨માં બોટાદની વસ્તી ૭,૪૫૦ અને ઇ.સ. ૧૮૮૧માં વધીને ૭,૭૫૫ થઇ હતી.<ref name="bg">{{cite book|url=https://archive.org/details/1884GazetteerByBombayPresidencyVol8Kathiawar349D|title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Kathiawar (Public Domain text)|publisher=Printed at the Government Central Press, Bombay|year=૧૮૮૪|volume=VIII|pages=૪૦૨}}</ref> ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે બોટાદ શહેરની વસ્તી ૧,૩૦,૩૦૨ હતી. જેમાં ૬૭,૭૭૮ પુરુષો અને ૬૨,૫૨૪ સ્ત્રીઓનો સમાવેશ થતો હતો. બોટાદનો સાક્ષરતા દર ૮૩.૨૧% હતો. લિંગ પ્રમાણ ૧૦૦૦ પુરુષોએ ૯૨૨ સ્ત્રીઓનું હતું.<ref>{{cite web|last=Nikunj|first=Rojesara|title=Botad According To Census-2011|url=http://www.census2011.co.in/census/city/334-botad.html|publisher=Census2011|access-date=૨૮ નવેમ્બર ૨૦૧૨}}</ref> == જોવાલાયક સ્થળો ==<!-- માત્ર બોટાદમાં હોય તેવા જ સ્થળો ઉમેરવા. --> # [[કૃષ્ણસાગર તળાવ]] # અંબાજી મંદિર, બોટાદ (ગામ દેવી) # વરીયાદેવી # મોક્ષ મંદિર # સ્વામિનારાયણ મંદિર, બોટાદ == વાહન વ્યવહાર == બોટાદ શહેર અમદાવાદ, મુંબઈ, સુરત, વડોદરા, ભાવનગર, રાજકોટ અને સુરેન્દ્રનગર સાથે રેલ્વે અને માર્ગ વડે જોડાયેલું છે. બોટાદ જંકશન રેલ્વે સ્ટેશનથી પુણે, હૈદરાબાદ, કાકીનાડા, આસનસોલ, દિલ્હી સરાઇ રોહિલ્લા અને કોચુવેલી જવા માટે સીધી ટ્રેન મળે છે.<ref name="Reeten mandaliya">{{cite web|last=Mandaliya|first=Reeten|title=Railway Junction Timing|url=http://www.cleartrip.com/trains/stations/BTD|publisher=Reeten Mandaliya}}</ref> == જાણીતા વ્યક્તિઓ ==<!-- વિકિપીડિયામાં લેખ હોય તેવા જ વ્યક્તિઓની યાદી અહીં ઉમેરી શકાશે. --> * [[ઝવેરચંદ મેઘાણી]] - ગુજરાતી લેખક અને સ્વતંત્રતાસેનાની, રાષ્ટ્રીય શાયર. * [[મોહમ્મદ માંકડ]] - કવિ, લેખક, સમાજ સુધારક અને સ્વતંત્રતા સેનાની. * [[દામોદર બોટાદકર]] - કવિ. == સંદર્ભ == {{reflist}} {{સ્ટબ}} [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]] [[શ્રેણી:બોટાદ તાલુકો]] eb1rolnizizgzaxzcbnkm7cswcjsvnf 0 4292 902433 887343 2026-07-13T16:19:23Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902433 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name = જયંત ખત્રી | image = | caption = | birth_name = જયંત હીરજી ખત્રી | birth_date = [[સપ્ટેમ્બર ૨૪|૨૪ સપ્ટેમ્બર]], ૧૯૦૯ | birth_place = [[મુન્દ્રા]], [[ગુજરાત]] | death_date = [[જૂન ૬|૬ જૂન]], ૧૯૬૮ | death_place = [[માંડવી (કચ્છ)|માંડવી]], ગુજરાત | occupation = ડોક્ટર | nationality = ભારતીય | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | awards = {{awd|ઉમાસ્નેહરશ્મિ પુરસ્કાર|?}} | influences = | influenced = | signature = }} '''જયંત ખત્રી''' ([[સપ્ટેમ્બર ૨૪|૨૪ સપ્ટેમ્બર]], ૧૯૦૯ - [[જૂન ૬|૬ જૂન]],૧૯૬૮) ગુજરાતી સાહિત્યના જાણીતા વાર્તાકાર હતાં.<ref>{{Cite web |url=http://gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/jayant-khatri-black-humor-of-the-story |title=જયંત ખત્રીની વાર્તામાં બ્લેક હ્યુમર જોવા મળતું |access-date=2015-10-30 |archive-date=2015-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151012143520/http://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/jayant-khatri-black-humor-of-the-story |url-status=dead }}</ref> == જીવન == જયંત ખત્રીનો જન્મ [[ગુજરાત]]ના [[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ જિલ્લા]]નાં [[મુન્દ્રા]] ખાતે [[સપ્ટેમ્બર ૨૪|૨૪ સપ્ટેમ્બર]], ૧૯૦૯ના રોજ થયો હતો. [[ભૂજ]]માં તેમણે પ્રાથમિક શિક્ષણ મેળવ્યું અને માધ્યમિક શિક્ષણ તેઓએ [[મુંબઇ]]ની ન્યૂ ભરડા હાઈસ્કૂલમાંથી કર્યું. ૧૯૩૫માં મુંબઈ નેશનલ મેડિકલ કોલેજમાંથી એલ.સી.પી.એસ.ની ડિગ્રી મેળવી શરૂઆતનાં વર્ષોમાં ત્યાં જ અને પછી માંડવી (કચ્છ)માં દાકતરી વ્યવસાય કર્યો. [[ભૂજ]] અને [[મુંબઇ]]માં શ્રમજીવીઓની વચ્ચેના વસવાટને કારણે તે વર્ગના જીવનની વિષમતાઓનો પ્રત્યક્ષ અનુભવ તેમને થયો હતો. તેઓ નાવિક મંડળ, કચ્છ-માંડવી તથા માંડવી નગરપાલિકાના પ્રમુખ પણ રહી ચુક્યા હતા. [[જૂન ૬|૬ જૂન]], ૧૯૬૮ને દિવસે કેન્સરથી તેમનું માંડવીમાં અવસાન થયું હતું. == સર્જન == === વાર્તાસંગ્રહ === * ''ફોરાં'' (૧૯૪૪) * ''વહેતાં ઝરણાં'' (૧૯૫૨) * ''ખરા બપોર'' (મરણોત્તર, ૧૯૬૮) === પારિતોષિક === તેમણે સાહિત્ય ક્ષેત્રમાં કરેલા પ્રદાન બદલ તેમનું ''ઉમાસ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક''થી સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું. {{સંદર્ભો}} == બાહ્ય કડીઓ == * {{Internet Archive author|sname=Jayant Khatri|sopt=t}} * [https://gujaratisahityaparishad.com/prakashan/sarjako/savishesh/Savishesh-Jayant-Khatri.html ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના સંગ્રહમાંથી] [[Category:ગુજરાતી સાહિત્યકાર]] [[શ્રેણી:૧૯૦૯માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૬૮માં મૃત્યુ]] lgfqi4yaa03t8gzc6y96baoag2leh3d 0 4757 902463 901505 2026-07-14T10:23:34Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902463 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |native_name = <big>ભારતીય ગણરાજ્ય</big><br />भारत गणराज्य |conventional_long_name = Republic of India |common_name = ભારત |image_flag = Flag of India.svg |alt_flag = |image_coat = Emblem of India.svg |alt_coat = |symbol_type = રાજચિહ્ન |national_motto = <span style="line-height:1.33em;"><br />[[સંસ્કૃત]]: सत्यमेव जयते <br />[[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]]: સત્યમેવ જયતે<small> '''એટલે કે''' કેવળ સત્યનો જ જય થાય છે.</small></span> |national_anthem = ''[[જન ગણ મન]]''<br />{{small|"સમગ્ર જનતાના મનનાં અધિનાયક, હે ભારતના ભાગ્યવિધાતા"}}{{lower|0.2em|{{sfn|Wolpert|2003|p=1}}}}<ref name="india.gov.in">{{cite web|url=http://india.gov.in/india-glance/national-symbols |title=National Symbols &#124; National Portal of India |publisher=India.gov.in |access-date=૬ જુલાઈ ૨૦૧૩}}</ref><br />[[File:Jana Gana Mana instrumental.ogg|center]] |other_symbol = '''રાષ્ટ્ર ગાન:'''<br />''[[વંદે માતરમ્]]'' <br />{{small|" માતા હું તને નમન કરૂં છુ"}}{{lower|0.2em|{{efn|"[...] ''Jana Gana Mana'' is the National Anthem of India, subject to such alterations in the words as the Government may authorise as occasion arises; and the song ''Vande Mataram'', which has played a historic part in the struggle for Indian freedom, shall be honoured equally with ''Jana Gana Mana'' and shall have equal status with it." {{harv|Constituent Assembly of India|1950}}.<!--end efn:-->}}{{sfn|National Informatics Centre|2005}}<!--end lower:-->}}<ref name="india.gov.in"/> |image_map = India (orthographic projection).svg |alt_map = Image of a globe centred on India, with India highlighted. |map_caption = ભારતીય નિયંત્રિત પ્રદેશ ઘેરા લીલા રંગમાં.<br />હકનો પણ નિયંત્રણમાં નથી એ પ્રદેશ પોપટી રંગમાં દર્શાવાયો છે. |map_width = 250px |capital = [[દિલ્હી|નવી દિલ્હી]] |coordinates = {{Coord|28|36|50|N|77|12|30|E|type:city_region:IN}} |largest_city = [[મુંબઇ]]<br />{{coord|18|58|30|N|72|49|40|E|type:city_region:IN}} |official_languages = {{collapsible list |title = {{hlist|[[હિન્દી]]|[[અંગ્રેજી]]}} | [[દેવનાગરી]] લિપિમાં [[હિન્દી]] ભારતીય સંઘની સત્તાવાર ભાષા છે. [[અંગ્રેજી]] સરકારના કામગીરી માટેની વધારાની સત્તાવાર ભાષા છે.{{sfn|National Informatics Centre|2005}}<ref name="india.gov.in2">{{cite web|url=http://india.gov.in/india-glance/profile |title=Profile &#124; National Portal of India |publisher=India.gov.in |access-date=૨૩ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩}}</ref> }} |regional_languages = {{collapsible list |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;font-size:100%; |title = રાજ્ય સ્તરની અધિકૃત અને<br />બંધારણની આઠમી અનુસૂચિમાં<ref name="langoff">{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 50th report (July 2012 to June 2013) |pages= |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=26 December 2014 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016 |df=dmy-all }}</ref> | [[આસામીઝ ભાષા|આસામી]] | [[બંગાળી ભાષા|બંગાળી]] | [[બોડો ભાષા|બોડો]] | [[ડોગરી ભાષા|ડોગરી]] | [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]] | [[કન્નડ ભાષા|કન્નડ]] | [[કાશ્મીરી ભાષા|કાશ્મીરી]] | કોકબોરોક | [[કોંકણી ભાષા|કોંકણી]] | [[મૈથિલી ભાષા|મૈથિલી]] | [[મલયાલમ ભાષા|મલયાલમ]] | [[મણિપુરી ભાષા|મણિપુરી]] | [[મરાઠી ભાષા|મરાઠી]] | [[મિઝો ભાષા|મિઝો]] | [[નેપાળી ભાષા|નેપાળી]] | [[ઓડિઆ ભાષા|ઓડિઆ]] | [[પંજાબી ભાષા|પંજાબી]] | [[સંસ્કૃત ભાષા|સંસ્કૃત]] | [[સંથાલી ભાષા|સંથાલી]] | [[સિંધી ભાષા|સિંધી]] | [[તમિલ ભાષા|તમિલ]] | [[તેલુગુ ભાષા|તેલુગુ]] | [[ઉર્દૂ ભાષા|ઉર્દૂ]] }} |government_type = [[સંઘીય]] [[સંસદીય]] [[બંધારણીય પ્રજાસત્તાક]] |leader_title1 = [[ભારતના રાષ્ટ્રપતિ|રાષ્ટ્રપતિ]] |leader_name1 = [[દ્રૌપદી મુર્મૂ]] |leader_title2 = [[ભારતના વડાપ્રધાન|વડાપ્રધાન]] |leader_name2 = [[નરેન્દ્ર મોદી]] |legislature = [[ભારતીય સંસદ]] |upper_house = [[રાજ્ય સભા]] |lower_house = [[લોક સભા]] |area_km2 = 3287263<ref name="india.gov.in2"/> |area_sq_mi = 1269346 |area_rank = ૭મો |percent_water = ૯.૬ |population_census = 1,21,08,54,977<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html|title=Population Enumeration Data (Final Population)|publisher=[[Census of India]]|access-date=17 June 2016|url-status=live|archive-url = https://web.archive.org/web/20160522213913/http://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html|archive-date=22 May 2016|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A-2_Data_Tables/00%20A%202-India.pdf|title=A – 2 Decadal Variation in Population Since 1901|publisher=[[Census of India]]|format=PDF|access-date=17 June 2016|url-status-live|archive-url = https://web.archive.org/web/20160430213141/http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A-2_Data_Tables/00%20A%202-India.pdf|archive-date=30 April 2016|df=dmy-all}}</ref> |population_census_year = ૨૦૧૧ |population_density_km2 = {{Pop density|{{Indian population clock}}|3287263|km2|disp=num|prec=1}} |population_density_rank = ૩૧મો |GDP_PPP_year = ૨૦૧૮ |GDP_PPP = $૧૦.૪૦૧ ટ્રિલિયન<ref name=imf2>{{cite web|title=World Economic Outlook Database, April 2018 – Report for Selected Countries and Subjects|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=59&pr.y=16&sy=2018&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=534&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|publisher=[[International Monetary Fund]] (IMF)|access-date=9 October 2018|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128052747/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=59&pr.y=16&sy=2018&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=534&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|archive-date=28 જાન્યુઆરી 2021|df=dmy-all}}</ref> |GDP_PPP_rank = ૩જો |GDP_PPP_per_capita = $૭,૭૯૫<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = ૧૧૬મો |GDP_nominal = $૨.૬૯૦ ટ્રિલિયન<ref name=imf2/> |GDP_nominal_rank = ૬ઠ્ઠો |GDP_nominal_year = ૨૦૧૮ |GDP_nominal_per_capita = $૨૦૧૬<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank = ૧૩૩મો |Gini = 33.9 <!--number only--> |Gini_year = ૨૦૧૩ |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini_ref = <ref>{{cite web|title=Income Gini coefficient|url=http://hdr.undp.org/en/content/income-gini-coefficient|website=United Nations Development Program|access-date=૧૪ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭|archive-date=2010-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20100610232357/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html|url-status=dead}}</ref> |Gini_rank = ૭૯મો |HDI = 0.640 <!--number only--> |HDI_year = ૨૦૧૭ <!--Please use the year to which the HDI [[Human Development Index]] data refers, not the publication year--> |HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> |HDI_ref = <ref name="UN">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf|title=Human Development Report 2016 Summary|publisher=The United Nations |access-date=૨૧ માર્ચ ૨૦૧૭}}</ref> |HDI_rank = ૧૩૦ |sovereignty_type = [[ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ|સ્વતંત્રતા]] |sovereignty_note = [[યુનાઇટેડ કિંગડમ]] પાસેથી |established_event1 = સ્વતંત્રતા |established_date1 = [[૧૫ ઓગસ્ટ]] ૧૯૪૭ |established_event2 = [[પ્રજાસત્તાક]] |established_date2 = [[જાન્યુઆરી ૨૬|૨૬ જાન્યુઆરી]] ૧૯૫૦ |currency = [[ભારતીય રૂપિયો]] ([[₹]]) |currency_code = INR |time_zone = [[ભારતીય માનક સમય|IST]] |utc_offset = +૫:૩૦ |time_zone_DST = ના |utc_offset_DST = +૫:૩૦ |cctld = [[.in]] |calling_code = ૯૧ |footnote1 = ભારતના શાસન હેઠળની જગ્યા જ ગણવામાં આવી છે. }} '''ભારતીય ગણરાજ્ય''' એ અનેક સાંસ્કૃતિક વિવિધતાઓ ધરાવતો [[દક્ષિણ એશિયા]] સ્થિત દુનિયાનો સૌથી મોટું [[લોકશાહી]] તંત્ર ધરાવતો દેશ છે. આ સાથે ભારત ક્ષેત્રફળ પ્રમાણે વિશ્વમાં સાતમા ક્રમે અને વસ્તીની સંખ્યા અનુસાર પ્રથમ ક્રમે આવતો દેશ છે.<ref>{{cite web|url= https://www.gujaratsamachar.com/news/national/india-becomes-the-most-populous-country-overtaking-china-56828559835.html|title= ભારત સૌથી વધારે વસ્તી ધરાવતો દેશ બન્યો : ચીનને પછાડયું|date= ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૩|website= gujaratsamachar.com|publisher= [[ગુજરાત સમાચાર]]|access-date= ૧૫ જૂન ૨૦૨૬|quote= યુનાઇટેડ નેશન્સ પોપ્યુલેશન ફંડના સ્ટેટ ઓફ વર્લ્ડ પોપ્યુલેશન રિપોર્ટ અનુસાર ૧૪૨.૮૬ કરોડની વસ્તી સાથે ભારત ચીનને પછાડી દુનિયામાં સૌથી વધારે વસ્તી ધરાવતો દેશ બન્યો છે.}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.divyabhaskar.co.in/international/news/un-released-new-figures-our-population-is-3-lakh-more-than-china-131183478.html|title= વસતિમાં ભારતે ચીનને હંફાવ્યું:વિશ્વનો સૌથી વધુ વસતિ ધરાવતો દેશ બન્યો ભારત, UNનો રિપોર્ટ; ચીન કરતાં આપણી વસતિ 30 લાખ વધુ|date= ૨૦૨૩|website= divyabhaskar.co.in|publisher= [[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૧૫ જૂન ૨૦૨૬|quote=UNFPAના મીડિયા સલાહકાર એના જેફ્રીઝે કહ્યું - એ સ્પષ્ટ નથી કે ભારતની વસતિ ચીનની વસ્તને ક્યારે ઓવરટેક કરી ગઈ.}}</ref> ભારતના એક અબજથી વધુ નાગરિકો આશરે ચારસો જેટલી જુદી-જુદી [[ભાષા]]ઓ બોલે છે. ભારત, ખરીદશક્તિની ક્ષમતા પ્રમાણે દુનિયાનું ચોથું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર, અને દુનિયાનું બીજું સૌથી ઝડપથી આગળ વધી રહેલું અર્થતંત્ર છે. આર્થિક સુધારાઓને કારણે છેલ્લા ૨૦ વર્ષમાં ભારતનું વિશ્વભરમાં એક મોકાના સ્થાન તરીકેનું મહત્વ ઘણું વધ્યું છે. [[એશિયા]]માં મોકાના સ્થાન પર આવેલો, [[ભારતીય ઉપખંડ]]ના મોટા ભાગ પર છવાયેલો, ભારત દેશ મોટી સંખ્યામાં ઘણા વ્યસ્ત વેપારી માર્ગો ધરાવે છે. તેની સરહદો તેને [[પાકિસ્તાન]], [[ચીન]], [[મ્યાનમાર]], [[બાંગ્લાદેશ]], [[નેપાળ]], [[ભૂતાન]], અને [[અફઘાનિસ્તાન]]^{[[#સંદર્ભ|1]]} સાથે જોડે છે. [[શ્રીલંકા]], [[માલદિવ્સ ના ટાપુઓ|માલદીવ્સ ટાપુઓ]] અને [[ઇન્ડોનેશિયા]], [[હિંદ મહાસાગર]]માં ભારતની નજીક આવેલા દેશો છે. દુનિયાની કેટલીક પ્રાચીનતમ સંસ્કૃતિઓના ઘર એવા ભારત દેશે ૧૯૪૭માં લગભગ ૧૯૦ વર્ષના બ્રિટિશ શાસનમાંથી અહિંસક માર્ગે આઝાદી મેળવી. ભારતમાં ઐતિહાસિક [[સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિ]] ઉદ્‌ભવી હતી. વિશ્વના પ્રમુખ ધર્મો પૈકી ચાર એવા [[હિન્દુ]], [[જૈન]], [[શીખ]] અને [[બૌદ્ધ]] ધર્મનો ઉદ્‌ભવ પણ ભારતમાં થયો હતો. આ ઉપરાંત પારસી ધર્મ અને અન્ય અબ્રાહ્મણીય ધર્મો જેવાં કે ઇસ્લામ, ખ્રિસ્તી, અને યહૂદી ધર્મો આશરે ઇસુની પહેલી સદીની આસપાસ ભારતમાં આવ્યા. આ બધા ધર્મોએ ભારતની સંસ્કૃતિ પર પોતાનો પ્રભાવ પાડ્યો અને તેને વધુ સમૃદ્ધ બનાવી. ભારત ૨૮ રાજ્યો અને ૮ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનું બનેલું એક ગણરાજ્ય છે. ભારત ધર્મ, જાતિ, ભાષા અને સંસ્કૃતિની વિવિધતા ધરાવતો એક વિશાળ સમાજ છે. 'અનેકતામાં એકતા' અને વિવિધતા એ ભારતની આગવી ઓળખ છે. == ભારતનું નામ == આ દેશની મોટાભાગની સ્થાનિકભાષાઓમાં ભારતના નામે ઓળખાય છે. [[શકુંતલા]] અને [[દુષ્યંત]]ના પુત્ર [[ભરત]]ના નામે આ દેશ ભારત તરીકે ઓળખાય છે. [[ભરત ]]રાજા અત્યંત પરાક્રમી હતાં અને તેમણે અનેક દિગ્વિજયો કર્યા હતાં. જોકે આંતરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારત 'ઇન્ડિયા'ના નામે વધુ ઓળખાય છે. ભારતનાં બંધારણની કલમ ૧ મુજબ આ દેશને 'ભારત' અથવા 'ઇન્ડિયા' નામે ઓળખાશે. ઇન્ડિયા નામ 'સિંધુ' નદી પરથી પડ્યું છે, જે પરથી જૂની ફારસી ભાષામાં "હિન્દુ" શબ્દ રચાયો. આ હિન્દુ શબ્દનું અપભ્રંશ થઇને 'ઇન્ડસ' શબ્દ રચાયો, જે પરથી આ દેશને 'ઇન્ડિયા' નામ મળ્યું. જૂની ગ્રીક ભાષામાં આ દેશને 'ઇન્દોઇ' એટલે કે 'ઇન્દુના લોકો' તરીકે ઓળખાય છે. આ ઉપરાંત ફારસી ભાષામાં આ દેશને 'હિન્દુસ્તાન' એટલે કે 'હિન્દુઓની ભૂમિ' તરીકે પણ ઓળખાય છે. <!-- == ભારતનો ઇતિહાસ == === પૌરાણિક ઇતિહાસ === --> == ભૂગોળ == ભારત ભૌગોલિક રીતે ચોતરફથી કુદરતી સીમાઓ વડે રક્ષાયેલું છે. ઉત્તરમાં [[હિમાલય]]ની દુર્ગમ પર્વતમાળાઓ, દક્ષિણમાં [[હિંદ મહાસાગર]], પૂર્વમાં ગીચ જંગલો અને પશ્ચિમમાં વિશાળ રણો તેને બીજા ભૂખંડોથી અલગ પાડે છે. આથી જ તેને ભારતીય ઉપખંડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેનો આકાર હીરા જેવો હોવાથી તેને સંસ્કૃતમાં તેને [[જંબુદ્વિપ]] પણ કહે છે. ભારતનો ભૂખંડ પૂર્વે ચોતરફ પાણી થી રક્ષાયેલો હશે અને તે ધીમે ધીમે ઉપર તરફ ધસીને [[એશિયા]]ના ભૂખંડ સાથે અથડાયો હશે તેવું આધુનિક વિજ્ઞાન પણ માને છે. === ઉત્તરનો પર્વતાળ પ્રદેશ === [[ચિત્ર:Himalayas.jpg|right|thumb|200px|હિમાલયની પર્વતમાળા]] ભારતની ઉત્તરે હિમાચલ કે [[હિમાલય]]ની પર્વતમાળ આવેલી છે. [[ઉત્તર ધ્રુવ]] તરફથી વહેતા ઠંડા પવનોને તે રોકી લે છે. હિમાલયની પર્વતમાળા પૂર્વમાં મ્યાનમાર કે બર્માથી ચાલુ થઇ પશ્ચિમમાં છેક [[અફઘાનિસ્તાન]] સુધી વિસ્તરેલી છે. [[ચીન]] અને ભારત વચ્ચે તે એક કુદરતી રાજકીય સીમાની ગરજ સારે છે. [[નેપાલ]], [[ભૂતાન]] જેવા દેશ આ પર્વતમાળામાં જ આવેલા છે. ભારતની જીવાદોરી સમાન ગણાતી નદીઓ જેવી કે [[ગંગા]], [[યમુના]], [[સિંધુ]] (અત્યારે [[પાકિસ્તાન]]માં), [[બ્રહ્મપુત્રા નદી|બ્રહ્મપુત્રા]] વગેરે હિમાલયમાંથી નીકળે છે. === મધ્ય અને દક્ષિણના મેદાનો === હિમાલયમાંથી નીકળતી નદીઓ તેની દક્ષિણમાં અને ભારતની મધ્યમાં આવેલા મેદાન પ્રદેશમાંથી વહે છે અને અંતે ભારતીય મહાસાગરના ઉપસાગરો – અરબી સમુદ્ર અને બંગાળનો ઉપસાગર – માં મળી જાય છે. આ મેદાન પ્રદેશો ખૂબજ ફળદ્રુપ અને ખેતીલાયક હોવાથી દુનિયાનો સૌથી ગીચમાં ગીચ પ્રદેશ છે. ભારતીય સંસ્કૃતિ આ જ વિસ્તારમાં ખીલી છે. પૌરાણિક રીતે આ વિસ્તાર ખૂબ જ મહત્વ ધરાવે છે. ભારતના મહાન રાજાઓ, વ્યક્તિઓ આ જ વિસ્તારમાં જન્મી છે. === પૂર્વના જંગલો === ભારતની પૂર્વમાં [[અરુણાચલ પ્રદેશ|અરૂણાચલ પ્રદેશ]] વગેરે સીમાડાના રાજ્યો અને [[મ્યાનમાર]] ને જોડતા પ્રદેશોમાં ગીચ જંગલો આવેલા છે. આ પ્રદેશમાં પુષ્કળ વરસાદ થાય છે. અહીંના [[ચેરાપુંજી]]માં વિશ્વનો સૌથી વધુ વરસાદ (૧૦૦ ઇંચ) થાય છે. પુષ્કળ વરસાદના કારણે જમીન ખૂબ જ ફળદ્રુપ છે. === પશ્ચિમનાં રણો === ભારતની પશ્ચિમે [[કચ્છનું નાનું રણ|કચ્છનું નાનું]], [[કચ્છનું મોટું રણ|મોટું રણ]] અને [[થાર]]ના રણો આવેલા છે. ઐતિહાસિક ભારત [[અફઘાનિસ્તાન]] અને [[ઈરાન|ઇરાનની]] સીમાઓ સુધી વિસ્તરેલું હતું. વિદેશી આક્રમણકારો આ રણને બદલે [[કારાકોરમ]]નો ઘાટ વટાવીને ભારતમાં પ્રવેશ કરતા. આજે કચ્છનું રણ [[ગુજરાત]] માં અને થારનું રણ [[રાજસ્થાન]] અને પાકિસ્તાનમાં આવેલું છે. આ રણના પોખરણ વિસ્તારમાં ભારતે [[પરમાણુ બોમ્બ]]નો પ્રયોગ પણ કરેલ છે. === દક્ષિણનો સાગર === ભારતનો દક્ષિણ ભાગ ત્રણ તરફ સમુદ્રથી ઘેરાયેલો છે. દક્ષિણ ભારતની પૂર્વમાં [[બંગાળનો ઉપસાગર]], પશ્ચિમમાં [[અરબી સમુદ્ર]] અને દક્ષિણમાં [[હિંદ મહાસાગર]] આવેલો છે. આ સમુદ્રમાં ભારતના આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ, લક્ષદ્વિપ ટાપુઓ અને [[શ્રીલંકા]] અને માલદીવ ટાપુ જેવા દેશો આવેલા છે. ભારતની હિંદ મહાસાગરમાંની ભૂશિરને [[કન્યાકુમારી]] તરીકે ઓળખાય છે. ભારતમાં થતો વરસાદ આ સમુદ્રની આબોહવાને આધારી છે. ભારતની તટ-રેખા ૧૯૫૭ કી.મી ની છે, જે દુનિયામાં સૌથી લાંબી છે. == લોકજીવન == ભારત દેશનું લોકજીવન "વિવિધતામાં એક્તા" સૂત્રને આત્મસાત કરતું દેખાય છે. જુદા જુદા પ્રાંતના લોકોનો પોષાક, ખાણીપીણી, ભાષા જુદા જુદા હોવા છતા તેઓ એક ભારત દેશની છત્રછાયામાં રહે છે. આ દેશમાં ભાષા, ધર્મ, જાતિ વગેરેમાં અલગ અલગ એવી પ્રજા ઐતિહાસિક કાળથી આવીને વસી છે. પૌરાણીક ભારતમાં [[યવન]], [[પહલવ]], [[મ્લેચ્છ]], [[બર્બર]] જેવી જાતિઓનો ઉલ્લેખ છે જે ભારતના લોકો સાથે સંપર્કમાં હતી અને એકબીજાને યુદ્ધ દરમિયાન મદદ કરતા. આ જાતિઓમાંથી ઘણા લોકો ભારતમાં વસ્યા અને તેના લોકોમાં ભારતીય તરીકે ભળી ગયા. દુનિયાના સૌથી વધુ ધર્મો ભારતમાં ઉદ્ભવ પામ્યા છે અને ઘણા ધર્મના લોકોએ ભારતમાં આશ્રયસ્થાન લીધું છે. આજનું ભારત જાતિવાદ, ધર્મવાદ જેવા પરિબળોથી ત્રસ્ત છે પરંતુ રાજકીય એક્તા ટકાવીને પોતાની અદાથી આગળ વધતુ રહે છે. === ભાષા અને રાજ્યો === પૌરાણીક ભારતમાં એક ભાષા – [[સંસ્કૃત]] પ્રચલિત હતી. સમય જતા સંસ્કૃતમાંથી વિવિધ પ્રાકૃત ભાષાઓનો જન્મ થયો જે સન ૧૦૦૦ થી આજ સુધી વિકાસ પામીને સ્વતંત્ર ભાષાઓ બની છે. ભારતમાં આજે ૧૮ સંવૈધાનિક ભાષાઓ છે. ભારતની આઝાદી પછી [[જવાહરલાલ નહેરુ]]ના માર્ગદર્શન મુજબ ભારતમાં ભાષાકીય રાજ્યો બન્યા; જે મુજબ એક ભાષા વાળા પ્રાંતનું પોતાનુ રાજ્ય થયું. [[હિન્દી]] બોલતી પ્રજાને વિવિધ રાજ્યોમાં વહેંચવામાં આવી. આમ, અમુક રાજ્યને બાદ કરતા મુખ્યત્વે દરેક રાજ્યને પોતાની ભાષા છે. ભારતની પોતાની ભાષા હિન્દી છે. [[તમિલ ભાષા|તમિલ]] સિવાયની દરેક ભાષાનું મૂળ સંસ્કૃત છે. === ધર્મો અને માન્યતાઓ === ધર્મની બાબતમાં ભારત પૌરાણીક કાળથી વિવિધતા ધરાવતો દેશ છે. ભારતીય વ્યાખ્યા પ્રમાણે [[ઇસ્લામ]], [[ખ્રિસ્તી]], [[શીખ]], [[બૌદ્ધ]] વગેરે જુદા-જુદા સંપ્રદાયો છે જે પોતાની રીતે ઇશ્વરની વ્યાખ્યા અને તેને પહોંચવાની વિધી બતાવે છે. ભારતીય તત્ત્વજ્ઞાન મુજબ ઇશ્વર એક છે અને તેના રૂપો અનેક છે અને તેને પહોંચવાની જુદી-જુદી રીતો હોય શકે. આથી જ ભારતમાં અનેક દેવી-દેવતામાં માનવામાં આવે છે અને દરેકને પોતાનો સંપ્રદાય છે. ભારતના મૂળ પ્રાચીન ધર્મને [[સનાતન ધર્મ]] તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઇ.સ.પૂર્વે ૩૦૦માં [[બુદ્ધ|બુદ્ધે]] બૌદ્ધ ધર્મની સ્થાપના કરી. આ પછી અહીંના કેરાલા રાજ્યમાં સૌપ્રથમ ખ્રિસ્તી સંત થોમસ આવેલા અને ખ્રિસ્તી ધર્મ સ્થાપિત કર્યો. મધ્ય એશિયામાં ઇસ્લામના ફેલાવા દરમિયાન અહીં [[ઈઝરાયલ|ઇઝરાયેલથી]] [[હિબ્રુ]] લોકો અને ઇરાનથી [[પારસી]] લોકો આવી વસેલા. દુનિયામાં મૂળ પારસી ધર્મ આજે ફક્ત ભારતમાં જ છે. ઇસ્લામ ધર્મ તેના શરૂઆતના સમયમા જ ભારતમાં આવી ગયો હતો. શહાદતુલઅક્વામ તથા ફતહુલબારી કિતાબોના હવાલા મુજબ ભોપાલના રાજા ભોજે ઈસ્લામ કબૂલ કર્યો હતો. શ્રી [[ગુરુનાનક|ગુરૂ નાનકે]] ૧૫મી સદીમાં શીખ ધર્મની સ્થાપના કરી. શીખ ધર્મના ઘણા બધા શિધ્ધાંતો ઈસ્લામ ધર્મના શિધ્ધાંતોને મળતા આવે છે. શ્રી ગુરુ નાનકે બગદાદ તથા ત્યાંના બીજા ઈસ્લામિક તીર્થ સ્થળોની યાત્રા કરી હતી. ભારતની ધરતી પર જન્મેલા વિવિધ ધર્મો પૈકી શીખ ધર્મ સૌથી તત્કાલિન છે. અંગ્રજોના શાસન દરમિયાન ખ્રિસ્તી ધર્મનો ફેલાવો વ્યાપક બન્યો. ભારતના લોકો વિવિધ ધર્મના હોવા છતાં તેઓ જાતિ તરીકે ભારતીય છે. પૂર્વેના હિંદુ અથવા મૂળ ભારતીય લોકોને બળ કે લાલચ બતાવીને તેમનું ધર્માંતરણ કરવામાં આવ્યું છે. આથી તેઓની માન્યતા, રીત-રીવાજો, ભાષા અને અમુક હદે સંસ્કૃતિ ભારતીય જ રહી છે. ફક્ત ભારત જ નહિ પરંતુ ભારતીય સંસ્કૃતિથી પ્રભાવિત [[પાકિસ્તાન]], [[બાંગ્લાદેશ]], [[ઇન્ડોનેશિયા]], [[મલેશિયા]] વગેરે દેશોમાં પણ ધાર્મિક પલટો આવ્યા છતા તેમની પોતાની સંસ્કૃતિ અને તેના પરનો ભારતીય પ્રભાવ અકબંધ રહ્યા છે. == સરકાર == [[ભારતનું બંધારણ]] જાન્યુઆરી ૨૬, ૧૯૫૦ મા અમલમાં આવ્યું. ભારતીય બંધારણનો દસ્તાવેજ ભારતને એક સાર્વભૌમ, સમાજવાદી, બિનસાંપ્રદાયિક, લોકશાહી ગણતંત્ર દર્શાવે છે. == રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો== {{transcluded section|source=ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો}} {{#section:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો|રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો}} == સમસ્યાઓ == ભારતની ગણના આજે (૨૦૦૭) એક વિકાસશીલ દેશ (જેનો પુરતો વિકસિત નથી) તરીકે થાય છે. સૌ દેશોની માફક તેની આંતરીક અને બાહ્ય સમસ્યાઓ છે જે તેના વિકાસમાં અડચણ રૂપ છે. ભારતની સમસ્યાઓ નીચે મુજબ છે: * [[આંતરીક સમસ્યા]]ઓ: ** [[વસ્તીવધારો]] ** [[ભ્રષ્ટાચાર]] ** અનામત પ્રથા ** [[જાતિવાદ]] ** [[નિરક્ષરતા]] ** ગરીબી ** કાશ્મીર સમસ્યા ** આંતરીક વિગ્રહો ** ધાર્મિક આતંકવાદ ** રાજકીય અસ્થિરતા * બાહ્ય સમસ્યાઓ: ** ચીન સાથેનો સીમાવિવાદ ** પાકિસ્તાનનો આતંકવાદ ** બાંગ્લાદેશી ઘૂસણખોરી == વિખ્યાત વ્યક્તિઓ == ભારતે વિશ્વને સમયે-સમયે મહાન વ્યક્તિઓની ભેટ આપી છે. નીચેના ભારતના વિખ્યાત વ્યક્તિઓ છે જે ભારતમાં અથવા તો વિશ્વમાં વિખ્યાત છે. ===પૌરાણીક=== # [[રામ]] # [[કૃષ્ણ]] # [[બુદ્ધ]] # [[ચાણક્ય]] # [[શંકરાચાર્ય]] # [[કાલિદાસ]] # [[આર્યભટ્ટ]] # રાજા [[ભરત]] # [[મહાવીર]] ===ઐતિહાસિક=== # [[અશોક]] # [[મહારાણા પ્રતાપ]] # [[રાણી લક્ષ્મીબાઈ]] # [[શિવાજી]] # [[બાબર]] # [[અકબર]] # [[હુમાયુ]] # ટીપુ સુલ્તાન # [[શાહજહાં]] # [[મહમદ બેગડો]] ===રાજકારણીય/અન્ય=== # [[મહાત્મા ગાંધી]] # [[સ્વામી વિવેકાનંદ]] # [[જવાહરલાલ નેહરુ]] # [[સુભાષચંદ્ર બોઝ]] # [[સરદાર પટેલ]] # [[જગદીશચંદ્ર બોઝ]] # [[ઈન્દિરા ગાંધી]] # મહર્ષિ અરવિંદ # [[ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકર]] # [[અબ્દુલ કલામ]] == સંદર્ભ == {{Reflist}} == નોંધ == {{notelist}} == બાહ્ય કડીઓ == * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} {{pic}} {{wikiquote}} {{wikivoyage|India}} {{ભારત}} {{ભારતનો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ}} [[શ્રેણી:ભારત]] abk7beysrhrk9sg0f5tvciad3znrdhv 0 5715 902443 886754 2026-07-14T00:39:12Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902443 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = નડીઆદ / નડિયાદ | type = શહેર | latd = 22.700000 | longd = 72.870000 | locator_position = right | state_name = ગુજરાત | state_name2 = | district = [[ખેડા જિલ્લો]] | leader_title = | leader_name = | altitude = 35 | population_as_of = ૨૦૧૧ | population_total = ૨૨૫૦૭૧ | population_total_cite = <ref name="census">{{Cite web| url = http://www.censusindia.co.in/towns/nadiad-population-kheda-gujarat-802576 | title=Nadiad Population, Caste Data Kheda Gujarat - Census India| website = www.censusindia.co.in | language = en-US| access-date=૭ જૂન ૨૦૧૭}}{{Dead link|date=એપ્રિલ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = 0268 | postal_code= ૩૮૭ ૦૦૧, ૩૮૭ ૦૦૨ | vehicle_code_range= GJ-7 | sex_ratio = ૯૪૨ | unlocode = | website = | footnotes = | સ્થિતિ = યોગ્ય }} '''નડીઆદ''' કે '''નડિયાદ''' ગુજરાત રાજ્યના [[ખેડા જિલ્લો|ખેડા જિલ્લા]]ના [[નડીઆદ તાલુકો|નડીઆદ તાલુકા]]માં આવેલું શહેર અને જિલ્લા તેમજ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. નડીઆદ સામાજીક-શૈક્ષણિક-ધાર્મિક સેવાઓ કરતા [[સંતરામ મંદિર]] માટે જાણીતું છે. [[ફેબ્રુઆરી ૨૮|૨૮ ફેબ્રુઆરી]] ૨૦૨૪ ને બુધવારના દિવસે ગુજરાતના નાણામંત્રીએ વિધાન સભાગૃહમાં નડિયાદ નગરપાલિકાને મહાનગરપાલિકા (મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન)નો દરજ્જો આપવાની જાહેરાત કરી હતી.<ref>{{cite news|first= |last= |title= નડિયાદને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનો દરજ્જો મળશે, શહેરીજનોમાં આનંદ|url= https://www.gujaratsamachar.com/news/kheda/nadiad-will-get-municipal-corporation-status-joy-among-urbanites|work= www.gujaratsamachar.com|publisher= [[ગુજરાત સમાચાર]]|date= ૨૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪|access-date= ૨૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪|archive-date= 2024-02-29|archive-url= https://web.archive.org/web/20240229102046/https://www.gujaratsamachar.com/news/kheda/nadiad-will-get-municipal-corporation-status-joy-among-urbanites|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite news |first= વી ટિવી |last= ટિમ|title= ગુજરાત સરકારે વધુ બે નગરપાલિકાને મહાનગરપાલિકા બનાવી, બજેટ દરમિયાન સાત મનપાની થઈ હતી જાહેરાત |url= https://www.vtvgujarati.com/news-details/the-gujarat-government-made-two-more-municipalities-into-metropolitan-municipalities|work= |publisher= V TV ગુજરાતી|date= ૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪|access-date=૨૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪}}</ref> == ભૂગોળ== નડીઆદ {{coor d|22.7|N|72.87|E|}} પર વસેલું છે.<ref>{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/9/Nadiad.html| title=Falling Rain Genomics, Inc - Nadiad| website=www.fallingrain.com}}</ref> સમુદ્રની સપાટીથી તેની સરેરાશ ઉંચાઇ ૩૫ મીટર (૧૦૫ ફુટ) છે. == ઇતિહાસ == નડીઆદનું ઐતિહાસિક નામ '''નટીપ્રદ''' અને પછી '''નટપુર''' હતું. આ શહેરમાં પહેલા મુસ્લિમ નવાબ અને પછી [[વડોદરા]]ના ગાયકવાડનું રાજ હતું. એક સમયે નડિયાદ નવ વાવ, નવ તળાવો , નવ ભાગોળો અને નવ સિનેમા ઘરો માટે જાણીતું હતું. ગાંધીજીએ તેમની સ્વતંત્રતાની ચળવળમાં અનેક વખત નડીઆદની મુલાકાત લીધી હતી. નડીઆદ [[ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી]], [[મણિલાલ દ્વિવેદી]], [[બાલાશંકર કંથારીયા]], [[ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિક]], [[મનસુખરામ ત્રિપાઠી]], અંબાલાલ જાની, ચંદ્રશંકર પંડ્યા, છગનલાલ પંડ્યા, ઝવેરીલાલ યાજ્ઞિક, [[દોલતરામ પંડ્યા]] અને [[બકુલ ત્રિપાઠી]] વગેરે જેવા ગુજરાતના ઘણા મહાન કવિઓ અને લેખકોની જન્મભૂમિ અને કર્મભૂમિ રહી ચુક્યું છે. સ્વત્રંત ભારત ના પ્રથમ  ગૃહ પ્રધાન અને લોખંડી પુરુષ તરીકે જાણીતા એવા શ્રી સરદાર [[વલ્લભભાઈ પટેલ|વલ્લભભાઈ]] પટેલ અને તેમના મોટા ભાઈ [[વિઠ્ઠલભાઈ પટેલ]]નું પણ જન્મસ્થાન નડિયાદ છે. ગુજરાતના માજી મુખ્યમંત્રી [[બાબુભાઈ જશભાઈ પટેલ]]ની પણ આ જન્મભૂમિ છે. નડીઆદ શ્રી સંતરામ મહારાજની પૂણ્યભૂમી છે. == વસ્તી == ઇ.સ. ૨૦૧૧ની ભારતની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે નડીઆદ શહેરની વસ્તી ૨,૨૫,૦૭૧ છે. પુરુષોની સંખ્યા ૧,૧૫,૯૦૩ અને સ્ત્રીઓની સંખ્યા ૧,૦૯,૧૬૮ છે. નડીઆદનો સાક્ષરતા દર ૮૭% છે.<ref name="census" /> == શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ == * [[ધરમસિંહ દેસાઈ યુનિવર્સિટી|ધર્મસિંહ દેસાઈ યુનિવર્સિટી]] * ધર્મસિંહ દેસાઈ કૉમર્સ કોલેજ * જે એસ આયુર્વેદિક મહાવિદ્યાલય * ભગત અને સોનાવાલા લૉ કોલેજ * જે એન્ડ જે સાયન્સ કોલેજ * આઇ.વી. પટેલ કોલેજ ઑફ કૉમર્સ * ટી.જે. પટેલ કૉમસ કૉલેજ * સી.બી. પટેલ આટર્સ કૉલેજ * સુરજબા મહિલા આર્ટ્સ કોલેજ * શારદા મંદીર સ્કુલ * ડી.પી. દેસાઈ સ્કુલ * સ્વામી વિવેકાનંદ સ્કુલ == જોવાલાયક સ્થળો == [[File:Santaram Temple.JPG|thumb|સંતરામ મંદિર]] * [[સંતરામ મંદિર]] * માઈ મંદિર * મૂક-બધિર શાળા * [[ડુમરાલ ભાગોળની વાવ]] == સ્વાસ્થ્ય == * સંતરામ મંદિર જનસેવા સંસ્થાન * મહાગુજરાત હોસ્પિટલ * મુળજીભાઈ પટેલ યુરોલોજી સેન્ટર (કીડની હોસ્પિટલ) *શ્રી એન ડી દેસાઈ હોસ્પિટલ અને મેડિકલ કોલેજ (ડીડી યુનિવર્સિટી સંચાલિત) *પી  ડી પટેલ આયુર્વેદિક હોસ્પિટલ (જે એસ આયુર્વેદિક કોલેજ સંચાલીત) == સંદર્ભ == {{Reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ == {{Commons category|Nadiad|નડીઆદ}} * [https://www.maimandir.org/ માઇ મંદિર, નડીઆદ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210712042942/https://www.maimandir.org/ |date=2021-07-12 }} * [https://www.santram.org/ સંતરામ મંદિર નડીઆદ] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શહેરો અને નગરો]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં તાલુકા મથકો]] [[શ્રેણી:નડીઆદ તાલુકો]] ha11mu78mf60t17jircqmh9iq0eue9t 0 7707 902427 847770 2026-07-13T14:25:16Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902427 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = ઘેલા સોમનાથ | other_name = घेला सोमनाथ/Ghela Somnath | nickname = ઘેલો નદી કાઠે સોમનાથના શિવલિંગવાળુ ગામ | iucn_category = <!-- for protected areas only --> | state_name = ગુજરાત | skyline = Ghelo Somnaath 01.JPG | skyline_alt = શ્રી ઘેલા સોમનાથ મંદિર સંકુલનું પ્રવેશદ્વાર | skyline_caption = શ્રી ઘેલા સોમનાથ મંદિર સંકુલનું પ્રવેશદ્વાર | district = [[રાજકોટ જિલ્લો|રાજકોટ]] | latd = 22.0664 | longd = 71.3673 | area_total = | area_magnitude = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | સ્થિતિ = ચકાસો }} '''ઘેલા સોમનાથ''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્ય]]માં આવેલા [[સૌરાષ્ટ્ર]]ના પાંચાળ પ્રદેશનું તીર્થધામ છે.<ref>{{cite web|title=ઘેલા સોમનાથ મહાદેવ મંદિર – સોમ પીપળીયા|url=http://jasdan.in/ghela-somnath-mahadev-mandir-som-pipaliya-jasdan/|access-date=૧૬ માર્ચ ૨૦૧૬|archive-date=2016-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20160130183815/http://jasdan.in/ghela-somnath-mahadev-mandir-som-pipaliya-jasdan/|url-status=dead}}</ref> [[જસદણ]] અને [[વીંછીયા (તા. જસદણ)|વીંછીયા]]ની વચ્ચે ઠાંગા અને મદાવાની જોડે આ સ્થળ આવેલું છે. તેમજ જસદણથી એક માર્ગ [[હીંગોળગઢ (તા. જસદણ)|હીંગોળગઢ]] તરફ ફંટાય છે. હીંગોળગઢ અને ઘેલા સોમનાથ એકબીજાથી નજીકમાં આવેલા છે. == કથા == ઉન્મત ગંગા (ધેલો) નદીને કાંઠે આવેલ આ મંદીરનો આગવો ઇતિહાસ છે. જે કથા પ્રચલિત છે તે પ્રમાણે તે મુજબ [[ગુજરાત]]માં મુસ્લિમ સુબા મઝહરખાન ઉર્ફે મુઝફ્ફરશાહની આણ પ્રવર્તતી હતી. [[જુનાગઢ]]ની ગાદીએ [[ચુડાસમા]] રા'નું શાસન હતું. [[ચંદ્ર]]એ પણ જેની આરાધના કરી હતી તેવા [[સોમનાથ]] પર રા'ની પુત્રી મીનળદેવીને અનન્ય ભક્તિભાવ હતો. પોતાનું નિવાસ પણ તેણે સોમનાથથી થોડે દુર [[હીરણ નદી]]ને કાંઠે રાખેલું અને દિવસમાં બે વખત [[શંકર]]ની શ્રધ્ધાપૂર્વક પૂજા કરતી હતી. અલાઉદીન ખિલજીના સરદારના આક્રમણથી તુટેલા સોમનાથ મંદીરનો જીર્ણોધાર થયો હતો. મંદીરે તેની મુળ પ્રતિષ્ઠા પુનઃ પ્રાપ્ત કરી હતી. તેવા સમયે ઝફરખાને મંદીરની કિર્તી સાંભળી અને તેના મનમાં સોમનાથ મંદીર ઉપર ચડાઈ કરવાની ઈચ્છા થઈ. જુનાગઢના રા'ને આ વાતની પોતાના ગુપ્તચરો મારફત જાણ થતા સોમનાથના રક્ષણ માટે ક્ષત્રિયોને આહવાન આપ્યું. ઝફરખાન સામેના એ ઇતિહાસ પ્રસિધ્ધ યુધ્ધમાં [[ક્ષત્રિય]] અને શુરવીર યોધ્ધાઓએ અપ્રતિમ શૌર્ય દાખવી શિવલીંગની રક્ષા કરી. એ સૌમાં શિરમોર રહ્યા અરઠીલાના [[હમીરજી ગોહિલ]]. [[સૌરાષ્ટ્ર]]ની રોળાઈ ગયેલી રાજપુતીને તેમણે નવું જોમ આપ્યુ. તે સમયે દેવળના પ્રાંગણમાં છેલ્લું યુધ્ધ ખેલાઈ રહ્યુ છે. સોમૈયાના એક એક રખવાળ જીવતી દિવાલ બનીને ઝફરખાનના સૈન્ય સામે અડીખમ ઊભા છે. પણ ઝાઝા બળ સામે રાજપુતો વઢાતા જાય છે. બચવાની કોઈ આશા ન રહી ત્યારે કેટલાક રાજપુતોએ શિવલીંગની રક્ષા માટે તેને ખસેડી લેવાનું નક્કી કર્યુ. પાલખીમાં તેને પધરાવી સાથે મીનળદેવીને બેસાડી સોમનાથના મંદીર સામે છેલ્લી નજર કરી સૌ ચાલી નીકળ્યા. આમ ચાલતા ચાલતા પાંચાળ પ્રદેશમાં પાલખી આવી પહોંચી. ઘેલા સોમનાથ જે સ્થળે આજે ઊભું છે તે અનુકુળ જણાતા ત્યાં શિવલીંગની પ્રતિષ્ઠા કરવામા આવી.<ref>{{cite web|title=ઘેલા સોમનાથની સ્થાપના મીનળદેવીએ કરી હતી|url=http://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/it-was-founded-somnath-manic-minaladevi|access-date=૧૬ માર્ચ ૨૦૧૬|archive-date=2015-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20150927174358/http://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/it-was-founded-somnath-manic-minaladevi|url-status=dead}}</ref> સોમનાથમાં ઝફરખાનનાં બાકી રહેલા સૈન્યને શિવલીંગની સ્થાપના બીજે થયાની અને મીનળદેવી તેની પુજા કરે છે એ હકીકતની જાણ થઈ. સૌનિકોએ હલ્લો કર્યો પણ સંગઠીત બળ સામે ન ફાવ્યા અને પાછા હઠવું પડયું. મીનળદેવીને પોતાના ઉપર સુલતાનનાં સૌનિકોની નજર પડી એટલે જીવવા કરતા મોતને વહાલું ગણ્યું અને ઘેલા સોમનાથ સામેની ટેકરી ઉપર ચડી જઈ ત્યાં સમાધિ લીધી. આમ સોમનાથ મંદિરથી લાવીને આ શિવલીંગની સ્થાપના થઈ છે જેનો ઇતિહાસ સાક્ષી પુરે છે. જેમાં ઘણા ક્ષત્રિય શુરવીરોની બલીદાનની ગાથા વણાયેલી છે. આજે પણ સામેની ટેકરી ઉપર મીનળદેવીની નાની દેરી આવેલી છે. મંદીરના દર્શને આવનાર યાત્રિકો દેરીને પણ જુહારે છે. == અન્ય માહિતી == ગઢ જેવી રચનાની વચ્ચે ઊભેલા આ ઘેલા સોમનાથનાં મંદીરનું સંચાલન અત્યારે ટ્રસ્ટ હસ્તક છે. સમયની સાથે આ મંદીરનો વિકાસ થતો જાય છે. યાત્રિકોને રહેવા માટેની ધર્મશાળાઓ પણ આવેલી છે. મંદીરની બાજુમાં ગૌશાળા છે, જેમાં ગાયોનો નિભાવ થાય છે. [[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર]] અને [[અમરેલી જિલ્લો|અમરેલી જિલ્લા]]ની સરહદો ઘેલા સોમનાથની નજીકમાં આવેલી છે. [[શ્રાવણ]] માસ દરમિયાન ભગવાન શંકરદાદાનાં દર્શને લોકોનો ઘણો મોટો સમુદાય અહીં એકત્ર થાય છે. તે દરમિયાન અહીં મેળો પણ ભરાય છે. આમ ઘેલા સોમનાથ ગુજરાતનું ઐતિહાસિક ધાર્મિક સ્થળ છે. ==આ પણ જુવો== * [[હીંગોળગઢ (તા. જસદણ)|હીંગોળગઢ]] - ઐતિહાસિક કિલ્લો અને પ્રકૃતિ શિક્ષણ અભયારણ્ય - ૨૦ કી.મી. વાયવ્યમાં ==સંદર્ભ== {{Reflist}} {{જસદણ તાલુકામાં આવેલાં ગામો}} [[શ્રેણી:ધાર્મિક સ્થળો]] [[શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો]] [[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં શિવાલયો]] [[શ્રેણી:જસદણ તાલુકો]] ob9ww77f0suhmrpjwicnq6kl0urexkd 0 11687 902424 902197 2026-07-13T13:41:50Z Dsvyas 561 નવા સભ્યએ કરેલા છેલ્લા યોગદાનને મઠાર્યું 902424 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = સામરપાડા | state_name = ગુજરાત | district = નર્મદા | taluk_names = ડેડીયાપાડા | latd = 21.511113 | longd = 73.64316 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = વનપેદાશો | blank_value_3 = [[મહુડો| મહુડાનાં ફુલ તેમજ બી]], [[ખાખરો|ખાખરાનાં પાન]], [[ટીમરુ|ટીમરુના પાન]], [[સાગ|સાગનાં બી]], [[કરંજ]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''સામરપાડા''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના દક્ષિણ પૂર્વ ભાગમાં આવેલા [[નર્મદા જિલ્લો|નર્મદા જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૫ (પાંચ) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને [[મહારાષ્ટ્ર| મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય]]ને અડીને આવેલા એવા [[ડેડીયાપાડા તાલુકો|ડેડીયાપાડા તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[આદિવાસી]] લોકોની વસ્તી રહે છે. સામરપાડા (થવા) ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[આંગણવાડી]] અને દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય છે. આ ગામ ડુંગરાળ તેમ જ જંગલ વિસ્તારમાં આવેલું છે. ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી [[મહુડો| મહુડા]]નાં ફુલ તેમ જ બી, [[ખાખરો| ખાખરા]]નાં પાન, [[ટીમરુ]]નાં પાન, [[સાગ]]નાં બી, [[કરંજ]]ના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો (જંગલમાંથી પ્રાપ્ત થતી ઈમારતી લાકડા સિવાયની ખોરાક તરીકે વાપરી શકાય તેવી તેમ જ વેચાણ કરી પૈસા મેળવી શકાય તેવી વસ્તુઓ) એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે. સમરપાડામાં પંચાયતઘર આવેલું છે, આ ગામ જુથ ગ્રામપંચાયતનો ભાગ છે. સમરપાડા જુથ ગ્રામપંચાયતમાં સમરપાડા સહિત આસપાસના અન્ય છ ગામો [[થપાવી]], [[મોસ્કુવા]], [[ઘોડી (તા.ડેડીયાપાડા)|ઘોડી]], [[સિગળગભાણ|સિંગલવાણ]], [[જામ્બાર]] અને [[બયડી (તા.ડેડીયાપાડા)|બયડી]] મળિ ને કુલ ૭ ગામ આવેલા છે. સમરપાડા ગામ પ્રકૃતિપુજક છે, અહીંના આદિવાસીઓ માટન્યૂ દેવ, વાઘબારસ, ગામ દેવ, થી પૂજન, હિમારીઓ દેવ, અખાત્રી પૂજન, જેવા અનેક પ્રકૃતિના દિવસોની ઉજવણી કરે છે. ગામમાં લગ્ન પ્રસંગોની ઉજવણી વિશિષ્ટ રીતે કરવામાં આવે છે, અહિં લગ્ન પ્રસંગના દસ દિવસ અગાઉથી ઢોલ, વગેરે વાજિંત્રો સાથે નાચગાન થાય છે. {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:ડેડીયાપાડા તાલુકો]] 7eqmfq7vsvz8wt6mqfqljnvxyfhwxdi 0 13417 902419 902299 2026-07-13T13:23:08Z Dsvyas 561 [[Special:Contributions/~2026-39290-21|~2026-39290-21]] ([[User talk:~2026-39290-21|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 860484 wikitext text/x-wiki '''૧૨ જુલાઇ'''નો દિવસ [[ગ્રેગોરીયન પંચાંગ]] મુજબ વર્ષનો ૧૯૩મો ([[લિપ વર્ષ]] દરમ્યાન ૧૯૪મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૧૭૨ દિવસ બાકી રહે છે. == મહત્વની ઘટનાઓ == * ૧૫૭૬ – [[મુઘલ સામ્રાજ્ય]]એ ''રાજમહેલના યુદ્ધ''માં બંગાળ સલ્તનતને હરાવી બંગાળ હસ્તગત કર્યું. * ૧૭૯૯ – [[રણજીતસિંહ]] [[લાહોર]] પર વિજય મેળવી પંજાબ (શીખ સામ્રાજ્ય)ના મહારાજા બન્યા. * ૧૯૬૧ – ખડકવાસલા અને [[પાનશેત બંધ (તાનાજી સાગર)|પાનશેત બંધ]] તૂટતાં [[પુના]] અને નજીકના વિસ્તારમાં પૂર આવ્યું, ઓછામાં ઓછા બે હજાર લોકો માર્યા ગયા. * ૧૯૭૫ – [[સાઓ તોમ પ્રિન્સિપી]] દ્વીપરાષ્ટ્ર સ્વતંત્ર બન્યું. == જન્મ == * ૧૮૫૪ – જ્યોર્જ ઇસ્ટમેન, કેમેરા એન્ડ રીલ કંપની કોડકના સ્થાપક (અ. ૧૯૩૨) * ૧૯૦૯ – બિમલ રોય, ભારતીય ફિલ્મ દિગ્દર્શક (અ. ૧૯૬૬) * ૧૯૩૪ – [[દિગીશ મહેતા]], ગુજરાતી નિબંધકાર, નવલકથાકાર અને વિવેચક (અ. ૨૦૦૧) * ૧૯૪૫ – [[ઘનશ્યામ નાયક]], ગુજરાતી અભિનેતા, પાર્શ્વગાયક અને ડબિંગ કલાકાર * ૧૯૬૫ – [[સંજય માંજરેકર]], ભારતીય ક્રિકેટર * ૧૯૭૨ – [[સુંદર પિચાઈ]], ભારતીય-અમેરિકન વ્યાપારી અને ઉદ્યોગ સાહસિક, [[ગૂગલ]]ના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (સીઇઓ) * ૧૯૯૭ – [[મલાલા યુસુફઝઈ]], પાકિસ્તાની-અંગ્રેજી કાર્યકર્તા, નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા == અવસાન == * ૧૪૮૯ – બહલૂલ લોદી, દિલ્હીના સુલતાન (જ. ૧૪૦૧/૦૬) * ૧૯૮૦ – [[બચુભાઇ રાવત]], સંપાદક અને કલા વિવેચક (જ. ૧૮૯૮) * ૧૯૯૯ – રાજેન્દ્ર કુમાર, ભારતીય અભિનેતા (જ. ૧૯૨૯) * ૨૦૦૨ - [[ઘનશ્યામભાઈ ઓઝા]], [[ગુજરાતના મુખ્યમંત્રીઓ|ગુજરાતના ચોથા મુખ્યમંત્રી]] (જ. ૧૯૧૧) * ૨૦૧૨ – દારા સિંહ, ભારતીય કુસ્તીબાજ, અભિનેતા અને રાજકારણી (જ. ૧૯૨૮) * ૨૦૧૩ – [[પ્રાણ (અભિનેતા)|પ્રાણ]], હિન્દી ચલચિત્ર અભિનેતા (જ. ૧૯૨૦) * ૨૦૨૦ – [[નગીનદાસ સંઘવી]], રાજકારણશાસ્ત્રના અધ્યાપક, લેખક અને કટારલેખક (જ. ૧૯૨૦) == તહેવારો અને ઉજવણીઓ == * == બાહ્ય કડીઓ == * [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/12 બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312191212/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/12 |date=2007-03-12 }} {{commons|July 12}} ---- {{ઢાંચો:માસ}} [[શ્રેણી:જુલાઇ]] gm2t2nnlm36mec62kjacvtsiwv2bc85 1 24503 902453 876271 2026-07-14T09:13:11Z ~2026-39844-45 88165 /* bussiness name */ નવો વિભાગ 902453 wikitext text/x-wiki == bussiness name == computer related [[વિશેષ:પ્રદાન/&#126;2026-39844-45|&#126;2026-39844-45]] ([[સભ્યની ચર્ચા:&#126;2026-39844-45|talk]]) ૧૪:૪૩, ૧૪ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST) 113ll78s4t9tme2aaxojyg4phx7dwpg 902454 902453 2026-07-14T09:13:41Z Saroj 33662 [[Special:Contributions/~2026-39844-45|~2026-39844-45]] ([[User talk:~2026-39844-45|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:KartikMistry|KartikMistry]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 108006 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 26332 902432 862054 2026-07-13T16:14:06Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902432 wikitext text/x-wiki {{સુધારો}} {{Infobox mineral | name = Amethyst | category = Mineral variety | boxwidth = | boxbgcolor = | image = Amethyst. Magaliesburg, South Africa.jpg | image_caption = | imagesize = 300px | caption = Amethyst cluster from [[Magaliesburg]], South Africa. A [[Wikipedia:Featured picture]] | formula = [[Silica]] (silicon dioxide, [[Silicon|Si]][[Oxygen|O]]₂) | molweight = | color = Purple, violet | habit = 6-sided prism ending in 6-sided pyramid (typical) | system = [[rhombohedral]] class 32 | twinning = Dauphine law, Brazil law, and Japan law | cleavage = None | fracture = Conchoidal | mohs = 7–lower in impure varieties | luster = Vitreous/glossy | refractive = n_ω = 1.543–1.553 n_ε = 1.552–1.554 | opticalprop = Uniaxial (+) | birefringence = +0.009 (B-G interval) | pleochroism = None | streak = White | gravity = 2.65 constant; variable in impure varieties | density = | melt = 1650±75 °C | fusibility = | diagnostic = | solubility = insoluble in common solvents | diaphaneity = Transparent to translucent | other = Piezoelectric }} '''જમ્બુમણિ''' અથવા '''એમિથિસ્ટ''' ({{Lang-en|Amethyst}}) એ દાગીનામાં વપરાતો વાદળી રંગનો ક્વાર્ટ્ઝ છે. આ નામ પ્રાચીન ગ્રિક શબ્દ ''ἀ'' ''a-'' ("નહીં") અને ''μέθυστος'' ''મેથ્યુસ્ટોસ'' ("કેફ") પરથી આવ્યું છે. એમિથિસ્ટ નામ મૂળ એવી માન્યતા પર આધારિત છે કે આ પત્થર તેને ધારણ કરનારને દારૂના નશાથી બચાવે છે. પ્રાચીન ગ્રિસવાસીઓ અને રોમન એમિથિસ્ટ પહેરતા હતા અને એવી માન્યતા સાથે તેની પીવાની નળીઓ બનાવી હતી કે તે તેમને કેફથી બચાવશે. ==રસાયણ શાસ્ત્ર== જમ્બુમણિ એ ક્વાર્ટ્ઝની જાંબુડીયા રંગની જાત છે; તેનું રાસાયણિક સૂત્ર SiO₂ છે. ૧૯મી સદીમાં જમ્બુમણિનો રંગ મેંગેનિઝની હાજરીને કારણે હોવાનું માનવામાં આવતું હતું. જો કે તેના પર મોટા પ્રમાણમાં ફેરફાર કરી શકાતો હોવાથી તેમજ તેને ગરમીથી ભારહિન પણ બનાવી શકાતો હોવાથી કેટલાક સત્તાવાળાઓના મતે તેનો રંગ કાર્બનિક સ્ત્રોતમાંથી આવતો હોવાનો મત ધરાવતા હતા. [[લોખંડ|ફેરિક]] થિયોસાયનેટ સૂચવાયું હતું અને ખનીજમાં સલ્ફરની હાજરી સાબિત થઇ હોવાનું કહેવાતું હતું. તાજેતરનું કામ સૂચવે છે કે જમ્બુમણિનો રંગ ફેરિક આયર્નની અશુદ્ધીને કારણે છે.<ref>ક્લીન, કોર્નેલિસ એન્ડ હર્લબટ, કોર્નિલિયસ એસ., 1985 ''મેન્યુઅલ ઓફ મિનરોલોજી (આફ્ટર જેડી દાના)'' 20મી આવૃત્તિ, પાનું 441, જોહન વિલી એન્ડ સન્સ, ન્યૂ યોર્ક</ref> વધુ અભ્યાસ દર્શાવે છે કે આયર્ન અને એલ્યુમિનિયમની જટીલ આંતરિકક્રિયા તેના રંગ માટે જવાબદાર છે.<ref>કોહેન, એલ્વિન જે., 1985, [http://www.minsocam.org/ammin/AM70/AM70_1180.pdf ''એમિથિસ્ટ કલર ઇન ક્વાર્ટ્ઝ, ધ રિઝલ્ટ ઓફ રેડિયેશન પ્રોટેક્શન ઇન્વોલ્વિંગ આયર્ન'' ], અમેરિકન મિનરલોજીસ્ટ, ભાગ. 70, પાના 1180-1185</ref> ગરમી આપતા જમ્બુમણિ સામાન્ય રીતે પીળો બની જાય છે અને દાગીનાના મોટા ભાગના સાઇટ્રિન, કૈર્નગોર્મ, અથવા પીળા ક્વાર્ટ્ઝ માત્ર "બળેલા જમ્બુમણિ" છે. જમ્બુમણિ ક્વાર્ટઝની નસો ખુલ્લી જગ્યા પર તેમનો રંગ છોડવા ચપળ છે.{{Citation needed|date=March 2007}}. શ્રેષ્ઠ ગુણવત્તાવાળા જમ્બુમણિની નકલ કરવા કૃત્રિમ જમ્બુમણિ બનાવવામાં આવે છે. તેના રાસાયણિક અને ભૌતિક ગુણધર્મો પ્રાકૃતિક જમ્બુમણિને એટલા સમાન છે કે અત્યાધુનિક ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય પરીક્ષણ વગર તેને ચોક્કસ રીતે સ્પષ્ટ અલગ પાડી શકાતા નથી. (જે ઘણી વાર ખર્ચાળ પણ પુરવાર થાય છે) કૃત્રિમ જમ્બુમણિને સરળતાથી ઓળખવા માટે "બ્રાઝિલ લો ટ્વિનિંગ" આધારિત એક પરીક્ષણ છે. (બ્રાઝિલ લો ટ્વિનિંગ ક્વાર્ટઝ ટ્વિનિંગનું એક સ્વરૂપ છે જેમાં ડાબા અને જમણા હાથના ક્વાર્ટ્ઝ માળખાને એક સ્ફટિકમાં જોડવામાં આવે છે<ref>{{cite web|url = http://quartzpage.de/crs_twins.html|title = Quartz Page Twinning Crystals|access-date = 2007-05-28}}</ref>) જો કે થિયરીમાં આ પદાર્થ કૃત્રિમ રીતે બનાવવો શક્ય છે પરંતુ તે બજારમાં મોટી માત્રામાં ઉપલબ્ધ નથી.<ref name="WiseSecrets1"></ref> ==રચના== એમિથિસ્ટ જમણી બાજુ અને ડાબી બાજુના ક્વાર્ટઝના લેમલીની અનિયમિત અંકાંતરે ગોઠવણમાંથી બને છે. એવું દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે આ માળખું મિકેનિકલ દબાણને કારણે હોઇ શકે છે. મોહ સ્કેલ પર સાતની સખતાઇ ધરાવતો હોવાથી એમિથિસ્ટ દાગીનામાં વપરાશ માટે સાનુકૂળ છે. ==વિવિધ રંગ અને છટા== એમિથિસ્ટ આછા ગુલાબી વાદળી રંગથી લઇને ઘેરા જાંબુડીયા રંગમાં જોવા મળે છે. એમિથિસ્ટ લાલ અને વાદળી અથવા બંને રંગની છટા દર્શાવી શકે છે. આદર્શ ગ્રેડને "ડીપ સાઇબિરીયન" કહેવાય છે અને તેની રંગછટા જાંબુડીયા રંગની 75-80 ટકા અને વાદળી રંગની 15-20 ટકા તેમજ પ્રકાશના સ્ત્રોતને આધારે લાલ રંગની છટા હોય છે.<ref name="WiseSecrets1">''સિક્રેટ્સ ઓફ ધ જેમ ટ્રેડ; ધ કોનોઇઝર્સ ગાઇડ ટુ પ્રિસીયસ જેમસ્ટોન'' રિચાર્ડ ડબલ્યુ વાઇસ, બ્રન્સવિક હાઉસ પ્રેસ, લેનોક્સ, મેસાશ્યુટ્સ., 2005 ISBN 0972822380</ref> લીલા રંગના ક્વાર્ટ્ઝને ઘણીવાર લીલો એમિથિસ્ટ કહેવાય છે. લીલા ક્વાર્ટ્ઝ માટેના અન્ય નામમાં પાર્સિયોલાઇટ, વર્મેરિન અથવા લાઇન સાઇટ્રિનનો સમાવેશ થાય છે. <gallery> File:Amethyst.JPG|પાસાદાર એમિથિસ્ટ File:Amethyst Quartz.jpg|એમિથિસ્ટની અંદરની બાજુ File:Green Amethyst.JPG|પાસાદર લીલો એમિથિસ્ટ </gallery> ==ઇતિહાસ== [[File:Intaglio Caracalla Cdm Paris Chab2101.jpg|thumb|એમિથિસ્ટમાં કોતરણી કરેલા કારાકલ્લા રત્ન, એક સમયે સેઇન્ટ-ચેપલના ખજાનામાં હતો.]] પ્રાચીન ઇજિપ્તવાસીઓ દ્વારા એમિથિસ્ટનો રત્ન તરીકે ઉપયોગ થયો હતો અને મોટે ભાગે ઇન્ટાગ્લિયો એન્ગ્રેવ્ડ જેમ્સ માટે પ્રાચીનતામાં ઉપયોગ થતો હતો.<ref name="castellani">''જેમ્સ, નોટ્સ એન્ડ એક્ટ્રેક્ટ્સ'' ઓગોસ્ટો કેસલાની (19મી સદીનો પ્રખ્યાત ઝવેરી), પાનું 34, લંડન, બેલ અને ડોલ્ડી, 1871 ISBN 1141061740</ref> ગ્રીકવાસીઓ માનતા હતા કે એમિથિસ્ટ રત્ન તેમને નશાથી બચાવી શકે છે<ref name="smith">[http://books.google.com/books?id=czU2nSOaKioC&amp;ots=TBsozlzp7T ''ડાયમન્ડ્, પર્લ્સ એન્ડ પ્રિસીયસ સ્ટોન્સ'' ] માર્સેલ એન સ્મિથ, ગ્રિફિથ સ્ટિલિંગ્સ પ્રેસ, બોસ્ટન, મેસાશ્યુટ્સ, 1913, પાનું 74</ref> જ્યારે મધ્યકાલિન યુરોપીયન સૈનિકો યુદ્ધમાં રક્ષણ માટે એમિથિસ્ટ એમ્યુલેટ ધારણ કરતા હતા. આ પાછળનું કારણ તે છે કે એમિથિસ્ટને લોકોની સારવાર કરતો અને તેમના મગજ શાંત રાખતો હોવાનું માનવામાં આવતું હતું.{{Citation needed|date=May 2010}} ઇંગ્લેન્ડમાં એંગ્લો-સેક્સોન કબરોમાંથી એમિથિસ્ટના મણકા મળ્યા હતા.{{Citation needed|date=June 2008}} નજીકના દક્ષિણ [[બ્રાઝિલ|બ્રાઝિલ]]માં સાન્ટા ક્રુઝમાંથી મળેલા એક મોટા જીયોડ અથવા એમિથિસ્ટ-ગ્રોટોને 1902માં ડસેલડોર્ફ, જર્મનીમાં યોજાયેલા પ્રદર્શનમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. એમિથિસ્ટ ફેબ્રુઆરી માટે પરંપરાગત જન્મરત્ન છે. ===માન્યતા=== ગ્રીક શબ્દ ''a-'' , નહીં + ''મેથુસ્ટોસ'' , કેફ પરથી ગ્રીક શબ્દ "એમિથિસ્ટોસ"નું ભાષાંતર "દારૂ નહીં પીધેલો" એમ કરી શકાય.<ref>ધ અમેરિકન હેરિટેજ ડિક્શનરી</ref> એમિથિસ્ટને નશાનું શમન કરતો પદાર્થ ગણવામાં આવતો હતો માટે ઘણીવાર તેનામાંથી વાઇન ગ્લોબલેટ બનાવવામાં આવતા હતા. ફ્રેન્ચ કવિ "Remy Belleau"(1528–1577) એ એમિથિસ્ટ વિશે એક દંતકથા બનાવી હતી.<ref>{{Cite book|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k522648|title=Les amours et nouveaux eschanges des pierres précieuses : vertus et proprietez d'icelles ; Discours de la vanité, pris de l'Ecclesiaste ; Eclogues sacrees, prises du Cantique des Cantiques ([Reprod.]) / par Remy Belleau|last=|first=|date=1576|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=|language=FR}}</ref> નશા અને વાઇનના દેવતા ડીયોનિસસ એમિથિસ્ટોસ નામની દાસી પાછળ પડ્યા હતા. એમિથિસ્ટોસે ડિયોનિસસનો પ્રેમ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. એમિથિસ્ટોસે પોતે શુદ્ધ રહેવા માટે ઇશ્વરને પ્રાર્થના કરી હતી જેને દેવી આર્ટિમીસ સ્વીકારી હતી અને તેને સફેદ પત્થર બનાવી હતી. એમિથિસ્ટોસની શુદ્ધ રહેવાની ભાવનાથી પ્રભાવિત થઇને ડિયોનિસસે તેને અંજલી સ્વરૂપે પત્થર પર વાઇન રેડ્યો હતો અને સ્ફટિકનો રંગ બદલાઇને જાંબુડીયો થઇ ગયો હતો. આ બાબતે ઘણી વાર્તાઓ છે તે પૈકીની એક છે કે, એક આત્માએ ડિયોનિસસનું અપનામ કર્યું હતું જેનાથી રોષે ભરાઇને તેના રસ્તામાં આવતા બીજી કોઇ પણ આત્માની હત્યા કરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી અને તેનો રોષ કાઢવા ખુંખાર વાઘની રચના કરી હતી. આ આત્મા એક સુંદર યુવાન સ્ત્રી એમિથિસ્ટોસ બની હતી. એમિથિસ્ટોસ આર્ટિમીસને પ્રાર્થના કરવા જઇ રહી હતી. આર્ટિમીસે એમિથિસ્ટોસને જીવતદાન આપ્યું અને તેને ઘાતકી અત્યાચારથી બચાવવા તેને શુદ્ધ સ્ફટિકીય ક્વાર્ટ્ઝના બનેલા પૂતળામાં ફેરવી દીધી હતી. ડિયોનિસસે સુંદર પૂતળાને જોઇને તેના કર્મના પશ્ચાતાપમાં વાઇનના આસુ સાર્યા હતા. ત્યારે ઇશ્વરના આંસુએ ક્વાર્ટ્ઝને જાંબુડીયો બનાવ્યો હતો.<ref>{{Cite web |url=http://gemstone.org/gem-by-gem/english/amethyst.html |title=ધ એમિથિસ્ટ |access-date=2010-08-25 |archive-date=2008-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080410073145/http://www.gemstone.org/gem-by-gem/english/amethyst.html |url-status=dead }}</ref> અન્ય એક વાર્તા એવી છે કે, ટાઇટાન રહીયાએ દારૂ પિનારાઓનું માનસિક સંતુલન જાળવી રાખવા માટે ડિયોનિસસને એમિથિસ્ટ પત્થર ભેટ આપ્યો હતો.<ref>(નોનસ,''ડાયોનાઇસિયાકા,'' XII.380)</ref> ==ભૌગોલિક વિતરણ== [[File:Quartz-119178.jpg|thumb|એમિથિસ્ટ ક્લસ્ટર આર્ટિગાસ, ઉરુગ્વે.કદ: 15.9×15.6×10.6 સેમી]] એમિથિસ્ટ [[બ્રાઝિલ|બ્રાઝિલ]]માં મિનાસ ગેરીયાસમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં પેદા થાય છે. અહીં તે લાવાના પત્થરોમાં મોટા જીયોડમાં પેદા થાય છે. તે [[દક્ષિણ કોરિયા|દક્ષિણ કોરીયા]]માં પણ જોવા મળે છે અને તેનું માઇનિંગ થાય છે. વિશ્વનો સૌથી મોટો ઓપનકાસ્ટ એમિથિસ્ટ વેઇન મૈસાઉ, લોઅર એસ્ટ્રીયામાં આવેલો છે. બ્રાઝિલ અને [[ઉરુગ્વે|ઉરુગ્વે]]ના ઘણા આંતરિક વિસ્તારોમાંથી એમિથિસ્ટ મળી આવે છે. સારો ફાઇન એમિથિસ્ટ [[રશિયા|રશિયા]]માંથી મળે છે, ખાસ કરીને એકાટરિનબર્ગ જિલ્લામાં મર્સિન્કા નજીક. અહીં તે ગ્રેનાઇટના ખડકોમાં જોવા મળે છે. [[ભારત|ભારત]]ના ઘણા વિસ્તારોમાંથી પણ એમિથિસ્ટ મળે છે. ઝાંબીયા વાર્ષિક 1,000 ટનના ઉત્પાદન સાથે વિશ્વના સૌથી મોટા એમિથિસ્ટ ઉત્પાદકો પૈકીનું એક છે. એમિથિસ્ટ [[સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા|અમેરિકા]]ના ઘણા વિસ્તારોમાં થાય છે. અન્ય સ્થળોમાં મઝાટઝલ માઉન્ટેન ક્ષેત્ર ગિલા અને મેરિકોપા કન્ટ્રીઝ, એરિઝોનામાં; એમિથિસ્ટ માઉન્ટેન, ટેક્સાસ; યલોસ્ટોન નેશનલ પાર્ક; ડેલાવેર કાઉન્ટી, પેન્સિલવેનિયા; હેવૂડ કાઉન્ટી, નોર્થ કેરોલિના; ડીયર હિલ અને સ્ટોલ, મેઇની અને લેક સુપિરીયર ક્ષેત્રનો સમાવેશ થાય છે. એમિથિસ્ટ ઓન્ટારિયોમાં પ્રમાણમાં સામાન્ય છે અને સમગ્ર નોવા-સ્કોટીયામાં વિવિધ સ્થળે જોવા મળે છે. [[ઉત્તર અમેરિકા|અમેરિકા]]માં સૌથી મોટી એમિથિસ્ટ ખાણ થંડર બે, ઓન્ટારીયોમાં આવેલી છે.<ref>{{Cite web |url=http://amethystmine.com/history.html |title=એમિથિસ્ટ ખાણ |access-date=2010-08-25 |archive-date=2010-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100618062042/http://www.amethystmine.com/history.html |url-status=dead }}</ref> ==મૂલ્ય== 18 સદી સુધી એમિથિસ્ટને કાર્ડિનલ અથવા (હીરો, નિલમ, માણેક, અને એમિરાલ્ડ સહિત) સૌથી મૂલ્યવાન રત્નમાં સ્થાન આપવામાં આવતું હતું. જો કે [[બ્રાઝિલ|બ્રાઝિલ]] જેવા સ્થળોએ તે પુષ્કળ પ્રમાણમાં મળી આવતા તેણે તેનું મોટા ભાગનું મૂલ્ય ગુમાવ્યું હતું. સંગ્રાહકો ઘેરા રંગવાળો એમિથિસ્ટ પસંદ કરે છે તેમાં પણ જો પરંપરાગત રીતે કપાયેલો હોય તો લાલ છાંટ વાળો વધારો<ref>સિબ્જો માર્ગદર્શિકા,</ref> સૌથી ઉંચું ગ્રેડ ધરાવતો એમિથિસ્ટ (જેને "ડીપ રશિયન" કહેવાય છે) દુર્લભ્ય છે માટે તેના મૂલ્યનો આધાર સંગ્રાહકની માંગ પર રહેલો છે. જો કે હજુ પણ નીલમ અથવા માણેકના નીચલા ક્રમે આવે છે (પેડપેરાસ્કા નીલમ અથવા "પીજન્સ બ્લડ" માણેક)<ref name="WiseSecrets1"></ref> ==આ પણ જોશો== *ખનીજની યાદી ==સંદર્ભો== {{Reflist|2}} ==વધુ વાંચન== *{{Cite web |url=http://www.blm.gov/ak/jrmic/poster/amethyst.html |title=Amethyst |work=part of a poster by the Juneau – John Rishel Mineral Information Center |publisher=Alaska office of the United States Bureau of Land Management |access-date=2006-09-11 |archive-date=2007-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070314004049/http://www.blm.gov/ak/jrmic/poster/amethyst.html |url-status=dead }} *{{Cite book |title=A Dictionary of Chemistry |publisher=Printed for Thomas Tegg, (et al.) |first=Andrew |last=Ure |year=1827 |url=http://books.google.com/books?vid=OCLC22415868&id=9YS0XNQU8x4C&pg=PA141&lpg=PA141&dq=Amethyst&as_brr=1 |access-date=2006-09-11 |page=141 |quote=The amethyst is a gem of a violet colour, and great brilliancy, said to be as hard as the ruby or sapphire, from which it only differs in colour. This is called the oriental amethyst, and is very rare. When it inclines to the purple or rosy colour, it is more esteemed than when it is nearer to the blue. These amethysts have the same figure, hardness, specific gravity, and other qualities, as the best sapphires or rubies, and come from the same places, particularly from Persia, Arabia, Armenia and the West Indies. The occidental amethysts are merely coloured crystal or quartz.}} ==બાહ્ય લિંક્સ== {{Commons|Amethyst}} *[http://www.farlang.com/gemstones/amethyst ફાર્લાંગઃ કન્ઝ્યુમર ઇન્ફર્મેશન (સીબ્જો) અને ઐતિહાસિક સંદર્ભો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100418173040/http://www.farlang.com/gemstones/amethyst |date=2010-04-18 }} *[http://mindat.org/min-198.html માઇન્ડેટઃ ખનીજને લગતી માહિતી, સ્ફટિકશાસ્ત્ર અને નામકરણ] {{Jewellery}} {{Silica minerals}} {{1911}} [[Category:રત્ન]] [[Category:ક્વાર્ટ્ઝની જાતો]] [[Category:એન્ટારિયોના ક્ષેત્રીય ચિહ્નો]] 37n1saejktil3cxc1pzc4rmauhhb704 0 26624 902450 897905 2026-07-14T07:26:26Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902450 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name = Birmingham |official_name = |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = "Brum", "Brummagem", "Second City", "City of a thousand trades", "Workshop of the World" |settlement_type = City and Metropolitan borough |motto = Forward <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Birmingham -UK -Skyline.jpg |imagesize = 350px |image_caption = Birmingham's skyline with [[10 Holloway Circus|the Holloway Circus Tower]], [[Rotunda (Birmingham)|the Rotunda]] and [[Bull Ring, Birmingham|the Selfridges Building]] visible. |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = Birm 1977 arms.png |blank_emblem_type = Coat of Arms of the City Council |blank_emblem_size = |blank_emblem_link = Coat of arms of Birmingham |image_map = EnglandBirmingham.svg |mapsize = |map_caption = Birmingham shown within England and the West Midlands |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = [[List of sovereign states|Sovereign state]] |subdivision_name = {{flagicon|Great Britain}} [[United Kingdom]] |subdivision_type1 = [[Countries of the United Kingdom|Constituent country]] |subdivision_name1 = {{flagicon|England}} [[England]] |subdivision_type2 = [[Regions of England|Region]] |subdivision_name2 = [[West Midlands (region)|West Midlands]] |subdivision_type3 = [[Ceremonial counties of England|Ceremonial county]] |subdivision_name3 = [[West Midlands (county)|West Midlands]] |subdivision_type4 = Admin HQ |subdivision_name4 = [[Council House, Birmingham|The Council House]] <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type =[[Metropolitan borough]] |governing_body =[[Government of Birmingham#Birmingham City Council|Birmingham City Council]] |leader_title1 =Lord Mayor |leader_name1 = Michael Wilkes |leader_title2 = Deputy Lord Mayor |leader_name2 = Chauhdry Abdul Rashid |leader_title3 =Council Leader |leader_name3 = [[Mike Whitby]] ([[Conservative Party (UK)|C]]) |leader_title4 = Deputy Council Leader |leader_name4 = [[Paul Tilsley]] ([[Liberal Democrat Party (UK)|Lib Dem]]) |leader_title4 = Council Control |leader_name4 = [[Conservative Party (UK)|Conservative]] / [[Liberal Democrats|Liberal Democrat]] Progressive Partnership |leader_title5 =[[MPs elected in the UK general election, 2005|MPs]] |leader_name5 =[[Richard Burden]] [[Labour Party (UK)|(L)]]<br />[[Liam Byrne]] [[Labour Party (UK)|(L)]]<br />[[John Hemming (politician)|John Hemming]] [[Liberal Democrats|(LD)]]<br />[[Lynne Jones|Dr Lynne Jones]] [[Labour Party (UK)|(L)]]<br />[[Khalid Mahmood]] [[Labour Party (UK)|(L)]]<br />[[Steve McCabe (politician)|Steve McCabe]] [[Labour Party (UK)|(L)]]<br />[[Andrew Mitchell]] [[Conservative Party (UK)|(C)]]<br />[[Clare Short]] [[Clare Short|(IL)]]<br />[[Siôn Simon]] [[Labour Party (UK)|(L)]]<br />[[Gisela Stuart]] [[Labour Party (UK)|(L)]] |established_title = Founded |established_date = 7th century |established_title2 = [[Municipal borough]] |established_date2 = 1838 |established_title3 = [[City status in the United Kingdom|City]] |established_date3 = 1889 <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 267.77<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of =2008 est. |population_footnotes = |population_note = |population_total ={{EnglishDistrictPopulation|ONS=00CN}} ([[List of English districts by population|Ranked {{EnglishDistrictRank|ONS=00CN}}]]) |population_density_km2 =3739 |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = [[West Midlands conurbation|Conurbation]] |population_blank1 = 2,284,093 |population_density_blank1_title = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |population_blank2_title =Ethnicity <br /><small>(2007 estimates<ref>{{cite web |url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&b=276800&c=birmingham&d=13&e=13&g=373272&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1256075609225&enc=1&dsFamilyId=1812 |title=Resident Population Estimates by Ethnic Group (Percentages) |publisher=Neighbourhood Statistics |month=June |year=2006 |access-date=23 October 2008 |archive-date=19 સપ્ટેમ્બર 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110919144842/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&b=276800&c=birmingham&d=13&e=13&g=373272&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1256075609225&enc=1&dsFamilyId=1812 |url-status=dead }}</ref>) </small> |population_blank2 = 66.7% White (62.1% [[White British]])<br />21.0% [[British Asian|South Asian]]<br />6.7% [[Black British|Black]]<br /> 3.2% [[British Mixed|Mixed Race]]<br />1.2% [[British Chinese|Chinese]]<br />1.2% Other |population_density_blank2_km2 = |population_density_blank2_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Greenwich Mean Time]] |utc_offset = +0 |timezone_DST = [[British Summer Time]] |utc_offset_DST = +1 |coordinates_type =region:GB_type:city_scale:1000 |latd=52 |latm=28 |lats=59 |latNS=N |longd=1 |longm=53 |longs=37 |longEW=W |elevation_footnotes = <!--for references: use tags--> |elevation_m = 140 |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = Postcode |postal_code =[[B postcode area|B]] |area_code =0121 |iso_code =GB-BIR |blank1_name =[[ONS coding system|ONS code]] |blank1_info =00CN |blank2_name =[[British national grid reference system|OS grid reference]] |blank2_info ={{gbmappingsmall|SP066868}} |blank3_name =[[Nomenclature of Territorial Units for Statistics|NUTS]] 3 |blank3_info = UKG31 |blank4_name = |blank4_info = |website = [http://www.birmingham.gov.uk/ birmingham.gov.uk] |footnotes = }} '''બર્મિંગહામ''' એક શહેર છે અને ઇંગ્લેન્ડના વેસ્ટ મિડલેન્ડ્સ કાઉન્ટીમાં મેટ્રોપોલિટન બરો છે. તે (2008ના અંદાજ મુજ) 1,016,800ની વસતી સાથે લંડન બહારનું બ્રિટનનું સૌથી વધુ ગીચ વસતી ધરાવતું શહેર છે અને તે 2,284,093ની વસ્તી (2001ની વસતી ગણતરી) સાથેનો બ્રિટનનો બીજા ક્રમે સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો શહેરી વિસ્તાર છે અને તે વેસ્ટ મિડલેન્ડના શહેરી વિસ્તારની મધ્યમાં આવેલું છે.<ref name="KSUA">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/ssdataset.asp?vlnk=8271&More=Y |title=Usual resident population: Census 2001, Key Statistics for urban areas |publisher= Office for National Statistics |access-date=9 June 2007}}</ref> 3,683,000ની વસતી સાથે બર્મિંગહામનો મેટ્રોપોલિટન વિસ્તાર, કે જેમાં પરિવહન સેવાથી જોડાયેલા આજુબાજુના શહેરોનો સમાવેશ થાય છે તે બ્રિટનનો બીજા ક્રમનો સૌથી વધુ ગીચ વિસ્તાર છે.<ref>{{cite web|url=http://www.espon.eu/mmp/online/website/content/projects/261/420/file_2420/fr-1.4.3_April2007-final|title=British urban pattern: population data|access-date=14 March 2009|year=2007|month=March|format=PDF|work=ESPON project 1.4.3 Study on Urban Functions|publisher=European Union – European Spatial Planning Observation Network}} {{dead link| date=June 2010 | bot=DASHBot}}</ref> બર્મિંગહામ ઇંગ્લેન્ડની ઔદ્યોગિક ક્રાંતિનું ઊર્જાસ્ત્રોત હતું, જેનાથી તે ‘‘વર્કશોપ ઓફ ધ વર્લ્ડ” અથવા ‘‘સિટી ઓફ એ થાઉઝન્ડ ટ્રેડ”ના નામે ઓળખાતું થયું હતું.<ref>{{cite web |url=http://icbirmingham.icnetwork.co.uk/mail/news/columnists/goldberg/tm_objectid=16955982&method=full&siteid=50002&headline=decline-of-the-city-of-a-thousand-trades-name_page.html |title=Decline of the city of a thousand trades |publisher=[[Birmingham Mail]] |date=17 April 2006 |access-date=2 August 2006}}</ref> બર્મિંગહામના ઔદ્યોગિક મહત્ત્વમાં ઘટાડો થયો છે, પરંતુ તે નેશનલ કોમર્શિયલ સેન્ટર તરીકે વિકાસ પામ્યું છે અને તેનો બિઝનેસ કરવા માટે બ્રિટનમાં બીજા ક્રમના શ્રેષ્ઠ સ્થળ તરીકે સમાવેશ થયો છે.<ref name="cushman">{{cite web|url=http://www.birminghampost.net/news/newsaggregator/2009/10/06/birmingham-biggest-mover-in-european-league-table-second-to-london-for-uk-business-65233-24859371/|title=Birmingham, biggest mover in European league table, second to London for UK business|date=6 October 2009|author=Anna Blackaby|access-date=6 સપ્ટેમ્બર 2010|archive-date=27 ઑગસ્ટ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110827084202/http://www.birminghampost.net/news/newsaggregator/2009/10/06/birmingham-biggest-mover-in-european-league-table-second-to-london-for-uk-business-65233-24859371/|url-status=dead}}</ref> બર્મિંગહામ હાઇ ટેક, રિસર્ચ અને ડેવલપમેન્ટ ક્ષેત્ર સાથે કોન્ફરન્સ, રિટેલ અને વિવિધ કાર્યક્રમો માટેનું રાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર છે અને તેને ત્રણ યુનિવર્સિટીનો સહયોગ છે. તે સૌથી વધુ વિદેશી મુલાકાતીઓ દ્વારા મુલાકાત લેવામાં આવતું બ્રિટનનું ચોથા ક્રમનું શહેર છે,<ref>{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=178 |title=National Statistics Online – International Visits |access-date=19 July 2009 |publisher=ONS }}</ref> તે બ્રિટનનું બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું શહેરી અર્થતંત્ર છે<ref>[https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/detail.asp?MediaDetailsID=1562 UKmediacentre.pwc.com]</ref> અને ઘણીવાર તેનો સેકન્ડ સિટી તરીકે ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે. જીવનના વૈશ્વિક ધોરણો અંગેના મર્સર ઇન્ડેક્સમાં 2010માં બર્મિંગહામને વિશ્વમાં રહેવા લાયક શ્રેષ્ઠ શહેરોમાં 55મો ક્રમ આપવામાં આવ્યો હતો.<ref>{{cite web|url=http://www.mercer.com/qualityoflivingpr#Europe |title=Quality of Living worldwide city rankings 2010 – Mercer survey |publisher=Mercer |date=26 May 2010 |access-date=27 May 2010}}</ref> બર્મિંગહામને 20 વર્ષમાં વિશ્વના 20 રહેવાલાયક ટોચના શહેરોમાં સામેલ કરવાના હેતુ સાથે શહેરનો પુનઃવિકાસ કરવા માટેનો બિગ સિટી પ્લાન નામનો એક મોટો કાર્યક્રમ શહેરની મધ્યમાં હાલમાં ચાલી રહ્યો છે.<ref>{{cite web|url=http://bigcityplan.birmingham.gov.uk/|title=Big City Plan Website|publisher=Birmingham City Council|access-date=27 January 2010|archive-date=31 જાન્યુઆરી 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100131191908/http://bigcityplan.birmingham.gov.uk/|url-status=dead}}</ref> બર્મિંગહામના લોકો ‘‘બ્રુમિઝ” તરીકે ઓળખાય છે, જે શબ્દ શહેરના ઉપનામ ‘‘બ્રુમ”માંથી ઉતરી આવ્યો છે. આ શબ્દ શહેરની લોકબોલીના શબ્દ બ્રુમેગેમમાંથી ઉતરી આવ્યો હોવાની પણ ધારણા છે,<ref>{{cite web |url=http://www.worldwidewords.org/weirdwords/ww-bru2.htm |title= Brummagem |publisher= Worldwidewords.com |date= 13 December 2003 |access-date=7 June 2008}}</ref> જ્યારે બ્રુમેગેમ શબ્દ આ શહેરના જુના નામ ‘‘બ્રોમવિચેમ’’માંથી આવ્યો હોવાની ધારણા છે.<ref>{{cite book |author=William Hutton |title=An History of Birmingham |year=1783 }}</ref> બ્રુમી લોકબોલી અને તેના લઢણ અલગ અલગ છે, જે બંને બાજુના બ્લેક કન્ટ્રીથી અલગ પડે છે. == ઇતિહાસ == બર્મિંગહામની સૌ પ્રથમ વસાહતના પુરાવા હસ્તકલાની વસ્તુઓ છે, જે સિટી સેન્ટરની કર્ઝન સ્ટ્રીટ નજીકથી આશરે 10,400 વર્ષ પૂર્વે મળી આવ્યા હતા.<ref name="origins">{{cite web |url=http://www.birminghampost.net/news/west-midlands-news/2009/07/24/evidence-of-stone-age-man-found-in-digbeth-65233-24226815/ |title=Evidence of Stone Age man found in Digbeth |publisher=Birmingham Post |access-date=28 July 2009 |archive-date=8 ઑક્ટોબર 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091008152705/http://www.birminghampost.net/news/west-midlands-news/2009/07/24/evidence-of-stone-age-man-found-in-digbeth-65233-24226815/ |url-status=dead }}</ref> 7મી સદીની શરુઆતમાં<ref>{{Cite web |url=http://www.midlandhistory.bham.ac.uk/issues/2000/bassetts.pdf |title=બેસેટ, એંગ્લો-સેક્સોન બર્મિંગહામ, 2000 |access-date=2010-09-06 |archive-date=2009-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090316044800/http://www.midlandhistory.bham.ac.uk/issues/2000/bassetts.pdf |url-status=dead }}</ref> બર્મિંગહામ રી નદીના કિનારા પરનું એન્ગો-સેક્સન ખેતી ધરાવતું ગામડું હતું.<ref name="name"/> એવું માનવામાં આવે છે કે ‘‘બર્મિંગહામ” શબ્દ ‘‘બીઓર્મા ઇન્ગા હેમ’’ શબ્દ પરથી આવ્યો છે, જેનો અર્થ બીઓર્માના પુત્રો (અથવા વંશજો)ની ખેતીવાડી એવો થાય છે.<ref name="name">{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/cs/Satellite?c=Page&childpagename=SystemAdmin%2FPageLayout&cid=1223092625903&packedargs=subtype%3DPressNewsStandardTemplate%26website%3D1&pagename=BCC%2FCommon%2FWrapper%2FWrapper&rendermode=live |title=Birmingham or Brummagem? |publisher=Birmingham City Council |access-date=13 january 2010 |archive-date=29 જૂન 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629134450/http://www.birmingham.gov.uk/cs/Satellite?c=Page&childpagename=SystemAdmin%2FPageLayout&cid=1223092625903&packedargs=subtype=PressNewsStandardTemplate&website=1&pagename=BCC%2FCommon%2FWrapper%2FWrapper&rendermode=live |url-status=dead }}</ref> લેખિત દસ્તાવેજમાં બર્મિંગહામનો પ્રથમ ઉલ્લેખ 1086ની ડોમ્સડે બુકમાં માત્ર 20 શિલિંગના મૂલ્યના એક નાનકડા ગામડા તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો.<ref name="name"/> આ નામ અંગે ઘણી ભિન્નતા છે. બર્મિગહામ એક બીજુ વર્ઝન છે. [[ચિત્ર:Birmingham - Westley Map 1731.png|left|thumb|વિલિયમ વેસ્લીના બર્મિંગહામનો 1731નો નકશોનકશાની ટોચ પશ્ચિમ તરફ પૂર્વાભિમુખીકરણ છે.]] 1166માં બર્મિંગહામના ઉમરાવ પીટર ડી બર્મિંગહામને તેમના કિલ્લામાં બજારનું આયોજન કરવા માટે રાજવી પરિવાર તરફથી મંજૂરી આપવામાં આવી હતી,<ref name="origins"/><ref>{{cite web |url=http://www.birminghamuk.com/historicbirmingham.htm |title=Historic Birmingham |publisher=Birminghamuk.com |date= |access-date=30 May 2009 }}{{Dead link|date=ફેબ્રુઆરી 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> જે બજાર તે સમયે બુલ રિંગ તરીકે જાણીતું બન્યું હતું અને બર્મિંગહામ એક નાનકડા ગામડામાંથી બજારનું શહેર બન્યું હતું. જોહન ડુડલીએ એડવર્ડ ડી બર્મિંગહામની લોર્ડશિપને છેતરપિંડીપૂર્વક છીનવી લીધી ત્યાં સુધી 1530ના દાયકા સુધી ડી બર્મિંગહામ કુટુંબ લોર્ડ ઓફ બર્મિંગહામ તરીકેનો હોદ્દો ભોગવતું હતું.<ref>{{cite web |url=http://www.project-iona.co.uk/landscape/cityscape_past_and_present/birmingham |title=IONA – Birmingham |publisher=Project-iona.co.uk |date= |access-date=30 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071020214707/http://www.project-iona.co.uk/landscape/cityscape_past_and_present/birmingham |archive-date=20 ઑક્ટોબર 2007 |url-status=dead }}</ref> 16મી સદીની શરૂઆતમાં બર્મિંગહામને આયર્ન ઓર અને કોલસાનો પુરવઠો મળવા લાગ્યો હતો અને તેનાથી શહેરમાં ધાતુ પર કામ કરતા ઉદ્યોગોની સ્થાપના થઈ હતી.<ref>{{cite book |author=Hugh Miller |title=First Impressions of England and Its People |year=1851 |publisher=Gould and Lincoln}}</ref> 17મી સદીમાં ઇંગ્લેન્ડમાં ગૃહ યુદ્ધના સમય સુધી બર્મિંગહામ નાના શસ્ત્રોના ઉત્પાદન માટેની નામના સાથે એક મહત્ત્વનું ઉત્પાદન શહેર બન્યું હતું. બર્મિંગહામના શસ્ત્ર ઉત્પાદકો મુખ્ય વેપારી બન્યા હતા અને આ કારોબાર ગન ક્વાર્ટર તરીકે જાણીતા વિસ્તારમાં કેન્દ્રિત થયો હતો. ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ દરમિયાન (મધ્ય 18મી સદીથી શરૂ થઈને) બર્મિંગહામ ઝડપથી મુખ્ય ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર તરીકે વિકાસ પામ્યું હતું અને શહેરમાં સમૃદ્ધિ આવી હતી. બર્મિંગહામની વસતી 17મી સદીના અંત ભાગમાં 15,000 હતી, જે એક સદી પછી 70,000 થઈ હતી.<ref>"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/674997/Birmingham બર્મિંગહામ (ઇંગ્લેન્ડ, યુનાઇટેડ કિંગડમ)]". વિશ્વકોશ બ્રિટાનિકા.</ref> 18મી સદીમાં બર્મિંગહામ સ્થાનિક વિચારકો અને ઉદ્યોગપતિઓના મહત્ત્વના સંગઠન લુનાર સોસાયટીનું વતન બન્યું હતું. બર્મિંગહામે 19મી સદીની શરુઆતમાં રાજકીય સુધારા માટેની ઝુંબેશમાં રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં મહત્ત્વનું સ્થાન મેળવ્યું હતું, કારણ કે થોમસ એટવૂડની બર્મિંગહામ પોલિટિકલ યુનિયનને દેશને આંતરવિગ્રહની નજીક લાવી દીધો હતો અને તે પછી ડેઝ ઓફ મે દરિમયાન 1832માં ગ્રેટ રિફોર્મ એક્ટ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો.<ref>{{Cite book|last=Hilton|first=Boyd|year=2006|title=A Mad, Bad, and Dangerous People?: England, 1783–1846|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=0-19-822830-9|pages=426–427|url=http://books.google.com/?id=D37VByMZSaUC|access-date=7 January 2009}}</ref> 1831 અને 1832માં ન્યૂહોલ હીલ ખાતે આ યુનિયનની બેઠકો બ્રિટને ક્યારેય ન જોઈ હોય તેટલો મોટો રાજકીય મેળાવડો હતો..<ref>{{Cite journal|last=Flick|first=Carlos T.|title=Thomas Attwood, Francis Place, and the Agitation for British Parliamentary Reform|journal=The Huntington Library Quarterly|volume=34|issue=4|year=1971|month=August|publisher=University of California Press|page=359|url=http://www.jstor.org/stable/3816950|access-date=10 January 2009}}</ref> આ ધારાનો મુસદ્દો ઘડનારા લોર્ડ ડરહામએ લખ્યું હતું કે ‘‘સુધારા માટે આ દેશ બર્મિંગહામનો ઋણી છે અને તેને ક્રાંતિમાંથી મુક્તિ અપાવી છે.’’<ref>{{Cite journal |last=Briggs|first=Asa|author-link=Asa Briggs|title=Thomas Attwood and the Economic Background of the Birmingham Political Union|journal=Cambridge Historical Journal|volume=9|issue=2|year=1948|month=|publisher=Cambridge University Press|page=190|url=http://www.jstor.org/stable/3020620|access-date=6 January 2009}}</ref> 1820ના દાયકા સુધીમાં વિશાળ નહેર માળખાનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેનાથી ઉદ્યોગો માટે કુદરતી સંસાધનોના પુરવઠામાં વધારો થયો હતો. બર્મિંગહામમાં 1837માં ગ્રાન્ડ જંક્શન રેલવેના આગમન સાથે રેલવે વ્યવહાર ચાલુ થયો હતો અને એક વર્ષ પછી લંડન અને બર્મિંગહામ રેલવે સેવા ચાલુ થઈ હતી. વિક્ટોરિયન યુગ દરમિયાન બર્મિંગહામની વસતીમાં ખૂબ જ ઝડપથી વધારો થયો હતો અને તેની વસતી 5 લાખના આંકને વટાવી ગઈ હતી<ref name="historicpopulation">{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/cs/Satellite?c=Page&childpagename=Lib-Central-Archives-and-Heritage%2FPageLayout&cid=1223092760414&pagename=BCC%2FCommon%2FWrapper%2FWrapper |title=Historic Population Of Birmingham |publisher=Birmingham City Council |access-date=13 January 2010 |archive-date=29 જૂન 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629134523/http://www.birmingham.gov.uk/cs/Satellite?c=Page&childpagename=Lib-Central-Archives-and-Heritage%2FPageLayout&cid=1223092760414&pagename=BCC%2FCommon%2FWrapper%2FWrapper |url-status=dead }}</ref> તેમજ બર્મિંગહામ ઇંગ્લેન્ડમાં બીજા ક્રમે સૌથી વધુ વસતી ધરાવતું સેન્ટર બન્યું હતું. બર્મિંગહામને મહારાણી વિક્ટોરિયાએ 1889માં શહેરનો દરજ્જો આપ્યો હતો.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/mayors |publisher=Birmingham.gov.uk |title=History of Mayoralty |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609052542/http://www.birmingham.gov.uk/mayors |archive-date=9 જૂન 2008 |url-status=dead }}</ref> આ શહેરે 1900માં તેની પોતાની યુનિવર્સિટીની સ્થાપના કરી હતી.<ref>{{cite web |url=http://www.bham.ac.uk/about/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20080102065752/http://www.bham.ac.uk/about/ |archive-date=2 જાન્યુઆરી 2008 |title=Inside the university |publisher=University of Birmingham |access-date=7 June 2008 |url-status=live }}</ref> [[ચિત્ર:Birmingham in 1886.jpg|thumb|1886નું બર્મિંગહામ ]] [[બીજું વિશ્વ યુદ્ધ|બીજા વિશ્વયુદ્ધ]]ના ‘‘બર્મિંગહામ બ્લિટ્ઝ’’ દરમિયાન બર્મિંગહામ ભારે બોંબમારાનો શિકાર બન્યું હતું અને શહેરને 1950 અને 1960ના દાયકામાં વ્યાપક પ્રમાણમાં પુનઃવિકસિત કરાયું હતું.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/cs/Satellite?blobcol=urldata&blobheader=application%2Fpdf&blobheadername1=Content-Disposition&blobheadervalue1=attachment%3B+filename%3D6415485.pdf&blobkey=id&blobtable=MungoBlobs&blobwhere=1223418010271&ssbinary=true |title=1960s Architecture in Birmingham |publisher=Birmingham City Council Planning Department |format=PDF |access-date=13 January 2010}} {{dead link| date=June 2010 | bot=DASHBot}}</ref> જેમાં કેસલ વેલ જેવા વિશાળ ટાવર બ્લોક એસ્ટેટના બાંધકામનો સમાવેશ થાય છે. બુલ રિંગનું ફરી બાંધકામ કરાયું હતું અને ન્યૂ સ્ટ્રીટ સ્ટેશનનો ફરી વિકાસ કરાયો હતો. તાજેતરના વર્ષોમાં બર્મિંગહામમાં સેન્ટિનરી સ્ક્વેર અને મિલેનિયમ સ્ક્વેર જેવા નવા સ્ક્વેરના બાંધકામ સાથે મોટું પરિવર્તન આવ્યું છે. જુની શેરીઓ, ઇમારતો અને કેનાલને જાળવી રાખવામાં આવી હતી, લોકો માટેના સબવેઝને દૂર કરવામાં આવ્યા હતા અને બુલ રિંગ શોપિંગ સેન્ટરનું<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/majordevelopments |title=Major Developments |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-date=10 ઑક્ટોબર 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081010173332/http://www.birmingham.gov.uk/majordevelopments |url-status=dead }}</ref> સંપૂર્ણપણે પુનઃનિર્માણ કરાયું હતું. બર્મિંગહામના પુનઃવિકાસ માટેની બર્મિંગહામ સિટી કાઉન્સિલની મહત્ત્વકાંક્ષી યોજનાનું આ પ્રથમ પગલું હતું, જે બિગ સિટી પ્લાન તરીકે જાણીતો બન્યો છે.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/artanddesign/2008/jun/29/architecture.regeneration|title=Article reviewing the Architectural regeneration of Birmingham City Centre|publisher= Guardian|access-date=25 January 2010 | location=London | first=Stephen | last=Bayley | date=30 June 2008}}</ref> બીજા વિશ્વ યુદ્ધ પછીના કેટલાંક દાયકામાં બર્મિંગહામના વંશીય માળખામાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન આવ્યું હતું, કારણ તેમાં કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન અને બીજા દેશોના લોકો મોટા પાયે સ્થળાંતર કરીને આવ્યા હતા.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=2392&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=10596 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609021432/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=2392&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=10596 |archive-date=2008-06-09 |title=Birmingham's Post War Black Immigrants |publisher=Birmingham City Council |access-date=22 July 2009 |url-status=dead }}</ref> શહેરની વસતી 1951માં 1,113,000 લોકોની ટોચની સપાટીએ પહોંચી હતી.<ref name="historicpopulation"/> == વહીવટ == [[ચિત્ર:Victoria Square, Birmingham at dusk.jpg|thumb|કાઉન્સિલ હાઉસ, જે બર્મિંગહામ સિટી કાઉન્સિલની બેઠક છે]] બર્મિંગહામ સિટી કાઉન્સિલ 40 વોર્ડનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા 120 કાઉન્સિલર સાથે બ્રિટનની સૌથી મોટી સ્થાનિક ઓથોરિટી અને યુરોપની સૌથી મોટી કાઉન્સિલ છે.<ref>{{cite web|url=http://www.birmingham.gov.uk/cs/Satellite/sponsorship?packedargs=website%3D1&rendermode=live|title=Corporate Marketing and Promotions Team: Sponsorship|publisher=Birmingham City Council|access-date=12 September 2009|archive-url=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100310232453/http://www.birmingham.gov.uk/cs/Satellite/sponsorship?packedargs=website%3D1&rendermode=live|archive-date=10 માર્ચ 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/wards |title=Wards |publisher=Birmingham City Council |access-date=13 January 2010}}</ref> તેનું મુખ્યમથક વિક્ટોરિયા સ્ક્વેરમાં કાઉન્સિલ હાઉસ ખાતે આવેલું છે. કોઇ એક પક્ષની એકંદરે બહુમતી નથી અને કાઉન્સિલમાં કન્વર્ઝેવેટિવ/લિબરલ ડેમોક્રેટ ગઠબંધન વહીવટ કરે છે. આ શહેર ઇંગ્લેન્ડના વેસ્ટ મિડલેન્ડ વિસ્તાર માટે પ્રાદેશિક સરકારનું પણ કેન્દ્ર છે, કારણ કે તેમાં આ વિસ્તારની ગવર્નમેન્ટ ઓફિસ,<ref>{{cite web|url=http://www.gos.gov.uk/gowm/contactUs/|title=Contact Us|access-date=3 February 2009|publisher=Government Office for the West Midlands|archive-date=1 માર્ચ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090301044531/http://www.gos.gov.uk/gowm/contactUs/|url-status=dead}}</ref> પ્રાદેશિક વિકાસ એજન્સી એડવાન્ટેજ વેસ્ટ મિડલેન્ડ<ref name="constituencies">{{cite web|url=http://www.advantagewm.co.uk/about-awm/contact-us/default.aspx|title=Contact us|access-date=3 February 2009|publisher=Advantage West Midlands|archive-date=25 જાન્યુઆરી 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090125035230/http://advantagewm.co.uk/about-awm/contact-us/default.aspx|url-status=dead}}</ref> અને વેસ્ટ મિડલેન્ડ રિનજલ એસેમ્બલી આવેલી છે.<ref>{{cite web|url=http://www.wmra.gov.uk/contact_us/Contact_Us.aspx|title=Contact Us|access-date=3 February 2009|publisher=West Midlands Regional Assembly|archive-date=26 ડિસેમ્બર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081226125335/http://www.wmra.gov.uk/contact_us/Contact_Us.aspx|url-status=dead}}</ref> બર્મિંગહામમાં 10 સંસદીય મતક્ષેત્રો છે, જે હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં આ ક્ષેત્રનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જેમાં એક બેઠક કન્ઝર્વેટિવ પાસે એક લિબરલ ડેમોક્રેટ પાસે અને આઠ લેબર પાર્ટીના સાંસદ છે. યુરોપિયન સંસદમાં આ શહેર વેસ્ટ મિડલેન્ડ યુરોપીયન સંસદ મતક્ષેત્રનો એક ભાગ છે, જે છ યુરોપીય સંસદ સભ્યોને ચૂંટે છે.<ref name="constituencies"/> બર્મિંગહામ મૂળમાં વોરવિક્સશાયરનો એક ભાગ હતું, પરંતુ 19મી સદીના અંત ભાગમાં અને 20મી સદીની શરુઆતમાં વિસ્તરણ થયું હતું અને દક્ષિણમાં વોરસ્ટરશાયર કેટલાંક ભાગ તેમજ ઉત્તર અને પશ્ચિમમાં સ્ટેફોર્ડશાયરના કેટલાંક ભાગનો તેમાં સમાવેશ થયો હતો.1974માં સટોન કોલ્ડફિલ્ડનો આ શહેરના વિસ્તારમાં સમાવેશ થાય હતો અને તે નવી વેસ્ટ મિડલેન્ડ કાઉન્ટીનું મેટ્રોપોલિયન શહેર બન્યું હતું. 1986 સુધીમાં વેસ્ટ મિડલેન્ડ કાઉન્ટી કાઉન્સિલ બર્મિંગહામ સિટી સેન્ટરમાં બેસતી હતી. બર્મિંગહામમાં કાયદાનું અમલીકરણ કરવાની કામગીરી વેસ્ટ મિડલેન્ડ પોલીસ કરે છે, આગ અને બચાવની કામગીરી વેસ્ટ મિડલેન્ડ ફાયર સર્વિસ કરે છે, જ્યારે ઇમર્જન્સી મેડિકલ સેવા વેસ્ટ મિડલેન્ડ એમ્બ્યુલેન્સ સર્વિસ પૂરી પાડે છે. == ભૂગોળ == બર્મિંગહામ દરિયાની સપાટીથી ઉપર આશરે 500થી 1,000 ફીટ (150થી 300 મીટર) ઊંચાઇ આવેલા બર્મિંગહામ ઉચ્ચપ્રદેશ પર ઇંગ્લેન્ડના વેસ્ટ મિડલેન્ડ વિસ્તારના કેન્દ્રમાં આવેલું છે અને તે સેવર્ન અને ટ્રેન્ટ નદીઓના તટપ્રદેશ વચ્ચેના બ્રિટનના મુખ્ય ઉત્તર-દક્ષિણ જલવિભાજકથી અલગ પડે છે. શહેરના દક્ષિણ અને પશ્ચિમમાં લીકી હિલ્સ,<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/lickey |title=Lickey Hills Country Park |publisher= Birmingham City Council |access-date=13 January 2010}} {{dead link| date=June 2010 | bot=DASHBot}}</ref> ક્લેન્ટ હિલ્સ અને વોલ્ટન હિલ આવેલા છે, જે {{convert|1033|ft|m|0}} સુધી પહોંચે છે અને તેના પરથી શહેરનું એકંદર દ્રશ્ય મેળવી શકાય છે. સિટી ઓફ બર્મિંગહામ દક્ષિણપૂર્વમાં સોલિહુલ મ્યુનિસિપાલિટી તેમજ ઉત્તરપશ્ચિમમાં વોલ્વરહેમ્પ્ટન અને ઔદ્યોગિક શહેર બ્લેક કન્ટ્રી સાથે એક શહેરી વિસ્તારની રચના કરે છે. આ તમામ વિસ્તાર વેસ્ટ મિડલેન્ડ અર્બન એરિયા તરીકે ઓળખાય છે, જે 2,284,093 (2001ની વસતીગણતરી મુજબ) વસતી ધરાવતા {{convert|59972|ha|km2 sqmi|abbr=on|0}} વિસ્તારને આવરી લે છે.<ref name="KSUA"/> સિટીમાં હાલમાં આવરી લેવામાં આવેલો મોટાભાગનો વિસ્તાર મૂળમાં પ્રાચી આર્ડનના જંગલોના ઉત્તરીય વિસ્તાર છે, જેની હાજરીને હજુ પણ શહેરના ઓક વૃક્ષોના ગાઢ કવચ તેમજ મોસેલી, સોલ્ટલી, યાર્ડલી, સ્ટીર્ચલી અને હોકલી કે જેમના નામોના અંતે ‘‘લી’’ શબ્દ આવે છે જેવા સંખ્યાબંધ મોટા જિલ્લાઓમાં હજુ પણ અનુભવી શકાય છે. જૂની અંગ્રેજીમાં ''-lēah'' શબ્દનો અર્થ ‘‘વુડલેન્ડ ક્લિયરિંગ’’ (જંગલોનો નાશ) એવો થાય છે કે જોકે સ્ટીર્ચલીના કિસ્સામાં આ નામ હકીકતમાં ‘‘સ્ટ્રીટલી’’ શબ્દ પરથી ઉતરી આવ્યું છે, જે નામથી આ જિલ્લો આશરે 200 પહેલા સુધી ઓળખાતો હતો.<ref>{{cite book|last=Hooke|first=Della|editor=Brown, Michelle P.; Farr, Carol Ann|title=Mercia: an Anglo-Saxon kingdom in Europe|access-date=9 May 2009|edition=|series=|date=|year=2005|publisher=Continuum|isbn=0826477658|page=167|chapter=Mercia: Landscape and Environment|chapterurl=http://books.google.co.uk/books?id=H8Ke9acHFm4C&pg=PA167}}</ref> [[ચિત્ર:Birmingham panorama from the Lickey Hills.jpg|thumb|800px|center|લિકી હિલ્સથી લીધેલું શહેરનું પરિદ્રશ્ય, લોન્ગબ્રિજ અગ્રસ્થાને છે]] === ભૂસ્તરશાસ્ત્ર === ભૌગોલિક રીતે બર્મિગહામ હાલમાં ''બર્મિંગહામ ફોલ્ટ'' થી ઘેરાયેલું છે, જે દક્ષિણ પશ્ચિમમાં લિકી હિલ્સથી શહેરમાંથી કર્ણરેખામાં પસાર થઈને ઉત્તરપૂર્વમાં એડબેસ્ટન, ધ બુલ રિંગથી એર્ડિંગ્ટન અને સુટોન કોલ્ડફિલ્ડને જોડે છે.<ref name="JPS"/> આ ફોલ્ટના દક્ષિણ અને પૂર્વમાં નરમ જમીન મર્સિય મડસ્ટોન ગ્રૂપ (અગાઉનું નામ કેપેર માર્લ) છે, જેમાં બન્ટર પેબલ (પથ્થરો) ખાણો આવેલી છે અને તેમાંથી ટેમ, રી અને કોલ જેવી નદીઓ તેમની ઉપનદીઓ સાથે વહે છે.<ref>{{cite book |author=Victor Skipp |title=The History of Greater Birmingham – down to 1830 |page=15 |year=1987 |publisher=V. H. T. Skipp |location=Yardley, Birmingham |isbn=0-9506998-0-2}}</ref> આમાંથી મોટાભાગના વિસ્તારનું નિર્માણ પર્મિયન અને ટ્રીએસિક યુગો દરિમયાન થયું હતું.<ref name="JPS">{{cite web |url=http://www.jpservicez-searcharticles.com/article.detail.php/179361/17/Travel/144/Vacations/The_Geography_of_Birmingham |archive-url=https://web.archive.org/web/20080212130436/http://www.jpservicez-searcharticles.com/article.detail.php/179361/17/Travel/144/Vacations/The_Geography_of_Birmingham |archive-date=12 ફેબ્રુઆરી 2008 |title=The Geography of Birmingham |publisher=JPServicez Search Articles |author=Susan Ashby |date=10 December 2007 |access-date=24 December 2007 |url-status=dead }}</ref> આ ફોલ્ડના ઉત્તર અને પશ્ચિમ વિસ્તાર આજુબાજુના વિસ્તારો કરતા 150થી 600 ફીટ (45થી 180 મીટર) ઊંચાઈએ આવેલો છે અને તે શહેરનો મધ્ય ભાગ છે, જે કેપેર રેતીના ખડકોની લાંબી ગિરિમાળામાં પથરાયેલો છે.<ref>{{cite web |url=http://www.british-history.ac.uk/report.aspx?compid=22959 |title=The Growth of the City, A History of the County of Warwick: Volume 7: The City of Birmingham (1964), pp. 4–25 |publisher= British History Online |access-date= 22 July 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.defra.gov.uk/erdp/images/wmgifs/wmgeol.GIF |title=Solid Geology – 1:250,000 scale (Source: British Geological Survey, NERC) |publisher= Department for Environment Food and Rural Affairs |format=gif |access-date=7 June 2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20021101221926/http://www.defra.gov.uk/erdp/images/wmgifs/wmgeol.GIF|archive-date=1 November 2002}}</ref> === આબોહવા === બર્મિંગહામની આબોહવાને ટેમ્પરેટ મેરિટાઇમ ક્લાઇમેટ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવેલી છે, જે ઉનાળા (જુલાઇ)માં સરેરાશ મહત્તમ તાપમાન આશરે {{convert|20|°C|°F}} અને શિયાળા (જાન્યુઆરી)માં આશરે {{convert|4.5|°C|°F}} સાથે બ્રિટિશ આસ્લે સાથે મળતું આવે છે. અહીં અત્યંત ખરાબ વાતાવરણ ભાગ્યે જ જોવા મળે છે, પરંતુ શહેર તેના ટોર્નેડો માટે જાણીતું છે- તાજેતરમાં જુલાઈ 2005માં શહેરના દક્ષિણ વિસ્તારમાં આવેલા ટોર્નેડોને કારણે આ વિસ્તારના મકાન અને કારોબારને નુકસાન થયું છે.<ref>{{cite web |url=http://web.archive.org/web/20080618215923rn_1/www.birmingham.gov.uk/tornado.bcc |title=Birmingham Tornado 2005 |publisher=Birmingham City Council |access-date=13 January 2010}}</ref> જુલાઈ 2006માં અનુભવાયેલા હિટવેવ જેવા ઉનાળામાં કોઇકવાર આવતા હીટવેવ તાજેતરના વર્ષોમાં હવે વધુ સામાન્ય બન્યા છે અને બરફવર્ષામાં ઘટાડાને સાથે શિયાળો 1990ના દાયકા પછીથી વધુ હળવો બન્યો છે. બીજા મોટાભાગના મોટા શહેરની જેમ બર્મિંગહામમાં નોંધપાત્ર ‘‘શહેરી ગરમ દ્વીપ’’ની અસર જોવા મળે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2007/03_march/27/climate.shtml |title=Inside Out: Living with global warming |publisher=BBC |date=27 March 2007 |access-date=7 June 2008}}</ref> ઉદાહરણ તરીકે બર્મિગહામમાં નોંધાયેલી સૌથી વધુ ઠંડી રાત્રી (14 જાન્યુઆરી, 1982) દરમિયાન શહેરના પૂર્વ વિસ્તારના છેડે આવેલા બર્મિંગહામ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ ખાતે તાપમાન {{convert|-20.8|°C|°F}} થી ઘટીને {{convert|-12.9|°C|°F}} થયું હતું, પરંતુ શહેરના મધ્યમાં આવેલા એજબેસ્ટન ખાતે તાપમાન માત્ર હતું.<ref name="RCBI">{{cite book |author=Dennis Wheeler |coauthors=Julian Mayes |title=Regional Climates of the British Isles |year=1997 |publisher=Routledge |isbn=0-415-13930-9}}</ref> બ્રિટનના બીજા મોટા નગરજૂથોની સરખામણીમાં બર્મિંગહામ તેના ટાપુ પરના સ્થળ અને તુલનાત્મક રીતે ઊંચાપ્રદેશને કારણે હિમવર્ષાનું શહેર છે.<ref name="RCBI"/> ઉત્તરપશ્ચિમ હવાના પ્રવાહ પરના કેશાયર ગેપ મારફત શહેરમાં ઘણીવાર હિમવર્ષા થાય છે, પરંતુ તે ઉત્તર પૂર્વીય હવાના પ્રવાહમાંથી નોર્થ સીમાં ઘણીવાર શમી પણ જાય છે.<ref name="RCBI"/> {{Infobox Weather |metric_first= Yes |single_line= Yes |location = Birmingham |Jan_Hi_°C = 6.0 |Jan_REC_Hi_°C = 13 |Feb_Hi_°C = 6.2 |Feb_REC_Hi_°C = 16 |Mar_Hi_°C = 8.9 |Mar_REC_Hi_°C = 21 |Apr_Hi_°C = 11.9 |Apr_REC_Hi_°C = 24 |May_Hi_°C = 15.3 |May_REC_Hi_°C = 29 |Jun_Hi_°C = 19.3 |Jun_REC_Hi_°C = 31 |Jul_Hi_°C = 21.2 |Jul_REC_Hi_°C = 32 |Aug_Hi_°C = 20.8 |Aug_REC_Hi_°C = 33 |Sep_Hi_°C = 17.8 |Sep_REC_Hi_°C = 27 |Oct_Hi_°C = 13.8 |Oct_REC_Hi_°C = 25 |Nov_Hi_°C = 9.2 |Nov_REC_Hi_°C = 19 |Dec_Hi_°C = 7.1 |Dec_REC_Hi_°C = 14 |Jan_Lo_°C = 0.3 |Jan_REC_Lo_°C = -12 |Feb_Lo_°C = 0.1 |Feb_REC_Lo_°C = -9 |Mar_Lo_°C = 1.5 |Mar_REC_Lo_°C = -7 |Apr_Lo_°C = 3.3 |Apr_REC_Lo_°C = -2 |May_Lo_°C = 6.0 |May_REC_Lo_°C = -1 |Jun_Lo_°C = 9.8 |Jun_REC_Lo_°C = 3 |Jul_Lo_°C = 11.5 |Jul_REC_Lo_°C = 6 |Aug_Lo_°C = 11.0 |Aug_REC_Lo_°C = 6 |Sep_Lo_°C = 8.8 |Sep_REC_Lo_°C = 3 |Oct_Lo_°C = 6.2 |Oct_REC_Lo_°C = -2 |Nov_Lo_°C = 2.9 |Nov_REC_Lo_°C = -4 |Dec_Lo_°C = 1.3 |Dec_REC_Lo_°C = -6 |Jan_Precip_mm = 56 |Feb_Precip_mm = 48 |Mar_Precip_mm = 52 |Apr_Precip_mm = 48 |May_Precip_mm = 55 |Jun_Precip_mm = 57 |Jul_Precip_mm = 47 |Aug_Precip_mm = 67 |Sep_Precip_mm = 54 |Oct_Precip_mm = 53 |Nov_Precip_mm = 59 |Dec_Precip_mm = 66 |source = United Nations World Meteorological Organization<ref name= >{{cite web| url = http://worldweather.wmo.int/010/c00028.htm| title = Weather Information for Birmingham| access-date = , 2007| publisher = UN World Meteorological Organization| archive-date = 2011-11-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20111116060434/http://worldweather.wmo.int/010/c00028.htm| url-status = dead}}</ref>|access-date = 26 August 2007 }} === નજીકના સ્થળો === * આથર્સ્ટોન * બેડવર્થ * બ્રોમ્સગ્રોવ * કેનોક * કોલ્સહિલ * કોવેન્ટ્રી * ડ્રોઇટવીચ * ડુડલી * હેલ્સોવેન * હિન્કલી * કેનિલવર્થ * કિડરમિનસ્ટર * લીચફિલ્ડ * ન્યૂનીટોન * ઓલ્ડબરી * રેડડીચ * રોયલ લિમિંગ્ટન સ્પા * રગ્બી * સોલિહલ * સ્ટેફોર્ડ * સ્ટુઅરબ્રિજ * સ્ટેફોર્ડ-અપોન-એવોન * ટેમવર્થ * ટેલફોર્ડ * વોરવિક * વોલસોલ * વેસ્ટ બ્રોમવિચ * વોલ્વરહેમ્પ્ટન * વોરસેસ્ટર {{endflatlist}} == વસ્તી વિષયક માહિતી == {| class="wikitable" style="float:right;font-size:90%" |- ! ધર્મ ! ટકાવારી <br />વસતી |- | [[બૌદ્ધ ધર્મ|બૌદ્ધ]] | 0.3% |- | ખ્રિસ્તી | 59% |- | [[હિંદુ|હિન્દુ]] | 2% |- | જેવીશ | 0.2% |- | [[ઇસ્લામ ધર્મ|મુસ્લિમ]] | 14.3% |- | શીખ | 2.9% |- | કોઇ ધર્મ નહીં | 12.4% |- | અનુત્તર\ | 8.4% |} ઓએનએસ (ONS)ના અંદાજ મુજબ 2007માં વસતીમાં 66.7 ટકા લોકો શ્વેત, (2.4 આઇરીશ અને 2.2 અન્ય શ્વેત લોકો સહિત), 21 ટકા [[બ્રિટીશ એશિયન|એશિયન]], 6.7 ટકા અશ્વેત, 1.2 ટકા ચાઇનીઝ, 3.2 મિશ્ર જાતિ અને 1.2 ટકા અન્ય વંશીય<ref>{{cite web |url=http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&b=276800&c=birmingham&d=13&e=13&g=373272&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1203649391078&enc=1&dsFamilyId=1812 |title=Regional Population Estimates by Ethnic Group |publisher=ONS |access-date=22 July 2009 |archive-date=24 ડિસેમ્બર 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081224002326/http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&b=276800&c=birmingham&d=13&e=13&g=373272&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1203649391078&enc=1&dsFamilyId=1812 |url-status=dead }}</ref> વારસાના હતા. પ્રાયમરી સ્કૂલના 57 ટકા અને સેકન્ડરી સ્કૂલના 52 ટકા વિદ્યાર્થી અશ્વેત બ્રિટિશ પરિવારના છે.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2007/09/27/nschools127.xml |title=One fifth of children from ethnic minorities |publisher=The Daily Telegraph |author=Graeme Paton |date=1 October 2007 |access-date=28 March 2008 |location=London |archive-date=17 એપ્રિલ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080417152416/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F09%2F27%2Fnschools127.xml |url-status=dead }}</ref> 16.5 ટકા લોકો બ્રિટનની બહાર જન્મેલા છે. [[ચિત્ર:Birmingham canalside apartments at dusk.jpg|thumb|left|બર્મિંગહામ સિટી સેન્ટરના કેનલસાઇડ એપાર્ટમેન્ટ]] વસતીની ગીચતા ચોરસ માઇલ (3,649/km²) દીઠ 9,451 લોકોની છે, જ્યારે ઇંગ્લેન્ડમાં આ પ્રમાણ ચોરસ માઇલ (377.2/km²) દીઠ 976.9 લોકોની છે. વસતીમાં સ્રીઓનું પ્રમાણ 51.6 ટકા છે, જ્યારે પુરુષોનું પ્રમાણ 48.4 ટકા છે. વધુ મહિલાઓ 70 કે તેથી વધુ ઉંમરની છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/Media?MEDIA_ID=172964 |title=2001 Population Census: Gender Profiles |publisher=Birmingham City Council |format=PDF |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609145143/http://www.birmingham.gov.uk/Media?MEDIA_ID=172964 |archive-date=9 જૂન 2008 |url-status=dead }}</ref> 60.4 ટકા વસતી 16થી 74ના વયજૂથમાં આવે છે, જ્યારે સમગ્ર ઇંગ્લેન્ડમાં આ પ્રમાણ 66.7 ટકા છે.<ref name="KS">{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=26205&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=11333 |title=2001 Census of Population: Key Findings |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609032140/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=26205&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=11333 |archive-date=9 જૂન 2008 |url-status=dead }}</ref> 60.3 ટકા કુટુંબો પોતાની માલિકનું મકાન ધરાવે છે અને 27.7 ટકા કુટુંબો સિટી કાઉન્સિલ, હાઉસિંગ એસોસિએશન કે અન્ય રજિસ્ટ્રર્ડ સામાજિક મકાનમાલિકોના ભાડાના મકાનમાં રહે છે. બાકીના 11.8 ટકા કુટુંબો ખાનગી ઘરોમાં ભાડે રહે છે અને ભાડું ચુકવ્યા વગર રહે છે.<ref name="KS"/> સ્થાનિક સરકારી જિલ્લાના પ્રમાણમાં કાર્યરત શહેર-પ્રદેશનું માપ કાઢતા યુરોસ્ટેટ એટલે કે બર્મિગહામ લાર્જર અર્બન ઝોનમાં 2004માં 2,357,100ની વસતી હતી. બર્મિંગહામ ઉપરાંત એલયુઝેડમાં ડુડલી સેન્ડવેલ, સોલિહુલ અને વોલસોલ મેટ્રોપોલિટન બરો તેમજ લીચફિલ્ડ, ટેમવર્થ, નોર્થ વોરવિકશાયર અને બ્રોમ્સગ્રોવ જિલ્લાઓનો સમાવેશ થાય છે.<ref>{{cite web|url=http://www.london.gov.uk/archive/mayor/economic_unit/docs/wp13_towards_a_common_standard.pdf|title=Towards a Common Standard|page=28|format=PDF|publisher=Greater London Authority|access-date=5 October 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604094316/http://www.london.gov.uk/archive/mayor/economic_unit/docs/wp13_towards_a_common_standard.pdf|archive-date=4 જૂન 2011|url-status=live}}</ref> == રસપ્રદ સ્થળો == [[ચિત્ર:BirminghamBarberInstitute.jpg|thumb|બાર્બર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફાઇન આર્ટસ]] બર્મિંગહામ મ્યુઝિયમ એન્ડ આર્ટ ગેલરી બર્મિંગહામની મુખ્ય આર્ટ ગેલેરી અને મ્યુઝિયમ છે. તેમાં પ્રિ-રેફેલાઇટ બ્રધરહૂડના જાણીતા આર્ટ કલેક્શન અને એડવર્ડ બર્ન-જોન્સના વિશ્વના સૌથી મોટા આર્ટ કલેક્શન સહિત જાણીતી કલાકૃતિનું કલેક્શન છે. શહેરના એસ્ટોન હોલ, બ્લેકસ્લે હોલ, મ્યુઝિયમ ઓફ ધ જ્વેલરી ક્વાર્ટર, સોહો હાઉસ અને જે.આર.આર ટોલ્કીનના ચાહકો માટેનું લોકપ્રિય આકર્ષણ સેરહોલ મિલ જેવા શહેરના બીજા મ્યુઝિયમની માલિકી પણ કાઉન્સિલ પાસે છે. ઇસ્ટસાઇડમાં આવેલું થિન્કટેન્ક શહેરનું એક નવું મ્યુઝિયમ છે, જે ન્યૂહોલ સ્ટ્રીટમાં અગાઉના સાયન્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ મ્યુઝિયમનું સ્થાન લે છે. બર્મિગહામ બેક ટુ બેક્સ શહેરના બેક-ટુ બેક હાઉસની હજુ પણ અસ્તિત્વ ધરાવતી છેલ્લી કોર્ટ છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/ELibrary?E_LIBRARY_ID=93&a=1157290087529 |title=Back to back in Birmingham |publisher=Birmingham City Council |format=PDF |access-date=7 June 2008 |archive-date=30 સપ્ટેમ્બર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930222433/http://www.birmingham.gov.uk/ELibrary?E_LIBRARY_ID=93&a=1157290087529 |url-status=dead }}</ref> [[ચિત્ર:Brindleyplace Birmingham.jpg|thumb|left|બ્રિન્ડલેપ્લેસ ખાતે બર્મિંગહામ કેનલ નેવિગેશનની બીસીએ મેઇન લાઇન કેનાલ ]] બાર્બર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફાઇન આર્ટસ આર્ટ ગેલરી અને કોન્સર્ટ હોલ એમ બંને છે. તેમાં વિશ્વનું સિક્કાનું સૌથી મોટું કલેક્શન પણ છે.<ref>{{cite web |url=http://www.barber.org.uk/coins/coinroom.html |title=The Coin Room |publisher=Barber Institute |access-date=7 June 2008 |archive-date=17 એપ્રિલ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080417055626/http://www.barber.org.uk/coins/coinroom.html |url-status=dead }}</ref> કેડબરી વર્લ્ડ એક મ્યુઝિયમ છે, જે ચોકલેટના ઉત્પાદનના તબક્કા તેમજ ચોકલેટનો ઇતિહાસ અને કંપનીનો ઇતિહાસ મુલાકાતીઓને દર્શાવે છે. બર્મિંગહામમાં {{convert|8000|acres|0|lk=on|abbr=on}}પાર્કલેન્ડ ખુલ્લી જગ્યાઓ (ઓપન સ્પેસ) આવેલી છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/parks |title=Parks and Nature Conservation |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008}}</ref> સૌથી મોટો પાર્ક સટન પાર્ક છે, જે {{convert|2400|acres|0|abbr=on}} વિસ્તારને આવરે છે અને તેનાથી તે યુરોપનો સૌથી મોટો અર્બન નેચર રિઝર્વ બન્યો છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=3039&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=1754 |title=Introduction to Sutton Park |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609040835/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=3039&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=1754 |archive-date=9 જૂન 2008 |url-status=dead }}</ref> બર્મિંગહામ બોટનિકલ ગાર્ડન કલા-સંગીત મંદિર અને બેન્ડસ્ટેન્ડ સાથે સિટી સેન્ટર નજીક આવેલો ગાર્ડન છે, જેનું વિક્ટોરિયન યુગમાં નિર્માણ થયું હતું. યુનિવર્સિટી ઓફ બર્મિગહામ દ્વારા સંચાલિત વિન્ટરબોર્ન બોટનિક ગાર્ડન પણ સિટી સેન્ટરની નજીક આવેલો છે. વૂડગેટ વેલી કન્ટ્રી પાર્ક બાર્ટલી ગ્રીન અને ક્વિનટોનમાં છે. સિટી સેન્ટરમાં સેન્ટિનરી સ્ક્વેર, ચેમ્બરલીન સ્ક્વેર અને વિક્ટોરિયન સ્ક્વેર સહિતના સંખ્યાબંધ જાહેર ચોકઠા આવેલા છે. ઐતિહાસિક ઓલ્ડ સ્ક્વેર કોપોર્રેશન સ્ટ્રીટમાં આવેલો છે. રોટુન્ડા સ્ક્વેર અને સેન્ટ માર્ટિન્સ સ્ક્વેર બર્મિંગહામના બે સૌથી નવા સ્ક્વેર છે અને તે બુલરિંગ શોપિંગ સેન્ટરમાં આવેલા છે. બ્રાન્ડલીપ્લેસમાં પણ ત્રણ સ્ક્વેર અને નેશનલ સી લાઇફ સેન્ટર આવેલું છે. === પ્રાર્થના સ્થળો === [[ચિત્ર:Birmingham Central Mosque.jpg|thumb|left|alt=Birmingham Central Mosque, Highgate, Birmingham, England..|બર્મિંગહામ સેન્ટ્રલ મસ્જિદ]] [[ચિત્ર:St Philips Cathedral, Birmingham from the east.jpg|thumb|right|સેન્ટ ફિલિપ્સ કેથેડ્રલ ]] બર્મિંગહામમાં વસતીની વિવિધતાને કારણે શહેરમાં વિવિધ ધાર્મિક સંકુલો આવેલા છે. સેન્ટ ફિલિપ્સને 1905માં ચર્ચમાંથી કેથેડ્રલ (દેવળ) બનાવવામાં આવ્યું હતું. બીજા બે કેથેડ્રલમાં સેન્ટ ચેડઝ અને સેન્ટ એન્ડ્રીનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં સેન્ટ ચેડ્ઝ બર્મિંગહામના રોમન કેથોલિક પ્રોવિસન્સ અને ગ્રીક રૂઢિચુસ્ત મધર ઓફ ગોડ અને સેન્ટ એન્ડ્રૂ ડોર્મિશનનું સ્થાનક છે. કોપ્ટિક ઓર્થોડોક્સ ડાયોસિસ ઓફ ધ મિડલેન્ડ્સ (બિશપની દેખરેખનો પ્રદેશ) પણ બર્મિંગહામ (દેવળનું બાંધકામ ચાલુ છે)માં આવેલું છે. પાદરીની સત્તા હેઠળના પ્રદેશમાં આવતુ બર્મિંગહામનું મૂળ ચર્ચ સેન્ટ માર્ટિન બુલ રિંગમાં આવેલું છે અને તે ગ્રેડ II* તરીકે નોંધાયેલું છે. ફાઇવ વેઝથી થોડે દૂર આવેલું બર્મિંગહામ ઓરેટરીને કાર્ડિનલ ન્યૂમેન્સના મૂળ સ્થાનકની જગ્યા પર 1910માં બાંધવામાં આવ્યું હતું. [[ચિત્ર:Serbian Orthodox Church of St Lazar, Bournville.jpg|thumb|left|બોર્નવિલામાં સેન્ટ લઝારનું સર્બિયન ઓર્થોડોક્સ ચર્ચ]] બર્મિંગહામનું સૌથી જુનું યહુદી દેવળ 1825 ગ્રીક રિવાઇવલ સેવર્ન સ્ટ્રીટ સિનગોગ છે, હવે તેને ફ્રીમેસન્સ લોજ હોલમાં તબદિલ કરવામાં આવ્યું છે. તેને 1856માં ગ્રેડ II* લિસ્ટેડ સિંગર્સ હિલ સિનેગોગ તરીકે પરિવર્તિત કરવામાં આવ્યું હતું. યુરોપની સૌથી મોટી મસ્જિદમાં સ્થાન ધરાવતી બર્મિંગહામ સેન્ટ્રલ મસ્જિદને 1960ના દાયકામાં બાંધવામાં આવી હતી.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/birmingham/faith/places_of_worship/muslim/birmingham_central_mosque.shtml |title=Birmingham Central Mosque |publisher=BBC Birmingham Faith |access-date=7 June 2008}}</ref> જોકે 1999ના દાયકાના પછીના ભાગમાં ઘમકોલ શેરિફ મસ્જિદને સ્મોલ હીથમાં બાંધવામાં આવી હતી અને તે પશ્ચિમ યરોપની સૌથી મોટી મસ્જિદોમાં સ્થાન ધરાવતી હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે.{{સંદર્ભ}}તાજેતરમાં અહમદિયા મુસ્લિમ સમુદાયે બોર્ડસ્લી ગ્રીન એરિયામાં દારુલ બરાકાત મસ્જિદનું નિર્માણ કર્યું હતું. <ref>[http://icbirmingham.icnetwork.co.uk/0100news/0100localnews/tm_objectid=14707141%26method=full%26siteid=50002%26headline=new-city-mosque-a-symbol-of-peace-name_page.html આઇસીબર્મિંગહામ ન્યૂઝ આઇટમઃ શહેરની નવી મસ્જિત શાંતીનું પ્રતીક]</ref> ગુરુ નાનક નિષ્કામ સેવક જાથા [[શીખ]] ગુરુદ્વારાને 1970ના દાયકાના અંત ભાગમાં હેન્ડ્ઝવર્થમાં સોહો રોડ વિસ્તારમાં અને એજબેસ્ટન રિઝર્વોઇર નજીક [[બૌદ્ધ ધર્મ|બૌધ]] ધમ્મટલાકા પીસ પેગોડાનું 1990ના દાયકામાં નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. == અર્થતંત્ર == [[ચિત્ર:ColmoreRowBirmingham.jpg|thumb|બર્મિંગહામ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રીકમાં કોલમોર રો]] બર્મિંગહામે ઉત્પાદન અને ઇજનેરી કેન્દ્ર તરીકે નામના મેળવી છે, પરંતુ તેના અર્થતંત્રમાં સેવા ક્ષેત્રનું પ્રભુત્વ છે, જેને 2003માં શહેરના આર્થિક ઉત્પાદનમાં 78 ટકા અને તેની આર્થિક વૃદ્ધિમાં 97 ટકા હિસ્સો આપ્યો હતો.<ref>{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_economy/NUTS3_Tables_1-12.xls |title=NUTS3 Gross Value Added (GVA) (1995–2003) Tables |publisher=Office for National Statistics |format=xls |access-date=7 June 2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20050303060222/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_economy/NUTS3_Tables_1-12.xls|archive-date=3 March 2005}}<br />શીટ NUTS34, લીટી 339 પર માહિતી</ref> બ્રિટનની સૌથી મોટી બે બેન્કોની બર્મિંગહામમાં સ્થાપના થઈ હતી, જેમાં લોઇડ્સ બેન્ક (હવે લોઇડ્સ બેન્કિંગ ગ્રૂપ)ની સ્થાપના 1765<ref>{{cite web |url=http://www.lloydstsb.com/about_ltsb/lloyds_bank.asp |title=Lloyds Bank |publisher=Lloyd's TSB |access-date=7 June 2008}}</ref> અને મિડલેન્ડ બેન્ક (હવે એચએસબીસી બેન્ક)ની સ્થાપના 1836માં કરવામાં આવી હતી<ref>{{cite web |url=http://www.img.ghq.hsbc.com/1/PA_1_1_S5/content/assets/about_hsbc/brief_history_feb2008s3.pdf |title=The HSBC Group in Europe |publisher=HSBC |format=PDF |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080626020058/http://www.img.ghq.hsbc.com/1/PA_1_1_S5/content/assets/about_hsbc/brief_history_feb2008s3.pdf |archive-date=26 જૂન 2008 |url-status=dead }}</ref> અને 2007માં શહેરના બેન્કિંગ ફાઇનાન્સ અને વીમા ક્ષેત્રમાં 108,300 લોકો રોજગારી મેળવતા હતા.<ref>{{cite web|url=http://www.birminghameconomy.org.uk/sum/kfsumaes3.htm|title=Employment in Birmingham and the West Midlands 2007|publisher=Birmingham City Council|access-date=13 September 2009|archive-date=30 ઑગસ્ટ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110830124635/http://www.birminghameconomy.org.uk/sum/kfsumaes3.htm|url-status=dead}}</ref> 2009માં કુશમેન એન્ડ વેકફિલ્ડે જણાવ્યું હતું કે બર્મિંગહામ બિઝનેસની સ્થાપના કરવા માટેનું બ્રિટનનું બીજા ક્રમનું અને યુરોપનું 14માં ક્રમનું શ્રેષ્ઠ સ્થળ છે.<ref name="cushman"/> સ્થાનિક અર્થતંત્રમાં પ્રવાસન ક્ષેત્રના મહત્ત્વમાં પણ વધારો થઈ રહ્યો છે. ઇન્ટરનેશનલ કન્વેન્શન સેન્ટર અને નેશનલ એક્ઝિબિશન સેન્ટર જેવી મુખ્ય સુવિધાઓ સાથે બર્મિંગહામ વિસ્તાર બ્રિટનના કોન્ફરન્સ અને એક્ઝિબિઝન વેપારમાં 42 ટકા હિસ્સો આપે છે.<ref name="convention">{{cite web |url=http://www.locatebirmingham.com/conference_city/nec_group |title=NEC Group – Conference City |publisher=Locate Birmingham |access-date=7 June 2008 |archive-date=1 એપ્રિલ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080401071154/http://www.locatebirmingham.com/conference_city/nec_group |url-status=dead }}</ref> શહેરના સ્પોર્ટસ અને સાંસ્કૃતિક સ્થળો મોટી સંખ્યામાં મુલાકાતીઓને આકર્ષે છે. શહેરની ત્રણ યુનિવર્સિટીઓ (એસ્ટોન યુનિવર્સિટી, યુનિવર્સિટી ઓફ બર્મિંગહામ અને બર્મિંગહામ સિટી યુનિવર્સિટી) અને બે યુનિવર્સિટી કોલેજમાં 65,000 કરતા વિદ્યાર્થી અને આશરે 15,000 કર્મચારીઓ છે, જે શહેરના અર્થતંત્ર તેમજ તેના સંશોધન અને વિકાસ પાયામાં નોંધપાત્ર પ્રદાન આપે છે. [[ચિત્ર:2009 Jaguar XF DC.JPG|thumb|left|કેસલ બ્રોમવિચ એસેમ્બલી યુનિટ ખાતે જગુઆર કાર્સે બનાવેલી જગુઆર એક્સએફ]] 2.43 અબજ પાઉન્ડના વાર્ષિક ટર્નઓવર સાથે બર્મિંગહામ સિટી સેન્ટર બ્રિટનનું સૌથી મોટું રિટેલ સેન્ટર છે<ref>{{cite web |url=http://www.caci.co.uk/492.aspx |title=Retail Footprint 2010 reveals Britain's shopping successes and strugglers |date=21 May 2010 |access-date=18 July 2010 |publisher=[[CACI|CACI Ltd]] |archive-date=18 જૂન 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100618210926/http://www.caci.co.uk/492.aspx |url-status=dead }}</ref> અને તેમાં દેશના સૌથી વ્યસ્ત શોપિંગ સેન્ટર –બુલરિંગ<ref name="shpcent">{{cite news |title=UK's busiest shopping centre |url=http://icbirmingham.icnetwork.co.uk/post/news/tm_method=full%26objectid=14600178%26siteid=50002-name_page.html |publisher=icBirmingham |date=3 September 2004 |access-date=3 February 2008}}</ref>- અને લંડન બહારનો કોર્પોરેશન સ્ટ્રીટ પરનો સૌથી મોટો ડિપાર્ટમેન્ટલ સ્ટોર હાઉસ ઓફ ફ્રેઝર આવેલા છે.<ref>{{cite web |url=http://www.propertymall.com/press/article/3888 |title=The 10 largest UK Stores, 1998 |access-date=3 February 2008 |date=5 May 1998 |work=Corporate Intelligence on Retailing – Other – Tesco Overtakes Sainsburys Overall |publisher=propertymall.com}}</ref> શહેરમાં ચાર સેલ્ફફ્રિજ ડિપાર્ટમેન્ટ સ્ટોર અને ડેબેનહામની બીજા ક્રમની સૌથી મોટી બ્રાન્ચ આવેલી છે.<ref name="shpcent"/> 2004માં શહેરને ખરીદી કરવા માટેનું બ્રિટનનું ત્રીજા ક્રમના શ્રેષ્ઠ શહેર તરીકે સ્થાન આપીને તેને ‘‘વર્લ્ડ ક્લાસ શોપિંગ’’ ગણવામાં આવ્યું હતું, તે આ યાદીમાં લંડનના વેસ્ટ એન્ડ અને ગ્લેસગો પછીના ક્રમે આવ્યું હતું. <ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/uk/2004/mar/03/shopping.arts |title=Birmingham soars up the shopping list &#124; UK news |publisher=The Guardian |access-date=30 May 2009 | location=London | first=Gerard | last=Seenan | date=3 March 2004}}</ref> શહેરમાં મેન્યુફેક્ચરિંગમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં કેટલાંક મહત્ત્વના ઔદ્યોગિક પ્લાન્ટ હજુ કાર્યરત છે, જેમાં કેસલ બ્રોમવિચમાં જગુઆર કાર્સ અને બોર્નવિલેમાં કેડબરી ટ્રોબર બેસેટનો સમાવેશ થાય છે. શહેરનો આર્થિક વૃદ્ધિદર 21મી સદીમાં રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા વધુ રહ્યો છે,<ref>{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_economy/NUTS3_Tables_1-12.xls |title=NUTS3 Gross Value Added (GVA) (1995–2003) Tables |publisher=Office for National Statistics |format=xls |access-date=7 June 2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20050303060222/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_economy/NUTS3_Tables_1-12.xls|archive-date=3 March 2005}}<br />શીટ NUTS33, લીટી 102 પર માહિતી</ref> પરંતુ તેના લાભ સ્થાનિક લોકોને ઓછા મળ્યા છે, આજુબાજુના વિસ્તારના પરપ્રાંતીયોને કુશળતાની જરુરી હોય તેવી વધારે નોકરીઓ મળી છે. બ્રિટનમાં સૌથી ઊંચો બેરોજગારીનો દર ધરાવતા બે સંસદીય મતક્ષેત્રો લેડીવૂડ એન્ડ સ્પાર્કબ્રુક અને સ્મોલ હીથ બર્મિંગહામમાં આવેલા છે.<ref>{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_labour/PCAtables.xls |title=Local area labour markets: statistical indicators – Parliamentary Constituency tables (Unemployment Rate January 2005 to December 2005) |publisher=Office for National Statistics |format=xls |access-date=7 June 2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20070108225836/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_labour/PCAtables.xls|archive-date=8 January 2007}}</ref> વૃદ્ધિને કારણે શહેરની પરિવહન વ્યવસ્થા પર પણ બોજ પડ્યો છે. ઘણા મુખ્ય રોડ અને સેન્ટ્રલ ન્યૂ સ્ટ્રીટ રેલવે સ્ટેશનનો પીક ટાઇમ દરમિયાન તેમની ક્ષમતા કરતા વધુ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. == પરિવહન == [[ચિત્ર:Birmingham airport arrivals arp.jpg|right|thumb|બર્મિંગહામ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ ]] [[ચિત્ર:390029 'City of Stoke-on-Trent' at Birmingham New Street.JPG|thumb|ન્યૂ સ્ટ્રીટ રેલવે સ્ટેશન ખાતે બર્મિંગહામ-બિલ્ટ પેન્ડોલિનો ]] આંતરિક રીતે કેન્દ્રવર્તી સ્થાનને કારણે બર્મિંગહામ મોટરવે, રેલવે અને કેનાલ નેટવર્ક માટેનું મુખ્ય પરિવહન હબ બન્યું છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/canals |title=Canals in Birmingham |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609052603/http://www.birmingham.gov.uk/canals |archive-date=9 જૂન 2008 |url-status=dead }}</ref> શહેરમાં સંખ્યાબંધ જાણીતા મોટરવેઝ આવેલા છે, સંભવત બ્રિટનનું સૌથી વધુ જાણીતું મોટરવે જંક્શન સ્પેગેટી જંક્શન છે.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/legacies/heritage/england/birmingham/article_1.shtml |title=Dad, are we nearly there yet? |publisher=BBC |access-date=7 June 2008}}</ref> નેશનલ એક્સપ્રેસનું બ્રિટનનું હેડક્વાર્ટર્સ બર્મિંગહામના ઇસ્ટસાઇડ વિસ્તારમાં આવેલું છે અને તેની બાજુમાં નવવિકસિત બર્મિંગહામ કોચ સ્ટેશન છે, જે કંપનીના કોચ નેટવર્ક માટેનું રાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર છે. સૌથી નજીકનું એરપોર્ટ શહેરના પૂર્વમાં આવેલા સોલિહુલ બરો આવેલું બર્મિંગહામ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ છે. 2009ના આંકડા મુજબ આ એરપોર્ટ બ્રિટનમાં હવાઇ મુસાફરીના સંદર્ભમાં છઠ્ઠા ક્રમનું સૌથી વ્યસ્ત એરપોર્ટ છે. સ્થાનિક જાહેર પરિવહન માટે બસ, સ્થાનિક ટ્રેન અને ટ્રામનો ઉપયોગ થાય છે. 11એ અને 11 સી નંબર (શહેરમાં પ્રવાસની દિશાના સંદર્ભમાં એ- એટલે એન્ટી ક્લોકવાઇઝ અને સી એટલે ક્લોકવાઇઝ)નો આઉટર સર્કલ બસ રૂટ યુરોપનો સૌથી લાંબો બસ રુટ છે, જે 272 બસ સ્ટોપ સાથે {{convert|26|mi|km}} લાંબો<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/birmingham/content/articles/2005/06/27/number_11_bus_feature.shtml |title=The amazing number 11 bus |publisher=BBC Birmingham |date=27 June 2005 |access-date=7 June 2008}}</ref> છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=61780&CONTENT_ITEM_TYPE=9&MENU_ID=276&CONTENT_TITLE=Route%2011%20Bus%20Showcase |title=Route 11 Bus Showcase |publisher=Birmingham City Council |date=21 June 2005 |author=Barbara Elsom |access-date=7 June 2008 |quote=Since 2001 231 bus stops out of 272 have been upgraded to Showcase standards... |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208133513/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=61780&CONTENT_ITEM_TYPE=9&MENU_ID=276&CONTENT_TITLE=Route%2011%20Bus%20Showcase |archive-date=8 ડિસેમ્બર 2008 |url-status=dead }}</ref> બસ રુટનું ખાસ કરીને નેશનલ એક્સપ્રેસ વેસ્ટ મિડલેન્ડ સંચાલન કરે છે, જે બર્મિંગહામમાં તમામ બસ મુસાફરોમાં 80 ટકા લોકોને સેવા પૂરી પાડે છે, જોકે બીજી 50 નાની રજિસ્ટ્રર્ડ બસ કંપનીઓ છે.<ref>{{cite web |url=http://www.centro.org.uk/wwwroot/Bus/Bus%20intro.asp |title=Bus Services |publisher=Centro |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080522122603/http://www.centro.org.uk/wwwroot/Bus/Bus%20intro.asp |archive-date=22 મે 2008 |url-status=dead }}</ref> વ્યાપક બસ નેટવર્કને કારણે લોકો શહેરના વિવિધ પ્રદેશોમાં સરળતાથી આવજાવ કરી છે, જ્યારે લાંબા બસ રુટ મુસાફરો વોલ્વરહેમ્પ્ટન, ડુડલી, વોલસોલ, વેસ્ટ બ્રોમવિચ, હેલ્સોવેન, સ્ટોબ્રિજ અને મેરી હિલ શોપિંગ સેન્ટર જેવા દૂરના વિસ્તાર સુધી લઈ જાય છે. વેસ્ટ મિડલેન્ડ નગરજૂથના બર્મિંગહામ સાથે જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થાથી જોડાયેલા નથી તેવા શહેરોમાં સેડલી, કિંગ્સવિનફોર્ડ, વેડન્ઝફિલ્ડ અને વિલેનહોલનો સમાવેશ થાય છે. શહેરનું મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન બર્મિંગહામ ન્યૂ સ્ટ્રીટ નેશનલ રેલવે નેટવર્કના સેન્ટ્રમાં આવેલું છે. સિટી સેન્ટરનું બીજુ મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન બર્મિંગહામ સ્નો હિલ સ્ટેશન પણ મિડલેન્ડ મેટ્રોનું ટર્મિનસ છે, આ સ્ટેશન અને વોલ્વરહેમ્પ્ટન વચ્ચેની દોડતી મિડલેન્ડ મેટ્રો બિલસ્ટોન, વેડન્ઝબરી અને વેસ્ટ બ્રોમવિચ જેવા નજીકના શહેરોને પરિવહન સેવા પૂરી પાડે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.travelmetro.co.uk/ |title=Travelmetro.co.uk |publisher=Centro |access-date=7 June 2008 |archive-date=8 જૂન 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080608124147/http://www.travelmetro.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> મિડલેન્ડ મેટ્રોને બર્મિંગહામ સિટી સેન્ટર સુધી લંબાવવાની યોજના છે.<ref>{{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/si/si2005/20051794.htm |title=The Midland Metro (Birmingham City Centre Extension, etc.) Order 2005 |publisher=[[Office of Public Sector Information]] |year=2005 |access-date=7 June 2008}}</ref> બર્મિંગહામમાં વિશાળ રેલ બેસ્ડ પાર્ક અને રાઇડ નેટવર્ક છે, જે સિટી સેન્ટરની જરૂરિયાત પૂરી કરે છે. જુઓ બર્મિંગહોમ રેલ સ્ટેશન. બર્મિંગહામ તેની વિશાળ કેનાલ સિસ્ટમ માટે પણ જાણીતું છે અને શહેરનો ઘણીવાર વેનિસ કરતા વધુ કેનાલ રૂટ હોવા તરીકે પણ ઉલ્લેખ થાય છે. આ કેનાલે ઔદ્યોગિક ક્રાંતિક દરમિયાન શહેરોના ઉદ્યોગોની જરૂરિયાત કરી હતી. બ્રિન્ડલીપ્લેસ જેવી કેનાલસાઇડ રિજનરેશન સ્કીમ્સથી કેનાલ નેટવર્ક પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યું છે. == શિક્ષણ == [[ચિત્ર:BirminghamUniversityChancellorsCourt.jpg|thumb|right|યુનિવર્સિટી ઓફ બર્મિંગહામ]] સિટી કાઉન્સિલ ઇંગ્લેન્ડની સૌથી મોટી સ્થાનિક શિક્ષણ ઓથોરિટી છે, જે સીધી કે આડકતરી રીતે 25 નર્સરી સ્કૂલ્સ, 328 પ્રાથમિક શાળા, 77 માધ્યમિક શાળા, અને 29 સ્પેશિયલ સ્કૂલ્સનો વહીવટ કરે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.bgfl.org/services/nqt/sen.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928104556/http://www.bgfl.org/services/nqt/sen.htm |archive-date=28 સપ્ટેમ્બર 2007 |title=Birmingham City Council Special Needs Schools |publisher=Birmingham Grid for Learning (BGfL) |access-date=7 June 2008 |url-status=live }}</ref> તે ગ્રંથાલય સેવા પણ ચલાવે છે, જેનો વર્ષે 40 લાખ લોકો લાભ લે છે અને વર્ષ દરમિયાન આશરે 3,500 પૌઢ શિક્ષણ કોર્સ ઓફર કરે છે.<ref>{{cite web|url=http://www.birmingham.gov.uk/adulteducation|title=Birmingham Adult Education Service|publisher=Birmingham City Council|access-date=7 June 2008|archive-date=10 ઑક્ટોબર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081010173416/http://www.birmingham.gov.uk/adulteducation|url-status=dead}}</ref> મુખ્ય ગ્રંથાલય સેન્ટ્રલ લાઇબ્રેરી છે અને બર્મિંગહામમાં બીજા 41 સ્થાનિક ગ્રંથાલયો છે, જે ઉપરાંત એક રેગ્યુલર મોબાઇલ લાયબ્રેરી સર્વિસ પણ છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/mobilelibrary |title=Birmingham Mobile Library Service |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-date=24 માર્ચ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324200749/http://www.birmingham.gov.uk/mobilelibrary |url-status=dead }}</ref> બર્મિંગહામની મોટા ભાગની સરકારી શાળાઓ ખાસ કરીને કોમ્યુનિટી સ્કૂલ્સ છે, જેનો બર્મિંગહામ સિટી કાઉન્સિલ દ્વારા એક સ્થાનિક શિક્ષણ ઓથોરિટી (એલઈએ) (LEA) તરીકેની ભૂમિકા હેઠળ સીધો વહીવટ કરવામાં આવે છે. જોકે રાજ્યની શિક્ષણ વ્યવસ્થા હેઠળ મોટી સંખ્યામાં સ્વૈચ્છિક અનુદાન સંચાલિત શાળાઓ પણ છે. કિંગ એડવર્ડઝ સ્કૂલ કદાચ શહેરની સૌથી વધુ પ્રતિષ્ઠિત સ્વતંત્ર શાળા છે. કિંગ એડવર્ડ-6 ફાઉન્ડેશનની સાત શાળા શિક્ષણના ઉચ્ચ ધોરણો સ્થાપિત કરવા માટે રાષ્ટ્રીયસ્તરે જાણીતી છે અને તમામ સ્કૂલો નેશનલ લીગ યાદીમાં સતત ટોચના સ્થાન હાંસલ કરે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.kingedwardthesixth.org/grammar.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20080213094554/http://www.kingedwardthesixth.org/grammar.htm |archive-date=13 ફેબ્રુઆરી 2008 |title=Grammar Schools of King Edward the Sixth |publisher=The Grammar Schools of King Edward the Sixth in Birmingham |access-date=7 June 2008 |url-status=live }}</ref> [[ચિત્ર:BirminghamCentralLibrary.jpg|left|thumb|બર્મિંગહામ સેન્ટ્રલ લાયબ્રેરી]] બર્મિંગહામમાં ત્રણ યુનિવર્સિટી આવેલી છે, જેમાં યુનિવર્સિટી ઓફ બર્મિંગહામ, એસ્ટોન યુનિવર્સિટી, બર્મિંગહામ સિટી યુનિવર્સિટીનો સમાવેશ થાય છે તેમજ ન્યૂમેન યુનિવર્સિટી કોલેજ<ref>{{cite web |url=http://icbirmingham.icnetwork.co.uk/birminghampost/news/tm_headline=city-college-wins-right-to-grant-degrees%26method=full%26objectid=19750162%26siteid=50002-name_page.html |author=Naqvi, Shahid |title=City college wins right to grant degrees |publisher=[[Birmingham Post]] |date=7 September 2007 |access-date=7 June 2008}}</ref> અને યુનિવર્સિટી કોલેજ બર્મિંગહામ એમ બે યુનિવર્સિટી કોલેજ છે.<ref>{{cite web |url=http://www.bcftcs.ac.uk/asp/UCB-faq.asp |title=A New Year and a new name for the College. |access-date=7 January 2008 |publisher=University College Birmingham |archive-date=10 જાન્યુઆરી 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080110092441/http://www.bcftcs.ac.uk/asp/UCB-faq.asp |url-status=dead }}</ref> બર્મિંગહામ હાલમાં બર્મિંગહામ સિટી યુનિવર્સિટીનો એક ભાગ બનેલી બર્મિંગહામ કન્ઝર્વેટોર (સંગીતની પાઠશાળા) અને બર્મિંગહામ સ્કૂલ ઓફ એક્ટિંગ કલાના ચોક્કસ વિષયમાં ઉચ્ચ ગુણવત્તાનું શિક્ષણ પૂરું પાડે છે. શ્રેણીબદ્ધ યુનિવર્સિટી અને કોલેજને કારણે બર્મિંગહામમાં 65,000 કરતા વધુ હાયર એજ્યુકેશન વિદ્યાર્થી છે અને તે લંડન પછીનું બ્રિટિનનું બીજા ક્રમે સૌથી વધુ વિદ્યાર્થી ધરાવતું શહેર છે. જોસેફ ચેમ્બરલીન મેમોરિયલ ક્લોક ટાવર યુનિવર્સિટી ઓફ બર્મિંગહામની ચાન્સેલર્સ કોર્ટમાં આવેલું ટાવર હાઉસ છે. તે વિશ્વનો સૌથી ઊંચો ફ્રી સ્ટેન્ડિંગ ક્લોક ટાવર છે. શ્રેણીબદ્ધ નાની કોલેજના વિલિનિકરણ દ્વારા રચવામાં આવેલી બર્મિંગહામ મેટ્રોપોલિટન કોલેજ<ref>{{cite web |url=http://www.sutcol.ac.uk |title=Sutton Coldfield College |access-date=7 June 2008 |archive-date=22 માર્ચ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090322022536/http://www.sutcol.ac.uk/ |url-status=dead }}</ref> દેશની ઉચ્ચ શિક્ષણની સૌથી મોટી કોલેજ છે. જોસેફ ચેમ્બરલીન કોલેજ બર્મિંગહામ સોલિહુલની એવી છઠ્ઠા સ્વરૂપની કોલેજ છે, કે જેને બીકન સ્ટેટસ અને ઓવરઓવલ ઓએફએસટીઈડી (OFSTED) ગ્રેડ1 (આઉટસ્ટેન્ડિંગ) આપવામાં આવેલો છે.<ref>{{cite web |url=http://www.jcc.ac.uk/welcome.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080205191644/http://www.jcc.ac.uk/welcome.php |archive-date=5 ફેબ્રુઆરી 2008 |title=Joseph Chamberlain College |access-date=7 June 2008 |url-status=live }}</ref> 1970ના દાયકા પછી બર્મિંગહામની મોટાભાગની સેકન્ડરી સ્કૂલ્સ 11-16/18 સિસ્ટમની સર્વગ્રાહી સ્કૂલ્સ છે, જ્યારે પોસ્ટ જીસીએસઈ (GCSE) વિદ્યાર્થીને સ્કૂલ્સના છઠ્ઠા સ્વરૂપમાં અથવા અથવા ફર્થર એજ્યુકેશન કોલેજમાં તેમનો અભ્યાસ ચાલુ રાખવાનો વિકલ્પ મળે છે. બર્મિંગહામે હંમેશા 5-7 વર્ષના બાળકો માટે પ્રાયમરી સ્કૂલ સિસ્ટમ અને 7-11 વર્ષના બાળકો માટે જુનિયર સ્કૂલ સિસ્ટમને અમલી બનાવેલી છે. == રમત-ગમત == [[ચિત્ર:AstonvillavsBirmingham06.JPG|thumb|right|વિલા પાર્ક ખાતે સેકન્ડ સિટી ડરબીમાં એસ્ટોન વિલા વિ. બર્મિંગહામની મેચ]] બર્મિંગહામે રમતગમતના ઇતિહાસમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. વિશ્વની પ્રથમ લીગ ફૂટબોલ સ્પર્ધા સ્થાન ધરાવતી ધ ફૂટબોલ લીગની બર્મિંગહામના નિવાસી અને એસ્ટોન વિલાના ડિરેક્ટર વિલિયમ મેકગ્રેગરે સ્થાપના કરી હતી, તેમણે 1888માં ક્લબના સહ ડિરેક્ટર્સને પત્ર લખીને દરખાસ્ત કરી હતી કે ‘‘ઇંગ્લેન્ડની સૌથી વધુ મહત્ત્વની 10 અથવા 12 ક્લબનું જોડાણ કરીને દરેક સિઝન માટે શહેરમાં એક ટુર્નામેન્ટનું આયોજન કરી શકાય.’’<ref>{{cite web |url=http://www.football-league.co.uk/page/History/HistoryDetail/0,,10794~1357277,00.html|title=History of the Football League|publisher=The Football League|access-date=30 December 2009}}</ref> ટેનિસની આધુનિક રમતનો વિકાસ હેરી જેમ અને તેમના મિત્ર ઓગોરિયા પરેરાએ એજબેસ્ટનમાં પરેરાના મકાનમાં 1859 અને 1865ની વચ્ચે કર્યો હતો,<ref>{{cite web |url=http://www.birminghamcivicsociety.org.uk/lawntennis.htm |title=Lawn Tennis and Major T. H. Gem |publisher=Birmingham Civic Society |access-date=7 June 2008 |archive-date=18 ઑગસ્ટ 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/611hF75my?url=http://www.birminghamcivicsociety.org.uk/lawntennis.htm |url-status=dead }}</ref> જ્યારે એજબેસ્ટોન આર્ચરી અને લોન ટેનિસ સોસાયટી વિશ્વની સૌથી જુની ટેનિસ ક્લબ છે.<ref>{{cite news|first=Anna|last=Tyzack|title=The True Home of Tennis|url=http://www.countrylife.co.uk/news/culture/article/79487/The_True_Home_of_Tennis.html|work=Country Life|publisher=IPC Media|date=22 June 2005|access-date=17 January 2009|archive-date=30 ઑક્ટોબર 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030083434/http://www.countrylife.co.uk/news/culture/article/79487/The_True_Home_of_Tennis.html|url-status=dead}}</ref> બર્મિંગહામ એન્ડ ડિસ્ટ્રિસ્ટ ક્રિકેટ લીગ વિશ્વની સૌથી જુની ક્રિકેટ લીગ છે<ref>{{cite book|last=Davis|first=Alex E|title=First in the field: the history of the world's first cricket league: the Birmingham and District Cricket League, formed 1888|year=1988|publisher=Brewin Books|isbn=0947731342}}</ref> અને બર્મિંગહામ 1973માં વિમેન્સ ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપનું સૌ પ્રથમ યજમાન બન્યું હતું.<ref>{{cite web|url=http://www.icc-europe.org/DATABASE/ARTICLES/articles/000035/003593.shtml|title=ICC Women's World Cup Qualifier schedule|publisher=International Cricket Council|access-date=14 September 2009|archive-date=2 એપ્રિલ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080402102254/http://www.icc-europe.org/DATABASE/ARTICLES/articles/000035/003593.shtml|url-status=dead}}</ref> બર્મિંગહામ એવું પ્રથમ શહેર છે કે જેને સ્પોર્ટસ કાઉન્સિલે નેશનલ સિટી સ્પોર્ટસ તરીકે જાહેર કર્યું છે.<ref>{{cite web |url=http://www.marketingbirmingham.com/media_office/fun_facts/fun_facts_sport/ |title=Birmingham – We love our sport |publisher=Marketing Birmingham |access-date=7 June 2008 |archive-date=8 જૂન 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080608151649/http://www.marketingbirmingham.com/media_office/fun_facts/fun_facts_sport/ |url-status=dead }}</ref>. બર્મિંગહામે 1992માં સમર ઓલિમ્પિક માટે નિષ્ફળ બિડ કરી હતી. [[ચિત્ર:Edgbaston - England vs Australia 2009.jpg|thumb|left|એજબેસ્ટન ક્રિકેટ ગ્રાઉન્ડ પર ટેસ્ટ મેચ]] હાલમાં આ શહેરમાં દેશની સૌથી જુની પ્રોફેશનલ ફૂટબોલ ટીમ આવેલી છે, જેમાં એસ્ટોન વિલા બર્મિંગહામ સિટીનો સમાવેશ થાય છે, આમાંથી [[એસ્ટોન વિલા ફૂટબોલ ક્લબ|એસ્ટોન વિલા]]<nowiki/>ની સ્થાપના 1874માં થઈ હતી અને તે વિલા પાર્કમાં મેચ રમે છે, જ્યારે બર્મિંગહામ સિટીની સ્થાપના 1875માં થઈ હતી અને તે સેન્ટ એન્ડ્રૂઝ ખાતે મેચ રમે છે. વિવિધ ક્લબ વચ્ચેની સ્પર્ધા ઘણી જ તીવ્ર હોય છે અને બે ક્લબ વચ્ચેની ટુર્નામેન્ટ સેકન્ડ સિટી ડરબી તરીકે ઓળખાય છે.<ref>[http://www.footballderbies.com/honours/index.php?id=27 ધ સેકન્ડ સિટી ડરબી], footballderbies.com. સુધારો, 30 ડિસેમ્બર 2009</ref> એસ્ટોન વિલાએ 50 વખત ટુર્નામેન્ટ જીતી છે, જ્યારે બર્મિંગહામ સિટી 38 વખત વિજેતા બની છે. બંને ટીમોએ ટ્રોફી જીતી છે, વિલા સાત વખત લીગ ચેમ્પિયન્સ અને 1982માં યુરોપિયન ચેમ્પિયન્સ બની છે. છ વખત કાઉન્ટી ચેમ્પિયનશિપ વિજેતા વોરવિકશાયર કાઉન્ટી ક્રિકેટ ક્લબ એજબેસ્ટન ક્રિકેટ ગાઉન્ડમાં મેચનું આયોજન કરે છે, જેમાં ટેસ્ટ ક્રિકેટ અને વન ડે ઇન્ટરનેશનલનું આયોજન પણ કરવામાં આવે છે. બ્રાયન લારાએ 1994માં વોરવિકશાયર તરફી રમતા 501 રન ફટકાર્યા ત્યારે આ ગ્રાઉન્ડ ફર્સ્ટ કલાસ ક્રિકેટમાં કોઈ બેટ્સમેન દ્વારા સૌથી વધુ રનનો રેકોર્ડનું સાક્ષી બન્યું છે.<ref>{{cite web |url=http://www.thebears.co.uk/history/alumni/brianlara.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20071204030409/http://www.thebears.co.uk/history/alumni/brianlara.shtml |archive-date=4 ડિસેમ્બર 2007 |title=Alumni – Brian Lara |publisher=Warwickshire County Cricket Club |access-date=7 June 2008 |url-status=live }}</ref> [[ચિત્ર:NIA, Birmingham.jpg|thumb|right|નેશનલ ઇન્ડોર એરેના]] ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેક એન્ડ ફિલ્ડ મિટીંગ એલેકઝાન્ડર સ્ટેડિયમમાં યોજાય છે, જે ઘણા આંતરરાષ્ટ્રીય એથ્લિટ ધરાવતા બર્ચફિલ્ડ હેરિયર્સનું હોમ ગ્રાઉન્ડ છે. એલેકઝાન્ડર સ્ટેડિયમની બાજુમાં [http://www.birmingham.gov.uk/gmac જીએમએસી (GMAC) જિમ્નેસ્ટિક્સ એન્ડ માર્શલ આર્ટસ સેન્ટર]ને 2008માં ખુલ્લું મુકવામાં આવ્યું હતું અને તેમાં [http://www.aikidofellowship.org.uk/Home/Home.htm ઐકીડો ફેલોશિપ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101122131858/http://www.aikidofellowship.org.uk/Home/Home.htm |date=2010-11-22 }}ના હેડક્વાર્ટર્સ સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો મુજબના જિમ્નેસ્ટિક્સ હોલ અને ત્રણ માર્શલ ડોજા આર્ટ આવેલા છે. 1991માં ખુલ્લુ મૂકાયેલું નેશનલ ઇન્ડોર એરેના (એનઆઇએ) (NIA) <ref>{{cite web |url=http://www.thenia.co.uk |title=The NIA |access-date=7 June 2008 |archive-date=2 ડિસેમ્બર 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202161556/http://www.thenia.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> અગ્રણી ઇન્ડોર એથ્લિટિક્સ વેન્યૂ છે, જેમાં 2007માં યુરોપિયન એથ્લિટિક્સ ઇન્ડોર ચેમ્પિયનશિપ્સ અને 2003માં આઈએએએફ (IAAF) વર્લ્ડ ઇન્ડોર ચેમ્પિયનશિપ્સ તેમજ ઘણી ડબલ્યુડબલ્યુએઇ (WWE) રેસલિંગ સ્પર્ધાનું આયોજન થયેલું છે. એટીપી (ATP) ઇન્ટરનેશનલ ટેનિસ હજુ પણ એજબેસ્ટન્સ પ્રાયરી ક્લબમાં રમાય છે.<ref>{{cite book |author=Steve Beauchampe |title=Played in Birmingham |publisher=Malavan Media |year=2006 |isbn=0-9547445-1-9}}<br />{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=82152&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=126 |title=Birmingham's Sporting Heritage |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060630033855/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=82152&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=126 |archive-date=30 જૂન 2006 |url-status=dead }}</ref> બર્મિંગહામ બિલેસ્લી કોમનના મેદાનનો ઉપયોગ કરતા પ્રોફેશનલ રગબી યુનિયન મોસલે આરએફસી તેમજ પ્રોફેશન બોક્સિંગ, હોકી, સ્કેટબોર્ડિંગ, સ્ટોક-કાર રેસિંગ, ગ્રેહાઉન્ડ રેસિંગ અને સ્પીડવે જેવી રમતો પણ રમાય છે. == ખોરાક અને પીણા == [[ચિત્ર:Birmingham Wholesale Markets.jpg|right|thumb|બર્મિંગહામ હોલસેલ માર્કેટનો ફળ અને શાકભાજી વિભાગ]] બર્મિંગહામનો વેપારના શહેર તરીકેનો વિકાસ થવાનું મૂળ કારણ 1166માં રોયલ ચાર્ટર દ્વારા કૃષિ પેદાશો માટે સ્થાપવામાં આવેલું બજાર છે. પછીની સદીઓમાં વ્યાપક ઔદ્યોગિકરણ થયું હોવા છતાં આ ભૂમિકા જળવાઈ રહી છે અને બર્મિંગહામ હોલસેલ માર્કેટે દેશના સૌથી મોટા સંયુક્ત હોલસેલ ફૂડ માર્કેટ તરીકેનું સ્થાન જાળવી રાખ્યું છે,<ref name="post-2009-03-03">{{cite web|url=http://www.birminghampost.net/news/politics-news/2009/03/03/birmingham-council-set-to-give-green-light-to-digbeth-market-scheme-65233-23047367/|title=Birmingham Council set to give green light to Digbeth market scheme|access-date=29 October 2009|last=Dale|first=Paul|date=3 March 2009|work=Birmingham Post|archive-date=5 જાન્યુઆરી 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120105233013/http://www.birminghampost.net/news/politics-news/2009/03/03/birmingham-council-set-to-give-green-light-to-digbeth-market-scheme-65233-23047367/|url-status=dead}}</ref> જે માંસ, માછલી, ફળ, શાકભાજી અને ફુલોનું વેચાણ કરે છે તેમજ 100 માઇલ દૂર સુધી રેસ્ટોરા અને સ્વતંત્ર રિટેલર્સને તાજી પેદાશો પૂરી પાડે છે.<ref>{{cite news|first=Shepherd|last=Mark|title=The Wholesale shebang: traders at Birmingham's Wholesale Market may have a new home at Prupim's Hub by 2012. But that will happen to the existing site?|url=http://www.propertyweek.com/story.asp?sectioncode=39&storycode=3144234|work=Property Week|publisher=United Business Media|date=3 July 2009|access-date=30 October 2009}}</ref> બર્મિંગહામ લંડન પછી એવું એકમાત્ર શહેર છે કે જેમાં મિશેલિન સ્ટાર ધરાવતી ત્રણ રેસ્ટોરા છે, જેમાં એજબેસ્ટનની ''સિમ્પ્સન્સ'' , હારબોર્ન ખાતેની ''ટર્નર્સ'' અને સિટી સેન્ટર ખાતેની ''પુર્નેલ્સ'' નો સમાવેશ થાય છે.<ref>{{cite web|url=http://servicesv2.webmichelin.com/frontnews/servlet/GetElement?elementCode=54989|title=Michelin stars 2009|access-date=18 January 2009|publisher=Michelin Group|archive-date=12 ફેબ્રુઆરી 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090212162013/http://servicesv2.webmichelin.com/frontnews/servlet/GetElement?elementCode=54989|url-status=dead}}</ref> બર્મિંગહામ સ્થિત બ્રુઅરિઝમાં એન્સેલ્સ, ડેવનપોર્ટ અને મિટસેલ એન્ડ બટલરનો સમાવેશ થાય છે.<ref>{{cite web |url=http://www.midlandspubs.co.uk/breweries/birmingham.htm |title=Birmingham Breweries |publisher=Midlands Pubs.co.uk |access-date=7 June 2008 |archive-date=17 મે 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517144014/http://www.midlandspubs.co.uk/breweries/birmingham.htm |url-status=dead }}</ref> એસ્ટોન મેનોર બ્રુઅરી હાલમાં નોંધપાત્ર કદની એકમાત્ર બ્રુઅરી છે. ઘણા ફાઇન વિક્ટોરિયન પબ અને બાર શહેરમાં હજુ પણ જોવા મળે છે. બર્મિંગહામની સૌથી જુની ઇન ઓલ્ડ ક્રાઉન છે, જે ડેરિટેન્ડ (સિરકા 150{{સંદર્ભ}})માં આવેલી છે. શહેરમાં નાઇટક્લબ અને બારની ભરમાર છે, જેમાં સૌથી સૌથી જાણીતી બ્રોડ સ્ટ્રીટ છે.<ref>{{cite web |url=http://www.broadstreetbid.com/flash/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930105529/http://www.broadstreetbid.com/flash/index.html |archive-date=30 સપ્ટેમ્બર 2007 |title=BID Broad Street |access-date=7 June 2008 |url-status=dead }}</ref> વિન્ગ યીપ ફૂડ સામ્રાજ્યની સૌ પ્રથમ શરુઆત આ શહેરમાં થઈ હતી અને તે નેશેલ્સમાં હેડક્વાર્ટર ધરાવે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birminghampost.net/tm_objectid=16631720&method=full&siteid=50002&headline=taste-of-the-orient-sweet-for-wing-yip-name_page.html |title=Taste of the Orient sweet for Wing Yip |publisher=The Birmingham Post Midland Rich List 2006 |date=6 January 2006 |access-date=7 June 2008 |archive-date=9 માર્ચ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080309190801/http://www.birminghampost.net/tm_objectid%3D16631720%26method%3Dfull%26siteid%3D50002%26headline%3Dtaste-of-the-orient-sweet-for-wing-yip-name_page.html |url-status=dead }}</ref> કરીના એક પ્રકાર બાલ્ટીની શોધ આ શહેરમાં થઈ હતી, જેને ‘બાલ્ટી બેલ્ટ’ અથવા ‘બાલ્ટી ટ્રાયેંગલ’ માટે ઘણી પ્રસિદ્ધિ મેળવી છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/balti |title=The Balti Experience |publisher=Birmingham City Council |access-date=19 December 2006|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110929053142/http://www.birmingham.gov.uk/balti|archive-date=29 September 2011}}</ref> બર્મિંગહામથી શરુ થયેલી જાણીતી ફૂડ બ્રાન્ડ્સમાં ટાઇફૂ ટી, બર્ડઝ કસ્ટાર્ડ, કેડબરી ચોકલેટ અને એચપી સોસનો સમાવેશ થાય છે. === કલા === [[ચિત્ર:Black Sabbath 1999-12-16 Stuttgart.jpg|thumb|right|હેવી મેટલ મ્યુઝિકના સૌ પ્રથમ બેન્ડ બ્લેક સબાથની સ્થાપના બર્મિંગહામમાં થઈ હતી.]] બર્મિંગહામ છેલ્લી સદીથી ધમબકતા અને વૈવિધ્યપૂર્ણ સંગીતનો ઇતિહાસ ધરાવે છે. બર્મિંગહામ બેન્ડ્સે બ્રિટનની સંગીત સંસ્કૃતિમાં મોટું પ્રદાન આપ્યું છે અને ઘણા સમકાલિન મ્યુઝિક બેન્ડ બર્મિંગહામ બેન્ડ્સના તેમના પરના મોટા પ્રભાવનો સ્વીકાર કરે છે. 1960ના દાયકાના ‘બ્રુમ બીટ’ યુગમાં મૂડી બ્લૂ જેવા બ્લૂ અને પ્રારંભિક પ્રોગ્રેસિવ રોક બેન્ડ પ્રસિદ્ધ બન્યા હતા. આ શહેરનો હેવી મેટલ મ્યુઝિકના જન્મસ્થળ તરીકે ઘણીવાર ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે,<ref>{{cite book |author=David Konow |title=Bang Your Head: The Rise and Fall of Heavy Metal |publisher=Three Rivers Press |year=2002 |isbn=0-609-80732-3}}</ref> કારણ કે જુડાસ પ્રિસ્ટ, [[બ્લેક સબાથ]], મેગ્નમ અને લેડ ઝેપબિલનના બે સભ્યો સ્થાનિક રહેવાસી હતા. આ પછી 80ના દાયકામાં નેપામ ડેથ જેવા બેન્ડ બર્મિંગહામ હેવી મેટલમાં જોડાયા હતા. 1870ના દાયકામાં ધ મૂવ અને આઇડલ રેસના સભ્યોએ ઇલેક્ટ્રિક લાઇટ ઓર્કેસ્ટ્રા અને વિઝાર્ડની રચના કરી હતી. 1970ના દાયકામાં સ્ટીલ પલ્સ, યુબી40 (UB40), મ્યુઝિકલ યુથ અને ધ બીક જેવા બેન્ડ્સ સાથે આ શહેરમાં રેગે અને સ્કાનો ઉદભવ થયો હતો, આ બેન્ડ્સે સંગીતમાં વંશીય એકતા દર્શાવી હતી અને ડાબેરી વિચારસરણી ધરાવતા ગીતો અને બહુવંશીય ગીતો રજૂ કરીને બર્મિંગહામનના પ્રવર્તમાન સામાજિક પ્રવાહોનું પ્રતિબિંબ રજૂ કર્યું હતું. 1980ના દાયકાના પોપ બેન્ડ ડુરાન ડુરાન પણ બર્મિંગહામની દેન છે. [[ચિત્ર:ExCathedra-BirminghamTownHall-byJamesAshby-20080301.jpg|thumb|left|બર્મિંગહામ ટાઉન હોલમાં એક્સ કેથેડ્રાનું પર્ફોર્મન્સ]] શહેરમાં જાઝ સંગીત પણ લોકપ્રિય છે અને બર્મિંગહામ ઇન્ટરનેશનલ જાઝ ફેસ્ટિવલ બ્રિટનમાં તેના પ્રકારનો સૌથી મોટો ફેસ્ટિવલ છે.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/birmingham/local_events/2003/07/jazz-calendar.shtml |title=Birmingham Local Events |publisher=BBC |access-date=7 June 2008}}</ref> આ ફેસ્ટિવલનું સ્થાન બર્મિંગહામની બહાર સોલિહુલમાં આવેલું છે. તેનું પ્રથમ આયોજન 1984માં કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite web |url=http://www.birminghamjazzfestival.com/venues_a.php |title=Birmingham International Jazz Festival venues |publisher=Birmingham Jazz Festival |access-date=7 June 2008 |archive-date=21 ઑગસ્ટ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821115658/http://www.birminghamjazzfestival.com/venues_a.php |url-status=dead }}</ref> આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ખ્યાતિપ્રાપ્ત સિટી ઓફ બર્મિંગહામ સિમ્ફની ઓરકેસ્ટ્રાનું મૂળ વતન સિમ્ફની હોલ છે. સિટી ઓર્ગેનિસ્ટની પણ પ્રથા છે, જેમાં 1843 પછી માત્ર સાત વ્યક્તિને આ દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે. હાલમાં સિટી ઓર્ગેનિસ્ટનો દરજ્જો ધરાવતા થોમસ ટ્રોટર 1983થી આ હોદ્દા પર છે.<ref>{{cite web |url=http://www.patrickgarvey.com/artists/thomas-trotter.html |title=Thomas Trotter – Organ |publisher=Patrick Garvey Management |access-date=7 June 2008 |archive-date=2 જૂન 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080602143448/http://www.patrickgarvey.com/artists/thomas-trotter.html |url-status=dead }}</ref> બર્મિંગહામ ટાઉન હોલમાં સંગીત વાદ્યોને ખુલ્લા મૂકવામાં આવ્યા પછીથી સાપ્તાહિક સંગીત કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામા આવે છે,<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=37342&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=126 |title=Birmingham Town Hall: The Organ |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080611231917/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=37342&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=126 |archive-date=11 જૂન 2008 |url-status=dead }}</ref> પરંતુ હવે જીણોર્ધારને પગલે ઓક્ટોબર 2007માં બર્મિંગહામ હોલને ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો ત્યાં સુધી આ કાર્યક્રમનું આયોજન સેન્ટ ફિલિપ્સ કેથેડ્રલમાં કરવામાં આવ્યું હતું. બર્મિંગહામ રોયલ બેલે<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=24788&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=12535#ballet |title=Birmingham Royal Ballet |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080605043954/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=24788&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=12535#ballet |archive-date=5 જૂન 2008 |url-status=dead }}</ref> તેમજ વિશ્વની સૌથી જુની વોકેશનલ ડાન્સ સ્કૂલ એલ્મહર્સ્ટ સ્કૂલ ફોર ડાન્સ આ શહેરમાં આવેલી છે.<ref>{{cite web|url=http://www.made-schools.org.uk/schools/elmhurst-school-of-dance|title=Elmhurst School for Dance|publisher=MADE|access-date=3 July 2009|archive-date=21 જુલાઈ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090721050543/http://www.made-schools.org.uk/schools/elmhurst-school-of-dance|url-status=dead}}</ref> બર્મિંગહામમાં ત્રિવાર્ષિક મ્યુઝિક ફેસ્ટિવલનું 1784થી 1912 સુધી આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. મેન્ડલસોહન, ગાઉનોડ, સુલિવાન, ડીવોરેક, બેન્ટોક અને એડવર્ડ એલ્ગર દ્વારા સંગીતની વિશેષ રચના કરીને તેનું પર્ફોર્મન્સ આપવામાં આવે છે.એડવર્ડ એલ્ગરે તેમના સૌથી વધુ પ્રખ્યાત ચાર સમુહગીતો બર્મિંગહામ માટે લખ્યા છે. એલ્ગરના ''ડ્રીમ ઓફ ગેરોન્ટીયસ'' ને સૌથી પ્રથમ 1900માં અહીં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. સિટીમાં જન્મેલા ગીતકારોમાં આલ્બર્ટ વિલિયમ કેટેલબે અને એન્ડ્રુ ગ્લોવરનો સમાવેશ થાય છે. [[ચિત્ર:The Rep from Broad Street, Birmingham.jpg|thumb|બર્મિંગહામ રિપેર્ટરી થીયેટર]] બર્મિંગહામના બીજા શહેર કેન્દ્રિત સંગીત સ્થળોમાં 1991માં ખુલ્લા મૂકવામાં આવેલા નેશનલ ઇન્ડોર એરેના, ડેલ એન્ડમાં 02 એકેડેમીનું સ્થાન લેવા સપ્ટેમ્બર 2009માં બ્રિટલ સ્ટ્રીટ ખાતે ખુલ્લી મૂકવામાં આવેલી 02 એકેડમી, 1997માં ખુલ્લું મૂકવામાં આવેલું સીબીએસઓ (CBSO) સેન્ટર, ડિગબેથ ખાતેના બારફ્લાય અને એડ્રીયન બોલ્ટ હોલનો સમાવેશ થાય છે, જે બર્મિંગહામ કન્ઝવેટર ખાતે પેરેડાઇઝ ફોરમ અને બર્મિંગહામ સેન્ટ્રલ લાયબ્રેરીની સાથે બાંધવામાં આવ્યો હતો. બર્મિંગહામના ઘણા થીયેટરોમાં સૌથી મોટું થીયેટર એલેક્ઝાન્ડરા (‘ધ એલેક્સ’) ધ રેપ, ધ હિપોડ્રોમ અને ઓલ્ડ રેપ છે. ધ ક્રેસેન્ટ થીયેટર અને ઓલ્ડ જોઇન્ટ સ્ટોક થીયેટર સિટી સેન્ટરના બીજા થીયેટરો છે. સિટી સેન્ટરની બહારના થીયેટરોમાં ડ્રમ આર્ટસ સેન્ટર (અગાઉના એસ્ટોન હિપોડ્રોમની નજીક) અને ''મેક'' નો સમાવેશ થાય છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/theatres |title=Theatres in Birmingham |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-date=24 માર્ચ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324202550/http://www.birmingham.gov.uk/theatres |url-status=dead }}</ref> ધ ફીયર્સ! ધ રેપના સહયોગમાં યોજવામાં આવતા ફીયર્સ નામના ફેસ્ટિવલમાં સ્થાનિક અને રાષ્ટ્રીય કંપનીઓના વાર્ષિક પર્ફોર્મન્સને રજૂ કરવામાં આવે છે. [[ચિત્ર:Birmingham Art Gallery & Museum.jpg|thumb|left|બર્મિંગહામ મ્યુઝિયમ એન્ડ આર્ટ ગેલરી]] બર્મિંગહામ સાથે સંકળાયેલી સાહિત્યની હસ્તીઓમાં સેમ્યુઅલ જોહનસનનો સમાવેશ થાય છે, જેઓ ટૂંકાગાળા માટે બર્મિંગહામમાં રહ્યા હતા અને નજીકના લીચફિલ્ડમાં તેમનો જન્મ થયો હતો. બર્મિંગહામ સેન્ટ્રલ લાયબ્રેરીમાં તેમના આશરે બે હજાર પુસ્તકો છે. આર્થર કોનન ડોયલે બર્મિંગહામના અસ્ટન એરિયામાં કામ કર્યું હતું, જ્યારે કવિ લૂઈસ મેકનીસ છ વર્ષ માટે બર્મિંગહામમાં રહ્યા હતા. અમેરિકાના લેખક વોશિંગ્ટન ઇરવિંગે બર્મિંગહામમાં તેમના નિવાસ દરમિયાન એસ્ટોન હોલ આધારિત કૃતિ ''બ્રેસબ્રિજ હોલ'' અને ''ધ હ્યુમરિસ્ટ્, એ મેડલી'' જેવી તેમની સૌ વધુ પ્રખ્યાત સાહિત્યકૃતિની રચના કરી હતી. બર્મિંગહામમાં જન્મેલા અથવા આ શહેરમાં રહેલા બીજા સાહિત્યકારોમાં ડેવિડ લોજ, જોનાથન કો અને જે.આર.આર ટોલ્કીયનનો સમાવેશ થાય છે, જેમને આ શહેરના વિસ્તારો અને ઇમારતોમાંથી પ્રેરણા મળી હોવાનું માનવામાં આવે છે. બર્મિંગહામ સાથે સંકળાયેલા જાણીતા કવિઓમાં શહેરના છઠ્ઠા પોયેટ લોરિયેટ રોઈ ક્વાબેના<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=23945&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=5247 |title=About the Birmingham Poet Laureate |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609075008/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=23945&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=5247 |archive-date=9 જૂન 2008 |url-status=dead }}</ref> અને શહેરમાં જન્મેલા બેન્ઝામિન ઝેપફાનિયાહનો સમાવેશ થાય છે. બ્રિટનના સૌથી મોટા સ્થાપિત સ્થાનિક સાયન્સ ફિક્શન ગ્રૂપની 1971માં બર્મિંગહામ સ્થાપના થઈ હતી (જોકે 1940 અને 1960ના દાયકામાં અગાઉના સ્વરુપો હતો) અને તે એન્યૂઅલ એસએફ ઇવેન્ટ નોવાકોનનું આયોજન કરે છે. બર્મિંગહામ મ્યુઝિયમ અને આર્ટ ગેલરીમાં વિશ્વમાં પ્રિ-રેફેલાઇટ કલાના સૌથી મોટા કલેક્શન આવેલા છે. એડવર્ડ બર્ની-જોન્સ બર્મિંગહામમાં જન્મ્યા હતા અને પ્રથમ 20 વર્ષ શહેરમાં વિતાવ્યા હતા અને પછીથી રોયલ બર્મિંગહામ સોસાયટી ઓફ આર્ટિસ્ટના પ્રેસિડન્ટ બન્યા હતા. 2004 ''ગૂડ બ્રિટન ગાઇડ'' દ્વારા બાર્બર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફાઇન આર્ટસને ‘ગેલરી ઓફ ધ યર’ જાહેર કરવામાં આવી હતી.<ref>{{cite web |url=http://www.barber.org.uk/pr081203.html |title=Barber Institute is 'Gallery of the Year' |date=8 December 2003 |publisher=Barber Institute of Fine Arts |access-date=7 June 2008 |archive-date=8 સપ્ટેમ્બર 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050908083324/http://barber.org.uk/pr081203.html |url-status=dead }}</ref> આઇકોન ગેલરીમાં સમકાલિન કલાકૃતિઓ અને ઇસ્ટસાઇડ પ્રોજેક્ટ્સનું પ્રદર્શન છે. જાણીતા સ્થાનિક આર્ટિસ્ટમાં ડેવિડ કોક્સ, ડેવિડ બોમબર્ગ, પોગસ સીઝર, કીથ પાઇપર અને ડોનાલ્ડ રોડનીનો સમાવેશ થાય છે. જૂના ફોટોગ્રાફના ભંડાર ઓઓએમ (OOM) ગેલરીએ ફેઝેલી સ્ટુડિયોઝ, થ્રી વ્હાઇટ વોલ્સ અને કાઇનેટિક એઆઇયુ (AIU) જેવા સંગઠનો સાથે સહયોગ કર્યો છે. મેન્યુફેક્ચરિંગ અને પ્રિન્ટિંગના સેન્ટર તરીકે બર્મિંગહામની ભૂમિકાને ગ્રાફિક ડિઝાઇન અને પ્રોડકટ ડિઝાઇનની મજબૂત સ્થાનિક પરંપરાથી ટેકો મળ્યો છે. બર્મિંગહામ ડિઝાઇનર્સના જાણીતા વર્કમાં બાસ્કરવિલે ફોન્ટ,<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=76113&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=260 |title=John Baskerville of Birmingham |publisher=Birmingham City Council |access-date=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012100752/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=76113&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=260 |archive-date=12 ઑક્ટોબર 2007 |url-status=dead }}</ref> રસ્કીન પોટરી,<ref>{{cite web |url=http://www.geffrye-museum.org.uk/_download/CCECMYVI.pdf |title=Ruskin pottery centenary exhibition |publisher=The Geffrye Museum, London |format=PDF |access-date=29 September 2007}}</ref> એકમે થન્ડરર વ્હિસલ,<ref>{{cite web |url=http://www.drcdurham.ca/htm/history_of_the_whistle.htm |title=History of the Whistle |publisher=District Referee Coordinator – Durham |access-date=29 September 2007 |archive-date=12 ઑક્ટોબર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012100044/http://drcdurham.ca/htm/history_of_the_whistle.htm |url-status=dead }}</ref> ધ આર્ટ ડેકો બ્રાન્ડિંગ ઓફ ઓડિયોન સિનેમાસ<ref>{{cite news |url=http://arts.guardian.co.uk/critic/feature/0,1169,717532,00.html |title=The mogul's monuments – How Oscar Deutsch's Odeon cinemas taught Britain to love modern architecture |author=Jonathan Glancey |publisher= Guardian |date=18 May 2002 |access-date=29 September 2007 | location=London}}</ref> અને મિનીનો સમાવેશ થાય છે.<ref>{{cite web |url=http://www.designmuseum.org/design/alec-issigonis |title=Alec Issigonis, Automotive Designer (1906–1988) |publisher=Design Museum, London |access-date=29 September 2007 |archive-date=13 સપ્ટેમ્બર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070913154950/http://www.designmuseum.org/design/alec-issigonis |url-status=dead }}</ref> === ઉત્સવો અને કાર્યક્રમો === બર્મિગહામમાં સેન્ટ જ્યોર્જ ડે પાર્ટી સહિતના ઘણા રાષ્ટ્રીય, ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક ઉત્સવોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. બર્મિંગહામ ટેટૂ નેશનલ ઇન્ડોર એરિયા સાથે દર વર્ષે લાંબા ગાળાથી યોજવામાં આવતો મિલિટરી શો છે. કેરિબિયન શૈલીના બર્મિંગહામ ઇન્ટરનેશનલ કાર્નિવલનું ઘણા વર્ષોથી આયોજન કરવામાં આવે છે. બર્મિંગહામ પ્રાઇડનું ગે વિલેજમાં આયોજન કરવામાં આવે છે અને તેમાં દર વર્ષે 100,000 લોકો આવે છે. 1997થી શહેરમાં વાર્ષિક કલા ઉત્સવ ''આર્ટસફેસ્ટ'' નું આયોજન કરવામાં આવે છે, જે બ્રિટનનું સૌથી મોટો ફ્રી આર્ટસ ફેસ્ટિવલ છે. ડિસેમ્બર 2006માં સિટી કાઉન્સિલે જાહેરાત કરી હતી, તે હવેથી આર્ટફેસ્ટનું આયોજન કરશે નહીં.<ref>{{cite web |url=http://www.birminghammail.net/birmingham-blogs-views/birmingham-mail-columnists/the-stirrer/tm_method=full&objectid=18192354&siteid=50002-name_page.html |title=Will a fest by any other name smell as sweet? |publisher=Birmingham Mail |date=1 December 2006 |access-date=7 June 2008 |archive-date=9 માર્ચ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080309192731/http://www.birminghammail.net/birmingham-blogs-views/birmingham-mail-columnists/the-stirrer/tm_method%3Dfull%26objectid%3D18192354%26siteid%3D50002-name_page.html |url-status=dead }}</ref> શહેરની સૌથી મોટી સિંગલ ડે ઇવેન્ટ સેન્ટ પેટ્રીક્સ ડે પરેડ (યુરોપમાં ડબ્લીન પછીની સૌથી મોટી ઇવેન્ટ) છે.<ref>{{cite web |url=http://www.anysubject.com/st-patricks-day-history-of-st-patricks-day.asp |title=History of St. Patrick's Day |publisher=AnySubject |access-date=7 June 2008 |archive-date=27 માર્ચ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080327033548/http://www.anysubject.com/st-patricks-day-history-of-st-patricks-day.asp |url-status=dead }}</ref> વિવિધ સંસ્કૃતિના બીજા કાર્યક્રમોમાં બંગલા મેલા અને વૈશાખી મેલાનો સમાવેશ થાય છે. બર્મિંગહામ હેરિટેજ ફેસ્ટિવલ ઓગસ્ટમાં યોજવામાં આવતો માર્ડી ગ્રાસ સ્ટાઇલનો કાર્યક્રમ છે. પ્રવાસી ગાયકો દ્વારા કેરિબિયન અને આફ્રિકાની સંસ્કૃતિની પણ પરેડ અને બસ્કર્સ દ્વારા શેરીના કાર્યક્રમો દ્વારા ઉજવણી કરવામાં આવે છે. શહેરના બીજા ઉત્સવોમાં મોસલી પ્રાઇવેટ પાર્ક ખાતે આયોજન કરવામાં આવતા અને નવા અને જુના લોકઉત્સવનું મિશ્રણ કરતા મોસલી ફોક ફેસ્ટિવલ (2006થી) બર્મિંગહામ ઇન્ટરનેશનલ જાઝ ફેસ્ટિવલ, પીટર કે જેવા કાર્યક્રમોથી હેડલાઇનમાં રહેતા બર્મિંગહામ કોમેડી ફેસ્ટિવલ (2001થી), ફાસ્ટ શો, જિમી કાર, લી ઇવેન્સ અને લેની હેનરી, 2009માં શરુ થયેલા ઓફ ધ કફ ફેસ્ટિવલનો સમાવેશ થાય છે.શહેરના જાહેર ઉત્સવો અને કાર્યક્રમોમાં સુધારો કરવાના હેતુ ધરાવતા બી બર્મિંગહામ (બર્મિંગહામની સ્થાનિક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી) દ્વારા પ્રકાશિત બર્મિંગહામ 2026 વિઝનમાં આ ઉત્સવો, કાર્યક્રમો અને પ્રવૃત્તિઓને એક હિસ્સો બનાવવામાં આવ્યો છે.{{સંદર્ભ}}. બર્મિંગહામની 2013માં સિટી ઓફ કલ્ચરનો દરજ્જો મેળવવાના પ્રયાસોને<ref>{{cite web |url=http://birminghamculture.org/ |title=Birmingham Culture - City of Culture Bid 2013 |publisher=Birmingham Cultural Partnership |access-date=May 2010 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528131050/http://birminghamculture.org/ |url-status=dead }}</ref> ક્રિસ અકાબુસી, ડેનિસ લૂઈસ અને જેમ્સ ફેલ્પ્સ એન્ડ ઓલિવર ફેલ્પ્સ (હેરી પોટરના વીઝલે ટ્વીન્સ) જેવી હસ્તીઓએ ટેકો આપ્યો હતો. બર્મિંગહામમાં 2008માં શરુ થયેલા બાયએન્યુઅલ ઇન્ટરનેશનલ ડાન્સ ફેસ્ટિવલનું ડાન્સ એક્સ્ચેન્જ દ્વારા આયોજન કરવામાં આવે છે અને તેમાં શહેરના ઇન્ડોર અને આઉટડોર વેન્યૂને આવરી લેવામાં આવે છે. === પ્રસાર માધ્યમો === [[ચિત્ર:The mailbox.jpg|thumb|right|બીસીસી બર્મિંગહામનું હેડક્વાર્ટર ધ મેઇલબોક્સ]] બર્મિંગહામમાં કેટલાંક અગ્રણી સ્થાનિક વર્તમાનપત્રો છે, જેમાં દૈનિક અખબાર ''બર્મિંગહામ મેઇલ'' , ''બર્મિંગહામ પોસ્ટ'' અને સાપ્તાહિક ''સન્ડે મર્ક્યુરી'' નો સમાવેશ છે, આ તમામની માલિકી ટ્રિનિટી મિરર પાસે છે, જે છેલ્લા 30 વર્ષથી પ્રકાશિત થતા ''વોટઝ ઓન'' મેગેઝિન નામના પખવાડિક મેગેઝિનનું માલિક છે. ''ફોરવર્ડ'' (અગાઉનું નામ બર્મિંગહામ વોઇસ) બર્મિંગહામ સિટી કાઉન્સિલ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવતું ફ્રીશીટ છે, જેનું શહેરના ઘરોમાં વિતરણ કરવામાં આવે છે. બર્મિંગહામમાં વિવિધ રાષ્ટ્રીય વંશીય પ્રસાર માધ્યમનું પણ કેન્દ્ર છે અને બે રિજનલ મેટ્રો એડિશન (ઇસ્ટ અને વેસ્ટ મિડલેન્ડ્સ)નું બેઝ છે. બર્મિંગહામ સિનેમાનો લાંબા ઇતિહાસ ધરાવે છે. સ્ટ્રેશન સ્ટ્રીટ પરનું ઇલેક્ટ્રિક સિનેમા બ્રિટનનું સૌથી જુનું કાર્યરત સિનેમા છે<ref>{{cite web |url=http://www.theelectric.co.uk/ |title=The Electric Cinema website |access-date=7 June 2008 |archive-date=16 જૂન 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080616175452/http://www.theelectric.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> અને ઓસ્કાર ડ્યૂઇશે 1920ના દાયકા દરમિયાન પેરી બારે તેમના પ્રથમ ઓડિયન સિનેમાને ખુલ્લુ મૂક્યું હતું. બર્મિંગહામમાં જન્મેલા આર્કિટેક્ટ હેરી વીડોને દેશમાં 300થી વધુ સિનેમાના ડિઝાઇનિંગ માટે ઓસ્કાર ડ્યૂઇશ સાથે જોડાણ કર્યું હતું, તેમાંથી મોટા ભાગના અલગ પ્રકારની આર્ટ ડેકો સ્ટાઇલના છે.<ref>{{cite book |title=The Buildings Around Us |author=Thom Gorst |page=93 |year=1995 |publisher=Taylor & Francis |isbn=0-419-19330-8}}</ref> સ્ટાર સિટી યુરોપનું સૌથી મોટું આનંદપ્રમોદ અને સિનેમા સંકુલ કહેવાય છે.{{Weasel-inline|date=May 2010}} આઇમેક્સ (IMAX) સિનેમાં ઇસ્ટસાઇડમાં મિલિનિયમ પોઇન્ટ પર આવેલું છું.<ref>{{cite web |url=http://www.imax.ac/ |title=Birmingham IMAX |publisher=Thinktank |access-date=28 November 2007 |archive-date=28 નવેમ્બર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071128022949/http://www.imax.ac/ |url-status=dead }}</ref> બર્મિંગહામ 1999ની ફિલ્મ ''ફેલિસિયાઝ જર્ની'' સહિતની ફિલ્મોનું લોકેશન છે. આ ફિલ્મમાં 1973ની ફિલ્મ ''ટેક મી હાઇ'' માં ઉપયોગ કરવામાં આવેલા બર્મિંગહામના લોકેશનનો ઉપયોગ કરીને શહેરમાં આવેલા પરિવર્તન દર્શાવવામાં આવ્યા છે.<ref>{{cite book|title=Remaking Birmingham: The Visual Culture of Urban Regeneration |author=Liam Kennedy |page=115 |year=2004 |publisher=Routledge |isbn=0-415-28838-X}}</ref> [[ચિત્ર:ElectricCinema.jpg|thumb|left|ઇલેકટ્રિક સિનેમા]] બર્મિંગહામ ટીવી પ્રોગ્રામના શુટીંગ માટેનું પણ જાણીતું સ્થળ છે અને ટેલિવિઝન પ્રસારણ માટેનું રાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર છે. બીબીસી (BBC) આ શહેરમાં બે ઓફિસ ધરાવે છે. સિટી સેન્ટરમાં આવેલું ધ મેઇલબોક્સ બીબીસી (BBC) ઇંગ્લીશ રિજન્સનું રાષ્ટ્રીય હેડક્વાર્ટર છે,<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/england/about.shtml |title=About Us – Information about BBC English Regions |publisher=BBC |access-date=7 June 2008}}</ref> જે બીબીસી (BBC) વેસ્ટ મિડલેન્ડ અને બીબીસી (BBC) બર્મિંગહામ નેટવર્ક પ્રોડક્શન સેન્ટરનું પણ હેડક્વાર્ટર્સ છે, જે અગાઉ એજબેસ્ટનમાં પેબલ મિલ સ્ટુડિયો ખાતે આવેલું હતું. સેલી ઓક ખાતે આવેલું બીબીસી ડ્રામા વિલેજ ટેલિવિઝન ડ્રામા અને બ્રિટનના નવી કૌટુંબિક ધારાવાહિકમાં સ્પેશ્યલાઇઝેશન ધરાવતું પ્રોડક્શન હાઉસ છે, જેમાં વેસ્ટ મિડલેન્ડ વિસ્તારમા એકમાત્ર ટેલિવિઝન સોપ ઓપેરા ડોક્ટર્સનું નિર્માણ કરાયું હતું અને તે બ્રિટનની એકમાત્ર ડેટાઇમ ધારાવાહિક છે.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2005/05_may/09/drama_village.shtml |title=Lights, campus, action for BBC Birmingham's Television Drama Village |publisher=BBC Press Release |date=9 May 2005 |access-date=7 June 2008}}</ref> ઓક્ટોબર 2007માં જાહેરાત કરવામાં આવી હતી કે બીબીસી બર્મિંગહામમાં રાષ્ટ્રીયવ્યાપી 2,500માંથી 43 લોકો નોકરી ગુમાવશે. બર્મિંગહામનો સેન્ટ્રલ/એટીવી (ATV) સ્ટુડિયો બંધ થયો ત્યાં સુધી ''ટિસવાન'' અને ''ક્રોસરોડ'' સહિતના આઇટીવી (ITV) માટેના ઘણા પ્રોગ્રામના રેકોર્ડિંગનું સ્થળ હતું.<ref>{{cite web |url=http://www.transdiffusion.org/emc/studioone/circles.php |title=Ever Decreasing Circles |author=Lee Carey |publisher=Studio One |access-date=10 May 2008 |date=1 February 2003 |archive-date=6 મે 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080506154335/http://www.transdiffusion.org/emc/studioone/circles.php |url-status=dead }}</ref> સેન્ટ્રલ ટીવીએ તેના હાલના ગેસ સ્ટ્રીટ સ્ટુડિયામાં સ્થળાંતર કર્યું ત્યારે તે સીઆઇટીવી (CITV) માટેનું મુખ્ય કેન્દ્ર હતું. જોકે પછીથી સીઆઇટીવી (ITV)એ 2004માં માન્ચેસ્ટરમાં તેની ફેસિલિટી ખસેડી હતી. બર્મિંગહામમાંથી આઇટીવી સેન્ટ્રલના પ્રોડક્શન હાલમાં રિજનલ ન્યૂઝ પ્રોગ્રામ ''સેન્ટ્રલ ટુનાઇટ'' ની વેસ્ટ અને ઇસ્ટ એડિશનનો સમાવેશ થાય છે. આ શહેરમાં ઘણા રાષ્ટ્રીય અને પ્રાદેશિક રેડિયો સ્ટેશનો તેમજ સ્થાનિક રેડિયો સ્ટેશનો પણ કાર્યરત છે. જેમાં 96.4 બીઆરએમબી (BRMB), ગેલેક્સી, હાર્ટ એફએમ, કેરેન્ગ! 105.2, ન્યૂ સ્ટાઇલ રેડિયો 98.7 એફએમ, સ્મૂથ રેડિયો 105.7 એફએમ, બીબીસી ડબલ્યુએમ.<ref>{{cite web|url=http://www.radio-now.co.uk/central.htm#WM|title=Radio stations in the West Midlands|publisher=Radio Now|access-date=22 July 2009|archive-date=10 એપ્રિલ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090410042132/http://www.radio-now.co.uk/central.htm#WM|url-status=dead}}</ref> ''ધ આર્ચર્સ'' નો સમાવેશ થાય છે. વિશ્વના સૌથી લાંબા રેડિયો પ્રોગ્રામ આર્ચરનું બીસીસી (BBC) રેડિયો 4 માટે બર્મિંગહામમાં રેકોર્ડિંગ થયું છે.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6124558.stm |title=The Archers airs 15,000th episode |publisher=BBC News |date=7 November 2006 |access-date=28 November 2007}}</ref> === આનંદપ્રમોદ === [[ચિત્ર:Vtp200.jpg|thumb|સૂચિત વીટીપી 2000 (VTP200)]] બે મુખ્ય વિકાસ યોજનાથી તાજેતરના વર્ષોમાં શહેરના બે ભાગને નવજીવન મળ્યું છે. નેશનલ સી લાઇફ સેન્ટર સાથે રેસ્ટોરા અને ઓફિસ બિલ્ડિંગ સાથે બ્રિન્ડલેપ્લેસ એક મોટું કેનલસાઇડ ડેવલપમેન્ટ છે. બીજું ડેવલપમેન્ટ બુલરિંગ શોપિંગ સેન્ટર છે, જેનો અગાઉના શોપિંગ સેન્ટરની જગ્યાએ વિકાસ કરાયો છે. કેનલસાઇડ ડેવલપમેન્ટ ધ મેઇલબોક્સમાં ડિઝાઇનર સ્ટોર તેમજ ઓફિસ અને એપાર્ટમેન્ટ આવેલા છે. મેક આર્કિટેક્ટ દ્વારા ડિઝાઇન કરાયેલું ધ ક્યુબ 17 માળનું બહુવિધ ઉપયોગનું બિલ્ડિંગ છે, જેનું હાલમાં મેઇલબોક્સ માસ્ટરપ્લાન હેઠળ બાંધકામ ચાલી રહ્યું છે. નેશનલ ઇન્ડોર એરેનાનો યુરોપના સૌથી મોટા સ્પોર્ટસ અને મનોરંજન સ્થળોમાં સમાવેશ થાય છે. સિટી સેન્ટરની બહાર નેશેલ્સ પાવર સ્ટેશનની અગાઉની જગ્યા પર સ્ટાર સિટી એન્ટરટેઇનમેન્ટ કોમ્પ્લેક્સ આવેલું છે.<ref>{{cite web |url=http://www.memonline.com/news8.html |title=Birmingham's New Leisure Complex |publisher=MEM Online News |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071212014801/http://www.memonline.com/news8.html |archive-date=12 ડિસેમ્બર 2007 |url-status=dead }}</ref> બર્મિંગહામની નાઇટલાઇફ ખાસ કરીને બ્રોડ સ્ટ્રીટ અને બ્રિન્ડલેપ્લેસમાં કેન્દ્રિત થયેલી છે. જોકે તાજેતરના વર્ષોમાં સ્ટાઇલિશ ક્લબ અને બારનો બ્રોડ સ્ટ્રીટ એરિયાની બહાર વિકાસ થઈ છે. કસ્ટર્ડ ફેક્ટરીમાં મેડિસિન બાર, ધ સેન્ચ્યુરી રેઇનબો પબ એન્ડ એર ડિગબેથમાં આવેલી મોટી ક્લબ અને બાર છે. ડિગબેથની નજીક આર્કેડિયન અને હર્સ્ટ સ્ટ્રીટ ગે વિલેજ જેવા વિસ્તારોમાં ચાઇનીઝ ક્વાર્ટરના બાર્સ અને નાઇટ્સ ક્લબ આવેલી છે. સમર રો, ધ મેઇલબોક્સ અને સેન્ટ ફિલિપ્સ/કોલમોર રોમાં બર્મિંગહામમાં રહેલા પોલેન્ડના નિવાસીઓ માટે મહિનામાં એક વાર નાઇટ પાર્ટીનું આયોજન કરવામાં આવે છે અને જ્વેલરી ક્વાર્ટરમાં પણ ક્લબ આવેલી છે. આઇરિશ ક્વાર્ટરમાં સંખ્યાબંધ લેટ નાઇટ પબ્સ આવેલા છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=24761&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=12535 |title=Nightlife in the City Centre |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610221029/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=24761&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=12535 |archive-date=10 જૂન 2008 |url-status=dead }}</ref> એનઆઇ (NIA)એ નજીક આવેલા લેડીવૂડમાં પચાસ મીટરના ઓલિમ્પિક કદના સ્વિમિંગ પૂલનું નિર્માણ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવેલી છે. ‘'''''બર્મિંગહામ એક્વેટીક્સ એન્ડ લીઝર સેન્ટર'' ''' ’ અથવા ‘'''''બીએએલસી'' ''' ’ (BALC)નો ખર્ચ 5.8 કરોડ પાઉન્ડ છે અને તેને [[લંડન]]માં 2012માં ઓલિમ્પિક ગેમ્સ માટે સમયસર પૂરું કરવાની મૂળ યોજના હતી, જેથી ચીનની સ્વિમિંગ ટીમ પ્રેક્ટિસ માટે તેનો ઉપયોગ કરી શકે, જોકે નાણાના અવરોધને કારણે તેનું સમયસર નિર્માણ થઈ શકશે નહીં. જોકે પ્લાનિંગ મંજૂરી આપવામાં આવી હોવા છતાં બાંધકામ કામગીરી નજીકના સમયમાં ચાલુ થવાની શક્યતા લાગતી નથી. આ પુલ સ્થાનિક લોકો માટે ગરમાગરમ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે, કારણ કે બીજા મોટા સ્પોર્ટસ વેન્યૂની નજીક આવેલો છે.<ref>{{cite web|url=http://www.birminghammail.net/news/top-stories/2009/12/19/new-58-million-pool-will-create-parking-chaos-say-ladywood-residents-97319-25425184/|title=New £58 million pool will create parking chaos say Ladywood residents|publisher=Birmingham Mail|date=19 December 2009|access-date=8 January 2010}}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === સ્થાપત્ય === [[ચિત્ર:Bell Edison Telephone Building.jpg|thumb|વિક્ટોરિયન યુગની લાલ ઇંટ અને ટેરોકોટાથી નિર્મિત બર્મિંગહામની 17 અને 10 ન્યૂહોલ સ્ટ્રીટ ]] બર્મિંગહામ ખાસ કરીને 18મી, 19મી અને 20મી સદીનું ફરજંદ છે, તેના વિકાસની શરુઆત ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ દરમિયાન થઈ હતી. આ પછીથી તુલનાત્મક રીતે અગાઉના ઇતિહાસની ઘણી જ ઓછી ઇમારતો હાલમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને બચેલી ઇમારતો પણ સંરક્ષિત જાહેર થયેલી છે. બર્મિંગહામમાં 1,946 લિસ્ટેડ બિલ્ડિંગ છે અને પ્રાચીન સ્મારકો છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/ELibrary?E_LIBRARY_ID=75&a=1083070309470 |title=Schedule of Nationally Listed Buildings of Historic Interest in Birmingham |publisher=Birmingham City Council Planning Department |format=PDF |access-date=7 June 2008 |archive-date=30 સપ્ટેમ્બર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930235342/http://www.birmingham.gov.uk/ELibrary?E_LIBRARY_ID=75&a=1083070309470 |url-status=dead }}</ref> બર્મિંગહામ સિટી કાઉન્સિલે કાનૂની રીતે નોંધણીના દરજ્જા માટે તમામ માપદંડ પૂરી ન કરતી હોય તેવી બિલ્ડિંગ માટે સ્થાનિક નોંધણી યોજના શરુ કરી છે. મધ્યકાલિન બર્મિંગહામના ચિન્હો ખાસ કરીને અસલ [[પેરિસ]] ચર્ચ અને બુલ રિંગમાં આવેલા સેન્ટ માર્ટિન જેવા જુના ચર્ચમાં જોવા મળે છે. મધ્યકાલિન અને ટ્યુડર યુગની બીજી બચી ગયેલી ઇમારતોમાં ''લેડ ઇન ધ લેન'' <ref>{{cite web |url=http://www.pub-explorer.com/wmids/pub/ladinlaneerdington.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071222043422/http://www.pub-explorer.com/wmids/pub/ladinlaneerdington.htm |archive-date=22 ડિસેમ્બર 2007 |title=The Lad In The Lane, Erdington |publisher=pub-explorer.com |access-date=6 સપ્ટેમ્બર 2010 |url-status=dead }}</ref> અને 15મી સદીના ''સેરેકેન્સ હેડ'' પબ્લિક હાઉસ ''ધ ઓલ્ડ ક્રાઉન'' , <ref>{{cite web |url=http://www.pub-explorer.com/wmids/pub/ladinlaneerdington.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071222043422/http://www.pub-explorer.com/wmids/pub/ladinlaneerdington.htm |archive-date=22 ડિસેમ્બર 2007 |title=The Lad In The Lane, Erdington |publisher=pub-explorer.com |access-date=6 સપ્ટેમ્બર 2010 |url-status=dead }}</ref>કિંગ્સ નોર્ટનમાં ઓલ્ડ ગ્રામર સ્કૂલ અને બ્લેકસ્લે હોલનો સમાવેશ થાય છે. [[ચિત્ર:SelfridgesBhamFront.jpg|thumb|left|આર્કિટેક્ટ ફ્યુચર સિસ્ટમે બનાવેલું સેલફ્રીજ]] જ્યોર્જિયન યુગના સંખ્યાબંધ બિલ્ડિંગ પણ હજુ જોવા મળે છે, જેમાં સેન્ટ ફિલિપ્સ કેથેડ્રલ, સોહો હાઉસ, પેરોટ્સ ફોલી, ધ ટાઉન હોલ અને સેન્ટ પોલ્સ સ્ક્વેરનો સમાવેશ થાય છે. વિક્ટોરિયન યુગમાં શહેરમાં મોટા પ્રમાણમાં ઇમારતોનું નિર્માણ થયું હતું. વિક્ટોરિયન લો કોર્ટ (લાલ રંગની ઇંટો અને ટેરાકોટાની લાક્ષણિકતામાં), કાઉન્સિલ હાઉસ, મ્યુઝિયમ એન્ડ આર્ટ ગેલરી જેવા મોટા સિવિલ બિલ્ડિંગનું નિર્માણ થયું છે.<ref>{{cite book |author=Anne Baltz Rodrick |title=Self-Help and Civic Culture: Citizenship in Victorian Birmingham |year=2004 |publisher=Ashgate Publishing |isbn=0-7546-3307-1}}</ref> સેન્ટ ચેડ્ઝ કેથેડ્રલ સુધારા પછી બ્રિટનમાં બાંધવામાં આવેલું પ્રથમ રોમન કેથોલિક કેથેડ્રલ છે.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/birmingham/content/articles/2007/04/05/st_chads_feature.shtml |title=Birmingham's hidden jewel |publisher=BBC Birmingham |access-date=7 June 2008}}</ref> શહેરમાં ઔદ્યોગિક કામદારોને સમાવવા માટેની જરૂરિયાતને કારણે સમાન હારમાં સંખ્યાબંધ મકાનો બાંધવા પડ્યા હતા અને ઘણા હારબંધ મકાનો પછીથી શહેરમાં આંતરિક ઝુંપડપટ્ટી બન્યા હતા.<ref>{{cite web |url=http://www.gees.bham.ac.uk/research/cpp/membersfiles/phil/leebankabstract.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227084303/http://www.gees.bham.ac.uk/research/cpp/membersfiles/phil/leebankabstract.pdf |archive-date=27 ફેબ્રુઆરી 2008 |title=Tower Block Modernism vs. Urban Morphology: An analysis of Lee Bank, Birmingham |author=Phil Jones |format=PDF |access-date=7 June 2008 |url-status=live }}</ref> યુદ્ધ પછીના પુનઃવિકાસ અને વિક્ટોરિયનવાદ વિરુદ્ધની ઝુંબેશને કારણે બર્મિંગહામ ન્યૂ સ્ટ્રીટ સ્ટેશન અને ઓલ્ડ સેન્ટ્રલ લાયબ્રેરી જેવી આશરે એક ડઝન વિક્ટોરિયન ઇમારતોનો નાશ થયો હતો.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=89806&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=10277 |title=Aerial View of New Street Station 1963 |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511152530/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=89806&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=10277 |archive-date=11 મે 2008 |url-status=dead }}</ref> ઇનર સિટી વિસ્તારમાં પણ મોટાભાગના વિક્ટોરિયન મકાનોનો પુનઃવિકાસ કરાયો હતો. પ્રવર્તમાન સમુદાયોને કેસલ વેલ જેવા ટાવર બ્લોક એસ્ટેટમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા. બર્મિંગહામ સિટી કાઉન્સિલ હવે ટાવર બ્લોક ડેમોલિશન એન્ડ રિનોવેશન પ્રોગ્રામ નામનો મોટો પ્રોગ્રામ ચલાવે છે. તાજેતરના વર્ષોમાં સિટી સેન્ટરમાં ઘણું બાંધકામ થયું છે, જેમાં બુલરિંગ શોપિંગ સેન્ટરમાં બાંધવામાં આવેલા એવોર્ડ વિજેતા ફ્યુચર સિસ્ટમ્સ સેલફ્રિજ, બ્રિન્ડલેપ્લેસ રિજનરેશન પ્રોજેક્ટ અને મિલેનિયમ પોઇન્ટ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી સેન્ટરનો સમાવેશ થાય છે. આમાંથી ઘણા પ્રોજેક્ટ્સ માટેનું ભંડોળ યુરોપિયન યુનિયન તરફથી મળ્યું છે, ઉદાહરણ તરીકે ટાઉન હોલ માટે યુરોપિયન રિજનલ ડેવલપમેન્ટ ફંડમાંથી 30 લાખ પાઉન્ડની સહાય મળી હતી.<ref>{{cite web|url=http://www.thsh.co.uk/page/town-hall-birmingham/|title=Town Hall, Birmingham|publisher=Birmingham City Council|access-date=21 June 2010|archive-date=17 ડિસેમ્બર 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091217134925/http://www.thsh.co.uk/page/town-hall-birmingham|url-status=dead}}</ref> બહુમાળી ઇમારતોનું નિર્માણ 1970ના દાયકા પછીથી અને ખાસ કરીને તાજેતરના વર્ષોમાં ધીમું પડ્યું છે, કારણ કે ઊંચી ઇમારતોને કારણે ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (ઉદાહરણ તરીકે બીથમ ટાવર)ના વિમાનને અસર થવાની શક્યતા હોવાથી સિવિલ એવિયેશન ઓથોરિટીએ બિલ્ડિંગની ઊંચાઈ પર નિયંત્રણો મૂક્યા છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=13971&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=1453 |title=Birmingham High Places document |publisher=Birmingham City Council |access-date=7 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609045359/http://www.birmingham.gov.uk/GenerateContent?CONTENT_ITEM_ID=13971&CONTENT_ITEM_TYPE=0&MENU_ID=1453 |archive-date=9 જૂન 2008 |url-status=dead }}</ref> == પર્યાવરણ == બર્મિંગહામમાં વન્યજીવો માટે ઘણા કોરિડોર આવેલા છે, જેમાં પ્રોજેક્ટ કિંગફિશર અને વૂડગેટ વેલી કન્ટ્રી પાર્ક જેવા અનૌપચારિક કેન્દ્રો તેમજ હેન્ડ્ઝવર્થ પાર્ક અને સ્મોલ હીથ પાર્ક જેવા પાર્કનો સમાવેશ થાય છે. કિંગ્સ હિથ પાર્ક ખાતેના શહેરના બાગાયતી તાલિમ કેન્દ્રને પેરશોર કોલેજ સાથે જોડી દેવામાં આવ્યું છે. પરંપરાગત પર્યાવરણને જાળવી રાખવા માટે વોલન્ટિયર પ્રેસર ગ્રૂપ બર્મિંગહામ ફ્રેન્ડ્ઝ ઓફ ધ અર્થ દ્વારા વારંવાર પર્યાવરણના મુદ્દા ઉઠાવવામાં આવે છે. આ ગ્રૂપ સ્થાનિક રેલની જાળવણી, વોકિંગ, સાઇકલિંગ, ઊર્જાની માગમાં ઘટાડો, બગાડમાં ઘટાડો અને શહેરમાં પર્યાવરણીય ટેકનોલોજીના વિકાસ જેવા મુદ્દાની હિમાયત કરે છે. બર્મિંગહામના દક્ષિણમાં કોફ્ટન પાર્ક, લિકી હિલ અને વેસ્લી હિલ્સ આવેલા છે, જે સિટી સેન્ટરની શોભામાં વધારો કરે છે તેમજ રાત્રી દરમિયાન શહેર માટે અનોખું કુદરતી દ્રશ્ય ખડું કરે છે. == ગુનાખોરી અને પોલીસ == [[ચિત્ર:Digbeth Police Station, Birmingham.JPG|right|250px|thumb|ડિગબેથ પોલીસ સ્ટેશન]] વેસ્ટ મિડલેન્ડ પોલીસ બર્મિંગહામ અને વેસ્ટ મિડલેન્ડ કાઉન્ટીમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાની ફરજ બજાવે છે. હેડક્વાર્ટર્સ બર્મિંગહામના સિટી સેન્ટરના લોઇડ હાઉસ ખાતે આવેલું છે. બર્મિંગહામ ઘણી હાઇ પ્રોફાઇલ ઘટનાઓનું સ્થળ બન્યું છે, જેમાં 31 જાન્યુઆરીએ બર્મિંગહામ હુમલો, ન્યૂ યર મર્ડર્સ, 2005ના બર્મિગહામ વંશીય તોફાનો અને 1974ના બર્મિંગહામ પબ બોંબ વિસ્ફોટનો સમાવેશ થાય છે. 2008/2009 માટેના ગુનાના આંકડા (નીચે દર્શાવ્યા છે) દર્શાવે છે કે બર્મિંગહામમાં બ્રિટનમાં સરેરાશ ગુના કરતા વધુ ગુના થાય છે પરંતુ તમામ મોરચે આ સ્થિતિ નથી. ઇંગ્લેન્ડના ‘મુખ્ય શહેરો’ (બર્મિંગહામ, બ્રિસ્ટલ, લીડ્સ, લિવરપૂલ, માન્ચેસ્ટર, ન્યૂકેસલ, નોટિંગહામ અને શેફીલ્ડ)ની સરખામણીમાં બર્મિંગહામમાં ગુનાનો સૌથી નીચો દર છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham-csp.org.uk/current-crime-position.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080108145425/http://www.unitedbirmingham.com/crimeinbirmingham.html |archive-date=8 જાન્યુઆરી 2008 |title=Crime in Birmingham |publisher=United Streets of Birmingham |access-date=5 August 2009 |url-status=live }}</ref> શહેરમાં ગુનાના પ્રમાણમાં ઘટાડો કરવાના પ્રયાસના ભાગરુપે ક્રાઇમ એન્ડ ડિસઓર્ડર પાર્ટનરશિપની શહેરમાં સ્થાપના કરવામાં આવી છે, જે દેશની તેના પ્રકારની સૌથી મોટી છે.<ref name="BCSP">{{cite web |url=http://www.birmingham-csp.org.uk/informationcentre/archiveddocuments/summary8.pdf |title=Birmingham's Crime & Disorder Audit – Summary for Consultation 2005 |publisher=Birmingham Crime Safety Partnership |access-date=18 November 2007 |format=PDF |archive-date=27 નવેમ્બર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071127152445/http://www.birmingham-csp.org.uk/informationcentre/archiveddocuments/summary8.pdf |url-status=dead }}</ref> આ પાર્ટનરશિપ બર્મિંગહામમાં નેબરહૂડ આધારિત પાંચ કમ્યુનિટી સેફ્ટી પ્રોજેક્ટ માટે કામ કરે છે અને આ પ્રોજેક્ટને ત્યારે પ્રસિદ્ધિ (રિકન્ગાઇઝ્ડ) મળી હતી, જ્યારે ડિસેમ્બર 2004માં તેને યુરોપિયન કમ્યુનિટી સેફ્ટી એવોર્ડ ખાતે પ્રથમ ઇનામ આપવામાં આવ્યું હતું. <ref name="BCSP"/> એસ્ટોન, હેન્ડ્સવર્થ, સ્મોલ હીથ અને બોર્ડસલે ગ્રીન જેવા સ્થળોમાં ગુનાખોરીનો દર ઊંચો છે.<ref name="BCSP"/> {| class="wikitable" |+ બર્મિંગહામમાં 2008/2009 માટેના ગુનાના આંકડા<td><ref>{{cite web |url=http://www.homeoffice.gov.uk/rds/ia/atlas.html |title=Interactive maps of recorded crime data at local authority level |publisher=Home Office |access-date=6 September 2009 |archive-url=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20080917023905/http://www.homeoffice.gov.uk/rds/ia/atlas.html |archive-date=17 સપ્ટેમ્બર 2008 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs09/hosb1109vol1.pdf |title=Findings form the British Crime Survey and police recorded crime |publisher=Home Office |access-date=6 September 2009 |archive-url=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20091217033737/http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs09/hosb1109vol1.pdf |archive-date=17 ડિસેમ્બર 2009 |url-status=live }}</ref></td> |- ! ગુનાકીય પ્રવૃત્તિ ! બર્મિંગહામ સરેરાશ<br />(1,000ની વસતી દીઠ) ! અંગ્રેજી સરેરાશ<br />(1,000ની વસતી દીઠ) |- | કુલ નોંધાયેલા ગુના | 94.92 | 86 |- | વ્યક્તિ સામેની હિંસા | 21.55 | 16 |- | જાતિય અપરાધ | 1.24 | 1 |- | લૂંટફાટના ગુના | 3.88 | 2 |- | ઘરફોડ ચોરી | 12.19 | 11 |- | વાહનો અંગેના ગુના | 14.34 | 11 |- | ચોરીના અન્ય ગુના | 15.24 | 20 |- | આપરાધિક નુકસાન | 15.9 | 17 |- | નશીલા પદાર્થના ગુના | 5.22 | 4 |} == શહેરની જાણીતી હસ્તીઓ == [[ચિત્ર:Chamberlain.jpg|thumb|જોસેબ ચેમ્બરલીન]] બર્મિંગહામમાં વિવિધ ક્ષેત્રોના ઘણા નામી વ્યક્તિઓ સ્થળ છે. એક સમયના બર્મિંગહામના મેયર અને પછી સાંસદ બનેલા જોસેફ ચેમ્બરલીન અને તેમના પુત્ર નેવિલ ચેમ્બરલીન કે જેઓ બર્મિંગહામના લોર્ડ મેયર અને પછી બ્રિટનના વડાપ્રધાન બન્યા હોય તેઓ બર્મિંગહામની સૌથી વધુ જાણીતી રાજકીય હસ્તીઓ છે. રાજકીય નેતા ઇનોચ પોવેલ પણ બર્મિંગહામમાં જન્મ્યા હતા અને તેમણે કિંગ એડવર્ડ સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. જાણીતા લેખક જે.આર.આર ટોલ્કીયનનો બર્મિંગહામમાં ઉછેર થયો હતો તેમજ મોસેલી બોગ, સેરહોલ મિલ અને પેરોટ્સ ફોલી જેવા શહેરના ઘણા સ્થળો લોર્ડ ઓફ ધ રિંગ્સના વિવિધ દ્રશ્યો માટે પ્રેરણાનો સ્રોત બન્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે. લેખક ડબલ્યુ. એચ. ઓડેન શહેરના હાર્બોર્ન એરિયામાં ઉછર્યા હતા. અમેરિકાના લેખક વોશિંગ્ટન ઇરવિંગ 1820ના દાયકામાં બર્મિંગહામમાં રહ્યા હતા અને શહેરમાં નિવાસ દરમિયાન તેમણે રિપ વાન વિન્કલ અને ધ લિજન્ડ ઓફ સ્લીપી હોલોનું સર્જન કર્યું હતું. બર્મિંગહામમાં જન્મેલા અથવા થોડા સમય માટે રહેલા મનોરંજન ક્ષેત્રની જાણીતા વ્યક્તિઓમાં કોમેડિયન સીડ ફિલ્ડ, ટોની હેનકોક અને જાસ્પેર કેરેટનો અને અભિનેતા ટ્રેવર ઇવ, એન્ડ્રીય લેસ્ટર, જુલી વોલ્ટર્સ અને માર્ટિન શોનો સમાવેશ થાય છે. બર્મિંગહામે સંખ્યાબંધ મ્યુઝિક બેન્ડ અને સંગીતકારો પણ આપ્યા છે, જેમાં લેડ ઝેપેલિન, ઇલેક્ટ્રીક લાઇટ ઓરકેસ્ટ્રા, યુબી40, ડુરાન ડુરાન, સ્ટીલ પલ્સ, ઓશિન કલર સીન, મૂડી બ્લૂ, ધ મૂવ, જુડાસ પ્રિસ્ટ, [[બ્લેક સબાથ]], નેપામ ડેથ, બેનેડિક્શન, મ્યુઝિકલ યુથ અને ધ સ્ટ્રીટ્સનો સમાવેશ થાય છે. સંગીતકારો જેફ લીન, ઓઝી ઓસ્બોર્ની, કાર્લ પાલ્મર, જોહન લોજ, રોય વૂડ, જોન આર્મટ્રેડિંગ, રબી ટર્નર, ટોયહ વિલકોક્સ, ડેની લેન અને સ્ટીવ વિનવૂડ શહેરમાં મોટા થયા હતા. બીજા જાણીતા વ્યક્તિઓમાં એન્જિનિયર જેમ્સ વોટ, એવોર્ડ વિજેતા રાજકીય નાટ્યલેખક ડેવિડ એડગર અને બુકર પ્રાઇસ વિજેતા નવલકથાકાર ડેવિડ લોજનો સમાવેશ થાય છે. બર્મિંગહામના જાણીતા વ્યક્તિઓનું સન્માન કરવા માટે જુલાઈ 2007માં બ્રોડ સ્ટ્રીટમાં ‘વોક ઓફ સ્ટાર્સ’ને ખુલ્લૂ મૂકવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite web |url=http://www.walkofstars.co.uk/wp-content/uploads/OZZY_PRESS_RELEASE.pdf |title=Ozzy Osbourne to be the first star on the Birmingham Walk of Stars |publisher=Broad Street Business Improvement District |date=17 May 2007 |format=PDF |access-date=7 June 2008 |archive-date=27 સપ્ટેમ્બર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927110039/http://www.walkofstars.co.uk/wp-content/uploads/OZZY_PRESS_RELEASE.pdf |url-status=dead }}</ref> == વિજ્ઞાન અને શોધ == [[ચિત્ર:Matthew Boulton - Carl Frederik von Breda.jpg|thumb|left|મેથ્યુ બોલ્ટન]] બર્મિંગહામ કેટલીક મહત્ત્વની શોધ અને વૈજ્ઞાનિક સફળતાનું સ્થળ છે. સ્થાનિક શોધ અને પ્રથમ પહેલોમાં ગેસ લાઇટિંગ, કસ્ટાર્ડ પાવડર, બ્રાઇલક્રીમ, મેગ્નેટ્રોન, ઓપરેશનમાં રેડિયોથેરાપીનો સૌ પ્રથમ ઉપયોગ,<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/xray |title=Major John Hall-Edwards |access-date=2010-09-06 |archive-date=2012-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120928204852/http://www.birmingham.gov.uk/xray |url-status=dead }}</ref> લૂઇસ પોલ અને જોહન યાટનું પ્રથમ કોટન રોલર સ્પિનિંગ મશીન અને બર્મિંગહામ ચિલ્ડ્રન હોસ્પિટલમાં હોલ ઇન ધ હાર્ટ બ્રિટનના પ્રથમ ઓપરેશનનો સમાવેશ થાય છે.<ref>{{cite web |url= |title=Facts about Birmingham |publisher=BirminghamNet |access-date=7 June 2008}}</ref> શહેરના જાણીતા વિજ્ઞાનીઓ અને સંશોધકોમાં સોહો એન્જિનિયરિંગ વર્કસના માલિક મેથ્યુ બોલ્ટન, સુપ્રજાજનન થીયરીના જનક અને આંકડાશાસ્ત્રમાં મહત્ત્વની ટેકનિક વિકસાવનારા સર ફ્રાન્સિસ ગેલ્ટન, કેમિસ્ટ જોસેફ પ્રિસ્ટલી અને સ્ટીમ એન્જિન સાથે સંકળાયેલા એન્જિનિયર અને સંશોધક જેમ્સ વોટનો સમાવેશ થાય છે. આમાંથી ઘણા વિજ્ઞાનીઓ શહેરમાં આવેલી લુનાર સોસાયટીનો સભ્ય છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birminghamuk.com/lunarsociety.htm |title=Lunar Society |publisher=BirminghamUK |access-date=7 June 2008 }}{{Dead link|date=ફેબ્રુઆરી 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == પડોશના શહેરો == બર્મિંગહામ છ પડોશના શહેરો ધરાવે છે, જેનો બર્મિંગહામ સિટી કાઉન્સિલ ‘ઇન્ટરનેશનલ પાર્ટનર સિટીઝ’ તરીકે ઉલ્લેખ કરે છે.<ref name="BCC partner cities">{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/cs/Satellite?c=Page&childpagename=European-Team%2FPageLayout&cid=1223092718469&pagename=BCC%2FCommon%2FWrapper%2FWrapper |title=International Links |publisher=Birmingham City Council |access-date=31 May 2010 |archive-date=17 જુલાઈ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717042531/http://www.birmingham.gov.uk/cs/Satellite?c=Page&childpagename=European-Team%2FPageLayout&cid=1223092718469&pagename=BCC%2FCommon%2FWrapper%2FWrapper |url-status=dead }}</ref> તે નીચે મુજબ છે: {| |- | valign="top" | * {{flagicon|USA}} શિકાગો, ઇલિનોઇસ, અમેરિકા * {{flagicon|Germany}} ફ્રેન્કફર્ટ એમ મેન, જર્મની,<ref name="Frankfurt am Main">{{cite web|url=http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=502645|title=''Frankfurt -Partner Cities''|publisher=[[copyright|©]] 2008 [http://www.frankfurt.de/ Stadt Frankfurt am Main]|access-date=17 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20071107080201/http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=502645|archive-date=7 નવેમ્બર 2007|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|South Africa}} જોહાનિસબર્ગ, દક્ષિણ આફ્રિકા * {{flagicon|Germany}} લીપઝિગ, જર્મની<ref name="Brno">{{cite web|url=http://www.brno.cz/index.php?nav02=1985&nav01=34&nav03=1010&nav04=1016&nav05=1249&nav06=1272|title=Brno – Partnerská města|publisher=[[copyright|©]] 2006–2009 [http://www.brno.cz/index.php?nav01=70&nav02=2224 City of Brno]|language=Czech|access-date=17 July 2009|archive-date=23 મે 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523100252/http://www2.brno.cz/index.php?nav02=1985&nav01=34&nav03=1010&nav04=1016&nav05=1249&nav06=1272|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|France}} લીયોન, ફ્રાન્સ<ref name="Lyon">{{cite web|url=http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1|title=''Partner Cities of Lyon and Greater Lyon''|publisher=[[copyright|©]] 2008 Mairie de Lyon|access-date=17 July 2009|archive-date=19 જુલાઈ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090719003816/http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Italy}} મિલાન, ઇટલી<ref name="Milan">{{cite web|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/In%20Comune/In%20Comune/Citt%20Gemellate|title=''Milano – Città Gemellate''|publisher=[[copyright|©]] 2008 Municipality of Milan (Comune di Milano)|access-date=17 July 2009|archive-date=10 એપ્રિલ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140410020744/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FContentLibrary%2FIn%20Comune%2FIn%20Comune%2FCitt%20Gemellate|url-status=dead}}</ref> |} બર્મિંગહામ અને ચીનના ગુયાન્ગઝાઓ વચ્ચે<ref name="BCC partner cities"/><ref name="Guangzhou">{{cite web|url=http://www.gzwaishi.gov.cn/Item/3970.aspx|title=Sister Cities of Guangzhou|publisher=Guangzhou Foreign Affairs Office|access-date=10 February 2010|archive-date=20 ઑક્ટોબર 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111020140927/http://www.gzwaishi.gov.cn/Item/3970.aspx|url-status=dead}}</ref> તેમજ બર્મિંગહામ અને આઝાદ કાશ્મીરના મિરપુર વચ્ચે મિત્રતાની સંધિ છે, જે બર્મિંગહામના આશરે 90,000 નાગરિકોનું મૂળ સ્થાન છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birmingham.gov.uk/cs/Satellite/twins?packedargs=website%3D4&rendermode=live |title=Partner Cities |publisher=Birmingham City Council |access-date=31 May 2010 |archive-date=18 સપ્ટેમ્બર 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100918175041/http://birmingham.gov.uk/cs/Satellite/twins?packedargs=website%3D4&rendermode=live |url-status=dead }}</ref> બિર્મિંગહામ, આલાબામા, યુએસએનું નામ આ શહેર પરથી પાડવામાં આવ્યું છે અને બંને વચ્ચે ઔદ્યોગિક સામ્યતા છે.<ref>{{cite web |url=http://www.birminghamnet.com/birmingham.htm |title=Birmingham, Alabama |publisher=BirminghamNet |access-date=7 June 2008}}</ref> == સંદર્ભો == === ગ્રંથસુચિ === * {{gutenberg|no=13926|name=An History of Birmingham (1783) by William Hutton}} * {{cite book|author=Gordon E. Cherry|title=Birmingham A Study in Geography, History and Planning|year=1994|isbn=0-471-94900-0}} * {{cite book|author=Canon Doctor Terry Slater|authorlink=Terry Slater|title=A History of Warwickshire|year=1981|isbn=0-85033-416-0}} * {{cite book|author=Johnathan Berg|title=Positively Birmingham|year=1994|isbn=0-9523179-0-7}} * {{cite book|author=A. J. Gerard|coauthors=[[Canon Doctor Terry Slater]]|title=Managing a Conurbation: Birmingham and its Region|year=1996|isbn=1-85858-083-8}} === નોંધ === {{Reflist|colwidth=30em}} == બાહ્ય લિંક્સ == * [http://www.birmingham.gov.uk/ બર્મિંગહામ સિટી કાઉન્સિલ] * [http://www.bebirmingham.org.uk/ બર્મિંગહામ માટે સ્થાનિક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી] * [http://www.birminghamcivicsociety.org.uk/ બર્મિંગહામ સિવિક સોસાયટી] * [http://www.birminghamtattoo.co.uk/ ધ બર્મિંગહામ મિલિટરી ટેટે] {{wikivoyage|Birmingham (England)|Birmingham}} * [http://www.birminghamcivicsociety.org.uk/plaque_intoduction.htm બર્મિંગહામ સિવિક સોસાયટી નિર્મિત બ્લેક પ્લેક્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061013145237/http://www.birminghamcivicsociety.org.uk/plaque_intoduction.htm |date=2006-10-13 }} sfpz5fvic8xmzslsi5vns6zj3sczb76 0 29711 902421 902242 2026-07-13T13:27:38Z Dsvyas 561 [[Special:Contributions/~2026-38964-95|~2026-38964-95]] ([[User talk:~2026-38964-95|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:KartikBot|KartikBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 879512 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = ધાંધલપુર | state_name = ગુજરાત | district = સુરેન્દ્રનગર | taluk_names = [[સાયલા તાલુકો|સાયલા]] | latd = 22.545035 | longd = 71.478483 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો | blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]],<br /> [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]], [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''ધાંધલપુર''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારમાં આવેલા [[સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો|સુરેન્દ્રનગર જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ સાયલા તાલુકો|સાયલા તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. ધાંધલપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી|દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. == જોવાલાયક સ્થળો == આ ગામમાં ૩ માળની [[ધાંધલપુરની વાવ]] આવેલી છે. {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:સાયલા તાલુકો]] 5qbxwdtrebfmhai4hpr1hip5ozf014s 0 33845 902422 902244 2026-07-13T13:30:47Z Dsvyas 561 સુધારો જરુરી 902422 wikitext text/x-wiki {{સુધારો|૧૩ જુલાઇ ૨૦૨૬}} '''દલવાડી પૂજાલાલ રણછોડદાસ (૧૭-૬-૧૯૦૧, ૨૭-૧૨-૧૯૮૫) : કવિ.''' જન્મ: [[ગોધરા]], [[પંચમહાલ જિલ્લો]]. વતન: [[નાપા વાંટો|નાપા]], [[ખેડા જિલ્લો]]. પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ ગોધરા અને [[નડીઆદ|નડિયાદ]] ખાતે. ૧૯૧૮માં મૅટ્રિક. ઈન્ટર સુધી જઈ અભ્યાસ છોડી દીધો. શાળાના અભ્યાસ દરમિયાન નડિયાદમાં [[અંબુભાઈ પુરાણી|અંબાલાલ પુરાણી]]ના સંપર્કથી [[રામકૃષ્ણ પરમહંસ]], [[સ્વામી વિવેકાનંદ|વિવેકાનંદ]] અને શ્રી અરવિંદના આધ્યાત્મિક જીવન પ્રત્યે આકર્ષણ અને દેશભક્તિ તથા ચારિત્ર્યશુદ્ધિના સંસ્કાર. ૧૯૨૩માં એકાદ વર્ષ [[કોસિન્દ્રા (તા. બોડેલી)|કોસિન્દ્રા]]ની ગ્રામશાળામાં વ્યાયામ શિક્ષક. ૧૯૨૬ થી પોંડિચેરીમાં સ્થાયી વસવાટ. આધ્યાત્મિક પ્રકૃતિને લીધે સ્વદેશપ્રેમ અને કવચિત્ કુટુંબપ્રેમને બાદ કરતાં વિષય પરત્વે ગાંધીયુગના અન્ય કવિઓની કવિતાને અનુસરવાનું વલણ પહેલેથી એમની કવિતામાં નથી, પરંતુ અભિવ્યક્તિ પરત્વે તે બ. ક. ઠાકોરની કવિતાનો પ્રભાવ ઝીલે છે; એટલે એમના પ્રથમ કાવ્યસંગ્રહ ‘પારિજાત’ (૧૯૩૮)માં અધ્યાત્મભાવ સૉનેટના સ્વરૂપમાં સંસ્કૃતાઢય શૈલીમાં ઝિલાયો છે. પોંડિચેરીનિવાસ દરમિયાન એમની કવિતા ગીતો અને દુહા-સોરઠા તરફ વિશેષ વળે છે તથા અક્ષરમેળ છંદોને છોડી માત્રામેળ છંદો અને સરળ ભાષાનો વધુ આશ્રય લે છે તોપણ પ્રારંભકાળની કવિતાની દીપ્તિ ફરી એમની કવિતા બતાવી શકી નહીં. ‘પ્રભાતગીત’ (૧૯૪૭), ‘શ્રી અરવિંદ વંદના’ (૧૯૫૧), ‘શ્રી અરવિંદ મહાપ્રભુ’ (૧૯૭૨) અને ‘સાવિત્રી પ્રશસ્તિ’ (૧૯૭૬)માં અરવિંદપ્રશસ્તિનાં કાવ્યો છે. ‘જપમાળા’ (૧૯૪૫), ‘ઊર્મિમાળા’ (૧૯૪૫), ‘ગીતિકા’ (૧૯૪૫), ‘શુભાક્ષરી’ (૧૯૪૬), ‘આરાધિકા’ (૧૯૪૮) અને ‘મા ભગવતી’ (૧૯૭૪) નાં કાવ્યોને એકત્ર કરી પ્રગટ થયેલા ‘મહાભગવતી’ (૧૯૭૭) સંગ્રહમાં શ્રી માતાજીની પ્રશસ્તિનાં મુક્તકો અને ગીતો છે. ‘બાલગુંજાર’ (૧૯૪૫), ‘કાવ્યકિશોરી’ (૧૯૪૬), ‘ગીતગુંજરી’ (૧૯૫૨), ‘બાલબંસરી’ (૧૯૬૦) અને એ ચારેને એકત્ર કરી પ્રગટ કરેલ ‘બાલગુર્જરી’ (૧૯૮૦)માં તેમ જ ‘કિશોરકાવ્યો’ (૧૯૭૯), ‘કિશોરકુંજ’ (૧૯૭૯), ‘કિશોરકાનન’ (૧૯૭૯) અને ‘કિશોરકેસરી’ (૧૯૭૯)માં બાળકો અને કિશોરો માટેનાં ગીતો છે. ‘પાંચજન્ય’ (૧૯૫૭)માં વીરસનાં ગીતો છે. ‘મુક્તાવલી’ (૧૯૭૮), ‘શુક્તિકા’ (૧૯૭૯) અને ‘દુહરાવલી’ (૧૯૮૦)માં અધ્યાત્મ અને વીરભાવનાં મુક્તકો છે. ‘ગુર્જરી’ (૧૯૫૯), મરજીવિયાં એ સૉનેટસંગ્રહ છે. ‘વૈજ્યન્તિ’ (૧૯૬૨), ‘અપરાજિતા’ (૧૯૭૯), ‘કાવ્યકેતુ’ (૧૯૭૯), ‘સોપાનિકા’ (૧૯૮૦), ‘શતાવરી’ (૧૯૮૦), ‘દુઃખગાથા’ (૧૯૮૩) વગેરેમાં અધ્યાત્મભાવ, પ્રાંતપ્રેમ અને રાષ્ટ્રપ્રેમનાં છંદોબદ્ધ કાવ્યો અને ગીતો છે. ‘ધ્રુવપદી’ (૧૯૭૮) અને ‘શબરી’ (૧૯૭૮) એ તે તે ભક્તના મહાત્મ્યને આલેખતાં કથાલક્ષી કાવ્યો છે. ‘મીરાંબાઈ’ (૧૯૮૦) એ બાળકો માટે રચાયેલી ગીતનાટિકા છે. ‘છંદપ્રવેશ’ (૧૯૭૯), ‘શ્રી અરવિંદ : જીવનદર્શન અને કાર્ય’ (૧૯૭૯), ‘સાવિત્રી સારસંહિતા’ (૧૯૭૬) વગેરે એમના ગદ્યગ્રંથો છે. એ સિવાય એમણે સંસ્કૃત અને અંગ્રેજીમાં પણ કેટલાક ગ્રંથો લખ્યા છે. ‘સાવિત્રી’-ભા.૧-૬, ‘મેઘદૂત’ (૧૯૮૦) વગેરે એમના પદ્યાનુવાદના તથા ‘પરમ શોધ’ (૧૯૪૫), ‘શ્રી અરવિંદનાં નાટકો’ (૧૯૭૦), ‘માતાજીની શબ્દસુધા’ (૧૯૭૨) વગેરે એમના ગદ્યાનુવાદના ગ્રંથો છે. '''પારિજાત (૧૯૩૮) :''' પૂજાલાલ રણછોડદાસ દલવાડીનો કાવ્યસંગ્રહ. સૉનેટ, મુક્તક, ગીત, લાંબાં વૃત્તાંતાત્મક અને ઉદબોધન કાવ્યો મળીને કુલ ૧૨૧ રચનાઓનો અહીં સમાવેશ થયો છે. પ્રારંભમાં બ. ક. ઠાકોરે પ્રવેશક લખ્યો છે. સંગ્રહમાંનાં સંખ્યાબંધ સુઘડ સૉનેટો ધ્યાન ખેંચે છે. ગાંધીયુગીન પરંપરામાં રહીને અરવિંદના સાધક હોવા છતાં સાંપ્રદાયિકતાથી મુક્ત એવો ભક્તિભાવ અને શ્રદ્ધાનો અવાજ એમની રચનાઓમાં પ્રગટ્યો છે. અલબત્ત, ગીતો કવિને હસ્તગત થયાં લાગતાં નથી. ‘પ્રિયા કવિતાને’ અને ‘સદગત પિતાજીને શ્રદ્ધાંજલિ’ એમની નોંધપાત્ર રચનાઓ છે. પૂજાલાલે ગુજરાતી ઉપરાંત સંસ્કૃતમાં પણ કેટલાંક પુસ્તકો આપ્યાં છે, જેમાં 'સ્તોત્રસંહિતા', 'સ્તોત્રગીતિકા' અને ' સુભાષિતમાલા'નો સમાવેશ થાય છે. તેમણે અંગ્રેજી ભાષામાં લોટસ પેટલ્સ, રોઝરી અને લોટસ ગ્રુવ નામે જાણીતા પુસ્તકોની રચના કરી છે.<ref>પૂજાલાલ : જીવન અને શબ્દ લેખિકા - જયના પરમ પાઠક </ref> ==સંદર્ભ== {{reflist}} ==બાહ્ય કડીઓ== [https://gujaratisahityaparishad.com/prakashan/sarjako/savishesh/Savishesh-Pujalal-Dalvadi.html ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય] [[શ્રેણી: ગુજરાતી સાહિત્યકાર]] [[શ્રેણી:સાહિત્યકાર]] [[શ્રેણી:૧૯૦૧માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૮૫માં મૃત્યુ]] 8ivk9ft4klocct5gmmbbijhotxa70zd 0 53436 902418 902295 2026-07-13T13:22:49Z Dsvyas 561 [[Special:Contributions/~2026-36142-19|~2026-36142-19]] ([[User talk:~2026-36142-19|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:Dsvyas|Dsvyas]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 899462 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = કેસરિયા | state_name = ગુજરાત | latd = 20.8071378 | longd = 70.9396129 | district = ગીર સોમનાથ | taluk_names = ઉના | population_total = | population_rank = | population_as_of = ૨૦૧૧ | population_density = | sex_ratio = | literacy = | literacy_rank = | literacy_male = | literacy_female = | official_languages = <!--For several entries use "collapsible list" (see below)--> | area_telephone = ૯૧-૨૮૭૫ | postal_code = 3625XX | vehicle_code_range = GJ-32 (જૂનો GJ-11) | સ્થિતિ = યોગ્ય }} '''કેસરિયા''' એ [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[ગીર સોમનાથ જિલ્લો|ગીર સોમનાથ જિલ્લાના]] [[ઉના તાલુકો|ઉના તાલુકામાં]] આવેલું ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[બાજરો]], [[કપાસ]], [[મગફળી]], [[શેરડી]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે.<ref>{{Cite web|url=https://girsomnathdp.gujarat.gov.in/gu/taluka/Una/Una-general-outline|title=તાલુકા વિષે {{!}} ઉના તાલુકા પંચાયત {{!}} ગીર સોમનાથ જીલ્લો|website=girsomnathdp.gujarat.gov.in|language=en|access-date=૯ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭}}</ref> આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ કેસરીયા ગામનું નામ કેસરી વાવના નામ પરથી પડેલું છે. == ધાર્મિક સ્થળો == ગામમાં ગેલ માતાજી, મહાકાળી માતાજી અને તાળિયા દાદા એટલે કે નાગ દેવતાના મંદિરો આવેલાં છે. {{ઉના તાલુકાનાં ગામ}} == સંદર્ભ == {{reflist}} {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} ndqlck4p268erjl6lpp0s0ba4zrpro6 0 67819 902441 823874 2026-07-13T20:39:33Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902441 wikitext text/x-wiki {{nutritional value |name=ડ્રેગનફ્રુટ |image=[[File:Dragonfruit.jpg|center|220px]] |kJ= |fat=૦.૦ ગ્રા. |protein=૩.૫૭ ગ્રા. |water= |carbs=૮૨.૧૪ ગ્રા. |fiber=૧.૮ ગ્રા. |sugars=૮૨.૧૪ ગ્રા |calcium_mg= |iron_mg= |sodium_mg= |vitC_mg= |source_usda= |note=[https://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=45136474&format=Full Link to USDA Database entry] }} [[ચિત્ર:Hylocereus_undatus_red_pitahaya.jpg|right|thumb|ડ્રેગનફ્રુટ]] '''ડ્રેગનફ્રુટ''' (મૂળ નામ: '''પિતાયા ફળ'''), જે ગુજરાતમાં '''કમલમ્''' તરીકે ઓળખાય છે.<ref>{{Cite web|title=નામકરણ: ચાઇનીઝ ડ્રેગન ફ્રૂટ હવે કમલમ્ નામથી ઓળખાશે-ગુજરાત સમાચાર|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/madhya-gujarat/the-chinese-dragon-fruit-will-now-be-known-as-kamalam|access-date=૧૯ જાન્યુઆરી ૨૦૨૧|website=ગુજરાત સમાચાર|archive-date=2022-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220821073438/https://www.gujaratsamachar.com/news/madhya-gujarat/the-chinese-dragon-fruit-will-now-be-known-as-kamalam|url-status=dead}}</ref> એશિયાઇ મૂળના લોકોમાં આ ફળ અત્યંત લોકપ્રિય છે. તેનો સ્વાદ થોડો મીઠો હોય છે. આ ફળનો દેખાવ અત્યંત ઘાટા રંગનો અને ફૂલ મનમોહક હોય છે. સ્વાદ સિવાય આ ફળ વધુ પ્રમાણમાં પાણી અને તત્ત્વો ધરાવે છે, જે દૈનિક આહારમાં જરૂરી  હોય છે. ભારતમાં કેટલાક સમયથી આ ફળની ખેતી કરવામાં આવે છે. ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશના ખેડૂતો આ ફળનો પાક લઇ રહ્યા છે. આ ફળ માટે પાણીનો સંગ્રહ ન કરી રાખે એવી જમીનની જરૂરિયાત રહે છે. == સ્થાનિક નામો == આ ફળને સામાન્ય રીતે અંગ્રેજીમાં "ડ્રેગન ફ્રુટ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ૧૯૬૩થી આ નામ વપરાતું આવ્યું છે, જે ચામડા જેવી ત્વચા અને ફળની બહારના ભાગે દેખાતી ભીંગડાં જેવા દેખાવને આભારી છે. ''પિટાહા'' અને ''પિટાયા'' નામો મેક્સિકોમાંથી ઉતરી આવ્યા છે, અને ''પિટાયા રોજા'' મધ્ય અમેરિકા અને ઉત્તર દક્ષિણ અમેરિકામાં વપરાય છે. ''પિટાહા'' અને ''પિટાયા'' નામો મેક્સિકોમાંથી ઉતરી આવ્યા છે, અને ''પિટાયા રોજા'' મધ્ય અમેરિકા અને ઉત્તર દક્ષિણ અમેરિકામાં વપરાય છે. સંભવતઃ આ નામ ફૂલોના ધરાવતા એક જાતિના ઊંચા કેક્ટસ - પીતાહ્યા સાથે સંબંધિત છે.<ref name="morton">{{cite web|url=https://hort.purdue.edu/newcrop/morton/strawberry_pear_ars.html|title=Strawberry pear; In: Fruits of warm climates|author=Morton JF|pages=347–48|publisher=Center for New Crops & Plant Products, Purdue University, Department of Horticulture and Landscape Architecture, West Lafayette, Indiana|year=1987|access-date=8 April 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160505160134/https://hort.purdue.edu/newcrop/morton/strawberry_pear_ars.html|archive-date=5 May 2016}}</ref> આ ફળને ''સ્ટ્રોબેરી પિઅર'' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. == ભૂગોળ == [[File:Dragonfruit028.JPG|thumb|થાઈલેન્ડમાં વેચાઈ રહેલો ડ્રેગન ફ્રૂટનો રસ.]] આ ફળ દક્ષિણ મેક્સિકો અને મધ્ય અમેરિકાનું મૂળ વતની છે.<ref name="cabi">{{cite web|title=''Hylocereus undatus'' (dragon fruit)|url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/27317|publisher=CABI|access-date=19 April 2018|date=3 January 2018}}</ref><ref name="morton" /> પૂર્વ એશિયા, દક્ષિણ એશિયા, દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, કેરેબિયન, ઓસ્ટ્રેલિયા અને વિશ્વના ઉષ્ણકટિબંધીય અને ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં ડ્રેગન ફ્રૂટની ખેતી કરવામાં આવે છે.<ref name="cabi" /><ref name="morton" /> == જાતો == ''સ્ટેનોસેરિયસ'' ફળ (ખાટા પિટાયા) એ જાતિના ડ્રેગન ફ્રૂટ સામાન્ય રીતે અમેરિકાના શુષ્ક પ્રદેશોમાં ખાવામાં આવે છે. તેઓ વધુ ખાટા અને તાજગીદાર સ્વાદ ધરાવે છે, તેનો ગર રસદાર અને સ્વાદ તીવ્ર હોય છે. સોનોરન રણમાં વસનારા અમેરિકાના સ્થાનિક લોકો માટે ખાટા પિટાયા અથવા ''પિટાયા એગ્રિયા'' ( ''એસ. ગુમ્મોસસ'' ) એ એક મહત્વપૂર્ણ ખાદ્યસ્ત્રોત છે. ઉત્તરપશ્ચિમ મેક્સિકોના સેરી લોકો આ ફળની ખેતી કરે છે, અને તેઓ છોડને ''ziix is ccapxl કહે છે'' જેનો અર્થ "જેનું ફળ ખાટું હોય છે" એવો થાય છે. ડ્રેગન ફ્રૂટની નજીકની પ્રજાતિઓના ફળ, જેમ કે એસ. કવિરેટારોએનસીસ અને ડેગર કેક્ટસ (એસ ગ્રીસીયસ), પણ સ્થાનિક લોકોનો મહત્વપૂર્ણ ખોરાક છે. ઓર્ગન પાઇપ કેક્ટસ ( ''એસ. થુરબેરી'', જેને સેરી લોકો દ્વારા ઊલ કહેવાય છે)નું ફળ ''પિટાયા ડુલ્સે'' એટલેકે "મીઠા પિટાયા" તરીકે ઓળખાય છે. તે ''સેલેનિસેરિયસ'' ફળ કરતાં વધુ તીવ્ર ખાટી સુગંધ ધરાવે છે, જે કંઈક અંશે [[તરબૂચ]] જેવી હોય છે.{{citation needed|date=November 2019}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[વિકિપીડિયા:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2019)">ટાંકણી જરૂરી</span>]]'' &#x5D;</sup> === ડ્રેગન ફ્રુટ ''સેલેનિસેરિયસ'' === [[File:Dragon_fruit.JPG|thumb|વિયેતનામમાં પાકેલા ડ્રેગન ફળ]] મીઠા પિટાયા ત્રણ પ્રકારના આવે છે, બધા ચામડાવાળા જેવી ત્વચા તેમજ હલકા પાંદડા કે ભીંગડા ધરાવે છે. * ''સેલેનીસિરિયસ ઉન્ડાટસ'' ( પિટાયા બ્લાંકા અથવા સફેદ ગર ધરાવતા પિટાયા જેને હાયાલોસિરિયસ ઉન્ડાટસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) સફેદ ગર અને ગુલાબી-છાલ ધરાવે છે. આ સૌથી વધુ જોવા મળતું "ડ્રેગન ફ્રુટ" છે. * ''સેલેનિસેરિયસ કોસ્ટારીસેન્સિસ'' ( ''પિટાયા રોજા'' અથવા લાલ ગરવાળા પિટાયા, જેને ''હાયલોસેરિયસ કોસ્ટારીસેન્સિસ'' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, અને કદાચ ખોટી રીતે ''હાયલોસેરિયસ પોલિરાઈઝસ'' તરીકે ઓળખાય છે) લાલ ગર અને લાલ કે ગુલાબી છાલ ધરાવે છે. * ''સિલેનીસિરિયસ મેગાલાંથુસ'' ( પિટાયા અથવા પીળા પિટાયા, જેને હયલોસિરિયસ મેગાલાંથુસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ સફેદ ગર અને પીળી છાલ ધરાવે છે. == ખોરાક તરીકે == ફળમાં રહેલા કાળા કરચલા બીયાના કારણે કેટલીકવાર આને કિવિફ્રૂટ સાથે સરખાવી દેવામાં આવે છે. તેના બીજના તેલમાં ફેટી એસિડ, લિનોલીક એસિડ અને લિનોલેનિક એસિડ હોય છે. ડ્રેગન ફ્રૂટનો ઉપયોગ સ્વાદ અને રંગીન રસ મેળવવા અને "ડ્રેગન બ્લડ પંચ" અને "ડ્રેગોટીની" જેવા મદ્યાર્ક યુક્ત [[મદ્યાર્ક યુક્ત પીણું|પીણાઓ]] બનાવવા માટે થાય છે. [[ફૂલ|ફૂલોને]] [[ચા]] તરીકે અથવા સીધા ખાઈ શકાય છે. કેટલાક ''સેલેનિસેરિયસ'' ફળોના લાલ અને જાંબુડિયો રંગ બીટાસાયનિન્સને આભારી છે, જે રંગદ્રવ્યોનો એક એવો પરિવાર જેમાં બેટાનિનનો સમાવેશ થાય છે. આજ પદાર્થ બીટ, સ્વિસ ચાર્ડ અને અમરાંથને તેમનો લાલ રંગ આપે છે. {{Infobox nutritional value | name = Dried Dragon fruit (manufacturer entry) | kJ = 1100 | fat = | protein = 3.57 g | carbs = 82.14 g | note = [https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/411576/nutrients Link to USDA Database entry] }} == સંદર્ભ == {{Reflist}} oxpzguevep5d1g192172vi9ht893ke2 0 75414 902442 857871 2026-07-13T22:22:21Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902442 wikitext text/x-wiki '''દલિત આંદોલન''' એ જુલાઇ ૨૦૧૬માં [[ગુજરાત]] ખાતેથી શરુ થયું હતું. ગુજરાતમાં [[પાટીદાર અનામત આંદોલન]] બાદ આ આંદોલનને બીજું મોટું આંદોલન ગણવામાં આવે છે.<ref>{{cite web |url= http://sandesh.com/%e0%aa%97%e0%ab%81%e0%aa%9c%e0%aa%b0%e0%aa%be%e0%aa%a4%e0%aa%ad%e0%aa%b0%e0%aa%ae%e0%aa%be%e0%aa%82-%e0%aa%a4%e0%ab%80%e0%aa%b5%e0%ab%8d%e0%aa%b0-%e0%aa%ac%e0%aa%a8%e0%aa%a4%e0%ab%81%e0%aa%82/|title=ગુજરાતભરમાં તીવ્ર બનતું દલિત આંદોલન |author= |date=૨૧ જુલાઇ ૨૦૧૬ |work= સમાચાર|publisher= સંદેશ દૈનિક|access-date=૧ ઓગષ્ટ ૨૦૧૬}}</ref> <ref>{{cite web |url=http://gujarati.webdunia.com/article/gujarati-regional-news/after-hardik-bjp-has-given-itself-a-new-headache-in-gujarat-116072500005_1.html |title=૨૦ વર્ષ બાદ ગુજરાતમાં ભાજપ માટે બે પડકારો દલિત અને પાટીદારો |author= [[ગુજરાત સમાચાર]] |date= ૨૫ જુલાઇ ૨૦૧૬|work= સમાચાર |publisher= વેબ દુનિયા|access-date=૧ ઓગષ્ટ ૨૦૧૬}}</ref> [[ઉના તાલુકો|ઊના તાલુકાના]] [[સમઢીયાળા (મોટા) (તા. ઉના)|મોટા સમઢિયાળા]] ગામે ૧૧ જુલાઇ, ૨૦૧૬ના દિવસે દલિતો પર અત્યાચારની ઘટનાના પગલે આ આંદોલન શરુ થયું હતું. == ઊના દલિત અત્યાચાર ઘટના == ૧૧ જુલાઇ ૨૦૧૬ના દિવસે ઉનાથી ૨૦ કિ.મી. દૂર આવેલા મોટા સમઢિયાળા ગામે સીમમાં ૪ દલિત યુવાનો<ref name="ખબર છે" /> મૃત પશુઓનું ચામડું ઊતારતા હતા ત્યારે જીવતી ગાયને કાપતા હોવાનું સમજીને ગૌરક્ષાની પ્રવૃત્તિ સાથે સંકળાયેલા છથી વધુ શખસોએ ચારેયને અર્ધનગ્ન કરીને માર મારી, ગાડી પાછળ બાંધીને ઢસડ્યા હોવાની ફરિયાદ ઊના પોલીસમાં નોંધાઇ હતી અને આઇપીસીની કલમ ૩૦૭ (હત્યાનો પ્રયાસ), ૩૯૫ (ગુંડાગીરી કરવી), ૩૨૪ (સશસ્ત્ર માર મારવો), ૩૨૩ (માર મારવો), ૫૦૪ (ગેરકાયદે મંડળી રચીને જૂથ હુમલો કરવો), જીપી એક્ટ કલમ 135 અને એટ્રોસીટી 3(2) 5 મુજબ એ જ દિવસે સાંજે ૧૯:૩૦ વાગ્યે ગુનો નોંધવામાં આવ્યો હતો.<ref name="પોલીસ">ઊના પોલીસ સ્ટેશન, ગુના રજિસ્ટર નં.૦ફ. ૧૨૭/૧૬ તા.૧૧/૭/૨૦૧૬</ref> આ ઘટનાનો વિડીયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો હતો.<ref>{{cite web |url=http://www.khabarchhe.com/news/gujarat/81393-4-tweets-of-anandiben-patel-on-dalit-outrage-issue |title=દલિત અત્યાચાર મુદ્દે આનંદીબેનના 4 ટ્વીટ |author= |date=૧૮ જુલાઇ ૨૦૧૬ |work=સમાચાર |publisher=khabarchhe.com |access-date=ઓગષ્ટ ૨, ૨૦૧૬ }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ખબર છે">{{cite web |url=http://www.khabarchhe.com/news/gujarat/81623-shocking-report-of-fact-finding-committee-regarding-una-dalit-outrage |title=ઉના દલિત અત્યાચાર મુદ્દે ફેક્ટ ફાઈન્ડીંગ કમિટીનો ચોંકાવનારો અહેવાલ |author= |date=જુલાઇ ૨૦, ૨૦૧૬ |work=સમાચાર |publisher=ખબર છે ડોટ કોમ |access-date=ઓગષ્ટ ૧, ૨૦૧૬ }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> પ્રારંભે કુલ છ વ્યક્તિઓ સામે ગુનો દાખલ થયો હતો.<ref name="ખબર છે"/><ref name="પોલીસ"/> આ ઘટનાનો પડઘો દેશભરમાં પડ્યો હતો. બીએસપી સુપ્રીમો માયાવતીએ સંસદમાં આ બનાવ અંગે અસરકારક વિરોધ કર્યો હતો. સૌપ્રથમ ૨૦ જુલાઇ ૨૦૧૬ના દિવસે ગુજરાતના તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી આનંદીબેન પટેલ મોટા સમઢિયાળા ગામે દોડી ગયા હતા અને ભોગ બનેલા ચારેય યુવાનોને ₹ ૪-૪ લાખની સહાયની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.<ref>{{cite web |url=http://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/rajkot-chief-of-consolations |title=અત્યાચારના ૯ દિ'પછી આનંદીબેન આવ્યા અને આપ્યા ઠાલા આશ્વાસનો |author= |date=૨૧ જુલાઇ ૨૦૧૬ |work=સમાચાર |publisher=ગુજરાત સમાચાર દૈનિક |access-date=ઓગષ્ટ ૨, ૨૦૧૬ }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ત્યારબાદ કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધી<ref>{{cite web|url= http://phulchhab.janmabhoominewspapers.com/article.aspx?site_id=2&news_id=142656|title= ઊનામાં દલિતોને દિલથી મળતાં રાહુલ : પીડિત પરિવારના ઘેર ચા પીધી અને પીવડાવી|author= |date= ૨૨ જુલાઇ ૨૦૧૬|work= સમાચાર|publisher= ફૂલછાબ દૈનિક|access-date= ઓગષ્ટ ૨, ૨૦૧૬}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, આપના નેતા અરવિંદ કેજરીવાલ<ref>{{cite web |url=http://phulchhab.janmabhoominewspapers.com/article.aspx?site_id=2&news_id=142803 |title=ઉનાની ઘટના રાજકીય ઇશારે: કેજરીવાલ |author= |date=૨૩ જુલાઇ ૨૦૧૬ |work=સમાચાર |publisher=ફૂલછાબ દૈનિક |access-date=ઓગષ્ટ ૨, ૨૦૧૬ }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, મહિલા દલિત નેતા માયાવતી<ref>{{cite web |url=http://gujarati.webdunia.com/article/gujarati-national-news/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%B5%E0%AA%A4%E0%AB%80-%E0%AA%86%E0%AA%9C%E0%AB%87-%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4-%E0%AA%86%E0%AA%B5%E0%AA%B6%E0%AB%87-116072500007_1.html |title=માયાવતી આજે ગુજરાત આવશે|author= |date=૨૫ જુલાઇ ૨૦૧૬ |work= સમાચાર|publisher= વેબ દુનિયા|access-date=ઓગષ્ટ ૨, ૨૦૧૬}}</ref> સહિતના નેતાઓએ મુલાકાત લીધી હતી. ==== પોલીસ જવાનનું મૃત્યુ ==== ઊનાના સમઢિયાળામાં દલિતો પર અત્યાચારની ઘટનાના વિરોધમાં [[અમરેલી]] ખાતે ૧૯ જુલાઇ ૨૦૧૬ના દિવસે દલિતોની રેલી નીકળી હતી જે તોફાની બનતા ટોળા દ્વારા તોડફોડ, પથ્થરમારો સહિતના દંગલો કરાયા હતા. ટોળાએ એસ.ટી. બસ સ્ટેશનમાં ઘુસીને છ બસોના કાચ ફોડી નાખ્યા હતા. દુકાનો અને જાહેર મિલકતોમાં તોડફોડ કરવામાં આવી હતી. જેથી પોલીસ દ્વારા ટોળાને વિખેરવા માટે હળવો લાઠીચાર્જ કરાતા પોલીસ અને ટોળા વચ્ચે ઘર્ષણ થયું હતું. જેમાં અમરેલીના એસ.પી. જગદીશ પટેલ સહિત છ પોલીસ કર્મચારીઓ અને સામા પક્ષે ૨૫ લોકોને ઇજાઓ થઇ હતી જેમને સારવાર અર્થે અમરેલી સિવિલ હોસ્પિટલ અને રાજકોટ સિવિલ હોસ્પિટલમાં ખસેડાયા હતા. જ્યારે પથ્થર મારાની ધટના દરમિયાન એક પોલીસ કર્મીને ઈજા થતાં લોકલ ક્રાઇમ બ્રાંચમાં હેડ કોન્સ્ટેબલ તરીકે ફરજ બજાવતા પોલીસ કર્મચારીનું સારવાર દરમ્યાન મોત થયું હતું.<ref>{{cite web |url=http://gujarati.pradesh18.com/news/kutchh-saurastra/gujarat-amreli-dalit-violence-police-constable-death-699706.html |title=અમરેલી: પ્રદર્શનકારીઓના પથ્થરમારાથી પોલીસ કોન્સ્ટેબલનું મોત |author=હરેશ સુથાર |date=૧૯ જુલાઇ ૨૦૧૬ |work=સમાચાર |publisher=ઇ-ટીવી |access-date=ઓગષ્ટ ૩, ૨૦૧૬ |archive-date=2016-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160721230747/http://gujarati.pradesh18.com/news/kutchh-saurastra/gujarat-amreli-dalit-violence-police-constable-death-699706.html |url-status=dead }}</ref> આ ઘટના અંગે અમરેલી શહેર પોલીસ મથકે દ્વારા આઇપીસીની કલમ ૩૦૭ સહિતની કલમો તળે ૧૬ વ્યક્તિઓ અને અન્ય ૭૦૦ લોકોના ટોળા સામે ૧૯ જુલાઇ ૨૦૧૬ના રોજ ૧૬:૩૦ વાગ્યે ગુનો નોંધવામાં આવ્યો હતો.<ref>અમરેલી સીટી પોલીસ સ્ટેશન ફર્સ્ટ ગુના રજિસ્ટર નંબર ૪૦/૨૦૧૬ તા.૧૯/૭/૨૦૧૬</ref> પોલીસ જવાનનું મોત થતા બાદમાં આઇપીસીની કલમ ૩૦૭ના બદલે હત્યાની કલમ ૩૦૨નો ઉમેરો કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઘટનાના પગલે [[અમરેલી જિલ્લો|અમરેલી જિલ્લા]]માં ત્રણ દિવસ સુધી એસ.ટી. વ્યવહાર સંપૂર્ણપણે બંધ રહ્યો હતો. લોકોનું રક્ષણ કરતા શહીદ થયેલા પોલીસ જવાનના પરિવારને સાંત્વના આપવા માટે ગુજરાતના ગૃહમંત્રી રજની પટેલ,<ref>{{cite web |url=http://www.divyabhaskar.co.in/news/SAU-AMR-OMC-gujarat-state-home-minister-rajni-patel-met-martyr-policeman-family-in-amreli-be-5378835.html |title= કેજરીવાલની એન્ટ્રી થતા જ બેને રજની પટેલને પોલીસના ઘરે દોડાવ્યા|author= |date=૨૩ જુલાઇ ૨૦૧૬ |work= |publisher= દિવ્ય ભાસ્કર|access-date=ઓગષ્ટ ૩, ૨૦૧૬}}</ref> 'આપ'ના નેતા અરવિંદ કેજરીવાલ<ref>{{cite web |url=http://www.divyabhaskar.co.in/news/SAU-MAT-latest-dhari-news-044003-615886-NOR.html |title=અમરેલીના શહીદ પરિવારને ૧ કરોડની સહાય મળવી જોઇએ અરવિંદ કેજરીવાલ |author= |date= ૨૨ જુલાઇ ૨૦૨૬|work=સમાચાર |publisher=દિવ્ય ભાસ્કર |access-date=ઓગષ્ટ ૩, ૨૦૧૬}}</ref>, કેન્દ્રીય કૃષિ પ્રધાન પરશોત્તમ રુપાલા વગરે અમરેલી દોડી ગયા હતા. == વિરોધ પ્રદર્શન અને રેલીઓ == ઉપરોક્ત બનાવ સંદર્ભે સમગ્ર ગુજરાતમાં ખૂબ જ વિરોધ પ્રદર્શન, રેલીઓ થઈ હતી. ક્યાંક જલદ આંદોલન પણ કરવામાં આવ્યાં હતાં. એમાં કેટલાક લોકોએ આત્મહત્યા કરી લીધી હતી.{{સંદર્ભ}} == દલિત અત્યાચારની અન્ય ઘટનાઓ == આવી જ ઘટના બે મહિના પહેલા રાજુલા પાસે ના માંડરડી રોડ પર ગૌશાળા ની બાજુમાં મરેલા વાછરડા નું ચામડું ઉતારતા આઠ દલિતોને આજ ગેંગ ના કેટલાક સભ્યોએ મળીને હાથ પગ ભાંગી નાખ્યા હતા.{{સંદર્ભ}} == સંદર્ભ == {{Reflist}} ==આ પણ જુઓ== * [[પાટીદાર અનામત આંદોલન]] * [[મહાગુજરાત આંદોલન]] [[શ્રેણી:મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ]] byf4nmojb6az0taj7r6em1es23mh59a 0 82012 902437 844984 2026-07-13T18:15:35Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902437 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = જેમ્સ પ્રિસ્કોટ જૂલ<br>James Prescott Joule | image = Joule James sitting.jpg | image_size = 200px | caption = જેમ્સ જૂલ – ભૌતિકશાસ્ત્રી | birth_date = {{birth date|df=yes|1818|12|24}} | birth_place = સેલકોર્ડ, ગ્રેટર માન્ચેસ્ટર, લેન્કેશાયર, [[ઇંગ્લેન્ડ]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1889|10|11|1818|12|24}} | death_place = સેલ, ગ્રેટર માન્ચેસ્ટર, લેન્કેશાયર, [[ઇંગ્લેન્ડ]] | residence = | citizenship = બ્રિટિશ | alma_mater = | known_for = ઉષ્માગતિશાસ્ત્ર (થર્મોડાયનેમીક્સ)નો પહેલો નિયમ, કેલોરિક સિદ્ધાંત(થિયરી)નું ખંડન | influences = જ્‌હોન ડાલ્ટન<br>જ્‌હોન ડેવિસ (વ્યાખ્યાતા) | field = [[ભૌતિકવિજ્ઞાન]] | work_institution = | prizes = રોયલ મેડલ {{small|(1852)}}<br>કોપ્લી મેડલ {{small|(1870)}}<br>આલ્બર્ટ મેડલ (રોયલ સોસાયટી ઓફ્ આર્ટ્‌સ) {{small|(1880)}} }} '''જેમ્સ પ્રિસ્કોટ જૂલ''' ({{lang-en|James Prescott Joule}}) એ એક પ્રસિદ્ધ વૈજ્ઞાનિક હતા. એમનો જન્મ ઈ. સ. ૧૮૧૮ના ડિસેમ્બર મહિનાની ૨૪ તારીખના રોજ [[ઇંગ્લેન્ડ]]ના લેન્કેશાયર ખાતે થયો હતો. શ્રીમંત પરિવારમાં જન્મેલા જૂલનું પ્રાથમિક શિક્ષણ સેલ્ફોર્ડ ખાતે પૂર થયું હતું ત્યાર બાદ તેમને માન્ચેસ્ટર ખાતે જાણીતા વૈજ્ઞાનિક ડાલ્ટન પાસે ઉચ્ચ અભ્યાસ કરવા મોકલવામાં આવ્યા હતા. જૂલને બાળપણથી જ વીજળીના પ્રયોગો કરવામાં રસ હતો. મોટા થઈ તેમણે પોતાનો વ્યવસાય સંભાળ્યો, પણ સાથે વિજ્ઞાનનો શોખ હોવાથી સંશોધનો પણ ચાલુ રાખ્યાં હતાં. ઈ. સ. ૧૮૪૦માં જૂલે પોતાના કારખાનામાં એક પાઉન્ડ કોલસા બાળવાથી જેટલી શક્તિ મળે તેનાથી પાંચગણી શક્તિ એક પાઉન્ડ જસતના સેલમાંથી મળી શકે તેમ શોધ કરી હતી. આ માટે તેણે કાર્યમાં વપરાતી શક્તિનો એકમ નક્કી કર્યો. એક પાઉન્ડ વજનને એક ફૂટ ઊંચકવા માટે વપરાતી શક્તિને તેણે 'ઇકોનોમિક ડયૂટી' નામ આપ્યું હતું. આ માપને હવે [[જૂલ]] કહેવાય છે. જૂલ ભૌતિકશાસ્ત્રના ઉષ્માગતિશાસ્ત્ર વિષયના પ્રણેતા ગણાય છે. ઈ. સ. ૧૮૮૯ના ઓકટોબરની ૧૧ તારીખે તેનું અવસાન થયું હતું<ref>{{Cite web |url=http://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/zagmag/james-prescott-jules |title=ગુજરાત સમાચાર, ઝગમગ પૂર્તિ |access-date=2017-06-05 |archive-date=2017-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170604182753/http://gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/zagmag/james-prescott-jules |url-status=dead }}</ref>. == સંદર્ભો == {{સંદર્ભયાદી}} {{Sci-stub}} [[શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક]] [[શ્રેણી:ભૌતિકવિજ્ઞાન]] c6ew5mf373qh8udl9xi864t5chh7f6g 0 83972 902438 885380 2026-07-13T19:29:03Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902438 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Tarsiers<ref>Groves, C.P. (2005). Wilson, D.E.; Reeder, D.M., eds. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). Baltimore: Johns Hopkins University Press. pp. 127–128. ISBN 0-801-88221-4. OCLC 62265494.</ref><ref>Groves, C.; Shekelle, M. (2010). "The Genera and Species of Tarsiidae" (PDF). International Journal of Primatology. 31 (6): 1071–1082. doi:10.1007/s10764-010-9443-1.</ref> | image = Tarsier-GG.jpg | image_caption= [[Philippine tarsier]] (''Carlito syrichta'') | fossil_range = {{Fossil range|45|0}}Middle [[Eocene]] to Recent | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Mammal]]ia | ordo = [[Primate]]s | subordo = [[Haplorrhini]] | infraordo = [[Tarsiiformes]] | familia = '''Tarsiidae''' | familia_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1825 | type_genus = ''[[Tarsius]]'' <!--| genus = '''''Tarsius''''' | genus_authority = [[Gottlieb Conrad Christian Storr|Storr]], 1780 | type_species = ''[[Spectral Tarsier|Tarsius tarsier]]'' | subdivision_ranks = [[Species]] | subdivision = See text *''[[Horsfield's tarsier|Tarsius bancanus]]'' *''[[Dian's tarsier|Tarsius dentatus]]'' *''[[Lariang tarsier|Tarsius lariang]]'' *''[[Peleng tarsier|Tarsius pelengensis]]'' *''[[Pygmy tarsier|Tarsius pumilus]]'' *''[[Sangihe tarsier|Tarsius sangirensis]]'' *''[[Philippine tarsier|Tarsius syrichta]]'' *''[[Spectral tarsier|Tarsius tarsier]]'' *''[[Siau Island tarsier|Tarsius tumpara]]''--> | subdivision_ranks = [[Genus|Genera]] | subdivision = ''[[Carlito (genus)|Carlito]]''<br/> ''[[Cephalopachus]]''<br/> ''[[Tarsius]]'' }} '''ટાર્સિયર''' એક બિહામણો દેખાવ ધરાવતું, ઉંદર જેટલા કદવાળું નાનું પ્રાણી છે. આ પ્રાણી સુમાત્રા, [[જાવા (ટાપુ)|જાવા]], ફિલિપાઇન્સ અને [[દક્ષિણ એશિયા]]<nowiki/>માં જોવા મળે છે. લાંબી પાતળી પૂંછડી ધરાવતા આ પ્રાણીનું શરીર ૧૦થી ૧૫ સેન્ટીમીટર લાંબું હોય છે, જ્યારે પુંછડી ૨૫ સેન્ટીમીટર જેટલી લાંબી હોય છે. તેની આંખોનો વ્યાસ દોઢ સેન્ટીમીટર જેટલો હોય છે. નાક અને મોં નાના કદ હોવા છતાં મોટી આંખો હોવાથી તે ઘુવડની જેમ બિહામણું લાગે છે. આ પ્રાણી નાના જીવજંતુઓનો શિકાર કરે છે અને વનસ્પતિ ખાતું નથી. ટાર્સિયરના ચાર ટૂંકા પગને તળિયે ગાદી હોય છે. આ ગાદીને લીધે તેના પંજા ઝાડની ડાળી કે અન્ય સપાટી પર ચોંટી રહે છે. તેનું રહેઠાણ ઝાડ ઉપર હોય છે. તે એક ડાળી પરથી બીજી ડાળી પર કૂદકો મારવામાં નિપૂણ હોય છે તેમ જ જંગલમાં જુથમાં રહે છે. તે સાપ અને ગરોળી જેવા પ્રાણીઓનો પણ શિકાર કરે છે. વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં ટાર્સિયર નષ્ટપ્રાય પ્રાણી ગણાય છે, કેમ કે દક્ષિણ એશિયાના જંગલોમાં તેની વસતિ ઘટતી જાય છે<ref>{{Cite web |url=http://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/zagmag/zagmag-magazine-big-eyed-sumatra-tarsier-12082017 |title=ગુજરાત સમાચાર, ઝગમગ પૂર્તિ, તા. ૧૨/૦૮/૨૦૧૭ |access-date=2017-08-12 |archive-date=2017-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170814160020/http://gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/zagmag/zagmag-magazine-big-eyed-sumatra-tarsier-12082017 |url-status=dead }}</ref>. == સંદર્ભો == {{સંદર્ભયાદી}} == બાહ્ય કડીઓ == * [http://www.tarsierfoundation.org/ ફિલિપાઇન ટાર્સિયર ફાઉન્ડેશન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101120115505/http://www.tarsierfoundation.org/ |date=2010-11-20 }} * [http://eskeletons.org/boneviewer/nid/12544/region/skull/bone/cranium Tarsier skeleton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170818033649/http://eskeletons.org/boneviewer/nid/12544/region/skull/bone/cranium |date=2017-08-18 }} – ઓસ્ટિન, ટેક્સાસ વિદ્યાપીઠ ખાતે હાડપિંજર * {{cite web | url = http://www.tarsier.org/ | title = Tarsier.org | access-date = ૧૨ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭ | archive-date = 2022-01-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220116110244/http://tarsier.org/ | url-status = dead }} * {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20041015083950/http://www.szgdocent.org/pp/p-tarsir.htm |date=October 15, 2004 |title=Tarsiers (''Tarsiidae'') }}, Singapore Zoological Gardens Docents, 2000. * {{cite web | url = http://pin.primate.wisc.edu/factsheets/entry/tarsier | title = Primate Factsheets: Tarsier (Tarsius) Taxonomy, Morphology, & Ecology | publisher = National Primate Research Center, University of Wisconsin - Madison | first = Kurt J. | last = Gron |date=જુલાઈ ૨૦૦૮}} * {{cite web | url = http://www.tarsieruk.homestead.com/home.html | title = TarsierUK website. UK Charity | access-date = ૧૨ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭}} * [http://www.nomadicnotes.com/travel-blog/aww-tarsiers-the-unofficial-mascot-of-bohol/ Tarsiers – Visiting the two Tarsier sanctuaries in Bohol, Philippines.] {{refend}} {{Wiktionary|Tarsiiformes|Tarsiidae|tarsier}} {{Wikispecies|Tarsiidae}} {{Commons|Tarsius}} [[શ્રેણી:પ્રાણીઓ]] pjl926h8axyu8vpskcx84i8cri71tcp 0 83980 902449 825014 2026-07-14T06:09:03Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902449 wikitext text/x-wiki [[ચિત્ર:Calcium sulfate hemihydrate.jpg|300px|thumb|પ્લાસ્ટર ઓફ પેરીસ]] '''પ્લાસ્ટર ઓફ પેરીસ''' અથવા '''જિપ્સમ પ્લાસ્ટર''' એ સફેદ રંગ ધરાવતો, હલકા ભારવાળો અને નરમ પદાર્થ છે, જેનો ઉપયોગ રમકડા અને મૂર્તિઓ બનાવવા માટે તેમ જ અસ્થિભંગ વખતે તુટેલા હાડકાને જકડી રાખવા માટેના પાટાને કડક રાખવા માટે કરવામાં આવે છે. ચૂના જેવા આ પદાર્થને કેલ્શિયમ સલ્ફેટ અને જીપ્સમના મિશ્રણને અત્યંત ગરમીમાં (૩૦૦ °ફે એટલે કે ૧૫૦ °સે તાપમાન) તપાવીને તૈયાર કરવામાં આવે છે<ref>{{cite web|url=http://www.lafargeprestia.com/caso4___h2o.html |title=CaSO4 , ½ H2O |last=Staff |publisher=Lafarge (company) |access-date=૨૭ નવેમ્બર ૨૦૦૮|url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20081120163316/http://www.lafargeprestia.com/caso4___h2o.html |archive-date=૧૨ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭}}</ref>. આ જિપ્સમ પેરિસ નજીક મોન્ટમાર્ટરની ટેકરીઓ ખાતે પુષ્કળ માત્રામાં મળતું હોવાથી તેને ''પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ'' નામથી ઓળખવામાં આવે છે. તેનું રાસાયણિક નામ કેલ્શિયમ સલ્ફેટ હેમીહાઇડ્રેટ છે.<ref>{{cite web|url=http://gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/zagmag/zagmag-magazine-what-is-plaster-of-paris-12082017|title=પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ શું છે?|work=ગુજરાત સમાચાર, ઝગમગ પૂર્તિ|date=૧૨ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭|access-date=2017-08-12|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809133807/https://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/zagmag/zagmag-magazine-what-is-plaster-of-paris-12082017|url-status=dead}}</ref> વપરાશ કરતી વેળા આ પાઉડરને પાણી સાથે ભેળવતાં તે થોડા જ સમયમાં ઘટ્ટ થઈ જતું હોઈ તેનો ઉપયોગ ખૂબ જ સરળ છે. == સંદર્ભ == {{સંદર્ભયાદી}} {{સ્ટબ}} [[શ્રેણી:રસાયણવિજ્ઞાન]] myq4h1bgs890ddr5gljxlbyn508y72j 0 84047 902456 892890 2026-07-14T09:29:59Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902456 wikitext text/x-wiki {{infobox person/Wikidata | fetchwikidata = ALL | onlysourced = no }}'''બ્યૂલા લૂઇસ હેનરી''' ({{lang-en|Beulah Louise Henry}})એક [[અમેરિકનો|અમેરિકન]] મહિલા હતી. તેણીએ બોબીન વિનાનું સિલાઈ મશીન, વેક્યૂમ આઈસ્ક્રીમ ફ્રિઝર જેવી ગૃહ ઉપયોગી ૧૧૦ જેટલી શોધો કરી સુપ્રસિદ્ધ થઈ હતી.<ref name="mit">{{Cite web|url=http://web.mit.edu/invent/iow/whm2.html|title=Lemelson-MIT Program|last=|first=|date=|website=web.mit.edu|publisher=|language=en|access-date=૧૬ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭}}</ref> == બાળપણ == તેણીનો જન્મ ઈ.સ. ૧૮૮૭ના ફેબ્રુઆરી મહિનાની ૧૧ તારીખના રોજ [[અમેરિકા]]<nowiki/>ના કેરોલિના શહેર ખાતે થયો હતો. તેણીએ કેરોલિના ખાતે ''પ્રીસબાય ટેરિયન'' અને ચાર્લોટી ખાતે ''એલિઝાબેથ કોલેજ''માં શિક્ષણ પ્રાપ્ત કર્યું હતું. ત્યારબાદ ૧૯૨૪ના વર્ષમાં તેનો પરિવાર [[ન્યૂ યૉર્ક|ન્યૂયોર્ક]] ખાતે રહેવા ગયો હતો. == કારકિર્દી == તેણી પ્રારંભમાં ''નિકોલસ મશીન વર્ક કંપની''માં એન્જિનિયર તરીકે જોડાઈ હતી. ત્યારબાદ તેણીએ વિવિધ કંપનીમાં એન્જિનિયર તરીકે કાર્ય કર્યું હતું. તેણી આજીવન કુંવારી રહી હતી.<ref name="mothers">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uRJt7QqA7GEC&lpg=PA109&dq=Mothers%20and%20Daughters%20of%20Invention&client=firefox-a&pg=RA1-PA424#v=onepage&q=beulah%20henry&f=false|title=Mothers and Daughters of Invention: Notes for a Revised History of Technology|last=Stanley|first=Autumn|date=૧૯૯૫|publisher=Rutgers University Press|year=|isbn=9780813521978|location=|pages=|language=en}}</ref> તેણીએ જીવનપર્યંત રોજીંદા સુવિધાના સાધનો માટે સંશોધનાત્મક અભ્યાસ કરી તેને વધુ સુવિધાજનક બનાવવા પ્રયાસો કર્યા હતા. તેણીએ વેક્યૂમ આઈસ્ક્રીમ ફ્રિઝર, બોબીન વિનાનું સિલાઈ મશીન, આંખોનો રંગ બદલતી ઢીંગલી, પાણી છાંટવાનો ફુવારો, હેન્રી વાલ્વ, ટાઈપ રાઈટર માટે ડુપ્લિકેટ મશીન, ડુપ્લેક્ષ સાઉન્ડ પ્રોડયુસર જેવી કુલ ૧૧૦ જેટલી શોધ કરી હતી. તેણીની શોધો બહુ નોંધપાત્ર કે વિજ્ઞાાનના ઊંડા સિદ્ધાંતોને લગતી નહીં, પણ રોજિંદા જીવનમાં વપરાતાં સાધનોને વધુ સુવિધાજનક બનાવતી હતી. તેણીએ ૨૦ વર્ષની ઊંમરે પોતાની પ્રથમ પેટન્ટ નોંધાવી હતી. તેણીને બાળપણથી જ બધી ચીજોને બદલીને કંઈક નવું કરવાની ઈચ્છા હતી. તેણીએ શોધેલી વિવિધરંગી છત્રી માટે અઢળક પૈસા મળ્યા હતા, જેના વડે તેણીએ પોતાના ઘર ખાતે પ્રયોગશાળા ઊભી કરી હતી. ૧૯૩૦ના વર્ષથી તેણીએ ૪૦ વર્ષના ગાળામાં સિલાઈ મશીન અને ટાઈપરાઈટર મશીનમાં વ્યાપક સુધારા કર્યા હતા. લગભગ ૮૦ વર્ષની ઉંમર સુધી તેણી સંશોધનોમાં સક્રિય રહી હતી. ૧૯૭૩ના વર્ષમાં તેણીનું અવસાન થયું હતું.<ref>{{Cite news|url=http://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/zagmag/zagmag-magazine-science-world-lady-edison-beulah-louise-henry-14-january-2017|title=વિજ્ઞાન જગતની 'લેડી એડિસન' : બ્યૂલા લૂઇસ હેનરી|last=|first=|date=|work=|newspaper=www.gujaratsamachar.com|language=|access-date=૧૬ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭|via=}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == સંદર્ભો == {{સંદર્ભયાદી}} [[શ્રેણી:અમેરિકન વ્યક્તિત્વ]] [[શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક]] [[શ્રેણી:નારીવિશેષ]] [[શ્રેણી:૧૮૮૭માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૭૩માં મૃત્યુ]] scunben98g4bllsvr7slejlptz5jbn1 0 86712 902452 799250 2026-07-14T08:56:26Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902452 wikitext text/x-wiki {{Infobox park | name=બુદ્ધ ઉદ્યાન | photo=Buddha_Park_4.JPG | photo_width= | photo_caption= | location=રાવંગલા, [[સિક્કિમ]], [[ભારત]] | map = India Sikkim | map_width= | coordinates = {{Coord|27.3136|88.36367|type:landmark_region:IN}} | created=૨૦૧૩ | status= }} [[ચિત્ર:Buddha_Park_3.JPG|thumb|બુદ્ધ ઉદ્યાન ખાતે પ્રવેશ કરતા દલાઈ લામા]] [[ચિત્ર:Buddha_Park_-_Tathagata_Tsal.jpg|thumb|તથાગતા ત્સાલ, રાવંગલા, દક્ષિણ સિક્કિમ જિલ્લો, સિક્કિમ, ભારત]] '''બુદ્ધ ઉદ્યાન, રાવંગલા''' રાબોંગ (રાવંગલા), [[દક્ષિણ સિક્કિમ જિલ્લો]], [[સિક્કિમ]], [[ભારત]] ખાતે આવેલું છે અને ''તથાગતા ત્સાલ'' તરીકે પણ ઓળખાય છે. તેનું નિર્માણકાર્ય વર્ષ ૨૦૦૬ થી ૨૦૧૩ સુધી થયું હતું. ૨૩ એકર જેટલા વિસ્તારમાં ફેલાયેલા આ ઉદ્યાનનું મુખ્ય આકર્ષણ ૧૩૦ ફૂટ ઊંચી બુદ્ધ પ્રતિમા છે.<ref>{{Cite web|url=http://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/zagmag/zagmag-magazine-sikkim-s-beauty-parade-buddha-park-and-eco-garden-02122017.html|title=સિક્કીમનું સૌંદર્યધામ : બુધ્ધા પાર્ક અને ઇકો-ગાર્ડન|date=૨ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭|publisher=ઝગમગ પૂર્તિ, [[ગુજરાત સમાચાર]]|access-date=૨ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> રાબોંગ બૌદ્ધ મઠ (ગોમ્પા)ના પરિસરમાં આવેલ આ સ્થળની પસંદગી સદીઓ જૂના ધાર્મિક સ્થળ હોવાને કારણે કરવામાં આવી હતી. આ સ્થળની નજીક આવેલ રાલંગ બૌદ્ધ મઠ પણ તિબેટીયન બોદ્ધ ધર્મના મુખ્ય મઠો પૈકી એક છે. આ પ્રતિમા ૨૫મી માર્ચ, ૨૦૧૩ના રોજ ૧૪મા દલાઈ લામા દ્વારા પવિત્ર કરવામાં આવી હતી અને આ સ્થળ '[[હિમાલય|હિમાલયન]] [[બૌદ્ધ ધર્મ|બૌદ્ધ]] યાત્રા'નું એક ધામ બન્યું.<ref>{{Cite web|title=Dalai Lama to consecrate Buddha park in Sikkim .:. Tibet Sun|url=https://www.tibetsun.com/news/2013/03/25/dalai-lama-to-consecrate-buddha-park-in-sikkim|access-date=2021-06-13|website=www.tibetsun.com|archive-date=2018-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614044653/https://www.tibetsun.com/news/2013/03/25/dalai-lama-to-consecrate-buddha-park-in-sikkim|url-status=dead}}</ref> આ ગૌતમ બુદ્ધની ૨૫૫૦મી જન્મ જયંતી પ્રસંગની યાદગીરીમાં બનાવવામાં આવેલ છે. આ પ્રતિમા સિક્કિમ સરકાર અને રાજ્યના લોકોના સંયુક્ત પ્રયાસો દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી તેમ જ સ્થાપના આ જગ્યાએ કરવામાં આવી હતી. બૌદ્ધ સર્કિટના આ ઉદ્યાનનું નિર્માણ રાજ્ય સરકાર પ્રોજેક્ટ હેઠળ આ પ્રદેશમાં યાત્રાધામ અને પ્રવાસનના વિકાસ માટે કરવામાં આવ્યું હતું. આ પરિસરમાં જંગલો દ્વારા ઘેરાયેલું ચો જો તળાવ (Cho Djo lake) પણ આવેલ છે.<ref>{{Cite web|last=Ghatani|first=Anand|date=24 March 20130|title=Chamling greets His Holiness Dalai Lama at Ravangla {{!}} The North Bengal And Sikkim Times|url=http://northbengalsikkimtimes.blogspot.com/2013/03/chamling-greets-his-holiness-dalai-lama.html|url-status=live|access-date=2021-06-13|website=Chamling greets His Holiness Dalai Lama at Ravangla {{!}} The North Bengal And Sikkim Times}}</ref> == સંદર્ભ == {{સંદર્ભયાદી}} == બાહ્ય કડીઓ == * [https://web.archive.org/web/20130516010609/http://tathagatatsal.com/ www.tathagatatsal.com] [[શ્રેણી:સિક્કિમ]] [[શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો]] 4b0nwfgi0n5zpxplxrmbb32rnr1ynzk 0 86784 902440 822936 2026-07-13T20:28:28Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902440 wikitext text/x-wiki '''ડૉ. જે. જે. ચિનોય''' (આખું નામ: જમશેદજી જીજીભાઈ ચિનોય) ([[ફેબ્રુઆરી ૧૮|૧૮ ફેબ્રુઆરી]], ૧૯૦૯ – [[માર્ચ ૧૨|૧૨ માર્ચ]], ૧૯૭૮) [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્ય]]ના એક વૈજ્ઞાનિક અને વનસ્પતિશાસ્ત્રી હતા. એમનો જન્મ [[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ જિલ્લા]]ના મુખ્યમથક [[ભુજ]] ખાતે થયો હતો. == અભ્યાસ == એમણે વર્ષ ૧૯૨૯માં મુંબઈ યુનિવર્સિટી ખાતેથી વનસ્પતિશાસ્ત્રના વિષયમાં ઉચ્ચ વર્ગમાં તેમ જ પ્રથમ નંબર સાથે સ્નાતક (બી.એસસી.) થયા હતા. એમને મુંબઈ યુનિવર્સિટી તરફથી વધુ અભ્યાસ માટે શિષ્યવૃત્તિઓ તથા ફેલોશીપ એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ તેઓ [[યુનાઇટેડ કિંગડમ|ઇંગ્લેન્ડ]]ની ''રોયલ ઈમ્પીરીયલ કૉલેજ''માં વધુ સંશોધનો કરી અને ડૉક્ટરેટનો અભ્યાસ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી ભારત પાછા આવ્યા હતા.<ref>{{cite web|url= http://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/zagmag/zagmag-magazine-agrani-bhartiya-vanspati-sastri-dr-j-j-chinoy-25112017|title= અગ્રણી ભારતીય વનસ્પતિ શાસ્ત્રી : ડો.જે.જે.ચિનોય|date= ૨૫ નવેમ્બર ૨૦૧૭|publisher= ઝગમગ, ગુજરાત સમાચાર|access-date= ૫ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == કારકિર્દી == દેશમાં પરત આવ્યા બાદ તેઓ ભારતની ''કેન્દ્રિય કપાસ કમિટી''માં વિજ્ઞાની તરીકે જોડાયા હતા. ૧૯૪૧ના વર્ષમાં તેઓ ''ભારતીય કૃષિ સંશોધન સંસ્થાન''માં વનસ્પતિશાસ્ત્રી તરીકે જોડાયા હતા. આ સમય દરમ્યાન દેશને સ્વતંત્રતા મળી અને તેઓ ''દિલ્હી યુનિવર્સિટી'' ખાતે વનસ્પતિશાસ્ત્રનાં સંશોધક બન્યા. લગભગ ૨૨ વર્ષના દીર્ઘકાળ સુધી આ સંસ્થામાં કામગીરી બજાવ્યા પછી ૧૯૫૯ના વર્ષમાં [[ગુજરાત યુનિવર્સિટી]] ખાતે વનસ્પતિશાસ્ત્રના અધ્યાપક તરીકે જોડાયા હતા. આ પદ પર સેવા આપતાં તેમણે વનસ્પતિશાસ્ત્રને લગતાં ઘણાં સંશોધનો કર્યા અને દેશ વિદેશમાં ખ્યાતિ મેળવી હતી. ઇંગ્લેન્ડ, હોલેન્ડ, [[ફ્રાન્સ]], [[જર્મની]], [[સ્વિડન]] જેવા દેશોમાં જૈવિક સંશોધન ક્ષેત્રની મુલાકતો લઈ માર્ગદર્શન પૂરું પાડ્યું હતું. વર્ષ ૧૯૭૪માં તેમને ''ભારતીય કૃષિ સંશોધન કાઉન્સિલ'' દ્વારા કૃષિ-સંશોધનક્ષેત્રે બજાવેલ કામગીરી બદલ ''રફી મહંમદ કીડવાઈ એવોર્ડ'' એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો<ref>{{cite web|date=૧૦ મે ૨૦૦૮|title=ડૉ.જે.જે.ચિનોય|url=https://rajeshwari.wordpress.com/2008/05/10/%E0%AA%A1%E0%AB%89%E0%AA%9C%E0%AB%87%E0%AA%9C%E0%AB%87%E0%AA%9A%E0%AA%BF%E0%AA%A8%E0%AB%8B%E0%AA%AF/|url-status=live|publisher=રાજેશ્વરી શુક્લા, [[દાહોદ]]|access-date=૫ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭}}</ref>. ડૉ. જમશેદજી ચિનોય પરિશ્રમી અને શિસ્તબધ્ધ વૈજ્ઞાનિક હતા. સાદાઈ અને નમ્રતા જેવા ગુણો ધરાવતા આ વૈજ્ઞાનિક મૃદુ સ્વભાવના અને મીતભાષી હતા. એમણે વનસ્પતિ દેહધર્મવિદ્યાના વિષય પર ઘણાં પુસ્તકો પણ લખ્યા હતાં. એમના કાર્ય અને સ્વભાવને કારણે તેઓ સાથીદારો, સહકાર્યકરો અને વિદ્યાર્થીઓમાં પ્રિય રહ્યા હતા. વનસ્પતિશાસ્ત્રના આ જાણીતા અધ્યાપક અને સંશોધકનું અવસાન ૧૨ માર્ચ ૧૯૭૮ના દિવસે થયું હતું. એમણે અનેક કર્તવ્યનિષ્ઠ શિષ્યોની દેશને ભેટ આપી છે. એમના ખેતીના પાક વિષયક સંશોધનોએ ખેડૂતોને અનેક ગણો પાક લેવામાં સફળતા આપી છે. == સન્માન == તેમના સન્માનમાં વનસ્પતિશાસ્ત્રીઓને ડૉ. જે.જે. ચિનોય સુવર્ણ ચંદ્રક એનાયત કરાય છે.<ref>{{Cite news|url=https://www.oneindia.com/2007/11/24/j-j-chinoy-award-for-botanist-a-k-dhawan-1195876943.html|title=J J Chinoy award for botanist A K Dhawan|last=|first=|date=|work=|newspaper=oneindia|language=en|access-date=૬ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭|via=}}</ref> == સંદર્ભ == {{સંદર્ભયાદી}} [[શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ]] [[શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક]] [[શ્રેણી:૧૯૦૯માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૭૮માં મૃત્યુ]] se0py2x165kv0k74njd2ifczypkox9k 0 91887 902429 577198 2026-07-13T15:15:17Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902429 wikitext text/x-wiki '''ચિનાઈ માટી''' એ જમીનમાંથી મળતી સાદી માટી છે, જે [[ચીન]]<nowiki/>ના કેટલાક પ્રદેશોમાં મળી આવે છે અને તે ''કેઓલીન'' નામ વડે ઓળખાય છે. ચીનથી મળતી આ માટી સૌથી વધુ સફેદ હોય છે. ચીન સિવાય [[ભારત]], [[અમેરિકા]] અને ઇરાન ખાતે પણ ચિનાઈ માટીની ખાણો આવેલી છે. પૃથ્વીના જમીનના જુદા જુદા સ્તરોમાં હવામાનની જુદી જુદી અસરોને થતી હોય છે, જેને કારણે માટીના પણ જુદા જુદા રંગો જોવા મળે છે. દરિયા કિનારાની રેતી, રણની રેતી અને નદી કાંઠે જમા થતો કાંપ માટીના જ જુદા જુદા સ્વરૃપ છે. ચિનાઈ માટીને સિરામિક કહેવાય છે. જે સ્ફટિકમય ઓકસાઈડ, નાઈટ્રાઈટ કે કાર્બાઈડ પદાર્થ વડે બનેલી હોય છે<ref>{{Cite news|url=https://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/zagmag/what-is-porcelain-zagmag-magazine-12-may-2018|title=ચિનાઈ માટી શું છે ?|date=૧૮ મે ૨૦૧૬|publisher=ગુજરાત સમાચાર|access-date=૧૨ મે ૨૦૧૮|archive-date=2018-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180520021810/http://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/zagmag/what-is-porcelain-zagmag-magazine-12-may-2018|url-status=dead}}</ref>.. આ માટી ૧૦૦૦ ડિગ્રી સેન્ટીગ્રેડ જેટલી ગરમીમાં સહન કરી શકે છે અને પીગળતી પણ નથી. આ ઉપરાંત તે વીજળીનું વહન કરતી ન હોવાને કારણે વીજળીના સાધનોમાં તેનો અવાહક (ઇન્સ્યુલેટર) તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ માટીમાં જુદી જુદી ધાતુઓના ઓકસાઈડ ભેળવી તેને ગુલાબી, પીળો કે ભૂરો રંગ આપી શકાય છે. ખાણમાંથી મળતી ચિનાઈ માટીનું શુદ્ધિકરણ કરી સફેદ પાવડર બનાવવામાં આવે છે. બાથરૂમની ટાઈલ્સ, વોશબેસીન અને બાથટબથી માંડીને કપ- રકાબી જેવા વાસણો બનાવવામાં આ માટી ખૂબ જ ઉપયોગી થાય છે. આ માટીનું પડ ચડાવેલા કાગળ (કોટેડ પેપર) પણ બને છે. == સંદર્ભો == {{સંદર્ભયાદી}} [[શ્રેણી:ખનીજ]] 4ya6rx4dmyss78td7jo9gku8plklsuc 0 98514 902448 861791 2026-07-14T05:39:30Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902448 wikitext text/x-wiki [[ચિત્ર:PM Modi launches the Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana.jpg|thumb|પ્રધાન મંત્રી જન ધન યોજનાનું ઉદ્ઘાટન કરતા નરેન્દ્ર મોદી]] '''પ્રધાન મંત્રી જન ધન યોજના''' (PMJDY) [[ભારત સરકાર]]<nowiki/>ની નાણાંકીય યોજના છે, જેનો હેતુ નાણાકીય સેવાઓ જેવીકે બેંક ખાતાઓ, ઉધાર, ચૂકવણીઓ, વીમા અને પેન્શન વગેરેને સામાન્ય લોકો માટે સરળ બનાવવાનો છે. આ નાણાકીય યોજનાની ઝુંબેશ વડાપ્રધાન [[નરેન્દ્ર મોદી]] દ્વારા ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૪ના રોજ શરૂ કરાઇ હતી.<ref name="pib-en-109113">{{Citation|title=Prime Minister to Launch Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana Tomorrow|date=27 August 2014|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=109113|publisher=Press Information Bureau, Govt. of India}}</ref> તેમણે આ જાહેરાત ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૪ના રોજ સ્વતંત્રતા દિવસના તેમના પ્રથમ વક્તવ્ય પર કરી હતી. આ યોજના નાણા મંત્રાલયના નાણાકીય સેવા વિભાગ વડે ચલાવવામાં આવે છે. આ યોજનાની શરૂઆત ૧.૫ કરોડ નવા બેંક ખાતાઓ ખોલીને થઇ હતી.<ref name="ET-28-aug-14">{{Citation|last=ET Bureau|title=PM 'Jan Dhan' Yojana launched; aims to open 1.5 crore bank accounts on first day|date=28 August 2014|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/economy/policy/pm-jan-dhan-yojana-launched-aims-to-open-1-5-crore-bank-accounts-on-first-day/articleshow/41093413.cms|publisher=The Economic Times}}</ref><ref name="Reuters-28-aug-14">{{Cite web|date=૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૧૪|title=Modi: Banking for all to end "financial untouchability"|url=http://in.reuters.com/article/2014/08/28/india-modi-banks-idINKBN0GS1P320140828|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919030755/http://in.reuters.com/article/2014/08/28/india-modi-banks-idINKBN0GS1P320140828|archive-date=૧૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૫|access-date=૨૪ ઑક્ટોબર ૨૦૧૮|publisher=Reuters}}</ref> આ સિદ્ધિને ''ગિનિસ બુક ઓફ વર્લ્ડ રેકોર્ડ''માં "ભારત સરકાર દ્વારા નાણાંકીય ઝુંબેશના ભાગરૂપે એક સપ્તાહમાં ‍‍૨૩ થી ૨૯ ઓગસ્ટ ૨૦૧૪ દરમિયાન સૌથી વધુ ૧,૮૦,૯૬,૧૩૦ બેંક ખાતાઓ ખોલવાનો વિક્રમ" તરીકે નોંધવામાં આવી હતી.<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/business/business-others/jan-dhan-yojana-enters-into-guinness-book-record-with-1-5-cr-accounts/|title=Jan Dhan Yojana features in Guinness Book of World Records with 11.5 cr bank accounts|date=21 Jan 2015|work=The Indian Express|ref=IndExpJDY1501|access-date=26 May 2018}}</ref> ૨૭ જૂન ૨૦૧૮ સુધી આ યોજના હેઠળ ૩૧ કરોડ બેંક ખાતાઓ ખોલવામાં આવ્યા હતા અને ₹ ૭૯૨ અબજ (US$ ૧૨ અબજ) બેંકમાં યોજના હેઠળ જમા થયા હતા.<ref name="pmjdy">{{Citation|title=Pradhan Mantri Jan-Dhan Yojana|url=https://www.pmjdy.gov.in/account|journal=pmjdy.gov.in|access-date=2018-10-24|archivedate=2018-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181024194844/https://www.pmjdy.gov.in/account}}</ref> જનધન યોજના હેઠળ 0/- ₹ બેંક ખાતું ખોલી આપવામાં આવે છે. જેની સાથે Rupay card (ATM કમ ડેબિટ કાર્ડ) પણ આપવામાં આવે છે જેની વાર્ષિક ફી 0/- ₹ છે. == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [https://www.pmjdy.gov.in અધિકૃત વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180901050259/https://www.pmjdy.gov.in/ |date=2018-09-01 }} {{સ્ટબ}} [[શ્રેણી:સરકારી યોજનાઓ]] fdmocqe55aigaa22e61vwwzye9sxoks 0 98947 902445 902354 2026-07-14T05:34:29Z Aniket 65 પથરાળ કાળો પીદ્દો સાથે કડી જોડી 902445 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = પંખીજગત | image = | image_size = | border = | alt = | caption = | author = [[પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ]] | audio_read_by = | title_orig = | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = ડી. દળવી | country = ભારત | language = [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]] | series = | release_number = | subject = ગુજરાતના પંખીઓ | genre = સંદર્ભગ્રંથ | set_in = | publisher = મધૂરીકાબેન પ્રદ્યુમ્ન દેસાઈ, પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર. | publisher2 = | pub_date = માર્ચ ૧૯૮૨ | english_pub_date = | published = | media_type = | pages = ૨૮૪ | awards = | isbn = | isbn_note = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = <!-- for books in a series --> | followed_by = <!-- for books in a series --> | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} '''''પંખીજગત''''' એ ગુજરાતમાં જોવા મળતા પક્ષીઓની ખાસીયતો વિષેની રેખાચિત્રો સહિતની માહિતિ આપતું [[પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ]]નું ગુજરાતી ભાષાનું પુસ્તક છે, જે પક્ષીવિદો અને અભ્યાસુઓમાં સંદર્ભગ્રંથ તરીકે કામમાં લેવાય છે. પુસ્તકના મુખપૃષ્ઠ પર નર અને માદા [[દૂધરાજ]] ({{lang-en|Paradise Flycatcher}})ની જોડીનું રંગીન રેખાચિત્ર છે.<ref name="pkd1">{{cite book |last=દેસાઈ |first=પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાઈ |year=1982 |title=પંખીજગત |location=અમદાવાદ |publisher=પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર|page= |isbn= |author-link=પ્રદ્યુમ્ન કંચનરાય દેસાઈ}}</ref> == પ્રકાશન == આ પુસ્તકના પ્રકાશક મધૂરીકાબેન પ્રદ્યુમ્ન દેસાઈએ પુસ્તકની પ્રથમ આવૃત્તિ માર્ચ ૧૯૮૨માં ૱ ૬૦ની કિંમતે ૭૫૦ નકલો સાથે બહાર પાડી હતી.<ref name="pkd1"/> આ પુસ્તકના પ્રકાશન માટે ગુજરાત સરકારે ૱ ૨૫૦૦ની આર્થિક સહાય કરી હતી.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકનું આવરણ ડી. દળવી એ તૈયાર કર્યું હતું અને આવરણનું પ્રીંટીંગ દળવી પ્રીંટરી, રાયપુર દરવાજા, અમદાવાદ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.<ref name="pkd1"/> છાપકામ માટેના બ્લોક્સ જગદીશ પ્રોસેસ સ્ટુડીઓ, અમદાવાદ ખાતે તૈયાર કરાવવામાં આવ્યા હતા.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકના મુદ્રક રાકેશ કે દેસાઇ, ચંદ્રીકા પ્રીંટરી, મીરઝાપુર રોડ અમદાવાદ હતા.<ref name="pkd1"/> પુસ્તકના મુખ્ય વિક્રેતા પ્રકાશ સાહિત્ય ભંડાર, મણીનગર, અમદાવાદ હતા.<ref name="pkd1"/> == યાદી == પુસ્તકમાં ગુજરાતમાં જોવા મળતા ૪૩૧ પક્ષીઓની માહિતી આપેલી છે. # કાગડા કુટુંબ ## ૧. [[દેશી કાગડો|કાગડો]] ## ૨. [[ગિરનારી કાગડો|ગિરનારી અથવા જંગલી કાગડો]] ## ૩. મહાકાગ ## ૪. [[ખેરખટ્ટો|ખખેડો (ખેરખટ્ટો)]] ## ૫. થડચડ રાખોડી ## ૬. થડચડ કથ્થાઈપેટ ## ૭. ઝાડચડ મખમલી ## ૮. [[રામચકલી|રામચકલી]] ## ૯. રામચકલી કાબરી ## ૧૦. [[રામચકલી-પીળી ચોટલી|રામચકલી પીળી ચોટલીવાળી]] # [[લલેડું|લલેડા કુટુંબ]] ## ૧૧. લલેડું વાપી ## ૧૨. લલેડું કરમદીનું ## ૧૩. લલેડું ભારતીય પીળી આંખવાળું ## ૧૪. લલેડું શેરડી ## ૧૫. લલેડું સામાન્ય રાખોડી ## ૧૬. [[વન લલેડુ|લલેડું વન]] ## ૧૭. લલેડું સીટીમાર # શૌબિન્ગા કુટુંબ ## ૧૮. [[શૌબિન્ગા]] ## ૧૯. શૌબિન્ગા મધ્ય ભારતીય ## ૨૦. શૌબિન્ગા માર્શલનો # હરેવા કુટુંબ ## ૨૧. હરેવો જોર્ડનનો ## ૨૨. હરેવો # બુલબુલ કુટુંબ ## ૨૩. બુલબુલ ## ૨૪. [[કનરા બુલબુલ | બુલબુલ કનરા]] ## ૨૫. બુલબુલ સિપાહી ## ૨૬. બુલબુલ સફેદ નેના # થ્રશ કુટુંબ ## ૨૭. [[નિલકંઠી]] ## ૨૮. રાખોડી પીઠ ## ૨૯. થરથરો કાશ્મીરી ## ૩૦. [[દૈયડ|દૈયડ]] ## ૩૧. [[દેવચકલી|દેવચકલી]] ## ૩૨. શામો ભારતીય ## ૩૩. કસ્તુરી ## ૩૪. મલાગીર કસ્તુરો ## ૩૫. પાન્ડુ શામા ## ૩૬. ભૂરા માથાના કસ્તુરો ## ૩૭. પીદ્દો પીળો ## ૩૮. પીદ્દો રણ ## ૩૯. પીદ્દો લાલપુચ્છ ## ૪૦. પીદ્દો કાબરો ## ૪૧. પીદ્દો સ્ટોલીકઝાનો ## ૪૨. પીદ્દો શામો ## ૪૩. પીદ્દો મેંદીયો ## ૪૪. પીદ્દો સ્ટ્રીકલેન્ડનો ## ૪૫. [[પથરાળ કાળો પીદ્દો | પીદ્દો પથરાળ કાળો]] ## ૪૬. [[ઇન્દ્રરાજ|ઈન્દ્રરાજ]] # માખીમાર કુટુંબ ## ૪૭. [[દૂધરાજ|દુધરાજ અથવા તરવારિયો]] ## ૪૮. માખીમાર ભૂરો ## ૪૯. [[ચટકી માખીમાર|માખીમાર ચટકી]] ## ૫૦. [[અધરંગ|અધરંગ]] ## ૫૧. માખીમાર ખાખી ## ૫૨. માખીમાર રાખોડી પીળો ## ૫૩. [[નાચણ|નાચણ]] ## ૫૪. માખીમાર ભારતીય રાતો ## ૫૫. માખીમાર લાલપુચ્છ ## ૫૬. [[પીરોજી માખીમાર|માખીમાર પીરોજી]] ## ૫૭. પહાડી પંખો # લટૂષક કુટુંબ ## ૫૮. લટોરો દુધીયો અથવા રૂપારેલ ## ૫૯. લટોરો પચનક ## ૬૦. લટોરો કાઠિયાવાડી ## ૬૧. લટોરો પરદેશી ## ૬૨. લટોરો રેતિયો ## ૬૩. લટોરો કાળી પીઠનો ## ૬૪. લટોરો રાખોડી અબાબીલ ## ૬૫. લટોરો કાંટનો # કસ્યા અને [[રાજાલાલ|રાજાલાલ]] કુટુંબ ## ૬૬. કસ્યો મોટો ## ૬૭. [[કાળા માથાનો કશ્યો|કસ્યો કાળા માથાનો]] ## ૬૮. રાજાલાલ ધર્મકુમારસિહજીનો ## ૬૯. રાજાલાલ કાબરો ## ૭૦. રાજાલાલ કેશરિયો ## ૭૧. રાજાલાલ નાની ચાંચવાળો # પીલક અને કોસીટ કુટુંબ ## ૭૨. [[પીલક]] ## ૭૩. [[કાળા માથાનો પીલક | પીલક કાળા માથાનો]] ## ૭૪. [[કાળો કોસીટ|કોસીટ કાળો]] ## ૭૫. કોસીટ રાખોડી ## ૭૬. કોસીટ સફેદ પેટનો ## ૭૭. ભીમરાજ # ફુત્કી કુટુંબ ## ૭૮. ફુત્કી રામ ## ૭૯. ફુત્કી સીતા ## ૮૦. શ્વેતકંઠ ભારતીય નાનો ## ૮૧. શ્વેતકંઠ મોટો ## ૮૨. શ્વેતકંઠ ભારતીય ## ૮૩. ટીકટીકી શ્વેતનયના પાન ## ૮૪. ટીકટીકી બ્લાઈધની પાન ## ૮૫. ટીકટીકી કમોદનો ## ૮૬. ટીકટીકી પાન ## ૮૭. કીટકીટ જળ ## ૮૮. કીટકીટ સાદો ## ૮૯. કીટકીટ લીલાશવાળો ## ૯૦. ફુત્કી રણ ## ૯૧. ફુત્કી કાંટાવાળી ખડ ## ૯૨. કીટકીટ લીલો ## ૯૩. [[દરજીડો|દરજીડો અથવા ટાશકો]] ## ૯૪. ફુત્કી કાઠિયાવાડી ## ૯૫. [[લાલ ભાલ ફુત્કી | ફુત્કી લાલ ભાલ]] ## ૯૬. ફુત્કી વીડ ## ૯૭. [[કાળી પાન ફુત્કી| ફુત્કી કાળી પાન]] ## ૯૮. ફુત્કી કાંટની ## ૯૯. ફુત્કી દેશી ## ૧૦૦. ફુત્કી ધાસ #મેના અને કાબર કુટુંબ ##૧૦૧. મેના પવાઈ ##૧૦૨. મેના બબ્બાઈ અથવા બ્રાહ્મણી ##૧૦૩. [[વૈયું]] ##૧૦૪. વૈયું તેલીયું ##૧૦૫. [[કાબર]] ##૧૦૬. [[શિરાજી કાબર|કાબર શિરાજી]] ##૧૦૭. [[વન કાબર|કાબર વન]] #દાણા ચણતા પંખીઓનું કુટુંબ ##૧૦૮. ગન્ડમ પથરાળ ##૧૦૯. ગન્ડમ કાળા માથાનો ##૧૧૦. ગન્ડમ લાલ માથાનો ##૧૧૧. ગન્ડમ લહેરીઓ ##૧૧૨. [[મોરચકલી|ચકલી મોર]] ##૧૧૩. ચકલી ગુલાબી ##૧૧૪. ચકલી પહેલવાન ##૧૧૫. [[ચકલી|ચકલી (માદા) અને ચકલો(નર) ]] #સુઘરી અને મુનિયા કુટુંબ ##૧૧૬. [[સુઘરી]] અથવા બૈયું ##૧૧૬. સુઘરી કાળા ગળાની ##૧૧૭. સુઘરી લીટી વાળી ##૧૧૮. મુનિયા અથવા પિદ્દી ##૧૧૯. [[શીંગબાજ]] ##૧૨૦. [[સુરખ | મુનિયા લાલ અથવા સુરખ]] ##૧૨૧. મુનિયા લીલી # દીવાળીઘોડા કુટુંબ ## ૧૨૨. પીલકીયો ભૂરા માથાનો ## ૧૨૩. પીલકીયો પીળા માથાનો ## ૧૨૪. પીલકીયો કાળા માથાનો ## ૧૨૫. પીલકીયો રાખોડી માથાનો ## ૧૨૬. પીલકીયો વન ## ૧૨૭. [[ખંજન]] ## ૧૨૮. [[દીવાળીઘોડો]] # ધાનચીડી કુટુંબ ## ૧૨૯. ધાનચીડી ## ૧૩૦. ધાનચીડી લીલાશવાળી ## ૧૩૧. ધાનચીડી પથરાળ ## ૧૩૨. ધાનચીડી હોગસન્સની ## ૧૩૩. ધાનચીડી દેશી ## ૧૩૪. ધાનચીડી પીળાશવાળી # ચંડુલ કુટુંબ ## ૧૩૫. ચંડુલ રણ ## ૧૩૬. પુલક ## ૧૩૭. ચંડુલ ભાવનગરનો રેતાળ ## ૧૩૮. ચંડુલ ધાધસ ## ૧૩૯. ચંડુલ ## ૧૪૦. અગન જળ ## ૧૪૧. [[અગન]] ## ૧૪૨. અગન કાઠીયાવાડી અગીયા ## ૧૪૩. [[ભોંચકલી]] ## ૧૪૪. ખેતરીયો #આપણા રંગદાર પંખીઓ ## ૧૪૫. [[થડરંગો]] ## ૧૪૬. નવરંગ #ફૂલનું મધુ-ચૂસતા પંખીઓ ## ૧૪૭. [[ફૂલસુંઘણી]] ## ૧૪૮. [[પીળી ચાંચવાળી ફૂલસુંઘણી | ફૂલસુંઘણી પીળી ચાંચવાળી]] ## ૧૪૯. [[શક્કરખોરો]] ## ૧૫૦. શક્કરખોરો પચરંગી ## ૧૫૧. [[ફૂલરાજ શક્કરખોરો | શક્કરખોરો ફૂલરાજ]] ## ૧૫૨. [[શ્વેતનયના]] ## ૧૫૩. ચિલોત્રો ## ૧૫૮. ટુકટુક લીલો ## ૧૫૯. [[કંસારો_(પક્ષી)|ટુકટુક અથવા કંસારો]] ## ૧૬૦. લાજના # લક્કડખોદ કુટુંબ ## ૧૬૧. લક્કડખોદ કાબરો ## ૧૬૨. લક્કડખોદ સોનેરી ## ૧૬૩. લક્કડખોદ ભારતિય નાનો ## ૧૬૪. લક્કડખોદ કીડીઘર ## ૧૬૫. લક્કડખોદ લીલો ## ૧૬૬. લક્કડખોદ મોટો કાળો ## ૧૬૭. લક્કડખોદ શ્યામદિલ ## ૧૬૮. લક્કડખોદ કેશરી પીઠનો સોનેરી ## ૧૬૯. લક્કડખોદ કાળી પીઠનો # [[પોપટ]] કુટુંબ ## ૧૭૦. પોપટ અથવા સુડો ## ૧૭૧. પોપટ તુઈ ## ૧૭૨. પોપટ શુલપાણનો #કોયલ કુટુંબ ## ખરી કોયલ (જાતે માળા નથી બનાવતી) ### ૧૭૩. [[કોયલ]] ### ૧૭૪. કોયલ પટ્ટાવાળી રાતી ### ૧૭૫. કોયલ નાની રાખોડી ### ૧૭૬. [[ચાતક|ચાતક અથવા મોતિડો]] ### ૧૭૭. [[બપૈયો]] ### ૧૭૮. કુહુકંઠ પરદેશી ## ખોટી કોયલો (જાતે માળા બનાવે છે) ### ૧૭૯. [[કુંભારીયો કાગડો | હોકો અથવા કુંભારીયો કાગડો]] ### ૧૮૦. માલકોહા અથવા સીરકીર અથવા ખાખી ઘોયરો ### ૧૮૧. માલકોહા લીલો #અબાબીલ કુટુંબ ## ૧૫૪. અબાબીલ પહાડી ## ૧૫૫. અબાબીલ ## ૧૫૬. અબાબીલ તાડી ## ૧૫૭. અબાબીલ ચોટલીયો ## ૧૮૨. અબાબીલ પરદેશી રેતાળ ## ૧૮૩. અબાબીલ પરદેશી ભેખડ ## ૧૮૪. અબાબીલ ભેખડ ## ૧૮૫. અબાબીલ દેરાસરી ## ૧૮૬. અબાબીલ લેસરા ## ૧૮૭. અબાબીલ કરાડ ## ૧૮૮. અબાબીલ કૈચી # નીલકંઠ અને કલકલીયા કુટુંબ ## ૧૮૯. નીલકંઠ કાશ્મીરી ## ૧૯૦. [[નીલકંઠ (પક્ષી)|નીલકંઠ દેશી]] ## ૧૯૧. કલકલીયો કાબરો ## ૧૯૨. કલકલીયો લગોઠી ## ૧૯૩. કલકલીયો ## ૧૯૪. કલકલીયો ઢોંક ચાંચનો ## ૧૯૫. કલકલીયો વન ખાડીનો # અન્ય રંગદાર પક્ષીઓ ## ૧૯૬. પત્રીંગો વિલાયતી ## ૧૯૭. પત્રીંગો નાનો ## ૧૯૮. પત્રીંગો મોટો ## ૧૯૯. હુદહુદ # છાપા - સોનિડા કુટુંબ ## ૨૦૦. છાપું પરદેશી ## ૨૦૧. છાપું વન ## ૨૦૨. છાપું રેતાળ ## ૨૦૩. છાપું ફ્રાંકલીનનું ## ૨૦૪. છાપું દેશી # ઘુવડ કુટુંબ ## ૨૦૫. ઘુવડ માછીમાર ## ૨૦૬. ઘુવડ ગિરનારી ## ૨૦૭. ઘુવડ રેવીદેવી ## ૨૦૮. રવાયડું ## ૨૦૯. ઘુવડ ## ૨૧૦. ઘુવડ રાડીયો ## ૨૧૧. ચીબરી ## ૨૧૨. છીબરી વન ## ૨૧૩. ચુગડ લીટીવાળી ## ૨૧૪. ચુગડ ભારતીય ## ૨૧૫. ચુગડ પરદેશી ## ૨૧૬. ચુગડ દેશી # ગીધ કુટુંબ ## ૨૧૭. [[રાજગીધ|ગીધ રાજ]] ## ૨૧૮. ગીધ ડાકું ## ૨૧૯. ગીધ બદામી ## ૨૨૦. ગીધ ભૂખરો ## ૨૨૧. ગીધ ## ૨૨૨. ગીધ સફેદ નાનું ## ૨૨૨. ગીધ સફેદ મોટું # બાજ કુટુંબ ## શીયાચશ્મ બાજ ### પાળવામાં આવતા હોય એવા #### ૨૨૩. [[ભેરી]] (માદા - ભેરી અને નર ભેરીબચ્ચો ) #### ૨૨૪. શાહિન (માદા - શાહિન અને નર શાહિન્યો) #### ૨૨૫. શાહિન રાતા માથાની #### ૨૨૬. લગડ (માદા-લગડ અને નર - જગડ) #### ૨૨૭. ચરગ (માદા - ચરગ અને નર - ચરગેલો) #### ૨૨૮. તૃમ્તિ (માદા - તૃમ્તિ અને નર - ચટવો) ### ન પળાતા હોય એવા #### ૨૪૮. ધોતી ( માદા - ધોતી અને નર - ધુતાર) #### ૨૪૯. ધોતી ભારતીય #### ૨૫૦. લર્જી ## ગુલેલચશ્મ બાજ ### ૨૪૪. શકરો ### ૨૪૫. બાજ ### ૨૪૬. બાશા (માદા - બાશા અને નર - બશીન) ### ૨૪૭ બેસરો (માદા - બેસરો અને નર - ધોતી) # ગરજ અને ગરૂડ કુટુંબ ## ૨૨૯. ગરજ સાંસા ## ૨૩૦. ગરજ પરદેશી સાંસા ## ૨૩૧.ઝુમસ શાહી ## ૨૩૨. ઝુમસ પરદેશી ## ૨૩૩. ઝુમસ દેશી ## ૨૩૪. ઝુમસ ટપકીવાળો ## ૨૩૫. ઝુમસ નાનો ટપકીવાળો ## ૨૩૬. ગરૂડ દરીયાઈ ## ૨૩૭. ગરૂડ પલાસનો મચ્છીમાર ## ૨૩૮. ગરૂડ રાખોડી-શીર મચ્છીમાર # સમળી અને મધીયા કુટુંબ ## ૨૩૯. [[કપાસી]] ## ૨૪૦. સમળી અથવા ચીલ ## ૨૪૧. સમળી કાશ્મીરી અથવા શીયાળું ## ૨૪૨. સમળી શંકર અથવા શંકર ચીલ ## ૨૪૩. મધીયો # મચ્છીમાર અને અન્ય શીકારી પંખીઓ ## ૨૫૧. [[મચ્છીમાર]] ## ૨૫૨. ટીસો મોસમી ## ૨૫૩. ટીસો હીમાલયનો ## ૨૫૪. ટીસો રણ ## ૨૫૫. ટીસો ## ૨૫૬. [[મોર બાજ| મોરબાજ]] ## ૨૫૭. પટાઈ ## ૨૫૮. પટાઈ પટ્ટી ## ૨૫૯. પટાઈ વિલાયતી ## ૨૬૦. પટાઈ પાન ## ૨૬૧. સાપમાર ## ૨૬૨. સાપમાર ચોટલીયો # કબૂતર કુટુંબ ## ૨૬૩. [[હરીયાળ]] ## ૨૬૪. કબૂતર ## ૨૬૫. હોલી નિલમ ## ૨૬૬. હોલી વન ## ૨૬૭. હોલી ધોળ ## ૨૬૮. ખુમરી ## ૨૬૯. હોલી લોટણ ## ૨૭૦. હોલી શીયાળું # બટાવડાં કુટુંબ ## ૨૭૧. બટાવડાં શાહી ## ૨૭૨. બટાવડાં દેશી ## ૨૭૩. બટાવડાં પહાડી અથવા રંગીન ## ૨૭૪. વાકુવાકુ # તેતર કુટુંબ ## ૨૭૫. તેતર તલીયા ## ૨૭૬. તેતર કાળા ## ૨૭૭. તેતર ખડીયા # લવાં અને બટેર કુટુંબ ## ૨૭૮. લવાં ## ૨૭૯. લવાં જંગલ ## સ્ત્રીયા રાજ્ય ચલાવતા બટેર ### ૨૮૦. બટેર હોર્ન ### ૨૮૧. બટેર બીલ ### ૨૮૨. બટેર ભારતીય બીલ ## ધાધસ અને ચીંગણા બટેર ### ૨૮૭. ધાધસ બટેર ### ૨૮૮. ચીંગણા બટેર # મોર ## ૨૮૩. મોર # જંગલી મુરઘા ## ૨૮૪. જંગલી મુરઘા લાલ ## ૨૮૫. જંગલી મુરઘા રાખોડી ## ૨૮૬. ચોખારા # દસાડી અને તેના કુટુંબીઓ ## ૨૮૯. [[દસાડી|દસાડી]] ## ૨૯૦. ડવાંક ## ૨૯૧. જળકુકડી ## ૨૯૨. નીલકુકડી # હુબારા કુટુંબ ## ૨૯૩. [[ઘોરાડ]] ## ૨૯૪. હુબારા ## ૨૯૫. ખડમોર # જળમાંજાર અને બીજા જળચર ## ૨૯૬. જળમાંજાર ## ૨૯૭. જળમાંજાર કાળો ## ૨૯૮. કરચલા ખાંઊ ## ૨૯૯. ચકવા ચકવી ## ૩૦૦. [[ચક્રવાક|ચકવા ચકવી મોટો]] ## ૩૦૧. [[રેતાળ રણગોધલો|રણગોધલો રેતાળ]] ## ૩૦૨. [[રણગોધલો ]] ## ૩૦૩. [[દરીયાઈ અબલખ]] # પાન બગલી, કાંકણસારો અને ચમચા ## ૩૦૪. પાન બગલી પીળી ## ૩૦૫. પાન બગલી સુરંગી ## ૩૦૬. પાન બગલી પરદેશી ## ૩૦૭. પાન બગલી કાળી ## ૩૦૮. કાંકણસાર ઘોળી ## ૩૦૯. [[કાળી કાકણસાર | કાંકણસાર કાળી]] ## ૩૧૦. કાંકણસાર પાન ## ૩૧૧. ચમચો # ગીલામાં વસતા પંખીઓ ## ૩૧૨. ગારાખોદ સળીપૂચ્છ ## ૩૧૩. ગારાખોદ ## ૩૧૪. ગારાખોદ નાનો ## ૩૧૫. વનચોર ## ૩૧૬. પાન લવાં ## ૩૧૭. ગજપાઉ ## ૩૧૮. ઉલ્ટી ચાંચ ## ૩૭૩. પાન લવાં પીરોજી ## ૩૭૪. સંતાકુકડી બીલીયનની ## ૩૭૫. સંતાકુકડી ટપકીલી ## ૩૭૬. સંતાકુકડી તપખીરી ## ૩૭૭. જળમુરઘો અથવા કોરા # ટીટોડી કુટુંબ ## ૩૧૯. ટીટોડી મળતાવડી ## ૩૨૦. ટીટોડી સફેદ પૂચ્છ ## ૩૨૧. ટીટોડી ## ૩૨૨. ટીટોડી પારસન ## ૩૨૩. ટીટોડી ઢોંગીલી ## ૩૨૪. ટીટોડી નાની રેતાળ ## ૩૨૫. ટીટોડી રેતાળ ## ૩૨૬. ટીટોડી બાટણ ## ૩૨૭. ટીટોડી સોનેરી બાટણ ## ૩૨૮. ટીટોડી જોર્ડનની ઝીણી ## ૩૨૯. ટીટોડી વિલાયતી ઝીણી ## ૩૩૦. ખલેલી નાની ## ૩૩૧. ખલેલી વિલાયતી ## ૩૩૨. ખલેલી # જળાશયો પર ઉડતા પંખીઓ ## ૩૩૩. ધોંમડી સામાન્ય ## ૩૩૪. ધોંમડી પરદેશી ## ૩૩૫. ધોંમડી કાળા પેટની ## ૩૩૬. ધોંમડી નાની ## ૩૩૭. [[ભારતીય જળહળ | જળહળ]] ## ૩૩૮. તેજપર ## ૩૩૯. ધોંમડી થોભાળી ## ૩૪૦. ધોંમડી સફેદ પાંખવાળી કાળી ## ૩૪૧. ધોંમડા ધોંમડી ## ૩૪૨. ધોંમડી દરીયાઈ ## ૩૪૩. ધોંમડી ચોટીલી દરીયાઈ ## ૩૪૪. ધોંમડો કાળા માથાનો મોટો ## ૩૪૫. ધોંમડો કાળા માથાનો ## ૩૪૬. ધોંમડો ## ૩૪૭. ધોંમડો ગુલાબી ## ૩૪૮. ધોંમડો કાળી પીઠનો ## ૩૪૯. ધોંમડો પીળા પગ વાળો ## ૩૫૦. કીચડીયો રાખોડી ## ૩૫૧. દસાડી દરીયાઈ # પાણીકાંઠે વસતા પંખીઓ ## ૩૫૨. ગડેરા કાળપૂચ્છઅથવા લાંબીચાંચ ## ૩૫૩. ગડેરા પટ્ટાપૂચ્છ અથવા લાંબીચાંચ ## ૩૫૪. રાતાપગ રાખોડી ## ૩૫૫. રાતાપગ ## ૩૫૬. ટુટવારી ગંદાપગ ## ૩૫૭. ટુટવારી લીલાપગ અથવા ટીમટીમા ## ૩૫૮, લગોઠો દરીયાઈ ## ૩૫૯. કીચડીયો ## ૩૬૦. કીચડીયો ટેમીંકનો ## ૩૬૧. કીચડીયો કાળા પેટનો ## ૩૬૨. કીચડીયો વાંકી ચાંચનો ## ૩૬૩. કીચડીયો સફેદ નયન ## ૩૬૪. ટીલીયો ## ૩૬૫. ટુટવારી લીલી ## ૩૬૬. ટુટવારી વન ## ૩૬૭. ટુટવારી અથવા ચંચળ ## ૩૬૮. ટુટવારી સામાન્ય ## ૩૬૯. કાચબરંગી # સારસ કુટુંબ ## ૩૭૦. સારસ ## ૩૭૧. [[કરકરો|કરકરા]] ## ૩૭૨. [[કુંજ]] # ઢોંક કુટુંબ ## ૩૭૮. ઢોંક બગલું ## ૩૭૯. ઢોંક બનારસ ## ૩૮૦. [[ઉજળી ઢોંક|ઢોંક ઉજળી]] ## ૩૮૧. ઢોંક કાળી ટુલ ## ૩૮૩. ઢોંક કાળો ## ૩૮૪. ઢોંક જમાદાર ## ૩૮૪. ઢોંક નાનો જમાદાર # બગલા કુટુંબ ## ૩૮૫. બગલો દરીયાઈ ## ૩૮૬. [[અવાંક]] ## ૩૮૭. [[કબુત | બગલો કબૂત]] ## ૩૮૮. બગલો નડી ## ૩૮૯. બગલી લીલી ## ૩૯૦. બગલી કાણી ## ૩૯૧. બગલો ગાય ## ૩૯૨. બગલો મોટો સફેદ ## ૩૯૩. બગલો ## ૩૯૪. કીલીચીયો # જળકાગડા કુટુંબ ## ૩૯૫. જળકાગડો નાનો ## ૩૯૬. જળકાગડો ## ૩૯૭. જળકાગડો કાળો ## ૩૯૮. [[સર્પગ્રીવા | સર્પગ્રીવ]] # પેંણ કુટુંબ ## ૩૯૯. પેંણ ગુલાબી ## ૪૦૦. પેંણ ચોટીલી # બળાં કુટુંબ ## ૪૦૧. [[બળા (પક્ષી)|બળાં]] ## ૪૦૨. બળાં નાના # બતક કુટુંબ ## ૪૦૩. હંસ દેવ ## ૪૦૪. હંસ ગાજ ## ૪૦૫. હંસ રાજ ## ૪૦૬. હંસ શ્વેતભાલ ગાજ ## સ્થાનીક બતકો ### ૪૦૭. બતક મોટી સીસોટી ### ૪૦૮. બતક ચોટીલી લુહાર ### ૪૦૯. બતક બઈકલની મુરઘાબી ### ૪૧૦. બતક નુક્તા ### ૪૧૧. બતક ટીલીવાળી ### ૪૧૨. બતક નાની સીસોટી ### ૪૧૩. બતક ગીરજા ## પરદેશી બતકો ### ૪૧૪. બતક લાંલ ચાંચ ### ૪૧૫. બતક લાલશીર ### ૪૧૬. ધોળી-આંખ અથવા કારચીયા ### ૪૧૭. [[કલવેતીયો | બતક ચોટીલી કાબરી]] ### ૪૧૮. બતક દરીયાઈ ### ૪૧૯. બતક નાની ### ૪૨૦. [[સીંગપર (બતક)|બતક શીંગપર]] ### ૪૨૧. બતક ચૈત્વા ### ૪૨૨. બતક પખ્તામુખી ### ૪૨૩. બતક ધોળી ### ૪૨૪. બતક નીલશીર ### ૪૨૫. બતક લુહાર ### ૪૨૬. [[પીયાસણા (પંખી)|બતક પીયાસણા]] ### ૪૨૭. [[સુરખાબ (પંખી)| બતક સુરખાબ]] ### ૪૨૮. બતક સફેદ સુરખાબ # ડૂબકી કુટુંબ ## ૪૨૯. [[નાની ડુબકી|ડૂબકી]] ## ૪૩૦. [[શિયાળુ નાની ડુબકી|ડૂબકી શ્યામગ્રીવ]] ## ૪૩૧. [[ચોટીલી ડુબકી | ડૂબકી ચોટીલી]] ==સંદર્ભ== {{Reflist}} {{સ્ટબ}} [[શ્રેણી:પુસ્તક]] [[શ્રેણી:જીવવિજ્ઞાન]] 6s02s32ewcsyffiqkhi08vlbm1ss8g0 0 109600 902410 830522 2026-07-13T13:14:48Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902410 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name=ગુજ્જુભાઈ ધ ગ્રેટ |image= |caption= |director=ઈશાન રાંદેરીયા<ref>{{cite web |url= http://www.nrigujarati.co.in/Topic/3467/1/gujjubhai-the-great-movie-2015-super-comedy-gujarati-film-starring-siddharth-randeria.html |title= Gujjubhai The Great Movie 2015 - Super Comedy Gujarati Film Starring Siddharth Randeria |publisher= nri Gujarati}}</ref>|producer=દેવેન્દ્ર એન પટેલ<br/> સિધાર્થ રાંદેરીયા સાથે સહ નિર્માતા|writer=ઈશાન રાંદેરીયા |starring=[[સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયા]]<br/>જીમિત ત્રિવેદી<br/>સ્વાતિ શાહ<br/>દીપના પટેલ<br/>અલેખ સંગલ<br/>સુનિલ વિશ્રાણી<br/>અન્નપૂર્ણા શુક્લા<br/>ખાતેરા હાકીમી<br/>ધર્મેશ વ્યાસ<ref>{{cite web |url= http://thecitynews.in/first-look-of-actor-siddharth-randerias-gujjubhai-the-great-released/ |title= First look of actor Siddharth Randeria’s ‘Gujjubhai- The Great’ released |publisher= The City News |date= 19 August 2015 |access-date= 4 નવેમ્બર 2019 |archive-date= 4 નવેમ્બર 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191104172024/http://thecitynews.in/first-look-of-actor-siddharth-randerias-gujjubhai-the-great-released/ |url-status= dead }}</ref> |music=પાર્થ ભરત ઠક્કર<br/>આદ્વૈત નેમલકર |cinematography=હિમાંશુ દુબે |editing=તુશાર પારેખ |studio= |distributor=પીવીઆર પીક્ચર્સ |released= ૧૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૫ |runtime=૧૪૫ મિનિટ |country=[[ભારત]] |language=[[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]] |budget=|gross={{INR}} 15 crore<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/surat/Gujarati-films-on-an-upswing/articleshow/52852821.cms |title=Gujarati Films to hit a century this year|date=22 June 2016}}</ref>}} '''ગુજ્જુભાઈ ધ ગ્રેટ''' એ ઈશાન રાંદેરિયા દ્વારા નિર્દેશિત ૨૦૧૫ ની ગુજરાતી કૉમેડી ફિલ્મ છે. આ ફિલ્મ નક્ષત્ર મનોરંજન દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી છે અને સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા પ્રોડક્શન્સના સહયોગમાં દેવેન્દ્ર એન. પટેલ દ્વારા નિર્મિત છે. ગુજ્જુભાઈ સ્ટેજ-નાટકોની સુપરહિટ ફ્રેન્ચાઇઝી પર આધારીત આ કૉમેડી ફિલ્મ છે. આ ફિલ્મમાં [[સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયા]], જીમિત ત્રિવેદી, સ્વાતિ શાહ, દિપના પટેલ, અલેખ સંગલ, સુનીલ વિશ્રાણી, ખાતેરા હકીમી અને ધર્મેશ વ્યાસ છે. આ ફિલ્મ ૧૮ સપ્ટેમ્બરના ૨૦૧૫ના દિવસે પ્રદર્શિત થઈ હતી.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/Siddharth-Randeria-planning-a-movie-on-Gujjubhai-series/articleshow/39346400.cms|title=Siddharth Randeria planning a movie on Gujjubhai series|publisher=The Times of India|date=30 July 2014}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://entertainment.chennaipatrika.com/post/2015/08/18/Gujjubhai-The-Great-first-look-released.aspx|title='Gujjubhai- The Great' first look released|publisher=Chennai Patrika|date=18 August 2015}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/gujjubhai-the-great-the-film-drama-dhamaal|title=ગુજ્જુભાઈ ધ ગ્રેટ : નાટકની ધમાલ ફિલ્મના પડદા પર|publisher=Gujarat Samachar|access-date=2019-11-04|archive-date=2019-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191104172021/https://www.gujaratsamachar.com/index.php/articles/display_article/gujjubhai-the-great-the-film-drama-dhamaal|url-status=dead}}</ref> == પાત્રો == * હસમુખ ગાંધી તરીકે [[સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયા]] * પ્રમિલા ગાંધી તરીકે સ્વાતિ શાહ * તનીષા ગાંધી તરીકે દિપના પટેલ * બકુલ બુચ તરીકે જીમિત ત્રિવેદી * મોન્ટુ તરીકે અલેખ સંગલ * લૈલા તરીકે ફાલ્ગુની રાજાણી * ઈન્સપેક્ટર આકાશ ઝાલા તરીકે સુનિલ વિશ્રાણી * સોનીયા કપૂર તરીકે ખાતેરા હકીમી * બડે ભાઈ તરીકે ધર્મેશ વ્યાસ == પૃષ્ઠભૂમિ == પાત્રોના નામો રજૂ થાય તે પહેલાં ગાંધી રેસિડેન્સના પ્રારંભિક દ્રશ્યથી ફિલ્મની શરૂઆત થાય છે. હસમુખ ગાંધી મનમોજી (હેપી-ગો-લકી) વ્યક્તિ છે. પરંતુ જ્યારે તેની પુત્રી, તનિષા તેના બોયફ્રેન્ડ મોન્ટુ સાથે ઘરે આવે છે ત્યારે તેની તણાવમુક્ત જીવનમાં તણાવ પ્રવેશે છે. પરંતુ મોન્ટુ તો એક શરત જીતવા અમદાવાદ આવ્યો હતો કે ''તેને કોઈ પણ છોકરી મળી શકે''. ગાંધી પરિવાર મોન્ટુના આકર્ષણથી વશીભૂત થઈ જાય છે, પણ હસમુખ તેને જે શંકિત નજરે જ જુવે છે. તેની પુત્રીને ફસાવા ન દેવાની ઈચ્છાથી, હસમુખ તેના માટે સર્વગુણ સંપન્ન છોકરો શોધી કાઢે છે; હસમુખનો મેનેજર બકુલ બુચ, તનિષાનો નાનપણનો મિત્ર હતો પણ બકુલ ખૂબ શરમાળ હોય છે. હસમુખ બકુલને ઠરેલ ગુજ્જુમાં પરિવર્તિત કરવા નિશ્વય કર્યો. જો કે કોઈએ તેની પસંદગીને મંજૂરી ન આપી. હસમુખ શ્રેણીબદ્ધ ઘટનાઓનું આયોજન કરે છે પણ અકસ્માતે ટૂંક સમયમાં તે બધી જ નિયંત્રણથી બહાર થઈ જાય છે. બકુલ પાસે સાથે ભાગ ભજવ્યા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નથી અને મોન્ટુ દરેક ઘટનાને ઊંધી વાળવા તૈયાર હોય છે. તે દરમિયાન પોલીસ હસમુખ અને બકુલને વોન્ટેડ આતંકવાદી હોવાનું માની તેમની દરેક ચાલ પર નજર રાખવા તેમનો પીછો કરે છે. હસમુખ નિર્ણય કરે છે કે તનિષાને બકુલ પ્રત્યે આકર્ષીત કરવા તેને ઈર્ષ્યા કરાવવી જરૂરી છે તેથી તે બકુલ અને પ્રખ્યાત ફિલ્મ અભિનેત્રી સોન્યા કપૂર સાથે મૈત્રી છે એવી ખોટી વાત ફેલાવે છે. બડેભાઈ નામના ટોળા જમા કરાવના ગુંડો આ અભિનેત્રીનો ખરો બોયફ્રેન્ડ હોય છે - તેને આ સંબંધ વિશે સાંભળવા મળે છે, અને તે વાસ્તવિક હોવાનું માની બકુલની હત્યા કરવા માટે ગાંધી રેસિડેન્સ આવે છે. જોકે પોલીસ ઘરનો ઘેરો લઈ બડેભાઇને પકડી પાડે છે, પરંતુ આ કાર્યવાહીમાં બકુલ ઘાયલ થઈ જાય છે અને તેને રુગ્ણવાહીકા(એમ્બ્યુલન્સ)માં લઈ જવામાં આવે છે. આ ફિલ્મ તનિષા અને બાકીના ગાંધી પરિવારની સભ્યોની હોસ્પિટલમાં બકુલની મુલાકાત, મોન્ટુની અમદાવાદમાંથી વિદાય, અને બડાભાઇના જેલમાંના દ્રશ્યો સાથે પૂરી થાય છે.<ref>{{Cite web|url=http://in.bookmyshow.com/movies/gujjubhai-the-great/ET00033660|title=Gujjubhai The Great (U)|last=BookMyShow|website=BookMyShow|access-date=2015-09-16}}</ref> == નિર્માણ == આ ફિલ્મ સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયા અભિનીત ગુજરાતી રંગમંચ નાટક શ્રેણી, ''ગુજ્જુભાઈ'' પર આધારિત છે. સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયાના પુત્ર ઇશાન રાંદેરિયાએ આ ફિલ્મની પટકથા લખી હતી અને ફિલ્મનું નિર્દેશન કર્યું હતું, તેના નિર્માણમાં દોઢ વર્ષ લાગ્યો. ૨૦૧૪ માં આ ફિલ્મમાં ભૂમિકા માટે [[અપરા મહેતા]]નો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ વ્યસ્તતાને કારણે તેમણે ઇનકાર કર્યો હતો.<ref name="Shruti JambhekarShruti Jambhekar 2014">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/Apara-Mehta-offered-an-interesting-role-in-Gujjubhai-movie/articleshow/39618734.cms|title=Apara Mehta offered an interesting role in Gujjubhai movie|last=Shruti JambhekarShruti Jambhekar|first=TNN|date=4 August 2014|website=The Times of India|access-date=17 September 2015}}</ref> આ ફિલ્મને [[અમદાવાદ]]માં ૪૦ દિવસ સુધી હેરિટેજ હાઉસ, [[સાબરમતી રીવરફ્રન્ટ]] અને [[કાંકરિયા તળાવ]] જેવા વિવિધ સ્થળોએ ચિત્રીકૃત કરવામાં આવી હતી.<ref name="AM2015">{{Cite web|url=http://www.ahmedabadmirror.com/entertainment/hip-happening/Its-showtime-for-Gujjubhai/articleshow/48990473.cms|title=It's showtime for Gujjubhai|date=17 September 2015|website=Ahmedabad Mirror|access-date=17 September 2015|archive-date=15 ફેબ્રુઆરી 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160215235723/http://www.ahmedabadmirror.com/entertainment/hip-happening/Its-showtime-for-Gujjubhai/articleshow/48990473.cms|url-status=dead}}</ref> == ગીત-સંગીત == ગુજ્જુભાઈ ધ ગ્રેટ ફિલ્મમાં દિવ્યા કુમાર, પાર્થ ઓઝા, અદ્વૈત નેમલેકર, વિભા સરાફ, કેતન સિંઘ, મનશીલ ગુજરાલ, શિખા જૈન દ્વારા ગીતો ગવાયા છે. ફિલ્મમાં સંગીત અને પાર્શ્વ સંગીત (બેકગ્રાઉન્ડ સ્કોર) પાર્થ ભરત ઠક્કર દ્વારા આપવામાં આવ્યું છે અને વધારાનું સંગીત અદ્વૈત નેમલેકરનું છે. સંગીતનું વિમોચન ૩૧ ઑગસ્ટના રોજ અમદાવાદમાં કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|url=http://www.timesmusic.com/album/regional/gujjubhai-the-great-4203.html|title=GUJJUBHAI THE GREAT|publisher=Times Music|access-date=2019-11-04|archive-date=2019-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191104172024/https://www.timesmusic.com/album/regional/gujjubhai-the-great-4203.html|url-status=dead}}</ref> {{Track listing|total_length=૧૩:૨૫|headline=ગીતોની સૂચિ|all_music=|extra_column=કલાકારો|title1=ગુજ્જુભાઈ જુલે છે|lyrics1=નિરેને ભટ્ટ|extra1=દિવ્યા કુમાર|length1=૩:૧૫|title2=એક બિલાડી જાડી|lyrics2=નિરેને ભટ્ટ|extra2=પાર્થ ઓઝા|length2=૨:૨૨|title3=ફીલીંગ અવનવી|lyrics3=નિરેને ભટ્ટ|extra3=અદ્વૈત નેમલેકર, વિભા સરાફ|length3=૪:૩૦|title4=આઈ ડાન્સ બેબી|lyrics4=ઈશાન રાંદેરીયા, જસવંત સિંઘ રાઠોડ.|extra4=અદ્વૈત નેમલેકર, કેતન સિંઘ, મનશીલ ગુજરાલ, શિખા જૈન|length4=૩:૧૮}} == પ્રદર્શન == આ ફિલ્મ માટેનું ઑફિશિયલ પોસ્ટર ૧૮ ઑગસ્ટ ૨૦૧૫ના રોજ રજૂ થયું હતું.<ref>{{Cite web|url=http://www.media247.co.uk/showbiz/gujjubhai-the-great-release-date-confirmed-2015|title=‘Gujjubhai – The Great’ release date confirmed|date=8 September 2015|publisher=Biz Asia|access-date=4 નવેમ્બર 2019|archive-date=20 સપ્ટેમ્બર 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920204003/http://www.media247.co.uk/showbiz/gujjubhai-the-great-release-date-confirmed-2015|url-status=dead}}</ref> પહેલું ટ્રેલર ૨૫ ઑગસ્ટ ૨૦૧૫ ના રોજ ઓનલાઇન રિલીઝ થયું હતું અને પ્રેક્ષકો દ્વારા તેને આવકારાયું હતું. આ ફિલ્મ ૧૮ સપ્ટેમ્બરના રોજ ગુજરાત, મુંબઇ અને પુણેમાં રિલીઝ થઈ હતી.<ref>{{Cite web|url=http://www.bollyvisionnews.com/trailer-of-gujjubhai-the-great-has-been-out/|title=Trailer of ‘Gujjubhai – The Great’ has been out|date=27 August 2015|publisher=Bolly Vision|access-date=4 નવેમ્બર 2019|archive-date=25 સપ્ટેમ્બર 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925092642/http://www.bollyvisionnews.com/trailer-of-gujjubhai-the-great-has-been-out/|url-status=dead}}</ref> પ્રથમ સપ્તાહમાં સારો પ્રતિસાદ જોતાં, આ ફિલ્મ દિલ્હી, ગુરગાંવ, ઉદયપુર, હૈદરાબાદ, વિજયવાડા, ઇન્દોર, બેંગ્લોર, નાગપુર અને કોલકાતામાં રજૂ થઈ હતી.<ref>{{Cite web|url=http://epaper.navgujaratsamay.com/details/10093-5356-1.html|title=Details|website=epaper.navgujaratsamay.com|access-date=2015-09-27}}</ref> ===પ્રતિસાદ=== ફિલ્મને સકારાત્મક સમીક્ષાઓ મળી. ''મિડ ડેએ'' કહ્યું, "આ ફિલ્મ તેના પ્રેક્ષકો આકર્ષીત કરે છે કારણ કે તેમાં ગુજ્જુભાઇ પાસેથી અપેક્ષિત બધી બાબતો છે, અને ગાંડપણ ભરેલી રમૂજ ભરેલા દ્રશ્યો છતાં કોઈ વધારે પડતો અભિનય કરતું નથી અને વેવલાઈ પણ ખૂબ ઓછી છે."<ref>{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/gujju-go-round/16551158|title=Gujju-Go-Round|last=Deepa Gahlot|date=22 September 2015|publisher=Mid Day}}</ref> દેશગુજરાતે કહ્યું, "સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયાના ગુજ્જુભાઈ સંપૂર્ણ મનોરંજન પીરસતી શરૂથી અંત સુધી હસાવે છે."<ref>{{Cite web|url=http://deshgujarat.com/2015/09/18/siddharth-randeria-s-gujjubhai-the-great-entertains-with-lots-of-lol-moments/|title=Siddharth Randeria's Gujjubhai the Great entertains with lots of (LOL) moments|last=Rupang Bhatt|date=18 September 2015|publisher=DeshGujarat}}</ref> == બીજો ભાગ == [[સિદ્ધાર્થ રાંદેરીયા]] અને જીમિત ત્રિવેદી અભિનીત આ ફિલ્મનો અન્ય ભાગ (સિક્વલ) ''[[ગુજ્જુભાઈ - મોસ્ટ વોન્ટેડ]]'' ૨૩ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૧૮ ના દિવસે રજૂ થયો. આ ફિલ્મનું નિર્દેશન ઈશાન રાંદેરીયાએ કર્યું હતું. == સંદર્ભ == {{Reflist|2}} [[શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર]] qo3o8deiiebx9pj7nb8gx9hxz4xr3h3 0 116200 902435 785913 2026-07-13T16:58:11Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902435 wikitext text/x-wiki '''જાંબુવનની ગુફા''' [[સૌરાષ્ટ્ર]]ના [[બરડો|બરડા ડુંગર]]ની તળેટીમાં આવેલી એક ગુફા છે.<ref>{{Cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/SAU-MAT-latest-div-news-023003-315670-NOR.html|title=બરડા ડુંગરની 93 કિલોમીટરની પરિક્રમામાં 250 શ્રદ્ધાળુઓ જોડાયા|date=2017-10-23|website=divyabhaskar|access-date=2020-05-21}}</ref> == સ્થાન == આ ગુફા [[પોરબંદર જિલ્લો|પોરબંદર જિલ્‍લા]]ના [[રાણાવાવ]]થી પાંચ કિલોમીટરના અંતરે [[આદિત્યાણા (તા. રાણાવાવ)|આદિત્યાણા]] નજીક બરડા ડુંગરની તળેટીમાં આવેલી છે.<ref>{{cite web|url=https://porbandardp.gujarat.gov.in/Porbander/jilavishe/jovalayak-sthalo/jambuvan-gufa.htm|title=જાંબુવનની ગુફા|access-date=૨૪ જુલાઇ ૨૦૧૬|archive-date=2013-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605002642/http://porbandardp.gujarat.gov.in/Porbander/jilavishe/jovalayak-sthalo/jambuvan-gufa.htm|url-status=dead}}</ref> અહીં જમીન પર અવેડા જેવી કુંડી જેવડી જગ્‍યા નીચે વ્‍યવસ્‍થિત પથ્‍થરની સીડી અને અંદર ઉતરતાં એક પછી એક વિશાળ ઓરડો જોવા મળે છે. == નામ == જાંબુવન નામના રીંછ પરથી આ ગુફાનું નામ પડયું છે. જાંબુવન ભગવાન શિવનો અનન્‍ય ઉપાસક હતો. આ ગુફામાં જાંબુવને અનેક શિવલીંગની સ્‍થાપના કરી હતી, તેમાં પાતાળેશ્વર મહાદેવનું શિવલીંગ મુખ્‍ય છે તેના પર કુદરતી રીતે જલાભિષેક થાય છે.<ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=WL5BDAAAQBAJ&pg=PT82&lpg=PT82&dq=%E0%AA%9C%E0%AA%BE%E0%AA%82%E0%AA%AC%E0%AB%81%E0%AA%B5%E0%AA%A8%E0%AA%A8%E0%AB%80+%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%AB%E0%AA%BE&source=bl&ots=5F1lxfRwgZ&sig=ACfU3U1qhIQNGEZn1zsPIZef7es4_EIqkw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3jJyHj8XpAhUGzjgGHUGBCzEQ6AEwCXoECAkQAQ#v=onepage&q=%E0%AA%9C%E0%AA%BE%E0%AA%82%E0%AA%AC%E0%AB%81%E0%AA%B5%E0%AA%A8%E0%AA%A8%E0%AB%80%20%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%AB%E0%AA%BE&f=false|title=Gulal - TB|last=Gohel|first=Dr Nilesh|publisher=New Saraswati House India Pvt Ltd|isbn=978-93-5199-832-7|language=gu}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/porbandar/creation-of-spontaneous-shivling-from-dripping-water-on-the-sand-in-the-cave|title=ગુફામાં રેતી ઉપર ટપકતા પાણીનાં ટીપામાંથી સ્વયંભૂ શિવલીંગનું નિર્માણ|website=www.gujaratsamachar.com|access-date=2020-05-21}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> પાણીના ટીપાં ટપકવાથી આપોઆપ શિવલીંગ બંધાય છે તેના પાછળની દંતકથા એવી છે કે જાંબુવનનને ૧૦૮ શિવલીંગની પૂજા કરવી હતી એક રાતમાં આટલી સંખ્‍યામાં શિવલીંગ ન થતાં જાંબુવન એક ધ્‍યાને બેઠા. ભગવાન શિવજી પ્રસન્‍ન થયા અને વચન આપ્‍યું કે ઉપરથી ગુફા અંદર ટપકતાં પાણીના ટીપાંથી શિવલીંગ બની જશે.<ref name=":0" /> == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:રાણાવાવ તાલુકો]] hn5rc5zcvs6vlki44m8j0ie3nti4att 0 121317 902455 900757 2026-07-14T09:17:37Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902455 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|text=કપડવંજમાં આવેલી [[બત્રીસ કોઠાની વાવ]]}} {{Infobox building | name = બોંત્તેર કોઠાની વાવ | alternate_names = મહેસાણા વાવ | image = Boter Kotha ni Vav Mehsana Stepwell 2.jpg | caption = વાવનો અંતરિયાળ ભાગ | coordinates = {{coord|23.603431|72.401489|region:IN-GJ|display=inline}} | location_town = [[મહેસાણા]] | location_country = ભારત | architect = સ્થાનિક | completion_date = ૧૬૭૪ | cost = | structural_system = | floor_count = ૧૧ | designations = }} '''બોત્તેર કોઠાની વાવ,''' કે જે '''મહેસાણા વાવ''' તરીકે અથવા '''ઇંટેરી વાવ''' તરીકે પણ ઓળખાય છે, જે [[મહેસાણા]], [[ગુજરાત]], ભારત સ્થિત એક [[વાવ]] છે.<ref name="Bhatt2014">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tWmiDAAAQBAJ&pg=PT57|title=Her Space, Her Story: Exploring the Stepwells of Gujarat|last=Purnima Mehta Bhatt|date=16 December 2014|publisher=Zubaan|isbn=978-93-84757-08-3|pages=57–58|archive-url=https://web.archive.org/web/20170824131900/https://books.google.com/books?id=tWmiDAAAQBAJ&pg=PT57|archive-date=24 August 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/UGUJ-MEH-MAT-latest-mehsana-news-075513-1870208-NOR.html|title=મહેસાણાની ઐતિહાસીક વિરાસત એવી 'બોત્તેર કોઠા'ની વાવ ફરીથી તંત્રની ઉદાસિનતાનો|date=2015-05-13|website=Divya Bhaskar|language=gu|access-date=2020-11-06}}</ref> == ઇતિહાસ == [[મુઘલ સામ્રાજ્ય|મુગલ]] બાદશાહ [[ઔરંગઝેબ]]ના શાસન દરમિયાન વાવનું નિર્માણ કરાયું હતું. સંવત ૧૭૩૧ (ઇ.સ. ૧૬૭૪)નો [[ફારસી ભાષા|ફારસી]] અને [[દેવનાગરી]] લિપિમાં લખેલો શિલાલેખ જણાવે છે કે શ્રીમાળી જ્ઞાતિની લઘુ શાખાના શાહ ગોકળદાસ અને તેમની માતા માણબાઈ દ્વારા લોકકલ્યાણ માટે વાવ બાંધવામાં આવી હતી.<ref name="Bhatt2014" /><ref name="GG1975">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=JycbAAAAIAAJ|title=Gujarat State Gazetteers: Mehsana District|publisher=Directorate of Government Print., Stationery and Publications, [[ગુજરાત સરકાર]]|year=1975|editor-last=S. B. Rajyagor|series=Gujarat State Gazetteers|volume=5|pages=805|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216021852/https://books.google.com/books?id=JycbAAAAIAAJ|archive-date=2017-02-16}}</ref> ગાયકવાડ શાસન દરમિયાન આ વાવનું સમારકામ અને નવીનીકરણ કરવામાં આવેલું.<ref name="Shukla 2014">{{Cite web|url=http://gujarati.oneindia.com/features/some-interesting-stepwell-gujarat/slider-pf63029-019322.html|title=ક્યારેક લોકોની તરસ છિપાવતા હતા ગુજરાતના આ જળ મંદિરો-બોતેર કોઠાની વાવ|last=Shukla|first=Rakesh|date=24 June 2014|website=gujarati.oneindia.com|language=gu|archive-url = https://web.archive.org/web/20161120213416/http://gujarati.oneindia.com/features/some-interesting-stepwell-gujarat/slider-pf63029-019322.html|archive-date=20 November 2016|access-date=20 November 2016}}</ref><ref name="WDG2013">{{Cite web|url=http://gujarati.webdunia.com/article/gujarati-regional-news/શિલ્પ-સ્થાપત્યની-બેનમૂન-બોતેર-કોઠાની-વાવ-કચરાપેટી-બની-ગઈ-113120200004_1.htm|title=શિલ્પ-સ્થાપત્યની બેનમૂન બોતેર કોઠાની વાવ કચરાપેટી બની ગઈ|date=2 December 2013|website=Webdunia|language=gu|archive-url = https://web.archive.org/web/20170824131900/http://gujarati.webdunia.com/article/gujarati-regional-news/%E0%AA%B6%E0%AA%BF%E0%AA%B2%E0%AB%8D%E0%AA%AA-%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%A5%E0%AA%BE%E0%AA%AA%E0%AA%A4%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%A8%E0%AB%80-%E0%AA%AC%E0%AB%87%E0%AA%A8%E0%AA%AE%E0%AB%82%E0%AA%A8-%E0%AA%AC%E0%AB%8B%E0%AA%A4%E0%AB%87%E0%AA%B0-%E0%AA%95%E0%AB%8B%E0%AA%A0%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AB%80-%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B5-%E0%AA%95%E0%AA%9A%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%AA%E0%AB%87%E0%AA%9F%E0%AB%80-%E0%AA%AC%E0%AA%A8%E0%AB%80-%E0%AA%97%E0%AA%88-113120200004_1.htm|archive-date=24 August 2017|access-date=20 November 2016}}</ref> ત્યારપછી આ વાવ ઉપેક્ષિત રહેતા પ્રદૂષિત બની ગઈ હતી. મહેસાણા નગરપાલિકા દ્વારા તેને ૨૦૧૩માં સાફ કરવામાં આવી હતી.<ref>{{Cite news|date=2013-12-04|title=૭૨ કોઠા વાવ : મહેસાણાની શાન અને જાન છે|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/UGUJ-MEH-72-kotha-vav-in-mehsana-4453002-NOR.html|access-date=2020-11-06|publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|language=gu}}</ref> <ref name="Toi12013">{{Cite news|date=21 March 2013|title=Enthusiasts to revive stepwell in Mehsana|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/vadodara/Enthusiasts-to-revive-stepwell-in-Mehsana/articleshow/19115026.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322222113/http://timesofindia.indiatimes.com/city/vadodara/Enthusiasts-to-revive-stepwell-in-Mehsana/articleshow/19115026.cms|archive-date=22 March 2013|access-date=20 November 2016|publisher=[[ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા]]}}</ref> ૨૦૨૦માં તેને ફરીથી સાફ કરવામાં આવી હતી અને તેના પાણીનો ઉપયોગ બગીચાઓમાં કરવાની પરવાનગી આપવામાં આવી હતી.<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2020-10-30|title=મહેસાણાની અવાવરૃં બનેલી 72 કોઠાની વાવ જીવંત કરાશે|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/mehsana/the-72-storey-building-of-mehsana-will-be-revived|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416090452/https://www.gujaratsamachar.com/news/mehsana/the-72-storey-building-of-mehsana-will-be-revived|archive-date=2021-04-16|access-date=2020-11-06|publisher=[[ગુજરાત સમાચાર]]|language=gu|url-status=dead}}</ref> નવેમ્બર ૨૦૨૫માં મહેસાણા મહાનગરપાલિકાએ ₹૨.૬૬ કરોડના ખર્ચે વાવ અને તેની આસપાસના વિસ્તારના નવીનીકરણ, સુધારણા અને જીર્ણોદ્ધારની કામગીરી શરૂ કરી હતી. આ સ્થળ ૧,૬૦૦ ચોરસ મીટર (૧૭,૦૦૦ ચોરસ ફૂટ) વિસ્તારમાં ફેલાયેલું છે. તેમાંથી ૭૦૦ ચોરસ મીટર (૭,૫૦૦ ચોરસ ફૂટ) વિસ્તારમાં પગદંડી, ૪૦ લોકો માટે બેસવાની વ્યવસ્થા, બગીચો, પ્રકાશ માટેના થાંભલા, સુરક્ષા માટેની ચોકી અને ખુલ્લું માહિતી કેન્દ્ર બનાવવામાં આવશે.<ref>{{Cite news |date=2025-10-30 |title=ભાસ્કર એક્સક્લૂસિવ:તોરણવાળી ચોક હેરિટેજ થીમ પર ડેવલપ કરાશે, જ્યાં કોઈ વાહન પાર્કિંગ નહીં થાય |url=https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/mehsana/news/toranwali-chowk-will-be-developed-on-a-heritage-theme-where-there-will-be-no-vehicle-parking-136288202.html |work=Divya Bhaskar}}</ref><ref>https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/mehsana/news/municipal-corporation-tendered-for-reconstruction-of-vav-at-a-cost-of-rs-325-crore-136446381.html</ref><ref>{{Cite news |title=બોતેર કોઠાની વાવ: પર્યટકો રાત્રે પરિવાર સાથે હરવા ફરવા હેરિટેજ લાઇટિંગની મજા માણી શકશે|url=https://divya.bhaskar.com/eMMyQuUHyZb|publisher=Divya Bhaskar|language=gu|date=2026-01-01}}</ref> == સ્થાપત્ય == તે પરા વિસ્તારના ભીમનાથ મહાદેવ મંદિર નજીક આવેલી છે.<ref>{{Cite news|date=2019-11-27|title=અયોગ્ય@મહેસાણા: ઐતિહાસિક 72 કોઠાની વાવમાં સ્વચ્છતા અભિયાનનું સુરસુરીયું|url=https://atalsamachar.com/ineligible-mehsana-historical-72-room-cleanliness-campaign-launched/|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-06|publisher=Atal Samachar|language=gu}}</ref> તે ઇંટો અને રેતીના પત્થરોથી બાંધવામાં આવી છે.<ref name="WDG2013" /> તે ૧૪થી ૧૫ મીટર (૪૦થી ૫૦ ફૂટ) લાંબી અને અગિયાર માળ ઉંડી છે; સાથે જ બે જોડિયા કૂવા છે. તેમાં ૭૨ કોઠા આવેલ હોવાથી તે બોતેર કોઠાની વાવ તરીકે ઓળખાય છે.<ref name="GG1975" /><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vKEUAQAAMAAJ&q=boter+kotha+ni+vav|title=Census of India, 1991: Mahesana|last=|first=|publisher=Government Photo Litho Press|year=1992|isbn=|location=|pages=29|language=en}}</ref> <gallery mode="packed" heights="200"> ચિત્ર:Inscription in Boter Kotha ni Vav, Mehsana.jpg|વાવમાં ફારસી અને દેવનાગરી શિલાલેખો ચિત્ર:Boter Kotha ni Vav Mehsana Stepwell.jpg|કાટમાળથી ભરેલી ઉપેક્ષિત વાવ </gallery> == સંદર્ભો == {{Reflist}} {{ગુજરાતની વાવો}} [[શ્રેણી:મહેસાણા]] [[શ્રેણી:ગુજરાતની વાવો]] hatj5oaa6stwgk7nb5jro8r274malq2 0 121386 902431 824071 2026-07-13T15:40:34Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902431 wikitext text/x-wiki '''છગનલાલ જાદવ''' (૧૯૦૩-૧૯૮૭) એ [[ભારત]]<nowiki/>ના એક [[ગુજરાતી લોકો|ગુજરાતી]] ચિત્રકાર હતા અને ગુજરાત રાજ્ય લલિતકલા અકાદમીના ઉપપ્રમુખ હતા.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/shatdal/shatdal-magazine-rizwan-kadri-15-april-2020|title=દાંડીકૂચની ચિત્રાત્મક રજૂઆત|last=|first=|date=|website=ગુજરાત સમાચાર|publisher=|language=gu|access-date=2020-11-19|archive-date=2020-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127062345/https://www.gujaratsamachar.com/news/shatdal/shatdal-magazine-rizwan-kadri-15-april-2020|url-status=dead}}</ref><ref name=":1">વ્યાસ, રજની. ''ગુજરાતની અસ્મિતા''. અમદાવાદ: અક્ષરા પ્રકાશન. પૃ: ૧૯૮</ref> == પ્રારંભિક જીવન == ૧૯૦૩માં ઉત્તર ગુજરાતના [[કડી]] પાસેના નાના ગામમાં એક [[દલિત|હરિજન]] કુટુંબમાં તેમનો જન્મ થયો હતો.<ref name=":1" /> [[કોચરબ આશ્રમ|કોચરબ]]<nowiki/>ની અંત્યજ રાત્રિશાળામાં તેઓ વાડજથી પગપાળા ચાલીને જતા જ્યાં તેઓએ શિક્ષક પરીક્ષિતલાલ મજમુદાર જોડેથી અક્ષરજ્ઞાન મેળવ્યું.<ref name=":2">{{Cite news|title='દાંડીયાત્રાનો ખજાનો 'ગુજરી બજાર'માં મળ્યો'|url=https://www.bbc.com/gujarati/india-45710279|newspaper=BBC News ગુજરાતી|access-date=2020-11-19|language=gu}}</ref><ref name=":0" /> [[મહાત્મા ગાંધી|ગાંધીજી]]<nowiki/>એ તેમની મિલની નોકરી છોડાવી અને [[ગુજરાત વિદ્યાપીઠ]]<nowiki/>માં પટાવાળા તરીકે રાખ્યા જ્યાં તેમની "ક્ષમતાનું ગાંધીજી સૂક્ષ્મતાથી નિરીક્ષણ કરતા હતા."<ref name=":0" /> == ચિત્રકળા == પદ્ધતિસરની તાલીમ ન લીધી હોવા છતાં, તેમની લગન જોઈને ગાંધીજીએ ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાંથી તેમને શિષ્યવૃત્તિ અપાવી હતી.<ref name=":0" /> ગાંધીજીની ભલામણથી છગનલાલ જાદવનો અભ્યાસ વિદ્યાપીઠના કનુભાઈ દેસાઈ હેઠળ શરૂ થયો.<ref name=":0" /> ત્યારબાદ બાપુએ જાદવની ઓળખાણ કલાગુરુ [[રવિશંકર રાવળ]] જોડે કરાવી; આ મુલાકાતને ડૉ. રિઝવાન કાદરી "ટર્નિંગ પોઇન્ટ" ગણાવે છે.<ref name=":0" /> રવિશંકર રાવળે "તેમની સર્જનશક્તિ પારખી, છગનલાલને વધુ સર્જનાત્મક શિક્ષણ મળી રહે તે હેતુસર મિલ ઉદ્યોગના પિતામહ રણછોડલાલ છોટાલાલના પ્રપૌત્ર પર ગ્રજાપ્રસાદ તેમજ શેઠ શાંતિલાલ મંગળદાસ પાસેથી શિષ્યવૃત્તિ અપાવી."<ref name=":0" /> એના પછી જાદવ ઇંદૌર અને [[લખનૌ]] ગયા અને ત્યાં કલાકાર બૅંકના સંપર્કમાં આવ્યા અને તેમની જોડે ઘણા લેન્ડસ્કેપ કર્યા.<ref name=":1" /> છગનલાલ જાદવ [[દાંડી સત્યાગ્રહ]] સમયે ગાંધીજીની "અરૂણોદય ટુકડી"ના સદસ્ય હતા અને તેથી તેમને ગાંધીજીની "છ યાદગાર ક્ષણોના રેખાંકનની તક મળી હતી."<ref name=":0" /> જાદવે દાંડીકૂચનું જીવંત ચિત્ર આલેખનથી સંપૂર્ણ દસ્તાવેજીકરણ કર્યું હતું; એમણે ગાંધીજી સિવાય અન્ય પદયાત્રીઓ તથા બીજા રાષ્ટ્રીય નેતાઓનાં પણ રેખાચિત્રો દોર્યાં અને કેટલાક રેખાચિત્રોની નીચે નેતાઓના હસ્તાક્ષર પણ લીધા.<ref name=":0" /> ૫મી મે ૧૯૩૦ના રોજ ગાંધીજીના કરાડીથી ધરપકડ થઈ અને તેમની સાથે છગનલાલને પણ ૩ મહિના જેલની સજા થઈ.<ref name=":0" /> પ્રારંભમાં વાસ્તવદર્શી ચિત્રો દોરનારા તેઓએ પાછળથી આધુનિક ચિત્રકળામાં પ્રદાન કર્યું.<ref name=":1" /> તેમણે કાશ્મીર જઈ દૃશ્યચિત્રોનું પણ સર્જન કર્યું હતું.<ref name=":1" /> તેમનાં પ્રખ્યાત ચિત્રોમાં 'શોકધારા', 'પ્રકાશ', 'પ્રતિ', 'ગુનાહિતા', 'વિશ્વસ્વરૂપ', 'નિર્ણયની ક્ષણો', અને 'મંગલપ્રભાત'નો સમાવેશ થાય છે.<ref name=":2" /> ગુજરાત લલિતકલા અકાદમીના તેઓ ઉપપ્રમુખ હતા અને અકાદમીએ તેમનું સમ્માન કર્યું હતું. તેમણે આશરે ૨૦ જેટલાં વૈયક્તિક ચિત્રપ્રદર્શનો યોજ્યાં હતાં.<ref name=":1" /> == અંતિમ જીવન == તેઓ [[અરવિંદ આશ્રમ|શ્રી અરવિંદ]] અને માતાજીના અનુયાયી હતા અને તેમાં પૂર્ણ શ્રદ્ધા ધરાવતા હતા.<ref name=":1" /> ૧૨મી એપ્રિલ ૧૯૮૭ના રોજ ૮૪ વર્ષની વયે તેમનું અવસાન થયું.<ref name=":2" /> == લોકપ્રિય સંસ્કૃતિમાં == ડૉ. રિઝવાન કાદરીએ જાદવનાં રેખાંકનોનું "અન્સીન ડ્રૉઇંગ્સ ઑફ દાંડીયાત્રા" પુસ્તક રૂપે સંકલન કર્યું છે.<ref name=":2" /> == સંદર્ભો == {{Reflist}} [[શ્રેણી:ગુજરાતી ચિત્રકાર]] [[શ્રેણી:ગુજરાતી કલાકાર]] [[શ્રેણી:૧૯૦૩માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૧૯૮૭માં મૃત્યુ]] nbk4erqn9ndzsb3y3xewv0itnuruv8w 0 132370 902426 819546 2026-07-13T14:15:52Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902426 wikitext text/x-wiki {{infobox person/Wikidata | fetchwikidata = ALL | onlysourced = no }} '''ગ્રેગોર જોન મેન્ડેલ''' અથવા '''ગ્રેગોર મેન્ડેલ''' એક જર્મન વૈજ્ઞાનિક તથા પાદરી હતા. તેમનો જન્મ [[ઑસ્ટ્રિયા]] (હાલમાં ઝેક રિપબ્લિક)માં ઈ.સ. ૧૮૨૨માં [[જુલાઇ ૨૦|૨૦ જુલાઈ]]એ થયો હતો.<ref>{{cite web|url= https://www.gujaratsamachar.com/news/zagmag/gregor-mendel-the-pioneer-of-genetic-science|title= જિનેટિક વિજ્ઞાાનનો પ્રણેતા : ગ્રેગોર મેન્ડેલ|date= ૩૦ એપ્રિલ ૨૦૨૨|publisher= ઝગમગ, ગુજરાત સમાચાર|access-date= ૨ મે ૨૦૨૨}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> બાળપણમાં મેન્ડેલે ખેતર અને બગીચાની સારસંભાળ રાખવાનું કામ પણ કર્યું હતું. તેમણે ફિલોસોફી અને ભૌતિક વિજ્ઞાન (ફિઝિક્સ)ના વિષયોનું ઉચ્ચ શિક્ષણ ''ઓલોમુક યુનિવર્સિટી'' ખાતેથી પ્રાપ્ત કરીને કારકિર્દીની શરુઆત કરી હતી. તેમણે આ યુનિવર્સિટીના નેચરલ હિસ્ટ્રી વિભાગ ખાતે જીવવિજ્ઞાન વિષયક વનસ્પતિના વંશવેલા અંગે થતાં સંશોધન કાર્યોમાં અભ્યાસ કર્યો. સાથે સાથે મેન્ડેલ પાદરી પણ બન્યો અને ત્યારબાદ તેમનું નામ ગ્રેગોર રાખવામાં આવ્યું હતું. આ પછી તેઓ વિયેનામાં ચર્ચમાં પાદરી તરીકે જોડાયા હતા. અહીં સેન્ટ થોમસ ચર્ચમાં રહીને તેણે મધમાખી અને વનસ્પતિનો ઉછેર કરી સંશોધનો કરવામાં ઊંડો રસ લીધો. તેમણે ૨૯,૦૦૦ જેટલા વટાણાના છોડ ઉછેરી અને આ વનસ્પતિ વારસા (જિનેટિક્સ)ના ચોક્કસ નિયમો જાળવી રાખે છે તે શોધી કાઢ્યું અને આ વિશે અભ્યાસ નિબંધ લખ્યો. આ સંશોધનની શરુઆતમાં તેની ટીકા કરવામાં આવી તથા તેનો કોઈએ સ્વીકાર કર્યો નહીં. [[જાન્યુઆરી ૬|૬ જાન્યુઆરી]], ૧૮૮૪ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું. ૧૯૦૦ના વર્ષ પછી જીવવિજ્ઞાન ક્ષેત્રે અનેક સંશોધનો થયાં, જેમાં મેન્ડેલે કરેલા સંશોધનો સાચાં હોવાનું સાબિત થયું અને તેમના વારસાના સિદ્ધાંતનો જગતભરમાં સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો. == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક]] [[શ્રેણી:જીવવિજ્ઞાન]] olnpusbwglp8y06yu40c68vcdriehap 0 140199 902464 901053 2026-07-14T10:52:23Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902464 wikitext text/x-wiki {{સુધારો|date=મે ૨૦૨૩}} '''ભારતમાં નાણાકીય નિયમન''' સંખ્યાબંધ [[નિયમનકારી સંસ્થા|નિયમનકારી સંસ્થાઓ]] દ્વારા સંચાલિત થાય છે. <ref>{{Cite web|title=Regulatory policy in India|url=https://www.oecd-ilibrary.org/governance/regulatory-policy-in-india_b335b35d-en?crawler=true&mimetype=application%2Fpdf}}</ref> નાણાકીય નિયમન એ નિયમન અથવા દેખરેખનું એક સ્વરૂપ છે, જે નાણાકીય સંસ્થાઓને ચોક્કસ જરૂરિયાતો, નિયંત્રણો અને માર્ગદર્શિકાઓને આધીન કરે છે, જેનો હેતુ નાણાકીય સિસ્ટમની સ્થિરતા અને અખંડિતતા જાળવવાનો છે. આ સરકારી અથવા બિન-સરકારી સંસ્થા દ્વારા નિયંત્રિત થઈ શકે છે. નાણાકીય નિયમન એ ઉપલબ્ધ નાણાકીય ઉત્પાદનોની વિવિધતા વધારીને બેંકિંગ ક્ષેત્રોના માળખાને પણ પ્રભાવિત કર્યું છે. નાણાકીય નિયમન ત્રણ કાનૂની શ્રેણીઓમાંથી એક બનાવે છે જે નાણાકીય કાયદાની સામગ્રીની રચના કરે છે, અન્ય બે બજાર પ્રથાઓ અને કેસ કાયદો છે. {{Efn|Joanna Benjamin 'Financial Law' Oxford University Press}} == ઇતિહાસ == ભારતમાં નાણાકીય નિયમનનો ઈતિહાસ 19મી સદીની શરૂઆતમાં શોધી શકાય છે જ્યારે બ્રિટિશ [[બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની|ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ]] 1806માં [[બેંક ઓફ બંગાળ]] <ref>''Banker's Magazine'', Vol. 22, p.565-6.</ref> <ref>{{Cite web|date=January 5, 2020|title=A walk down history when India banked on Calcutta|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/a-walk-down-history-when-india-banked-on-calcutta/articleshow/73103013.cms|access-date=2020-05-26|website=The Times of India|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2005/20050626/spectrum/main1.htm|title=200 years and going strong|work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]|access-date=2006-09-08}}</ref> ની સ્થાપના કરી હતી. સમય જતાં, અન્ય બેંકોની સ્થાપના કરવામાં આવી, જેમાં 1840માં [[બેંક ઓફ બોમ્બે]] અને 1843માં [[બેંક ઓફ મદ્રાસ|બેંક ઓફ મદ્રાસનો]] સમાવેશ થાય છે, જે સામૂહિક રીતે પ્રેસિડેન્સી બેંકો તરીકે ઓળખાય છે. <ref name=":0">{{Cite journal|last=Banerji|first=Arun Kumar|date=1988|editor-last=Bagchi|editor-first=Amiya Kumar|title=The Presidency Banks: The Transition|url=https://www.jstor.org/stable/4378608|journal=Economic and Political Weekly|volume=23|issue=24|pages=1215–1222|issn=0012-9976|jstor=4378608}}</ref> 1921માં, ત્રણ પ્રેસિડેન્સી બેંકોનું વિલીનીકરણ કરીને [[ઈમ્પીરીયલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા|ઈમ્પીરીયલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાની]] રચના કરવામાં આવી, જેનું પછીથી રાષ્ટ્રીયકરણ કરવામાં આવ્યું અને 1955માં [[સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા]] તરીકે નામ આપવામાં આવ્યું <ref name=":1">{{Cite journal|last=Howard|first=H. F.|date=1921|title=The Imperial Bank of India|url=https://www.jstor.org/stable/2222811|journal=The Economic Journal|volume=31|issue=122|pages=147–171|doi=10.2307/2222811|issn=0013-0133|jstor=2222811}}</ref> [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક|ભારતીય રિઝર્વ બેંકની]] સ્થાપના 1935 માં દેશની કેન્દ્રીય બેંક તરીકે કરવામાં આવી હતી, જેનો હેતુ દેશની ચલણ અને ધિરાણ પ્રણાલીને નિયંત્રિત કરવા અને તેના આર્થિક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનો હતો. <ref name=":2">{{Cite web|title=Reserve Bank of India history|url=https://rbi.org.in/history/Brief_History.html|access-date=2023-03-31|website=rbi.org.in}}</ref> 1947 માં [[ભારત|ભારતને]] આઝાદી મળ્યા પછી, સરકારે નાણાકીય ક્ષેત્રના નિયમન માટે ઘણા પગલાં લીધાં. 1949 માં, [[બેંકિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ, 1949|બેંકિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ]] પસાર કરવામાં આવ્યો, જેણે [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક|ભારતીય રિઝર્વ બેંકને]] બેંકો અને અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓની કામગીરી પર વધુ નિયંત્રણ આપ્યું. <ref name=":3">{{Cite web|last=Ray|first=Anulekha|date=2020-09-17|title=Banking Regulation Amendment Bill passed. What it means for banks, customers|url=https://www.livemint.com/industry/banking/banking-regulation-amendment-bill-2020-passed-what-it-means-for-banks-customers-11600337144895.html|access-date=2023-03-31|website=mint|language=en}}</ref> <ref name=":4">{{Cite web|title=Act No. 10 of 1949 - Banking Regulation Act, 1949|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1885/1/A1949_10.pdf}}</ref> સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) ની સ્થાપના 1988 માં સિક્યોરિટી બજારોનું નિયમન કરવા અને રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે કરવામાં આવી હતી. <ref name=":5">{{Cite web|title=Securities and Exchange Board of India|url=https://www.sebi.gov.in/|access-date=2023-03-23|website=www.sebi.gov.in}}</ref> 1990 ના દાયકામાં, ભારતે [[આર્થિક ઉદારીકરણ]] અને સુધારાનો કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો, જેમાં નાણાકીય ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર ફેરફારોનો સમાવેશ થાય છે. નાણાકીય ક્ષેત્રની સ્થિતિની તપાસ કરવા અને તેના સુધારા માટે ભલામણો કરવા માટે 1991માં નરસિંહમ સમિતિની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. સમિતિની ભલામણોના આધારે, નાણાકીય ક્ષેત્રને ઉદાર બનાવવા અને સ્પર્ધાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ઘણા પગલાં લેવામાં આવ્યા હતા. <ref name=":6">{{Cite web|last=Standard|first=Business|title=What is a Narsimham Committee?|url=https://www.business-standard.com/about/what-is-narasimham-committee|access-date=2023-03-31|website=www.business-standard.com|language=en-US}}</ref> 1993 માં, સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો, જેણે સેબીને [[સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ|સિક્યોરિટીઝ બજારોનું]] નિયમન કરવાની વૈધાનિક સત્તાઓ આપી હતી. <ref name=":7">{{Cite web|title=SEBI Act 1992|url=https://www.sebi.gov.in/acts/act15ac.html|access-date=2023-03-31|website=www.sebi.gov.in}}</ref> 1997 માં, [[વીમો|વીમા ક્ષેત્રના]] નિયમન માટે વીમા નિયમનકારી અને વિકાસ સત્તામંડળ (IRDA) ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. <ref name=":8">{{Cite journal|last=Mathur|first=Somesh K.|date=2001|title=Insurance Regulation: Some Issues|url=https://www.jstor.org/stable/41954375|journal=The Geneva Papers on Risk and Insurance. Issues and Practice|volume=26|issue=1|pages=54–70|doi=10.1111/1468-0440.00094|issn=1018-5895|jstor=41954375}}</ref> <ref name=":9">{{Cite web|title=Insurance Regulatory and Development Authority|url=https://www.irdai.gov.in/|website=[[Insurance Regulatory and Development Authority]]}}</ref> પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (PFRDA) ની સ્થાપના 2003 માં [[પેન્શન|પેન્શન ક્ષેત્રના]] નિયમન માટે કરવામાં આવી હતી. <ref name=":10">{{Cite web|title=Pension Fund Regulatory and Development Authority|url=https://www.pfrda.org.in/}}</ref> === કોર્નોલોજી === '''ભારતીય નાણાકીય નિયમોની સમયરેખા''' : * 1806: બ્રિટિશ [[બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની|ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની]] દ્વારા [[બેંક ઓફ બંગાળ|બેંક ઓફ બંગાળની]] સ્થાપના કરવામાં આવી. * 1840-1843: [[બેંક ઓફ બોમ્બે]] અને [[બેંક ઓફ મદ્રાસ|બેંક ઓફ મદ્રાસની]] સ્થાપના કરવામાં આવી, જે [[બેંક ઓફ બંગાળ]] સાથે મળીને પ્રેસિડેન્સી બેંક તરીકે ઓળખાય છે. <ref name=":02">{{Cite journal|last=Banerji|first=Arun Kumar|date=1988|editor-last=Bagchi|editor-first=Amiya Kumar|title=The Presidency Banks: The Transition|url=https://www.jstor.org/stable/4378608|journal=Economic and Political Weekly|volume=23|issue=24|pages=1215–1222|issn=0012-9976|jstor=4378608}}</ref> * 1921: [[ઈમ્પીરીયલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા|ઈમ્પીરીયલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાની]] રચના કરવા માટે ત્રણ પ્રેસીડેન્સી બેંકોનું વિલીનીકરણ કરવામાં આવ્યું. <ref name=":12">{{Cite journal|last=Howard|first=H. F.|date=1921|title=The Imperial Bank of India|url=https://www.jstor.org/stable/2222811|journal=The Economic Journal|volume=31|issue=122|pages=147–171|doi=10.2307/2222811|issn=0013-0133|jstor=2222811}}</ref> * 1935: [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક|ભારતીય રિઝર્વ બેંકની]] સ્થાપના દેશની [[સેન્ટ્રલ બેંક|મધ્યસ્થ બેંક]] તરીકે કરવામાં આવી. <ref name=":22">{{Cite web|title=Reserve Bank of India history|url=https://rbi.org.in/history/Brief_History.html|access-date=2023-03-31|website=rbi.org.in}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Reserve Bank of India (RBI) {{!}} Functions & Organization {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Reserve-Bank-of-India|access-date=2023-03-31|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> * 1947: [[ભારત|ભારતને]] બ્રિટિશ શાસનથી [[સ્વતંત્રતા|આઝાદી]] મળી. * 1949: [[બેંકિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ, 1949|બેંકિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ]] પસાર થયો, જે [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક|રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાને]] [[બેંક|બેંકો]] અને અન્ય [[નાણાકીય સંસ્થા|નાણાકીય સંસ્થાઓની]] કામગીરી પર વધુ નિયંત્રણ આપે છે. <ref name=":42">{{Cite web|title=Act No. 10 of 1949 - Banking Regulation Act, 1949|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1885/1/A1949_10.pdf}}</ref> * 1955: [[ઈમ્પીરીયલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા|ઈમ્પીરીયલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાનું]] રાષ્ટ્રીયકરણ કરવામાં આવ્યું અને તેનું નામ [[સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા]] રાખવામાં આવ્યું. <ref>{{Cite web|last=Standard|first=Business|title=Company News: Company Business News, Indian Companies News, Company Analysis, Corporate Industry News|url=https://www.business-standard.com/companies|access-date=2023-03-31|website=www.business-standard.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|title=State Bank of India (SBI) {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/State-Bank-of-India|access-date=2023-03-31|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=History Of Banking In India|url=https://www.thecivilindia.com/banking/history-of-banking-in-india/|access-date=2023-03-31|website=The Civil India|language=en-us|archive-date=2023-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230331114213/https://www.thecivilindia.com/banking/history-of-banking-in-india/|url-status=dead}}</ref> * 1988: [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (SEBI) ની સ્થાપના [[સિક્યોરિટી બજારો|સિક્યોરિટી બજારોનું]] નિયમન કરવા અને [[રોકાણકાર|રોકાણકારોના]] હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે કરવામાં આવી. <ref>{{Cite web|title=SEBI {{!}} About SEBI|url=https://www.sebi.gov.in/about-sebi.html|access-date=2023-03-31|website=www.sebi.gov.in}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Standard|first=Business|title=Securities and Exchange Board of India (SEBI) - Working, History, Functions and Powers|url=https://www.business-standard.com/amp/amp/about/what-is-sebi|access-date=2023-03-31|website=www.business-standard.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Securities Exchange Board of India (SEBI) {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/international/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/securities-exchange-board-india-sebi|access-date=2023-03-31|website=www.encyclopedia.com}}</ref> * 1991: [[નાણાકીય ક્ષેત્ર|નાણાકીય ક્ષેત્રની]] સ્થિતિની તપાસ કરવા અને તેના સુધારા માટે ભલામણો કરવા માટે [[નરસિંહમ સમિતિ|નરસિંહમ સમિતિની]] સ્થાપના કરવામાં આવી. સમિતિની ભલામણોના આધારે, [[નાણાકીય ક્ષેત્ર|નાણાકીય ક્ષેત્રને]] [[આર્થિક ઉદારવાદ|ઉદાર બનાવવા]] અને સ્પર્ધાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ઘણા પગલાં લેવામાં આવે છે. [[સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1992|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (સેબી) એક્ટ]] પણ પસાર થયો છે. <ref name=":62">{{Cite web|last=Standard|first=Business|title=What is a Narsimham Committee?|url=https://www.business-standard.com/about/what-is-narasimham-committee|access-date=2023-03-31|website=www.business-standard.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2017-09-21|title=Banking Sector Reforms in India: Narasimhan Committee 1&2, Nachiket Mor Committee, P J Nayak Committee - Civilsdaily|url=https://www.civilsdaily.com/banking-sector-reforms-in-india-narasimhan-committee-12-nachiket-mor-committee-p-j-nayak-committee/|access-date=2023-03-31|language=en-US}}</ref> * 1992: [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (સેબી) ને [[સેબી એક્ટ 1992|સેબી એક્ટ]] હેઠળ વૈધાનિક સત્તાઓ આપવામાં આવી છે. <ref name=":72">{{Cite web|title=SEBI Act 1992|url=https://www.sebi.gov.in/acts/act15ac.html|access-date=2023-03-31|website=www.sebi.gov.in}}</ref> * 1993: [[સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1992|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ]] પસાર કરવામાં આવ્યો, જે SEBIને [[સિક્યોરિટી બજારો|સિક્યોરિટી બજારોનું]] નિયમન કરવાની વૈધાનિક સત્તા આપે છે. <ref>{{Cite web|last=Mohan|first=Anirudh Laskar,Vyas|date=2013-05-21|title=Sebi's 25-year journey|url=https://www.livemint.com/Industry/xer1j7wBRbQH1UTOBVrRaL/Sebis-25year-journey.html|access-date=2023-03-31|website=www.livemint.com|language=en}}</ref> * 1997: [[વીમો|વીમા ક્ષેત્રના]] નિયમન માટે [[વીમા નિયમનકારી અને વિકાસ સત્તામંડળ|ઈન્સ્યોરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી]] (IRDA) ની સ્થાપના કરવામાં આવી. <ref name=":82">{{Cite journal|last=Mathur|first=Somesh K.|date=2001|title=Insurance Regulation: Some Issues|url=https://www.jstor.org/stable/41954375|journal=The Geneva Papers on Risk and Insurance. Issues and Practice|volume=26|issue=1|pages=54–70|doi=10.1111/1468-0440.00094|issn=1018-5895|jstor=41954375}}</ref> * 1999: [[નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ]] (NSE) એ [[ઇલેક્ટ્રોનિક ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ|ઇલેક્ટ્રોનિક ટ્રેડિંગની]] રજૂઆત કરી, જેણે [[ભારતીય શેરબજાર (સંદિગ્ધતા)|ભારતીય શેરબજારમાં]] ક્રાંતિ લાવી. <ref>{{Cite web|title=NSE Milestones|url=https://www.nseindia.com/national-stock-exchange/history-milestones}}</ref> <ref>{{Cite web|title=What is Electronic Stock Exchange? Definition of Electronic Stock Exchange, Electronic Stock Exchange Meaning - The Economic Times|url=https://m.economictimes.com/definition/electronic-stock-exchange/amp|access-date=2023-03-31|website=m.economictimes.com}}</ref> * 2000: [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (SEBI) એ ઈન્ટરનેટ ટ્રેડિંગ અને સિક્યોરિટીઝના ડીમટીરિયલાઈઝેશન માટેના નિયમો રજૂ કર્યા. <ref>{{Cite web|title=Dematerialized Securities|url=https://www.legalserviceindia.com/articles/dematerialized_securities.htm|access-date=2023-03-31|website=www.legalserviceindia.com}}</ref> * 2003: [[પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી]] (PFRDA) ની સ્થાપના [[પેન્શન|પેન્શન ક્ષેત્રના]] નિયમન માટે કરવામાં આવી હતી. <ref>{{Cite web|title=PFRDA {{!}} NPS Trust|url=https://npstrust.org.in/content/pfrda|access-date=2023-03-31|website=npstrust.org.in}}</ref> <ref>{{Cite web|title=PFRDA|url=https://www.licpensionfund.in/index.php?option=com_content&view=article&id=50|access-date=2023-03-31|website=www.licpensionfund.in}}</ref> * 2005: કોમોડિટી ફ્યુચર્સ માર્કેટના નિયમન માટે ફોરવર્ડ કોન્ટ્રાક્ટ્સ રેગ્યુલેશન એક્ટ (FCRA) પસાર કરવામાં આવ્યો. <ref>{{Cite web|title=The Forward Contracts (Regulation) Act, 1952|url=https://indiankanoon.org/doc/1771012/}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The Forward Contracts (Regulation) Amendment, 2006 - Legislative Brief|url=http://www.commonlii.org/in/other/INPRSLS/tfca2006lb549/|access-date=2023-03-31|website=www.commonlii.org|archive-date=2023-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230331121042/http://www.commonlii.org/in/other/INPRSLS/tfca2006lb549/|url-status=dead}}</ref> * 2012: [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (SEBI) એ [[રિયલ એસ્ટેટ રોકાણ ટ્રસ્ટ|રિયલ એસ્ટેટ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ્સ]] (REITs) ની વિભાવના રજૂ કરી જેથી [[રોકાણકાર|રોકાણકારોને]] [[રિયલ એસ્ટેટ|રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં]] નિયમનકારી મિકેનિઝમ દ્વારા રોકાણ કરી શકાય. <ref>{{Cite web|title=sebi real estate investment trusts regulations: Latest News & Videos, Photos about sebi real estate investment trusts regulations {{!}} The Economic Times - Page 1|url=https://economictimes.indiatimes.com/topic/sebi-real-estate-investment-trusts-regulations|access-date=2023-03-31|website=The Economic Times|language=en}}</ref> * 2015: [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક|ભારતીય રિઝર્વ બેંકે]] દેશમાં ડિજિટલ ચૂકવણીની સુવિધા માટે [[યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ]] (UPI) ની રજૂઆતની જાહેરાત કરી. <ref>{{Cite web|title=UPI: Unified Payments Interface - Instant Mobile Payments {{!}} NPCI|url=https://www.npci.org.in/what-we-do/upi/product-overview|access-date=2023-03-31|website=www.npci.org.in}}</ref> * 2015: ભારતમાં ઑફશોર [[નાણાકીય સેવાઓ|નાણાકીય સેવાઓને]] પ્રોત્સાહન આપવા માટે [[ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક-સિટિ|ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક-સિટી (ગિફ્ટ સિટી)]] ખાતે [[GIFT ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસિસ સેન્ટર|ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસિસ સેન્ટર]] (IFSC) ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. <ref>{{Cite web|last=Vasal|first=Vikas|date=2021-12-06|title=IFSC GIFT City: unlocking potential for financial services|url=https://www.livemint.com/opinion/online-views/ifsc-gift-city-unlocking-potential-for-financial-services-11638782203187.html|access-date=2023-03-31|website=www.livemint.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Sharma|first=Ravi Teja|date=2015-10-27|title=First International Financial Services Centre banking unit starts operations at GIFT City|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/banking/finance/banking/first-international-financial-services-centre-banking-unit-starts-operations-at-gift-city/articleshow/49553536.cms?from=mdr|access-date=2023-03-31|issn=0013-0389}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Gujarat International Finance Tec (GIFT) City|url=https://www.grantthornton.in/en/campaign/gujarat-international-finance-tec-city/|access-date=2023-03-31|website=Grant Thornton Bharat|language=en}}</ref> * 2019: [[ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી|ઈન્ટરનેશનલ ફાઈનાન્શિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી]] (IFSCA)ની સ્થાપના ભારતમાં [[ભેટ IFSC|IFSC]] માં [[નાણાકીય સેવાઓ|નાણાકીય સેવાઓનું]] નિયમન કરવા માટે કરવામાં આવી છે. <ref>{{Cite web|title=International Financial Services Centre Authority|url=https://ifsca.gov.in/Pages/Contents/AboutIFSCA|website=[[IFSCA]]}}</ref> <ref>{{Cite web|title=International Financial Services Centres Authority: All About The Gift City Regulator (Part II) - Financial Services - India|url=https://www.mondaq.com/india/financial-services/1046280/international-financial-services-centres-authority-all-about-the-gift-city-regulator-part-ii|access-date=2023-03-31|website=www.mondaq.com}}</ref> * 2020: [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક|રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાએ]] કોવિડ-19 રોગચાળાથી પ્રભાવિત ઉધાર લેનારાઓ માટે લોનની ચુકવણી પર મોરેટોરિયમ અને પુનર્ગઠન યોજનાની જાહેરાત કરી. [[sebi|SEBI]] [[રોકાણ સલાહકાર|રોકાણ સલાહકારો]] અને [[પોર્ટફોલિયો મેનેજર]] માટે રોકાણકારોની સુરક્ષા વધારવા માટે નવા ધોરણો રજૂ કરે છે. <ref>{{Cite web|title=FREQUENTLY ASKED QUESTIONS : RBI Allowed Banks to Declare Moratorium on Term Loans|url=https://pib.gov.in/pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1609820|access-date=2023-03-31|website=pib.gov.in|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=rbi loan moratorium: How borrowers can use second loan moratorium offered due to coronavirus: Should you opt for it? - The Economic Times|url=https://m.economictimes.com/wealth/borrow/how-borrowers-can-use-second-loan-moratorium-offered-due-to-coronavirus-should-you-opt-for-it/articleshow/83542400.cms|access-date=2023-03-31|website=m.economictimes.com}}</ref> * 2021: [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (SEBI) એ રોકાણ સલાહકારો માટે તેમના ગ્રાહકોને વિશ્વાસુ તરીકેની તેમની ભૂમિકાને મજબૂત કરવા માટે એક નવું માળખું રજૂ કર્યું. [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક|રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા]] (RBI) એ એસેટ રિકન્સ્ટ્રક્શન કંપનીઓ (ARCs) ની કામગીરીની સમીક્ષા કરવા અને તેમની અસરકારકતા સુધારવા માટેના પગલાંની ભલામણ કરવા માટે એક સમિતિની રચના કરી છે. <ref>{{Cite web|title=rbi: RBI amends regulatory framework for ARCs to strengthen their functioning - The Economic Times|url=https://m.economictimes.com/news/economy/policy/rbi-amends-regulatory-framework-for-arcs/articleshow/94788429.cms|access-date=2023-03-31|website=m.economictimes.com}}</ref> == અધિનિયમો અને નિયમો == [[ભારત|ભારતમાં]] [[નાણાકીય નિયમન|નાણાકીય નિયમનોની]] એક વ્યાપક પ્રણાલી છે જેમાં નાણાકીય ક્ષેત્રના વિવિધ પાસાઓને સંચાલિત કરવા માટે અધિનિયમો અને નિયમોની શ્રેણીનો સમાવેશ થાય છે. ભારતમાં [[નાણાકીય ક્ષેત્ર|નાણાકીય ક્ષેત્રને]] નિયંત્રિત કરતા કેટલાક મુખ્ય કાયદાઓ અને નિયમોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: <ref>{{Cite web|title=Fintech Laws and Regulations Report 2022-2023 India|url=https://iclg.com/practice-areas/fintech-laws-and-regulations/india/amp|access-date=2023-03-23|website=International Comparative Legal Guides International Business Reports|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Acts and rules|url=https://dea.gov.in/acts-rules|website=dea.gov.in}}</ref> * [[રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1934]] : આ અધિનિયમ [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક]] (RBI) ની કામગીરી માટે કાનૂની માળખું પૂરું પાડે છે, જે ભારતની મધ્યસ્થ બેંક છે. આરબીઆઈ દેશની [[નાણાકીય નીતિ|નાણાકીય નીતિનું]] નિયમન કરવા, વિદેશી વિનિમય ભંડારનું સંચાલન કરવા અને બેંકિંગ ક્ષેત્રની દેખરેખ માટે જવાબદાર છે. <ref>{{Cite web|title=Reserve Bank of India Act, 1934|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/2398/1/A1934_02.pdf}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=bPaT-RJf-00C&pg=PA460|title=Legal Aspects Of Business|last=Pathak|date=2007-05-01|publisher=McGraw-Hill Education (India) Pvt Limited|isbn=978-0-07-065613-0|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=eWLuY_ABdZkC&pg=PA155|title=Introduction to Banking|last=Iyengar|first=Vijayaragavan|date=2009|publisher=Excel Books India|isbn=978-81-7446-569-6|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Central Government invokes Section 7 Act 1934: History and amendment|url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/central-government-invoke-section-7-act-1934-history-and-amendment-1380387-2018-11-01|access-date=2023-03-31|website=India Today|language=en}}</ref> * [[બેંકિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ, 1949]] : આ અધિનિયમ ભારતમાં બેંકોની કામગીરીને નિયંત્રિત કરે છે અને RBIને બેંકિંગ ક્ષેત્રની દેખરેખ અને નિયમન કરવાની સત્તા આપે છે. <ref name=":32">{{Cite web|last=Ray|first=Anulekha|date=2020-09-17|title=Banking Regulation Amendment Bill passed. What it means for banks, customers|url=https://www.livemint.com/industry/banking/banking-regulation-amendment-bill-2020-passed-what-it-means-for-banks-customers-11600337144895.html|access-date=2023-03-31|website=mint|language=en}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=V7PI25CBkXYC&pg=PA218|title=India and International Law: Introduction|last=Patel|first=Bimal N.|date=2008|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|isbn=978-90-04-16152-8|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2016-06-25|title=The Companies Act 1956 Indian Bare Acts - India Bare Act - Law Firm Lawyers India|url=http://www.helplinelaw.com/docs/the-companies-act-1956|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625110523/http://www.helplinelaw.com/docs/the-companies-act-1956|archive-date=25 June 2016|access-date=2023-03-31}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Act No. 10 of 1949 - Banking Regulation Act, 1949|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1885/1/A1949_10.pdf}}</ref> * [[સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1992]] : આ અધિનિયમે સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI)ની સ્થાપના કરી, જે ભારતમાં સિક્યોરિટીઝ માર્કેટના નિયમન માટે જવાબદાર છે. <ref>{{Cite web|title="The Security and Exchange Board of India Act 1992"|url=https://www.sebi.gov.in/acts/act15ac.pdf|website=[[Securities and Exchange Board of India]]}}</ref> <ref>{{Cite web|title=THE SECURITIES AND EXCHANGE BOARD OF INDIA ACT, 1992 – Lawyers Law|url=https://lawyerslaw.org/the-securities-and-exchange-board-of-india-act-1992/|access-date=2023-03-31|language=en-GB|archive-date=2023-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230331110553/https://lawyerslaw.org/the-securities-and-exchange-board-of-india-act-1992/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Act No. 15 of 1992 - Securities and Exchange Board of India Act, 1992|url=https://www.sebi.gov.in/legal/acts/jan-1992/securities-and-exchange-board-of-india-act-1992-as-amended-by-the-international-financial-services-centres-authority-act-2019-w-e-f-october-01-2020-_3.html}}</ref> * ઈન્સ્યોરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી એક્ટ, 1999: આ એક્ટે [[વીમા નિયમનકારી અને વિકાસ સત્તામંડળ|ઈન્સ્યોરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી]] (IRDA) ની સ્થાપના કરી, જે ભારતમાં વીમા ક્ષેત્રના નિયમન માટે જવાબદાર છે. <ref>{{Cite journal|date=1999-12-29|title=Insurance Regulatory and Development Authority Act, 1999|url=http://indiacode.nic.in/handle/123456789/1893}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Insurance Regulatory & Development Authority {{!}} Department of Financial Services {{!}} Ministry of Finance {{!}} Government of India|url=https://financialservices.gov.in/insurance-divisions/Insurance-Regulatory-&-Development-Authority|access-date=2023-04-11|website=financialservices.gov.in}}</ref> * [[કંપની એક્ટ 2013|કંપની અધિનિયમ, 2013]] : આ અધિનિયમ નાણાકીય ક્ષેત્રની કંપનીઓ સહિત ભારતમાં કંપનીઓની રચના, સંચાલન અને સંચાલનને નિયંત્રિત કરે છે. <ref>{{Cite web|last=Editor|first=IBC Laws|date=2015-02-19|title=Section 2 of the Companies Act, 2013: Definitions of the Companies Act, 2013|url=https://ibclaw.in/section-2-of-the-companies-act-2013-definitions-of-the-companies-act-2013/|access-date=2023-04-11|website=IBC Laws|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite journal|date=2013-08-29|title=Companies Act, 2013|url=http://indiacode.nic.in/handle/123456789/2114}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Companies Act, 2013|url=https://www.mca.gov.in/Ministry/pdf/CompaniesAct2013.pdf|website=www.mca.gov.in|access-date=2023-05-14|archive-date=2023-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419102055/https://www.mca.gov.in/Ministry/pdf/CompaniesAct2013.pdf|url-status=dead}}</ref> * [[ફોરેન એક્સચેન્જ મેનેજમેન્ટ એક્ટ, 1999]] : આ અધિનિયમ ભારતમાં વિદેશી વિનિમય વ્યવહારોનું નિયમન કરે છે અને તેનો ઉદ્દેશ્ય બાહ્ય વેપાર અને ચૂકવણીને સરળ બનાવવાનો છે. * [[પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ, 2002]] : આ અધિનિયમનો હેતુ ભારતમાં મની લોન્ડરિંગ અને આતંકવાદી પ્રવૃતિઓના ધિરાણને રોકવાનો છે. * સિક્યોરિટીઝ કોન્ટ્રાક્ટ્સ (રેગ્યુલેશન) રૂલ્સ, 1957: આ નિયમો ભારતમાં સિક્યોરિટીઝના વેપારનું નિયમન કરે છે અને સ્ટોક એક્સચેન્જની કામગીરી માટે માર્ગદર્શિકા પ્રદાન કરે છે. * ઇનસાઇડર ટ્રેડિંગ રેગ્યુલેશન્સ, 2015: આ નિયમોનો ઉદ્દેશ સિક્યોરિટીઝમાં ઇનસાઇડર ટ્રેડિંગ અટકાવવાનો અને વાજબી ટ્રેડિંગ પ્રેક્ટિસને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. * ક્રેડિટ ઇન્ફોર્મેશન કંપનીઝ (રેગ્યુલેશન) એક્ટ, 2005: આ અધિનિયમ ભારતમાં ક્રેડિટ ઇન્ફર્મેશન કંપનીઓની કામગીરીને નિયંત્રિત કરે છે અને જવાબદાર ધિરાણ પ્રથાઓને પ્રોત્સાહન આપવાનો હેતુ ધરાવે છે. * પેમેન્ટ એન્ડ સેટલમેન્ટ સિસ્ટમ્સ એક્ટ, 2007: આ એક્ટ ભારતમાં ચુકવણી અને સેટલમેન્ટ સિસ્ટમ્સ માટે કાનૂની માળખું પૂરું પાડે છે, જેમાં ઇલેક્ટ્રોનિક ફંડ ટ્રાન્સફર, મોબાઇલ પેમેન્ટ્સ અને કાર્ડ પેમેન્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે. * [[ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019]] : આ અધિનિયમનો હેતુ ભારતમાં ગ્રાહકોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવાનો છે અને તેમાં બેંકિંગ, વીમા અને રોકાણ ઉત્પાદનો જેવી નાણાકીય સેવાઓ સંબંધિત જોગવાઈઓનો સમાવેશ થાય છે. * નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ ટ્રસ્ટ રેગ્યુલેશન્સ, 2015: આ નિયમો ભારતમાં નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) ની કામગીરીને નિયંત્રિત કરે છે, જે વ્યક્તિઓ માટે સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ બચત યોજના છે. * ડિપોઝિટરીઝ એક્ટ, 1996: આ અધિનિયમ ભારતમાં ડિપોઝિટરીઝની કામગીરીને નિયંત્રિત કરે છે, જે ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં સિક્યોરિટીઝ ધરાવે છે અને તેમના ટ્રાન્સફરની સુવિધા આપે છે. * પબ્લિક ફાઇનાન્શિયલ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ, 2016: આ સિસ્ટમ ભારતમાં સરકારી નાણાકીય વ્યવસ્થાપન માટેનું એક ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ છે, જેમાં બજેટની તૈયારી, ખર્ચ વ્યવસ્થાપન અને રિપોર્ટિંગનો સમાવેશ થાય છે. * [[ફોરેન કોન્ટ્રીબ્યુશન (રેગ્યુલેશન) એક્ટ, 2010]] : આ અધિનિયમ ભારતમાં બિન-લાભકારી સંસ્થાઓ દ્વારા વિદેશી યોગદાનની પ્રાપ્તિને નિયંત્રિત કરે છે અને તેનો હેતુ મની લોન્ડરિંગ અને આતંકવાદને ધિરાણ અટકાવવાનો છે. * બેંકો દ્વારા વર્ગીકરણ, મૂલ્યાંકન અને રોકાણ પોર્ટફોલિયોના સંચાલન માટેના વિવેકપૂર્ણ ધોરણો, 2021: આ ધોરણો ભારતમાં બેંકો દ્વારા રોકાણ પોર્ટફોલિયોના સંચાલન માટે માર્ગદર્શિકા પ્રદાન કરે છે, જેમાં સંપત્તિના વર્ગીકરણ અને મૂલ્યાંકનનો સમાવેશ થાય છે. * ભારતીય રિઝર્વ બેંક (ડિજિટલ ચુકવણી સુરક્ષા નિયંત્રણો) નિર્દેશો, 2021: આ નિર્દેશો ભારતમાં ડિજિટલ ચુકવણીઓ માટે સુરક્ષા નિયંત્રણો પ્રદાન કરે છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય વપરાશકર્તાઓને છેતરપિંડી અને અન્ય જોખમોથી બચાવવાનો છે. * સિક્યોરિટાઇઝેશન એન્ડ રિકન્સ્ટ્રક્શન ઓફ ફાઇનાન્શિયલ એસેટ્સ એન્ડ એન્ફોર્સમેન્ટ ઓફ સિક્યોરિટી ઇન્ટરેસ્ટ એક્ટ, 2002 : આ અધિનિયમ બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા નાણાકીય અસ્કયામતોના સિક્યોરિટાઇઝેશન અને પુનઃનિર્માણ અને આવી સંપત્તિઓમાં સુરક્ષા હિતના અમલ માટે એક માળખું પૂરું પાડે છે. * [[ભારતીય સ્ટેમ્પ એક્ટ, 1899|ભારતીય સ્ટેમ્પ અધિનિયમ, 1899]] : આ અધિનિયમ વિવિધ નાણાકીય સાધનો, જેમ કે પ્રોમિસરી નોટ્સ, વિનિમય બિલ અને શેર પ્રમાણપત્રો પર સ્ટેમ્પ ડ્યુટીની ચુકવણીને નિયંત્રિત કરે છે. * [[નેગોસિયેબલ ઈનસટરુમેનટ એકટ ૧૮૮૧|નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ એક્ટ, 1881]] : આ અધિનિયમ નાણાકીય વ્યવહારોમાં નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ, જેમ કે ચેક, બિલ્સ ઑફ એક્સચેન્જ અને પ્રોમિસરી નોટ્સના ઉપયોગને નિયંત્રિત કરે છે. * અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમ, 1989: આ અધિનિયમ અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિના સભ્યો સામેના ગુનાઓને રોકવાની જોગવાઈ કરે છે, અને આ સમુદાયોના નાણાકીય છેતરપિંડી અને શોષણ સંબંધિત જોગવાઈઓનો સમાવેશ કરે છે. * [[રિયલ એસ્ટેટ (રેગ્યુલેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ) એક્ટ, 2016]] : આ અધિનિયમ ભારતમાં રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રનું નિયમન કરે છે, જેમાં રિયલ એસ્ટેટ પ્રોજેક્ટ્સ અને એજન્ટોની નોંધણી અને ઘર ખરીદનારાઓની સુરક્ષાનો સમાવેશ થાય છે. * [[સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો વિકાસ અધિનિયમ, 2006|માઈક્રો, સ્મોલ એન્ડ મિડિયમ એન્ટરપ્રાઈઝ ડેવલપમેન્ટ એક્ટ, 2006]] : આ અધિનિયમ ભારતમાં સૂક્ષ્મ, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોના પ્રમોશન અને વિકાસ માટે પ્રદાન કરે છે, જેમાં ક્રેડિટ અને અન્ય નાણાકીય સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે. * વિદેશી વેપાર નીતિ, 2015-2020: આ નીતિ ભારતમાં નિકાસ અને આયાતને પ્રોત્સાહન આપવા માટેનું માળખું પૂરું પાડે છે, જેમાં નિકાસકારો માટે પ્રોત્સાહનો અને આયાતકારો માટેના નિયમોનો સમાવેશ થાય છે. * નાદારી અને નાદારી નિવારણ અધિનિયમ, 2016: આ અધિનિયમ ભારતમાં નાદારી અને નાદારીની કાર્યવાહીના ઠરાવની જોગવાઈ કરે છે, જેમાં દેવાની પુનઃરચના અને સંપત્તિના લિક્વિડેશનનો સમાવેશ થાય છે. * [[ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી|ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી એક્ટ, 2019]] : તે એક ભારતીય કાયદો છે જે [[ભારત|ભારતમાં]] [[GIFT ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસિસ સેન્ટર|ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસિસ સેન્ટર્સ]] (IFSCs) માં [[નાણાકીય સેવાઓ|નાણાકીય સેવાઓના]] વિકાસ અને નિયમન માટે સ્વતંત્ર [[નિયમનકારી સત્તા|નિયમનકારી સત્તાની]] સ્થાપના માટે પ્રદાન કરે છે. IFSCA કાયદો ભારતમાં IFSCsમાં [[નાણાકીય સેવાઓ|નાણાકીય સેવાઓના]] વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ઘડવામાં આવ્યો હતો, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને [[આંતરરાષ્ટ્રીય નાણા]] અને વ્યાપાર માટે હબ બનાવવાનો હતો. આ કાયદો IFSCsમાં નાણાકીય સેવાઓના વિકાસ અને નિયમન પર દેખરેખ રાખવા માટે એક વૈધાનિક સંસ્થા તરીકે [[ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી|ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી]] (IFSCA) ની સ્થાપના કરે છે. IFSCA અધિનિયમ IFSCA માટે IFSCsમાં નાણાકીય સંસ્થાઓ અને નાણાકીય સેવાઓનું નિયમન અને દેખરેખ, IFSCsમાં નાણાકીય સેવાઓના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા અને IFSCsમાં રોકાણકારો અને ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ સહિતની વ્યાપક શ્રેણી પૂરી પાડે છે. . IFSCA કાયદો IFSCsમાં બેંકિંગ, વીમો, સિક્યોરિટીઝ અને અન્ય નાણાકીય સેવાઓ સહિત નાણાકીય સેવાઓ માટે એકીકૃત નિયમનકારી માળખાની સ્થાપના માટે પણ જોગવાઈ કરે છે. આ અધિનિયમ IFSCA ને IFSCs માં નાણાકીય સેવાઓના સંચાલન માટે વિનિયમો બનાવવાની સત્તા આપે છે અને IFSC માં નાણાકીય સેવાઓ સંબંધિત વિવાદોના નિરાકરણ માટે પણ જોગવાઈ કરે છે. == નિયમનકારી સંસ્થાઓ == ભારતમાં ઘણી નાણાકીય નિયમનકારી સંસ્થાઓ છે જે નાણાકીય વ્યવસ્થાના વિવિધ ક્ષેત્રોની દેખરેખ અને નિયમન કરે છે. અહીં મુખ્ય નિયમનકારી સંસ્થાઓ અને તેઓ જે ક્ષેત્રોની દેખરેખ રાખે છે તે છે: <ref>{{Cite web|title=The Financial Technology Law Review - The Law Reviews|url=https://thelawreviews.co.uk/title/the-financial-technology-law-review/india|access-date=2023-03-23|website=thelawreviews.co.uk|language=en|archive-date=2023-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415080807/https://thelawreviews.co.uk/title/the-financial-technology-law-review/india|url-status=dead}}</ref> # [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક|રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા]] (RBI): RBI એ [[સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા|ભારતની મધ્યસ્થ બેંક]] છે અને દેશના એકંદર [[બેંક|બેંકિંગ ક્ષેત્રનું]] નિયમન કરે છે, જેમાં વ્યાપારી બેંકો, સહકારી બેંકો અને વિકાસ બેંકોનો સમાવેશ થાય છે. <ref>{{Cite web|title=The Reserve Bank Of India And The Regulation Of Fintech - Fin Tech - India|url=https://www.mondaq.com/india/fin-tech/1241220/the-reserve-bank-of-india-and-the-regulation-of-fintech|access-date=2023-03-23|website=www.mondaq.com}}</ref> # [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (SEBI): SEBI ભારતમાં સિક્યોરિટીઝ માર્કેટને નિયંત્રિત કરવા માટે જવાબદાર છે, જેમાં [[stock exchang|સ્ટોક એક્સચેન્જો]], [[દલાલ|બ્રોકર્સ]] અને અન્ય બજાર મધ્યસ્થીઓનો સમાવેશ થાય છે. # [[ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી|ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી]] (IFSCA): તે એક [[નિયમનકારી સંસ્થા]] છે જેની સ્થાપના એપ્રિલ 2020 માં ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી એક્ટ, 2019 હેઠળ કરવામાં આવી હતી. IFSCA એ તમામ નાણાકીય સેવાઓના નિયમન માટે જવાબદાર છે જે [[ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક-સિટિ|ગિફ્ટ સિટી]], [[ગુજરાત]], ભારતમાં સ્થિત [[GIFT ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસિસ સેન્ટર|ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસિસ સેન્ટર]] (IFSC) ની અંદર પૂરી પાડવામાં આવે છે. [[ભેટ IFSC|IFSC]] એ એક [[વિશેષ આર્થિક ક્ષેત્ર]] છે જેની સ્થાપના [[ભારત|ભારતમાં]] આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સેવાઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કરવામાં આવી હતી. # [[વીમા નિયમનકારી અને વિકાસ સત્તામંડળ|ઈન્સ્યોરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી]] (IRDA): IRDA ભારતમાં [[વીમો|વીમા ક્ષેત્રનું]] નિયમન કરે છે, જેમાં જીવન વીમો, સામાન્ય વીમો અને પુનઃવીમોનો સમાવેશ થાય છે. # [[પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી]] (PFRDA): PFRDA ભારતમાં [[પેન્શન|પેન્શન સેક્ટરનું]] નિયમન કરે છે, જેમાં પેન્શન ફંડ અને નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે. # [[ફોરવર્ડ માર્કેટ કમિશન]] (FMC): FMC ભારતમાં [[કોમોડિટી વાયદા|કોમોડિટી ફ્યુચર્સ]] માર્કેટનું નિયમન કરે છે. # [[કોર્પોરેટ બાબતોનું મંત્રાલય]] (MCA): MCA ભારતમાં [[કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ]], [[કોર્પોરેટ સામાજિક જવાબદારી]] અને કંપનીઓની રચના અને સંચાલનનું નિયમન કરે છે. # [[નેશનલ હાઉસિંગ બેંક]] (NHB): NHB ભારતમાં હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ અને હાઉસિંગ સેક્ટરનું નિયમન કરે છે. # ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ઈકોનોમિક અફેર્સ (DEA): DEA ભારતની એકંદર આર્થિક નીતિઓ માટે જવાબદાર છે, જેમાં નાણાકીય અને નાણાકીય નીતિઓનો સમાવેશ થાય છે. # ફાઇનાન્શિયલ સ્ટેબિલિટી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ કાઉન્સિલ (FSDC): FSDC એ એક ઉચ્ચ-સ્તરની સંકલન સંસ્થા છે જે ભારતમાં વિવિધ નાણાકીય નિયમનકારી સંસ્થાઓની કામગીરીની દેખરેખ અને સંકલન કરે છે. તેનો હેતુ નાણાકીય સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવાનો અને દેશમાં નાણાકીય ક્ષેત્રના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. # ડિપોઝિટ ઇન્સ્યોરન્સ એન્ડ ક્રેડિટ ગેરંટી કોર્પોરેશન (DICGC): બેંક નિષ્ફળ જાય અથવા નાદાર બને તો DICGC થાપણદારોને વીમો પૂરો પાડે છે. તે ચોક્કસ રકમ સુધીની બેંક થાપણોનો વીમો આપે છે, જે હાલમાં રૂ. બેંક દીઠ થાપણદાર દીઠ 5 લાખ. # નેશનલ બેંક ફોર એગ્રીકલ્ચર એન્ડ રૂરલ ડેવલપમેન્ટ (નાબાર્ડ): નાબાર્ડ ભારતમાં ગ્રામીણ બેંકિંગ ક્ષેત્રનું નિયમન અને દેખરેખ કરે છે. તે ખેડૂતો, ગ્રામીણ વિકાસ સંસ્થાઓ અને અન્ય ગ્રામીણ સંસ્થાઓને ધિરાણ અને અન્ય સહાય પૂરી પાડે છે. # સ્મોલ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ ડેવલપમેન્ટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SIDBI): SIDBI ભારતમાં નાના અને મધ્યમ કદના સાહસો (SMEs) ને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. તે દેશમાં SME ક્ષેત્રના વિકાસને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. # વીમા લોકપાલ: વીમા પૉલિસી ધારકો માટે વીમા લોકપાલ એક સ્વતંત્ર ફરિયાદ નિવારણ પદ્ધતિ છે. તે વીમા કંપનીઓ અને અન્ય મધ્યસ્થીઓ સામેની ફરિયાદોની તપાસ કરે છે અને તેનું નિરાકરણ કરે છે. # પેન્શન ફંડ લોકપાલ: પેન્શન ફંડ લોકપાલ એ NPS અને APY સબ્સ્ક્રાઇબર્સ માટે એક સ્વતંત્ર ફરિયાદ નિવારણ પદ્ધતિ છે. તે પેન્શન ફંડ મેનેજર અને અન્ય મધ્યસ્થીઓ સામેની ફરિયાદોની તપાસ કરે છે અને તેનું નિરાકરણ કરે છે. # ફોરેન એક્સચેન્જ ડીલર્સ એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયા (FEDAI): FEDAI ભારતમાં વિદેશી વિનિમય વ્યવહારો માટે નિયમો અને માર્ગદર્શિકા નક્કી કરે છે. તે વિદેશી વિનિમય વ્યવહારોમાં વ્યવહાર કરતી બેંકો માટે સ્વ-નિયમનકારી સંસ્થા તરીકે પણ કાર્ય કરે છે. # ક્લિયરિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (CCIL): તે વિદેશી વિનિમય અને મની માર્કેટ વ્યવહારો માટે ક્લિયરિંગ અને સેટલમેન્ટ સેવાઓ પ્રદાન કરવા માટે જવાબદાર છે. # સિક્યોરિટીઝ એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ (SAT): તે એક અર્ધ-ન્યાયિક સંસ્થા છે જે સેબીના નિર્ણયો સામે અપીલની સુનાવણી કરે છે. == વિદેશી રોકાણ == [[ભારતીય અર્થતંત્ર|ભારતમાં વિદેશી રોકાણ]] [[ફોરેન એક્સચેન્જ મેનેજમેન્ટ એક્ટ]] (FEMA) <ref>{{Cite web|title="THE FOREIGN EXCHANGE MANAGEMENT ACT, 1999"|url=http://finmin.nic.in/the_ministry/dept_eco_affairs/capital_market_div/FEMA_act_1999.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160210004120/http://finmin.nic.in/the_ministry/dept_eco_affairs/capital_market_div/FEMA_act_1999.pdf|archive-date=10 February 2016}}</ref> અને [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક]] (RBI) દ્વારા જારી કરાયેલા નિયમો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. [[ભારત સરકાર|ભારત સરકારે]] વર્ષોથી તેની વિદેશી રોકાણ નીતિઓને [[ઉદારીકરણ કર્યું|ઉદાર બનાવી]] છે, [[વિદેશી રોકાણકારો]] માટે ભારતમાં રોકાણ કરવાનું સરળ બનાવ્યું છે. <ref>{{Cite web|title=FDI Statistics {{!}} Department for Promotion of Industry and Internal Trade {{!}} MoCI {{!}} GoI|url=https://dpiit.gov.in/publications/fdi-statistics|access-date=2023-03-31|website=dpiit.gov.in}}</ref> <ref>{{Cite web|title=India: Foreign direct investment regulations|url=https://globalcompetitionreview.com/guide/foreign-direct-investment-regulation-guide/second-edition/article/india|access-date=2023-03-31|website=globalcompetitionreview.com|language=en|archive-date=2023-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230331111230/https://globalcompetitionreview.com/guide/foreign-direct-investment-regulation-guide/second-edition/article/india|url-status=dead}}</ref> [[સીધા વિદેશી રોકાણ|ફોરેન ડાયરેક્ટ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ]] (FDI) ને ઓટોમેટિક રૂટ હેઠળ મોટાભાગના ક્ષેત્રોમાં મંજૂરી આપવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે વિદેશી રોકાણકારોને તેમના રોકાણ માટે [[ભારત સરકાર|સરકાર]] અથવા આરબીઆઈની પૂર્વ મંજૂરીની જરૂર નથી. જો કે, [[સંરક્ષણ ક્ષેત્ર|સંરક્ષણ]], ટેલિકોમ અને મીડિયા જેવા કેટલાક ક્ષેત્રોને સરકારની પૂર્વ મંજૂરીની જરૂર છે. <ref>{{Cite web|title=Foreign Direct Investment {{!}} Make In India|url=https://www.makeinindia.com/policy/foreign-direct-investment|access-date=2023-03-31|website=www.makeinindia.com|archive-date=2023-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201041519/https://www.makeinindia.com/policy/foreign-direct-investment|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Foreign direct investment in India|url=https://www.pinsentmasons.com/out-law/guides/foreign-direct-investment-india|access-date=2023-03-31|website=Pinsent Masons|language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Recent Changes To India's FDI Laws - Inward/ Foreign Investment - India|url=https://www.mondaq.com/india/inward-foreign-investment/1186244/recent-changes-to-indias-fdi-laws|access-date=2023-03-31|website=www.mondaq.com}}</ref> <ref>{{Cite web|title=FDI Regulation In India|url=https://legalserviceindia.com/legal/article-7883-fdi-regulation-in-india.html|access-date=2023-03-31|website=legalserviceindia.com}}</ref> [[વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણ|ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઈન્વેસ્ટમેન્ટ]] (FPI) એ વિદેશી રોકાણકારો માટે ભારતમાં રોકાણ કરવા માટેનો બીજો માર્ગ છે. FPI નો ઉલ્લેખ [[બિન-નિવાસી ભારતીય અને ભારતીય મૂળની વ્યક્તિ|બિન-નિવાસી ભારતીયો]] (NRIs), [[વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો]] (FIIs) અને લાયક વિદેશી રોકાણકારો (QFIs) દ્વારા [[ભારતીય સ્ટોક એક્સચેન્જ (સંદિગ્ધતા)|ભારતીય સ્ટોક એક્સચેન્જો]] પર સૂચિબદ્ધ સિક્યોરિટીઝમાં કરે છે. એફપીઆઈ [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (સેબી) દ્વારા નિર્ધારિત અમુક મર્યાદાઓ અને શરતોને આધીન છે. <ref>{{Cite web|title=India's FDI Policy|url=https://indbiz.gov.in/invest/fdi-policy/|access-date=2023-03-31|website=IndBiz {{!}} Economic Diplomacy Division|language=en-US|archive-date=2023-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230331111230/https://indbiz.gov.in/invest/fdi-policy/|url-status=dead}}</ref> {{Quote box |quote = અમુક ક્ષેત્રોમાં વિદેશી રોકાણ વિદેશી માલિકી પર ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ કેપ્સને આધીન છે, જે ક્ષેત્રના આધારે બદલાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, વીમા ક્ષેત્રમાં, વિદેશી માલિકીની મર્યાદા 49% છે, જ્યારે સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં, તે 74% પર મર્યાદિત છે. <ref>{{Cite web|title=India - India liberalized FDI rules in various sectors {{!}} Investment Policy Monitor {{!}} UNCTAD Investment Policy Hub|url=https://investmentpolicy.unctad.org/investment-policy-monitor/measures/2909/india-india-liberalized-fdi-rules-in-various-sectors|access-date=2023-03-31|website=investmentpolicy.unctad.org}}</ref> }} ભારત સરકારે [[વિદેશી રોકાણ પ્રમોશન બોર્ડ|ફોરેન ઈન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રમોશન બોર્ડ]] (FIPB) ની પણ સ્થાપના કરી છે, જે સ્વચાલિત રૂટ હેઠળ આવતા નથી તેવા વિદેશી રોકાણ દરખાસ્તોની સમીક્ષા કરવા અને મંજૂર કરવા માટે જવાબદાર છે. જો કે, FIPB નાબૂદ કરવામાં આવ્યું છે અને સરકારે વિદેશી રોકાણ દરખાસ્તો માટે મંજૂરી પ્રક્રિયાને સુવ્યવસ્થિત કરી છે. <ref>{{Cite web|title=About Us|url=https://fifp.gov.in/AboutUs.aspx|access-date=2023-03-31|website=fifp.gov.in}}</ref> == એન્ટિ-મની લોન્ડરિંગ (AML) == [[ભારત|ભારતે]] 2002 ના [[પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ, 2002|પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ]] (PMLA) સહિત [[પૈસા ની અવૈદ્ય હેરાફેરી|મની લોન્ડરિંગ]] અને [[આતંકવાદ ધિરાણ|આતંકવાદી ધિરાણને]] રોકવા માટે ઘણા પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે. PMLA એ ભારતમાં [[પૈસા ની અવૈદ્ય હેરાફેરી|મની લોન્ડરિંગ]] સામે લડવા માટેનો પ્રાથમિક કાયદો છે અને તેનું સંચાલન [[નાણા મંત્રાલય (ભારત)|નાણા મંત્રાલયના]] [[ફાઇનાન્શિયલ ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટ (ભારત)|ફાઇનાન્સિયલ ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટ]] (FIU) દ્વારા કરવામાં આવે છે. <ref>{{Cite web|date=2017-10-17|title=Anti-Money Laundering Laws in India|url=https://blog.ipleaders.in/money-laundering-prevention/|access-date=2023-03-31|website=iPleaders|language=en-US}}</ref> PMLA હેઠળ, [[બેંક|બેંકો]], [[વીમો|વીમા કંપનીઓ]] અને સિક્યોરિટીઝ ફર્મ્સ સહિતની [[નાણાકીય સંસ્થા|નાણાકીય સંસ્થાઓએ]] તેમના ગ્રાહકો પર યોગ્ય ધ્યાન રાખવાની, તેમના વ્યવહારો પર દેખરેખ રાખવાની અને FIUને કોઈપણ શંકાસ્પદ વ્યવહારોની જાણ કરવાની જરૂર છે. આ અધિનિયમ ગુનાની આવક હોવાની શંકાસ્પદ સંપત્તિને ફ્રીઝ કરવા અને જપ્ત કરવાની પણ જોગવાઈ કરે છે. આ અધિનિયમ મની લોન્ડરિંગના કેસોની તપાસ અને કાર્યવાહી કરવા માટે એક વિશિષ્ટ એજન્સી, [[એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ]] (ED)ની પણ સ્થાપના કરે છે. <ref>{{Cite web|title=Prevention of Money Laundering|url=https://dor.gov.in/prevention-of-money-laundering-list|website=https://dor.gov.in}}</ref> PMLA ઉપરાંત, ભારતે [[ફોરેન એક્સચેન્જ મેનેજમેન્ટ એક્ટ]] (FEMA) અને [[આવકવેરા અધિનિયમ, 1961|ઈન્કમ ટેક્સ એક્ટ]] સહિત મની લોન્ડરિંગ સામે લડવા માટે અન્ય પગલાં પણ લાગુ કર્યા છે. [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક|રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા]] (RBI) અને [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (SEBI) એ પણ તેમની નિયમનકારી સંસ્થાઓને [[મની લોન્ડરિંગ વિરોધી]] નિયમોના પાલન માટે માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે. ભારત [[ફાઇનાન્શિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ]] (FATF)નું સભ્ય પણ છે, જે એક આંતર-સરકારી સંસ્થા છે જે ધોરણો નક્કી કરે છે અને મની લોન્ડરિંગ, આતંકવાદી ધિરાણ અને દેશની અખંડિતતા માટેના અન્ય સંબંધિત જોખમો સામે લડવા માટે કાનૂની, નિયમનકારી અને ઓપરેશનલ પગલાંના અસરકારક અમલીકરણને પ્રોત્સાહન આપે છે. [[આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સિસ્ટમ]] . ભારત તેના ધોરણોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા FATF દ્વારા નિયમિત સમીક્ષાઓને આધીન છે. PMLA ઉપરાંત, ભારતે મની લોન્ડરિંગ સામે લડવા માટે અન્ય ઘણા નાણાકીય નિયમો લાગુ કર્યા છે. આ નિયમોમાં શામેલ છે: # [[તમારા ગ્રાહકને જાણો|તમારા ગ્રાહક (KYC) ધોરણો જાણો]] : KYC ધોરણો માટે બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓએ કોઈપણ નાણાકીય સેવાઓ પ્રદાન કરતા પહેલા તેમના ગ્રાહકોની ઓળખ ચકાસવાની જરૂર છે. કેવાયસી ધોરણોમાં વ્યક્તિગત માહિતી અને દસ્તાવેજો, જેમ કે [[આધાર કાર્ડ]], [[pan card|પાન કાર્ડ]], [[પાસપોર્ટ]] અને [[ચાલક નું પ્રમાણપત્ર|ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ]] મેળવવા અને તેની ચકાસણી કરવાનો સમાવેશ થાય છે. KYC ધોરણો નાણાકીય વ્યવહારોમાં બનાવટી અથવા બનાવટી દસ્તાવેજોના ઉપયોગને રોકવામાં મદદ કરે છે. # શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન રિપોર્ટિંગ (STR): STR માટે બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓને કોઈપણ શંકાસ્પદ વ્યવહારોની જાણ ભારતના [[ફાઇનાન્શિયલ ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટ (ભારત)|ફાઈનાન્સિયલ ઈન્ટેલિજન્સ યુનિટ]] (FIU)ને કરવાની જરૂર છે. આવા વ્યવહારોમાં ગ્રાહકની જાણીતી આવકના સ્ત્રોતો સાથે અસામાન્ય અથવા અસંગત હોય તેવા વ્યવહારોનો સમાવેશ થઈ શકે છે. બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓએ પણ આ વ્યવહારોના રેકોર્ડ રાખવા જરૂરી છે. # [[ફોરેન એકાઉન્ટ ટેક્સ કમ્પ્લાયન્સ એક્ટ]] (FATCA): FATCA એ યુએસ કાયદો છે જેમાં વિદેશી નાણાકીય સંસ્થાઓએ યુએસ કરદાતાઓ વિશેની માહિતી યુએસ [[આંતરિક આવક સેવા|ઇન્ટરનલ રેવન્યુ સર્વિસ]] (IRS)ને જાણ કરવી જરૂરી છે. FATCA લાગુ કરવા માટે ભારતે અમેરિકા સાથે કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કરાર હેઠળ, ભારતીય નાણાકીય સંસ્થાઓએ તેમના અમેરિકન ગ્રાહકો વિશેની માહિતી ભારત સરકારને જાણ કરવી જરૂરી છે, જે પછી યુએસ સરકાર સાથે શેર કરવામાં આવશે. # [[સામાન્ય રિપોર્ટિંગ સ્ટાન્ડર્ડ|કોમન રિપોર્ટિંગ સ્ટાન્ડર્ડ]] (CRS): ભારતે વિદેશી રહેવાસીઓ દ્વારા રાખવામાં આવેલા નાણાકીય ખાતાઓની માહિતીની આપલે કરવા માટે અન્ય દેશો સાથે પણ CRS કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. # [[મની લોન્ડરિંગ વિરોધી]] (AML) માર્ગદર્શિકા: [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક]] (RBI) એ નાણાકીય વ્યવહારો કરતી વખતે અનુસરવા માટે બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ માટે AML માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે. આ માર્ગદર્શિકાઓમાં ગ્રાહકની યોગ્ય ખંત, રેકોર્ડ રાખવા અને જોખમ સંચાલન જેવા પગલાંનો સમાવેશ થાય છે. # [[પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ, 2002]] (PMLA): પીએમએલએ મની લોન્ડરિંગને ગુનાની આવકને કાયદેસરના ભંડોળ તરીકે છૂપાવવાના કાર્ય તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરે છે. તે મની લોન્ડરિંગના દોષિતો માટે દંડ પણ નક્કી કરે છે, જેમાં કેદ અને દંડનો સમાવેશ થઈ શકે છે. આ અધિનિયમ બેંકો, નાણાકીય સંસ્થાઓ અને મની ચેન્જર્સ સહિત તમામ વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓને લાગુ પડે છે. == બેંકિંગ નિયમન == ભારતમાં [[બેંકિંગ નિયમન|બેંકિંગ નિયમનની]] દેખરેખ [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક]] (RBI) દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે દેશની [[સેન્ટ્રલ બેંક|મધ્યસ્થ બેંક]] છે. આરબીઆઈની સ્થાપના 1935માં થઈ હતી અને તે ભારતમાં બેંકો અને અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓના નિયમન અને દેખરેખ માટે જવાબદાર છે. <ref>{{Cite web|title=The Regulations That Govern Banking in India|url=https://www.investopedia.com/articles/investing/112714/regulations-govern-banking-india.asp|access-date=2023-03-24|website=Investopedia|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Nataraj|first=Geethanjali|last2=Ashwani|date=September 2018|title=Banking Sector Regulation in India: Overview, Challenges and Way Forward|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0019556118783065|journal=Indian Journal of Public Administration|language=en|volume=64|issue=3|pages=473–486|doi=10.1177/0019556118783065|issn=0019-5561}}</ref> આરબીઆઈનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય ભારતીય નાણાકીય વ્યવસ્થાની સ્થિરતા જાળવવાનો છે, જે તે વિવિધ નિયમનકારી પગલાં દ્વારા હાંસલ કરે છે. આરબીઆઈ દ્વારા લાગુ કરાયેલા કેટલાક મુખ્ય [[નિયમન|નિયમોમાં]] નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: <ref>{{Cite web|last=Thakore|first=Talwar|last2=Dubash|first2=Associates-Feroz|last3=Mahapatra|first3=Sonali|last4=Zota|first4=Shruti|date=2019-04-04|title=Banking Regulation in India|url=https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=a1976e5b-288e-4dce-be91-ecd57fc575c9|access-date=2023-03-24|website=Lexology|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Kanoujiya|first=Jagjeevan|last2=Bhimavarapu|first2=Venkata Mrudula|last3=Rastogi|first3=Shailesh|date=2021-08-23|title=Banks in India: A Balancing Act Between Profitability, Regulation and NPA|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/09722629211034417|journal=Vision: The Journal of Business Perspective|language=en|pages=097226292110344|doi=10.1177/09722629211034417|issn=0972-2629}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Rbi regulation|url=https://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/Publications/PDFs/BANKI15122014.pdf|access-date=2023-03-24|website=rbidocs.rbi.org.in}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Banking Regulation in India|url=https://www.complybook.com/blog/banking-regulation-in-india|access-date=2023-03-24|website=ComplyBook|archive-date=2023-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324164025/https://www.complybook.com/blog/banking-regulation-in-india|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Regulations of Bank and Financial Institutions {{!}} RBI Grade-B Main|url=https://www.careerlauncher.com/rbi-grade-b/regulations-of-banks-and-financial-institutions/|access-date=2023-03-24|website=www.careerlauncher.com|archive-date=2023-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324164024/https://www.careerlauncher.com/rbi-grade-b/regulations-of-banks-and-financial-institutions/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Banking regulation in India: overview|url=https://www.azbpartners.com/bank/banking-regulation-in-india-overview/|access-date=2023-03-24|website=azb|language=en}}</ref> * મૂડી પર્યાપ્તતા ગુણોત્તર (CAR): ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ ન્યૂનતમ CAR નિર્ધારિત કરી છે જે ભારતમાં બેંકોએ તેની ખાતરી કરવા માટે જાળવવી જોઈએ કે તેમની પાસે અણધારી નુકસાનને શોષવા માટે પૂરતી મૂડી છે. * એસેટ ક્વોલિટી રિવ્યુ (AQR): આરબીઆઈ બેંકોના નિયમિત AQR કરે છે તેની ખાતરી કરવા માટે કે તેઓ તેમની સંપત્તિની ગુણવત્તાને ચોક્કસ રીતે પ્રતિબિંબિત કરી રહ્યાં છે અને કોઈપણ નુકસાન માટે તેઓ પર્યાપ્ત રીતે જોગવાઈ કરે છે. * પ્રુડેન્શિયલ ધોરણો: આરબીઆઈએ બેંકો માટે વિવિધ વિવેકપૂર્ણ ધોરણો નિર્ધારિત કર્યા છે, જેમાં વ્યક્તિગત ઋણ લેનારાઓને એક્સપોઝરની મર્યાદા, અસ્કયામતોનું વર્ગીકરણ અને જોગવાઈની જરૂરિયાતોનો સમાવેશ થાય છે. * તરલતાની આવશ્યકતાઓ: ભારતમાં બેંકોએ ચોક્કસ સ્તરની તરલતા જાળવવી જરૂરી છે કે જેથી તેઓ તેમની જવાબદારીઓ પૂરી કરી શકે કારણ કે તેઓ બાકી છે. RBI એ ભારતમાં બેંકો માટે લઘુત્તમ લિક્વિડિટી રેશિયો (SLR) અને ન્યૂનતમ નેટ સ્ટેબલ ફંડિંગ રેશિયો (NSFR) નિર્ધારિત કર્યો છે. * પ્રુડેન્શિયલ ધોરણો: આરબીઆઈએ બેંકો માટે વિવિધ વિવેકપૂર્ણ ધોરણો નિર્ધારિત કર્યા છે, જેમાં વ્યક્તિગત ઋણ લેનારાઓને એક્સપોઝરની મર્યાદા, અસ્કયામતોનું વર્ગીકરણ અને જોગવાઈની જરૂરિયાતોનો સમાવેશ થાય છે. આ ધોરણો એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યા છે કે બેંકો સમજદારીપૂર્વક કામ કરે છે અને જોખમોનું અસરકારક રીતે સંચાલન કરે છે. * કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ: RBI એ ભારતમાં બેંકો માટે કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ પર માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે, જેમાં બેંકો પાસે મજબૂત બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સ, મજબૂત જોખમ વ્યવસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ અને અસરકારક આંતરિક નિયંત્રણો હોવા જરૂરી છે. * એન્ટિ-મની લોન્ડરિંગ (AML) અને તમારા ગ્રાહકને જાણો (KYC) ધોરણો: RBI એ મની લોન્ડરિંગ અને આતંકવાદને ધિરાણ અટકાવવા માટે AML અને KYC પર કડક માર્ગદર્શિકા મૂકી છે. બેંકોએ તેમના ગ્રાહકો પર યોગ્ય ધ્યાન રાખવું, વ્યવહારોનું નિરીક્ષણ કરવું અને શંકાસ્પદ વ્યવહારોની જાણ સંબંધિત અધિકારીઓને કરવી જરૂરી છે. * તમારા ગ્રાહકને જાણો (KYC) અને એન્ટી-મની લોન્ડરિંગ (AML): બેંકોએ મની લોન્ડરિંગ અને આતંકવાદને ધિરાણ અટકાવવા માટે KYC અને AML માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવું જરૂરી છે. === બેંકિંગ નિયમન અધિનિયમ === ભારતમાં ઘણા બેંકિંગ નિયમન અધિનિયમો છે જે દેશમાં બેંકો અને અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓની કામગીરીને નિયંત્રિત કરે છે. કેટલાક મુખ્ય કાર્યો છે: <ref>{{Cite web|title=Banking Acts {{!}} Department of Financial Services {{!}} Ministry of Finance {{!}} Government of India|url=https://financialservices.gov.in/act-rule/Banking/Banking-Acts|access-date=2023-03-24|website=financialservices.gov.in}}</ref> * [[રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1934]] : આ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના કાર્યો અને સત્તાઓને સંચાલિત કરતો પ્રાથમિક કાયદો છે, જે ભારતની મધ્યસ્થ બેંક છે. આ અધિનિયમ ભારતમાં બેંકિંગ અને ધિરાણના નિયમનની જોગવાઈ કરે છે અને RBIને બેંકોને લાઇસન્સ આપવા અને તેમની પ્રવૃત્તિઓનું નિયમન કરવાની સત્તા આપે છે. * [[બેંકિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ, 1949]] : આ અધિનિયમ ભારતમાં બેંકિંગ કંપનીઓના નિયમન અને દેખરેખ માટે પ્રદાન કરે છે. તે બેંકોની સ્થાપના અને સંચાલન માટેના નિયમો, તેમની મૂડીની જરૂરિયાતો અને તેમની પ્રવૃત્તિઓનું નિરીક્ષણ કરવા અને દેખરેખ રાખવાની RBIની સત્તાઓ નક્કી કરે છે. આ અધિનિયમ બેંકિંગ લોકપાલની નિમણૂક માટે પણ જોગવાઈ કરે છે, જે બેંકો સામેની ફરિયાદોના નિરાકરણ માટે જવાબદાર છે. <ref>{{Cite web|title=Banking regulation act, 1949|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1885/1/A194910.pdf}}</ref> * [[નેગોસિયેબલ ઈનસટરુમેનટ એકટ ૧૮૮૧|નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ એક્ટ, 1881]] : આ અધિનિયમ ચેક, પ્રોમિસરી નોટ્સ અને એક્સચેન્જના બિલ જેવા નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સના ઉપયોગ અને ટ્રાન્સફરને નિયંત્રિત કરે છે. તે આ સાધનો માટે પક્ષકારોના અધિકારો અને જવાબદારીઓ પ્રદાન કરે છે અને તેમની ચૂકવણી અને ડિસ્ચાર્જ માટેના નિયમો નક્કી કરે છે. * [[સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1992]] : આ અધિનિયમ ભારતમાં સિક્યોરિટી બજારોના નિયમન અને આ બજારોમાં રોકાણકારોના હિતોના રક્ષણ માટે પ્રદાન કરે છે. તે સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) ને સ્ટોક એક્સચેન્જો, બ્રોકર્સ અને અન્ય બજાર મધ્યસ્થીઓની પ્રવૃત્તિઓનું નિયમન અને દેખરેખ કરવાની સત્તા આપે છે. * [[પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ, 2002]] : આ અધિનિયમ ભારતમાં મની લોન્ડરિંગ અને આતંકવાદના ધિરાણને રોકવાની જોગવાઈ કરે છે. તે બેંકો અને અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓને ગ્રાહકની યોગ્ય કાળજી રાખવા અને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ માટે નાણાકીય સિસ્ટમના ઉપયોગને રોકવા માટે વ્યવહારોના રેકોર્ડ જાળવવાની જરૂર છે. == સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ રેગ્યુલેશન == [[ભારત|ભારતમાં]] [[સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ]] રેગ્યુલેશનની દેખરેખ મુખ્યત્વે [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (સેબી) દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે દેશના સિક્યોરિટી બજારોના નિયમન માટે જવાબદાર છે. સિક્યોરિટી બજારો ન્યાયી, પારદર્શક અને કાર્યક્ષમ રીતે ચાલે તે સુનિશ્ચિત કરવા સેબીએ વિવિધ [[નિયમન|નિયમો]] અને [[માર્ગદર્શિકા]] જારી કરી છે. અહીં ભારતમાં સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ રેગ્યુલેશનના કેટલાક મુખ્ય પાસાઓ છે: <ref>{{Cite web|last=Team|first=ClearIAS|date=2023-02-22|title=Stock Market Regulations in India|url=https://www.clearias.com/stock-market-regulations/|access-date=2023-03-24|website=ClearIAS|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Mathew|first=Joby|date=2023-02-18|title=Explained {{!}} How is the stock market regulated in India?|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/business/markets/explained-how-is-the-stock-market-regulated-in-india/article66526291.ece|access-date=2023-03-24|issn=0971-751X}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Sabarinathan|first=G|date=October 2010|title=SEBI's Regulation of the Indian Securities Market: A Critical Review of the Major Developments|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0256090920100402|journal=Vikalpa: The Journal for Decision Makers|language=en|volume=35|issue=4|pages=13–26|doi=10.1177/0256090920100402|issn=0256-0909}}</ref> * [[રોકાણકાર રક્ષણ]]: સેબીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સિક્યોરિટીઝ માર્કેટમાં રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવાનો છે. તેણે વિવિધ નિયમો જારી કર્યા છે જેથી રોકાણકારોને સિક્યોરિટીઝ વિશે સચોટ અને સમયસર માહિતીની ઍક્સેસ મળે અને તેઓ કપટપૂર્ણ અને અન્યાયી પ્રથાઓથી સુરક્ષિત રહે. ઉદાહરણ તરીકે, સેબીએ નિયમો જારી કર્યા છે [[આંતરિક વેપાર]], [[બજારમાં ચાલાકી]] અને, [[જાહેરાત જરૂરિયાત|જાહેરાત જરૂરીયાતો]] માટે [[લિસ્ટેડ કંપનીઓ]]. * બજાર કામગીરીઃ સેબી ભારતમાં સિક્યોરિટીઝ બજારોની કામગીરીને નિયંત્રિત કરે છે, જેમાં [[stock exchang|સ્ટોક એક્સચેન્જો]], [[બ્રોકર|બ્રોકર્સ]], અને અન્ય બજાર મધ્યસ્થીઓ. તેણે બ્રોકર્સ અને મધ્યસ્થીઓના વર્તન અંગેના નિયમો જારી કર્યા છે, જેમાં મૂડી પર્યાપ્તતા, નોંધણીની જરૂરિયાતો અને પાલન ધોરણો અંગેના નિયમોનો સમાવેશ થાય છે. * [[સૂચિ જરૂરિયાતો]] સેબીએ ભારતીય સ્ટોક એક્સચેન્જોમાં પોતાની સિક્યોરિટીઝની લિસ્ટિંગ કરવા ઈચ્છતી કંપનીઓ માટે લિસ્ટિંગ જરૂરીયાતો અંગે નિયમો જારી કર્યા છે. આ નિયમો જાહેરાતની જરૂરિયાતો, પાત્રતા માપદંડ અને અન્ય શરતો સૂચવે છે જે તેમની સિક્યોરિટીઝની સૂચિ બનાવવા માંગતી કંપનીઓ દ્વારા પૂરી થવી જોઈએ. * [[જાહેરાત જરૂરિયાત|જાહેરાત જરૂરીયાતો]] સેબીએ લિસ્ટેડ કંપનીઓ માટે જાહેરાતની જરૂરિયાતો પર નિયમો જારી કર્યા છે, જે કંપનીઓ દ્વારા રોકાણકારો અને જાહેર જનતાને જાહેર કરવાની માહિતી સૂચવે છે. આ નિયમોમાં આવા ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છેઃ [[નાણાકીય નિવેદન|નાણાકીય નિવેદનો]], [[મેનેજમેન્ટ ચર્ચા અને વિશ્લેષણ]], અને સંબંધિત પક્ષ વ્યવહારો. * [[રોકાણકાર શિક્ષણ]]: સેબી રોકાણકાર શિક્ષણ અને જાગૃતિ કાર્યક્રમો માટે પણ જવાબદાર છે, જેનો હેતુ રોકાણકારોને સિક્યોરિટીઝ બજારો અને સિક્યોરિટીઝમાં રોકાણ સાથે સંકળાયેલા જોખમો અને તકો વિશે શિક્ષિત કરવાનો છે. * અમલીકરણ: સેબી પાસે સિક્યોરિટીઝ કાયદા અને નિયમોના ઉલ્લંઘન સામે તપાસ અને અમલીકરણની કાર્યવાહી કરવાની સત્તા છે. તે બજારના સહભાગીઓ પર દંડ અને અન્ય દંડ લાદી શકે છે જે નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે, અને ગુનેગારો સામે કાનૂની કાર્યવાહી કરી શકે છે. === સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ રેગ્યુલેશન એક્ટ === ભારતમાં [[સિક્યોરિટી બજારો]] અનેક કાયદાઓ, [[વ્યાપાર નિયમ|નિયમો]] અને [[નિયમન|નિયમો]] દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. અહીં ભારતમાં કેટલાક મુખ્ય સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ એક્ટ છે: <ref>{{Cite web|date=2021-09-27|title=Laws governing the stock market in India|url=https://blog.ipleaders.in/laws-governing-the-stock-market-in-india/|access-date=2023-03-24|website=iPleaders|language=en-US}}</ref> * [[સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા એક્ટ, 1992]] : ભારતમાં સિક્યોરિટી બજારોને સંચાલિત કરતો આ પ્રાથમિક કાયદો છે. તેણે [[સિક્યોરિટી બજારો|સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ]] માટે નિયમનકાર તરીકે [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (SEBI) ની સ્થાપના કરી અને તેને સિક્યોરિટીઝ બજારોનું નિયમન અને વિકાસ કરવા, રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવા અને રોકાણકારોના શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવાની સત્તાઓ આપી. * [[સિક્યોરિટીઝ કોન્ટ્રાક્ટ્સ (રેગ્યુલેશન) એક્ટ, 1956]] : આ અધિનિયમ ભારતમાં સિક્યોરિટીઝના વેપારનું નિયમન કરે છે અને સિક્યોરિટીઝ માર્કેટમાં [[stock exchang|સ્ટોક એક્સચેન્જો]], [[દલાલ|બ્રોકર્સ]] અને અન્ય મધ્યસ્થીઓની કામગીરીને નિયંત્રિત કરે છે. તે ભારતમાં વેપાર કરી શકાય તેવા સિક્યોરિટીઝના પ્રકારોને વ્યાખ્યાયિત કરે છે, ટ્રેડિંગના આચરણ માટેના નિયમો નક્કી કરે છે અને સ્ટોક એક્સચેન્જો અને અન્ય બજાર મધ્યસ્થીઓના નિયમન અને નોંધણી માટે પ્રદાન કરે છે. * ડિપોઝિટરીઝ એક્ટ, 1996: આ અધિનિયમ ભારતમાં ડિપોઝિટરીઝની સ્થાપના માટે પ્રદાન કરે છે અને ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં સિક્યોરિટીઝના ટ્રાન્સફર અને નોંધણીને નિયંત્રિત કરે છે. તે રોકાણકારોને ડિમટીરિયલાઈઝ્ડ સ્વરૂપમાં સિક્યોરિટીઝ રાખવા સક્ષમ બનાવે છે અને સોદાના ઝડપી અને વધુ કાર્યક્ષમ પતાવટની સુવિધા આપે છે. * સિક્યોરિટીઝ કોન્ટ્રાક્ટ્સ (રેગ્યુલેશન) રૂલ્સ, 1957: આ [[સિક્યોરિટીઝ કોન્ટ્રાક્ટ્સ (રેગ્યુલેશન) એક્ટ, 1956]] હેઠળ બનેલા નિયમો છે અને સિક્યોરિટીઝ માર્કેટમાં સ્ટોક એક્સચેન્જ, બ્રોકર્સ અને અન્ય મધ્યસ્થીઓના નિયમન માટે જોગવાઈ કરે છે. નિયમો સ્ટોક એક્સચેન્જમાં લિસ્ટિંગ માટે યોગ્યતાના માપદંડ, માર્જિનની જરૂરિયાતો અને બ્રોકર્સ અને મધ્યસ્થીઓના આચરણ જેવા ક્ષેત્રોને આવરી લે છે. * SEBI (લિસ્ટિંગ ઓબ્લિગેશન્સ એન્ડ ડિસ્ક્લોઝર રિક્વાયરમેન્ટ્સ) રેગ્યુલેશન્સ, 2015: આ રેગ્યુલેશન્સ એવી કંપનીઓ માટે [[લિસ્ટિંગ જરૂરિયાતો]] સૂચવે છે કે જેઓ [[ભારતીય સ્ટોક એક્સચેન્જ (સંદિગ્ધતા)|ભારતીય સ્ટોક એક્સચેન્જમાં]] તેમની સિક્યોરિટીઝને સૂચિબદ્ધ કરવા માગે છે. તેઓએ પાત્રતાના માપદંડો, [[જાહેરાતની આવશ્યકતા|જાહેરાતની આવશ્યકતાઓ]] અને અન્ય શરતો નક્કી કરી છે જે તેમની સિક્યોરિટીઝની યાદી બનાવવા માંગતી કંપનીઓ દ્વારા પૂરી કરવી આવશ્યક છે. * SEBI (પ્રોહિબિશન ઓફ ઈનસાઈડર ટ્રેડિંગ) રેગ્યુલેશન્સ, 2015: આ નિયમો સિક્યોરિટીઝમાં ઈન્સાઈડર ટ્રેડિંગને પ્રતિબંધિત કરે છે અને ઈન્સાઈડર ટ્રેડિંગને રોકવા માટેના નિયમો સૂચવે છે. તેઓ કંપનીઓને જરૂરી છે કે તેઓ અંદરના લોકોની યાદી જાળવી રાખે અને અમુક માહિતી સ્ટોક એક્સચેન્જો અને જનતાને જાહેર કરે. * સેબી (સબસ્ટેન્શિયલ એક્વિઝિશન ઓફ શેર્સ એન્ડ ટેકઓવર) રેગ્યુલેશન્સ, 2011: આ નિયમો ભારતમાં લિસ્ટેડ કંપનીઓના શેરના સંપાદન અને ટેકઓવરને નિયંત્રિત કરે છે. લિસ્ટેડ કંપનીના નિયંત્રણમાં ફેરફારના કિસ્સામાં તેમને હસ્તગત કરનારાઓએ ચોક્કસ જાહેરાતો કરવાની અને લઘુમતી શેરધારકોને ખુલ્લી ઓફર કરવાની જરૂર છે. == બુલિયન નિયમન == [[ભારત|ભારતમાં]] બુલિયન નિયમન સરકાર અને વિવિધ નિયમનકારી સંસ્થાઓ દ્વારા દેખરેખ રાખવામાં આવે છે. [[બુલિયન|બુલિયન એ]] [[સોનું|સોના]] અને [[ચાંદી]] જેવી [[કિંમતી ધાતુ|કિંમતી ધાતુઓનો]] ઉલ્લેખ કરે છે, જેનો ઉપયોગ ઘણીવાર મૂલ્યના ભંડાર અને ફુગાવા સામે બચાવ તરીકે થાય છે. <ref>{{Cite web|title=How does the Commodity Market Work in India {{!}} IIFL Knowledge Center|url=https://www.indiainfoline.com/knowledge-center/commodities/how-does-the-commodity-market-work-in-india|access-date=2023-03-24|website=www.indiainfoline.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Dash|first=Shridhar Kumar|date=September 1999|title=Effect of Liberalization on Integration between Indian and World Bullion Market|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0019466219990107|journal=The Indian Economic Journal|language=en|volume=47|issue=1|pages=82–96|doi=10.1177/0019466219990107|issn=0019-4662}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Kaura|first=Ruchika|last2=Rajput|first2=Namita|date=2021-06-10|title=Future–Spot Relationship in Commodity Market: A Comparison Across Commodity Segments in India|url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/09721509211017291|journal=Global Business Review|language=en|pages=097215092110172|doi=10.1177/09721509211017291|issn=0972-1509}}</ref> અહીં ભારતમાં બુલિયન નિયમનના કેટલાક મુખ્ય પાસાઓ છે: * [[આયાત કરો|આયાત]] અને [[નિકાસ કરો|નિકાસ]] : ભારતમાં [[બુલિયન|બુલિયનની]] આયાત અને નિકાસ [[વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય]] હેઠળના [[ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ ફોરેન ટ્રેડ]] (DGFT) દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. બુલિયનના આયાતકારો અને નિકાસકારોએ સંબંધિત લાઇસન્સ મેળવવા અને સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા વિવિધ નિયમો અને માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવું આવશ્યક છે. * [[કરવેરા]] : બુલિયન ભારતમાં વિવિધ કરને આધીન છે, જેમાં [[આયાત વેરો|કસ્ટમ ડ્યુટી]], [[આબકારી જકાત (ભારત)|આબકારી જકાત]] અને [[ભારતમાં મૂલ્ય વર્ધિત કરવેરા|મૂલ્યવર્ધિત કર]] (VAT)નો સમાવેશ થાય છે. સરકાર ટ્રાન્ઝેક્શનના કદ અને અન્ય પરિબળોના આધારે બુલિયનના વેચાણ અથવા ટ્રાન્સફર પર પણ ટેક્સ લાદી શકે છે. * હોલમાર્કિંગઃ [[બ્યુરો ઓફ ઈન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ]] (BIS) ભારતમાં સોના અને ચાંદીના હોલમાર્કિંગ માટે જવાબદાર છે. હોલમાર્કિંગ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા બુલિયનની શુદ્ધતા અને ગુણવત્તા સ્વતંત્ર એજન્સી દ્વારા ચકાસવામાં આવે છે અને પ્રમાણિત કરવામાં આવે છે. હોલમાર્કવાળા બુલિયનમાં [[BIS માર્ક|BIS ચિહ્ન]] હોય છે, જે ધાતુની શુદ્ધતા અને ગુણવત્તા દર્શાવે છે. * [[વેપાર|ટ્રેડિંગ]] : ભારતમાં બુલિયન ટ્રેડિંગ મુખ્યત્વે [[સ્પોટ માર્કેટ|સ્પોટ]] અને [[વાયદા બજારો|ફ્યુચર્સ માર્કેટ]] દ્વારા કરવામાં આવે છે. [[ઈન્ડિયા ઈન્ટરનેશનલ બુલિયન એક્સચેન્જ]] (IIBX), [[નેશનલ કોમોડિટી અને ડેરિવેટિવ્ઝ એક્સચેન્જ|નેશનલ કોમોડિટી એન્ડ ડેરિવેટિવ્ઝ એક્સચેન્જ]] (NCDEX) અને [[મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ]] (MCX) ભારતમાં બુલિયન ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટમાં ટ્રેડિંગ માટેના ત્રણ મુખ્ય એક્સચેન્જો છે. આ એક્સચેન્જો સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) અને [[ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી|ઈન્ટરનેશનલ ફાઈનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી]] (IFSCA) દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે. * [[રોકાણ]] : બુલિયન ભારતમાં રોકાણનો લોકપ્રિય વિકલ્પ છે, અને રોકાણકારો ભૌતિક બુલિયન ખરીદી શકે છે અથવા બુલિયન આધારિત નાણાકીય ઉત્પાદનો જેમ કે [[એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ|એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ ફંડ્સ]] (ETFs) અથવા [[મ્યુચ્યુઅલ ફંડ|મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં]] રોકાણ કરી શકે છે. બુલિયન આધારિત નાણાકીય ઉત્પાદનોનું નિયમન [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (સેબી) ના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે. === બુલિયન નિયમન અધિનિયમો === ભારતમાં બુલિયન નિયમન વિવિધ અધિનિયમો અને નિયમો દ્વારા સંચાલિત થાય છે. ભારતમાં બુલિયન રેગ્યુલેશન સાથે સંબંધિત કેટલાક મુખ્ય અધિનિયમો અને નિયમો અહીં આપ્યા છે: * IFSC ઓથોરિટી (બુલિયન એક્સચેન્જ) રેગ્યુલેશન્સ, 2020: આ કાયદો [[GIFT ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસિસ સેન્ટર|ઈન્ટરનેશનલ ફાઈનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર]] (IFSC) માં [[ઈન્ડિયા ઈન્ટરનેશનલ બુલિયન એક્સચેન્જ]] (IIBX) ને સંચાલિત કરે છે. * વિદેશી વેપાર (વિકાસ અને નિયમન) અધિનિયમ, 1992: આ કાયદો બુલિયન સહિત ભારતમાં માલની આયાત અને નિકાસને નિયંત્રિત કરે છે. [[વેપાર અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય|વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય]] હેઠળના [[ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ ફોરેન ટ્રેડ]] (DGFT) બુલિયનની આયાત અને નિકાસ માટે લાઇસન્સ આપવા માટે જવાબદાર છે. * બ્યુરો ઓફ ઈન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2016: આ કાયદો [[બ્યુરો ઓફ ઈન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ]] (BIS) ને બુલિયન સહિત ભારતમાં માલની ગુણવત્તા અને ધોરણનું નિયમન કરવાની સત્તા આપે છે. BIS ભારતમાં સોના અને ચાંદીના હોલમાર્કિંગ માટે જવાબદાર છે. * સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ એક્ટ, 1944: આ કાયદો બુલિયન સહિત ભારતમાં માલના ઉત્પાદન અને ઉત્પાદન પર આબકારી જકાત લાવે છે. ભારતમાં સોના અને ચાંદીના બુલિયન પર હાલમાં એક્સાઈઝ ડ્યુટી લાગુ નથી. * કસ્ટમ્સ એક્ટ, 1962: આ કાયદો બુલિયન સહિત ભારતમાં માલની આયાત અને નિકાસને નિયંત્રિત કરે છે. આ અધિનિયમ બુલિયન સહિત આયાત અને નિકાસ કરાયેલ માલની મંજૂરી માટેની પ્રક્રિયાઓને સ્પષ્ટ કરે છે. * [[સિક્યોરિટીઝ કોન્ટ્રાક્ટ્સ (રેગ્યુલેશન) એક્ટ, 1956]] : આ કાયદો ભારતમાં સિક્યોરિટીઝ માર્કેટને નિયંત્રિત કરે છે, જેમાં [[કોમોડિટી એક્સચેન્જો]] પર બુલિયન ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટના વેપારનો સમાવેશ થાય છે. * [[પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ, 2002]] : આ એક્ટનો હેતુ બુલિયન ઉદ્યોગ સહિત ભારતમાં મની લોન્ડરિંગ અને આતંકવાદને ધિરાણ અટકાવવાનો છે. બુલિયન ડીલરો અને વેપારીઓએ વિવિધ એન્ટિ-મની લોન્ડરિંગ (AML) અને તમારા ગ્રાહકને જાણતા (KYC) નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી છે. == નાણાકીય સેવાઓ લાઇસન્સ == ભારતમાં, [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક|રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા]] (RBI) અને [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા]] (SEBI) દ્વારા નાણાકીય સેવાઓના લાઇસન્સ આપવામાં આવે છે જે નાણાકીય પ્રવૃત્તિ હાથ ધરવામાં આવે છે તેના પર આધાર રાખે છે. અહીં ભારતમાં કેટલાક નાણાકીય સેવાઓ લાઇસન્સ છે: # [[બેંકિંગ લાઇસન્સ|બેંકિંગ લાયસન્સઃ]] ભારતમાં બેંકોનું નિયમન [[બેંકિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ, 1949]] હેઠળ [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક]] (RBI) દ્વારા કરવામાં આવે છે. RBI ભારતમાં બેંકિંગ લાઇસન્સ આપવા માટે જવાબદાર છે, અને બેંકોને તેમની માલિકી, કદ અને કામગીરીના પ્રકારને આધારે વિવિધ શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. અનુસૂચિત બેંકો એવી છે કે જે આરબીઆઈ એક્ટની બીજી સૂચિમાં સમાવિષ્ટ છે અને આરબીઆઈ પાસેથી ઉધાર લેવા જેવા અમુક વિશેષાધિકારો માટે પાત્ર છે. નોન-શેડ્યુલ બેંકો એવી છે કે જે આરબીઆઈ એક્ટની બીજી સૂચિમાં સામેલ નથી. [[ભારતમાં જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો|જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો]] એવી છે કે જે [[ભારત સરકાર|ભારત સરકારની]] માલિકીની છે, જ્યારે ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકો એવી છે કે જે ખાનગી વ્યક્તિઓ અથવા સંસ્થાઓની માલિકીની છે. વિદેશી બેંકો એવી છે જે ભારતમાં હાજરી ધરાવે છે પરંતુ તેનું મુખ્ય મથક દેશની બહાર છે. સહકારી બેંકો એવી છે કે જે સહકારી સંસ્થાઓની માલિકીની અને સંચાલિત હોય છે. # [[નોન-બેંકિંગ નાણાકીય કંપની|નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્શિયલ કંપની]] (NBFC) લાઇસન્સ: NBFC એ એવી નાણાકીય સંસ્થાઓ છે જે ધિરાણ, રોકાણ અને ડિપોઝિટ લેવા જેવી વિવિધ નાણાકીય સેવાઓ પૂરી પાડે છે, પરંતુ તેઓ ડિમાન્ડ ડિપોઝિટ સ્વીકારવા માટે લાઇસન્સ ધરાવતા નથી. RBI ભારતમાં NBFC લાઇસન્સ આપવા માટે જવાબદાર છે, અને NBFC ને તેમની પ્રવૃત્તિઓના આધારે વિવિધ શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. પ્રણાલીગત રીતે મહત્વપૂર્ણ NBFCs (SI-NBFCs) તે છે જેની બેલેન્સ શીટનું કદ રૂ.થી વધુ છે. 500 કરોડ અથવા જાહેર ભંડોળ સ્વીકારે છે, જ્યારે બિન-પ્રણાલીગત રીતે મહત્વપૂર્ણ NBFCs (NSI-NBFCs) તે છે જે આ માપદંડોને પૂર્ણ કરતા નથી. # વીમા લાયસન્સ: [[ઈન્સ્યોરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા]] (IRDAI) ભારતમાં વીમા કંપનીઓ માટે લાઇસન્સ આપવા માટે જવાબદાર છે. [[વીમો|વીમા કંપનીઓ]] જીવન વીમો, સામાન્ય વીમો અને આરોગ્ય વીમો જેવી વિવિધ શ્રેણીઓમાં કામ કરી શકે છે. જીવન વીમા કંપનીઓ વિવિધ પ્રકારની જીવન વીમા પૉલિસી ઑફર કરે છે જેમ કે ટર્મ ઈન્સ્યોરન્સ, [[એન્ડોવમેન્ટ નીતિઓ|એન્ડોવમેન્ટ પૉલિસીઓ]] અને [[યુનિટ-લિંક્ડ વીમા યોજના|યુનિટ-લિંક્ડ વીમા યોજનાઓ]] (યુલિપ). સામાન્ય વીમા કંપનીઓ મોટર વીમો, હોમ ઈન્સ્યોરન્સ અને ટ્રાવેલ ઈન્સ્યોરન્સ જેવી વિવિધ પ્રકારની નોન-લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ પોલિસી ઓફર કરે છે. સ્વાસ્થ્ય વીમા કંપનીઓ વિવિધ પ્રકારની સ્વાસ્થ્ય વીમા પૉલિસીઓ ઑફર કરે છે જેમ કે વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય વીમો, ફેમિલી ફ્લોટર સ્વાસ્થ્ય વીમો અને ગંભીર બીમારીનો વીમો. # મ્યુચ્યુઅલ ફંડ લાઇસન્સ: [[sebi|સેબી]] ભારતમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડનું નિયમન કરવા અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓને લાઇસન્સ આપવા માટે જવાબદાર છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓને [[ઇક્વિટી ફંડ્સ]], ડેટ ફંડ્સ અને હાઇબ્રિડ ફંડ્સ જેવા વિવિધ પ્રકારના ફંડ ચલાવવાની છૂટ છે. ઇક્વિટી ફંડ્સ મુખ્યત્વે સ્ટોક્સમાં રોકાણ કરે છે, ડેટ ફંડ્સ મુખ્યત્વે બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરે છે, જ્યારે હાઇબ્રિડ ફંડ્સ સ્ટોક્સ અને બોન્ડ્સના સંયોજનમાં રોકાણ કરે છે. # સ્ટોક બ્રોકર લાયસન્સ: [[sebi|સેબી]] ભારતમાં [[સ્ટોકબ્રોકર|સ્ટોક બ્રોકરોને]] લાઇસન્સ પણ જારી કરે છે. સ્ટોક બ્રોકર્સ મધ્યસ્થી છે જે ભારતમાં સ્ટોક એક્સચેન્જો પર ગ્રાહકો વતી સિક્યોરિટીઝની ખરીદી અને વેચાણની સુવિધા આપે છે. સ્ટોક બ્રોકર્સ વિવિધ કેટેગરીમાં કામ કરી શકે છે જેમ કે ફુલ-સર્વિસ બ્રોકર્સ અને ડિસ્કાઉન્ટ બ્રોકર્સ. # ડિપોઝિટરી પાર્ટિસિપન્ટ લાઇસન્સ: સેબી ભારતમાં ડિપોઝિટરી પાર્ટિસિપન્ટને લાઇસન્સ પણ ઇશ્યુ કરે છે. [[ડિપોઝિટરી સહભાગી|ડિપોઝિટરી સહભાગીઓ]] મધ્યસ્થી છે જે ડિપોઝિટરી સિસ્ટમ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોનિક સ્વરૂપમાં સિક્યોરિટીઝના હોલ્ડિંગ અને ટ્રેડિંગ સંબંધિત સેવાઓ પ્રદાન કરે છે. ડિપોઝિટરી સહભાગીઓ NSDL અને CDSL જેવી વિવિધ શ્રેણીઓમાં કામ કરી શકે છે. == આ પણ જુઓ == * [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક]] * [[ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી]] == સ્ત્રોતો == ઉપરોક્ત મુદ્દાઓ માટેની માહિતી વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવી હતી, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: * [[ભારતીય રિઝર્વ બેંક]] : [https://www.rbi.org.in/ સત્તાવાર વેબસાઇટ] * [[sebi|સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયાઃ]] [https://www.sebi.gov.in/ સત્તાવાર વેબસાઈટ] * [[નાણા મંત્રાલય (ભારત)|નાણા મંત્રાલય]], [[ભારત સરકાર]] : [https://www.finmin.nic.in/ સત્તાવાર વેબસાઇટ] * [[વીમા નિયમનકારી અને વિકાસ સત્તામંડળ]] : [https://www.irdai.gov.in/ સત્તાવાર વેબસાઇટ] * [[પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી]] : [https://www.pfrda.org.in/ સત્તાવાર વેબસાઇટ] * [[નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ|નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ ઓફ ઈન્ડિયા]] : [https://www.nseindia.com/ સત્તાવાર વેબસાઈટ] * [[ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી|ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર ઓથોરિટી]] : [https://www.ifsca.gov.in/ સત્તાવાર વેબસાઇટ] == જર્નલ્સ અને વધુ વાંચન == * બેંકિંગ રેગ્યુલેશન જર્નલ: [https://link.springer.com/journal/41261 લિંક] * ઇન્ડિયન જર્નલ ઓફ ફાઇનાન્સ: [http://www.indianjournaloffinance.co.in/ લિંક] * ફાયનાન્સ ઈન્ડિયા: [http://www.financeindia.org/ લિંક] * આર્થિક અને રાજકીય સાપ્તાહિક: [https://www.epw.in/ લિંક] * ભારતમાં નાણાકીય ક્ષેત્રનું નિયમન: [https://scholar.google.co.in/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&as_vis=1&q=financial+regulation+in+india+&btnG=#d=gs_qabs&t=1680266549247&u=%23p%3DXQP4BXhC2J8J લિંક] * ભારતમાં નાણાકીય સમાવેશ, નિયમન અને શિક્ષણની સ્થિતિ: [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2773949/ લિંક] * જયંત વર્મા અને સુમિત અગ્રવાલ દ્વારા ભારતમાં નાણાકીય નિયમન * નાણાકીય નિયમન: રાજેશ ચક્રવર્તી અને ટીટી રામ મોહન દ્વારા બદલાતી ગતિશીલતા * ટીઆર ભટ દ્વારા ભારતમાં નાણાકીય બજારો અને સંસ્થાઓ * એમએલ તન્નન દ્વારા ભારતમાં બેંકિંગ નિયમન * ભારતી વી. પાઠક દ્વારા ભારતીય નાણાકીય વ્યવસ્થા == સંદર્ભ == <references group="" responsive="1"></references> == નોંધો == <references group="lower-alpha" responsive="0"></references> == બાહ્ય કડીઓ == {{Commons-inline}} {{commonscat|Economy of India}} {{wikiquote}} {{portal|India|Flag of India.svg}} [[શ્રેણી:અર્થતંત્ર]] [[શ્રેણી:ભારત]] dd29khq2c974zix7srxlgw0agu7ny9f 0 140268 902436 845948 2026-07-13T18:12:18Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902436 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = જેઠાભાઈ ભુરાભાઈ રાઠોડ | office = [[ગુજરાત વિધાનસભા]]ના સભ્ય | termstart = ૧૯૬૭ | predecessor = [[માલજીભાઈ સંગ્રામભાઈ ડાભી]] | termend = ૧૯૭૧ | successor = માલજીભાઈ સંગ્રામભાઈ ડાભી | party = [[સ્વતંત્ર પક્ષ]] | otherparty = | constituency = [[ખેડબ્રહ્મા]] | birth_date = <!--{{Birth date|df=yes|19??|??|??}}--> | death_date = ૧૨ મે ૨૦૨૩ | death_place = [[ટેબડા (તા. પોશીના)|ટેબડા]], [[સાબરકાંઠા જિલ્લો]], [[ગુજરાત]], ભારત | spouse = શારદાબેન | children = પાંચ પુત્ર, ચાર પુત્રી }} '''જેઠાભાઈ ભુરાભાઈ રાઠોડ''' (મૃત્યુ ૧૨ મે ૨૦૨૩) [[ગુજરાત]] રાજ્યના ભારતીય રાજકારણી હતા જેમણે ૧૯૬૭ થી ૧૯૭૧ સુધી ખેડબ્રહ્માનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા [[ગુજરાત વિધાનસભા]]ના સભ્ય તરીકે સેવા આપી હતી.<ref name=":0">{{Cite news|date=2023-05-13|title=Sabarkantha: ખેડબ્રહ્માના પૂર્વ ધારાસભ્યનું નિધન, સાઈકલ પર કરતા હતા ચૂંટણી પ્રચાર|url=https://gujarati.abplive.com/news/gujarat/jethabhai-bhurabhai-rathor-former-mla-of-khedbrahma-passed-away-837542|access-date=2023-05-14|work=ABP Live Gujarati|language=gu}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|date=2023-05-14|title=Gujarat: 'BPL cardholder' ex-MLA from Khedbrahma no more|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/bpl-cardholder-ex-mla-from-khedbrahma-no-more/articleshow/100219561.cms?from=mdr|access-date=2023-05-14|issn=0971-8257}}</ref> == કારકિર્દી == રાઠોડ ૧૯૬૭માં તાલુકા પંચાયતની ચુંટણી માત્ર ૧૯૫ મતથી હાર્યા હતા.<ref name=":4">{{Cite news |date=2022-11-09 |title=From power to poverty: These ex-MLAs in Gujarat have seen it all |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/gujarat/news/from-power-to-poverty-these-ex-mlas-in-gujarat-have-seen-it-all/articleshow/95391312.cms |access-date=2023-05-23 |issn=0971-8257}}</ref> [[સ્વતંત્ર પક્ષ|સ્વતંત્ર પક્ષના]] ઉમેદવાર તરીકે, રાઠોડે ૧૯૬૭ની ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં [[ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ]]ના ઉમેદવારને ૧૭૦૦૦ મતોના તફાવતથી હરાવ્યા હતા. તેમણે ચૂંટણીમાં સાઇકલ પર પ્રચાર કર્યો હતો. તેમણે ૧૯૬૭ થી ૧૯૭૧ સુધી ખેડબ્રહ્માનું પ્રતિનિધિત્વ કરી [[ગુજરાત વિધાનસભા]]ના સભ્ય તરીકે સેવા આપી હતી. <ref name=":0"/><ref name=":1"/><ref name=":2">{{Cite web|date=2022-06-24|title=पेंशन भी नहीं, BPL कार्ड से कट रही जिंदगी... झकझोर देगी गुजरात के इस पूर्व विधायक की कहानी|url=https://www.aajtak.in/india/gujarat/story/gujarat-former-mla-jethabhai-rathod-live-bpl-ration-card-help-sons-doing-wages-lcl-1487581-2022-06-24|access-date=2023-05-14|website=आज तक|language=hi}}</ref><ref name=":4"/> તેઓ વિધાનસભામાં હાજરી આપવા માટે રાજ્ય પરિવહનની બસનો ઉપયોગ કરતા હતા. તેઓએ તેમનું બાકીનું જીવન ગરીબીમાં વીતાવ્યું અને સરકારી સહાય માટે બીપીએલ કાર્ડ ધરાવતા હતા.<ref>{{Cite news|title=ધારાસભ્ય બને એટલે વૈભવની છોળો ઉડે એ જરૂરી નથી, વાંચો આ માજી ધારાસભ્યની ખુમારી વિશે|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/sabarkantha/jethabhai-rathod-very-honest-and-only-mla-of-gujarat-who-is-living-in-poverty|access-date=2023-05-14|work=[[ગુજરાત સમાચાર]]|language=gu|archive-date=2023-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230514070813/https://www.gujaratsamachar.com/news/sabarkantha/jethabhai-rathod-very-honest-and-only-mla-of-gujarat-who-is-living-in-poverty|url-status=dead}}</ref><ref name=":0"/><ref name=":1"/> તેમને કોઈ પેન્શન મળ્યું ન હતું. <ref name=":2"/> ઉંમર સંબંધિત ટૂંકી માંદગી બાદ એક મહિના પછી, ૧૨ મે ૨૦૨૩ ના રોજ [[ટેબડા (તા. પોશીના)|ટેબડા]] ગામમાં ૮૬ વર્ષની વયે તેમનું અવસાન થયું.<ref name=":3">{{Cite news|date=2023-05-13|title=ખેડબ્રહ્માના પૂર્વ ધારાસભ્યનું અવસાન:જેઠાભાઈ રાઠોડ 86 વર્ષની વયે અવસાન પામ્યાં; એક મહિનાથી બીમાર હોવાથી ખાટલામાં હતા અને શુક્રવારે પરિવાર સાથે વાતો કરતા કરતા આંખો મીંચાઈ ગઈ હતી|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|url=https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/sabarkantha/news/jethabhai-rathore-dies-at-86-he-was-ill-in-bed-for-a-month-and-on-friday-while-talking-to-his-family-his-eyes-closed-131278317.html|language=gu}}</ref><ref name=":0"/><ref name=":1"/> તેમના મૃતદેહનો બીજા દિવસે તેમના ગામ નજીક [[સાબરમતી નદી]]ના કિનારે અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યો હતો. તેમના અંતિમ સંસ્કારમાં ખેડબ્રહ્માના વર્તમાન ધારાસભ્ય [[તુષાર ચૌધરી|તુષાર અમરસિંહ ચૌધરી]] અને અન્ય સ્થાનિક રાજકારણીઓએ હાજરી આપી હતી.<ref name=":3" /> == અંગત જીવન == રાઠોડ ગુજરાતમાં [[સાબરકાંઠા જિલ્લો|સાબરકાંઠા જિલ્લાના]] [[પોશીના તાલુકો|પોશીના તાલુકા]]ના ટેબડા ગામમાં રહેતા હતા.<ref name=":1"/><ref name=":4"/> તેમણે શારદાબેન સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તેમને બીજી પત્ની પણ હતી.<ref name=":3"/><ref name=":4"/> તેમને પાંચ પુત્રો અને ચાર પુત્રીઓ હતી.<ref name=":1" /><ref name=":4"/> == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:૨૦૨૩માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:રાજકારણી]] f42p0klsyfmphaxo3egpjwgbe4kyk19 0 140290 902407 902002 2026-07-13T12:05:54Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902407 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency|agency_name=''ગુજરાત સરકારની એજન્સીઓની યાદી''|type=|nativename=|nativename_a=|nativename_r=|logo=Government Of Gujarat Seal In All Languages.svg|logo_width=150px|logo_caption=|seal=|seal_width=|seal_caption=|picture=|picture_width=|picture_caption=|formed=|preceding1=|preceding2=<!-- (etc.) -->|dissolved=|superseding=|jurisdiction=[[ગુજરાત]]|headquarters=[[ગાંધીનગર]]|coordinates=|motto=|employees=|budget=|minister1_name=|minister1_pfo=|minister2_name=|minister2_pfo=<!-- (etc.) -->|deputyminister1_name=|deputyminister1_pfo=|deputyminister2_name=|deputyminister2_pfo=<!-- (etc.) -->|chief1_name=|chief1_position=|chief2_name=|chief2_position=<!-- (etc.) -->|parent_department=|parent_agency=|child1_agency=|child2_agency=<!-- (etc.) -->|keydocument1=<!-- (etc.) -->|website=|footnotes=|map=|map_width=|map_caption=}}'''ગુજરાત સરકારની સંસ્થાઓ''' એ ભારતના [[ગુજરાત]] રાજ્યમાં [[ગુજરાત સરકાર]] અથવા [[ભારત સરકાર]] દ્વારા વ્યાપારી અને બિન-વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓ છે. આમાં રાજ્ય સંચાલિત જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો ( પીએસયુ ), વૈધાનિક નિગમો અને સહકારી મંડળીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ વ્યાપારી સંસ્થાઓ આ રાજ્યના આર્થિક વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. <ref>{{Cite web|title=statutory corporations, companies and other bodies in government ...|url=https://loksabha.nic.in/writereaddata/questions/Questions_Brochure.pdf|website=loksabha.nic.in}}</ref> [[ગુજરાત|ગુજરાતમાં]] 97 રાજ્ય જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (પીએસયુ) છે. <ref>{{Cite web|date=2023-02-24|title=Govt mulling PSU disinvestment to generate funds: Gujarat FM|url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/gujarat-finance-minister-govt-psu-disinvestment-generate-funds-8465122/|access-date=2023-04-08|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 2018માં, 50 PSUsએ CAGના રિપોર્ટ અનુસાર નફો કર્યો હતો. <ref>{{Cite web|date=2019-07-29|title=50 Gujarat PSUs posted profit, 19 incurred losses in FY18: CAG|url=https://indianexpress.com/article/india/50-gujarat-psus-posted-profit-19-incurred-losses-in-fy18-cag-5861639/|access-date=2023-04-08|website=The Indian Express|language=en}}</ref> 5 ગુજરાત PSUs ફોર્ચ્યુન ઈન્ડિયા 500 માં સ્થાન બનાવે છે. <ref>{{Cite web|title=5 Gujarat PSUs in Fortune India 500 list|url=https://www.dnaindia.com/india/report-5-gujarat-psus-in-fortune-india-500-list-1647137|access-date=2023-04-08|website=DNA India|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Bureau|first=PSU Watch|title=These PSUs made it to Fortune 500 list 2020 of Indian companies|url=https://psuwatch.com/national-news/these-psus-made-it-to-fortune-500-list-2020-of-indian-companies|access-date=2023-04-08|website=PSU Watch|language=en}}</ref> 2018 માં, સાત ગુજરાત PSUs પણ D&Bના ભારતના ટોચના 500 માં સ્થાન મેળવે છે <ref>{{Cite web|date=2015-05-27|title=Seven Gujarat PSUs make it to D&amp;B's 'India's top 500 cos' list|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/seven-gujarat-psus-make-it-to-dampbs-indias-top-500cos-list/article7251731.ece|access-date=2023-04-08|website=www.thehindubusinessline.com|language=en}}</ref> == પ્રસ્તાવના == ગુજરાતમાં જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (પીએસયુ) તેમની પ્રકૃતિ અને હેતુના આધારે જુદા જુદા અધિનિયમો હેઠળ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. ગુજરાતમાં PSUs કે જેના હેઠળ સ્થાપવામાં આવે છે તેમાંથી કેટલાક મહત્વના અધિનિયમો અહીં છે: <ref>{{Cite web|title=GIDC|url=https://gidc.gujarat.gov.in/Pages/Contents/Acts|access-date=2023-04-08|website=gidc.gujarat.gov.in|archive-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408090323/https://gidc.gujarat.gov.in/Pages/Contents/Acts|url-status=dead}}</ref> * કંપની એક્ટ, 2013 : ગુજરાતમાં ઘણા જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો ( પીએસયુ ) કંપની એક્ટ, 2013 હેઠળ સ્થપાયા છે. આ અધિનિયમ ભારતમાં કંપનીઓના નિવેશ, કામગીરી અને નિયમન માટે જોગવાઈ કરે છે. આ અધિનિયમ હેઠળ ગુજરાત સ્ટેટ ફર્ટિલાઇઝર્સ એન્ડ કેમિકલ્સ લિમિટેડ (GSFC) અને ગુજરાત સ્ટેટ પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (GSPC) જેવી કંપનીઓની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. <ref>{{Cite web|title=Company's act, 2013|url=http://www.mca.gov.in/Ministry/pdf/The_Companies_Bill_2012.pdf|website=www.mca.gov.in|access-date=2023-05-20|archive-date=2023-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603105253/https://www.mca.gov.in/Ministry/pdf/The_Companies_Bill_2012.pdf|url-status=dead}}</ref> * ગુજરાત રાજ્ય નાણાકીય નિગમ અધિનિયમ, 1951: આ અધિનિયમ ગુજરાત રાજ્ય નાણાકીય નિગમ (GSFC) ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે રાજ્યમાં નાના અને મધ્યમ કક્ષાના ઉદ્યોગોને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. <ref>{{Cite web|title=Gujarat State Financial Corporations Act, 1951|url=https://www.courtkutchehry.com/Judgement/Search/AdvancedV2?s_acts=Gujarat%20State%20Financial%20Corporations%20Act,%201951|access-date=2023-04-08|website=www.courtkutchehry.com}}{{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web|title=Gujarat State Financial Corporation Act, 1951|url=https://gsfc.gujarat.gov.in/|website=gsfc.gujarat.gov.in|access-date=2023-05-20|archive-date=2022-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220054430/https://gsfc.gujarat.gov.in/|url-status=dead}}</ref> * ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કોર્પોરેશન એક્ટ, 1972: આ અધિનિયમ ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કોર્પોરેશન (GIIC) ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક એકમોને નાણાકીય અને તકનીકી સહાય પૂરી પાડે છે. <ref>{{Cite web|title=Gujarat Industrial Investment Corporation|url=https://indiankanoon.org/doc/1942467/|website=Indian kanoon}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Gujarat Industrial Investment Corporation Limited|url=https://giic.gujarat.gov.in/|website=giic.gujarat.gov.in|access-date=2023-05-20|archive-date=2019-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827123404/https://giic.gujarat.gov.in/|url-status=dead}}</ref> * ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ અધિનિયમ, 1962: આ અધિનિયમ [[જી.આઈ.ડી.સી.|ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ નિગમ]] (GIDC) ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે ઔદ્યોગિક વસાહતોના વિકાસ માટે, ઉદ્યોગોને માળખાકીય સુવિધાઓ પૂરી પાડવા અને રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જવાબદાર છે. <ref>{{Cite web|title=The Gujarat Industrial Development Act 1962 - GIDC|url=https://gidc.gujarat.gov.in/pdf/act-and-rules/Gujarat-Act-No-XXIII-of-1962.pdf|website=gidc.gujarat.gov.in|access-date=2023-05-20|archive-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408090323/https://gidc.gujarat.gov.in/pdf/act-and-rules/Gujarat-Act-No-XXIII-of-1962.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Gujarat Industrial Development Act, 1962|url=http://www.bareactslive.com/Guj/guj083.htm?AspxAutoDetectCookieSupport=1|access-date=2023-04-08|website=www.bareactslive.com|archive-date=2023-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408090322/http://www.bareactslive.com/Guj/guj083.htm?AspxAutoDetectCookieSupport=1|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Gujarat act 023 of 1962 : Gujarat Industrial Development Act, 1962 {{!}} CaseMine|url=https://www.casemine.com/act/in/5a9ccc6c4a93265347812213|access-date=2023-04-08|website=www.casemine.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Gujarat Industrial Development Act, 1962|url=https://vlex.in/vid/gujarat-industrial-development-act-545548198|access-date=2023-04-08|website=vLex|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Gujarat Industrial Development Act, 1962|url=https://www.latestlaws.com/bare-acts/state-acts-rules/gujarat-state-laws/gujarat-industrial-development-act-1962/|access-date=2023-04-08|website=latestlaws.com|language=en}}</ref> * ગુજરાત મિનરલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન એક્ટ, 1961: આ અધિનિયમ ગુજરાત મિનરલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (GMDC) ની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે રાજ્યમાં ખનિજોની શોધ, શોષણ અને પ્રક્રિયા માટે જવાબદાર છે. <ref>{{Cite web|title=Gujarat Mineral Development Corporation Act|url=https://www.gmdcltd.com/wp-content/uploads/2022/07/filenameFtcwCrfftLW1eoi_dividend-banker_2021-22.pdf|website=www.gmdcltd.com}}</ref> == પીએસયુ(PSUs)ની યાદી == '''જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો''' ( '''પીએસયુ''' ) એ સરકારની માલિકીની સંસ્થાઓ છે, જે [[ભારત સરકાર|ભારત ''સરકાર'']] અથવા ભારતની રાજ્ય સરકારો દ્વારા સ્થાપિત અને માલિકીની છે. ''જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોની'' સ્થાપના કાં તો રાષ્ટ્રીયકરણ દ્વારા કરવામાં આવે છે અથવા ''કેન્દ્ર સરકાર'' અને ''રાજ્ય સરકારના'' ''એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર'' દ્વારા અથવા કેન્દ્ર સરકારના કિસ્સામાં ''સંસદના'' ''અધિનિયમ'' અને રાજ્ય સરકારના કિસ્સામાં ''રાજ્ય'' ''વિધાનસભાના'' અધિનિયમ દ્વારા ''સરકારને'' નફો મેળવવાના હેતુથી સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. ખાનગી ક્ષેત્રની સંસ્થાઓ, નાગરિકોને પોસાય તેવા ભાવે ઉત્પાદનો અને સેવાઓ પ્રદાન કરે છે, સરકારી યોજનાઓનો અમલ કરે છે અને દેશના દૂરના સ્થળોએ ઉત્પાદનો અને સેવાઓ પહોંચાડે છે. '''સેક્ટર દ્વારા જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોની યાદી''' : <ref>{{Cite web|title=List of PSUs in Gujarat - page 1 & 2 of pdf|url=https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf|website=[[Government of Gujarat]]}}{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Incomplete list|date=}} === કૃષિ અને સહકાર વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |1 |ગુજરાત રાજ્ય જમીન વિકાસ નિગમ લિ |[[ગાંધીનગર]] |[http://gsldc.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200520203122/http://gsldc.gujarat.gov.in/ |date=2020-05-20 }} |- |2 |ગુજરાત એગ્રો ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કોર્પોરેશન લિ |[[ગાંધીનગર]] |[http://gaic.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230511134319/https://gaic.gujarat.gov.in/ |date=2023-05-11 }} |- |3 |ગુજરાત રાજ્ય બીજ નિગમ લિ |[[ગાંધીનગર]] |[http://www.gurabini.com/] |- |4 |ગુજરાત ઘેટાં અને ઊન વિકાસ નિગમ લિ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gusheel.gujarat.gov.in/index.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227224122/http://gusheel.gujarat.gov.in/index.htm |date=2015-12-27 }} |} === ઉર્જા અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યાલય !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |5 |ગુજરાત પાવર કોર્પોરેશન લિ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gpcl.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220125122949/https://gpcl.gujarat.gov.in// |date=2022-01-25 }} |- |6 |ગુજરાત સ્ટેટ પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.gspcgroup.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230522194040/https://gspcgroup.com/ |date=2023-05-22 }} |- |7 |GSPC LNG લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gspcgroup.com/]{{Dead link|date=મે 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |8 |GSPC (JPDA) લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.gspcgroup.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230522194040/https://gspcgroup.com/ |date=2023-05-22 }} |- |9 |જીએસપીસી પીપાવાવ પાવર કોર્પોરેશન લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gpcl.gujarat.gov.in/showpage.aspx?contentid=13] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220519162528/https://gpcl.gujarat.gov.in/showpage.aspx?contentid=13 |date=2022-05-19 }} |- |10 |ગુજરાત સ્ટેટ પેટ્રોનેટ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gspcgroup.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230522194040/https://gspcgroup.com/ |date=2023-05-22 }} |- |11 |જીએસપીએલ ઈન્ડિયા ગેસનેટ લિમિટેડ |[[અમદાવાદ]] |[http://www.gspcgroup.com/GIGL/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220714061104/https://gspcgroup.com/GIGL/ |date=2022-07-14 }} |- |12 |જીએસપીએલ ઈન્ડિયા ટ્રાન્સકો લિમિટેડ |[[અમદાવાદ]] |[http://www.gspcgroup.com/GITL/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240620083406/https://www.gspcgroup.com/GITL/ |date=2024-06-20 }} |- |13 |ગુજરાત ઉર્જા વિકાસ નિગમ લિમિટેડ |[[વડોદરા]] |[http://www.guvnl.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521005329/https://www.guvnl.com/ |date=2023-05-21 }} |- |14 |ગુજરાત રાજ્ય વિદ્યુત નિગમ લિમિટેડ |[[વડોદરા]] |[https://www.gsecl.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230524231655/https://www.gsecl.in/ |date=2023-05-24 }} |- |15 |ઉત્તર ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ |[[મહેસાણા]] |[https://www.ugvcl.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230527233050/https://ugvcl.com/ |date=2023-05-27 }} |- |16 |દક્ષિણ ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ |[[સુરત]] |[https://www.dgvcl.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230525171050/https://www.dgvcl.com/ |date=2023-05-25 }} |- |17 |પશ્ચિમ ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ |[[રાજકોટ]] |[https://www.pgvcl.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230508045540/https://www.pgvcl.com/ |date=2023-05-08 }} |- |18 |મધ્ય ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ |[[વડોદરા]] |[https://www.mgvcl.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230522123745/https://www.mgvcl.com/ |date=2023-05-22 }} |- |19 |ગુજરાત સ્ટેટ એનર્જી જનરેશન કંપની લિમિટેડ |[[વડોદરા]] |[https://www.gsecl.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230524231655/https://www.gsecl.in/ |date=2023-05-24 }} |- |20 |ગુજરાત એનર્જી ટ્રાન્સમિશન કોર્પોરેશન લિ |[[વડોદરા]] |[https://www.getcogujarat.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210805033131/http://getcogujarat.com/ |date=2021-08-05 }} |- |21 |ભાવનગર એનર્જી કંપની લિ |[[ભાવનગર]] |[https://www.gsecl.in/projects/bhavnagar-lignite-thermal-power-station/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408060427/https://www.gsecl.in/projects/bhavnagar-lignite-thermal-power-station/ |date=2023-04-08 }} |- |22 |ગુજરાત ઇન્ફો પેટ્રો લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gipl.in/]{{Dead link|date=મે 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |23 |ગુજરાત ગેસ કંપની લિમિટેડ |[[વડોદરા]] |[https://www.gujaratgas.com/] |} === નાણા વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |24 |ગુજરાત સ્ટેટ ફાયનાન્સિયલ સર્વિસીસ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.gsfs.co.in/] |- |25 |ગુજરાત સ્ટેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[http://www.gujsil.in/] |} === અન્ન અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU !મુખ્ય મથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |26 |ગુજરાત નાગરિક પુરવઠા નિગમ લિમિટેડ |ગાંધીનગર |[https://gscscl.gujarat.gov.in/index.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227021813/http://gscscl.gujarat.gov.in/index.htm |date=2015-12-27 }} |} === વન અને પર્યાવરણ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU ! !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |27 |ગુજરાત રાજ્ય વન વિકાસ નિગમ લિમિટેડ |[[વડોદરા]] |[https://www.gsfdcltd.co.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230520171832/https://gsfdcltd.co.in/ |date=2023-05-20 }} |} === આરોગ્ય અને કુટુંબ કલ્યાણ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |28 |ગુજરાત ઔષધીય વનસ્પતિ બોર્ડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gmpb.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190122200343/https://gmpb.gujarat.gov.in/ |date=2019-01-22 }} |- |29 |ગુજરાત મેડિકલ સર્વિસ કોર્પોરેશન લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gmscl.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180410155433/https://gmscl.gujarat.gov.in/ |date=2018-04-10 }} |} === ગૃહ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |30 |ગુજરાત રાજ્ય પોલીસ હાઉસિંગ કોર્પોરેશન લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gsphc.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411003333/https://www.gsphc.gujarat.gov.in/ |date=2021-04-11 }} |} === ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |31 |આલ્કોક એશડાઉન (ગુજરાત) લિમિટેડ |[[ભાવનગર]] |[https://www.bloomberg.com/profile/company/9255909Z:IN] |- |32 |ગુજરાત મિનરલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ |[[અમદાવાદ]] |[https://gmdcltd.com/] |- |33 |ગુજરાત ઈન્ડસ્ટ્રીયલ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ કોર્પોરેશન લિ |[[અમદાવાદ]] |[https://giic.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827123404/https://giic.gujarat.gov.in/ |date=2019-08-27 }} |- |34 |ગુજરાત પ્રવાસન નિગમ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.gujarattourism.com/] |- |35 |ગુજરાત હેન્ડલૂમ એન્ડ હેન્ડીક્રાફ્ટ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ |[[અમદાવાદ]] |[https://gurjari.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220701151104/https://gurjari.gujarat.gov.in/ |date=2022-07-01 }} |- |36 |ગુજરાત ગ્રામીણ ઔદ્યોગિક માર્કેટિંગ કોર્પોરેશન લિમિટેડ |[[અમદાવાદ]] |[https://m.economictimes.com/company/gujarat-rural-industries-marketing-corporation-limited/U51100GJ1979SGC003391] |- |37 |ગુજરાત ગ્રોથ સેન્ટર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://m.economictimes.com/company/gujarat-growth-centres-development-corporation-ltd/U45201GJ1992GOI018678] |- |38 |ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફાઇનાન્સ કંપની ઓફ ગુજરાત લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://m.economictimes.com/company/infrastructure-finance-company-gujarat-limited/U67120GJ2000SGC037295] |- |39 |ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એન્ડ ટેકનિકલ કન્સલ્ટન્સી લિમિટેડ |[[અમદાવાદ]] |[https://www.gitco.co.in/] |- |40 |ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ કોરિડોર કોર્પોરેશન લિ |[[ગાંધીનગર]] |[https://economictimes.indiatimes.com/company/gujarat-industrial-corridor-corporation-limited/U45209GJ2009SGC056466] |- |41 |ગુજરાત સ્ટેટ એવિએશન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કંપની લિમિટેડ |[[અમદાવાદ]] |[https://gujsail.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827121630/https://gujsail.gujarat.gov.in/ |date=2019-08-27 }} |- |42 |ધોલેરા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ કંપની લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://dholera.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128034301/https://www.dholera.gujarat.gov.in/ |date=2023-01-28 }} |- |43 |દહેજ SEZ લિમિટેડ |[[ભરૂચ]] |[https://www.dahejsez.com/] |- |44 |ગુજરાત પ્રવાસ વિકાસ નિગમ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://tourism.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |45 |ગુજરાત પવિત્ર યાત્રાધામ વિકાસ બોર્ડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://yatradham.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230526131037/https://yatradham.gujarat.gov.in/ |date=2023-05-26 }} |- |46 |નર્મદા ક્લીન ટેક |[[ભરૂચ]] |[http://www.nctc.co.in/] |- |47 |સરીગામ સ્વચ્છ પહેલ |[[વલસાડ]] |[https://m.economictimes.com/company/sarigam-clean-initiative/U93000GJ2015NPL083458] |} === નર્મદા જળ સંપત્તિ અને પાણી પુરવઠા કલ્પસર વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |48 |ગુજરાત જળ સંસાધન વિકાસ નિગમ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gwrdc.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822132959/http://gwrdc.gujarat.gov.in/ |date=2019-08-22 }} |- |49 |સરદાર સરોવર નર્મદા નિગમ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.sardarsarovardam.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230515015627/https://www.sardarsarovardam.org/ |date=2023-05-15 }} |- |50 |ગુજરાત વોટર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gwilws.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} === પંચાયત ગ્રામ ગૃહ નિર્માણ અને ગ્રામ વિકાસ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્ય મથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |51 |ગુજરાત રાજ્ય ગ્રામ વિકાસ નિગમ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gsrdc.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408064541/https://gsrdc.org/ |date=2023-04-08 }} |- |52 |ગુજરાત લાઇવલીહુડ પ્રમોશન કંપની લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[http://glpc.co.in/] |} === બંદરો અને પરિવહન વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યાલય !વેબસાઈટ |- |53 |ગુજરાત પોર્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એન્ડ ડેવલપમેન્ટ કંપની |[[ગાંધીનગર]] |[https://maritimecluster.org/contact-us/] |- |54 |[[ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહનવ્યવહાર નિગમ|ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહન વ્યવહાર નિગમ]] |[[અમદાવાદ]] |[https://www.gsrtc.in/] |- |55 |ગાંધીનગર રેલવે અને શહેરી વિકાસ નિગમ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.garud.org.in/] |- |56 |ગુજરાત મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.gujaratmetrorail.com/] |} === માર્ગ અને મકાન વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યાલય !વેબસાઈટ |- |57 |ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વિકાસ નિગમ લિ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gsrdc.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607154053/https://www.gsrdc.com/ |date=2023-06-07 }} |} === વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |58 |ગુજરાત ઇન્ફોર્મેટિક્સ લિમિટેડ |ગાંધીનગર |[https://gil.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230529045615/https://gil.gujarat.gov.in/ |date=2023-05-29 }} |- |59 |ગુજરાત ISP સર્વિસીસ લિમિટેડ |ગાંધીનગર |[https://gil.gujarat.gov.in/it_policy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230531041258/https://gil.gujarat.gov.in/it_policy |date=2023-05-31 }} |- |60 |ગુજરાત ફાઈબર ગ્રીડ નેટવર્ક લિમિટેડ |ગાંધીનગર |[https://bharatnet.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230411092524/https://bharatnet.gujarat.gov.in/ |date=2023-04-11 }} |- |61 |BISAG સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન |ગાંધીનગર |[https://bisag-n.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408070738/https://bisag-n.gov.in/ |date=2023-04-08 }} |} === સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |62 |ગુજરાત લઘુમતી નાણા અને વિકાસ નિગમ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://sje.gujarat.gov.in/gmfdcl/home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410074214/https://sje.gujarat.gov.in/gmfdcl/home?lang=English |date=2023-04-10 }} |- |63 |ગુજરાત ગોપાલક વિકાસ નિગમ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર રેલ્વે સ્ટેશન|ગાંધીનગર]] |[https://sje.gujarat.gov.in/ggvn/home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528115727/https://sje.gujarat.gov.in/ggvn/home?lang=English |date=2023-05-28 }} |- |64 |ગુજરાત ઠાકોર અને કોળી વિકાસ નિગમ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://sje.gujarat.gov.in/gtkvn/Home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528135542/https://sje.gujarat.gov.in/gtkvn/Home?lang=English |date=2023-05-28 }} |- |65 |ગુજરાત સફાઈ કામદાર વિકાસ નિગમ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://sje.gujarat.gov.in/gskvn/home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528133425/https://sje.gujarat.gov.in/gskvn/Home?lang=English |date=2023-05-28 }} |- |66 |ગુજરાત વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિ વિકાસ નિગમ |[[ગાંધીનગર]] |[https://sje.gujarat.gov.in/gntdnt/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602130407/https://sje.gujarat.gov.in/gntdnt/ |date=2023-06-02 }} |- |67 |આંબેડકર અંત્યોદય વિકાસ નિગમ દ્વારા ડો |[[ગાંધીનગર]] |[https://m.economictimes.com/company/dr-ambedkar-antyodaya-development-corporation/U85300GJ2014NPL080965] |- |68 |બિન અનામત વર્ગ શિક્ષાનિક અને આર્થિક વિકાસ નિગમ |[[ગાંધીનગર]] |[https://sje.gujarat.gov.in/gbcdc/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528124725/https://sje.gujarat.gov.in/gbcdc/ |date=2023-05-28 }} |} === શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહ નિર્માણ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |69 |ગુજરાત અર્બન ડેવલપમેન્ટ કંપની લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gudc.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |70 |ગાંધીનગર અને અમદાવાદ માટે મેટ્રો લિંક એક્સપ્રેસ |[[અમદાવાદ]] |[https://www.gujaratmetrorail.com/] |} === મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !PSU નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |71 |ગુજરાત મહિલા આર્થિક વિકાસ નિગમ લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[http://gwedc.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230401012104/http://gwedc.gov.in/ |date=2023-04-01 }} |} == વૈધાનિક નિગમની યાદી == ''વૈધાનિક કોર્પોરેશનો'' સંસદના વિશેષ અધિનિયમ દ્વારા અસ્તિત્વમાં આવેલી સરકારી સંસ્થાઓ છે. આ અધિનિયમ તેની સત્તાઓ અને કાર્યો, તેના કર્મચારીઓને સંચાલિત કરતા નિયમો અને નિયમો અને સરકારી વિભાગો સાથેના તેના સંબંધોને વ્યાખ્યાયિત કરે છે. '''સેટર દ્વારા ગુજરાતમાં વૈધાનિક નિગમની યાદી:''' <ref>{{Cite web|title=List of PSUs in Gujarat - page 3 of pdf|url=https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf|website=[[Government of Gujarat]]}}{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === કૃષિ અને સહકાર વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કોર્પોરેશનનું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |1 |ગુજરાત રાજ્ય વેરહાઉસિંગ કોર્પોરેશન |[[ગાંધીનગર]] |[https://gswc.gujarat.gov.in/index.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827121716/https://gswc.gujarat.gov.in/index.htm |date=2019-08-27 }} |} === વન અને પર્યાવરણ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કોર્પોરેશનનું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |2 |ગુજરાત પ્રદુષણ નિયંત્રણ બોર્ડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gpcb.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408072227/https://gpcb.gov.in/ |date=2023-04-08 }} |} === ઉદ્યોગો અને ખાણ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કોર્પોરેશનનું નામ !મુખ્યાલય !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |3 |[[જી.આઈ.ડી.સી.|ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ નિગમ]] |[[ગાંધીનગર]] |[https://gidc.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230522121112/https://gidc.gujarat.gov.in/ |date=2023-05-22 }} |- |4 |ગુજરાત રાજ્ય નાણાકીય નિગમ |[[અમદાવાદ]] |[https://gsfc.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221220054430/https://gsfc.gujarat.gov.in/ |date=2022-12-20 }} |- |5 |ગુજરાત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.gidb.org/] |- |6 |ગુજરાત રાજ્ય ખાદી ગ્રામોદ્યોગ બોર્ડ |[[અમદાવાદ]] |[https://www.khadigujarat.in/contact.html] |} === નર્મદા જળ સંપત્તિ અને પાણી પુરવઠા કલ્પસર વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કોર્પોરેશનનું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |7 |ગુજરાત પાણી પુરવઠા અને ગટર વ્યવસ્થા બોર્ડ (GWSSB) |[[ગાંધીનગર]] |[https://gwssb.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220706094825/https://gwssb.gujarat.gov.in// |date=2022-07-06 }} |} === પંચાયત ગ્રામ ગૃહ નિર્માણ અને ગ્રામ વિકાસ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કોર્પોરેશનનું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |8 |ગુજરાત ગ્રામીણ ગૃહ નિર્માણ બોર્ડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gujarathousingboard.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} === બંદરો અને પરિવહન વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કોર્પોરેશનનું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |9 |ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://gmbports.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230224083345/https://gmbports.org/ |date=2023-02-24 }} |- |10 |[[ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહનવ્યવહાર નિગમ|ગુજરાત સ્ટેટ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પો.]] |[[અમદાવાદ]] |[http://www.gsrtc.in/]{{Dead link|date=જુલાઈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} === સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કોર્પોરેશનનું નામ !મુખ્યાલય !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |11 |ગુજરાત પછાત વર્ગ વિકાસ નિગમ |[[અમદાવાદ]] |[https://sje.gujarat.gov.in/gbcdc/home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607154954/https://sje.gujarat.gov.in/gbcdc/home?lang=English |date=2023-06-07 }} |- |12 |ગુજરાત રાજ્ય અનુસૂચિત જાતિ વિકાસ નિગમ |[[ગાંધીનગર]] |[https://sje.gujarat.gov.in/gscdc/home?lang=English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528123654/https://sje.gujarat.gov.in/gscdc/home?lang=English |date=2023-05-28 }} |} === આદિજાતિ વિકાસ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કોર્પોરેશનનું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |13 |ગુજરાત આદિજાતિ વિકાસ નિગમ |[[વડોદરા]] |[https://adijatinigam.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220521050006/https://adijatinigam.gujarat.gov.in/ |date=2022-05-21 }} |} === શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહ નિર્માણ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કોર્પોરેશનનું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |14 |ગુજરાત મ્યુનિસિપલ ફાયનાન્સ બોર્ડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.gmfb.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408074434/https://www.gmfb.in/ |date=2023-04-08 }} |- |15 |ગુજરાત હાઉસિંગ બોર્ડ |[[અમદાવાદ]] |[https://gujarathousingboard.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} == સંયુક્ત ક્ષેત્રની કંપનીઓની યાદી == '''[[ગુજરાત સરકાર|ગુજરાત સરકારની]] સંયુક્ત સાહસ કંપનીઓની યાદી:''' <ref>{{Cite web|title=List of Joint Sector Companies in Gujarat - page 4 of pdf|url=https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf|website=[[Government of Gujarat]]}}{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === કૃષિ અને સહકાર વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કંપની નું નામ !મુખ્યાલય !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |1 |ગ્રોમેક્સ એગ્રી ઇક્વિપમેન્ટ લિમિટેડ |[[વડોદરા]] |[http://www.trakstartractor.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230508113704/https://www.trakstartractor.com/ |date=2023-05-08 }} |} === ઉર્જા અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કંપની નું નામ !મુખ્યાલય !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |2 |ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પાવર કંપની લિમિટેડ |[[વડોદરા]] |[https://www.gipcl.com/] |- |3 |ગુજરાત સ્ટેટ ફર્ટિલાઇઝર્સ એન્ડ કેમિકલ્સ લિમિટેડ |[[વડોદરા]] |[https://www.gsfclimited.com/] |- |4 |[[ગુજરાત નર્મદાવેલી ફર્ટિલાઇઝર કંપની લિમિટેડ|ગુજરાત નર્મદા વેલી ફર્ટિલાઇઝર્સ કંપની લિમિટેડ]] |[[ભરૂચ]] |[https://www.gnfc.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717084226/https://www.gnfc.in/ |date=2019-07-17 }} |- |5 |સાબરમતી ગેસ કંપની લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.sabarmatigas.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230610035731/https://www.sabarmatigas.in/ |date=2023-06-10 }} |- |6 |ગુજરાત આલ્કલીઝ એન્ડ કેમિકલ્સ લિમિટેડ |[[વડોદરા]] |[https://www.gacl.com/] |} === ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કંપની નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |7 |ગુજરાત રેલ્વે અને શહેરી વિકાસ કંપની લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.garud.org.in/] |- |8 |ગુજરાત રેલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.gride.org.in/] |} === વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કંપની નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |9 |ક્રિએટિવ ઇન્ફોસિટી લિમિટેડ |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.theinfocity.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528190029/https://www.theinfocity.in/ |date=2023-05-28 }} |} === શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહ નિર્માણ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કંપની નું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |10 |[[ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક-સિટિ|ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક-સિટી કંપની લિમિટેડ]] |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.giftgujarat.in/] |} === નર્મદા જળ સંપત્તિ અને પાણી પુરવઠા કલ્પસર વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !કંપની નું નામ !મુખ્યાલય !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |11 |ગુજરાત ગ્રીન રિવોલ્યુશન કંપની લિમિટેડ |[[વડોદરા]] |[https://ggrc.co.in/] |} == રાજ્ય સરકાર સત્તાવાળાઓ == '''રાજ્ય સરકાર સત્તાધિકારીઓ(અથૉરિટી)ની યાદી:''' <ref>{{Cite web|title=List of State Government Authorities in Gujarat - page 6 & 7 of pdf|url=https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf|website=[[Government of Gujarat]]}}{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગ === {| class="wikitable" !ના. !ઓથોરિટીનું નામ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |1 |ધોલેરા સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રાદેશિક વિકાસ સત્તામંડળ |[[ધોલેરા]] |[https://dholera.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128034301/https://www.dholera.gujarat.gov.in/ |date=2023-01-28 }} |- |2 |ગુજરાત કેમિકલ એન્ડ પેટ્રોકેમિકલ્સ સ્પેશિયલ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ રિજનલ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી |[[અમદાવાદ]] |[http://gujaratpcpir.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230608225529/http://www.gujaratpcpir.org/ |date=2023-06-08 }} |- |3 |ડાયમંડ રિસર્ચ એન્ડ મર્કેન્ટાઇલ સિટી લિમિટેડ |[[સુરત]] |[http://www.dreamcitysurat.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408081124/http://www.dreamcitysurat.in/ |date=2023-04-08 }} |- |4 |ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી (IFSCA) |[[ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક-સિટિ|ગિફ્ટ સિટી]] |[https://www.ifsca.gov.in/] |- |5 |મંડળ બેચરાજી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્રાદેશિક વિકાસ સત્તામંડળ |[[બહુચરાજી|બેચરાજી]] |[https://mbsirda.gujarat.gov.in/]{{Dead link|date=જૂન 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} === શહેરી વિકાસ === {| class="wikitable" !ના. !શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |1 |ગાંધીનગર શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ |[[ગાંધીનગર]] |[http://www.guda.gujarat.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728185422/http://www.guda.gujarat.gov.in/ |date=2017-07-28 }} |- |2 |[[અમદાવાદ શહેરી વિકાસ સત્તા મંડળ|અમદાવાદ શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ]] |[[અમદાવાદ]] |[https://www.auda.org.in/] |- |3 |વડોદરા શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ |[[વડોદરા]] |[https://www.vuda.co.in/] |- |4 |[[સુરત શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ]] |[[સુરત]] |[https://www.sudaonline.org/] |- |5 |રાજકોટ શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ |[[રાજકોટ]] |[http://www.rajkotuda.com/] |- |6 |જૂનાગઢ શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ |[[જુનાગઢ]] | |- |7 |ભરૂચ-અંકલેશ્વર શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ |[[ભરૂચ]] |[http://www.bauda.org.in/Home.aspx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607124150/http://bauda.org.in/Home.aspx |date=2023-06-07 }} |- |8 |ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક સિટી શહેરી દેવ. ઓથ. |[[ગાંધીનગર]] |[https://www.giftgujarat.in/] |- |9 |મોરબી-વાંકાનેર શહેરી વિકાસ સત્તા મંડળ |[[મોરબી]] |[https://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214024202/http://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php |date=2019-02-14 }} |- |10 |સુરેન્દ્રનગર-દુધરગે-વઢવાણ શહેરી દેવ. સત્તા |[[સુરેન્દ્રનગર]] |[https://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214024202/http://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php |date=2019-02-14 }} |- |11 |આણંદ-વલ્લભ વિદ્યાનગર-કરમસદ શહેરી દેવ. સત્તા |[[આણંદ]] |[https://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214024202/http://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php |date=2019-02-14 }} |- |12 |હિંમતનગર શહેરી વિકાસ સત્તા મંડળ |[[હિંમતનગર]] |[https://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214024202/http://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php |date=2019-02-14 }} |- |13 |નવસારી શહેરી વિકાસ સત્તામંડળ |[[નવસારી]] |[http://www.nudanavsari.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230411093658/http://www.nudanavsari.org/ |date=2023-04-11 }} |- |14 |બારડોલી શહેરી વિકાસ સત્તા મંડળ |[[બારડોલી]] |[https://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190214024202/http://udd.gujarat.gov.in/UrbanDevelopment.php |date=2019-02-14 }} |} === વિસ્તાર વિકાસ === {| class="wikitable" !ના. !વિસ્તાર વિકાસ સત્તામંડળ !મુખ્યમથક શહેર !સત્તાવાર વેબસાઇટ |- |1 |ભાવનગર વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ |[[ભાવનગર]] |[https://udd.gujarat.gov.in/AreaDevelopment.php]{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |2 |જામનગર વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ |[[જામનગર]] |[http://www.jada.org.in/] |- |3 |ભુજ વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ |[[ભુજ]] |[http://bhujada.com/] |- |4 |અંજાર વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ |[[અંજાર]] |[http://www.anjarada.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220926161441/http://anjarada.org/ |date=2022-09-26 }} |- |5 |ભચાઉ વિસ્તાર વિકાસ સત્તામંડળ |[[ભચાઉ]] |[http://bhadabhachau.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180330232647/http://bhadabhachau.in/ |date=2018-03-30 }} |- |6 |રાપર વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ |[[રાપર]] |N/A |- |7 |અંબાજી વિસ્તાર વિકાસ સત્તામંડળ |[[અંબાજી]] |N/A |- |8 |અલંગ વિસ્તાર વિકાસ સત્તામંડળ |[[અલંગ]] |N/A |- |9 |વાડીનાર વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ |[[વાડીનાર]] |N/A |- |10 |ખંભાળિયા વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ |ખંભડિયા |N/A |- |11 |શામળાજી વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ |[[શામળાજી]] |N/A |- |12 |ખાજોદ વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ |ખાજોદ |N/A |- |13 |ગાંધીધામ વિસ્તાર વિકાસ સત્તા મંડળ |[[ગાંધીધામ]] |N/A |} == નિષ્ક્રિય કંપનીઓ == '''નિષ્ક્રિય કંપનીઓની યાદી:''' <ref>{{Cite web|title=List of Defunct companies in Gujarat - page 5 of pdf|url=https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf|website=[[Government of Gujarat]]}}{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" !કંપની નું નામ !સ્થિતિ |- |ગુજરાત ફિશરીઝ દેવ. કોર્પોરેશન લિ. |બિન-કાર્યકારી |- |ગુજરાત ડેરી દેવ. કોર્પોરેશન લિ. |બિન-કાર્યકારી |- |ગુજરાત સ્ટેટ કન્સ્ટ્રક્શન કો. લિ. |બિન-કાર્યકારી |- |ગુજરાત રાજ્ય મશીન ટૂલ્સ લિ. |બિન-કાર્યકારી |- |ગુજરાત ટ્રાન્સ-રિસીવર્સ લિ. |બિન-કાર્યકારી |- |ગુજરાત લઘુ ઉદ્યોગ નિગમ લિ. |લિક્વિડેશન હેઠળ |- |ગુજરાત લેધર ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કોર્પોરેશન લિ. |લિક્વિડેશન હેઠળ |- |ગુજરાત કોમ્યુનિકેશન એન્ડ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ લિ. |લિક્વિડેશન હેઠળ |- |ગુજરાત સ્ટેટ ટેક્સટાઈલ કોર્પોરેશન |લિક્વિડેશન હેઠળ |- |ગુજરાત ફિન્ટેક્સ લિ. |લિક્વિડેશન હેઠળ |- |ગુજરાત સિલ્ટેક્સ લિ. |લિક્વિડેશન હેઠળ |- |ગુજરાત ટેક્સફેબ લિ. |લિક્વિડેશન હેઠળ |- |GSFS કેપિટલ એન્ડ સિક્યોરિટીઝ લિ. |બિન-કાર્યકારી |- |નૈની કોલ કંપની લિ. |બિન-કાર્યકારી |- | colspan="2" |* PSU ના નવીનતમ C&AG અહેવાલ મુજબ |} == આ પણ જુઓ == * [[ભારતમાં જાહેર ક્ષેત્રના એકમો|ભારતમાં જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો]] == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [https://web.archive.org/web/20220403143831/https://cag.gov.in/webroot/uploads/download_audit_report/2020/Rep_No_4_2020_PSU_Gujarat-05f808a3f690aa5.14714391.pdf ગુજરાત રાજ્ય હસ્તકના સાહસો] * [https://financedepartment.gujarat.gov.in/documents/ListofPSUs,JointSectorPSUAuthorities.pdf ગુજરાતમાં PSU]{{Dead link|date=મે 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[શ્રેણી:ગુજરાત સરકાર]] 1mgwh0he4gab8fw00i5n6lvaj7qmkzr 0 140479 902408 889466 2026-07-13T12:56:59Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902408 wikitext text/x-wiki {{કામ ચાલુ}} [[ભારત|ભારતના]] [[ગુજરાત]] રાજ્યમાં આવેલી શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓની યાદી નીચે મુજબ છે. == શહેરી સ્થાનિક શાસન == ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ ગુજરાતની ૪૩.૯% વસ્તી શહેરી વિસ્તારોમાં વસે છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ૩૧.૧૬% કરતા વધારે છે, સાથે ગુજરાત ભારતનું પાંચમું સૌથી વધુ શહેરીકૃત રાજ્ય છે. ગુજરાતમાં શહેરી વસ્તી ઝડપથી વધી રહી છે અને ૨૦૨૦માં આશરે ૨૩ મિલિયન હોવાનો અંદાજ હતો. ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી અનુસાર ગુજરાતમાં ૨૫૭ વૈધાનિક નગરો (Statutory Towns) અને ૧૧૮ વસ્તીગણતરી નગરો (Census Towns) આવેલ છે. ગુજરાતમાં [[અમદાવાદ]], [[સુરત]], [[વડોદરા]], [[રાજકોટ]] અને [[ગાંધીનગર]] સહિત અનેક ઝડપથી વિકસતા શહેરી કેન્દ્રો છે. અમદાવાદ, રાજ્યનું સૌથી મોટું શહેર, એક મુખ્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી હબ છે, અને ઘણી પ્રતિષ્ઠિત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓનું ઘર છે. સુરત તેના હીરા ઉદ્યોગ માટે જાણીતું છે અને કાપડ ઉત્પાદન માટેનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે, જ્યારે વડોદરા પેટ્રોકેમિકલ ઉદ્યોગનું કેન્દ્ર છે. રાજકોટ તેના એન્જિનિયરિંગ અને ઓટો પાર્ટ્સ ઉદ્યોગો માટે જાણીતું છે, જ્યારે રાજ્યની રાજધાની ગાંધીનગર એક આયોજિત શહેર છે જે રાજ્ય સરકારનું વહીવટી મુખ્ય મથક ધરાવે છે. === મ્યુનિસિપલ કૃત્યો (acts) === ગુજરાતમાં ત્રણ મ્યુનિસિપલ એક્ટ અમલમાં છે: {| class="wikitable" !એક્ટનું નામ !અસર વિસ્તાર |- |ગુજરાત પ્રાંતીય મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન એક્ટ, ૧૯૪૯ |ગુજરાતની તમામ નગર નિગમો |- |ગુજરાત નગરપાલિકા અધિનિયમ, ૧૯૬૩ |ગુજરાતની તમામ નગરપાલિકાઓ |- |ગુજરાત પંચાયત અધિનિયમ, ૧૯૯૩ |ગુજરાતની તમામ ગ્રામ પંચાયતો અને તાલુકા પંચાયતો |} ગુજરાત પ્રાંતીય મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન એક્ટની કલમ 3 અને ગુજરાત નગરપાલિકા અધિનિયમ, 1963 ની કલમ 3 તેમની વસ્તીના આધારે શહેરી વિસ્તારોની નીચેની શ્રેણીઓ બનાવે છે. {| class="wikitable"</nowiki> !પ્રકાર !વસ્તી માપદંડ !સ્થાનિક સંસ્થાનો પ્રકાર |- |શહેર |વસ્તી ૧,૦૦,૦૦૦થી વધુ |મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન |- |મ્યુનિસિપાલિટી |૨૦,૦૦૦ કે તેથી વધુની વસ્તી, પરંતુ ૧,૦૦,૦૦૦થી ઓછી |મ્યુનિસિપાલિટી |- |સૂચિત વિસ્તાર |૨૦,૦૦૦ થી ઓછી વસ્તી |સૂચિત વિસ્તાર સમિતિ |} વધુમાં, વસ્તીના કદના આધારે, કાયદાઓ દરેક પ્રકારની સ્થાનિક સરકારમાં મંજૂર કાઉન્સિલરો/વોર્ડની લઘુત્તમ અને મહત્તમ સંખ્યા સૂચવે છે. {| class="wikitable" !ગુજરાતમાં નગરપાલિકાઓમાં મંજૂર કાઉન્સિલરોની લઘુત્તમ અને મહત્તમ સંખ્યા |- |મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો |- |૪૦ લાખથી વધુ |- |૨૦ લાખથી વધુ પરંતુ ૪૦ લાખથી વધુ નહીં |- |૧૦ લાખથી વધુ પરંતુ ૨૦ લાખથી વધુ નહીં |- |૫ લાખથી વધુ પરંતુ ૧૦ લાખથી વધુ નહીં |- |૩ લાખથી વધુ પરંતુ ૫ લાખથી વધુ નહીં |- |૨ લાખથી વધુ પરંતુ ૩ લાખથી વધુ નહીં |- |૧ લાખથી વધુ પરંતુ ૨ લાખથી વધુ નહીં |- |૫૦,૦૦૦થી વધુ પરંતુ ૧ લાખથી વધુ નહીં |- |૨૫,૦૦૦ થી વધુ પરંતુ ૫૦,૦૦૦ થી વધુ નહીં |- |નગરપાલિકાઓ |- |૫૦,૦૦૦ કે તેથી વધુની વસ્તી |- |૨૫,૦૦૦ કે તેથી વધુ પરંતુ ૫૦,૦૦૦ થી ઓછી વસ્તી |- |૨૫,૦૦૦ થી ઓછી વસ્તી |} == ગ્રામીણ સ્થાનિક શાસન == ભારતમાં ગ્રામીણ શાસન [[પંચાયતી રાજ]] પ્રણાલી પર આધારિત છે. તે ભારતીય બંધારણના ૭૩માં સુધારા પર છે, જે ૧૯૯૨માં પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. ત્રિ-સ્તરીય વ્યવસ્થામાં ગ્રામ્ય સ્તરે [[ગ્રામ પંચાયત]], ઉપ-જિલ્લા કક્ષાએ [[તાલુકા પંચાયત]], અને જિલ્લા સ્તરે [[જિલ્લા પંચાયત|જિલ્લા પંચાયતનો]] સમાવેશ થાય છે.<ref>{{Cite web|title=પંચાયત રાજ {{!}} ગ્રામીણ આવાસ અને ગ્રામીણ વિકાસ વિભાગ , ગાંધીનગર, ગુજરાત સરકાર, ભારત|url=https://panchayat.gujarat.gov.in/gu/panchyati-raj|website=panchayat.gujarat.gov.in|access-date=2023-06-01|archive-date=2023-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230531050704/https://panchayat.gujarat.gov.in/gu/panchyati-raj|url-status=dead}}</ref> ગુજરાત પંચાયતી રાજ અધિનિયમ ૧૯૯૩ રાજ્યમાં આ સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓની કામગીરીને નિયંત્રિત કરે છે. તે ગ્રામસભાઓની સ્થાપના માટે જોગવાઈ કરે છે, જે પંચાયતી રાજ વ્યવસ્થાના મૂળભૂત એકમો છે. ગ્રામ સભાઓ ગામને લગતા વિવિધ મુદ્દાઓ પર નિર્ણયો લેવા માટે જવાબદાર છે, જેમ કે સામાજિક કલ્યાણ, માળખાકીય વિકાસ અને સંસાધનોની ફાળવણી. ગ્રામ પંચાયતો ગ્રામસભાઓના નિર્ણયોના અમલીકરણ માટે તેમજ ગામની રોજબરોજની બાબતોનું સંચાલન કરવા માટે જવાબદાર છે. તેઓ ગ્રામજનોને પાણી પુરવઠો, સ્વચ્છતા અને આરોગ્યસંભાળ જેવી મૂળભૂત સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે જવાબદાર છે. તેમની પાસે કર વસૂલવાની અને વસૂલવાની સત્તા પણ છે. તાલુકા પંચાયતો તેમના અધિકારક્ષેત્રના ગામડાઓની વિકાસ પ્રવૃત્તિઓના સંકલન માટે જવાબદાર છે. તેમની પાસે તેમના વિસ્તારમાં રસ્તાઓ, શાળાઓ અને હોસ્પિટલોના નિર્માણ જેવા વિવિધ વિકાસલક્ષી પ્રોજેક્ટ્સનું આયોજન અને અમલ કરવાની શક્તિ પણ છે. જિલ્લા પંચાયતો તેમના અધિકાર ક્ષેત્રમાં તાલુકા પંચાયતોની વિકાસ પ્રવૃત્તિઓના સંકલન માટે જવાબદાર છે. તેમની પાસે તેમના વિસ્તારમાં વિવિધ વિકાસલક્ષી પરિયોજનાઓનું આયોજન અને અમલીકરણ કરવાની શક્તિ પણ છે, જેમ કે જિલ્લા-સ્તરીય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સુવિધાઓનું નિર્માણ. {{chart top|width=100%|માળખું|collapsed=no}} {{chart/start|align=center}} {{chart| | | | | | |ROI|ROI=[[ભારત|ભારતીય ગણતંત્ર]]}} {{chart| | | | | |,|-|^|-|.}} {{chart| | | | |ST| |UT|ST=[[રાજ્ય]]|UT=[[કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ]]}} {{chart| | | | | |`|-|v|-|'}} {{chart| | | | | | |DV| | | | | | | | |DV=ભારતનાં સંચાલન વિભાગો}} {{chart| | | | | | | |!| }} {{chart| | | | | | |DT| | | | | | | | |DT=[[જિલ્લો|જિલ્લાઓ]]}} {{chart| |,|-|-|-|v|-|^|-|v|-|-|.}} {{chart|BK| |MC| |MS| |CC|BK=પંચાયત સમિતિ<br />(તાલુકાઓ)|MC=મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન<br />(મહાનગરપાલિકા)|MS=મ્યુનિસિપાલિટી<br />([[નગરપાલિકા]])|CC=નગર પંચાયત}} {{chart| |!| | | |`|-|-|-|+|-|-|'}} {{chart|VS| | | | | |WS|VS=ગામો|WS=વોર્ડ}} {{chart/end}} {{chart bottom}} == ગુજરાતમાં મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો (મહાનગરપાલિકા)ની યાદી == <div style="float:right;font-size:small;border:solid 1pt lightgray;margin:5pt;padding:5pt;"> ; અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનનું માળખું : {{Tree list}} * રાજ્ય સરકાર ** મહાનગરપાલિકા (મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન) *** કમિશ્નર **** D.Y.N.C.s **** નાયબ મ્યુનિસિપલ કમિશ્નર ****અન્ય અધિકારીઓ *** મેયર **** સેક્રેટરી **** ચિફ ઓડિટર **** ટ્રાન્સ્પોર્ટ ઓફિસર **** વા.સા. હોસ્પિટલ બોર્ડ ***** વા.સા. હોસ્પિટલ સુપ્રિટેન્ડન્ટ **** સ્કુલ બોર્ડ સમિતિ ***** મા.જે. પુસ્તકાલય બોર્ડ ****** ગ્રંથપાલ {{Tree list/end}} </div> ગુજરાતમાં હાલમાં ૮ મહાનગરપાલિકા હતી<ref name=":1">{{Cite web|title=Municipal Corporation - ગુજરાત સ્થાનિક સરકારી સંસ્થાઓ - Integrated Government Online Directory|url=https://igod.gov.in/leg/GJ/L008/organizations|url-status=live|access-date=2023-05-31|website=goidirectory.gov.in|language=en}}</ref> જેમાં ૧લી જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ના રોજ થયેલી જાહેરાત અનુસાર બીજી ૮ નગરપાલિકાઓને મહાનગરપાલિકાનો દરજ્જો અપાતા હવે કુલ મહાનગર પાલિકાઓની સંખ્યા ૧૭ થઈ છે.<ref>{{Cite web|title=રાજ્યની 9 મહા નગરપાલિકાને મહા પાલિકાનો દરજ્જો અપાયો, હવે કુલ મનપા 17 થઈ|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/gujarat/gujarat-govt-officially-declared-new-nine-municipal-corporations|url-status=dead|date=૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫|access-date=૯ મે ૨૦૨૫|work=[[ગુજરાત સમાચાર]]|archive-date=2025-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20250102034457/https://www.gujaratsamachar.com/news/gujarat/gujarat-govt-officially-declared-new-nine-municipal-corporations}}</ref> {| class="wikitable sortable" ! style="width:05%;" |ક્રમાંક ! style="width:30%;" |કોર્પોરેશનનું નામ ! style="width:10%;" |શહેર ! style="width:20%;" |જિલ્લો ! style="width:05%;" |વિસ્તાર (km²) ! style="width:05%;" |વસ્તી (૨૦૧૧) ! style="width:05%;" |સ્થાપનાનું વર્ષ ! style="width:05%;" |વોર્ડની સંખ્યા !સીટની સંખ્યા (૨૦૨૧) ! style="width:05%;" |છેલ્લી ચૂંટણી ! style="width:05%;" |શાસક પક્ષ !મેયર ! style="width:05%;" |વેબસાઇટ |- bgcolor="#F4F9FF" |૧ |[[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન|અમદાવાદ મહાનગરપાલિકા]] |[[અમદાવાદ]] |[[અમદાવાદ જિલ્લો|અમદાવાદ]] |૫૦૫ |૬૪,૫૦,૦૮૪ |૧૯૫૦ | |૧૯૯ |૨૦૨૧ |[[ભારતીય જનતા પાર્ટી|BJP]] |કિરીટ પરમાર |[http://ahmedabadcity.gov.in/]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="#F4F9FF" |૨ |[[સુરત મહાનગરપાલિકા]] |[[સુરત]] |[[સુરત જિલ્લો|સુરત]] |૪૧૨.૧૪ |૪,૫૬૭,૫૯૮ |૧૯૬૬ | |૧૨૦ |૨૦૨૧ |[[ભારતીય જનતા પાર્ટી|BJP]] |હેમાલી બોઘાવાલા |[http://www.suratmunicipal.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303174228/http://www.suratmunicipal.gov.in/ |date=2016-03-03 }} |- bgcolor="#F4F9FF" |૩ |ગાંધીનગર મહાનગરપાલિકા |[[ગાંધીનગર]] |[[ગાંધીનગર જિલ્લો|ગાંધીનગર]] |૩૨૬ |૩૩૮,૬૧૮ |૨૦૧૦ | |૪૪ |૨૦૨૧ |[[ભારતીય જનતા પાર્ટી|BJP]] |હિતેશ મકવાણા |[http://gandhinagarmunicipal.com/] |- bgcolor="#F4F9FF" |૪ |વડોદરા મહાનગરપાલિકા |[[વડોદરા]] |[[વડોદરા જિલ્લો|વડોદરા]] |૪૨૦.૩૩ |૩,૫૨૨,૨૨૧ |૧૯૫૦ | |૭૬ |૨૦૨૧ |[[ભારતીય જનતા પાર્ટી|BJP]] |નિલેશ રાઠોડ |[https://vmc.gov.in/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209153132/https://vmc.gov.in/ |date=2014-02-09 }} |- bgcolor="#F4F9FF" |૫ |[[રાજકોટ મહાનગરપાલિકા]] |[[રાજકોટ]] |[[રાજકોટ જિલ્લો|રાજકોટ]] |૧૬૩.૨૧ |૧,૫૫૨,૯૭૫ |૧૯૭૩ | |૭૨ |૨૦૨૧ |[[ભારતીય જનતા પાર્ટી|BJP]] |પ્રદિપ દવ |[http://www.rmc.gov.in/] |- bgcolor="#F4F9FF" |૬ |જૂનાગઢ મહાનગરપાલિકા |[[જૂનાગઢ]] |[[જૂનાગઢ જિલ્લો|જૂનાગઢ]] |૧૬૦ |૩૮૭,૮૩૮ |૨૦૦૨ | |૬૦ |૨૦૧૯ |[[ભારતીય જનતા પાર્ટી|BJP]] |ગીતાબેન પરમાર |[http://www.junagadhmunicipal.org/] |- bgcolor="#F4F9FF" |૭ |જામનગર મહાનગરપાલિકા |[[જામનગર]] |[[જામનગર જિલ્લો|જામનગર]] |૧૨૫ |૬૮૨,૩૦૨ |૧૯૮૧ | |૬૪ |૨૦૨૧ |[[ભારતીય જનતા પાર્ટી|BJP]] |બીનાબેન કોઠારી |[http://www.mcjamnagar.com/] |- bgcolor="#F4F9FF" |૮ |[[ભાવનગર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન|ભાવનગર મહાનગરપાલિકા]] |[[ભાવનગર]] |[[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર]] |૧૦૮.૨૭ |૬૪૩,૩૬૫ |૧૭૬૨ | |૫૨ |૨૦૨૧ |[[ભારતીય જનતા પાર્ટી|BJP]] |કીર્તિબેન ધણીધરીયા |[https://bmcgujarat.com/] |- bgcolor="#F4F9FF" |૯ |મહેસાણા મહાનગરપાલિકા |[[મહેસાણા]] |[[મહેસાણા જિલ્લો|મહેસાણા]] | | |૨૦૨૫ | | | | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૦ |ગાંધીધામ મહાનગરપાલિકા |[[ગાંધીધામ]] |[[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ]] | | |૨૦૨૫ | | | | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૧ |વાપી મહાનગરપાલિકા |[[વાપી]] |[[વલસાડ જિલ્લો|વલસાડ]] | | |૨૦૨૫ | | | | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૨ |નવસારી મહાનગરપાલિકા |[[નવસારી]] |[[નવસારી જિલ્લો|નવસારી]] | | |૨૦૨૫ | | | | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૩ |આણંદ મહાનગરપાલિકા |[[આણંદ]] |[[આણંદ જિલ્લો|આણંદ]] | | |૨૦૨૫ | | | | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૪ |નડિયાદ મહાનગરપાલિકા |[[નડીઆદ]] |[[ખેડા જિલ્લો|ખેડા]] | | |૨૦૨૫ | | | | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૫ |સુરેન્દ્રનગર મહાનગરપાલિકા |[[સુરેન્દ્રનગર]] |[[સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો|સુરેન્દ્રનગર]] | | |૨૦૨૫ | | | | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૬ |મોરબી મહાનગરપાલિકા |[[મોરબી]] |[[મોરબી જિલ્લો|મોરબી]] | | |૨૦૨૫ | | | | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૭ |પોરબંદર મહાનગરપાલિકા |[[પોરબંદર]] |[[પોરબંદર જિલ્લો|પોરબંદર]] | | |૨૦૨૫ | | | | | | |} == ગુજરાતમાં નગરપાલિકાઓ (નગર પાલિકા પરિષદો)ની યાદી == {{See also|નગરપાલિકા}} ગુજરાતમાં ૧૪૯ નગર પાલિકાઓ છે.<ref name=":0">{{Cite web|title=નગરપાલિકાઓની યાદી {{!}} નગરપાલિકાઓ વહીવટી કમિશનરની સત્તાવાર વેબસાઇટ, ગાંધીનગર, ગુજરાત સરકાર, ભારત|url=https://communi.gujarat.gov.in/gu/list-municipalities|access-date=2023-05-31|website=communi.gujarat.gov.in|archive-date=2023-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608151554/https://communi.gujarat.gov.in/gu/list-municipalities|url-status=dead}}</ref> {| style="border:1px solid black" class="wikitable sortable" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" width="100%" |+ |- !અનુક્રમ નંબર !ન.પા.નું નામ !વર્ગ !'''વોર્ડની સંખ્યા''' !'''શાસક પક્ષ''' !જિલ્લાનું નામ !ઝોન |- bgcolor="#F4F9FF" |1 |[[ધોળકા]] |B | | | rowspan="6" |[[અમદાવાદ જિલ્લો|અમદાવાદ]] | rowspan="25" |અમદાવાદ ઝોન |- bgcolor="#F4F9FF" |2 |[[વિરમગામ]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |3 |[[બાવળા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |4 |[[ધંધુકા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |5 |[[સાણંદ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |6 |[[બારેજા (તા. દસ્ક્રોઇ)|બારેજા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |7 |નડીયાદ |A | | | rowspan="10" |[[ખેડા જિલ્લો|ખેડા]] |- bgcolor="#F4F9FF" |8 |[[ચકલાસી (તા. નડીઆદ)|ચકલાસી]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |9 |[[કપડવંજ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |10 |[[મહેમદાવાદ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |11 |[[ડાકોર]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |12 |[[ખેડા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |13 |[[કણજરી (તા. નડીઆદ)|કણજરી]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |14 |[[કઠલાલ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |15 |[[મહુધા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |16 |[[ઠાસરા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |17 |સુરેન્દ્રનગર-વઢવાણ |A | | | rowspan="6" |[[સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો|સુરેન્દ્રનગર]] |- bgcolor="#F4F9FF" |18 |[[ધ્રાંગધ્રા]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |19 |[[લીંબડી]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |20 |[[થાનગઢ (તા. થાનગઢ)|થાનગઢ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |21 |[[ચોટીલા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |22 |[[પાટડી (તા. દસાડા)|પાટડી]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |23 |[[બોટાદ]] |A | | | rowspan="3" |[[બોટાદ જિલ્લો|બોટાદ]] |- bgcolor="#F4F9FF" |24 |[[ગઢડા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |25 |[[બરવાળા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |26 |[[પાટણ]] |A | | | rowspan="5" |[[પાટણ જિલ્લો|પાટણ]] | rowspan="29" |ગાંધીનગર ઝોન |- bgcolor="#F4F9FF" |27 |[[સિદ્ધપુર|સિધ્ધપુર]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |28 |[[રાધનપુર]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |29 |[[ચાણસ્મા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |30 |[[હારીજ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |31 |[[પાલનપુર]] |A | | | rowspan="6" |[[બનાસકાંઠા જિલ્લો|બનાસકાંઠા]] |-bgcolor="#F4F9FF" |32 |[[ડીસા]] |A | | |- bgcolor="#F4F9FF" |33 |[[ધાનેરા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |34 |[[થરાદ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |35 |[[ભાભર (બનાસકાંઠા)|ભાભર]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |36 |[[થરા (તા. કાંકરેજ)|થરા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |37 |[[મહેસાણા]] |A | | | rowspan="7" |[[મહેસાણા જિલ્લો|મહેસાણા]] |-bgcolor="#F4F9FF" |38 |[[કડી]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |39 |[[ઉંઝા]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |40 |[[વિસનગર]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |41 |[[વડનગર]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |42 |[[ખેરાલુ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |43 |[[વિજાપુર]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |44 |[[હિંમતનગર]] |B | | | rowspan="6" |[[સાબરકાંઠા જિલ્લો|સાબરકાંઠા]] |- bgcolor="#F4F9FF" |45 |ઈડર |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |46 |[[ખેડબ્રહ્મા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |47 |[[પ્રાંતિજ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |48 |[[તલોદ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |49 |[[વડાલી]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |50 |[[મોડાસા]] |B | | | rowspan="2" |[[અરવલ્લી જિલ્લો|અરવલ્લી]] |- bgcolor="#F4F9FF" |51 |[[બાયડ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |52 |[[કલોલ]] |A | | | rowspan="3" |[[ગાંધીનગર જિલ્લો|ગાંધીનગર]] |- bgcolor="#F4F9FF" |53 |[[દહેગામ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |54 |[[માણસા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |55 |[[ગોધરા]] |A | | | rowspan="4" |[[પંચમહાલ જિલ્લો|પંચમહાલ]] | rowspan="26" |વડોદરા ઝોન |- bgcolor="#F4F9FF" |56 |[[હાલોલ]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |57 |[[કાલોલ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |58 |[[શહેરા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |59 |[[બાલાસિનોર]] |C | | | rowspan="3" |[[મહીસાગર જિલ્લો|મહીસાગર]] |- bgcolor="#F4F9FF" |60 |[[લુણાવાડા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |61 |[[સંતરામપુર]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |62 |[[દાહોદ]] |B | | | rowspan="3" |[[દાહોદ જિલ્લો|દાહોદ]] |- bgcolor="#F4F9FF" |63 |[[ઝાલોદ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |64 |[[દેવગઢબારિયા|દેવગઢબારીયા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |65 |[[ડભોઇ]] |B | | | rowspan="4" |[[વડોદરા જિલ્લો|વડોદરા]] |- bgcolor="#F4F9FF" |66 |[[કરજણ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |67 |[[પાદરા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |68 |[[સાવલી]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |69 |[[આણંદ]] |A | | | rowspan="11" |[[આણંદ જિલ્લો|આણંદ]] |- bgcolor="#F4F9FF" |70 |બોરસદ |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |71 |[[ખંભાત]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |72 |[[પેટલાદ]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |73 |[[કરમસદ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |74 |[[ઉમરેઠ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |75 |[[વલ્લભ વિદ્યાનગર|વ.વિ.નગર]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |76 |[[આંકલાવ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |77 |[[ઓડ (તા. આણંદ)|ઓડ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |78 |[[સોજિત્રા|સોજીત્રા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |79 |[[બોરીયાવી]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |80 |[[છોટાઉદેપુર]] |C | | |[[છોટાઉદેપુર જિલ્લો|છોટાઉદેપુર]] |- bgcolor="#F4F9FF" |81 |[[વ્યારા]] |C | | | rowspan="2" |[[તાપી જિલ્લો|તાપી]] | rowspan="19" |સુરત ઝોન |- bgcolor="#F4F9FF" |82 |[[સોનગઢ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |83 |[[રાજપીપલા|રાજપીપળા]] |C | | |[[નર્મદા જિલ્લો|નર્મદા]] |- bgcolor="#F4F9FF" |84 |નવસારી-વિજલપોર |A | | | rowspan="3" |[[નવસારી જિલ્લો|નવસારી]] |- bgcolor="#F4F9FF" |85 |[[બીલીમોરા]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |86 |[[ગણદેવી]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |87 |[[ભરૂચ]] |A | | | rowspan="4" |[[ભરૂચ જિલ્લો|ભરૂચ]] |- bgcolor="#F4F9FF" |88 |[[અંકલેશ્વર]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |89 |[[જંબુસર]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |90 |[[આમોદ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |91 |[[વલસાડ]] |A | | | rowspan="5" |[[વલસાડ જિલ્લો|વલસાડ]] |- bgcolor="#F4F9FF" |92 |[[વાપી]] |A | | |- bgcolor="#F4F9FF" |93 |[[પારડી]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |94 |[[ઉમરગામ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |95 |[[ધરમપુર]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |96 |[[બારડોલી]] |B | | | rowspan="4" |[[સુરત જિલ્લો|સુરત]] |- bgcolor="#F4F9FF" |97 |[[કડોદરા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |98 |[[તરસાડી]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |99 |માંડવી |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |100 |[[ગાંધીધામ]] |A | | | rowspan="7" |[[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ]] | rowspan="30" |રાજકોટ ઝોન |- bgcolor="#F4F9FF" |101 |[[ભુજ]] |A | | |- bgcolor="#F4F9FF" |102 |[[અંજાર]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |103 |[[માંડવી (ગ્રામ્ય) (તા. માંડવી)|માંડવી]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |104 |[[ભચાઉ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |105 |[[રાપર]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |106 |મુન્દ્રા-બરોઈ |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |107 |[[ધ્રોલ]] |C | | | rowspan="4" |[[જામનગર જિલ્લો|જામનગર]] |- bgcolor="#F4F9FF" |108 |[[જામજોધપુર]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |109 |[[કાલાવડ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |110 |[[સિક્કા (તા. જામનગર)|સિકકા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |111 |[[ઓખા (તા. દ્વારકા)|ઓખા]] |B | | | rowspan="6" |[[દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો|દેવભૂમી દ્વારકા]] |- bgcolor="#F4F9FF" |112 |[[દ્વારકા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |113 |[[ખંભાળિયા|ખંભાળીયા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |114 |[[સલાયા (તા. ખંભાળિયા)|સલાયા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |115 |[[ભાણવડ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |116 |[[જામ રાવલ (તા. કલ્યાણપુર)|જામરાવલ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |117 |[[મોરબી]] |A | | | rowspan="4" |[[મોરબી જિલ્લો|મોરબી]] |- bgcolor="#F4F9FF" |118 |[[વાંકાનેર]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |119 |[[હળવદ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |120 |[[માળિયા (મિયાણા)|માળીયા-મિયાણા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |121 |[[જેતપુર]] |A | | | rowspan="6" |[[રાજકોટ જિલ્લો|રાજકોટ]] |- bgcolor="#F4F9FF" |122 |[[ગોંડલ]] |A | | |- bgcolor="#F4F9FF" |123 |[[ધોરાજી]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |124 |[[ઉપલેટા]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |125 |[[જસદણ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |126 |[[ભાયાવદર]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |127 |પોરબંદર-છાયા |A | | | rowspan="3" |[[પોરબંદર જિલ્લો|પોરબંદર]] |- bgcolor="#F4F9FF" |128 |[[રાણાવાવ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |129 |[[કુતિયાણા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |130 |[[અમરેલી]] |A | | | rowspan="9" |[[અમરેલી જિલ્લો|અમરેલી]] | rowspan="27" |ભાવનગર ઝોન |- bgcolor="#F4F9FF" |131 |[[સાવરકુંડલા]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |132 |[[બગસરા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |133 |[[જાફરાબાદ]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |134 |[[રાજુલા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |135 |[[બાબરા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |136 |[[ચલાલા (તા. ધારી)|ચલાલા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |137 |[[દામનગર (તા. લાઠી)|દામનગર]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |138 |[[લાઠી]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |139 |વેરાવળ-પાટણ |A | | | rowspan="5" |[[ગીર સોમનાથ જિલ્લો|ગીરસોમનાથ]] |- bgcolor="#F4F9FF" |140 |[[ઉના]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |141 |[[કોડીનાર]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |142 |[[સુત્રાપાડા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |143 |[[તાલાલા|તલાલા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |144 |[[કેશોદ]] |B | | | rowspan="7" |[[જુનાગઢ જિલ્લો|જુનાગઢ]] |- bgcolor="#F4F9FF" |145 |[[માંગરોળ (જૂનાગઢ)|માંગરોળ]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |146 |[[માણાવદર]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |147 |[[બાંટવા (તા. માણાવદર)|બાંટવા]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |148 |[[ચોરવાડ (તા. માળીયા હાટીના)|ચોરવાડ]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |149 |[[વંથલી]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |150 |[[વિસાવદર]] |D | | |- bgcolor="#F4F9FF" |151 |[[મહુવા]] |B | | | rowspan="6" |[[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર]] |- bgcolor="#F4F9FF" |152 |[[પાલીતાણા]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |153 |[[શિહોર]] |B | | |- bgcolor="#F4F9FF" |154 |[[ગારીયાધાર]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |155 |[[તળાજા]] |C | | |- bgcolor="#F4F9FF" |156 |[[વલ્લભીપુર]] |D | | |} == ગુજરાતમાં નગર પંચાયતોની યાદી == {{Empty section}} == જિલ્લાવાર યાદી == {| style="border:1px solid black" class="wikitable sortable" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" width="100%" |+ |- bgcolor="#99ccff" !ક્રમ !જિલ્લો !મહાનગરપાલિકા<ref name=":1" /> !નગરપાલિકા<ref name=":0" /> !નગર પંચાયત |- bgcolor="#F4F9FF" |૧ |[[અમદાવાદ જિલ્લો|અમદાવાદ]] | * [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન|અમદાવાદ]] | # [[ધોળકા]] # [[વિરમગામ]] # [[બાવળા]] # [[ધંધુકા]] # [[સાણંદ]] # [[બારેજા (તા. દસ્ક્રોઇ)|બારેજા]] | |- bgcolor="#F4F9FF" |૨ |[[અમરેલી જિલ્લો|અમરેલી]] |NA | # [[અમરેલી]] # [[બગસરા]] # [[સાવરકુંડલા]] # [[બાબરા]] # [[દામનગર (તા. લાઠી)|દામનગર]] | |- bgcolor="#F4F9FF" |૩ |[[આણંદ જિલ્લો|આણંદ]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૪ |[[અરવલ્લી જિલ્લો|અરવલ્લી]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૫ |[[બનાસકાંઠા જિલ્લો|બનાસકાંઠા]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૬ |[[ભરૂચ જિલ્લો|ભરૂચ]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૭ |[[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર]] | * [[ભાવનગર મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન|ભાવનગર]] | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૮ |[[બોટાદ જિલ્લો|બોટાદ]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૯ |[[છોટાઉદેપુર જિલ્લો|છોટાઉદેપુર]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૦ |[[દાહોદ જિલ્લો|દાહોદ]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૧ |[[ડાંગ જિલ્લો|ડાંગ]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૨ |[[દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો|દેવભૂમિ દ્વારકા]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૩ |[[ગાંધીનગર જિલ્લો|ગાંધીનગર]] | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૪ |[[ગીર સોમનાથ જિલ્લો|ગીર સોમનાથ]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૫ |[[જામનગર જિલ્લો|જામનગર]] | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૬ |[[જુનાગઢ જિલ્લો|જુનાગઢ]] | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૭ |[[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૮ |[[ખેડા જિલ્લો|ખેડા]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૧૯ |[[મહીસાગર જિલ્લો|મહીસાગર]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૨૦ |[[મહેસાણા જિલ્લો|મહેસાણા]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૨૧ |[[મોરબી જિલ્લો|મોરબી]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૨૨ |[[નર્મદા જિલ્લો|નર્મદા]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૨૩ |[[નવસારી જિલ્લો|નવસારી]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૨૪ |[[પંચમહાલ જિલ્લો|પંચમહાલ]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૨૫ |[[પાટણ જિલ્લો|પાટણ]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૨૬ |[[પોરબંદર જિલ્લો|પોરબંદર]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૨૭ |[[રાજકોટ જિલ્લો|રાજકોટ]] | * [[રાજકોટ મહાનગરપાલિકા|રાજકોટ]] | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૨૮ |[[સાબરકાંઠા જિલ્લો|સાબરકાંઠા]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૨૯ |[[સુરત જિલ્લો|સુરત]] | * [[સુરત મહાનગરપાલિકા|સુરત]] | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૩૦ |[[સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો|સુરેન્દ્રનગર]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૩૧ |[[તાપી જિલ્લો|તાપી]] |NA | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૩૨ |[[વડોદરા જિલ્લો|વડોદરા]] | | | |- bgcolor="#F4F9FF" |૩૩ |[[વલસાડ જિલ્લો|વલસાડ]] |NA | | |- | | | | | |} == આ પણ જુઓ == * [[૨૦૨૧ ગુજરાત સ્થાનિક ચૂંટણી]] == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [https://sec.gujarat.gov.in/ ગુજરાત સ્થાનિક સંસ્થાઓ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221010124155/https://sec.gujarat.gov.in/ |date=2022-10-10 }} mat0dg9eqoc9cxwcvmirmm84u159iyw 0 153076 902430 895350 2026-07-13T15:22:59Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902430 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple |name = ચૂરિયો જાબલ દુર્ગા માતા મંદિર |image = File:Churio Jabal Temple.jpg |alt = |caption = ચૂરિયો જાબલ દુર્ગા માતા મંદિરનું પ્રવેશદ્વાર |map_type = સિંધ |coordinates = {{coord|24|24|01.5|N|71|03|53.0|E|}} |coordinates_footnotes = |map_caption = <!-- Names --> |native_name = |oriya = <!-- Geography --> |country = {{flagicon|પાકિસ્તાન}} [[પાકિસ્તાન]] |state = [[સિંધ]] |district = થારપારકર |location = નાગરપારકર |elevation_m = |elevation_footnotes = <!-- Culture --> | deity = [[દુર્ગા]] | primary_deity_Godess = <!-- Consort goddess/ Consort god if primary deity is a goddess --> | utsava_deity_God = <!-- Chief Festival deity icon (Utsavar) --> | utsava_deity_Godess = <!-- Consort Festival deity icon (Utsavar) --> | Direction_posture = <!-- Direction in which the temple is oriented e.g. East-facing --> | Pushakarani = <!-- Temple tank --> | Vimanam = <!-- see [[Vimana (architectural feature)]] --> | Poets = <!-- poets who praised the temple --> | Prathyaksham = <!-- see [[Prathyaksham]] --> |festivals = <!-- Architecture --> |architecture = હિન્દુ મંદિર |architect = |temple_quantity = |monument_quantity = |inscriptions = <!-- History and governance --> |established = <!-- Refers to establishment of the original temple --> |year_completed = <!-- Refers to building of the current temple structure/building --> |creator = |temple_board = |governing_body = |website = }} {{coord|24|23|59.7|N|71|03|53.8|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} '''ચૂરિયો જાબલ દુર્ગા માતા મંદિર''' (چوڑیو جبل, ઉચ્ચાર: ચૂ-ર્યો જા-બલ) પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતના થરપારકર જિલ્લાના નાંગરપારકરમાં સ્થિત ચુરિયો નામની ટેકરી પર આવેલું છે. હિન્દુઓ તેમના પ્રિયજનોની અગ્નિસંસ્કાર કરાયેલી રાખને મંદિરના પવિત્ર પાણીમાં વિસર્જન કરવા માટે લાવે છે.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/130210/contractor-blasting-through-tharparkar-temple-in-search-of-granite/|title = Contractor blasting through Tharparkar temple in search of granite|date = 9 March 2011}}</ref> મંદિર જેના પર સ્થિત છે તે કિંમતી અને બહુરંગી ટેકરી તેના દુર્લભ અને મોંઘા ગ્રેનાઈટ માટે ખોદવામાં આવે છે, જે મંદિર માટે ગંભીર ખતરો છે.<ref name="sbi.gos.pk">{{Cite web |url=http://www.sbi.gos.pk/pdf/granite-quarrying-project.pdf |title=Archived copy |access-date=2016-07-19 |archive-date=2018-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713021343/http://www.sbi.gos.pk/pdf/granite-quarrying-project.pdf |url-status=dead }}</ref> == વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર == [[File:Durga Mata Temple (asad aman).jpg|thumb|મંદિર તરફ જતો રસ્તો]] ચુરિયો (ચોર્યો)<ref>{{cite web|url=http://tribune.com.pk/story/130210/contractor-blasting-through-tharparkar-temple-in-search-of-granite/|title=Contractor blasting through Tharparkar temple in search of granite - The Express Tribune|date=9 March 2011|publisher=}}</ref> નામ સિંધી ભાષાનો એક શબ્દ છે, જે (چوړۍ) શબ્દ પરથી ઉતરી આવ્યો છે, જેનો ઉચ્ચાર (છૂ-રી) થાય છે, જેનો અર્થ 'બંગડી' થાય છે; આમ, સિંધી ભાષામાં ચુરિયો શબ્દનો અર્થ "બંગડીઓ સાથે સંબંધિત/સંબંધિત" થાય છે,<ref>Jam-e-Sindhi-Lughat/Sindhi-Language-Authority/2004</ref> કારણ કે ટેકરીની નજીકમાં ઘણા નાના ગામડાઓ છે જે ઐતિહાસિક રીતે મહિલાઓ માટે બંગડીઓ બનાવવાના વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા રહ્યા છે. આ સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત બંગડીઓ પછી ગામડાઓમાંથી નજીકના શહેરોમાં જેમ કે નાંગરપારકરથી પશ્ચિમમાં મીઠી અને ઉત્તરમાં ઉમરકોટ સુધી લઈ જવામાં આવે છે. તે મુજબ, સાંસ્કૃતિક રીતે, આ વિસ્તારની સ્ત્રીઓ ભારે ભરતકામવાળા કપડાં પહેરે છે અને તેમના કાંડા પર બંગડીઓ પહેરાવામાં આવે છે.<ref>{{cite web|url=http://www.dawn.com/news/1134291|title=Hindus celebrate Navratri and Durga Puja festival|last=Agencies|date=25 September 2014|publisher=}}</ref> == મહત્વ == [[File:Churio jabal temple.jpg|thumb|ચુરિયો જાબલ મંદિરની અંદર]] ચોરિયો ગામમાં ચુરિયો જાબલ ટેકરી પર આવેલું દુર્ગા માતાનું મંદિર હિન્દુ દેવી દુર્ગાને સમર્પિત છે,<ref name=danger1>{{cite web|url=http://defence.pk/threads/pvt-companys-excavation-threatens-ancient-hindu-temple-in-pak.98384/|title=Pvt company's excavation threatens ancient Hindu temple in Pak|publisher=|access-date=2025-12-14|archive-date=2017-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115194227/http://defence.pk/threads/pvt-companys-excavation-threatens-ancient-hindu-temple-in-pak.98384/|url-status=dead}}</ref> જેમને દુષ્ટતાનો નાશ કરનાર, દુષ્ટતા પર સારપનો વિજય, બ્રહ્માંડની માતા અને વિશ્વની રચના, સંરક્ષણ અને વિનાશ પાછળની શક્તિ તરીકે ગણવામાં આવે છે. હજારો યાત્રાળુઓ, ફક્ત પાકિસ્તાનથી જ નહીં, ખાસ કરીને સિંધ, બલુચિસ્તાન, પંજાબ અને ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંતોમાંથી ઉપરાંત નેપાળ, ભારત અને અન્ય દેશોમાંથી પણ તેમના ધાર્મિક તહેવારો માટે ચુરિયો ટેકરીની મુલાકાત લે છે.<ref>{{cite web|url=http://www.pakistantoday.com.pk/2011/03/19/city/karachi/in-search-of-granite-path-to-durgas-temple-blown-up-with-dynamite/|title=In search of granite, path to Durga's temple blown up with dynamite|publisher=}}</ref> આ મંદિર સિંધ, પાકિસ્તાનમાં હિન્દુ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાનો એક ભાગ છે.<ref name=danger2>{{cite web|url=https://iaoj.wordpress.com/2011/03/23/durga-mata-temple-nagarparkar-sindh/|title=Threat to Durga Mata Temple, Nangarparkar, Sindh|date=23 March 2011|publisher=}}</ref> શિવરાત્રી પર ૨૦૦,૦૦૦ યાત્રાળુઓ મંદિરોમાં દર્શન માટે ઉમટી પડે છે. હિન્દુઓ મૃતકોનો અગ્નિસંસ્કાર કરે છે અને શિવરાત્રી સુધી રાખને પવિત્ર પાણીમાં વિસર્જન માટે સાચવી રાખવામાં આવે છે. શ્રીમંત પાકિસ્તાની હિન્દુઓ ગંગામાં રાખનું વિસર્જન કરવા માટે ભારત જાય છે અને બાકીના લોકો રાખનું વિસર્જન કરવા માટે નગરપારકર જાય છે. જોકે, સરકારે આ વિસ્તાર ડાયનામાઈટ બ્લાસ્ટ કરીને ખાણકામ માટે ભાડે આપ્યો છે, જેના પર મંદિરો સ્થિત છે. આ મંદિરો માટે ખતરો ઉભો કરી રહ્યું છે. ખાણકામ કરનારાઓ દ્વારા આ વિસ્તારના વિનાશ સામે યાત્રાળુઓએ વિરોધ પ્રદર્શન પણ કર્યું હતું.<ref name=trib1>[https://tribune.com.pk/story/130210/contractor-blasting-through-tharparkar-temple-in-search-of-granite/ Contractor blasting through Tharparkar temple in search of granite ], The Express Tribune, 10 Mar 2011.</ref> == ખાણકામ == જે ચુરિયો ટેકરી પર મંદિર અસ્તિત્વ ધરાવે છે તે ગ્રેનાઈટથી બનેલું છે.<ref>{{cite web|url=http://www.indus.edu.pk/journals/2-Demographic,%20Social%20and%20Economic%20Changes%20in%20Tharparkar.PDF|title=Demographic, Social & Economic Changes in Tharparkar|publisher=|access-date=2016-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110601085619/http://www.indus.edu.pk/journals/2-Demographic,%20Social%20and%20Economic%20Changes%20in%20Tharparkar.PDF|archive-date=2011-06-01|url-status=dead}}</ref> ભારતના રાજસ્થાનના પડોશી વિસ્તારોની તુલનામાં, જ્યાં ગ્રેનાઈટ ગ્રે છે, ચુરિયોમાં ગ્રેનાઈટ રંગની રચના બહુરંગી છે અને તેથી મોંઘો છે.<ref>http://arifhasan.org/wp-content/uploads/2012/08/AH-007_comp-assessment-droughtandfamine.pdf |date=March 2022}}</ref> ખાણકામ આ વિસ્તારના હિન્દુ મંદિરો માટે ગંભીર ખતરો ઉભો કરી રહ્યું છે.<ref name=danger1/><ref name=danger2/><ref name=trib1/> હિન્દુ સમુદાયે ખાણકામનો વિરોધ કર્યો.[13] સ્થાનિક હિન્દુઓના વિરોધ છતાં, ખોદકામનું કામ આગળ વધી રહ્યું છે. ખોદકામની પ્રવૃત્તિને રોકવાનો પ્રયાસ કરવાને બદલે, સિંધ સરકારે કામ હાથ ધરવા માટે એક કોન્ટ્રાક્ટરને ભાડે આપી છે.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/130210/contractor-blasting-through-tharparkar-temple-in-search-of-granite/?amp=1|title = Contractor blasting through Tharparkar temple in search of granite|date = 9 March 2011}}</ref> ==ચિત્રવીથિકા== <gallery> File:Churrio Jabal (Churrio Hill).jpg|ચૂર્યો જબલ ટેકરી File:Durga Mata Temple 2 (asad aman).jpg|ચૂર્યો જબલ મંદિર તરફનો રસ્તો File:Durga Mata Temple 4.jpg|ડાયનામાઈટ ખાણકામથી જોખમમાં મૂકાયેલું ચુરિયો દુર્ગા મંદિર </gallery> == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:મંદિરો]] ik31lv5cc55nbwulzs3xs8y2qrhrtpp 0 153078 902451 902030 2026-07-14T07:39:22Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902451 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum | name = બાંગ્લાદેશ રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય | native_name = বাংলাদেশ জাতীয় জাদুঘর | native_name_lang = bn | logo = | image = Bangladesh National Museum southern side (01).jpg | former_name = ઢાકા સંગ્રહાલય | established = ૨૦ માર્ચ ૧૯૧૩ | location = શાહબાગ, ઢાકા, બાંગ્લાદેશ | coordinates = {{Coord|23|44.25|N|90|23.67|E|region:BD_type:landmark|display=inline,title}} | website = {{URL|bangladeshmuseum.gov.bd/}} | director = મોહમ્મદ કમ્રુજમાન<ref>{{Cite web |url=http://www.bangladeshmuseum.gov.bd/site/page/e511a1d3-f3c1-4fbf-809e-e7bc2ca9aeed/ |title=Director General |website=bangladeshmuseum.gov.bd |language=en-gb |access-date=2022-12-24 |archive-date=25 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221225064304/http://www.bangladeshmuseum.gov.bd/site/page/e511a1d3-f3c1-4fbf-809e-e7bc2ca9aeed/ |url-status=live}}</ref> | map_type = | visitors = {{circa|15 million}} (including c. 1.2 million foreigners) per year }} '''બાંગ્લાદેશ રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય''' એ બાંગ્લાદેશની સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક કલાકૃતિઓનો રાષ્ટ્રીય ભંડાર છે, જે ઢાકાના શાહબાગ વિસ્તારમાં સ્થિત છે. તેની સ્થાપના ૨૦ માર્ચ, ૧૯૧૩ના રોજ ઢાકા સંગ્રહાલયના નામથી કરવામાં આવી હતી અને ૭ ઓગસ્ટ, ૧૯૧૩ના રોજ તેનું ઔપચારિક ઉદ્‌ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. ૩૭૯ વસ્તુઓના પ્રારંભિક સંગ્રહ સાથે, તે ૨૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૧૪ના રોજ જાહેર જનતા માટે ખુલ્લું મૂકવામાં આવ્યું હતું.<ref name="about" /> ૧૯૭૧માં બાંગ્લાદેશની સ્વતંત્રતા પછી, સંસ્થાને બાંગ્લાદેશ રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલયના નામથી પુનર્ગઠિત કરવામાં આવી, જેમાં ભૂતપૂર્વ ઢાકા સંગ્રહાલયના વિવિધ ભાગોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો, અને ૧૯૮૩માં તેના વર્તમાન સ્વરૂપમાં ઔપચારિક રીતે ઉદ્‌ઘાટન કરવામાં આવ્યું.<ref>{{cite news |title=Bangladesh National Museum: A unique tourism attraction |work=Daily Sun |date=May 14, 2019 |url=https://www.daily-sun.com/printversion/details/392133 |access-date=November 7, 2025 |archive-date=નવેમ્બર 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112222904/https://www.daily-sun.com/printversion/details/392133 |url-status=dead }}</ref> સંગ્રહાલયમાં નૃવંશશાસ્ત્ર અને સુશોભન કલા, ઇતિહાસ અને શાસ્ત્રીય કલા, કુદરતી ઇતિહાસ અને વિશ્વ સભ્યતાના વિભાગો છે. પ્રાગૈતિહાસિક યુગથી લઈને સમકાલીન ઇતિહાસ સુધીની કલાકૃતિઓ અહીં પ્રદર્શિત કરવામાં આવી છે, જેમાં ૫૦,૦૦૦થી વધુ પ્રાચીન અને મધ્યયુગીન સિક્કાઓ, ગાંધાર કાળના બૌદ્ધ શિલ્પો અને ૧૯૭૧ના મુક્તિ યુદ્ધ સંબંધિત પ્રદર્શનોનો સમાવેશ થાય છે.<ref>{{cite web |title=Universepg An Independent International Academic Publisher |website=universepg.com |date=November 14, 2023 |url=https://www.universepg.com/ajssls/role-of-bangladesh-national-museum-in-preservation-of-history-culture-and-heritage-of-bangladesh |access-date=November 7, 2025}}</ref> [[File:Rishabhdeva at Bangladesh National Museum.png|thumb|150px|બેઠેલી મુદ્રામાં ઋષભદેવની મૂર્તિ.]] == ઇતિહાસ == [[File:National Museum1.JPG|thumb|સૈયદ મૈનુલ હુસૈન દ્વારા ડિઝાઇન કરાયેલ બાંગ્લાદેશ રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય]] ૧૮૫૫માં, એશિયાટિક સોસાયટી ઓફ બંગાળે ઢાકામાં એક સંગ્રહાલય સ્થાપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો, પરંતુ લોજિસ્ટિક (સુપ્રચાલન તંત્ર) મર્યાદાઓને કારણે તે મુલતવી રાખવામાં આવ્યું હતું. બાદમાં, ૧૯૦૭માં, આ પહેલ ઢાકાના ઉચ્ચ વર્ગમાં ફરી ઉભરી આવી. આ પછી, ૨૦ માર્ચ, ૧૯૧૩ ના રોજ, અવિભાજિત બંગાળ સરકાર દ્વારા ઢાકા મ્યુઝિયમની ઔપચારિક સ્થાપના કરવામાં આવી. તે શરૂઆતમાં જૂના સચિવાલય મકાન (બાદમાં ઢાકા મેડિકલ કોલેજ હોસ્પિટલનો ભાગ) ના એક રૂમમાં સ્થિત હતું. આ સંસ્થાને ઢાકાના રહેવાસીઓ તરફથી લગભગ ૧૦,૦૦૦ રૂપિયાનો ફાળો અને ૨,૦૦૦ રૂપિયાના પ્રારંભિક સરકારી અનુદાન દ્વારા ટેકો આપવામાં આવતો હતો. ૭ ઓગસ્ટ, ૧૯૧૩ના રોજ, બંગાળના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર, લોર્ડ થોમસ ડેવિડ ગિબ્સન કાર્માઇકલ દ્વારા સ્થાનિક મહાનુભાવોની હાજરીમાં, જગન્નાથ યુનિવર્સિટી કોલેજના જૂના મકાનમાં જાહેર જનતા માટે તેનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું. પ્રારંભિક સંગ્રહમાં લગભગ ૫૦૦ વસ્તુઓનો સમાવેશ થતો હતો, જેમાં મુખ્યત્વે પ્રાદેશિક પુરાતત્વીય કલાકૃતિઓ, સિક્કા, હસ્તપ્રતો અને લોક કલાનો સમાવેશ થતો હતો. સંગ્રહ વધતો ગયો તેમ, ૧૯૧૫ સુધીમાં તેને નિમતાલી બારોદુઆરી બિલ્ડિંગમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યું.<ref>{{cite web |title=National Museum of Bangladesh in Bangladesh , The National Museum of Bangladesh is located in the historic capital of Dhaka. It is one of the oldest and ... |website=Archaeology |url=https://www.greatarchaeology.com/museum_details.php?museum=National_Museum_of_Bangladesh |access-date=November 7, 2025 }}{{Dead link|date=જાન્યુઆરી 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ૧૯૪૭માં ભારતના ભાગલા પછી, સંસ્થા પૂર્વ પાકિસ્તાનમાં ઢાકા સંગ્રહાલય તરીકે કાર્યરત રહી અને તેને અનેક વહીવટી પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ઉદાહરણ તરીકે, તેના પ્રથમ ક્યુરેટર, નલિની કાંતા ભટ્ટાસાલીના મૃત્યુ પછી, ૧૯૪૭ થી ૧૯૫૧ સુધી કોઈ કાયમી ક્યુરેટર નહોતા, અને આ સમય દરમિયાન, તેના પરિસરમાં અસ્થાયી રૂપે એક પ્રેસ એજન્સીનો કબજો હતો.<ref>{{cite book |last=Bhuiyan |first=Mokammal H. |editor1-last=Chaturvedi |editor1-first=Neekee |editor2-last=Panwar |editor2-first=Tamegh |editor3-last=Meena |editor3-first=Jigyasa |chapter=From Dacca Museum to Bangladesh National Museum: A Journey |title=Rethinking Museum Spaces: The South Asian Turn |url=https://www.researchgate.net/publication/390948356 |access-date=November 7, 2025 |year=2025 |publisher=Centre for Museology and Conservation, University of Rajasthan |isbn=978-81-981096-9-9 |pages=133–141}}</ref> ૧૯૫૧-૧૯૫૨માં એક અંશકાલીન ક્યુરેટરની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી, અને ૧૯૫૪માં, ઇનાયતુર રહેમાન ક્યુરેટર તરીકે જોડાયા હતા. ૧૯૭૧માં પાકિસ્તાન આર્મીના હુમલાથી નુકસાન પામેલા સ્થળો (જેમ કે દિનાજપુર રાજબારી અને બલધા મ્યુઝિયમ) ના પ્રદર્શનો અહીં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યા હતા. વધુમાં, બંગાળી મુક્તિ સંગ્રામ વિશેની માહિતીનું દસ્તાવેજીકરણ કરવાના ઉદ્દેશ્યથી યુદ્ધ સંબંધિત દસ્તાવેજો અને કલાકૃતિઓનો સંગ્રહ શરૂ થયો.<ref>{{cite news |last=Kamal |first=Masum |title=Where history breathes: Families touch the past to explore Liberation War legacy at National Museum |work=bdnews24.com |date=March 26, 2025 |url=https://bdnews24.com/bangladesh/9338ac858dc5 |access-date=November 7, 2025}}</ref> સ્વતંત્રતા પછી, ૧૯૭૨માં, નવા સ્વતંત્ર રાજ્યની ઓળખને અનુરૂપ સંસ્થાનું નામ બદલીને 'બાંગ્લાદેશ રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય' રાખવામાં આવ્યું, અને ૧૯૭૪માં સરકારી આદેશ દ્વારા તેને સત્તાવાર રીતે આ નામ મળ્યું. ૧૯૭૦માં ટ્રસ્ટી બોર્ડ અને ૧૯૭૪માં રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય કમિશનની રચના કરવામાં આવી હતી, જેનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. ૧૯૭૦ અને ૧૯૮૦ના દાયકા દરમિયાન પુનર્ગઠનના ભાગ રૂપે, ડિસેમ્બર ૧૯૭૫માં ECNEC દ્વારા શાહબાગમાં સંગ્રહાલય માટે એક નવી જગ્યાને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. વધતા જતા સંગ્રહનું સંચાલન કરવા માટે માનવશાસ્ત્ર, સુશોભન કલા અને ઇતિહાસ જેવા વિશિષ્ટ ક્યુરેટોરિયલ વિભાગોની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. અંતે, ૧૭ નવેમ્બર, ૧૯૮૩ના રોજ, શાહબાગમાં આધુનિક સુવિધાઓથી સજ્જ નવી ઇમારત જાહેર જનતા માટે ખુલ્લી મૂકવામાં આવી.<ref name="about">{{cite web |title=About |website=Bangladesh National Museum |date=November 17, 1983 |url=https://bangladeshmuseums.com/BNM/ |access-date=November 7, 2025 |archive-date=નવેમ્બર 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251123051346/https://bangladeshmuseums.com/BNM/ |url-status=dead }}</ref> ૨૦૧૭ સુધીમાં, ચાલુ સંપાદન અને સંશોધનના પરિણામે, બાંગ્લાદેશ રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલયનો સંગ્રહ ૯૧,૨૮૭ કલાકૃતિઓ સુધી પહોંચ્યો, જેમાં ઐતિહાસિક, નૃવંશશાસ્ત્રીય અને કુદરતી ઇતિહાસની વસ્તુઓ ખાસ કરીને નોંધપાત્ર છે.<ref>{{cite news |title=Bangladesh National Museum in space crisis |work=New Age |date=November 7, 2025 |url=https://www.newagebd.net/article/18891/bangladesh-national-museum-in-space-crisis |access-date=November 7, 2025 |archive-date=નવેમ્બર 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251123081436/https://www.newagebd.net/article/18891/bangladesh-national-museum-in-space-crisis |url-status=dead }}</ref> વ્યાપક સંસ્થાકીય આધુનિકીકરણના ભાગ રૂપે, સંગ્રહાલયે ૨૦૧૨માં ડિજિટાઇઝેશન પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો. તેનો ઉદ્દેશ્ય સમગ્ર સંગ્રહનો ડેટાબેઝ બનાવવાનો હતો, મર્યાદિત પ્રદર્શન જગ્યામાં કલાકૃતિઓની પહોંચ અને જાળવણીમાં સુધારો કરવાનો હતો.<ref>{{cite web |title=Digitization of government agencies related to culture and creative sectors and upgradation of various cultural services |publisher=UNESCO |url=https://media.unesco.org/sites/default/files/webform/dce002/QPR_2020_BD_86792748-014b-40d0-ba02-ff712ec3dafe_5.pdf |language=rw |access-date=November 7, 2025}}</ref> એપ્રિલ ૨૦૧૭ માં, સંગ્રહાલયે ૩૬૦-ડિગ્રી વર્ચ્યુઅલ ગેલેરી શરૂ કરી, જેનાથી પસંદગીના પ્રદર્શનો ઓનલાઇન પ્રવાસો દ્વારા વૈશ્વિક પ્રેક્ષકો માટે સુલભ બન્યા.<ref>{{cite news |title=National Museum goes virtual |work=New Age |date=November 7, 2025 |url=https://www.newagebd.net/print/article/14297 |access-date=November 7, 2025 |archive-date=નવેમ્બર 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112210641/https://www.newagebd.net/print/article/14297 |url-status=dead }}</ref> વધુમાં, ૨૦૧૦થી, યુનેસ્કો અમૂર્ત સાંસ્કૃતિક વારસા સંબંધિત કાર્ય પર સંસ્થા સાથે સહયોગ કરી રહ્યું છે.<ref>{{cite web |title=Implementing community-based heritage festivals in eight administrative divisions of Bangladesh - UNESCO Intangible Cultural Heritage |publisher=UNESCO |url=https://ich.unesco.org/en/assistances/implementing-community-based-heritage-festivals-in-eight-administrative-divisions-of-bangladesh-02226 |access-date=November 7, 2025}}</ref> == મુલાકાતીઓ == દરરોજ સરેરાશ ૨૦૦૦થી વધુ મુલાકાતીઓ બાંગ્લાદેશ રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલયની મુલાકાત લેવા આવે છે. તેમાં વિદેશીઓ પણ શામેલ છે. મુલાકાતી ફી પુખ્ત વયના લોકો માટે ૪૦ રૂપિયા અને સગીરો માટે ૨૦ રૂપિયા, વિદેશીઓ માટે ૫૦૦ રૂપિયા અને સાર્ક દેશોના મુલાકાતીઓ માટે ૩૦૦ રૂપિયા છે.<ref>{{Cite web |title=Entry Fee |url=https://bangladeshmuseum.gov.bd/site/page/d490ec7c-2c01-4f92-8c6d-620c572178e4/- |access-date=12 August 2023 |archive-date=12 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230812072923/https://bangladeshmuseum.gov.bd/site/page/d490ec7c-2c01-4f92-8c6d-620c572178e4/- |url-status=live}}</ref> જોકે, ૩ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો અને શારીરિક રીતે અક્ષમ વ્યક્તિઓ માટે ટિકિટ જરૂરી નથી. ==ગેલેરી== <gallery> Image:Composition by Novera Ahmed.jpg Image:Reclining Figure.jpg Image:Seated Woman Sculpture.jpg Image:National Museum Dhaka1.jpg Image:National Museum Dhaka2.jpg Image:National Museum Dhaka3.jpg Image:National Museum Dhaka4.jpg Image:National Museum Dhaka5.jpg Image:National Museum Dhaka6.jpg Image:National Museum Dhaka7.jpg Image:National Museum Dhaka8.jpg Image:National Museum Dhaka9.jpg </gallery> == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == {{commons category|Bangladesh National Museum|બાંગ્લાદેશ રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય}} * {{Official website|http://www.bangladeshmuseum.gov.bd/ અધિકારીક વેબસાઇટ}} [[શ્રેણી:સંગ્રહાલય]] csl807p16fejcs6de31amh8d5iq03em 0 154660 902420 902212 2026-07-13T13:26:18Z Dsvyas 561 રદ કરવા માટે અંકિત 902420 wikitext text/x-wiki {{હટાવો|કારણ=અસ્પષ્ટ ભાષા (સંભવત: સંપૂર્ણ મશિન ભાષાંતર)|તારીખ=૨૦૨૬-૦૭}} {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |મેકકિની, ટેક્સાસ<div class="fn org">McKinney, Texas</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category"></div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Multiple image/styles.css" wrapper=".tmulti"></templatestyles><div class="thumb tmulti tnone center"><div class="multiimageinner" style="width:272px;max-width:272px;border:none"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:270px;max-width:270px"><div style="height:178px;overflow:hidden">[[ચિત્ર:McKinney,_Texas.jpg|link=चित्र:McKinney,_Texas.jpg|268x268px]]</div><div class="text-align-center">મેકકિની શહેર </div></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:115px;max-width:115px"><div style="height:84px;overflow:hidden">[[ચિત્ર:Old_Collin_County_Courthouse.jpg|link=चित्र:Old_Collin_County_Courthouse.jpg|113x113px]]</div><div class="text-align-center">ઓલ્ડ કોલિન કાઉન્ટી કોર્ટહાઉસ </div></div><div class="tsingle" style="width:153px;max-width:153px"><div style="height:84px;overflow:hidden">[[ચિત્ર:Adriatica_in_McKinney_Texas.jpg|link=चित्र:Adriatica_in_McKinney_Texas.jpg|151x151px]]</div><div class="text-align-center">એડ્રિયાટિકા </div></div></div></div></div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |Motto:&nbsp;<div class="ib-settlement-nickname nickname">"Unique by nature"</div>"स्वभावतः अद्वितीयम्" । "સ્વભાવે અનોખું" |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<mapframe zoom="10" align="center" frameless="1" height="200" width="250">[ {"properties":{"title":"McKinney, Texas","fill-opacity":0.1,"stroke":"#FF0000","stroke-width":2,"fill":"#606060"},"type":"ExternalData","service":"geoshape","ids":"Q51697"}, {"properties":{"stroke-width":2,"stroke":"#FF0000","title":"McKinney, Texas"},"type":"ExternalData","service":"geoline","ids":"Q51697"} ]</mapframe><div class="infobox-caption">Interactive map of मॅकिनी, टेक्सास</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=McKinney,_Texas&params=33_11_50_N_96_38_23_W_region:US-TX_type:city(195308) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">33°11′50″N</span> <span class="longitude">96°38′23″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">33.19722°N 96.63972°W</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">33.19722; -96.63972</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:18}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=McKinney,_Texas&params=33_11_50_N_96_38_23_W_region:US-TX_type:city(195308) <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">33°11′50″N</span> <span class="longitude">96°38′23″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">33.19722°N 96.63972°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">33.19722; -96.63972</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |દેશ | class="infobox-data" |<span class="flagicon nowrap">[[ચિત્ર:Flag_of_Texas.svg|link=|alt=|border|23x23px]] </span>[[ટેક્સસ|टेक्सास]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |કાઉન્ટી | class="infobox-data" |कॉलिन |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |ઇન્કોર્પોરેટેડ Incorporated | class="infobox-data" |1848 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |નામ આપવામાં આવ્યું | class="infobox-data" |કોલિન મેકકિની |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |સરકાર<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |• પ્રકાર | class="infobox-data" |કાઉન્સિલ-મેનેજર Council-Manager |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |'''મેયર''' | class="infobox-data" |બિલી કોક્સ Bill Cox |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |ઉંચાઈ<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |577&nbsp;ft (176&nbsp;m) |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">વસ્તી <div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2020)</div><div class="ib-settlement-fn"></div></div> | class="infobox-data" |236,001 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Urban<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |504,803 (US: 83rd) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |સમય ઝોન | class="infobox-data" |UTC−6 (CST) |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<span class="nowrap">&nbsp;•&nbsp;Summer (DST)</span> | class="infobox-data" |UTC−5 (CDT) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |ઝિપ કોડ ZIP codes | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">75069-75072</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |ડાયલિંગ માટે ફોર્મેટ Area codes | class="infobox-data" |214, 469, 945, 972 |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |વેબસાઇટ | class="infobox-data" |<span class="url">[http://www.mckinneytexas.org www.मॅकिनीटेक्सास.org]</span> |} મેકકિની એ ટેક્સાસના કોલિન કાઉન્ટીમાં આવેલું એક શહેર અને કાઉન્ટી બેઠક છે. તે પ્લાનો અને ફ્રિસ્કો પછી કોલિન કાઉન્ટીમાં ત્રીજું સૌથી મોટું શહેર છે. મેકકિની ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સનો ભાગ છે અને ડલ્લાસથી લગભગ 32 માઇલ (51 કિમી) ઉત્તરમાં સ્થિત છે. <ref name="GR6">{{Cite web|title=Find a County|url=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531210815/http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|archive-date=May 31, 2011|access-date=June 7, 2011|publisher=National Association of Counties}}</ref> જુલાઈ 2022 સુધીમાં આ શહેરની વસ્તી 195,308 હતી, જે તેને ટેક્સાસનું 15મું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર બનાવે છે. <ref>{{Cite web|title=U.S. Census Bureau QuickFacts: McKinney city, Texas|url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/mckinneycitytexas/POP060210|access-date=October 28, 2023}}</ref> મુખ્ય શહેરો મેકકિની અને ફ્રિસ્કો છે, અને મેકકિની-ફ્રિસ્કો શહેરી વિસ્તારની વસ્તી 504,803 હતી. શહેર અને કાઉન્ટી બંનેનું નામ કોલિન મેકકિનીના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું; તેઓ ટેક્સાસની સ્વતંત્રતાની ઘોષણાપત્રના સહીકર્તા અને તત્કાલીન ટેક્સાસ પ્રજાસત્તાકના રેડ રિવર જિલ્લાના કોંગ્રેસમેન હતા. તેઓ રાજ્યના ઉત્તરીય ભાગમાં કાઉન્ટીઓ બનાવવાના બિલના લેખક હતા. <ref>{{Cite web|title=Profile for McKinney, Texas, TX|url=http://www.epodunk.com/cgi-bin/genInfo.php?locIndex=26765|archive-url=https://web.archive.org/web/20191011054722/http://www.epodunk.com/cgi-bin/genInfo.php?locIndex=26765|archive-date=11 October 2019|access-date=August 14, 2012|publisher=ePodunk}}</ref> 99.6% વસ્તી શહેરી વિસ્તારોમાં રહેતી હતી, જ્યારે ૦.૪% ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રહેતી હતી. <ref name="Census2020DHC">{{Cite web|year=2023|title=2020 Decennial Census Demographic and Housing Characteristics (DHC)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dhc?get=NAME%2CP2_002N%2CP2_003N&for=place%3A45744&in=state%3A48|access-date=February 13, 2026|website=United States Census Bureau}}</ref> 2019 માં, શહેરની સરેરાશ આવક વધીને $89,828 ('''₹8,585,700)''' થઈ; સરેરાશ આવક $111,588 ('''₹10,655,302)'''હતી. <ref>{{Cite web|title=2019 Annual Income Estimates|url=https://data.census.gov/cedsci/table?q=McKinney%20city,%20Texas%20income&tid=ACSST1Y2019.S1901|access-date=2021-11-08|website=United States Census Bureau}}</ref> 2009 સુધીમાં, મેકકિનીની કુલ વસ્તીના 70% લોકો દેશની બહાર જન્મ્યા હતા. {| class="wikitable" ! style="background: #005850; color:#fff;" |# ! style="background: #005850; color:#fff;" |નોકરીદાતા |- |1 |[[:en:Raytheon|Raytheon Intelligence & Space]] |- |2 |[[:en:McKinney_Independent_School_District|McKinney Independent School District]] મેકકિની ઇન્ડિપેન્ડન્ટ સ્કૂલ ડિસ્ટ્રિક્ટ |- |3 |[[:en:Collin_County|Collin County]] કોલિન કાઉન્ટી |- |4 |[[:en:Globe_Life|Globe Life]] |- |5 |Encore Wire Corporation |- |6 |City of McKinney મેકકિની શહેર |- |7 |[[:en:HCA_Healthcare|Medical City McKinney Hospital]] મેડિકલ સિટી મેકકિની હોસ્પિટલ |- |8 |[[:en:Baylor_Scott_&_White_Health|Baylor Scott & White McKinney Hospital]] બેલર સ્કોટ અને વ્હાઇટ મેકકિની હોસ્પિટલ |- |9 |[[:en:Collin_College|Collin College]] કોલિન કોલેજ |- |10 |[[:en:Simpson_Strong-Tie|Simpson Strong-Tie]] |} == સંસ્કૃતિ == આ શહેર વર્ષ દરમિયાન અનેક મુખ્ય કાર્યક્રમોનું આયોજન કરે છે, જેમાંથી ઘણી ઐતિહાસિક શહેર ડાઉનટાઉન વિસ્તારના અનેક બ્લોકમાં ફેલાયેલી હોય છે, જેમ કે: * ક્રેવે ઓફ બાર્કસ - માર્ડી ગ્રાસ પહેલા શહેરના કેન્દ્રમાં યોજાતો કૂતરા-કેન્દ્રિત ઉત્સવ, જેમાં પરેડ, કોસ્ચ્યુમ, પુરસ્કારો અને વિક્રેતાઓના સ્ટોલ હોય છે. આર્ટ્સ ઇન બ્લૂમ - શહેરના કેન્દ્રમાં યોજાતો એક કલા ઉત્સવ જેમાં સ્થાનિક અને મુલાકાતી કલાકારો, તેમજ સ્થાનિક વાઇનરી અને ખાદ્ય વિક્રેતાઓ ભાગ લે છે; તે સામાન્ય રીતે એપ્રિલના બીજા અઠવાડિયા દરમિયાન યોજાય છે. ટેક્સાસ મ્યુઝિક રિવોલ્યુશન - જૂનમાં, સમગ્ર શહેરનું કેન્દ્ર બે દિવસ માટે બંધ રહે છે. 90 થી વધુ દેશ સંગીત કલાકારો સમગ્ર વિસ્તારમાં ફેલાયેલા 20 સ્ટેજ પર પ્રદર્શન કરે છે, તેની સાથે ખોરાક અને પીણાની ઓફર પણ હોય છે. રેડ, વ્હાઇટ અને બૂમ પરેડ અને ફટાકડા ઉત્સવ - 4 જુલાઈની સવારે શહેરના કેન્દ્રમાં એક પરેડ યોજવામાં આવે છે, ત્યારબાદ એક મુખ્ય ફટાકડા પ્રદર્શન અને ઉત્સવ થાય છે, સામાન્ય રીતે વેસ્ટ મેકકિનીમાં. ઓક્ટોબરફેસ્ટ - સપ્ટેમ્બરના અંતમાં સિટી સેન્ટર સ્ક્વેરમાં એક મોટો, બહુ-દિવસીય જર્મન-થીમ આધારિત ઉત્સવ યોજાય છે, જેમાં અધિકૃત જર્મન ખોરાક, બીયર, લાઇવ સંગીત, રમતો અને વિક્રેતાઓ ભાગ લે છે. રજાઓ માટેનું ઘર - થેંક્સગિવીંગ પછીના સપ્તાહના અંતે, શહેરનું કેન્દ્ર સાન્ટાના સ્વાગત માટે પરિવર્તિત થાય છે; આ કાર્યક્રમમાં ક્રિસમસ આકર્ષણો, ભવ્ય વૃક્ષ-પ્રકાશીકરણ સમારોહ, રમતો અને સ્થાનિક સ્ટોર્સ પર ખરીદી કરવાની તકો શામેલ છે. <ref>{{Cite web|date=October 26, 2022|title=McKinney Welcomes Everyone Home for the Holidays|url=https://www.countylinemagazine.com/life-style/mckinney-welcomes-everyone-home-for-the-holidays/article_7f94d694-50f5-11ed-a937-e3b9715445c4.html|access-date=October 28, 2023|publisher=Country Line Magazine}}</ref> શહેરમાં બે પૂર્ણ-સેવા પુસ્તકાલયો છે: ઐતિહાસિક શહેર ડાઉનટાઉનના ઉત્તર છેડે રોય અને હેલેન હોલ મેમોરિયલ લાઇબ્રેરી અને વેસ્ટ મેકકિનીમાં એલ્ડોરાડો પાર્કવે પર જોન અને જુડી ગે લાઇબ્રેરી, જેણે નાણાકીય વર્ષ 2022 દરમિયાન 1.6 મિલિયન વસ્તુઓ ઉછીની આપી હતી <ref>{{Cite web|date=March 9, 2023|title=McKinney libraries continue implementing new features, programs amid growth|url=https://communityimpact.com/dallas-fort-worth/mckinney/city-county/2023/03/09/mckinney-libraries-continue-implementing-new-features-programs-amid-growth/|access-date=October 28, 2023|publisher=Community Impact}}</ref> == સરકાર == === સ્થાનિક સરકાર === મેકકિની સિટી કાઉન્સિલમાં સાત સભ્યો છે. બે સભ્યો અને મેયરને મોટા પાયે ચૂંટવામાં આવે છે, જ્યારે ચાર સભ્યો સિંગલ-મેમ્બર ડિસ્ટ્રિક્ટમાંથી ચૂંટાય છે. ટેક્સાસ સેનેટમાં મેકકિનીનું પ્રતિનિધિત્વ રિપબ્લિકન એન્જેલા પેક્સટન (જિલ્લો 8) અને રિપબ્લિકન ડ્રૂ સ્પ્રિંગર (જિલ્લો 30) દ્વારા કરવામાં આવે છે. ટેક્સાસ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં રિપબ્લિકન કેરેસા રિચાર્ડસન (જિલ્લો 61), મેટ શાહીન (જિલ્લો 66), જેફ લીચ (રાજકારણી) (જિલ્લો 67) અને કેન્ડી નોબલ (જિલ્લો 89) દ્વારા મેકકિનીનું પ્રતિનિધિત્વ પણ કરવામાં આવે છે <ref>{{Cite web|title=Who Represents Me?|url=https://wrm.capitol.texas.gov/map?address=&city=&zip=&county=&cityCode=45744&cdp=false&matchmode=citycode|access-date=June 17, 2026|website=Wrm.capitol.texas.gov}}</ref> મેકકિનીનું સંચાલન મેકકિની અર્બન ટ્રાન્ઝિટ ડિસ્ટ્રિક્ટ (MUTD) દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેને કોલિન કાઉન્ટી ટ્રાન્ઝિટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. MUTD મેકકિનીના વરિષ્ઠ, અપંગ અથવા ઓછી આવક ધરાવતા રહેવાસીઓ તેમજ સેલિના, લોરી ક્રોસિંગ, મેલિસા, પ્રિન્સટન અને પ્રોસ્પરને પરિવહન સેવાઓ પૂરી પાડે છે. [[શ્રેણી:ચકાસણી કર્યા વગરના ભાષાંતરો]] chjrmvh5d3dexyfh8ra0k00ekd92qld 0 154664 902417 902229 2026-07-13T13:21:51Z Dsvyas 561 રદ કરવા માટે અંકિત 902417 wikitext text/x-wiki {{હટાવો|કારણ=અસ્પષ્ટ ભાષા (સંભવત: સંપૂર્ણ મશિન ભાષાંતર), અત્યંત ટૂંકો લેખ|તારીખ=૨૦૨૬-૦૭}} '''લાક રે હેબર્ડ''' (Lake Ray Hubbard) અથવા રે હબર્ડ જળાશય, જેને અગાઉ ઈસ્ટર્ન ડલસ લેક અથવા ફોર્ની લેક તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું, તે ડલસ, ટેક્સાસમાં સ્થિત મીઠા પાણીનું વોરધકાણ છે, જે ડલસ, કેફેમિન, કોલિન અને રૉકવાલ કાઉન્ટીમાં આવેલું છે, ફોર્ની શહેરના સમાન ઉત્તરમાં. તેને રૉકવાલ-ફોર્ની ડેમ બનાવવાથી બનાવવામાં આવ્યું, જેણે ઈસ્ટ Fork ટ્રિનિટી નદીનું પાણી રોક્યું.આ બોન્ડિન હાઇબ્રિડ સ્ટ્રાઇપ્ડ બાસ, વ્હાઇટ બાસ, લાર્જમાઉથ બાસ, ચેનલ કેટફિશ, બ્લુ કેટફિશ, વ્હાઇટ ક્રેપી અને બ્લેક ક્રેપીની મોટી સંખ્યામાં છે.ગીચ વસ્તીવાળા વિસ્તારમાં સ્થિત હોવાથી, તળાવ અનેક પુલ અને કોઝવે દ્વારા ઓળંગાય છે. [[ચિત્ર:Lake_Ray_Hubbard_Dam.jpg|thumb]] == માછીમારી == આ તળાવમાં હાઇબ્રિડ સ્ટ્રાઇપ્ડ બાસ, વ્હાઇટ બાસ, લાર્જમાઉથ બાસ, ચેનલ કેટફિશ, બ્લુ કેટફિશ, વ્હાઇટ ક્રેપી અને બ્લેક ક્રેપીની મોટી વસ્તી છે. <ref>{{Cite web|title=Fishing Lake Ray Hubbard|url=http://www.tpwd.state.tx.us/fishboat/fish/recreational/lakes/ray_hubbard/|access-date=2 Apr 2013|publisher=Texas Parks and Wildlife Department}}</ref> [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] fa9cttly0ocaj0zeb9gltyv93012dc1 0 154668 902425 902243 2026-07-13T13:55:38Z Snehrashmi 41463 [[શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં ૨૦૨૬-૦૭]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902425 wikitext text/x-wiki {{હટાવો|કારણ=ક્રોસ વિકિ સ્પામ,[https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:GlobalContributions/KnowledgeBuilder26], અંગ્રેજી વિકિપીડિયા પ્રદાન મુજબ સંપાદકનો સંપાદન વિષય સાથે હિતોનો ટકરાવ[https://en.wikipedia.org/wiki/User:KnowledgeBuilder26]}} {{Short description|ભારતીય કિકબોક્સર}} {{Infobox sportsperson | name = હર્ષ ભારતી | image = Harsh bharti kickboxer.jpg | caption = હર્ષ ભારતી | nationality = ભારતીય | birth_place = હિમાચલ પ્રદેશ, ભારત | sport = કિકબોક્સિંગ | event = ફુલ કોન્ટેક્ટ | weight_class = −51 કિલોગ્રામ | team = હિમાચલ પ્રદેશ }} '''હર્ષ ભારતી''' હિમાચલ પ્રદેશના ભારતીય કિકબોક્સર છે, જે પુરુષોની −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ સ્પર્ધામાં ભાગ લે છે. તેમણે વાકો ઇન્ડિયા કિકબોક્સિંગ ફેડરેશન દ્વારા આયોજિત જુનિયર રાષ્ટ્રીય, રાષ્ટ્રીય અને સિનિયર રાષ્ટ્રીય કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં પદકો જીત્યા છે. == કારકિર્દી == ભારતીએ જુનિયર સ્તરે રાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું. વર્ષ 2022માં કોલકાતામાં યોજાયેલી જુનિયર નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં તેમણે યંગર જુનિયર −45 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ વર્ગમાં સુવર્ણ ચંદ્રક જીત્યો હતો.<ref>{{cite web |url=https://www.sportdata.org/kickboxing/set-online/popup_main.php?popup_action=results&vernr=1333 |title=Junior National Kickboxing Championship 2022 Results |website=Sportdata |access-date=29 June 2026 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.firstverdict.com/harsh-bharti-won-gold-medal-in-junior-kick-boxing-competition |title=Harsh Bharti won gold medal in junior kickboxing competition |work=First Verdict |access-date=29 June 2026 }}</ref> વર્ષ 2023માં રાંચી, ઝારખંડ ખાતે યોજાયેલી નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં તેમણે ઓલ્ડર જુનિયર −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ વર્ગમાં રજત ચંદ્રક જીત્યો હતો.<ref>{{cite web |url=https://www.sportdata.org/kickboxing/set-online/popup_main.php?popup_action=results&vernr=1925 |title=National Kickboxing Championship 2023 Results |website=Sportdata |access-date=29 June 2026 }}</ref> વર્ષ 2024માં સિલિગુડી, પશ્ચિમ બંગાળ ખાતે યોજાયેલી નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં તેમણે ઓલ્ડર જુનિયર −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ વર્ગમાં કાંસ્ય ચંદ્રક જીત્યો હતો.<ref>{{cite web |url=https://www.sportdata.org/kickboxing/set-online/popup_main.php?popup_action=results&vernr=1925 |title=Juniors National Kickboxing Championship 2024 Results |website=Sportdata |access-date=29 June 2026 }}</ref> વર્ષ 2025માં રાયપુર, છત્તીસગઢ ખાતે યોજાયેલી સિનિયર નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં તેમણે પુરુષોની −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ વર્ગમાં રજત ચંદ્રક જીત્યો હતો.<ref>{{cite web |url=https://www.sportdata.org/kickboxing/set-online/popup_main.php?popup_action=results&vernr=2409 |title=Senior National Kickboxing Championship 2025 Results |website=Sportdata |access-date=29 June 2026 }}</ref> == મુખ્ય ઉપલબ્ધિઓ == {| class="wikitable" ! વર્ષ ! સ્પર્ધા ! વર્ગ ! પદક |- | 2022 | જુનિયર નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપ | યંગર જુનિયર −45 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ | સુવર્ણ |- | 2023 | નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપ | ઓલ્ડર જુનિયર −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ | રજત |- | 2024 | નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપ | ઓલ્ડર જુનિયર −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ | કાંસ્ય |- | 2025 | સિનિયર નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપ | સિનિયર −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ | રજત |} == બાહ્ય કડીઓ == * [https://kickboxer-harsh.online અધિકૃત વેબસાઇટ] * [https://liquipedia.net/lab/Harsh_bharti Liquipedia પર હર્ષ ભારતી] == સંદર્ભ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં ૨૦૨૬-૦૭]] 558gnm1k7ew695f1vw20esw2e4iiamy 902428 902425 2026-07-13T15:03:52Z Dsvyas 561 શ્રેણી ઢાંચામાંથી 902428 wikitext text/x-wiki {{હટાવો|કારણ=ક્રોસ વિકિ સ્પામ,[https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:GlobalContributions/KnowledgeBuilder26], અંગ્રેજી વિકિપીડિયા પ્રદાન મુજબ સંપાદકનો સંપાદન વિષય સાથે હિતોનો ટકરાવ[https://en.wikipedia.org/wiki/User:KnowledgeBuilder26]|તારીખ=૨૦૨૬-૦૭}} {{Short description|ભારતીય કિકબોક્સર}} {{Infobox sportsperson | name = હર્ષ ભારતી | image = Harsh bharti kickboxer.jpg | caption = હર્ષ ભારતી | nationality = ભારતીય | birth_place = હિમાચલ પ્રદેશ, ભારત | sport = કિકબોક્સિંગ | event = ફુલ કોન્ટેક્ટ | weight_class = −51 કિલોગ્રામ | team = હિમાચલ પ્રદેશ }} '''હર્ષ ભારતી''' હિમાચલ પ્રદેશના ભારતીય કિકબોક્સર છે, જે પુરુષોની −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ સ્પર્ધામાં ભાગ લે છે. તેમણે વાકો ઇન્ડિયા કિકબોક્સિંગ ફેડરેશન દ્વારા આયોજિત જુનિયર રાષ્ટ્રીય, રાષ્ટ્રીય અને સિનિયર રાષ્ટ્રીય કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં પદકો જીત્યા છે. == કારકિર્દી == ભારતીએ જુનિયર સ્તરે રાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું. વર્ષ 2022માં કોલકાતામાં યોજાયેલી જુનિયર નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં તેમણે યંગર જુનિયર −45 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ વર્ગમાં સુવર્ણ ચંદ્રક જીત્યો હતો.<ref>{{cite web |url=https://www.sportdata.org/kickboxing/set-online/popup_main.php?popup_action=results&vernr=1333 |title=Junior National Kickboxing Championship 2022 Results |website=Sportdata |access-date=29 June 2026 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.firstverdict.com/harsh-bharti-won-gold-medal-in-junior-kick-boxing-competition |title=Harsh Bharti won gold medal in junior kickboxing competition |work=First Verdict |access-date=29 June 2026 }}</ref> વર્ષ 2023માં રાંચી, ઝારખંડ ખાતે યોજાયેલી નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં તેમણે ઓલ્ડર જુનિયર −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ વર્ગમાં રજત ચંદ્રક જીત્યો હતો.<ref>{{cite web |url=https://www.sportdata.org/kickboxing/set-online/popup_main.php?popup_action=results&vernr=1925 |title=National Kickboxing Championship 2023 Results |website=Sportdata |access-date=29 June 2026 }}</ref> વર્ષ 2024માં સિલિગુડી, પશ્ચિમ બંગાળ ખાતે યોજાયેલી નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં તેમણે ઓલ્ડર જુનિયર −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ વર્ગમાં કાંસ્ય ચંદ્રક જીત્યો હતો.<ref>{{cite web |url=https://www.sportdata.org/kickboxing/set-online/popup_main.php?popup_action=results&vernr=1925 |title=Juniors National Kickboxing Championship 2024 Results |website=Sportdata |access-date=29 June 2026 }}</ref> વર્ષ 2025માં રાયપુર, છત્તીસગઢ ખાતે યોજાયેલી સિનિયર નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં તેમણે પુરુષોની −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ વર્ગમાં રજત ચંદ્રક જીત્યો હતો.<ref>{{cite web |url=https://www.sportdata.org/kickboxing/set-online/popup_main.php?popup_action=results&vernr=2409 |title=Senior National Kickboxing Championship 2025 Results |website=Sportdata |access-date=29 June 2026 }}</ref> == મુખ્ય ઉપલબ્ધિઓ == {| class="wikitable" ! વર્ષ ! સ્પર્ધા ! વર્ગ ! પદક |- | 2022 | જુનિયર નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપ | યંગર જુનિયર −45 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ | સુવર્ણ |- | 2023 | નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપ | ઓલ્ડર જુનિયર −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ | રજત |- | 2024 | નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપ | ઓલ્ડર જુનિયર −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ | કાંસ્ય |- | 2025 | સિનિયર નેશનલ કિકબોક્સિંગ ચેમ્પિયનશિપ | સિનિયર −51 કિલોગ્રામ ફુલ કોન્ટેક્ટ | રજત |} == બાહ્ય કડીઓ == * [https://kickboxer-harsh.online અધિકૃત વેબસાઇટ] * [https://liquipedia.net/lab/Harsh_bharti Liquipedia પર હર્ષ ભારતી] == સંદર્ભ == {{Reflist}} 6uzk3kvh6ed8twv7dou679v8nv3ygd2 0 154673 902416 902272 2026-07-13T13:21:32Z Dsvyas 561 રદ કરવા માટે અંકિત 902416 wikitext text/x-wiki {{હટાવો|કારણ=અસ્પષ્ટ ભાષા (સંભવત: સંપૂર્ણ મશિન ભાષાંતર), નોંધપાત્રતાનો અભાવ|તારીખ=૨૦૨૬-૦૭}}   [[ચિત્ર:Picture--AbrahamGeorge--Jan2025.jpg|thumb|'''અબ્રાહમ જ્યોર્જ''']] '''રિપબ્લિકન પાર્ટી ઓફ ટેક્સાસ''' '''Republican Party of Texas'''. હાલમાં તેના અધ્યક્ષ ડી'રિન્ડા રેન્ડલ છે. અબ્રાહમ જ્યોર્જ ટેક્સાસના ભારતીય મૂળના અમેરિકન ઉદ્યોગપતિ અને રાજકારણી છે, જેમણે મે 2024 થી જૂન 2026 સુધી રિપબ્લિકન પાર્ટી ઓફ ટેક્સાસના અધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપી હતી. જૂન 2026 માં, જ્યોર્જને તેમની પુનઃચૂંટણીમાં હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ભારતના કેરળમાં જન્મેલા, જ્યોર્જ 1996 માં 16 વર્ષની ઉંમરે તેમના પરિવાર સાથે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ગયા. જ્યોર્જે ઉત્તર ટેક્સાસ યુનિવર્સિટીમાંથી એમબીએ કર્યું. જ્યોર્જે 2012 માં એક સોફ્ટવેર ફર્મ શરૂ કરી જે હેલ્થકેર મેનેજમેન્ટમાં વિશેષતા ધરાવે છે. આ પાર્ટીનું મુખ્ય મથક ઓસ્ટિન, ટેક્સાસમાં છે અને ટેક્સાસ કાયદા હેઠળ તેને કાયદેસર રીતે રાજકીય કાર્યવાહી સમિતિ માનવામાં આવે છે. 2025 સુધીમાં, તે રાજ્યનો શાસક પક્ષ છે, જે રાજ્યવ્યાપી તમામ ચૂંટાયેલા કાર્યાલયો, વિધાનસભાના બંને ગૃહો અને કોંગ્રેસની મોટાભાગની બેઠકોને નિયંત્રિત કરે છે.<ref>{{Cite web|last=Kofman|first=Ava|date=October 2, 2024|title=How Two Billionaire Preachers Remade Texas Politics|url=https://www.nytimes.com/2024/10/02/magazine/texas-politics-billionaire-preachers.html|access-date=March 6, 2025|website=The New York Times}}</ref> દ્વિવાર્ષિક રાજ્ય સંમેલન એ પક્ષ માટે અંતિમ સત્તા છે. તે પ્લેટફોર્મ અને બાયલો અપનાવે છે, રાજ્યવ્યાપી પક્ષના અધિકારીઓની ચૂંટણી કરે છે અને રાજ્ય રિપબ્લિકન એક્ઝિક્યુટિવ કમિટીના સભ્યોની પસંદગી કરે છે. રાષ્ટ્રપતિ પદના વર્ષોમાં, તે રિપબ્લિકન રાષ્ટ્રીય સંમેલનમાં પ્રતિનિધિઓની પણ પસંદગી કરે છે. ટેક્સાસમાં કોઈ પણ પક્ષ સ્તરે ઉમેદવારો માટે નામાંકન સંમેલનો યોજાતા નથી. જાહેર કાર્યાલય માટે તમામ પક્ષના નામાંકનો ટેક્સાસ કાયદા અનુસાર પ્રાથમિક ચૂંટણીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે. વેબસાઇટ [Https://texasgop.org '''texasgop.org'''] ==== યુ.એસ. સેનેટ U.S. Senate ==== <gallery widths="200" heights="200"> ચિત્ર:John_Cornyn_official_senate_portrait.jpg|સિનિયર યુ.એસ. સેનેટર જોન કોર્નિન '''Senior U.S. Senator''' '''[[John Cornyn]]''' ચિત્ર:Ted_Cruz_official_116th_portrait_(cropped).jpg|જુનિયર યુ.એસ. સેનેટર ટેડ ક્રુઝ '''Junior U.S. Senator [[Ted Cruz]]''' </gallery>[Https://texasgop.org texasgop.org] [[શ્રેણી:Harv and Sfn no-target errors]] hq4i7g8jnesnm76p4egqd7tmbr97gbf 0 154674 902415 902275 2026-07-13T13:21:23Z Dsvyas 561 રદ કરવા માટે અંકિત 902415 wikitext text/x-wiki {{હટાવો|કારણ=અસ્પષ્ટ ભાષા (સંભવત: સંપૂર્ણ મશિન ભાષાંતર), નોંધપાત્રતાનો અભાવ|તારીખ=૨૦૨૬-૦૭}} {{Infobox government agency|seal=|logo=TEA Logo.png|logo_width=240px|logo_caption=The Texas Education Agency logo|formed=1949|jurisdiction=ટેક્સાસ|headquarters=1701 North Congress Avenue, [[Austin, Texas]]|employees=|budget=|minister1_name=|minister1_pfo=|chief1_name=|chief1_position=Commissioner|chief2_name=|chief2_position=Deputy Commissioner for Academics|chief3_name=|chief3_position=Deputy Commissioner of Educator Support|chief4_name=|chief4_position=Deputy Commissioner of Finance|chief5_name=|chief5_position=Deputy Commissioner of Governance|chief6_name=|chief6_position=Deputy Commissioner of Operations|chief7_name=|chief7_position=Chief Information Officer|chief8_name=|chief8_position=|chief9_name=|chief9_position=|parent_department=|website={{Official URL}}}} ટેક્સાસ એજ્યુકેશન એજન્સી '''Texas Education Agency (TEA)''' એ ટેક્સાસ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં જાહેર શિક્ષણ માટે જવાબદાર ટેક્સાસ સરકારની એક શાખા છે. આ એજન્સીનું મુખ્ય મથક ઓસ્ટિનમાં વિલિયમ બી. ટ્રેવિસ સ્ટેટ ઓફિસ બિલ્ડીંગમાં છે. શિક્ષણ કમિશનરની નિમણૂક ટેક્સાસના ગવર્નર ગ્રેગ એબોટ દ્વારા કરવામાં આવે છે. કમિશનરને મુખ્ય ડેપ્યુટી કમિશનરો, ડેપ્યુટી કમિશનરો, એસોસિયેટ કમિશનરો અને એજન્સી સ્ટાફના વંશવેલો દ્વારા પણ ટેકો મળે છે.<ref>{{Cite web|last=Agency|first=Texas Education|date=2025-03-13|title=Welcome and Overview|url=https://tea.texas.gov/about-tea/welcome-and-overview|access-date=2025-04-13|website=tea.texas.gov|language=en-US}}</ref> == રાજ્ય શિક્ષણ બોર્ડ '''(SBOE)''' == ટીઇએની દેખરેખ ૧૫ સભ્યોના રાજ્ય શિક્ષણ બોર્ડ '''State Board of Education''' '''(SBOE)''' દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે એક સભ્ય ધરાવતા જિલ્લાઓમાંથી ચૂંટાય છે.<ref>{{Cite web|title=District map (PDF)|url=http://www.tlc.state.tx.us/redist/pdf/e1018/map.pdf}}</ref> કોઈ મુદત મર્યાદા નથી. આ મુદત ચાર વર્ષની હોય છે, જેમાં દરેક દાયકામાં એક બે વર્ષની મુદત હોય છે. ટેક્સાસ સેનેટ વ્યવસ્થાની જેમ જ, SBOE સભ્યોને મધ્યસ્થ વસ્તી ગણતરીના આધારે બે જૂથોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છેઃ * ૨ માં સમાપ્ત થતા વર્ષોમાં ચૂંટણીઓમાં (વસ્તી ગણતરી પછીની ચૂંટણી) તમામ ૧૫ બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાય છે. * એકવાર SBOEએ ચૂંટણી પછી સત્રમાં બેઠક કરી, સભ્યો તેમની ચૂંટણી ચક્ર નક્કી કરવા માટે એક ચિત્રમાં ભાગ લેશેઃ એક-અડધું એક ૨-૪-૪ ચક્ર હશે, જેના પર બેઠક બે વર્ષમાં ચૂંટણી માટે ઊભી રહેશે (વર્ષ ૪ માં સમાપ્ત થાય છે). બીજા અડધા ભાગમાં ૪-૪-૨ ચક્ર હશે, જેના પર બેઠક ચાર વર્ષમાં ચૂંટણી માટે ઊભા રહેશે (વર્ષ ૬ માં સમાપ્ત થાય છે) અને પછી અન્ય ચાર વર્ષના ચક્ર (વર્ષ ૦ માં સમાપ્ત થાય હૈ પરંતુ પછી બેઠક ચૂંટણી માટે ઊભા કરશે માત્ર બે વર્ષ (વર્ષ ૨ માં સમાપ્ત થાય). ** એક-અડધા ભાગમાં ૨-૪-૪ ચક્ર હશે, જેના પર બેઠક બે વર્ષમાં ચૂંટણી માટે ઊભા રહેશે (વર્ષ ૪ માં સમાપ્ત થાય છે) અને ત્યારબાદ બે ચાર વર્ષના ચક્ર (વર્ષ ૮ અને ૨ માં સમાપ્ત થાય). ** બીજા અડધા ભાગમાં ૪-૪-૨ ચક્ર હશે, જેના પર બેઠક ચાર વર્ષમાં ચૂંટણી માટે ઊભા રહેશે (વર્ષ ૬ માં સમાપ્ત થાય છે) અને પછી અન્ય ચાર વર્ષના ચક્ર (વર્ષ ૦ માં સમાપ્ત થાય હૈ પરંતુ પછી બેઠક ચૂંટણી માટે ઊભા કરશે માત્ર બે વર્ષ (વર્ષ ૨ માં સમાપ્ત થાય). [[ચિત્ર:Esc13.jpg|thumb|ઓસ્ટિન શિક્ષણ સેવા કેન્દ્ર ક્ષેત્ર XIII]] jb2u4lq33be7t4dcvkicosv492i0q40 902439 902415 2026-07-13T19:39:54Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 902439 wikitext text/x-wiki {{હટાવો|કારણ=અસ્પષ્ટ ભાષા (સંભવત: સંપૂર્ણ મશિન ભાષાંતર), નોંધપાત્રતાનો અભાવ|તારીખ=૨૦૨૬-૦૭}} {{Infobox government agency|seal=|logo=TEA Logo.png|logo_width=240px|logo_caption=The Texas Education Agency logo|formed=1949|jurisdiction=ટેક્સાસ|headquarters=1701 North Congress Avenue, [[Austin, Texas]]|employees=|budget=|minister1_name=|minister1_pfo=|chief1_name=|chief1_position=Commissioner|chief2_name=|chief2_position=Deputy Commissioner for Academics|chief3_name=|chief3_position=Deputy Commissioner of Educator Support|chief4_name=|chief4_position=Deputy Commissioner of Finance|chief5_name=|chief5_position=Deputy Commissioner of Governance|chief6_name=|chief6_position=Deputy Commissioner of Operations|chief7_name=|chief7_position=Chief Information Officer|chief8_name=|chief8_position=|chief9_name=|chief9_position=|parent_department=|website={{Official URL}}}} ટેક્સાસ એજ્યુકેશન એજન્સી '''Texas Education Agency (TEA)''' એ ટેક્સાસ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં જાહેર શિક્ષણ માટે જવાબદાર ટેક્સાસ સરકારની એક શાખા છે. આ એજન્સીનું મુખ્ય મથક ઓસ્ટિનમાં વિલિયમ બી. ટ્રેવિસ સ્ટેટ ઓફિસ બિલ્ડીંગમાં છે. શિક્ષણ કમિશનરની નિમણૂક ટેક્સાસના ગવર્નર ગ્રેગ એબોટ દ્વારા કરવામાં આવે છે. કમિશનરને મુખ્ય ડેપ્યુટી કમિશનરો, ડેપ્યુટી કમિશનરો, એસોસિયેટ કમિશનરો અને એજન્સી સ્ટાફના વંશવેલો દ્વારા પણ ટેકો મળે છે.<ref>{{Cite web|last=Agency|first=Texas Education|date=2025-03-13|title=Welcome and Overview|url=https://tea.texas.gov/about-tea/welcome-and-overview|access-date=2025-04-13|website=tea.texas.gov|language=en-US}}</ref> == રાજ્ય શિક્ષણ બોર્ડ '''(SBOE)''' == ટીઇએની દેખરેખ ૧૫ સભ્યોના રાજ્ય શિક્ષણ બોર્ડ '''State Board of Education''' '''(SBOE)''' દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે એક સભ્ય ધરાવતા જિલ્લાઓમાંથી ચૂંટાય છે.<ref>{{Cite web|title=District map (PDF)|url=http://www.tlc.state.tx.us/redist/pdf/e1018/map.pdf|access-date=2026-07-10|archive-date=2016-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160910022851/http://www.tlc.state.tx.us/redist/pdf/e1018/map.pdf|url-status=dead}}</ref> કોઈ મુદત મર્યાદા નથી. આ મુદત ચાર વર્ષની હોય છે, જેમાં દરેક દાયકામાં એક બે વર્ષની મુદત હોય છે. ટેક્સાસ સેનેટ વ્યવસ્થાની જેમ જ, SBOE સભ્યોને મધ્યસ્થ વસ્તી ગણતરીના આધારે બે જૂથોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છેઃ * ૨ માં સમાપ્ત થતા વર્ષોમાં ચૂંટણીઓમાં (વસ્તી ગણતરી પછીની ચૂંટણી) તમામ ૧૫ બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાય છે. * એકવાર SBOEએ ચૂંટણી પછી સત્રમાં બેઠક કરી, સભ્યો તેમની ચૂંટણી ચક્ર નક્કી કરવા માટે એક ચિત્રમાં ભાગ લેશેઃ એક-અડધું એક ૨-૪-૪ ચક્ર હશે, જેના પર બેઠક બે વર્ષમાં ચૂંટણી માટે ઊભી રહેશે (વર્ષ ૪ માં સમાપ્ત થાય છે). બીજા અડધા ભાગમાં ૪-૪-૨ ચક્ર હશે, જેના પર બેઠક ચાર વર્ષમાં ચૂંટણી માટે ઊભા રહેશે (વર્ષ ૬ માં સમાપ્ત થાય છે) અને પછી અન્ય ચાર વર્ષના ચક્ર (વર્ષ ૦ માં સમાપ્ત થાય હૈ પરંતુ પછી બેઠક ચૂંટણી માટે ઊભા કરશે માત્ર બે વર્ષ (વર્ષ ૨ માં સમાપ્ત થાય). ** એક-અડધા ભાગમાં ૨-૪-૪ ચક્ર હશે, જેના પર બેઠક બે વર્ષમાં ચૂંટણી માટે ઊભા રહેશે (વર્ષ ૪ માં સમાપ્ત થાય છે) અને ત્યારબાદ બે ચાર વર્ષના ચક્ર (વર્ષ ૮ અને ૨ માં સમાપ્ત થાય). ** બીજા અડધા ભાગમાં ૪-૪-૨ ચક્ર હશે, જેના પર બેઠક ચાર વર્ષમાં ચૂંટણી માટે ઊભા રહેશે (વર્ષ ૬ માં સમાપ્ત થાય છે) અને પછી અન્ય ચાર વર્ષના ચક્ર (વર્ષ ૦ માં સમાપ્ત થાય હૈ પરંતુ પછી બેઠક ચૂંટણી માટે ઊભા કરશે માત્ર બે વર્ષ (વર્ષ ૨ માં સમાપ્ત થાય). [[ચિત્ર:Esc13.jpg|thumb|ઓસ્ટિન શિક્ષણ સેવા કેન્દ્ર ક્ષેત્ર XIII]] see5w3qicd8d3kyn4oycddo0shym233 0 154675 902414 902293 2026-07-13T13:20:55Z Dsvyas 561 રદ કરવા માટે અંકિત 902414 wikitext text/x-wiki {{હટાવો|કારણ=અસ્પષ્ટ ભાષા (સંભવત: સંપૂર્ણ મશિન ભાષાંતર), નોંધપાત્રતાનો અભાવ|તારીખ=૨૦૨૬-૦૭}} {{Infobox official post|post=ગવર્નર|body=ટેક્સાસ|insignia=Seal of the Governor of Texas.svg|insigniasize=110px|insigniacaption=રાજ્યપાલની મહોર|flag=Flag of the Governor of Texas.svg|flagborder=yes|flagcaption=ટેક્સાસના ગવર્નરનો ધ્વજ|imagesize=200px|image=Greg Abbott 2024 (cropped).jpg|incumbent=ગ્રેગ એબોટ|incumbentsince=20 જાન્યુઆરી, 2015|style={{unbulleted list | [[Governor]] (અનૌપચારિક) | [[The Honourable#United States of America|The Honorable]] (ઔપચારિક) | [[His Excellency]] (શિષ્ટાચાર) }}|department={{unbulleted list| [[Government_of_Texas#Executive|Executive branch of the Government of Texas]] | [[Office of the Governor of Texas]] }}|termlength=ચાર વર્ષ, કોઈ મુદત મર્યાદા નહીં|constituting_instrument=[[ટેક્સાસનું બંધારણ]]|residence=[[ટેક્સાસ ગવર્નરનું મકાન]]|formation={{શરૂઆત તારીખ અને ઉંમર|૧૮૪૫|૧૨|૨૯|p=૧|br=૧}}|succession=[[Gubernatorial_lines_of_succession_in_the_United_States#Texas|Line of succession]]|precursor=[[President of the Republic of Texas]] <br /> ટેક્સાસ પ્રજાસત્તાકના રાષ્ટ્રપતિ|deputy=[[Lieutenant Governor of Texas]]|salary=$153,750<br />(₹14,667,027.38) (2019)<ref>{{cite web | url=http://knowledgecenter.csg.org/kc/system/files/4.3.2019_0.pdf | title=CSG Report on 2019 Governor Salaries | publisher=The Council of State Governments | access-date=July 21, 2020 | archive-date=December 7, 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201207232151/http://knowledgecenter.csg.org/kc/system/files/4.3.2019_0.pdf | url-status=dead }}</ref>|website={{URL|gov.texas.gov}}|seat=[[ઓસ્ટિન, ટેક્સાસ]]|appointer=[[લોકપ્રિય વોટ]]|first=1846|type={{અનબુલેટેડ યાદી| | [[રાજ્યના વડા]] | [[સરકારના વડા]] | [[કમાન્ડર-ઇન-ચીફ]] }}}} '''ટેક્સાસના ગવર્નર''' ('''Governor of Texas''')ટેક્સાસના રાજ્યના વડા અને સરકારના વડા છે. ગવર્નર ટેક્સાસ સરકારની કારોબારી શાખાના વડા અને ટેક્સાસ લશ્કરી દળોના કમાન્ડર-ઇન-ચીફ તરીકે સેવા આપે છે. અન્ય ઘણા રાજ્યોના ગવર્નરોથી વિપરીત, ટેક્સાસના ગવર્નર બહુવચન કારોબારી પ્રણાલીમાં કાર્ય કરે છે; આ પ્રણાલી ઘણા સ્વતંત્ર રીતે ચૂંટાયેલા અધિકારીઓમાં કારોબારી સત્તાનું વિતરણ કરે છે અને કેન્દ્રિય કારોબારી શક્તિને મર્યાદિત કરે છે.ટેક્સાસના બંધારણના કલમ IV, કલમ 4 ટેક્સાસના ગવર્નર પદના ઉમેદવારો માટે ત્રણ લાયકાત નક્કી કરે છે: ઓછામાં ઓછી 30 વર્ષની ઉંમર હોવી જોઈએ; યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનો નાગરિક હોવો જોઈએ; ચૂંટણી પહેલા ઓછામાં ઓછા પાંચ વર્ષ ટેક્સાસનો રહેવાસી હોવો જોઈએ. 8zdecehahyd6xo4m795nndmgezpyq7p 0 154679 902413 902320 2026-07-13T13:16:54Z Dsvyas 561 રદ કરવા માટે અંકિત 902413 wikitext text/x-wiki {{હટાવો|કારણ=અસ્પષ્ટ ભાષા (સંભવત: સંપૂર્ણ મશિન ભાષાંતર), નોંધપાત્રતાનો અભાવ|તારીખ=૨૦૨૬-૦૭}} '''સેલિના Celina''' અમેરિકાના [[ટેક્સસ|ટેક્સાસ]] રાજ્યમાં આવેલું એક [[શહેર]] છે. ડલ્લાસ બિઝનેસ જર્નલે સેલિનાને ઝડપથી વિકસતા શહેર તરીકે સ્થાન આપ્યું છે. 2015 થી 2019 સુધી સેલિનાની વસ્તી વૃદ્ધિ દર 50.8% હતો. સેલિનાના પ્રોજેક્ટ બિલ્ડઆઉટ વસ્તી આશરે 378,000 છે. સેલિના ટેક્સાસ રાજ્યનું પહેલું ગીગાબીટ શહેર છે અને મે 2022 માં ટેક્સાસના ગવર્નર ગ્રેગ એબોટ દ્વારા તેને માન્યતા આપવામાં આવી હતી. 2017 માં, સેલિનાએ ગીગાબીટ શહેર વટહુકમ પસાર કર્યો, જે તેના તમામ રહેણાંક ઘરોને ફાઇબર, ગીગાબીટ ઇન્ટરનેટ સ્પીડ પ્રદાન કરવા માટે એક નવીન પહેલ હતી. 2021 સુધીમાં, આશરે 9,300 ઘરોમાં હાઇ સ્પીડ ફાઇબર ઇન્ટરનેટ છે, અને રહેવાસીઓ પાસે અમર્યાદિત ડેટા વપરાશ અને 1,000 મેગાબીટ પ્રતિ સેકન્ડની ઝડપ સાથે શુદ્ધ ફાઇબર નેટવર્ક છે. 2020 ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, સેલિનામાં 16,730 રહેવાસીઓ, 4,980 ઘરો અને 4,374 પરિવારોની વસ્તી હતી. વસ્તી ગીચતા પ્રતિ ચોરસ માઇલ 518.8 રહેવાસીઓ હતી, અને 5,421 રહેઠાણ એકમો હતા.<ref name="2020 Census (City)">{{cite web|title=Explore Census Data|url=https://data.census.gov/profile/Celina_city,_Texas?g=160XX00US4813684|access-date=May 18, 2024|publisher=[[United States Census Bureau]]}}</ref> [[ચિત્ર:Celina,_Texas.jpg|left|thumb|250x250px|સેલિના, ટેક્સાસ]] [https://www.celina-tx.gov/ '''વેબસાઇટ www.celina-tx.gov/'''] == પરિવહન == સેલિના, ટેક્સસ ટેક્સાસ ના તમામ મુખ્ય શહેરના જાહેર રસ્તાઓ સાથે જોડાયેલ છે.{{Denton County, Texas}} mhmvyhwynywykjcj0a6vc8ycwdgzyrt 0 154687 902412 902341 2026-07-13T13:16:51Z Dsvyas 561 રદ કરવા માટે અંકિત 902412 wikitext text/x-wiki {{હટાવો|કારણ=અસ્પષ્ટ ભાષા (સંભવત: સંપૂર્ણ મશિન ભાષાંતર), નોંધપાત્રતાનો અભાવ|તારીખ=૨૦૨૬-૦૭}}  '''ટેક્સાસનો 32મો કોંગ્રેસનલ જિલ્લો''' '''Texas's 32nd congressional district'''ટેક્સાસ રાજ્યનો એક કોંગ્રેસનલ જિલ્લો છે. આ જિલ્લો 2000 ની વસ્તી ગણતરી પછી 2003 માં બનાવવામાં આવ્યો હતો અને ટેક્સાસને બે વધુ કોંગ્રેસનલ જિલ્લો મળ્યા. આ જિલ્લો ઉત્તરીય ડલ્લાસ, ટેક્સાસમાં છે પરંતુ 2011-2012 માં પુનઃવિભાજન પછી તેમાં પૂર્વીય ડલ્લાસ પણ છે. હાલમાં આ જિલ્લો ડેમોક્રેટ જુલી જોહ્ન્સન દ્વારા રજૂ કરવામાં આવે છે.<ref>{{Cite web|title=Role reversal: Architect of 2010 GOP House takeover in trouble|url=https://www.politico.com/story/2018/07/27/pete-sessions-texas-house-trump-democrats-wave-743756|website=[[Politico]]}}</ref> જ્યારે જિલ્લો રિપબ્લિકન બનાવવામાં આવ્યો ત્યારે પીટ સેશન્સ કોંગ્રેસમેન હતા. તેઓ 16 વર્ષ સુધી કોંગ્રેસમેન હતા પરંતુ ડેમોક્રેટ ભૂતપૂર્વ ફૂટબોલ ખેલાડી કોલિન ઓલરેડ સામે ફરીથી ચૂંટણી હારી ગયા.<ref>{{cite news|url=http://www.texastribune.org/texas-redistricting/redistricting/redistricting-race-limit-gop-majority/|title=In Redistricting, Race is the Limit to GOP Majority|author=Ross Ramsey|access-date=August 8, 2012|work=The Texas Tribune|date=March 5, 2012}}</ref> == રાજ્યવ્યાપી સ્પર્ધાઓના તાજેતરના ચૂંટણી પરિણામો == રાજ્ય ચૂંટણીના તાજેતરના ચૂંટણી પરિણામો ૨૦૨૬ની ચૂંટણીથી શરૂ કરીને, ૩૨મા જિલ્લામાં નીચેની કાઉન્ટીઓનો સમાવેશ થશેઃ * શિબિર * કોલિન (ભાગ) * ડલ્લાસ (ભાગ) * શિકાર (ભાગ) * વરસાદ * રોકવોલ * અપશૂર * લાકડું == આ પણ જુઓ == {{Reflist}} [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] grgbzua58h46y68oqg2hau0vaw6lep7 0 154692 902409 902397 2026-07-13T13:12:54Z Dsvyas 561 રદ કરવા માટે અંકિત 902409 wikitext text/x-wiki {{હટાવો|કારણ=અસ્પષ્ટ ભાષા (સંભવત: સંપૂર્ણ મશિન ભાષાંતર)|તારીખ=૨૦૨૬-૦૭}} {{Infobox station | name = ડાઉનટાઉન પ્લાનો <br /> Downtown Plano station | style = Dallas Area Rapid Transit | type = ડાર્ટ રેલ <br /> DART rail | image = DART Downtown Plano station - February 2020.jpg | caption = ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન અને તેની બાજુમાં | address = 1001 East 16th Street<ref name="Station Guide">{{cite web |title=ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન|url=https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station |website=[[Dallas Area Rapid Transit]] |access-date=2024-06-18}}</ref> | borough = Plano, Texas<br />પ્લાનો, ટેક્સાસ<br /> | coordinates = {{coord|33|1|15|N|96|42|3|W|type:railwaystation_region:US-TX|display=inline,title}} | owned = ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ<br />Dallas Area Rapid Transit | lines = <!-- line information is detailed under "services" --> | platforms = 2 સાઇડ પ્લેટફોર્મ્સ | connections = {{rint|bus|1}} '''[[Dallas Area Rapid Transit#Buses|DART]]''': {{DART LB|236}} and {{DART LB|247}}<br />{{DART GL|eastplano|East Plano|(M-F)}}<br />{{DART GL|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|દક્ષિણ મધ્ય પ્લેનો|(M-F)}} | structure = At-grade | parking = પાર્કિંગ નથી | bicycle = ૩ બાઇક લોકર,<ref>{{cite web |title=સાયકલ પાર્કિંગ|url=https://www.dart.org/guide/supporting-services/bike-information/bicycle-parking |website=[[ડલ્લાસ એરિયા રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ]] |access-date=2024-06-18}}</ref> ૧ બાઇક રેક | accessible = હા સ્ટેશન સુલભ છે | code = | zone = | website = | opened = ૯ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨<ref name="Opening">{{Cite news |date=2002-12-10 |title=Briefs: DART ridership heavy as 3 rail stations open |url=https://infoweb.newsbank.com/apps/news/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info%3Asid/infoweb.newsbank.com&svc_dat=WORLDNEWS&req_dat=0FC00B934DD580D0&rft_val_format=info%3Aofi/fmt%3Akev%3Amtx%3Actx&rft_dat=document_id%3Anews%252F0F7DCF74F0327578 |work=[[ડલ્લાસ મોર્નિંગ ન્યૂઝ]] |publisher=[[DallasNews Corporation|A. H. Belo Corporation]] |pages=22A |via=[[NewsBank]]}}</ref> | rebuilt = | passengers = | pass_year = | pass_percent = | services = | other_services = | other_services_header = | other_services_collapsible = | mapframe = yes | mapframe-custom = }} '''ડાઉનટાઉન પ્લાનો સ્ટેશન''' Downtown Plano station એ પ્લાનો, ટેક્સાસમાં આવેલું DART રેલ્વે સ્ટેશન છે. આ સ્ટેશન હેગાર્ડ પાર્કની બાજુમાં પ્લાનોના ઐતિહાસિક ડાઉનટાઉન જિલ્લામાં આવેલું છે. તે રેડ લાઇન અને પીક પીરિયડ્સ દરમિયાન, ઓરેન્જ લાઇનને સેવા આપે છે. ઓરેન્જ લાઇન Orange Line પ્લાનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ વચ્ચે ચાલે છે. ઓરેન્જ લાઇન પાર્કર રોડથી ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ સુધી સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) કોરિડોર પર રેડ લાઇનનું ડુપ્લિકેટ કરે છે, પછી ઇન્ટરસ્ટેટ 35E ( Interstate 35E) કોરિડોર પર ગ્રીન લાઇનને અનુસરે છે, જે અમેરિકન એરલાઇન્સ સેન્ટર, પાર્કલેન્ડ હોસ્પિટલ અને લવ ફિલ્ડને સેવા આપે છે, અને પછી હાઇવે 114 કોરિડોર પર પશ્ચિમમાં ઇરવિંગ સુધી શાખા પાડે છે. બેલ્ટ લાઇનથી DFW એરપોર્ટ સુધી ઓરેન્જ લાઇનનો અંતિમ તબક્કો 18 ઓગસ્ટ, 2014 ના રોજ ખુલ્યો હતો.<ref name="Irving/DFW Corridor">{{Cite web|title=ઇરવિંગ/DFW કોરિડોર: બેચમેનથી DFW એરપોર્ટ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartirvingdfwfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=નોર્થવેસ્ટ કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી નોર્થ કેરોલટન/ફ્રેન્કફોર્ડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthwestfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ડાઉનટાઉન ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ: કન્વેન્શન સેન્ટરથી પર્લ સ્ટેશન|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartdowntowndallascbdfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ઉત્તર મધ્ય કોરિડોર: ડાઉનટાઉન ડલ્લાસથી પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/dart-facts/dartnorthcentralfactsheet.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|url-status=live}}</ref> રેડ લાઇન Red Line દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉત્તરપૂર્વ તરફ, સાઉથેસ્ટ-ડલ્લાસમાં વેસ્ટમોરલેન્ડ સ્ટેશનથી પ્લેનોમાં પાર્કર રોડ સ્ટેશન સુધી ચાલે છે. વેસ્ટમોરલેન્ડથી ઉત્તર તરફ જતા, આ લાઇન ડલ્લાસ કન્વેન્શન સેન્ટર, યુનિયન સ્ટેશન અને ડલ્લાસ સેન્ટ્રલ બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટને સેવા પૂરી પાડે છે, ત્યારબાદ ઉત્તર ડલ્લાસ, રિચાર્ડસન અને પ્લાનો થઈને સેન્ટ્રલ એક્સપ્રેસવે (US 75) ને અનુસરે છે. માર્ચ ૨૦૦૨માં, DARTએ જાહેરાત કરી હતી કે ઉત્તર મધ્ય કોરિડોરનું બાંધકામ, જેમાં ડાઉનટાઉન પ્લેનોનો સમાવેશ થાય છે, તે નિર્ધારિત સમય કરતાં છ મહિના વહેલું છે. વરાળથી ચાલતા એન્જિનથી પ્રેરિત ઘોડાનું શિલ્પ, જેનું નામ "આયર્ન હોર્સ" Iron Horse હતું, તે સ્ટેશનના પ્લેટફોર્મ પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web|title=DART ગેલેરી: જાહેર કલાનો સંગ્રહ|url=https://dartorgcmsblob.dart.org/prod/docs/default-source/station-art/dartgallery.pdf|website=[[Dallas Area Rapid Transit]]|pages=16|url-status=live}}</ref> ૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૦૨ના રોજ, DARTએ સ્ટેશન માટે ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજ્યો હતો. "સુપર સેટરડે" તરીકે ઓળખાતા આ કાર્યક્રમમાં બુશ ટર્નપાઇક, ડાઉનટાઉન પ્લેનો અને પાર્કર રોડ સ્ટેશનો વચ્ચે મફત પૂર્વાવલોકન સેવા તેમજ ક્રિસમસ પરેડની ઓફર કરવામાં આવી હતી. આ સમારંભમાં આધુનિક ડલ્લાસ-ફોર્ટ વર્થ મેટ્રોપ્લેક્સ પ્રથમ આંતરશહરી ઉત્તરી ટેક્સાસ ટ્રેક્શન કંપની ૧૦૦મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સ્ટેશન સત્તાવાર રીતે નીચેના સોમવારે ખોલવામાં આવ્યું હતું. [https://www.dart.org/guide/transit-and-use/rail/rail-station-detail/downtown-plano-station '''dart.org/guide/ Downtown Plano Station'''] == વેબસાઇટ == [[શ્રેણી:Coordinates on Wikidata]] [[શ્રેણી:Pages using gadget WikiMiniAtlas]] 06a8g2fl8p43g9r8az4eo3qb8q9ums2 14 154696 902411 2026-07-13T13:16:44Z Dsvyas 561 [[શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં]]થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું 902411 wikitext text/x-wiki [[શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં]] 9xk72ido1nyj7nda8ncxgboje9ep7ac 3 154697 902434 2026-07-13T16:49:02Z New user message 14116 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 902434 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Dhruv goswami}} -- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૨૨:૧૯, ૧૩ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST) qrv4dq7awhi0drwu4gmrjqf8xcqo5wu 0 154698 902444 2026-07-14T05:32:35Z Aniket 65 "[[:en:Special:Redirect/revision/1354972391|Brown rock chat]]" પાનાનું ભાષાંતર કરીને બનાવેલ 902444 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Brown Rock-chat (Cercomela fusca) at Hodal Iws IMG 1011.jpg|image_caption=|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Oenanthe fusca'' |volume=2018 |article-number=e.T22710376A132087417 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22710376A132087417.en |access-date=19 November 2021}}</ref>|genus=Oenanthe|species=fusca|authority=([[Edward Blyth|Blyth]], 1851)|synonyms=''Cercomela fusca''}} '''પથરાળ કાળો પીદ્દો''' (''ઓએનન્થે'' ફ્યુસ્કા) અથવા '''ભારતીય પીદ્દો''' એ પીદ્દા પરિવારની [[પક્ષી]] પ્રજાતિ છે. તે મુખ્યત્વે ઉત્તર અને મધ્ય ભારતમાં જોવા મળે છે. તે ઘણીવાર જૂની ઇમારતો અને ખડકાળ વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. તે માદા કાળીદેવચકલી જેવું લાગે છે પરંતુ પથરાળ કાળા પિદ્દામાં પૂછડી નીચે લાલ રંગનો અભાવ હોય છે અને તે કદમાં મોટા હોવા ઉપરાંત મુદ્રા અને વર્તનમાં અલગ હોય છે. ઉડાનમાં તે માખીમારો અને થરથર્રા સાથે થોડી સામ્યતા ધરાવે છે. તે મુખ્યત્વે જમીન પર પકડાયેલા જંતુઓ પર ખોરાક લે છે. તેને અગાઉ ''સેરકોમેલા'' જાતિમાં એકમાત્ર પ્રજાતિ તરીકે મૂકવામાં આવી હતી પરંતુ હવે તેને ઓઇનંથે જાતિમાં પીદ્દાો સાથે સામેલ કરવામાં આવી છે. મધ્ય ભારતમાં ''શામા'' સ્થાનિક નામ નોંધવામાં આવ્યું છે.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/BakerFbiBirds2/bakerFBI2#page/n78/mode/1up|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Birds. Volume 2|last=Baker, ECS|publisher=Taylor and Francis|year=1924|edition=2nd|location=London|pages=54–55}}</ref> == વર્ણન == [[ચિત્ર:Brown_rock_chat_(Oenanthe_fusca).jpg|left|thumb| ]] [[ચિત્ર:Brown_indian_bird_k.jpg|left|thumb|પથરાળ કાળો પીદ્દો ઘણીવાર માનવ વસવાટની નજીક જોવા મળે છે.]] પથરાળ કાળો પીદ્દા લગભગ ૧૭ સે. મી. લાંબો હોય છે, જે કંઈક અંશે સમાન દેખાતી કાળી દેવચકલી કરતા મોટો છે. તે સહેજ ઘાટા રંગની પાંખો અને પૂંછડી સાથે સમાનરૂપે મેલો કથ્થઈ હોય છે. નીચેની બાજુઓ પરનો કથ્થઈ રંગ ઘેરા ભૂખરા-ભૂરા રંગના વેન્ટમાં પરિણમે છે. ચાંચ પાતળી હોય છે અને ટોચ પર સહેજ વક્ર હોય છે. પાંખના બીજા ક્રમના પ્રાથમિક પીછા સૌથી લાંબા હોય છે અને પૂંછડી ગોળાકાર હોય છે. ઉડાન દરમિયાન તે માદા વાદળી ખડકના થ્રુશ જેવું લાગે છે. ખુલ્લામાં નર અને માદા જાતિઓ ને એમના દેખાવ વડે અલગ તારવાવી અતિ મુશ્કેલ છે. &nbsp; == વિતરણ અને નિવાસસ્થાન == આ પ્રજાતિ ભારતમાં લગભગ સ્થાનિક છે, જે નર્મદાના ઉત્તરમાં, પશ્ચિમથી ગુજરાત (મુખ્યત્વે કચ્છ પરંતુ દક્ષિણ સુધી વિસ્તરે છે) અને પૂર્વથી બંગાળ સુધી ફેલાયેલી છે, જે ઉત્તરમાં હિમાલયની સરહદે છે, જ્યાં તે તળેટીમાં આશરે ૧૩૦૦ મીટર સુધી જોવા મળે છે. તેનું વિતરણ ઉત્તર પાકિસ્તાનથી પશ્ચિમમાં ચિનાબ નદી સુધી ફેલાયેલું છે. મોટાભાગે નિવાસી હોવા છતાં, કેટલીક વસ્તી હવામાનના પ્રતિભાવમાં સ્થાનિક પ્રવાસ કરે છે. હિમાલયની તળેટીમાં તે ઉનાળામાં વધુ ઉપર જાય છે, વસંતઋતુમાં દેહરાદૂનમાં દેખાય છે અને શિયાળાની શરૂઆત પહેલાં જ ત્યાંથી નીકળી જાય છે. આ પ્રજાતિ નેપાળમાં જોવા મળી છે. તે એક સામાન્ય પ્રજાતિ છે, જોકે તે ખૂબ જ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલી છે. <ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 9|last=Ali|first=Salim|last2=Sidney Dillon Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1998|edition=2nd|location=New Delhi|pages=21–22|author-link=Salim Ali (ornithologist)|author-link2=Sidney Dillon Ripley}}</ref> તે સામાન્ય રીતે જૂની ઇમારતો અથવા ખડકાળ વિસ્તારોમાં એકલા અથવા જોડીમાં જોવા મળે છે. == વર્તન == === ખોરાક === પથરાળ કાળો પીદ્દો મુખ્યત્વે જમીન પરના જંતુઓ પર નભે છે. તેઓ મોડી સાંજે કૃત્રિમ પ્રકાશ તરફ આકર્ષાતા જંતુઓની જ્યાફત ઉડાડાવા માટે પણ જાણીતા છે. જમીન પર ખોરાક લેતી વખતે તે ક્યારેક તેની પાંખો અને પૂંછડી ખોલે છે. તેને ધીમે ધીમે તેની પૂંછડીને સહેજ ઉપર ઉઠાવવાની, તેને પંખા માફક ફેલાવવાની અને માથું હલાવવાની પણ આદત છે. === અવાજો === પથરાળ કાળો પીદ્દા પાસે વિવિધ અવાજનો વિશાળ ભંડાર છે. લગભગ આઠ વિવિધ પ્રકારના અવાજ નોંધવામાં આવ્યા છે, જેમાં પ્રાદેશિક અવાજ, બચ્ચાના ભોજન માંગવાના અવાજ, ભોજનની હાજરી દર્શાવતા અવાજ, ભયસૂચક અવાજ, ધમકીભર્યા અવાજ, સંપર્ક માટેના અવાજ, તકલીફના અવાજ, આરામના સમય માટેના અવાજ અને મુશ્કેલીના સમયના અવાજનો સમાવેશ થાય છે. સૌથી સામાન્ય અવાજ ઝડપી આપવામાં આવતી ટૂંકી સીટીવાળી ચી છે, અને કઠોર ચેક-ચેક એ એલાર્મ કોલ છે. પથરાળ કાળો પીદ્દાનું ગીત ઘણી બધી નોંધો સાથે ઉત્સાહપૂર્ણ છે, જેમાં ઘણીવાર પીળા આંખવાળા લલેડાં, કોયલ અને અધરંગ સહિત અન્ય પક્ષી પ્રજાતિઓના અવાજ અને ગીતોની નકલનો સમાવેશ થાય છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 9|last=Ali|first=Salim|last2=Sidney Dillon Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1998|edition=2nd|location=New Delhi|pages=21–22|author-link=Salim Ali (ornithologist)|author-link2=Sidney Dillon Ripley}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAliSidney_Dillon_Ripley1998">[[સાલીમ અલી|Ali, Salim]]; [[Sidney Dillon Ripley]] (1998). </cite></ref> === સંવર્ધન === સંવર્ધનની મોસમ વસંતથી ઉનાળા સુધી વિસ્તરે છે અને એકથી વધુ સંતાનોનો ઉછેર કરવામાં આવે છે. માળો એ ઘાસ, વાળ અને ગંઠાવાનુંનો કપ છે જે રસ્તાની બાજુના કાટમાળ, દિવાલ અથવા બારીમાં, કેટલીકવાર ભરાયેલા ઘરોમાં પણ મૂકવામાં આવે છે. માળાનો પાયો કાંકરા અને માટીથી બનેલો છે. માળાઓને ઘૂસણખોરો સામે રક્ષણ આપવામાં આવે છે અને માતાપિતા પામ ખિસકોલી અને અન્ય પક્ષીઓનો પીછો કરશે જે ખૂબ નજીક આવે છે. સામાન્ય ક્લચ ત્રણથી ચાર નિસ્તેજ વાદળી ઇંડા હોય છે જે એકલા માદા દ્વારા ઉકાળવામાં આવે છે. ઇંડામાંથી બહાર નીકળ્યા પછી લગભગ બે અઠવાડિયા પછી યુવાન માળો છોડી દે છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 9|last=Ali|first=Salim|last2=Sidney Dillon Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1998|edition=2nd|location=New Delhi|pages=21–22|author-link=Salim Ali (ornithologist)|author-link2=Sidney Dillon Ripley}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAliSidney_Dillon_Ripley1998">[[સાલીમ અલી|Ali, Salim]]; [[Sidney Dillon Ripley]] (1998). </cite></ref> == વર્ગીકરણ == {{cladogram|caption=The close relatives of the brown rock chat.<ref name=outlaw2010 />|align=left|cladogram={{clade|style=font-size:75%;line-height:75% |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |1='''''Oenanthe fusca''''' |2=''[[Oenanthe picata]]'' }} |label2= |2={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |1=''[[Oenanthe finschii]]'' |2=''[[Oenanthe lugens]]'' }} |2=''[[Oenanthe xanthoprymna]]'' }} |2=''[[Oenanthe alboniger]]'' }} |label2= |2={{clade |1=''[[Oenanthe leucura]]'' |2=''[[Oenanthe leucopyga]]'' }} }} }} }} |label2= |2={{clade |1=''[[Oenanthe melanura]]'' |2=''[[Oenanthe familiaris]]'' }} }}}}આ પ્રજાતિનું વર્ણન એડવર્ડ બ્લિથ દ્વારા ૧૮૫૧માં [[મથુરા]] (મૂળમાં મુત્રા) ના નમૂના પર આધારિત [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ''સેક્સિકોલા ફુસ્કા'' હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. તેને એકવિધ માનવામાં આવે છે, જોકે વોલ્ટર કોએલ્ઝ [[ભોપાલ]] એક નમૂનાના આધારે ૧૯૩૯માં નવી પેટાજાતિ ''રુઇનારમ'' સૂચવી હતી. તે આફ્રિકાની બહાર જોવા મળતી ''સેરકોમેલા'' એકમાત્ર પ્રજાતિ હતી અને ભૂતકાળમાં તેના સ્થાન પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. ૨૦૧૦ અને ૨૦૧૨ માં મોલેક્યુલર ફિલોજેનેટિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે જીનસ ''સેરકોમેલા'' [[બહુસમુદાયીત્વ|પોલીફિલેટિક]] હતી, જેમાં બ્રાઉન રોક ચેટ સહિત પાંચ પ્રજાતિઓ હતી, જે જીનસ ''ઓએનન્થે'' નેસ્ટેડ હતી. મોનોફિલેટિક જાતિ બનાવવા માટે પ્રજાતિઓના પુનર્ગઠનના ભાગરૂપે, બ્રાઉન રોક ચેટને ''ઓએનન્થે'' જાતિને સોંપવામાં આવી હતી. <ref>{{Cite journal|last=Alaei Kakhki|first=Niloofar|last2=Aliabadian|first2=Mansour|last3=Schweizer|first3=Manuel|year=2016|title=Out of Africa: Biogeographic history of the open-habitat chats (Aves, Muscicapidae: Saxicolinae) across arid areas of the old world|journal=Zoologica Scripta|volume=45|issue=3|page=237|doi=10.1111/zsc.12151}}</ref> == સંદર્ભો == {{Reflist|2}} 7xpwu6lx36hlyputmsmexgt9lev7gg9 902446 902444 2026-07-14T05:35:25Z Aniket 65 [[શ્રેણી:પક્ષી]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902446 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Brown Rock-chat (Cercomela fusca) at Hodal Iws IMG 1011.jpg|image_caption=|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Oenanthe fusca'' |volume=2018 |article-number=e.T22710376A132087417 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22710376A132087417.en |access-date=19 November 2021}}</ref>|genus=Oenanthe|species=fusca|authority=([[Edward Blyth|Blyth]], 1851)|synonyms=''Cercomela fusca''}} '''પથરાળ કાળો પીદ્દો''' (''ઓએનન્થે'' ફ્યુસ્કા) અથવા '''ભારતીય પીદ્દો''' એ પીદ્દા પરિવારની [[પક્ષી]] પ્રજાતિ છે. તે મુખ્યત્વે ઉત્તર અને મધ્ય ભારતમાં જોવા મળે છે. તે ઘણીવાર જૂની ઇમારતો અને ખડકાળ વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. તે માદા કાળીદેવચકલી જેવું લાગે છે પરંતુ પથરાળ કાળા પિદ્દામાં પૂછડી નીચે લાલ રંગનો અભાવ હોય છે અને તે કદમાં મોટા હોવા ઉપરાંત મુદ્રા અને વર્તનમાં અલગ હોય છે. ઉડાનમાં તે માખીમારો અને થરથર્રા સાથે થોડી સામ્યતા ધરાવે છે. તે મુખ્યત્વે જમીન પર પકડાયેલા જંતુઓ પર ખોરાક લે છે. તેને અગાઉ ''સેરકોમેલા'' જાતિમાં એકમાત્ર પ્રજાતિ તરીકે મૂકવામાં આવી હતી પરંતુ હવે તેને ઓઇનંથે જાતિમાં પીદ્દાો સાથે સામેલ કરવામાં આવી છે. મધ્ય ભારતમાં ''શામા'' સ્થાનિક નામ નોંધવામાં આવ્યું છે.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/BakerFbiBirds2/bakerFBI2#page/n78/mode/1up|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Birds. Volume 2|last=Baker, ECS|publisher=Taylor and Francis|year=1924|edition=2nd|location=London|pages=54–55}}</ref> == વર્ણન == [[ચિત્ર:Brown_rock_chat_(Oenanthe_fusca).jpg|left|thumb| ]] [[ચિત્ર:Brown_indian_bird_k.jpg|left|thumb|પથરાળ કાળો પીદ્દો ઘણીવાર માનવ વસવાટની નજીક જોવા મળે છે.]] પથરાળ કાળો પીદ્દા લગભગ ૧૭ સે. મી. લાંબો હોય છે, જે કંઈક અંશે સમાન દેખાતી કાળી દેવચકલી કરતા મોટો છે. તે સહેજ ઘાટા રંગની પાંખો અને પૂંછડી સાથે સમાનરૂપે મેલો કથ્થઈ હોય છે. નીચેની બાજુઓ પરનો કથ્થઈ રંગ ઘેરા ભૂખરા-ભૂરા રંગના વેન્ટમાં પરિણમે છે. ચાંચ પાતળી હોય છે અને ટોચ પર સહેજ વક્ર હોય છે. પાંખના બીજા ક્રમના પ્રાથમિક પીછા સૌથી લાંબા હોય છે અને પૂંછડી ગોળાકાર હોય છે. ઉડાન દરમિયાન તે માદા વાદળી ખડકના થ્રુશ જેવું લાગે છે. ખુલ્લામાં નર અને માદા જાતિઓ ને એમના દેખાવ વડે અલગ તારવાવી અતિ મુશ્કેલ છે. &nbsp; == વિતરણ અને નિવાસસ્થાન == આ પ્રજાતિ ભારતમાં લગભગ સ્થાનિક છે, જે નર્મદાના ઉત્તરમાં, પશ્ચિમથી ગુજરાત (મુખ્યત્વે કચ્છ પરંતુ દક્ષિણ સુધી વિસ્તરે છે) અને પૂર્વથી બંગાળ સુધી ફેલાયેલી છે, જે ઉત્તરમાં હિમાલયની સરહદે છે, જ્યાં તે તળેટીમાં આશરે ૧૩૦૦ મીટર સુધી જોવા મળે છે. તેનું વિતરણ ઉત્તર પાકિસ્તાનથી પશ્ચિમમાં ચિનાબ નદી સુધી ફેલાયેલું છે. મોટાભાગે નિવાસી હોવા છતાં, કેટલીક વસ્તી હવામાનના પ્રતિભાવમાં સ્થાનિક પ્રવાસ કરે છે. હિમાલયની તળેટીમાં તે ઉનાળામાં વધુ ઉપર જાય છે, વસંતઋતુમાં દેહરાદૂનમાં દેખાય છે અને શિયાળાની શરૂઆત પહેલાં જ ત્યાંથી નીકળી જાય છે. આ પ્રજાતિ નેપાળમાં જોવા મળી છે. તે એક સામાન્ય પ્રજાતિ છે, જોકે તે ખૂબ જ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલી છે. <ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 9|last=Ali|first=Salim|last2=Sidney Dillon Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1998|edition=2nd|location=New Delhi|pages=21–22|author-link=Salim Ali (ornithologist)|author-link2=Sidney Dillon Ripley}}</ref> તે સામાન્ય રીતે જૂની ઇમારતો અથવા ખડકાળ વિસ્તારોમાં એકલા અથવા જોડીમાં જોવા મળે છે. == વર્તન == === ખોરાક === પથરાળ કાળો પીદ્દો મુખ્યત્વે જમીન પરના જંતુઓ પર નભે છે. તેઓ મોડી સાંજે કૃત્રિમ પ્રકાશ તરફ આકર્ષાતા જંતુઓની જ્યાફત ઉડાડાવા માટે પણ જાણીતા છે. જમીન પર ખોરાક લેતી વખતે તે ક્યારેક તેની પાંખો અને પૂંછડી ખોલે છે. તેને ધીમે ધીમે તેની પૂંછડીને સહેજ ઉપર ઉઠાવવાની, તેને પંખા માફક ફેલાવવાની અને માથું હલાવવાની પણ આદત છે. === અવાજો === પથરાળ કાળો પીદ્દા પાસે વિવિધ અવાજનો વિશાળ ભંડાર છે. લગભગ આઠ વિવિધ પ્રકારના અવાજ નોંધવામાં આવ્યા છે, જેમાં પ્રાદેશિક અવાજ, બચ્ચાના ભોજન માંગવાના અવાજ, ભોજનની હાજરી દર્શાવતા અવાજ, ભયસૂચક અવાજ, ધમકીભર્યા અવાજ, સંપર્ક માટેના અવાજ, તકલીફના અવાજ, આરામના સમય માટેના અવાજ અને મુશ્કેલીના સમયના અવાજનો સમાવેશ થાય છે. સૌથી સામાન્ય અવાજ ઝડપી આપવામાં આવતી ટૂંકી સીટીવાળી ચી છે, અને કઠોર ચેક-ચેક એ એલાર્મ કોલ છે. પથરાળ કાળો પીદ્દાનું ગીત ઘણી બધી નોંધો સાથે ઉત્સાહપૂર્ણ છે, જેમાં ઘણીવાર પીળા આંખવાળા લલેડાં, કોયલ અને અધરંગ સહિત અન્ય પક્ષી પ્રજાતિઓના અવાજ અને ગીતોની નકલનો સમાવેશ થાય છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 9|last=Ali|first=Salim|last2=Sidney Dillon Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1998|edition=2nd|location=New Delhi|pages=21–22|author-link=Salim Ali (ornithologist)|author-link2=Sidney Dillon Ripley}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAliSidney_Dillon_Ripley1998">[[સાલીમ અલી|Ali, Salim]]; [[Sidney Dillon Ripley]] (1998). </cite></ref> === સંવર્ધન === સંવર્ધનની મોસમ વસંતથી ઉનાળા સુધી વિસ્તરે છે અને એકથી વધુ સંતાનોનો ઉછેર કરવામાં આવે છે. માળો એ ઘાસ, વાળ અને ગંઠાવાનુંનો કપ છે જે રસ્તાની બાજુના કાટમાળ, દિવાલ અથવા બારીમાં, કેટલીકવાર ભરાયેલા ઘરોમાં પણ મૂકવામાં આવે છે. માળાનો પાયો કાંકરા અને માટીથી બનેલો છે. માળાઓને ઘૂસણખોરો સામે રક્ષણ આપવામાં આવે છે અને માતાપિતા પામ ખિસકોલી અને અન્ય પક્ષીઓનો પીછો કરશે જે ખૂબ નજીક આવે છે. સામાન્ય ક્લચ ત્રણથી ચાર નિસ્તેજ વાદળી ઇંડા હોય છે જે એકલા માદા દ્વારા ઉકાળવામાં આવે છે. ઇંડામાંથી બહાર નીકળ્યા પછી લગભગ બે અઠવાડિયા પછી યુવાન માળો છોડી દે છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 9|last=Ali|first=Salim|last2=Sidney Dillon Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1998|edition=2nd|location=New Delhi|pages=21–22|author-link=Salim Ali (ornithologist)|author-link2=Sidney Dillon Ripley}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAliSidney_Dillon_Ripley1998">[[સાલીમ અલી|Ali, Salim]]; [[Sidney Dillon Ripley]] (1998). </cite></ref> == વર્ગીકરણ == {{cladogram|caption=The close relatives of the brown rock chat.<ref name=outlaw2010 />|align=left|cladogram={{clade|style=font-size:75%;line-height:75% |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |1='''''Oenanthe fusca''''' |2=''[[Oenanthe picata]]'' }} |label2= |2={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |1=''[[Oenanthe finschii]]'' |2=''[[Oenanthe lugens]]'' }} |2=''[[Oenanthe xanthoprymna]]'' }} |2=''[[Oenanthe alboniger]]'' }} |label2= |2={{clade |1=''[[Oenanthe leucura]]'' |2=''[[Oenanthe leucopyga]]'' }} }} }} }} |label2= |2={{clade |1=''[[Oenanthe melanura]]'' |2=''[[Oenanthe familiaris]]'' }} }}}}આ પ્રજાતિનું વર્ણન એડવર્ડ બ્લિથ દ્વારા ૧૮૫૧માં [[મથુરા]] (મૂળમાં મુત્રા) ના નમૂના પર આધારિત [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ''સેક્સિકોલા ફુસ્કા'' હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. તેને એકવિધ માનવામાં આવે છે, જોકે વોલ્ટર કોએલ્ઝ [[ભોપાલ]] એક નમૂનાના આધારે ૧૯૩૯માં નવી પેટાજાતિ ''રુઇનારમ'' સૂચવી હતી. તે આફ્રિકાની બહાર જોવા મળતી ''સેરકોમેલા'' એકમાત્ર પ્રજાતિ હતી અને ભૂતકાળમાં તેના સ્થાન પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. ૨૦૧૦ અને ૨૦૧૨ માં મોલેક્યુલર ફિલોજેનેટિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે જીનસ ''સેરકોમેલા'' [[બહુસમુદાયીત્વ|પોલીફિલેટિક]] હતી, જેમાં બ્રાઉન રોક ચેટ સહિત પાંચ પ્રજાતિઓ હતી, જે જીનસ ''ઓએનન્થે'' નેસ્ટેડ હતી. મોનોફિલેટિક જાતિ બનાવવા માટે પ્રજાતિઓના પુનર્ગઠનના ભાગરૂપે, બ્રાઉન રોક ચેટને ''ઓએનન્થે'' જાતિને સોંપવામાં આવી હતી. <ref>{{Cite journal|last=Alaei Kakhki|first=Niloofar|last2=Aliabadian|first2=Mansour|last3=Schweizer|first3=Manuel|year=2016|title=Out of Africa: Biogeographic history of the open-habitat chats (Aves, Muscicapidae: Saxicolinae) across arid areas of the old world|journal=Zoologica Scripta|volume=45|issue=3|page=237|doi=10.1111/zsc.12151}}</ref> == સંદર્ભો == {{Reflist|2}} [[શ્રેણી:પક્ષી]] ajbip3gxvqd403xobka7e6bqh6n2poe 902447 902446 2026-07-14T05:35:50Z Aniket 65 [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 902447 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Brown Rock-chat (Cercomela fusca) at Hodal Iws IMG 1011.jpg|image_caption=|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Oenanthe fusca'' |volume=2018 |article-number=e.T22710376A132087417 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22710376A132087417.en |access-date=19 November 2021}}</ref>|genus=Oenanthe|species=fusca|authority=([[Edward Blyth|Blyth]], 1851)|synonyms=''Cercomela fusca''}} '''પથરાળ કાળો પીદ્દો''' (''ઓએનન્થે'' ફ્યુસ્કા) અથવા '''ભારતીય પીદ્દો''' એ પીદ્દા પરિવારની [[પક્ષી]] પ્રજાતિ છે. તે મુખ્યત્વે ઉત્તર અને મધ્ય ભારતમાં જોવા મળે છે. તે ઘણીવાર જૂની ઇમારતો અને ખડકાળ વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. તે માદા કાળીદેવચકલી જેવું લાગે છે પરંતુ પથરાળ કાળા પિદ્દામાં પૂછડી નીચે લાલ રંગનો અભાવ હોય છે અને તે કદમાં મોટા હોવા ઉપરાંત મુદ્રા અને વર્તનમાં અલગ હોય છે. ઉડાનમાં તે માખીમારો અને થરથર્રા સાથે થોડી સામ્યતા ધરાવે છે. તે મુખ્યત્વે જમીન પર પકડાયેલા જંતુઓ પર ખોરાક લે છે. તેને અગાઉ ''સેરકોમેલા'' જાતિમાં એકમાત્ર પ્રજાતિ તરીકે મૂકવામાં આવી હતી પરંતુ હવે તેને ઓઇનંથે જાતિમાં પીદ્દાો સાથે સામેલ કરવામાં આવી છે. મધ્ય ભારતમાં ''શામા'' સ્થાનિક નામ નોંધવામાં આવ્યું છે.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/BakerFbiBirds2/bakerFBI2#page/n78/mode/1up|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Birds. Volume 2|last=Baker, ECS|publisher=Taylor and Francis|year=1924|edition=2nd|location=London|pages=54–55}}</ref> == વર્ણન == [[ચિત્ર:Brown_rock_chat_(Oenanthe_fusca).jpg|left|thumb| ]] [[ચિત્ર:Brown_indian_bird_k.jpg|left|thumb|પથરાળ કાળો પીદ્દો ઘણીવાર માનવ વસવાટની નજીક જોવા મળે છે.]] પથરાળ કાળો પીદ્દા લગભગ ૧૭ સે. મી. લાંબો હોય છે, જે કંઈક અંશે સમાન દેખાતી કાળી દેવચકલી કરતા મોટો છે. તે સહેજ ઘાટા રંગની પાંખો અને પૂંછડી સાથે સમાનરૂપે મેલો કથ્થઈ હોય છે. નીચેની બાજુઓ પરનો કથ્થઈ રંગ ઘેરા ભૂખરા-ભૂરા રંગના વેન્ટમાં પરિણમે છે. ચાંચ પાતળી હોય છે અને ટોચ પર સહેજ વક્ર હોય છે. પાંખના બીજા ક્રમના પ્રાથમિક પીછા સૌથી લાંબા હોય છે અને પૂંછડી ગોળાકાર હોય છે. ઉડાન દરમિયાન તે માદા વાદળી ખડકના થ્રુશ જેવું લાગે છે. ખુલ્લામાં નર અને માદા જાતિઓ ને એમના દેખાવ વડે અલગ તારવાવી અતિ મુશ્કેલ છે. &nbsp; == વિતરણ અને નિવાસસ્થાન == આ પ્રજાતિ ભારતમાં લગભગ સ્થાનિક છે, જે નર્મદાના ઉત્તરમાં, પશ્ચિમથી ગુજરાત (મુખ્યત્વે કચ્છ પરંતુ દક્ષિણ સુધી વિસ્તરે છે) અને પૂર્વથી બંગાળ સુધી ફેલાયેલી છે, જે ઉત્તરમાં હિમાલયની સરહદે છે, જ્યાં તે તળેટીમાં આશરે ૧૩૦૦ મીટર સુધી જોવા મળે છે. તેનું વિતરણ ઉત્તર પાકિસ્તાનથી પશ્ચિમમાં ચિનાબ નદી સુધી ફેલાયેલું છે. મોટાભાગે નિવાસી હોવા છતાં, કેટલીક વસ્તી હવામાનના પ્રતિભાવમાં સ્થાનિક પ્રવાસ કરે છે. હિમાલયની તળેટીમાં તે ઉનાળામાં વધુ ઉપર જાય છે, વસંતઋતુમાં દેહરાદૂનમાં દેખાય છે અને શિયાળાની શરૂઆત પહેલાં જ ત્યાંથી નીકળી જાય છે. આ પ્રજાતિ નેપાળમાં જોવા મળી છે. તે એક સામાન્ય પ્રજાતિ છે, જોકે તે ખૂબ જ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલી છે. <ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 9|last=Ali|first=Salim|last2=Sidney Dillon Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1998|edition=2nd|location=New Delhi|pages=21–22|author-link=Salim Ali (ornithologist)|author-link2=Sidney Dillon Ripley}}</ref> તે સામાન્ય રીતે જૂની ઇમારતો અથવા ખડકાળ વિસ્તારોમાં એકલા અથવા જોડીમાં જોવા મળે છે. == વર્તન == === ખોરાક === પથરાળ કાળો પીદ્દો મુખ્યત્વે જમીન પરના જંતુઓ પર નભે છે. તેઓ મોડી સાંજે કૃત્રિમ પ્રકાશ તરફ આકર્ષાતા જંતુઓની જ્યાફત ઉડાડાવા માટે પણ જાણીતા છે. જમીન પર ખોરાક લેતી વખતે તે ક્યારેક તેની પાંખો અને પૂંછડી ખોલે છે. તેને ધીમે ધીમે તેની પૂંછડીને સહેજ ઉપર ઉઠાવવાની, તેને પંખા માફક ફેલાવવાની અને માથું હલાવવાની પણ આદત છે. === અવાજો === પથરાળ કાળો પીદ્દા પાસે વિવિધ અવાજનો વિશાળ ભંડાર છે. લગભગ આઠ વિવિધ પ્રકારના અવાજ નોંધવામાં આવ્યા છે, જેમાં પ્રાદેશિક અવાજ, બચ્ચાના ભોજન માંગવાના અવાજ, ભોજનની હાજરી દર્શાવતા અવાજ, ભયસૂચક અવાજ, ધમકીભર્યા અવાજ, સંપર્ક માટેના અવાજ, તકલીફના અવાજ, આરામના સમય માટેના અવાજ અને મુશ્કેલીના સમયના અવાજનો સમાવેશ થાય છે. સૌથી સામાન્ય અવાજ ઝડપી આપવામાં આવતી ટૂંકી સીટીવાળી ચી છે, અને કઠોર ચેક-ચેક એ એલાર્મ કોલ છે. પથરાળ કાળો પીદ્દાનું ગીત ઘણી બધી નોંધો સાથે ઉત્સાહપૂર્ણ છે, જેમાં ઘણીવાર પીળા આંખવાળા લલેડાં, કોયલ અને અધરંગ સહિત અન્ય પક્ષી પ્રજાતિઓના અવાજ અને ગીતોની નકલનો સમાવેશ થાય છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 9|last=Ali|first=Salim|last2=Sidney Dillon Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1998|edition=2nd|location=New Delhi|pages=21–22|author-link=Salim Ali (ornithologist)|author-link2=Sidney Dillon Ripley}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAliSidney_Dillon_Ripley1998">[[સાલીમ અલી|Ali, Salim]]; [[Sidney Dillon Ripley]] (1998). </cite></ref> === સંવર્ધન === સંવર્ધનની મોસમ વસંતથી ઉનાળા સુધી વિસ્તરે છે અને એકથી વધુ સંતાનોનો ઉછેર કરવામાં આવે છે. માળો એ ઘાસ, વાળ અને ગંઠાવાનુંનો કપ છે જે રસ્તાની બાજુના કાટમાળ, દિવાલ અથવા બારીમાં, કેટલીકવાર ભરાયેલા ઘરોમાં પણ મૂકવામાં આવે છે. માળાનો પાયો કાંકરા અને માટીથી બનેલો છે. માળાઓને ઘૂસણખોરો સામે રક્ષણ આપવામાં આવે છે અને માતાપિતા પામ ખિસકોલી અને અન્ય પક્ષીઓનો પીછો કરશે જે ખૂબ નજીક આવે છે. સામાન્ય ક્લચ ત્રણથી ચાર નિસ્તેજ વાદળી ઇંડા હોય છે જે એકલા માદા દ્વારા ઉકાળવામાં આવે છે. ઇંડામાંથી બહાર નીકળ્યા પછી લગભગ બે અઠવાડિયા પછી યુવાન માળો છોડી દે છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 9|last=Ali|first=Salim|last2=Sidney Dillon Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1998|edition=2nd|location=New Delhi|pages=21–22|author-link=Salim Ali (ornithologist)|author-link2=Sidney Dillon Ripley}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAliSidney_Dillon_Ripley1998">[[સાલીમ અલી|Ali, Salim]]; [[Sidney Dillon Ripley]] (1998). </cite></ref> == વર્ગીકરણ == {{cladogram|caption=The close relatives of the brown rock chat.<ref name=outlaw2010 />|align=left|cladogram={{clade|style=font-size:75%;line-height:75% |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |1='''''Oenanthe fusca''''' |2=''[[Oenanthe picata]]'' }} |label2= |2={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |1=''[[Oenanthe finschii]]'' |2=''[[Oenanthe lugens]]'' }} |2=''[[Oenanthe xanthoprymna]]'' }} |2=''[[Oenanthe alboniger]]'' }} |label2= |2={{clade |1=''[[Oenanthe leucura]]'' |2=''[[Oenanthe leucopyga]]'' }} }} }} }} |label2= |2={{clade |1=''[[Oenanthe melanura]]'' |2=''[[Oenanthe familiaris]]'' }} }}}}આ પ્રજાતિનું વર્ણન એડવર્ડ બ્લિથ દ્વારા ૧૮૫૧માં [[મથુરા]] (મૂળમાં મુત્રા) ના નમૂના પર આધારિત [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] ''સેક્સિકોલા ફુસ્કા'' હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. તેને એકવિધ માનવામાં આવે છે, જોકે વોલ્ટર કોએલ્ઝ [[ભોપાલ]] એક નમૂનાના આધારે ૧૯૩૯માં નવી પેટાજાતિ ''રુઇનારમ'' સૂચવી હતી. તે આફ્રિકાની બહાર જોવા મળતી ''સેરકોમેલા'' એકમાત્ર પ્રજાતિ હતી અને ભૂતકાળમાં તેના સ્થાન પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. ૨૦૧૦ અને ૨૦૧૨ માં મોલેક્યુલર ફિલોજેનેટિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે જીનસ ''સેરકોમેલા'' [[બહુસમુદાયીત્વ|પોલીફિલેટિક]] હતી, જેમાં બ્રાઉન રોક ચેટ સહિત પાંચ પ્રજાતિઓ હતી, જે જીનસ ''ઓએનન્થે'' નેસ્ટેડ હતી. મોનોફિલેટિક જાતિ બનાવવા માટે પ્રજાતિઓના પુનર્ગઠનના ભાગરૂપે, બ્રાઉન રોક ચેટને ''ઓએનન્થે'' જાતિને સોંપવામાં આવી હતી. <ref>{{Cite journal|last=Alaei Kakhki|first=Niloofar|last2=Aliabadian|first2=Mansour|last3=Schweizer|first3=Manuel|year=2016|title=Out of Africa: Biogeographic history of the open-habitat chats (Aves, Muscicapidae: Saxicolinae) across arid areas of the old world|journal=Zoologica Scripta|volume=45|issue=3|page=237|doi=10.1111/zsc.12151}}</ref> == સંદર્ભો == {{Reflist|2}} [[શ્રેણી:પક્ષી]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]] d9j4zybwjaa9uihsvkylinz6ogpifpg 902457 902447 2026-07-14T09:36:29Z Dsvyas 561 ક્ષુલ્લક 902457 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image=Brown Rock-chat (Cercomela fusca) at Hodal Iws IMG 1011.jpg |image_caption= |status=LC |status_system=IUCN3.1 |status_ref=<ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Oenanthe fusca'' |volume=2018 |article-number=e.T22710376A132087417 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22710376A132087417.en |access-date=19 November 2021}}</ref> |genus=Oenanthe |species=fusca |authority= બ્લાઇથ (Edward Blyth, 1851) |synonyms= સર્કોમેલા ફુસ્કા (''Cercomela fusca'') }} '''પથરાળ કાળો પીદ્દો''' અથવા '''ભારતીય પીદ્દો''' (વૈજ્ઞાનિક નામ: ઓએનન્થે ફ્યુસ્કા) એ પીદ્દા પરિવારના [[પક્ષી]]ની એક જાતિ છે. તે મુખ્યત્વે ઉત્તર અને મધ્ય ભારતમાં જોવા મળે છે. તે ઘણીવાર જૂની ઇમારતો અને ખડકાળ વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. તે દેખાવમાં કાળીદેવચકલીની માદાને મળતું આવે છે, પરંતુ પથરાળ કાળા પિદ્દામાં પૂછડી નીચે લાલ રંગનો અભાવ હોય છે અને તે કદમાં મોટા હોવા ઉપરાંત મુદ્રા અને વર્તનમાં અલગ હોય છે. ઉડાનમાં તે માખીમારો અને થરથર્રા સાથે થોડી સામ્યતા ધરાવે છે. તેનો ખોરાક મુખ્યત્વે જમીન પર પકડાયેલા જંતુઓ છે. તેને અગાઉ 'સેરકોમેલા' પ્રજાતિમાં એકમાત્ર જાતિ તરીકે મૂકવામાં આવ્યું હતું પરંતુ હવે તેને ઓએનન્થે પ્રજાતિમાં પીદ્દાઓ સાથે સામેલ કરવામાં આવ્યું છે. મધ્ય ભારતમાં એનું સ્થાનિક નામ '''શામા''' પણ નોંધવામાં આવ્યું છે.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/BakerFbiBirds2/bakerFBI2#page/n78/mode/1up|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Birds. Volume 2|last=Baker, ECS|publisher=Taylor and Francis|year=1924|edition=2nd|location=London|pages=54–55}}</ref> == વર્ણન == [[ચિત્ર:Brown_rock_chat_(Oenanthe_fusca).jpg|left|thumb| ]] [[ચિત્ર:Brown_indian_bird_k.jpg|left|thumb|પથરાળ કાળો પીદ્દો ઘણીવાર માનવ વસવાટની નજીક જોવા મળે છે.]] પથરાળ કાળા પીદ્દા લગભગ ૧૭ સે. મી. લાંબાં હોય છે, જે કંઈક અંશે સમાન દેખાતી કાળી દેવચકલી કરતાં મોટાં છે. તે સહેજ ઘાટા રંગની પાંખો અને પૂંછડી સાથે સમાનરૂપે મેલો કથ્થઈ હોય છે. નીચેની બાજુઓ પરનો કથ્થઈ રંગ ઘેરા ભૂખરા-ભૂરા રંગના વેન્ટમાં પરિણમે છે. ચાંચ પાતળી હોય છે અને ટોચના ભાગે સહેજ વાંકી વળેલી હોય છે. પાંખના બીજા ક્રમના પ્રાથમિક પીંછા સૌથી લાંબા હોય છે અને પૂંછડી ગોળાકાર હોય છે. ઉડાન દરમિયાન તે માદા વાદળી ખડકના થ્રુશ જેવું લાગે છે. ખુલ્લામાં નર અને માદા જાતિઓને એમના દેખાવ વડે અલગ તારવાવી અતિ મુશ્કેલ છે. == વિતરણ અને નિવાસસ્થાન == આ પ્રજાતિ ભારતમાં લગભગ સ્થાનિક છે. તે નર્મદાના ઉત્તરમાં, પશ્ચિમમાં ગુજરાત (મુખ્યત્વે કચ્છ પરંતુ દક્ષિણ સુધી વિસ્તરે છે) અને પૂર્વમાં બંગાળ સુધી ફેલાયેલી છે, ઉત્તરમાં હિમાલયની સરહદ સુધી તળેટીમાં આશરે ૧૩૦૦ મીટર સુધી જોવા મળે છે. તેનું વિતરણ ઉત્તર પાકિસ્તાનથી પશ્ચિમમાં ચિનાબ નદી સુધી ફેલાયેલું છે. મોટાભાગે નિવાસી હોવા છતાં, કેટલીક વસ્તી હવામાનના પ્રતિભાવમાં સ્થાનિક પ્રવાસ કરે છે. હિમાલયની તળેટીમાં તે ઉનાળામાં વધુ ઊંચાઈ સુધી જાય છે, વસંતઋતુમાં દેહરાદૂનમાં દેખાય છે અને શિયાળાની શરૂઆત પહેલાં જ ત્યાંથી નીકળી જાય છે. આ પ્રજાતિ નેપાળમાં પણ જોવા મળી છે. તે એક સામાન્ય પ્રજાતિ છે, જો કે તે ખૂબ જ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલી છે. <ref name="hbk" /> તે સામાન્ય રીતે જૂની ઇમારતો અથવા ખડકાળ વિસ્તારોમાં એકલા અથવા જોડીમાં જોવા મળે છે. == વર્તન == === ખોરાક === પથરાળ કાળો પીદ્દો મુખ્યત્વે જમીન પરના જંતુઓ પર નભે છે. તેઓ મોડી સાંજે કૃત્રિમ પ્રકાશ તરફ આકર્ષાતા જંતુઓની જ્યાફત ઉડાડાવા માટે પણ જાણીતા છે. જમીન પર ખોરાક લેતી વખતે તે ક્યારેક તેની પાંખો અને પૂંછડી ખોલે છે. તેને ધીમે ધીમે તેની પૂંછડીને સહેજ ઉપર ઉઠાવવાની, તેને પંખા માફક ફેલાવવાની અને માથું હલાવવાની પણ આદત છે. === અવાજો === પથરાળ કાળા પીદ્દા પાસે વિવિધ અવાજનો વિશાળ ભંડાર છે. લગભગ આઠ વિવિધ પ્રકારના અવાજ નોંધવામાં આવ્યા છે, જેમાં પ્રાદેશિક અવાજ, બચ્ચાના ભોજન માંગવાના અવાજ, ભોજનની હાજરી દર્શાવતા અવાજ, ભયસૂચક અવાજ, ધમકીભર્યા અવાજ, સંપર્ક માટેના અવાજ, તકલીફના અવાજ, આરામના સમય માટેના અવાજ અને મુશ્કેલીના સમયના અવાજનો સમાવેશ થાય છે. સૌથી સામાન્ય અવાજ ઝડપી આપવામાં આવતી ટૂંકી સીટીવાળી ચી છે, અને કઠોર ચેક-ચેક એ ભયના સંકેતનો અવાજ છે. પથરાળ કાળા પીદ્દાનું ગાયન/કલરવ ઘણી બધી રીતે આગવું છે, જેમ કે એ ઘણીવાર પીળા આંખવાળા લલેડાં, કોયલ અને અધરંગ સહિત અન્ય પક્ષી પ્રજાતિઓના અવાજ અને કલરવની નકલ કરતું સંભળાય છે.<ref name="hbk">{{Cite book|title=Handbook of the Birds of India and Pakistan. Volume 9|last=અલી|first=સલીમ|last2=Sidney Dillon Ripley|publisher=Oxford University Press|year=1998|edition=2nd|location=New Delhi|pages=21–22|author-link=સલીમ અલી}}</ref> === સંવર્ધન === સંવર્ધનની મોસમ વસંતથી ઉનાળા સુધી વિસ્તરે છે અને એકથી વધુ બચ્ચાંનો ઉછેર કરવામાં આવે છે. માળો ઘાસ, વાળ અને અન્ય વસ્તુ ગૂંથી ને બનાવેલી નાની છાબડી જેવો હોય છે જે રસ્તાની બાજુના કાટમાળ, દિવાલ અથવા બારીમાં, કેટલીકવાર ભરાયેલા ઘરોમાં પણ બનાવે છે. માળાનો પાયો કાંકરા અને માટીથી બનેલો હોય છે. માળાને ઘૂસણખોરોથી બચાવે છે, ઘણી વાર માળાની અત્યંત નજીક આવતાં ખિસકોલી અને અન્ય પક્ષીઓનો માતાપિતા પીછો કરતા દેખાય છે. સામાન્યતઃ આ પક્ષી ત્રણથી ચાર નિસ્તેજ વાદળી ઇંડા મૂકે છે, જેને એકલી માદા જ સેવે છે. ઇંડામાંથી બહાર નીકળ્યા બાદ લગભગ બે અઠવાડિયા પછી બાળ પક્ષીઓ માળો છોડી દે છે.<ref name="hbk" /> == વર્ગીકરણ == {{cladogram|caption=The close relatives of the brown rock chat.<ref name=outlaw2010>{{cite journal | last1=Outlaw | first1=R.K. | last2=Voelker | first2=G. | last3=Bowie | first3=R.C.K. | year=2010 | title=Shall we chat? Evolutionary relationships in the genus ''Cercomela'' (Muscicapidae) and its relation to ''Oenanthe'' reveals extensive polyphyly among chats distributed in Africa, India and the Palearctic | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=55 | issue=1 | pages=284–292 | doi=10.1016/j.ympev.2009.09.023 | pmid=19772925 | bibcode=2010MolPE..55..284O }}</ref>|align=left|cladogram={{clade|style=font-size:75%;line-height:75% |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |1='''''Oenanthe fusca''''' |2=''[[Oenanthe picata]]'' }} |label2= |2={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |label1= |1={{clade |1=''[[Oenanthe finschii]]'' |2=''[[Oenanthe lugens]]'' }} |2=''[[Oenanthe xanthoprymna]]'' }} |2=''[[Oenanthe alboniger]]'' }} |label2= |2={{clade |1=''[[Oenanthe leucura]]'' |2=''[[Oenanthe leucopyga]]'' }} }} }} }} |label2= |2={{clade |1=''[[Oenanthe melanura]]'' |2=''[[Oenanthe familiaris]]'' }} }}}} આ પ્રજાતિનું વર્ણન એડવર્ડ બ્લાઇથએ ૧૮૫૧માં [[મથુરા]] (મૂળમાં મુત્રા)ના નમૂના પર આધારિત [[દ્વિનામી નામકરણ|દ્વિપદી નામ]] 'સેક્સિકોલા ફુસ્કા' હેઠળ કર્યું હતું. તેને એકવિધ માનવામાં આવે છે, જો કે વોલ્ટર કોએલ્ઝે [[ભોપાલ]]માં નોંધેલા એક નમૂનાના આધારે ૧૯૩૯માં નવી પેટાજાતિ 'રુઇનારમ' સૂચવી હતી. તે આફ્રિકાની બહાર જોવા મળતી 'સેરકોમેલા' એકમાત્ર પ્રજાતિ હતી અને ભૂતકાળમાં તેના સ્થાન પર સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. ૨૦૧૦ અને ૨૦૧૨માં મોલેક્યુલર ફિલોજેનેટિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે પ્રજાતિ સેરકોમેલા [[બહુસમુદાયીત્વ|પોલીફિલેટિક]] હતી, જેમાં બ્રાઉન રોક ચેટ સહિત પાંચ પ્રજાતિઓ હતી, જે પ્રજાતિ ઓએનન્થે સાથે વણાયેલી હતી. મોનોફિલેટિક જાતિ બનાવવા માટે પ્રજાતિઓના પુનર્ગઠનના ભાગરૂપે, બ્રાઉન રોક ચેટને ઓએનન્થે જાતિમાં શામેલ કરવામાં આવી હતી. <ref>{{Cite journal|last=Alaei Kakhki|first=Niloofar|last2=Aliabadian|first2=Mansour|last3=Schweizer|first3=Manuel|year=2016|title=Out of Africa: Biogeographic history of the open-habitat chats (Aves, Muscicapidae: Saxicolinae) across arid areas of the old world|journal=Zoologica Scripta|volume=45|issue=3|page=237|doi=10.1111/zsc.12151}}</ref> == સંદર્ભો == {{Reflist|2}} [[શ્રેણી:પક્ષી]] [[શ્રેણી:ગુજરાતનાં પક્ષીઓ]] s964zh4apf5d3hlexk485ovy3t3bl82 2 154699 902458 2026-07-14T09:36:30Z Aaakashrawal 88164 == મારા વિશે == નમસ્તે! મારું નામ '''આકાશ રાવળ''' છે. હું ગુજરાતમાં રહું છું અને મીડિયા, પત્રકારત્વ (Journalism) તેમજ માસ કોમ્યુનિકેશનના ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલો છું. મારો મ...થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું 902458 wikitext text/x-wiki == મારા વિશે == નમસ્તે! મારું નામ '''આકાશ રાવળ''' છે. હું ગુજરાતમાં રહું છું અને મીડિયા, પત્રકારત્વ (Journalism) તેમજ માસ કોમ્યુનિકેશનના ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલો છું. મારો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જનતા સુધી સચોટ, નિષ્પક્ષ અને ચકાસાયેલી માહિતી પહોંચાડવાનો છે. વિકિપીડિયા એ તટસ્થતા પર આધારિત એક મુક્ત જ્ઞાનકોશ હોવાથી, હું અહીં એક '''જર્નાલિસ્ટ''' (Investigative Journalist) તરીકે ગુજરાતી ભાષામાં મીડિયાના માધ્યમથી રાજકીય, સામાજિક, શૈક્ષણિક, આર્થિક સહિત વિવિધ વિષયોના ઇતિહાસ અને સચોટ માહિતીને લગતા લેખોની ગુણવત્તા સુધારવા માટે યોગદાન આપી રહ્યો છું. == રસના વિષયો અને યોગદાન == હું મુખ્યત્વે નીચેના વિષયો પરના લેખો લખવામાં અને સુધારવામાં સક્રિય રસ ધરાવું છું: * '''ગુજરાતનો ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિ:''' ગુજરાતનો સમૃદ્ધ વારસો, ઐતિહાસિક સ્થળો, ભૂગોળ અને સાંસ્કૃતિક ઓળખ. * '''પત્રકારત્વનો ઇતિહાસ:''' ભારતીય મીડિયાનો વિકાસ અને ખાસ કરીને ગુજરાતી પત્રકારત્વના ઇતિહાસને લગતા દસ્તાવેજો અને માહિતી. 0d2eui2o2jxjstzgwgjls69fady9k0u 902460 902458 2026-07-14T09:39:04Z Aaakashrawal 88164 /* મારા વિશે */ 902460 wikitext text/x-wiki == મારા વિશે == નમસ્તે! મારું નામ '''આકાશ રાવળ''' છે. હું ગુજરાતમાં રહું છું અને મીડિયા, પત્રકારત્વ (Journalism) તેમજ માસ કોમ્યુનિકેશનના ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલો છું. મારો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જનતા સુધી સચોટ, નિષ્પક્ષ અને ચકાસાયેલી માહિતી પહોંચાડવાનો છે. વિકિપીડિયા એ તટસ્થતા પર આધારિત એક મુક્ત જ્ઞાનકોશ હોવાથી, હું અહીં એક '''જર્નાલિસ્ટ''' (Investigative Journalist) તરીકે ગુજરાતી ભાષામાં મીડિયાના માધ્યમથી રાજકીય, સામાજિક, શૈક્ષણિક, આર્થિક સહિત વિવિધ વિષયોના ઇતિહાસ અને સચોટ માહિતીને લગતા લેખોની ગુણવત્તા સુધારવા માટે યોગદાન આપી રહ્યો છું. == રસના વિષયો અને યોગદાન == હું મુખ્યત્વે નીચેના વિષયો પરના લેખો લખવામાં અને સુધારવામાં સક્રિય રસ ધરાવું છું: * '''ગુજરાતનો ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિ:''' ગુજરાતનો સમૃદ્ધ વારસો, ઐતિહાસિક સ્થળો, ભૂગોળ અને સાંસ્કૃતિક ઓળખ. * '''પત્રકારત્વનો ઇતિહાસ:''' આંતરરાષ્ટ્રિય મીડિયા પ્રેસ અને ભારતીય મીડિયાનો વિકાસ અને ખાસ કરીને ગુજરાતી પત્રકારત્વના ઇતિહાસને લગતા દસ્તાવેજો અને માહિતી. eil84lvj0prg8sy8jxui5u2vg52ttem 902462 902460 2026-07-14T10:17:01Z Aaakashrawal 88164 902462 wikitext text/x-wiki [[ચિત્ર:Aaakashraval.jpg|thumb|Portrait of Aakash Raval for Wikipedia user page.]] == [[ફાઇલ:Aaakashraval.jpg|આકાશ રાવળ]] મારા વિશે == નમસ્તે! મારું નામ '''આકાશ રાવળ''' છે. હું ગુજરાતમાં રહું છું અને મીડિયા, પત્રકારત્વ (Journalism) તેમજ માસ કોમ્યુનિકેશનના ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલો છું. મારો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જનતા સુધી સચોટ, નિષ્પક્ષ અને ચકાસાયેલી માહિતી પહોંચાડવાનો છે. વિકિપીડિયા એ તટસ્થતા પર આધારિત એક મુક્ત જ્ઞાનકોશ હોવાથી, હું અહીં એક '''જર્નાલિસ્ટ''' (Investigative Journalist) તરીકે ગુજરાતી ભાષામાં મીડિયાના માધ્યમથી રાજકીય, સામાજિક, શૈક્ષણિક, આર્થિક સહિત વિવિધ વિષયોના ઇતિહાસ અને સચોટ માહિતીને લગતા લેખોની ગુણવત્તા સુધારવા માટે યોગદાન આપી રહ્યો છું. == રસના વિષયો અને યોગદાન == હું મુખ્યત્વે નીચેના વિષયો પરના લેખો લખવામાં અને સુધારવામાં સક્રિય રસ ધરાવું છું: * '''ગુજરાતનો ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિ:''' ગુજરાતનો સમૃદ્ધ વારસો, ઐતિહાસિક સ્થળો, ભૂગોળ અને સાંસ્કૃતિક ઓળખ. * '''પત્રકારત્વનો ઇતિહાસ:''' આંતરરાષ્ટ્રિય મીડિયા પ્રેસ અને ભારતીય મીડિયાનો વિકાસ અને ખાસ કરીને ગુજરાતી પત્રકારત્વના ઇતિહાસને લગતા દસ્તાવેજો અને માહિતી. obx0phej5kpuqy0ujf2eyzhzoftjlrq 3 154700 902459 2026-07-14T09:36:31Z New user message 14116 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 902459 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Aaakashrawal}} -- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૧૫:૦૬, ૧૪ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST) o02pvimbeq5a9288dn6j461kzkfg9fo 3 154701 902461 2026-07-14T10:14:10Z New user message 14116 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 902461 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=SARVAIYA DIVYRAJSINH}} -- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૫:૪૪, ૧૪ જુલાઇ ૨૦૨૬ (IST) 8xm73fq6evbetwkny6ftj0ghg8eixdd