ક્રિકેટ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gu">
  <siteinfo>
    <sitename>વિકિપીડિયા</sitename>
    <dbname>guwiki</dbname>
    <base>https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા)</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">વિશેષ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">સભ્ય</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">સભ્યની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">વિકિપીડિયા</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">વિકિપીડિયા ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ચિત્ર</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ચિત્રની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">મીડિયાવિકિ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">મીડિયાવિકિ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ઢાંચો</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ઢાંચાની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">મદદ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">મદદની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">શ્રેણી</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">શ્રેણીની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">વિભાગ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">વિભાગ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ક્રિકેટ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1555</id>
    <revision>
      <id>906631</id>
      <parentid>904197</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:05:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suyash.dwivedi</username>
        <id>31081</id>
      </contributor>
      <origin>906631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143466" sha1="ltd8i665tedhnl1uh3826v6p9xnpyda" xml:space="preserve">{{સુધારો}}
{{Infobox sport
| image=Cricket picture.jpg
| imagesize=300px
| caption=એક બોલર બેટ્સમેન ને બોલિંગ. પેલર સ્ટ્રીપ એ ક્રિકેટ પિચ છે. પિચ પર લાકડાના ત્રણ સ્ટમ્પના બે સેટ [[વિકેટ]] છે. બે સફેદ રેખાઓ ક્રીઝ છે.
| union=[[આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ પરિષદ]]
| nickname=
| first= 16th century or earlier&lt;br /&gt;([[Laws of cricket|laws]] first codified in 1744)
| first team=
| registered=
| clubs=
| contact=non-contact
| team=11 players per side&lt;br /&gt;substitute fielders (only) are permitted in cases of injury or illness
| mgender=no&lt;br /&gt;(there are no rules to prevent women from playing in men's teams; this happens occasionally in minor cricket)
| category=બેટ અને દડો
| ball= ક્રિકેટ નો દડો
| olympic= ૧૯૦૦
}}
'''ક્રિકેટ '''એ બેટ અને દડો દ્વારા રમાતી રમત છે જે મુળ દક્ષિણ ઈંગ્લેન્ડની રમત છે. ક્રિકેટનો સૌપ્રથમ ઉલ્લેખ ૧૫૯૮માં મળે છે હાલમાં આ રમત ૧૦૦ ઉપરાંતના દેશોમાં રમાય છે.ક્રિકેટના ઘણા બધા પ્રકારો છે જેમાંથી સૌથી ઉચ્ચ પ્રકાર ટેસ્ટ ક્રિકેટ છે જેમાં હાલમાં ટોચની રાષ્ટ્રીય ટીમ જાન્યુઆરી ૧ ૨૦૦૯ પ્રમાણટેસ્ટ ક્રિકેટવસીય ક્રિકેટ નો નંબર આવે છે જેમાં છેલ્લો વિશ્વ કપ ઓસ્ટ્રેલિયાએ જીત્યો હતો. આ ટુર્નામેન્ટનું પ્રસારણ ૨૦૦ દેશોમાં થયું હતું જેમા ૨ બિલિયનથી વધુ દર્શકોએ મેચ જોઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.taipeitimes.com/News/editorials/archives/2007/03/11/2003351858|title=Taipai Times Editorial|access-date=2007-04-18}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;CWC&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.cricketworldcup.com/icc-marketing.html|work=cricketworldcp.com|title=World Cup Overview|access-date=૨૦૦૭-૦૧-૨૯|archive-date=૨૦૦૭-૦૧-૨૪|archive-url=https://web.archive.org/web/20070124001408/http://www.cricketworldcup.com/icc-marketing.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

બે ટીમો દ્વારા ક્રિકેટ મેચ રમાય છે જેમાં દરેક ટીમમાં ૧૧ રમતવીરો હોય છે&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |title=ક્રિકેટના કાયદા, કાયદો 1 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2013-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311210212/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. આ મેચ ઘાસના મેદાનમાં રમાય છે જેમાં વચ્ચો વચ્ચે લાંબી એક ફ્લેટ સ્ટ્રીપ હોય છે,જેને પીચ કહેવામાં આવે છે.વિકેટ જે મોટાભાગે લાકડામાંથી બનાવવામાં આવે છે તેને પીચના બન્ને છેડે લગાવવામાં આવે છે અને તેને ટાર્ગેટ તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. 

ફિલ્ડીંગ ટીમ તરફથી રમતા રમતવીરમાંથી દડાબાઝ[[:en:bowler (cricket)|r]] એક કડક ચામડામાંથી બનેલા મુઠ્ઠી જેવડા કદના {{convert|5.5|oz}}ક્રિકેટ બોલને વિકેટના એક છેડેથી બીજા છેડે બોલિંગ કરે છે જે દરમિયાન વિરોધી ટીમનો એક ખેલાડી જે બેટ્સમેન  હોય છે તે તેને વિકેટથી બચાવે છે.બેટ્સમેન સુધી બોલ પહોંચે તે પહેલા તે એક વખત ઉલાળે છે. બોલને વિકેટથી બચાવવા માટે બેટ્સમેન લાકડામાંથી બનેલા ક્રિકેટ બેટ થી રમે છે. એ વખતે, બોલરની ટીમના અન્ય રમતવીરો મેદાનમાં વિવિધ જગ્યાઓએ ફિલ્ડર તરીકે ગોઠવાઈ જાય છે. જે રમતવીર રન કરવા માટે ફટકારેલા બોલને રોકે છે તે પકડીને રમતવીરને આઉટ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.બેટ્સમેન- તે હોય કે તેણી આઉટ ન થાય તો વિકેટની વચ્ચે રન લે છે, બીજા બેટ્સમેનના સ્થાને આવે છે (નોન સ્ટ્રાઈકર એન્ડ)બીજો બેટસમેન  વિકેટના બીજા છેડે હોય છે.આ દ્વારા બેટ્સમેન એક રન કરે છે.આ ઉપરાંત બેટ્સમેન બોલને બાઉન્ડ્રી પર ફટકારે તો પણ રન બને છે. મેચના પરિણામ માટે કેટલા રન થયા અને કેટલા રમતવીરો આઉટ થયા તે મહત્વનું છે. 

ક્રિકેટની રમત કેટલી લાંબી ચાલે તેના અલગ અલગ પ્રકારો છે.વ્યવસાયીક ક્રિકેટની વાત કરીએ તો ૨૦ ઓવરની મેચથી લઈને પાંચ દિવસ સુધીની પણ મેચ હોઈ શકે છે. રમતની લંબાઈ મુજબ તેની જીતના, હારના, ડ્રાો, અને ટાઈના કાયદા પણ અલગ અલગ હોય છે જ

ક્રિકેટ એ આઉટડોર રમત છે, જો કે કેટલીય વાર  આ રમત ફ્લડલાઈટમાં પણ રમાય છે. દાખલા તરીકે, ઈંગ્લેન્ડ, ઓસ્ટ્રેલિયા, ન્યુઝીલેન્ડ, અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં આ રમત ઉનાળા દરમિયાન અને વેસ્ટ ઈન્ડિઝ, પાકિસ્તાન, ભારત, શ્રીલંકા અને બાંગ્લાદેશમાં આ રમત શિયાળા દરમિયાન રમાય છે.

રમતનું સંચાલન દુબઈ સ્થિત ઈન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કાઉન્સિલ (આઈસીસી)દ્વારા થાય છે. આ સંસ્થા સભ્યદેશોની ઘરેલું ક્રિકેટ બોર્ડ સાથે મળીને  ક્રિકેટનું વિશ્વભરમાં આયોજન કરે છે. આઈસીસી પુરૂષો અને મહિલા ક્રિકેટ)નું સંચાલન કરે છે. બન્ને પ્રકાર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રમવામાં આવે છે. જો કે, પુરૂષો મહિલા ક્રિકેટ રમી શકતા નથી, જ્યારે મહિલાઓને પૂરૂષોની મેચમાં રમતા ગેરલાયક ઠેરવતો કાયદો નથી.

રમત માટેના કાયદા જે ક્રિકેટના કાયદા જેને લંડન સ્થિત મેરિલેબોન ક્રિકેટ કલબ (એમસીસી) દ્વારા મેન્ટેન કરાય છે.આ સંસ્થા તે માટે વિવિધ દેશોના ક્રિકેટ બોર્ડ અને આઈસીસી સાથે ચર્ચા કરે છે.

== ઉદ્દેશો ==
[[ચિત્ર:cricket field parts.svg|right|thumb|250px|પરંપરાગત ક્રિકેટ મેદાન]]

વિવિધ પ્રકારના અને કદના [[ક્રિકેટનું મેદાન|મેદાન]] ([[:en:Cricket field|field]])માં બે ક્રિકેટ ટીમો દ્વારા બન્ને ટીમના 11 ખેલાડીઓ દ્વારા ક્રિકેટ મેચ રમાય છે. આ મેદાન [[ઘાસવાળી જમીન|ઘાસવાળું]]  ([[:en:Lawn|grassy]])હોય છે અને તેને ગ્રાઉન્ડમેન તૈયાર કરે છે, જેની જવાબદારી મેદાનમાં યોગ્ય ઘાસ ઉઘાડવાની, રોલિંગ અને લેવલિંગ કરવાની છે. મેદાનના ડાયમિટર{{convert|140|-|160|yd}} સામાન્ય હોય છે. મેદાનની સરહદને [[બાઉન્ડ્રી(ક્રિકેટ)|બાઉન્ડ્રી]]  ([[:en:boundary (cricket)|boundary]])નામે ઓળખવામાં આવે છે. કેટલીક વાર તેને કલર કરેલો હોય છે તો કેટલીક વાર એક દોરડા દ્વારા બાઉન્ડ્રી દર્શાવાય છે. મેદાન મોટાભાગે ગોળ હોય છે, અથવા સમચોરસ, અંડાકાર – હોય છે. ક્રિકેટમાં સૌથી પ્રખ્યાત મેદાન તરીકે ધ ઓવેલ ([[:en:The Oval|The Oval]])નું નામ આવે છે. 

દરેક ટીમનો હેતુ હરીફ ટીક કરતા વધુ &quot;[[રન(ક્રિકેટ)|રન]] ([[:en:Run (cricket)|runs]])&quot; કરવા અને સામેની ટીમને સંપુર્ણ &quot;&quot;[[આઉટ કરવો (ક્રિકેટ)|આઉટ]] ([[:en:Dismissal (cricket)|dismiss]])&quot; કરી દેવી.ક્રિકેટના એક પ્રકારમાં, હરીફ ટીમના બધા જ ખેલાડીઓ આઉટ ન થયા હોય તો પણ જો ટીમ વધુ રન કરે તો તે વિજેતા જાહેર થાય છે. તો બીજા પ્રકારમાં, વધુ રન કરવા જરૃરી છે અને જીતવા માટે સામેની ટીમના બધા જ ખેલાડીઓને આઉટ કરવા પણ એટલા જ જરૃરી છે. નહીંતો મેચ ડ્રો થઈ શકે છે. 

રમત શરૂ થાય તે પહેલા, બન્ને ટીમોના કેપ્ટન [[ટોસ(ક્રિકેટ)|ટોસ]]  ([[:en:toss (cricket)|toss]])ઉછાળે છે અને નક્કી કરે છે કે કોણ પહેલા [[બોલિંગ(ક્રિકેટ)|બોલિંગ]] ([[:en:Bowling (cricket)|bowl]]) લેશે કે [[બેટિંગ(ક્રિકેટ)|બેટિંગ]] ([[:en:Batting (cricket)|bat]]). ટોસ જીતનાર સુકાની ચાલુ સ્થિતિ, પીચનો મિજાજ અને હવામાનની સ્થિતિને લઈને તેનો નિર્ણય લે છે. 

મેદાનમાં સૌથી વધુ જ્યા નિર્ણયો થાય અને વધુમાં વધુ એક્શન જ્યા જોવા મળે છે તેને &quot;[[ક્રિકેટ પીચ|પીચ]] ([[:en:Cricket pitch|pitch]])&quot; કહેવાય છે જે મેદાનની વચ્ચોવચ હોય છે. પીચની બન્ને બાજુમાંથી {{convert|22|yd}}એક બાજુ [[વિકેટ]] ([[:en:wicket|wicket]]) લગાવવામાં આવે છે. જેને [[બોલિંગ(ક્રિકેટ)|બોલિંગ]] ([[:en:Bowling (cricket)|bowling]]), ''અકા'' અને [[ફિલ્ડિંગ (ક્રિકેટ)|ફિલ્ડિંગ]]  ([[:en:Fielding (cricket)|fielding]])બાજુ માટે લક્ષ્યાંક કહેવાય છે, જેને [[બેટિંગ(ક્રિકેટ)|બેટિંગ]] ([[:en:Batting (cricket)|batting]]) બાજુ દ્વારા સુરક્ષિત કરવામાં આવે છે જે દરમિયાન રન બને છે.સામાન્ય રીતે, [[બેટ્સમેન]] ([[:en:batsman|batsman]]) તેના બેટ વડે બોલને ફટકારીને પીચના બે છેડા વચ્ચે દોડે છે ત્યારે રન થાય છે. આ ઉપરાંત પણ અન્ય રીતે બેટ્સમેન રન લઈ શકે છે. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183254.stm બીબીસી સ્પોર્ટસ | ક્રિકેટ | કાયદા અને સાધનો | કેવી રીતે રન થાય છે]&lt;/ref&gt;જ્યારે બેટ્સમેન કોઈ રન લેવાનો પ્રયાસ ન કરે ત્યારે બોલને “ડેડ” કહેવાય છે અને બોલને ફરીથી બોલિંગ કરવા માટે બોલરને આપવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદાઃ કાયદો 23 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2010-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218143402/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-23-dead-ball,49,AR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

બોલિંગ કરતી ટીમ વિવિધ રીતે હરીફ ટીમના બધા જ ખેલાડીઓને આઉટ કરવાના પ્રયાસ કરે છે, &lt;ref&gt;“આઉટ કરવાના રસ્તા”http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/default.stm&lt;/ref&gt;આ બાદ બોલિંગ કરતી ટીમ પણ બેટિંગ કરે છે અને જે ટીમે બેટિંગ કરી હોય છે તે ફિલ્ડિંગમાં આવી જાય છે. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/rules_and_equipment/4183172.stm બીબીસી સ્પોર્ટસ | ક્રિકેટ | કાયદા અને સાધનો | ક્રિકેટનો ઉદ્દેશ]&lt;/ref&gt;

વ્યવસાયી મેચોમાં, જ્યારે મેદાનમાં 15 લોકો હોય છે ત્યારે મેચ રમાય છે. જેમાંથી બે વ્યકિતઓ [[અમ્પાયર(ક્રિકેટ)|અમ્પાયર]] ([[:en:Umpire (cricket)|umpires]]) હોય છે જે મેદાનમાં થતી પ્રવૃતિઓ પર નિયંત્રણ રાખે છે અને નિર્ણય આપે છે. બે બેટ્સમેન હોય છે, જેમાંથી એક બેટ્સમેન બોલિંગનો સામનો કરતો હોવાથી ‘સ્ટ્રાઈકર‘ કહેવાય છે અને બીજો બેટ્સમેનને ‘નોન-સ્ટ્રાઈકર‘ કહેવાય છે. બેટ્સમેનની ભૂમિકા રન લેવાય ત્યારે અને [[ઓવર(ક્રિકેટ)|ઓવર]] ([[:en:Over (cricket)|overs]]) બદલાય ત્યારે બદલાઈ જાય છે. ફિલ્ડિંગ સાઈડના બધા 11 ખેલાડીઓ મેદાનમાં એક સાથે હોય છે.જેમાંથી એક [[બોલર(ક્રિકેટ)|બોલર]] ([[:en:Bowler (cricket)|bowler]])હોય છે અને બીજો [[વિકેટ-કિપર|વિકેટ કિપર]] ([[:en:Wicket-keeper|wicketkeeper]]) હોય છે. જ્યારે બીજા નવને ફિલ્ડર કહેવાય છે. વિકેટકિપર(અથવા કિપર) હંમેશાથી સ્પેશિયાલિસ્ટ હોય છે, પંરતુ બાકીના કોઈ પણ ખેલાડીને બોલિંગ માટે બોલાવી શકાય છે.

=== પીચ, વિકેટ અને ક્રિઝ ===
[[ક્રિકેટ પીચ|પીચ]]  ([[:en:Cricket pitch|pitch]])વિકેટની વચ્ચે {{convert|22|yd}}લાંબી &lt;ref&gt;[[ચેન(યુનિટ)|ચેન]] ([[:en:Chain (unit)|chain]])ની લંબાઈ 22 યાર્ડ હોય છે અને શરૃઆતથી જ આ પ્રમાણ જળવાઈ રહ્યું છે. &lt;/ref&gt;હોય અને {{convert|10|ft}}પહોળી હોય છે તે સપાટ સપાટી ધરાવતી હોય છે અને જેના પર ટૂંકુ ઘાસ હોય છે. જેમ જેમ મેચ રમાતી જાય તેમ તેમ તે ઉખડતું જાય છે.  મેચમાં પીચની સ્થિતિ ઘણો ફરક પાડે છે. ટીમની યુક્તિઓ હંમેશા પીચની હાલની અને અપેક્ષિત સ્થિતિને ધ્યાનમાં લઈને રચવામાં આવે છે. 

[[ચિત્ર:Cricket pitch.svg|center|thumb|500px|ક્રિકેટ પીચનું પરિમાણ]]
દરેક [[વિકેટ(ક્રિકેટ)|વિકેટ]] ([[:en:wicket (cricket)|wicket]]) ત્રણ લાકડાના [[સ્ટમ્પ(ક્રિકેટ)|સ્ટમ્પ]]  ([[:en:stump (cricket)|stumps]])દ્વારા બની હોય છે જેને સીધી લાઈનમાં રાખવામાં આવે છે અને તેના પર બે લાકડાની [[બેઇલ(ક્રિકેટ)|બેઈલ]] ([[:en:bail (cricket)|bails]]) (ચકલી) મુકવામાં આવે છે. દરેક વિકેટની જેમાં બેઈલની ઉંચાઈ પણ આવી જાય છે {{convert|28.5|in}}અને ત્રણેય સ્ટમ્પની સયુંકત પહોળાઈ{{convert|9|in}}

વિકેટની આજુબાજુમાં ચાર લીટી દોરવામાં આવી હોય છે જેને ક્રીસ કહેવામાં આવે છે. ક્રિસને બેટ્સમેનો માટેનું સુરક્ષિત પ્રદેશ કહેવાય છે જ્યારે બોલર બોલિંગ કરે છે.જેને ‘પોપિંગ‘(અથવા બેટિંગ) ક્રિઝ કહેવાય છે, બોલિંગ ક્રિઝ અને બે ‘રીટર્ન‘ ક્રિઝ હોય છે. 

[[ચિત્ર:Cricket Stumps en.svg|left|thumb|150px|ત્રણ [[સ્ટમ્પ(ક્રિકેટ)|સ્ટમ્પ]]  ([[:en:stump (cricket)|stumps]])દ્વારા બનેલી [[વિકેટ]] ([[:en:wicket|wicket]])ને મેદાનમાં રોપવામાં આવે છે જેના પર બે [[બેઇલ(ક્રિકેટ)|બેઈલ]]  ([[:en:bail (cricket)|bails]])મુકવામાં આવે છે. ]]
આ સ્ટમ્પને બોલિંગ ક્રિઝની સીધમાં લગાવવામાં આવે છે. જેથી{{convert|22|yd}} તે દેખી શકાય તેવા હોય છે. બોલિંગ ક્રિઝ{{convert|8|ft|8|in}} લાંબી હોય છે અને મધ્ય સ્ટમ્પને ડેડ સેન્ટર તરીકે ઓળખાવાય છે. પોપિંગ ક્રિઝ પણ સમાન લંબાઈ ધરાવે છે, જે બોલિંગ ક્રિસને સમાનંતર હોય છે અને {{convert|4|ft}}તે વિકેટની સામે હોય છે. રીટર્ન ક્રિઝઅન્ય બે કરતા સીધમાં હોય છે, જે પોપિંગ ક્રિઝ  સાથે જોડાયેલી હોય છે અને તે બોલિંગ ક્રિઝના છેડા સુધી દોરવામાં આવે છે.{{convert|8|ft}}

જ્યારે બોલર બોલ નાંખે છે, ત્યારે બોલરનો પાછલો પગ “ડીલેવરી સ્ટ્રાઈડ”  પર હોવો જોઈએ અને તેનો આગલો પગ પોપિંગ ક્રિઝની મધ્યમાં કે પછી અંદરની સાઈડ હોવો જોઈએ.   જો બોલર આ નિયમ તોડે તો તેને અમ્પાયર ‘નો બોલ‘ કહે છે.

પોપિંગ ક્રિઝ બેટ્સમેન માટે એટલે મહત્વની છે કે આ ક્રિઝ બેટ્સમેન માટે સ્ટમ્પ આઉટ થવા કે રન આઉટ થવા(જુઓ આઉટ થવું) સામે સુરક્ષિત વિસ્તાર છે. જ્યારે તે આ ક્રિસની બહાર હોય છે અને વિકેટ પડે છે તો તેને આઉટ કહેવાય છે. 

પીચ તેનો મિજાજ બદલે છે, અને જેથી બોલર માટે ઉછાળ, સ્પિન અને સિમ મુવમેન્ટ ઉપલબ્ધ બને છે. હાર્ડ પીચ હોય છે તે બેટીંગ કરવા માટે સારી હોય છે કારણ કે તે ઉંચા હોવા છંતા સપાટ હોય છે. જ્યારે ડ્રાય પીચ બેટિંગ માટે ખતરનાક હોય છે. આ પીચમાં તિરાડ દેખાય છે અને ત્યારે સ્પિનર મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.ભેજવાળી પીચ, અથવા ઘાસવાળી પીચ(જેને ગ્રીન પીચ પણ કહે છે.) ફાસ્ટ બોલરોને વધારાનો બાઉન્સ મેળવવા માટે મદદગાર થાય છે. આવી પીચો મોટાભાગે ફાસ્ટ બોલરોને સમગ્ર મેચ દરમિયાન દદ કરે છે. પરંતુ જેમ રમત રમાતી જાય છે તેમ તેમ તે બેટ્સમેનોને પણ મદદ કરે છે.

=== બોલ અને બેટ ===
આ રમતની મુખ્ય વાત એ છે કે બોલર પીચના છેડેથી બીજી તરફ ઉભેલા બેટ્સમેન ‘ઓન સ્ટ્રાઈકર‘ તરફ બોલ નાંખે છે 

બેટ [[ક્રિકેટ બેટ|લાકડા]] ([[:en:Cricket bat|bat]])માંથી બનાવવામાં આવે છે છે અને તેનો આકાર હલેસા જેવો હોય છે જે નક્કર હાથો હોય છે. બ્લેડનો ભાગ પહોલાઈ કરતા વધુ ન હોવી જોઈએ {{convert|4.25|in}}તેમજ બેટની કુલ લંબાઈ વધુ ન હોવી જોઈએ{{convert|38|in}}

[[ક્રિકેટ બોલ|બોલ]]  ([[:en:Cricket ball|ball]])કડક ચામડામાંથી ગોળાકાર બનાવવામાં આવેલો છે જેને ગોળફરતે ટાંકા હોય છે. {{convert|9|in}}જેમ બોલ વધુ કડક હોય છે તેમ તેની ઝડપ વધુ હોય છે,{{convert|90|mph}} જેથી બેટ્સમેન રક્ષા માટે વિવિધ પ્રકારના સાધનો પહેરે છે જેમ કે “[[બેટીંગ પેડ્સ|પેડ્સ]] ([[:en:Batting pads|pads]])”(પગનાઘુંટણ અને નળાને બચાવવા), “[[બેટીંગ મોજા(ગ્લોવ્ઝ)|બેટિંગ મોજા]] ([[:en:batting gloves|batting gloves]]) ”હાથની રક્ષા માટે, માથાની રક્ષા માટે “[[હેલ્મેટ(ક્રિકેટ)|હેલ્મેટ]] ([[:en:Helmet (cricket)|helmet]])“ અને પેન્ટની અંદર “[[બોક્સ(ક્રિકેટ)|બોક્સ]] ([[:en:Box (cricket)|box]])”[[ક્રૉચ|ગુપ્તાંગ]] ([[:en:crotch|crotch]])ની રક્ષા માટે)કેટલાક બેટ્સમેન વધુ સુરક્ષાના સાધનો પોતાની ટીશર્ટ અને પેન્ટમાં રાખે છે જેમ કે થાઈ પેડ્સ, આર્મ પેડ્સ, રીબ પ્રોટેક્ટર, અને શોલ્ડર પેડ.

=== અમ્પાયર અને સ્કોર ===
મેદાનમાં રમત બે [[અમ્પાયર(ક્રિકેટ)|અમ્પાયર]]  ([[:en:Umpire (cricket)|umpires]])દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. જેમાંથી એક અમ્પાયર વિકેટની પાછળ બોલર્સ એન્ડ પાસે અને અન્ય એક અમ્પાયર સ્કવેર લેગ કહેવાતી જગ્યા પર ઉભા રહે છે. જે બેટિંગ કરી રહેલા બેટ્સમેનથી ઘણા યાર્ડ દૂર હોય છે. જ્યારે બોલર બોલ નાખે છે, અમ્પાયર વિકેટ અને નોન સ્ટ્રાઈકર બેટ્સમેનની વચ્ચે હોય છે.રમતની સ્થિતિ અંગે શંકા પડે તો અમ્પાયર પાસે ખેલાડીઓને  મેદાન બહાર જવાનો આદેશ કરીને મેચને મુલત્વી પણ રાખી શકવાની સત્તા હોય છે. દાત વરસાદ કે ઓછા પ્રકાશની સમસ્યા

મેદાન બહાર પણ એક [[ત્રીજો અમ્પાયર]] ([[:en:third umpire|third umpire]]) હોય છે જે કેટલાક સંજોગોમાં વિડીયો પરિક્ષણ કરીને નિર્ણય આપી શકે છે.ટેસ્ટ મેચ અને એક દિવસીય મેચ રમતા આઈસીસીના પુર્ણ સભ્યો વચ્ચે રમાતી મેચમાં ત્રીજા અમ્પાયરની નિમણૂંક ફરજિયાત છે. મેચમાં [[મેચ રેફરી(ક્રિકેટ)|મેચ રેફરી]]  ([[:en:match referee (Cricket)|match referee]])પણ હોય છે જેનું કામ એ જોવાનું છે કે મેચ [[ક્રિકેટના કાયદા]]  ([[:en:Laws of cricket|Laws of cricket]])અને સ્પીરીટ ઓફ ગેમ મુજબ રમાય છે કે નહીં. 

મેદાનની બહાર મેચની વિગતો જેમાં રન અને આઉટ થયાની વિગતો બે સત્તાવાર [[સ્કોરર|સ્કોર]] ([[:en:scorer|scorer]])ર નોંધે છે. દરેક ટીમ તરફથી એક એક પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. સ્કોરર અમ્પાયર દ્વારા હાથથી કરવામાં આવતા નિર્દેશોથી પોતાનું કામ કરે છે.દાખલા તરીકે, જ્યારે અમ્પાયર પોતાના હાથની પહેલી આંગળી ઉંચી કરે છે તો તેનો મતલબ કે બેટ્સમેન આઉટ(ડીસમીસ થયો) થયો છે. જ્યારે અમ્પાયર પોતાના બન્ને હાથ ઉંચા કરે તો સમજાય છે કે બેટ્સમેને સીક્સ ફટકારી છે.  ક્રિકેટના કાયદા મુજબ સ્કોરરની નિમણૂંક ફરજિયાત છે જેઓનું કામ રન, વિકેટ, ઓવર અને અન્ય આંકડાકીય માહિતી રાખવાનું છે. આ દરમિયાન તેઓએ બોલિંગના અને રન રેટના પણ આંકડા રાખવાના હોય છે.

=== ઈનિંગ્સ ===
ઈનિંગ્સ(હંમેશા બહુવચનમાં વપરાય છે) શબ્દનો ઉપયોગ બેટીંગ બાજુએ કરેલા પ્રદર્શનના સંદર્ભમાં કરાય છે. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદાઃ કાયદો 12 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2012-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124062215/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-12-innings,38,AR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;થિયરી મુજબ, દરેક અગિયાર ખેલાડીઓ એક પછી એક બેટિંગ લે છે પરંતુ કેટલાક કારણોસર ઈનિંગ્સમાં દરેક બેટ્સમેન બેટિંગ કરી શકતો નથી.(જુઓ નીચ)

મેચના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે કે દરેક ટીમ કેટલી ઈનિંગ્સ રમશે.ઈનિંગ્સ શબ્દનો ઉપયોગ ઘણી વખત ખેલાડીના અંગત પ્રદર્શન માટે પણ કરાય છે. (દાખલા તરીકે તેણે સારી ઈનિંગ્સ રમી)

બોલરનો મુખ્ય હેતું, ફિલ્ડરોની મદદથી બેટ્સમેનનો આઉટ કરવાનો છે. જ્યારે બેટ્સમેન ડિસમિસ થાય છે ત્યારે બેટ્સમેન આઉટ થયો કહેવાય છે જેનો મતલબ એમ થાય છે કે તેણે રમતનું મેદાન છોડી દેવું જોઈએ. અને તેના સ્થાને તેમની ટીમનો કોઈ ખેલાડી આવે છે. જ્યારે ટીમના બધા જ 10 ખેલાડીઓ આઉટ તઈ જાય છે ત્યારે ટીમ આઉટ થઈ જાય છે અને ઈંનિગ્સનો અંત આવે છે. છેલ્લો બેટ્સમેન જે આઉટ થયો હોતો નથી, તેને એકલાને રમત આગળ વધારવા દેવામાં આવતી નથી. કારણ કે સામેના છેડે કોઈક બેટ્સમેન હોવો જ જોઈએ.આ બેટ્સમેનને નોટ આઉટ કહેવાય છે.

જ્યારે ટીમના બધા જ ખેલાડીઓ આઉટ થાય તે પહેલા   ઈનિંગ્સનો અંત આવે છે તો બે બેટ્સમેન નોટ આઉટ રહે છે. ઈનિંગ્સ વહેલા પતી જવાના ત્રણ કારણો છે. એક, જ્યારે બેટિંગ સાઈટનો કેપ્ટન ઈનિંગ્સ ‘ડિક્લેર‘ કરવાનો નિર્ણય લે છે(જે સુનિયોજિત નિર્ણય હોય છે) અથવા બેટિંગ બાજુએ લક્ષ્યાંક મેળવી લીધો હોય છે અને તેમની જીત થઈ ગઈ હોય છે, અથવા ખરાબ હવામાન કે સમયના અભાવે મેચને વહેલી બંધ કરી દેવામાં આવે ત્યારે ઈનિંગ્સ વહેલી પતી જાય છે.નિશ્ચિત ઓવરની ક્રિકેટમાં ઘણી વખત બને છે કે જ્યારે નિશ્ચિત ઓવર પતી જાય છે ત્યારે બે બેટ્સમેનો બેટીંગ કરતા હોય છે.

=== ઓવર્સ ===
બોલર છ ડિલિવરી દ્વારા બોલિંગ કરે છે છ બોલના સેટને એક [[ઓવર(ક્રિકેટ)|ઓવર]] ([[:en:Over (cricket)|over]]) કહેવાય છે. આ નામ એટલા માટે આવ્યું છે કે અમ્પાયર આ બાદ ‘ઓવર‘ બોલે છેજ્યારે છ બોલ નાંખી રહે છે ત્યારે.આ સમયે, ફિલ્ડિંગ કરી રહેલા એક ખેલાડીને બોલિંગ માટે બોલાવવામાં આવે છે. બોલર સતત બે ઓવર નાંખી શકતો નથી, પરંતુ કેટલીય ઓવરો સુધી સામેને છેડે એક જ બોલર હોઈ શકે છે.બેટ્સમેનો પોતાની સાઈડ બદલતા નથી. પરંતુ જે નોન સ્ટ્રાઈકર પર બેટ્સમેન હોય છે તે બેટ્સમેન સ્ટ્રાઈકર પર આવી જાય છે.અમ્પાયર પણ પોતાની સ્થિતિ બદલે છે અને જેથી જે સ્કવેર લેગ પર ઉભા હોય છે તે અમ્પારતે વિકેટના નોન સ્ટ્રાઈકર એન્ડ બાજુ આવી જાય છે. ''અરસપરસ''માં

=== ટીમનું માળખું ===
ટીમમાં અગિયાર ખેલાડીઓ હોય છે.તેણી અથવા તેની પ્રાથમિક કુશળતા મુજબ, ખેલાડીને [[બેટ્સમેન]] ([[:en:batsman|batsman]]) અથવા [[બોલર(ક્રિકેટ)|બોલર]]  ([[:en:bowler (cricket)|bowler]])તરીકે વર્ગીકૃત કરાય છે.સુવ્યવસ્થિત ટીમમાં મોટા ભાગે પાંચ કે છ સ્પેશિયાલિસ્ટ બેટ્સમેન હોય છે અને ચાર અથવા પાંચ સ્પેશિયાલિસ્ટ બોલર હોય છે.ટીમમાં હંમેશા સ્પેશિયાલિસ્ટ [[વિકેટ-કિપર|વિકેટ કિપર]]  ([[:en:wicket-keeper|wicket-keeper]])હોય છે કારણ કે ફિલ્ડિંગ બાજુમાં તેનું ઘણું મહત્વ હોય છે. દરેક ટીમની આગેવાની [[કેપ્ટન(ક્રિકેટ)|કેપ્ટન]] ([[:en:Captain (cricket)|captain]])(સુકાની) લે છે. જેની જવાબદારી બેટિંગ ઓર્ડર નક્કી કરવાની, ખેલાડીઓને ફિલ્ડિંગમાં ગોઠવવાની અને બોલર્સની ફેરબદલ નક્કી કરવાની હોય છે.  

જે ખેલાડી બેટિંગ અને બોલિંગ બન્ને સારી રીતે કરી શકતો હોય છે તેને [[ઓલ રાઉન્ડર]] ([[:en:all-rounder|all-rounder]]) કહેવાય છે.જે ખેલાડી બેટ્સમેન અને વિકેટ કિપિંગ સારી રીતે કરી શકતો હોય છે તેને ‘વિકેટ કિપર-બેટ્સમેન‘ કહેવાય છે. કેટલીક વખત તેને ઓલ રાઉન્ડર જ ગણવામાં આવે છે.સાચા ઓલ રાઉન્ડર ભાગ્યે જ મળે છે કારણ કે મોટા ભાગે ખેલાડીઓ બેટિંગ અથવા બોલિંગ પર જ વિશેષ ધ્યાન આપે છે. .

=== ફિલ્ડિંગ ===
{{main|Fielder|Fielding strategy (cricket)}}
[[ચિત્ર:Cricket fielding positions2.svg|right|thumb|270px|જમણા હાથે રમતા [[બેટ્સમેન]]  ([[:en:batsman|batsman]])માટે ક્રિકેટમાં  [[ક્રિકેટમાં ફિલ્ડિંગ સ્થિતિ|ફિલ્ડિંગની સ્થિતિ]] ([[:en:Fielding positions in cricket|Fielding positions in cricket]])]]

ફિલ્ડિંગ બાજુના દરેક 11 ખેલાડીઓ એક સાથે ફિલ્ડિંગ કરી શકે છે.તેમાંથી એક [[વિકેટ કિપર]]  ([[:en:wicket-keeper|wicket-keeper]])હોય છે''અથવા''કિપર જે સ્ટ્રાઈક બેટ્સમેનની પાછળ ઉભો રહે છે અને બોલ પકડે છે.વિકટ કિપરનું કામ વિશેષ કામ હોય છે, તેની પ્રાથમિક જવાબદારી બેટ્સમેન જે બોલ ચુકી જાય તે બોલને પકડવાનો છે જેથી વધારાના રન જાય નહીં.તે વિશેષ મોજાં( માત્ર આ ફિલ્ડરને જ મોજા પહેરવાની પરવાનગી છે), અને પોતાના પગની રક્ષા માટે પેડ પહેરે છેતેનું સ્થાન સ્ટ્રાઈકર બેટ્સમેનની પાછળ હોવાથી, જ્યારે બેટ્સમેન બોલને ફટકારે છે ત્યારે ઘણી વખત બેટને અડીને બોલ સીધો કિપર પાસે આવે છે જેથી આઉટ કરવાની સારી તક કિપર પાસે હોય છે.આ એક માત્ર ફિલ્ડર છે જે [[સ્ટમ્પ(ક્રિકેટ)|સ્ટિમ્પિંગ]] ([[:en:Stump (cricket)|stumped]]) દ્વારા બેટ્સમેનને આઉટ કરી શકે છે. 

બોલરને બાદ કરતા નવ ખેલાડીઓને ટીમ કેપ્ટન વ્યહાત્મક રીતે મેદાનની વિવિધ [[ક્રિકેટમાં ફિલ્ડિંગનું સ્થાન|ચોક્કસ જગ્યા]] ([[:en:fielding positions in cricket|chosen positions]])ઓએ મોકલે છે. આ જગ્યાઓ ફિક્સ હોતી નથી, પરંતુ ચોક્કસ નામથી  કેટલીક વખત કલરફુલ નામથી ઓળખાવાય છે, જેમ કે ‘સ્લીપ‘, ‘થર્ડ મેન‘, ‘સિલી મીડ ઓન‘, અને ‘લોંગ લેગ‘. આ ઉપરાંત ઘણા વિસ્તારોમાં ખેલાડીઓ ઉભા હોતા નથી.

ફિલ્ડિંગ બાજુનો સૌથી મહત્વનો વ્યકિત ટીમનો કેપ્ટન હોય છે. બધા જ પ્રકારની વ્યુહરચના જેમ કે કોણ બોલિંગ કરશે(અને કેવી રીતે), અને ફિલ્ડિંગના સેટિંગ માટે કોણ જવાબદાર રહેશે જેવી બાબતો તે નક્કી કરે છે તેમજ બોલર સાથે સતત વાતચીત કરતો રહે છે. 

ક્રિકેટના બધા જ પ્રકારમાં, જો મેચ દરમિયાન ફિલ્ડર ઈજાગ્રસ્ત  કે બિમાર થાય તો, તેના બદલે [[સબ્સ્ટિટયૂટ(અવેજી ખેલાડી)(ક્રિકેટ)|અવેજી]] ([[:en:Substitute (cricket)|substitute]])(સબ્સ્ટિટયૂટ) ખેલાડીને રમવાની પરવાનગી અપાય છે.  જો કે, અવજે ખેલાડી બોલિંગ, કે કિપર કે પછી કેપ્ટન તરીકે વર્તી શકે નહીં.જ્યારે ઈજાગ્રસ્ત ખેલાડી મેદાન પર પરત ફરે ત્યારે અવેજી ખેલાડીને પરત ફરવું પડે છે.

=== બોલિંગ ===
બોલર બોલ ફેંકે તે પહેલા ‘રન અપ‘ લે છે, જો કે કેટલાક બોલરો ધીમો બોલ નાંખતા હોય છે. જેથી બોલિંગ માટે માત્ર બે ત્રણ પગલા જ ભરે છે.  ફાસ્ટ બોલરને વેગ મેળવવો હોય છે જેથી લાંબી રન અપ લે છે, અને ઝડપી દોડે છે. 
[[ચિત્ર:Bowling action.png|thumb|556px|center|પરંપરાગત બોલિંગ એક્શન]]

ફાસ્ટ બોલર ઝડપી બોલ નાંખે છે{{convert|90|mph}}. ઘણી વખત તે ઝડપ પર આધાર રાખે છે જેથી બેટ્સમેનને આઉટ કરી શકાય. ઝડપી બોલ નાંખવાને કારણે બેટ્સમેનને ઝડપી પ્રતિક્રિયા આપવી પડે છે. ઘણા ફાસ્ટ બોલરો ઝડપ અને ગાઈલનું મિશ્રણ પર ભરોસો રાખે છે.કેટલાક ઝડપી બોલર બોલના સીમનો પણ ઉપયોગ કરે છે જેથી તેઓ બોલને ‘વળાંક‘ અથવા ‘સ્વિંગ‘ કરાવી શકે.આ પ્રકારની ડિલિવરીને કારણે બેટ્સમેન શોટ મારવામાં ગફલત કરી બેસે છે અને બોલ બેટને અડીને વિકેટ કિપર અથવા સ્લીપમાં ઉભેલા ફિલ્ડર પાસે કેચ આપી બેસે છે.

બોલિંગનો અન્ય એક પ્રકાર છે ‘સ્પિનર‘, જેઓ બોલને ધીમે નાંખે છે અને બોલને સ્વિંગ કરાવે છે. સ્પિનર મોટાભાગે બોલને ધીમો ફેંકીને સ્વિંગ કરાવે છે જેથી બેટ્સમેન શોટ મારવા લલચાય છે અને છેલ્લે ‘આઉટ‘ થઈ જાય છે. બેટ્સમેનોએ આ પ્રકારની ડિલિવરી અંગે ખાસ ધ્યાન રાખવું પડે છે. કારણ કે આ પ્રકારના બોલ “ફ્લાઈટેડ” અથવા “સ્પિન” હોય છે. આ બોલ ધારણા મુજબ વર્તન કરતા નથી.જેનાથી બોલની જાળમાં બેટ્સમેન સપડાઈ જાય છે અને તે આઉટ થઈ જાય છે. 

પેસમેન(ઝડપી બોલર) કે પછી સ્પિનર વચ્ચે એક ‘મિડિયમ પેસર‘ પણ હોય છે જે પોતાના બોલ પર ઘણો કાબુ રાખે છે અને રનરેટને કાબુમાં રાખે છે. આ બોલર ઘણી વખત બેટ્સમેનનો ધ્યાનભંગ પણ કરી દે છે. 

તેઓની ઝડપ અને સ્ટાઈલ મુજબ બોલરોને વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.આ [[ક્રિકેટમાં બોલરના પ્રકાર|વર્ગીકરણ]] ([[:en:Types of bowlers in cricket|classifications]]), ક્રિકેટની પરિભાષામાં છે જે ઘણું જ ગુંચવાડાભર્યું છે.જેથી, જે બોલર એલએફ એટલે કે લેફ્ટ આર્મ બોલર, અથવા એલબીજી મતલબ કે રાઈટ આર્મ સ્પિન બોલર જે ડિલિવરી ફેંકે છે તેને ‘લેગ બ્રેક‘ અને ‘ગુગલી‘ કહેવાય છે.

બોલિંગ એક્શન દરમિયાન કોણીને ગમે તે ખુણે વાળી શકાય છે પરંતુ સીધી રાખીને બોલિંગ કરી શકાય નહીં.જો કોણી સીધી રાખવામાં આવે તો તે બોલ ગેરકાયદે બને છે અને સ્કવેર લેગ અમ્પાયર તેને ‘[[એક્સટ્રા(ક્રિકેટ)# નો બોલ|નો બોલ]] ([[:en:Extra (cricket)#No ball|no-ball]])‘ આપે છે.હાલના કાયદા મુજબ બોલર તેના હાથને માત્ર 15 ડિગ્રી અથવા ઓછી ડીગ્રી પર સીધો રાખી શકે છે. 

=== બેટિંગ ===
[[ચિત્ર:WGGrace.jpg|right|thumb|260px|[[ડબલ્યુ જી ગ્રેસ|ડબલ્યુ જી ગ્રેસે]] ([[:en:W G Grace|W G Grace]])1883માં રમવાની શરૂઆત કરી.તેમના પેડ અને બેટ હાલમાં જેવા વપરાય છે તેવા જ લાગતા હતા.જો કે મોજાં વિકાસને અલગ બન્યા છે.હાલના ઘણા ખેલાડીઓ ગ્રેસના સમયમાં ઉપલબ્ધ હતા તેનાથી વધુ સંરક્ષાત્મક  સાધનોનો ઉપયોગ કરે છે જેમ કે હેલ્મેટ અને આર્મ ગાર્ડ]]
કોઇ એક સમયે, રમવાના વિસ્તારમાં બે બેટ્સમેન હોય છે.એક બેટ્સમેન વિકેટ આગળ સ્ટ્રાઈકર એન્ડ ખાતે ઉભો રહે છે અને શક્ય બને ત્યારે રન લેવાની કોશિષ કરે છે. જ્યારે તેનો સાથી, નોન સ્ટ્રાઈકર પર ઉભેલો બેટ્સમેન બોલર બોલિંગ કરે તે દરમિયાન ઉભો રહે છે.

બેટ્સમેન બેટિંગ કરવા માટે [[બેટિંગનો ક્રમ(ક્રિકેટ)|બેટિંગ ક્રમ]] ([[:en:batting order (cricket)|batting order]])માં રમવા આવે છે.જે ટીમના કેપ્ટન દ્વારા નક્કી કરાય છે. પહેલા જે બેટ્સમેન  –, બેટિંગ કરવા આવે છે તેમને ‘ઓપનર્સ‘  – કહેવાય છે. જેઓ નવા બોલ વડે સજ્જ ફાસ્ટ  બોલરોની બોલિંગનો સામનો કરે છે. જેઓની બેટિંગ સારી હોય છે તેમને ટોચના ક્રમે બેટિંગ માટે મોકલાય છે. જેથી જેઓની બેટિંગ સારી નથી હોતી તેઓ છેલ્લે બેટિંગ કરે છે.બેટિંગનો ક્રમ જાહેર કરવો ફરજિયાત નથી, જ્યારે વિકેટ પડે છે ત્યારે જેમણે હજી સુધી બેટિંગ કરી નથી તેઓને બેટિંગમાં મોકલી શકાય છે.

જો બેટ્સમેન ‘નિવૃત‘(ઈજાને કારણે) તો તે ફીથી રમવા આવી શકતો નથી.જે ખરેખર ‘નોટ આઉટ‘ હોય છે. અને તેની નિવૃતિને આઉટ થયો ગણવામાં આવતો નથી.પરંતુ તેને ડિસમિસ ગણી શકાય છે કારણ કે તેની ઈનિંગ્સ પુરી થઈ ચુકી હોય છે.  સબ્સ્ટિટયૂટ બેટ્સમેન બેટિંગ કરી શકે નહીં.

બેટ્સમેન વિવિધ પ્રકારના શોટ અને સ્ટ્રોક મારે છે જે ‘સંરક્ષણાત્મક‘ અને ‘આક્રમક‘ હોય છે. મુળ વાત છે કે બોલ સપાટ સપાટી પરથી બેટ વડે શ્રેષ્ઠ રીતે ફટકારવો.  જો બોલ બેટની ધારને અડે તો તેને ‘એજ‘ કહેવાય છે. બેટ્સમેન દરેક બોલને ફટકારી શકતો નથી, અને સારો ખેલાડી કુશળ સ્ટ્રોક મારીને રન બનાવે છે. આ ખેલાડી તેના કાંડાનો અથવા માત્ર બોલને રોકીને રન લે છે અને ફિલ્ડરથી બોલને દુર મોકલે છે જેથી રન લઈ શકે. 

ક્રિકેટમાં વિવિધ પ્રકારના શોટ ફટકારાય છે.બેટ્સમેન જે સ્ટ્રોક ફટકારે છે તેના વિવિધ નામ પણ છે જેમ કે ‘[[ક્રિકેટ શરતોની યાદી#કટ|કટ]] ([[:en:List of cricket terms#Cut|cut]])‘,  ‘ડ્રાઈવ‘, ‘હુક‘ અને ‘પુલ‘ વગેરે

નોંધનીય છે કે ખેલાડીએ બોલને ફટકારવો જરૃરી નથી,  બોલ વિકેટને અડશે નહીં તેવું લાગે તો બેટ્સમેન બોલને  છોડી શકે છે જે સીધો વિકેટ કિપર પાસે જાય છે. સમાનંતર રીતે, બેટ દ્વારા બોલને ફટકાર્યા છંતા તે રન ના પણ લે. તે જાણીજોઈને પગનો ઉપયોગ કરીને બોલને રોકી શકે છે. પરંતુ ‘એલબીડબલ્યુ‘નો નિયમ હોવાથી તે જોખમકારક બની શકે છે.

જો ઈજાગ્રસ્ત ખેલાડી રમવા તૈયાર થઈ જાય પરંતુ તે દોડવા માટે સક્ષમ નથી, ત્યારે અમ્પાયર અને ફિલ્ડિંગ કેપ્ટન બેટિંગ બાજુના અન્ય કોઈ સભ્યને [[રનર(ક્રિકેટ)|રનર]]  ([[:en:runner (cricket)|runner]])તરીકે દોડવાની પરવાનગી આપે છે.જો શક્ય હોય તો, રનરે બેટિંગ કરી લીધી હોવી જોઈએ.રનરનું એકમાત્ર કામ વિકેટ વચ્ચે ઈજાગ્રસ્ત બેટ્સમેનની બદલીમાં દોડવાનું છે.બેટ્સમેન જે સાધનો સાથે બેટિંગ કરે છે તેવા જ પ્રકારના સાધનો પહેરીને રનર મેદાનમાં ઉતરે છે. એ પણ શક્ય છે કે બન્ને બેટ્સમેનો રનરનો ઉપયોગ કરે.

=== રન ===
[[ચિત્ર:cricket shots.svg|thumb|150px|જમણેરી બેટ્સમેન વિવિધ પ્રકારના ક્રિકેટિંગ શોટ દ્વારાબોલને વિવિધ દિશામાં મોકલવાનો પ્રયત્ન કરે છે.ડાબોડી બેટ્સમેન માટે આની ઉલ્ટી દિશાનું ચિત્ર હોય છે. ]]
બેટ્સમેન(સ્ટા્ઈકર)ની પ્રાથમિક ચિંતા બોલ વિકેટને અડી ન જાય તે હોય છે અને બીજી [[રન(ક્રિકેટ)|રન]] ([[:en:Run (cricket)|runs]]) ફટકારવાની છે. બેટ દ્વારા બોલને ફટકારીને જ્યા સુધી ફિલ્ડીંગ કરી રહેલી ટીમ દડો પાછો આપે ત્યાં સુધીમાં સ્ટ્રાઈકર બેટ્સમેન અને સામે છેડે ઉભેલો સાથી ખેલાડી પીચ પર સામસામે દોડીને રન લે છે. રન નોંધાવા માટે, બન્ને રનરે ક્રિસને પોતાનું બેટ અથવા પોતાનું શરીર અડાડવું પડે છે.(બેટ્સમેન જ્યારે દોડે છે ત્યારે તેનું બેટ તેની પાસે હોય છે.)દરેક રન સ્કોરમાં વધારો કરે છે.

એક જ બોલને ફટકારીને એકથી વધુ રન લઈ શકાય છે. જ્યારે એકથી ત્રણ રન સમાન્ય છે, મેદાનનું કદ એવા પ્રકારનું હોય છે કે ચારથી વધુ રન દોડીને લઈ શકવા શક્ય નથી.આને કારણે બોલ જ્યારે બાઉન્ડ્રી ''તરફ જઈ ''રહેલો બોલ બાઉન્ડ્રીને અડી જાય છે ત્યારે તે આપોઅપ ચાર રન આપવામાં આવે છે. પરંતુ જ્યારે બોલ પીચ પડ્યા વગર સીધો જ બાઉન્ડ્રીને પાર કરી જાય છે ત્યારે તેને છ રન આપવામાં આવે છે.  જો બોલ બાઉન્ડ્રીને પાર કરી જાય તો.બેટ્સમેને રન દોડવાની જરૂર રહેતી નથી

ચાર રન મારવા મુશ્કેલ છે, આ દરમિયાન જ્યારે ફિલ્ડર બોલ ‘ઓવરથ્રો‘ કરે છે તે દરમિયાન પણ રન લઈ શકાય છે.  જ્યારે સ્ટ્રાઈકર દ્વારા વિષમ રીતે રન લેવામાં આવે છે ત્યારે બે બેટ્સમેનોની સાઈડ બદલાઈ જાય છે અને નોન સ્ટ્રાઈકર બેટ્સમેન હવે સ્ટ્રાઈકર પર આવ જાય છે. માત્ર સ્ટ્રાઈકર દ્વારા ફટકારવામાં આવેલા રનને જ તેના અંગત રનમાં ગણવામાં આવે છે. જ્યારે કુલ રન ટીમના કુલ ટોટલમાં ગણવામાં આવે છે. 

ક્યારે રન લેવો તેનો નિર્ણય બેટ્સમેન લે છે, જેને બોલ ક્યા જઈ રહ્યો છે તેનો ખ્યાલ સારી રીતે આવે છે. જેને ‘હા‘ કે ‘ના‘ અથવા ‘રાહ જો‘ જેવા ઉદગારો ઉચ્ચારીને બેટ્સમેન એકબીજાને કોમ્યુનિકેટ કરે છે. 

રન દોડવું એ ગણતરીપુર્વક જોખમ છે, કારણ કે ફિલ્ડર જ્યાં સુધી બેટ્સમેન ક્રિસમાં પહોંચે નહીં ત્યા સુધી જો વિકેટ પાડી દે તો તે આઉટ થઈ શકે છે.(બેટ્સમેનનું બેટ કે તેના શરીરનો હિસ્સો પોપિંગ ક્રિસ પર ન પહોંચ્યું હોય) બેટ્સમેનને [[રન આઉટ]] ([[:en:run out|run out]]) કહેવાય છે. 

રન કરવામાં આવે છે તેના દ્વારા ટીમનો સ્કોર નોંધવામાં આવે છે. સ્કોરમાં કેટલા બેટ્સમેન આઉટ થયા તેની પણ નોંધ રાખવામાં આવે છે. દાખલા તરીકે, જો પાંચ બેટ્સમેન આઉટ થયા હોય અને ટીમનો સ્કોર 224 રન થયા હોય તો, એવું કહેવાય છે કે પાંચ વિકેટ ગુમાવીને 224 રન કર્યા છે.(સામાન્ય રીતે ટુંકમાં 224માં પાંચ અથવા 224/05 અથવા, ઓસ્ટ્રેલિયામાં ‘224માં પાંચ અને 5/224).

=== વધારાના રન ===
બેટિંગ ટીમ દ્વારા વધારાના રન [[એક્સટ્રા(ક્રિકેટ)|એક્સ્ટ્રા]] ([[:en:Extra (cricket)|extras]]) દ્વારા મેળવાય છે. જે મોટાભાગે ફિલ્ડિંગ બાજુની ભૂલોને કારણે મળે છે. (જેને ઓસ્ટ્રેલિયામાં ‘સન્ડ્રીઝ‘ કહેવાય છે.)આ ચાર પ્રકારે મેળવાય છે.
# '''નો બોલ'''–ને કારણે બોલરને વધુ એક બોલ નાંખવો પડે છે. જો બોલર નિયમોનો ભંગ કરે તો નો બોલ અપાય છે. નો બોલના નિયમ (1) ખોટી બોલિંગ એક્શન, (2)પોપિંગ ક્રિસને પાર પગ મુકવો, (3) રીટર્ન ક્રિઝની બહારની તરફ પગ પડે તો. આ બધી સ્થિતિમાં અમ્પાયર નો બોલ આપે છે. [[ટ્વેન્ટી20]] ([[:en:Twenty20|Twenty20]]) અને [[એક દિવસીય (ODI)|એકદિવસીય]]  ([[:en:ODI|ODI]])મેચોમાં હાલના નિયમો મુજબ, ફરીથી નંખાતો બોલ ''ફ્રિ હીટ'' હોય છે. જેનો મતલબ એવો થાય છે કે આ બોલમાં રન આઉટ કે સ્ટમ્પ આઊટ સિવાય બેટ્સમેન આઉટ થતો નથી. 
# '''વાઈડ(બહાર)''' – ને કારણે પણ બોલરને દંડ રૂપે વધુ એક બોલ નાંખવો પડે છે. જો બોલર બેટ્સમેનની પહોંચથી દુર નાંખે તો વાઈડ અપાય છે. 
# જો બેટ્સમેન બોલને અડી શકે નહીં અને વિકટ કિપર પાસે બોલ જાય તે દરમિયાન જો બેટ્સમેન રન દોડીને લઈલે તો તેનો''' બાય'''–ના રન મળ્યા કહેવાય છે. (સારો વિકેટ કીપર એ કહેવાય છે જે આવી રીતે બાયના રન ઓછામાં ઓછા આપે.)
# જો બોલ બેટ્સમેનના બેટને બદલે શરીરને અડે અને ફિલ્ડર પાસે જાય તે દરમિયાન બેટ્સમેન રન દોડીને લઈ લે તો '''લેગ બાય'''– ના રન મળે છે. 

જ્યારે બોલર નો બોલ કે વાઈડ બોલ નાંખે ત્યારે તો ટીમને ફરીથી બોલ નાંખવાનો દંડ થાય છે જેથી બેટિંગ કરનાર ટીમને વધુ રન કરવાની તક મળે છે. બાય અને લેગ બાયના રન મેળવવા માટે બેટ્સમેનને દોડવું પડે છે( બોલ બાઉન્ડ્રીએ જાય તો અલગ વાત છે) આ રન ટીમના કુલ રનમાં ઉમેરાય છે તેમના વ્યકિતગત સ્કોરમાં આ રન ઉમેરાતા નથી.

=== આઉટ ===
બેટ્સમેનને હવે અગિયાર રીતે આઉટ કરી શકાય છે, જેમાના ઘણા અસામાન્ય છે જેના ક્રિકેટ ઇતિહાસમાં માત્ર થોડા જ કિસ્સા નોંધાયા છે. આઉટ થવાના સામાન્ય રૂપો આ મુજબ છે ‘બોલ્ડ ‘થવું, ‘કેચ‘ થવો, ‘એલબીડબલ્યુ‘ થવું, ‘રન આઉટ‘ થવું, ‘સ્ટમ્પિંગ‘ થઈ જવું, અને ‘હીટ વિકેટ‘ થવી. અસામાન્ય પદ્ધતિ આ મુજબ છે બોલને બે વખત ફટકારવો, મેદાનમાં અવરોધ ઉભો કરવો, ‘બોલને હાથથી પકડવો‘ અને ‘ટાઈમ આઉટ‘

અમ્પાયર આઉટ આપે તે પહેલા સામાન્ય રીતે ફિલ્ડિંગ સાઈડના બોલરો અને ખેલાડીઓએ ‘અપીલ ‘ કરવી પડે છે. આ માટે “હાઉઝેટ“ પ્રકારનો ઉચ્ચાર કરાય છે. જેનો સામાન્ય મતલબ થાય છે ‘ આ કેવું છે‘જો અમ્પાયર અપીલ સાથે સંમત થાય તો તે પોતાની આંગળી ઉંચી કરીને બેટ્સમેનને આઉટ આપે છે.અન્યથા માત્ર તે પોતાનું માથું હલાવીને ‘નોટ આઉટ ‘કહે છે. બેટ્સમેન રન આઉટ થાય કે, એલબીડબલ્યુ કે પછી સ્ટમ્પિંગ આ સંજોગોમાં બેટ્સમેન આઉટ થવાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ થતી નથી જેથી ખેલાડીઓ ઉંચા અવાજે અપીલ કરે છે

# '''[[બોલ્ડ]]  ([[:en:Bowled|Bowled]])'''– આ કિસ્સામાં બોલરનો બોલ વિકેટને અડી જાય છે અને એક બેઈલ પડે છે જેથી બેટ્સમેન આઉટ થયો ગણાય છે. (જો બોલ વિકેટને અડે પરંતુ એકપણ બેઈલ ન પડે તો બેટ્સમેન આઉટ થતો નથી)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદાઃ કાયદો 30 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2012-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121125070200/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-30-bowled,56,AR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
# '''[[કેચ પકડવો(ક્રિકેટ)|કેચ]] ([[:en:Caught (cricket)|Caught]]) '''–પકડવો, જ્યારે બેટ્સમેન તેના બેટ વડે બોલને ફટકારે છે અને બોલ ફિલ્ડિંગ બાજુના ખેલાડી દ્વારા ઝીલવામાં આવે છે ત્યારે તેને કેચ પકડ્યો કહેવાય છે. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught,58,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદાઃ કાયદો 32 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2012-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121225124326/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-32-caught%2C58%2CAR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
# '''[[લેગ બિફોર વિકેટ, (એલબીડબ્લયું)|લેગ બિફોર વિકેટ]] ([[:en:Leg before wicket|Leg before wicket]])(એલબીડબલ્યુ)'''– એક ગુચંવાડાભર્યો નિયમ છે પરંતુ તેનો મુખ્યત્વે અર્થ એ થાય છે કે જો બેટ્સમેને તેના પગને ન અડ્યો હોત તો તે બોલ્ડ થઈ જાત.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket,62,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદા, કાયદો 36 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2008-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080831051417/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-36-leg-before-wicket%2C62%2CAR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
# '''[[રન આઉટ]] ([[:en:Run out|Run out]])'''– જ્યારે બેટ્સમેન ક્રિસની બહાર હોય છે ત્યારે ફિલ્ડિંગ બાજુનો ખેલાડી વિકેટને પાડી દે છે. સામાન્ય રીતે આ વસ્તુ ત્યારે બને છે જ્યારે રન લેવાનો પ્રયત્ન કરી રહેલો બેટ્સમેન ગ્રાઉન્ડ બહાર હોય છે અને ખેલાડીનો થ્રો સીધો વિકેટને પાડી દે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદાઃ કાયદો 38 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2008-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080305040750/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-38-run-out,64,AR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
# '''[[સ્ટમ્પ(ક્રિકેટ)# બેટ્સમેનને આઉટ કરવાની રીત|સ્ટમ્પ]] ([[:en:Stump (cricket)#Manner of dismissing a batsman|Stumped]])'''– વિકેટ કિપર દ્વારા થાય છે. જ્યારે બેટ્સમેન બોલ છોડી દે છે અને બેટ્સમેનનો પગ ગ્રાઉન્ડ બહાર હોય છે ત્યારે કિપર હાથ દ્નારા વિકેટને પાડી દે છે અને બેટ્સમેનને આઉટ કરે છે. . (જો   કિપર બોલ''ફેંકે ''છે અને વિકેટ પડે તો તેને રન આઉટ કહેવાય છે.)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદા, કાયદો 39 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2010-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100221064459/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-39-stumped,65,AR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
# '''[[હિટ વિકેટ]] ([[:en:Hit wicket|Hit wicket]])'''– જ્યારે બેટ્સમેન રન લેવા માટે દોડવાની શરૃઆત કરે, કે બોલ ફટકારતી વખતે તેના દ્વારા તેના કોઈ સાધન દ્વારા કે કપડા દ્વારા પણ વિકેટ પરની બે બેઈલમાથી એક પણ બેઈલ પડી જાય તો બેટ્સમેન હિટ વિકેટ દ્વારા આઉટ થયો કહેવાય છે. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદાઃ કાયદો 35 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2009-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312063602/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-35-hit-wicket,61,AR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
# '''[[બોલને બે વખત ફટકારવો]] ([[:en:Hit the ball twice|Hit the ball twice]])'''– આ એક અસમાન્ય બનાવ છે. જે દ્વારા ખેલાડીઓને નુકશાન ન પહોંચે તેવો ઉદ્દેશ છે. બેટ્સમેન માત્ર એક વખત ફટકારી ચુકેલો બોલ વિકેટ તરફ જતો હોય છે ત્યારે જ તેને રોકવા માટે બોલને બેટ અડાડી શકે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદા, કાયદો 34 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2009-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220231434/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-34-hit-the-ball-twice,60,AR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
# '''[[અબ્સ્ટ્રક્ટ ધ ફિલ્ડ(ફિલ્ડિંગમાં ખલેલ પહોંચાડવી)|અબ્સ્ટ્રક્ટ ધ ફિલ્ડ]] ([[:en:Obstructed the field|Obstructed the field]])''', આ અસામાન્ય રીતે આઉટ થવાની પદ્ધતિ છે જેમાં બેટ્સમેન હેતુપુર્વક ફિલ્ડરને ખલેલ પહોંચાડે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદા, કાયદો 37 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2009-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090524073655/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-37-obstructing-the-field,63,AR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
# '''[[બોલેને અડવું|બોલને અડવું]] ([[:en:Handled the ball|Handled the ball]])''', આ સ્થિતિમાં બેટ્સમેન'' હેતુપુર્વક'' વિકેટને બચાવવા માટે બોલને હાથ અડાડે છે.( બોલર દ્વારા નાંખવામાં આવતો બોલ ઘણી વખત બેટ્સમેનના હાથનેઅડે છે પરંતુ તે હેતુપુર્વક હોતો નથી જેથી તે નોટ આઉટ હોય છે. )&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદા, કાયદો 33 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2009-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312063910/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-33-handled-the-ball,59,AR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
# '''[[ટાઈમ આઉટ]] ([[:en:Timed out|Timed out]])''', જેનો સામાન્ય મતલબ એવો થાય છે કે જ્યારે બેટ્સમેન આઉટ થાય છે અને બીજો બેટ્સમેન બે મીનિટની અંદર મેદાનમાં ન આવે તો તો તેને ટાઈમ આઉટ કહે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html |title=ક્રિકેટના કાયદાઃ કાયદો 31 |access-date=2009-06-09 |archive-date=2008-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501073644/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-31-timed-out,57,AR.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
# '''[[રન આઉટ - 2]] ([[:en:Run out|Run out]])''', જો કોઇ બેટ્સમેન રન લેતી વખતે જાણીજોઇને કોઇ ફિલ્ડરના થ્રોની આડે આવશે તો તેને રન આઉટ જાહેર કરાશે. આને સ્કોર બોર્ડમાં તો રન આઉટ તરીકે જ લખાશે પરંતુ તે આઉટ કરવાની 11મી રીત હશે.

મોટાભાગના કેસોમાં મોટાભાગે આઉટ થનાર બેટ્સમેન સ્ટ્રાઈકર  હોય છે.જો નોન સ્ટ્રાઈકર આઉટ થયો હોય તો તે મોટાભાગે રનઆઉટ થવાને કારણે આઉટ થાય છે, પરંતુ તે ફિલ્ડરને ખલેલ પહોંચાડવા, હેન્ડલ ધ બોલ કે ટાઈમ આઉટને કારણે આઉટ થઈ શકે છે

આઉટ થયા વગર બેટ્સમેન ફિલ્ડ છોડી શકે છે.જો બેટ્સમેન ઈજાગ્રસ્ત હોય કે બિમાર પડી જાય તો થોડાસમય માટે બેટ્સમેન નિવૃત થાય છે. અને તેની જગ્યાએ અન્ય કોઈ બેટ્સમેન બેટિંગ લેવા માટે આવે છે.આ બનાવને ''[[સબ્સ્ટિટયૂટ(અવેજી ખેલાડી)(ક્રિકેટ)|રીટાર્યડ હર્ટ]]  ([[:en:Substitute (cricket)|retired hurt]])''અથવા ''[[સબ્સ્ટિટયૂટ(અવેજી ખેલાડી)(ક્રિકેટ)|રીટાયર્ડ ઈલ]] ([[:en:Substitute (cricket)|retired ill]])'' કહેવાય છે. રીટાયર્ડ થતો બેટ્સમેન નોટ આઉટ હોય છે અને ઈનિંગ્સમાં ફરી વખત બેટિંગ કરી શકે છે.બન્ને છેડાના બેટ્સમેન નિવૃત થઈ શકે છે, અને આને ડીસમિસ '''[[નિવૃત આઉટ|રીટાયર્ડ આઉટ]] ([[:en:retired out|retired out]]) '''કહેવાય છે. કોઈ પ્લેયર આઉટ કહેવાતો નથી. બેટ્સમેન ''નો બોલ''માં ''બોલ્ડ'', ''કેચ'', ''લેગ બિફોર વિકેટ'', ''સ્ટમ્પ'' અને ''હિટ વિકેટ '' આઉટ થતો નથી. બેટ્સમેન ''વાઈડ બોલ''માં ''બોલ્ડ'', '' કેચ '', ''લેગ બિફોર વિકેટ'', અને ''બોલને બે વખત ફટકારવો''  આઉટ થતો નથી.આમાંથી કેટલાક પ્રકારના ડિસમિસલ બોલર બોલિંગ નાંખે તેના સિવાય પણ આઉટ થાય છે. સ્ટ્રાઈક પર ન હોય તેવો બેટ્સમેન [[:en:Run_out#Running_out_a_batsman_stealing_a_run|બોલર દ્વારા રન આઉટ ]] ([[:en:Run_out#Running_out_a_batsman_stealing_a_run|run out by the bowler]])થાય છે જો તેણે બોલર બોલ નાંખે તે પહેલા ક્રિસ છોડી દીધી હોય તો. અને બેટ્સમેન ''ફિલ્ડને ખલેલ પહોંચાડવા'' બદલ પણ આઉટ થઈ શકે છે તેમ ''રીટાયર્ડ આઉટ'' ગમે ત્યારે થઈ શકે છે. ''ટાઈમ આઉટ''ના કેસમાં પણ ડીસમિસલ બોલ નાંખ્યા વગર થાય છે. આના સિવાયના અન્ય કોઈ પણ આઉટના કેસમાં માત્ર એક બેટ્સમેન એક બોલમાં આઉટ થઈ શકે છે.

=== ઈનિંગ્સનો અંત ===
ઈનિંગ્સનો અંત આવે છે
# અગિયારમાંથી દસ બેટ્સમેન આઉટ થઈ જાય છે(ડિસમિસ થાય છે), અથવા ટીમ જાહેર કરી દે કે તેઓ ‘ઓલ આઉટ‘ થયા છે ત્યારે.ઈનિંગ્સનો અંત આવે છે. 
# ટીમ પાસે બેટિંગ કરી શકે તેવો માત્ર એક ખેલાડી વધે, જ્યારે બાકીના બધા ખેલાડી, ઈજાગ્રસ્ત હોય, કે બિમાર હોય કે ગેરહાજર હોય તો ટીમ ‘ઓલ આઉટ‘ જ ગણાય છે. 
# ટીમ છેલ્લે જ્યાં પહોંચી હોય છે તે સ્કોરને જીતવા માટેનું ટોટલ ગણવામાં આવે છે.
# પહેલેથી નક્કી કરવામાં આવેલી ઓવર નાંખવામાં આવે છે.( માત્ર એકદિવસીય મેચમાં 50 ઓવર અને ટ્વેન્ટી20 મેચમાં 20 ઓવરની મેચ હોય છે.)
# ટીમનો કેપ્ટન તેની ટીમના બેથી વધુ બેટ્સમેનો નોટ આઉટ હોય તો પણ અને ઈનિંગ્સને [[ડિક્લેર કરવું|ડિક્લેર]]  ([[:en:Declaration and forfeiture|declares]])કરી શકે છે. (આ બાબતે એકદિવસીય મેચોની નિશ્ચિત ઓવરોની મેચમાં લાગુ પડતી નથી.)

=== પરિણામો ===
{{main|The result in cricket}}
જ્યારે બીજી વખત દાવ લઈ રહેલી ટીમ તેની વિરોધી ટીમ કરતા ઓછા રન કરે તો તેને રન ''દ્વારા હાર'' કહેવાય છે.(જ્યાં ''બન્ને ''ટીમો વચ્ચે રનનો તફાવત હોય છે. જો છેલ્લે બેટિંગ કરી રહેલી ટીમ પુરતા રન કરી લે તો તેને વિકેટ દ્વારા ''જીત ''કહેવાય છે, જ્યા ''વિકેટ'' આઉટ થવાની બાકી હોય છે.દાખલા તરીકે ટીમ તેની વિરોધી ટીમ દ્વારા કરવામાં આવેલા રનને પાર છ વિકેટે કરે તો એવું કહેવાય કે ‘ચાર વિકેટ ટીમની જીત થઈ‘.

બે ઈનિંગ્સવાળી મેચમાં એક ટીમની પહેલી અને બીજી ઈનિંગ્સનો કુલ સ્કોર બીજી ટીમના એક દાવ કરતા ઓછો પણ હોઈ શકે છે.જેથી જે ટીમનો વધુ રને વિજય થયો હતો તેને ''ઈનિંગ્સ અને ''રન'' દ્વારા વિજય'' થયો કહેવાય. આ ટીમને ફરી વખત બેટિંગ કરવાની જરૂર હોતી નથી. અને ''રન ''બરાર બન્ને ટીમના સયુંકત ટોટલ વચ્ચેનો તફાવત

જો અંતિમ બેટિંગ કરી રહેલી ટીમ ઓલ આઉટ થઈ જાય અને બન્ને ટીમોના કુલ રન સરખા હોય તો મેચને [[ક્રિકેટમાં પરિણામ# ટાઈ|ટાઈ]] ([[:en:The result in cricket#Tie|tie]]) કહેવાય છે . જો કે બે ઈનિંગ્સની મેચમાં આ પ્રકારનું પરિણામ ભાગ્યે જ આવે છે. પરંપરાગત મેચોમાં, મેચને જે સમય ફાળવવામાં આવ્યો છે તેનો અંત આવી જાય અને બન્નેમાંથી કોઈ પણ ટીમ જીતી ન હોય તો મેચને [[ક્રિકેટમાં પરિણામ#ડ્રો|ડ્રો]]  ([[:en:The result in cricket#Draw|draw]])જાહેર કરાય છે. 

જો મેચમાં બન્ને ટીમો એક એક ઈનિંગ્સ રમી શકી હોય તો, ધણી વખત વધુમાં વધુ ડિલિવરીને આધારે મેચ રમાય છે.આ પ્રકારની મેચોને મર્યાદિત ઓવરની મેચ અથવા ‘વનડે‘ મેચ કહેવાય છે, આ મેચોમાં જે ટીમ ગમે તેટલી પણ વિકેટો ગુમાવીને સૌથી વધુ રન કરે તે વિજેતા હોય છે, જેથી આ મેચો ડ્રો થતી થી. જો ખરાબ વાતાવરણને કારણે આ પ્રકારની મેચોમાં વિક્ષેપ આવે છે ત્યારે ગૂંચવણભેલી ગણિતશાસ્ત્ર સંબંધિ પદ્ધતિ જેને [[ડકવર્થ-લુઈસ પદ્ધતિ]] ([[:en:Duckworth-Lewis method|Duckworth-Lewis method]])નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ ગણતરી દ્વારા ટીમને નવું લક્ષ્યાંક આપવામાં આવે છે. જો નક્કી કરવામાં આવેલી ઓવર ન નાંખી શકાઈ હોય તો મેચને પરિણામ વિનાની મેચ ઘોષિત કરી શકાય છે. જ્યારે વાતવરણ વધુ પડતું ખરાબ હોય અને મેચ ફરીથી શરૂ થવાની શક્યતા ઓછી હોય છે ત્યારે આ મેચોમાં આ પ્રકારના પરિણામ આવે છે.

== મેચના પ્રકાર ==
ક્રિકેટ વિવિધ ભાગોમાં ફેલાયેલી રમત છે. ક્રિકેટને તેના રમવાના ધોરણ મુજબ બે મુખ્ય ભાગમાં વહેંચી શકાય છે એક [[ક્રિકેટ|મેજર ક્રિકેટ]]  ([[:en:major cricket|major cricket]])અને માઈનોર ક્રિકેટપ્રચલિત ક્રિકેટમાં વધુ ઉંડા ઉતરીએ તો તેમાં બે પ્રકારની મેચો રમાય છે. મેચોના મુખ્ય પ્રકારમાં એક ટીમને બે ઈનિંગ્સ આવતી હોય તેવી મેચ અને દરેક ટીમને એક જ ઈનિંગ્સ આવતી હોય તેવી મેચનો સમાવેશ થાય છે.પહેલા, [[પ્રથમ કક્ષાની ક્રિકેટ]]  ([[:en:first-class cricket|first-class cricket]])કહેવાતી મેચોનો સમય ત્રણ દિવસથી પાંચ દિવસ સુધીનો હોય છે.(અંહી કેટલાક ઉદાહરણ એવા છે કે અમર્યાદિત સમય સુધી મેચ ચાલે છે.), બાદમાં તેને [[મર્યાદિત ઓવરની મેચ|મર્યાદિત ઓવર]] ([[:en:limited overs cricket|limited overs cricket]])ની ક્રિકેટ મેચ કહેવામાં આવી. કારણ કે દરેક ટીમને 50 ઓવર બોલિંગ કરી શકે છે.જે એક દિવસ દરમિયાન નાંખવાની હોય છે.(જો ખરાબ વાતાવરણ હોય તો મેચ બીજા દિવસે પણ રમાઈ શકે છે.)

પરંપરાગત રીતે, બે ઈનિંગ્સની મેચમાં એક દિવસમાં છ કલાકનો [[રમવાનો સમય(ક્રિકેટ)|રમવાનો સમય]]  ([[:en:Playing time (cricket)|playing time]])હોય છે. મર્યાદિત ઓવરની મેચ પણ મોટાભાગે છ કલાકના સમય વાળી હોય છે.આ મેચોમાં લંચ અને ટી વખતે સામાન્ય વિરામ હોય છે. આ ઉપરાંત ડ્રિંક વખતે પણ થોડો વિરામ હોય છે.આ ઉપરાંત ઈનિંગ્સ વખતે પણ થોડો વિરામ હોય છે.ઐતિહાસિક રીતે, [[સિંગલ ક્રિકેટ]] ([[:en:single wicket|single wicket]]) કહેવાતો ક્રિકેટનો  પ્રકાર 18 અને 19મી સદીમાં ઘણો લોકપ્રિય હતો, આ પ્રકારની  મેચો પણ રમાતી હતી જે દ્વારા મોટી ક્રિકેટ મેચોમાં પ્રવેશ મળી શકતો હતો. આ પ્રકારની મેચોમાં દરેક ટીમને એક થી છ ખેલાડીઓ હોય છે, જેમાં એક સમયે એક બેટ્સમેન જ રમી શકે છે જે તેની ઈનિંગ્સનો અંત આવે ત્યાં સુધી બોલિંગનો સામનો કરે છે. જ્યારથી મર્યાદિત ઓવરની મેચો રમાવવાની શરૂઆત થઈ ગઈ ત્યારથી સિંગલ વિકેટ ક્રિકેટ હવે ભાગ્યે જ રમાય છે.

=== ટેસ્ટ ક્રિકેટ ===
પ્રથમ કક્ષાની ક્રિકેટમાં [[ટેસ્ટ ક્રિકેટ]] ([[:en:Test cricket|Test cricket]])નો દરજ્જો સર્વોચ્ચ છે. આઈસીસીના પુર્ણ કક્ષાના સભ્ય હોય તેવા દેશો એકબીજા સાથે નિશ્ચિત કાર્યક્રમ મુજબ ક્રિકેટ મેચ રમે છે. આ કાર્યક્રમ આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાએ ફિક્સ હોય છે.

[[ચિત્ર:England vs South Africa.jpg|thumb|260px|જાન્યુઆરી 2005ના રોજ દક્ષિણ આફ્રિકા અને ઈંગ્લેન્ડ વચ્ચે રમાયેલી [[ટેસ્ટ ક્રિકેટ]]  ([[:en:Test cricket|Test match]])મેચ.બ્લેક ટ્રાઉઝર પહેલીને ઉભેલા વ્યકિત [[અમ્પાયર(ક્રિકેટ)|અમ્પાયર]] ([[:en:umpire (cricket)|umpires]]) છે. ટેસ્ટ ક્રિકેટ, [[પ્રથમ કક્ષાની ક્રિકેટ]] ([[:en:first-class cricket|first-class cricket]]) અને [[કલબ ક્રિકેટ]] ([[:en:club cricket|club cricket]])માં ખેલાડીઓ સફેદ કપડા પહેલે છે અને લાલ [[ક્રિકેટ બોલ]]  ([[:en:cricket ball|cricket ball]])વાપરે છે જ્યારે વ્યવસાયી [[મર્યાદિત ઓવરની મેચ|મર્યાદિત ઓવર]] ([[:en:limited overs cricket|limited overs]])ની મેચોમાં વિવિધ કલરના ક્રિકેટ યુનિફોર્મ અને સફેદ બોલ વપરાય છે. ]]

ટેસ્ટ ક્રિકેટ મેચોની શરૂઆત 19મી સદીમાં થઈ. ટેસ્ટ મેચનો શરૂઆત [[ઓસ્ટ્રેલિયન રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|ઓસ્ટ્રેલિયા]] ([[:en:Australia national cricket team|Australia]]) અને [[ઈંગ્લેન્ડની રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|ઈંગ્લેન્ડ]]  ([[:en:England national cricket team|England]])વચ્ચે [[1876-77ની ઓસ્ટ્રેલિયન ક્રિકેટ સિઝન|1876-77માં ઓસ્ટ્રેલિયન સિઝન]] ([[:en:1876-77 Australian cricket season|1876-77 Australian season]])માં બે મેચો દ્વારા થઈ.તબક્કાવાર, આઠ ક્રિકેટ મેચએ ટેસ્ટ ક્રિકેટનો દરજ્જો મેળવ્યો.[[દક્ષિણ આફ્રિકાની રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|દક્ષિણ આફ્રિકા]] ([[:en:South Africa national cricket team|South Africa]]) (1889), [[વેસ્ટ ઈન્ડિઝની રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|વેસ્ટ ઈન્ડિઝ]] ([[:en:West Indies cricket team|West Indies]]) (1928), [[ન્યુઝીલેન્ડની રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|ન્યુઝીલેન્ડ]] ([[:en:New Zealand national cricket team|New Zealand]]) (1929), [[ભારતની રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|ભારત]] ([[:en:India national cricket team|India]]) (1932), [[પાકિસ્તાનની રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|પાકિસ્તાન]] ([[:en:Pakistan national cricket team|Pakistan]]) (1952), [[શ્રીલંકન રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|શ્રીલંકા]] ([[:en:Sri Lanka national cricket team|Sri Lanka]]) (1982), [[ઝિમ્બાબ્વેની રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|ઝિમ્બાબ્વે]] ([[:en:Zimbabwe national cricket team|Zimbabwe]]) (1992) અને [[બાંગ્લાદેશની રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|બાંગ્લાદેશ]] ([[:en:Bangladesh national cricket team|Bangladesh]]) (2000).અન્ય ટીમો સાથે સ્પર્ધા ન કરી શકવા બદલ અને ટેસ્ટ ક્રિકેટ રમવાની શરૂઆત નહીં કરી શકવાને કારણે ઝિમ્બાબ્વનો ટેસ્ટ ક્રિકેટનો દરજ્જો 2006માં પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો હતો. &lt;ref&gt;બીબીસી સ્પોર્ટસ‘ [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/other_international/zimbabwe/4625900.stm ઝિમ્બાબ્વેનોં ટેસ્ટ ક્રિકેટનો દરજ્જો પાછો ખેંચાયો‘ ]28-12-2008 ફરીથી આ દરજ્જો અપાયો.&lt;/ref&gt;

વેલ્સના ખેલાડીઓ ઈંગ્લેન્ડ તરફથી રમી શકે છે.વેસ્ટ ઈન્ડિઝ ટીમના ખેલાડીઓ કેરિબિયન, બાર્બાડોઝ, ગુયાના, જમૈકા, ત્રિનિદાદ અને ટોબાગો, અને લીવાર્ડ ટાપુઓ અને વિન્ડવાર્ડ ટાપુઓમાંથી આવે છે. 

બે ટીમો વચ્ચે ટેસ્ટ મેચ મોટા ભાગે એકથી વધુ મેચો રમાય છે જેને ‘શ્રેણી‘ કહેવાય છે. એક મેચ પાંચ દિવસ સુધી ચાલે છે અને શ્રેણીમાં ત્રણથી પાંચ મેચો હોય છે.નિશ્ચિત સમયમાં મેચનો અંત ન આવે તો મેચને ડ્રો ઘોષિત કરવામાં આવે છે.

1882થી ઓસ્ટ્રેલિયા અને ઈંગ્લેન્ડ વચ્ચે રમાતી ટેસ્ટ મેચોની શ્રેણીને [[ધ એશિઝ|ધ એસિઝ ટ્રોફિ]]  ([[:en:The Ashes|The Ashes]])કહેવાય છે. અન્ય પણ કેટલીક ટ્રોફિઓ રમાય છે જેમ કે, [[વિઝડમ ટ્રોફિ|વિઝડમ]] ([[:en:Wisden Trophy|Wisden Trophy]]) ટ્રોફિ જે ઈંગ્લેન્ડ અને વેસ્ટ ઈન્ડિઝ વચ્ચે અને [[ફ્રાન્ક વોરેલ ટ્રોફી|ફ્રાન્ક વોરેલ ટ્રોફિ]] ([[:en:Frank Worrell Trophy|Frank Worrell Trophy]]) જે ઓસ્ટ્રેલિયા અને વેસ્ટ ઈન્ડિઝ વચ્ચે રમાય છે. 

=== મર્યાદિત ઓવર ===
[[મર્યાદિત ઓવરની ક્રિકેટ|મર્યાદિત ઓવર]] ([[:en:Limited overs cricket|Limited overs cricket]])ની ક્રિકેટને કેટલીક વખત એક દિવસિય ક્રિકેટ તરીકે ઓળખાવાય છે કારણ કે દરેક મેચનો કાર્યક્રમ એક દિવસનો હોય છે. ખરાબ વાતાવરણને કારણે આવી મેચો કેટલીક વખત બીજા દિવસે પણ રમાડવામાં આવે છે. આ મેચો યોજવાનો હેતુ છે કે નિશ્ચિત સમયમાં પરિણામ આવે અને મેચ ડ્રોમાં ન પરિણામે.પરંતુ બન્ને ટીમના સ્કોર સરખા થાય તો મેચ ટાઈ પણ થઈ શકે છે અને ખરાબ વાતાવરણ પણ મેચને અસર કરી શકે છે.દરેક ટીમ એક જ ઈનિંગ્સ રમી શકે છે અને મર્યાદિત ઓવરનો સામનો કરે છે.પરંપરાગત રીતે ઓવરની મર્યાદા 40 થી 50 ઓવર હોય છે.[[ટ્વેન્ટી20]]  ([[:en:Twenty20|Twenty20]])મેચોમાં દરેક ટીમ 20 મેચોનો સામનો કરે છે. 
[[ચિત્ર:Members area and view of ground.jpg|ડાબે, બેલેરીવ ઓવલ|thumb]], [[હોબાર્ટ]] ([[:en:Hobart|Hobart]]), [[મર્યાદિત ઓવરની ક્રિકેટ|મર્યાદિત ઓવર ઈન્ટરનેશનલ દરમિયાન]] ([[:en:Limited overs cricket|Limited Overs international]]). 
1963માં હાલની મર્યાદિત ઓવરની ક્રિકેટ મેચોની શરૂઆત ઈંગ્લેન્ડનીપ્રથમ કક્ષાની કંટ્રી કલબોમાં નોકઆઉટ કપથી થઈ.1969માં નેશનલ લિગ કમ્પિટિશનની સ્થાપના કરવામાં આવી.આ કન્સેપ્ટને ક્રિકેટ રમતા અન્ય દેશોએ પણ અપનાવી લીધો.પહેલી મર્યાદિત ઓવરની આંતરરાષ્ટ્રીય મેચો 1971માં રમાઈ.1975માં ઈઁગ્લેન્ડમાં ‘[[ક્રિકેટ વર્લ્ડ઼ કપ|પ્રથમ ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ]] ([[:en:Cricket World Cup|Cricket World Cup]])‘ યોજાયો.મર્યાદિત ઓવરની મેચોમાં વિવિધ પ્રકારની નવીન વસ્તુઓ દાખલ કરવામાં આવી જેમ કે વિવિધ કલારના કલરના કપડા અને કીટ, ફ્લડ લાઈટ અને સફેદ બોલ.

મર્યાદિત ઓવરની મેચોનું આ એક બીજુ રૂપ છે. આનો ઉદ્દેશ મેચનું પરિણામ ત્રણ કલાકની અંદર લાવવાનું છે. મોટાભાગે આ મેચો સાંજના સમયે રમાય છે.આ મેચો 2003માં ઈંગ્લેન્ડમાં રમાવાની શરૂઆત થઈ. આ મેચના આયોજનનો મુળ ઉદ્દેશ સાંજના સમયે કર્મચારીઓને મનોરંજન આપવાનો હતો. આ મેચોને વ્યવસાયીક સફળતા મળવા લાગી અને તેને આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાએ પણ અપનાવી લેવામાં આવી.2007માં [[ટ્વેન્ટી20 વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશીપ|ટ્વેન્ટી20 વર્લ્ડ ચૅમ્પિઅનશિપ]] ([[:en:Twenty20 World Championship|Twenty20 World Championship]])નું આયોજન કરવામાં આવ્યું. આગામી ટ્વેન્ટી20 વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશીપ 2009માં ઈંગ્લેન્ડમાં રમાશે.

=== રાષ્ટ્રીય ચેમ્પિયનશીપ ===
[[ચિત્ર:Yorkshire-CCC-1895.jpg|250px|thumb|1895માં યોર્કશાયર  કાઉન્ટિ ક્રિકેટ કલબ.1893માં રમાયેલી 30  કાઉન્ટિ ચમ્પિયનશીપ ટાઈટલ યોર્કશાયરે જીત્યું.]]
[[પ્રથમ કક્ષાની ક્રિકેટ]] ([[:en:First-class cricket|First-class cricket]])માં ટેસ્ટ ક્રિકેટનો પણ સમાવેશ થાય છે પરંતુ ટેસ્ટ ક્રિકેટ મુખ્યત્વ આઈસીસીના પુર્ણ સભ્ય દેશોમાં રમાતી સર્વોચ્ચ ઘરેલુ ક્રિકેટને લઈને ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જો કે તેમાં પણ કેટલાક અપવાદ છે.ઈંગ્લેન્ડમાં પ્રથમ કક્ષાનું ક્રિકેટ આયોજન 18 કાઉન્ટિ કલબ દ્વારા થતું હતું. આ કાઉન્ટિઓ વચ્ચે [[કાઉન્ટિ ચેમ્પિયનશીપ]] ([[:en:County Championship|County Championship]])નું આયોજન થતું હતું.  [[વિજેતા કાઉન્ટિ|ચેમ્પિયન કાઉન્ટિ]] ([[:en:Champion County|champion county]])નો કન્સેપ્ટ છેક 18મી સદીથી અસ્તિત્વમાં છે પરંતુ સત્તાવાર રીતે સ્પર્ધા 1890 સુધી શરૂ થઈ શકી ન  હતી. આમાં સૌથી વધુ સફળ કલબ [[યોકશાયર કાઉન્ટિ ક્રિકેટ કલબ|યોર્કશાયર કાઉન્ટિ ક્રિકેટ કલબ]] ([[:en:Yorkshire County Cricket Club|Yorkshire County Cricket Club]]) હતી જેણે 30 ટાઈટલ જીત્યા હતા.

1892-93માં ઓસ્ટ્રેલિયાએ [[શેફિલ્ડ શિલ્ડ]] ([[:en:Sheffield Shield|Sheffield Shield]])નું આયોજન કરીને તેની પ્રથમ કક્ષાની ચેમ્પિયનશીપની શરૂઆત કરી. ઓસ્ટ્રેલિયામાં પ્રથમ કક્ષાની ક્રિકેટ ટીમ વિવિધ રાજ્યોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.2008 સુધીમાં 45 જેટલા ટાઈટલ જીતીને [[ન્યુ સાઉથ વેલ્સ ક્રિકેટ ટીમ|ન્યુ સાઉથ વેલ્સ]]  ([[:en:New South Wales cricket team|New South Wales]])સર્વોચ્ચ સ્થાને છે. 

રાષ્ટ્રીય ચેમ્પિયનશીપ વિવિધ દેશોમાં રમાય છે જેમાં [[રણજી ટ્રોફિ]] ([[:en:Ranji Trophy|Ranji Trophy]]) (ભારત), [[પ્લુકેટ શિલ્ડ]] ([[:en:Plunket Shield|Plunket Shield]]) (ન્યુઝીલેન્ડ), [[કરી કપ]] ([[:en:Currie Cup|Currie Cup]]) (દક્ષિણ આફ્રિકા) અને [[શેલ શિલ્ડ]] ([[:en:Shell Shield|Shell Shield]]) (વેસ્ટ ઈન્ડિઝ)નો સમાવેશ થાય છે..આમાંની ઘણી સ્પર્ધાઓમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે અને નામ પણ બદલવામાં આવ્યા છે.

મર્યાદિત ઓવરની ધરેલુ ક્રિકેટનો પ્રારંભ ઈંગ્લેન્ડમાં [[જિલેટ કપ]] ([[:en:Gillette Cup|Gillette Cup]]) દ્વારા 1963માં થયો. વિવિધ દેશો મર્યાદિત ઓવરની મેચોનું આયોજન કરતા રહે છે જે નોકઆઉટ અને લીગના ધોરણે પણ હોય છે.તાજેતરના વર્ષોમાં, રાષ્ટ્રીય ટ્વેન્ટી20 સ્પર્ધાઓ દાખલ કરવામાં આવી છે , જે સામાન્ય રીતે નોકઆઉટ હોય છે, જો કે તેમાં કેટલીક વખત લીગને પણ ભેળવી દેવાય છે.

=== ક્રિકેટના અન્ય પ્રકારો ===
{{main|Forms of cricket}}
વિશ્વમાં રમાતા ક્રિકેટના વિવિધ પ્રકારો છે. જેમ કે ઈન્ડોર ક્રિકેટ, ફ્રેન્ચ ક્રિકેટ, બિચ ક્રિકેટ, ક્વિક ક્રિકેટ અને કાર્ડ ગેમ અને બોર્ડ ગેમનો સમાવેશ થાય છે. આ બધી રમતોની પ્રેરણા ક્રિકેટમાંથી લેવામાં આવી છે. આ પ્રકારોમાં નિયમમો વારંવાર બદલાતા રહે છે જેથી મર્યાદિત સ્ત્રોત હોવા છંતા રમત રમાતી રહે, તેમજ સ્પર્ધામાં ભાગ લઈ રહેલા ખેલાડીઓ અને પ્રેક્ષકો આનંદ માણી શકે.  

[[ઈન્ડોર ક્રિકેટ]]  ([[:en:Indoor cricket|Indoor cricket]])નેટેડ ઈન્ડોર મેદાનમાં રમાય છે જે સામાન્ય પ્રકાર છે. પરંતુ આઉટડોર ક્રિકેટનો પ્રકાર વધુ ઐપચારિક છે.

[[ચિત્ર:Cricket Scene Sarhad..jpg|left|thumb|250px|જાતે બનાવેલી પીચ પર પાર્કમાં બાળકો ક્રિકેટ રમી રહ્યા છે. ઘણા દેશોમાં જાતે બનાવેલા મેદાનો અને પીચો પર ક્રિકેટનું આયોજન સામાન્ય છે.]] 
કુંટુંબો અને નાના બાળકો [[બેકયાર્ડ ક્રિકેટ]]  ([[:en:backyard cricket|backyard cricket]])ઉપનગરોમાં રમે છે. અને ભારત અને પાકિસ્તાનના શહેરોમાં ‘ગલી ક્રિકેટ‘ અથવા ‘ટેપ બોલ ‘કહેવાતા ક્રિકેટનું આયોજન સાંકડી ગલીઓમાં થાય છે. આ પ્રકારની મેચોમાં પણ નિયમો પણ એક પીચ બાદ કેચ કરી શકાય તેવા પ્રકારના હોય છે. આ પ્રકારના નિયમો બનાવવાના ઉદ્દેશ એ છે કે બેટ્સમેન ઓછી જગ્યામાં વધુ સતર્કતા રાખીને રમે.આમાં ટેનિસ બોલ અને જાતે બનાવેલા બેટનો ઉપયોગ થાય છે. વિવિધ પ્રકારના સાધનોને વિકેટ બનાવવામાં આવે છે. જેમ કે [[ફ્રેન્ચ ક્રિકેટ]] ([[:en:French cricket|French cricket]])માં બેટર્સ લેગ, ખરેખર તો આ રમત ફ્રાન્સથી  આવી નથી પરંતુ નાના બાળકો દ્વારા રમાતી ક્રિકેટને ફ્રેન્ચ ક્રિકેટ કહેવાય છે. કેટલાક સમયે તેના નિયમો સુધારવામાં આવે છે. દાખલા તરીકે ખેલાડીઓ એક પીચ પડ્યા બાદ બોલને કેચ કરી શકે તેવું નક્કી થઈ શકે છે.અથવા કેટલાક જ ખેલાડીઓ ઉપલબ્ધ હોય ત્યારે બધા જ ખેલાડીઓ ફિલ્ડિંગ ભરે છે અને તેમની બેટિંગ આવે ત્યારે બેટિંગ કરવા જાય છે. 

[[ક્વિક ક્રિકેટ]] ([[:en:Kwik cricket|Kwik cricket]])માં બેટ્સમેન તૈયાર થાય તેની બોલર રાહ જો તો નથી.બાળકોને આકર્ષે તે માટે ગેમને વધુ ઝડપી અને આનંદપ્રદ બનાવવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે આ પ્રકારની મેચો ઈંગ્લેન્ડની સ્કુલોમાં રમાય છે. આ ઉપરાંત આ રમતને વધુ ઝડપી બનાવવા માટે ‘ટીપ એન્ડ રન‘, ‘ટીપલી‘ રન, ‘ટપ્સી રન‘ અને ‘ટીપી ગો‘ની રમત પણ રમાય છે. આ મેચમાં એવો નિયમ હોય છે કે બોલ બેટને અડે તો બેટ્સમેનને રન લેવો જ પડે પછીને ભલે બોલ સામાન્ય જ અડ્યો હોય.જો કે આવા નિયમો માત્ર પુર્વતૈયારી વિનાની મેચોમાં હોય છે, જેનો એક માત્ર ઉદ્દેશ બેટ્સમેનનો બોલ રોકવાના હક્કને પાછો ખેંચીને રમતને ઝડપી બનાવવી.  

સામાઓમાં ક્રિકેટના રૂપને [[કિલીકિટી|કિલીકીટી]] ([[:en:Kilikiti|Kilikiti]]) કહેવાય છે જેમાં [[હોકી સ્ટિક|હોકી સ્ટીક]] ([[:en:hockey stick|hockey stick]])જેવા આકારના બેટનો ઉપયોગ કરાય છે.  ઈંગ્લેન્ડમાં પહેલા ક્રિકેટ રમાતું હતું ત્યારે હોકી સ્ટિક જેવા બેટનો ઉપયોગ થતો હતો, પરંતુ 1760માં બોલરોએ બોલને રગડાવવાની જગ્યાએ પીચ પાડવાની શરૂઆત કરતા બેટ્સમેનોએ પણ હાલના બેટ જેવા બેટનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કર્યું. [[ઈસ્ટોનિયા]] ([[:en:Estonia|Estonia]])માં ટીમ શિયાળામાં [[આઈસ ક્રિકેટ]]  ([[:en:Ice Cricket|Ice Cricket]])ટુર્નામેન્ટ રમવા માટે ભેગી થાય છે. આ રમતનો ઉદ્દેશ શિયાળાને ભગાવીને સામાન્ય ગરમી જેવો રમત દ્વારા અહેસાસ કરાવાનો છે. આના નિયમો સિક્સ અ સાઈડ ગેમ જેવા જ છે.

== ઇતિહાસ ==
{{main|History of cricket}}
[[ચિત્ર:RGS old building.jpg|250px|left|thumb|ધ [[રોયલ ગ્રામર સ્કુલ, ગિલ્ડફોર્ડ]] ([[:en:Royal Grammar School, Guildford|Royal Grammar School, Guildford]])માં ક્રિકેટ રમાતી હોવાના ઉલ્લેખ છે. ]] 
પહેલાના ક્રિકેટને કેટલોક સમય અથવા તેને ‘ક્લબ બોલ‘, ‘સ્ટુડ બોલ,‘ કે ‘ટ્રેપ બોલ‘, કે પછી ‘સ્ટોબ બોલ‘ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવતી હતી.&lt;ref name=&quot;MTG&quot;&gt;[[જ્હોન મેજર]] ([[:en:John Major|John Major]]), ''મોર ધેન અ ગેમ(More Than A Game)''હારપરકોલિન્સ, 2007&lt;/ref&gt;ક્રિકેટના ઉલ્લેખો 16મી સદીમાં ઈંગ્લેન્ડ ટ્યુડોરના સમયમાં મળે છે પરંતુ તેનો ઉદભવ આ સમય પહેલા થયો હશે.ક્રિકેટ ઉદભવ અંગેની જે સામાન્ય થિયરી છે કે, ક્રિકેટ રમવાની શરૂઆત મધ્યકાળ દરમિયાન સસેક્સ અને કેન્ટની વચ્ચે વેલ્ડ ખાતે લુહાર અને ખેતી કરતા લોકોના બાળકોએ કરી હશે. રમતનો પુસ્તકમાં ઉલ્લેખ છે જેમાં ''ક્રેગ''ની રમત [[એડવર્ડ બીજો, ઈંગ્લેન્ડ|પ્રિન્સ એડવર્ડ]] ([[:en:Edward II of England|Prince Edward]]), [[એડવર્ડ પહેલો, ઈંગ્લેન્ડ|એડવર્ડ પહેલાલોંગસેક)]] ([[:en:Edward I of England|Edward I (Longshanks)]])ના પુત્ર દ્વારા ન્યુએડન, કેન્ટ ખાતે 1301માં રમવામાં આવી&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1300|title=‘ફ્રોમ લાડ્સ ટુ લોર્ડસ‘('From Lads to Lord's)|archive-url=https://archive.is/20120804182505/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231300#1300|archive-date=2012-08-04|access-date=2009-06-09|url-status=live}} નો10 માર્ચ 1300(જુલિયન કેલેન્ડર)માં ઉલ્લેખ છે જે ગ્રેગેરિયન વર્ષ મુજબ 1301નું વર્ષ છે. 31 જાન્યુઆરી 2009માં મેળવવામાં આવ્યું.&lt;/ref&gt;. એવી ધારણાઓ રાખવામાં આવે છે કે આ ક્રિકેટનો જ એક પ્રકાર હતો. પરંતુ આ બાબતે કોઈ પુરાવા નથી.  

‘ક્રિકેટ‘ શબ્દના ઉદભવ માટે ઘણા શબ્દો કારણભૂત હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ રમતનો સૌપ્રથમ ઉલ્લેખ 1598માં મળ્યો છે&lt;ref name=&quot;FLTL&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html#1597|title=''ફોમ લાડ્સ ટુ લોર્ડસ''|archive-url=https://archive.is/20120629012916/http://www.jl.sl.btinternet.co.uk/stampsite/cricket/ladstolords/1300.html%231597#1597|archive-date=2012-06-29|access-date=2009-06-09|url-status=live}} માં ગિલ્ડફોર્ડમાં એક કેસની વિગત નોંધવામાં આવી છે જેની તારીખ છે 17 જાન્યુઆરી, સોમવાર, 1597(જુનિલય તારીખ)જે ગ્રેગેરિય કેલેન્ડર મુજબ 1598નું વર્ષ છે. 31 જાન્યુઆરી 2009માં મેળવવામાં આવ્યું.&lt;/ref&gt;, જેમાં આ રમતનો ઉલ્લેખ ''ક્રેકેટ'' તરીકે થયો છે.  દક્ષિણ-પુર્વ ઈંગ્લેન્ડ વચ્ચેના મજબૂત વેપારી સંબંધોને અને [[ફ્લાન્ડર્સનો દેશ|કાઉન્ટિ ઓફ ફ્લેન્ડર્સે]] ([[:en:County of Flanders|County of Flanders]]) જ્યારે [[ડચી ઓફ બરગન્ડી]] ([[:en:Duchy of Burgundy|Duchy of Burgundy]])ને ઉદ્દેશીને એક પત્ર લખ્યો, તેમા આ નામ હતા.[[મિડલ ડચ]] ([[:en:Middle Dutch|Middle Dutch]])&lt;ref&gt;ફ્લેન્ડર્સમાં તે સમયે [[મિડલ ડચ]] ([[:en:Middle Dutch|Middle Dutch]])ભાષાનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો.&lt;/ref&gt; ''ક્રિક''(''-ઈ''), નો મતલબ સ્ટીક, અથવા[[જૂની અંગ્રેજી ભાષા|જુના અંગ્રેજીમાં]] ([[:en:Old English language|Old English]]) ''ક્રિક'' અથવા''ક્રાયસે'' મતલબ કે  આધાર અથવા ટેકો.&lt;ref&gt;બર્લે, પેજ નંબર 3&lt;/ref&gt;[[જૂની ફ્રેન્ચ|જુની ફ્રેન્ચ]] ([[:en:Old French|Old French]]) ભાષામાં'' ક્રિકેટ''નો મતલભ એક પ્રકારની કલબ અથવા સ્ટીક&lt;ref&gt;બર્લે, ''op. cit.''&lt;/ref&gt;[[સેમ્યુઅલ જ્હોન્સન|સેમ્યુઅલ જ્હોન્સને]] ([[:en:Samuel Johnson|Samuel Johnson]]) તેમની ''ડિક્શનેરી''માં ક્રિકેટ શબ્દની ઉત્પતિ ''ક્રાયસે'', સેક્સોન, એક સ્ટીક એવો કર્યો છે.&lt;ref&gt;અલ્થામ, પેજ. નં. 21&lt;/ref&gt;આ ઉપરાંત ક્રિકેટ શબ્દના ઉદભવ માટે મધ્યકાલીન ડચમાં શબ્દ છે ''ક્રિકસ્ટોએલ'', જેનો મતલબ થાય છે કે લાબું અને નીચું સ્ટુલ જેનો ઉપયોગ ઘુંટણ ટેકવીને [[ચર્ચ(ઈમારત)|ચર્ચ]] ([[:en:Church (building)|church]])માં કરવામાં આવે છે. અને તે લાંબુ અને નીચી [[વિકેટ]] ([[:en:wicket|wicket]]) જે બે [[સ્ટમ્પ(ક્રિકેટ)|સ્ટમ્પ]]  ([[:en:stump (cricket)|stumps]])સાથે પહેલાની ક્રિકેટમાં ઉપયોગમાં લેવાતી હતી તેની સાથે સામ્ય ધરાવે છે.&lt;ref&gt;બોવેન, પેજ.ન.33&lt;/ref&gt;[[બોન યુનિવર્સિટી]] ([[:en:Bonn University|Bonn University]])ના યુરોપીયન ભાષાઓના નિષ્ણાત હેઈનર ગિલમેઈસ્ટરના જણાવ્યા મુજબ ‘ક્રિકેટ‘ શબ્દની ઉત્પતિ મધ્યકાલીન ડચ ભાષાના વાક્ય [[હોકી]] ([[:en:hockey|hockey]]) ''મેટ ડી(ક્રિકેટ)સેન''(‘સ્ટીકની સાથે ઉપયોગમાં લેવાયેલું‘).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf |title=ડેવિડ ટેરી.‘ ધ સેવન્ટીન સેન્યુરી ગેમ ઓફ ક્રિકેટઃઅ રીકન્ટ્રક્શન ઓફ ધ ગેમ‘(17મી સદીમાં ક્રિકેટની રમત) |access-date=2009-06-09 |archive-date=2009-11-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/5laxwhCZO?url=http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/SportsHistorian/2000/sh201e.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1598&lt;ref name=&quot;FLTL&quot;/&gt;માં'' ક્રેકેટ''ની રમતને લગતો એક કોર્ટ કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે. જેમાં આ રમત બાળકો દ્વારા [[રોયલ ગ્રામર સ્કુલ, ગિલ્ડફોર્ડ|રોયલ ગ્રામર સ્કુલ ગિલ્ડફોર્ડ]]  ([[:en:Royal Grammar School, Guildford|Royal Grammar School, Guildford]])ખાતે1550ની આસપાસ રમાતી હોવાનો ઉલ્લેખ છે.આ ક્રિકેટનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ હોય તેનું પહેલું પ્રમાણ છે.માનવામાં આવે છે કે આ ખરેખર તો બાળકો માટેની રમત હતી પરંતુ 1610&lt;ref name=&quot;HSA&quot;&gt;[[હેરી અલથામ|એચ.એસ. અલથામ]] ([[:en:Harry Altham|H S Altham]]), ''અ હિસ્ટ્રી ઓફ ક્રિકેટ'', વોલ્યુમ 1(1914 સુધઈ), જયોર્જ એલેન એન્ડ અનવીન 1962&lt;/ref&gt;ની આસપાસ મળેલા ઉલ્લેખો દર્શાવે છે કે મોટા લોકોએ પણ આ રમત રમવી શરૂ કરી દીધી અને [[ગ્રામ્ય ક્રિકેટ]] ([[:en:village cricket|village cricket]])નો પહેલો સંદર્ભ તેના બાદ નોંધાયો. 1624માં [[જાસપર વિનાલ]] ([[:en:Jasper Vinall|Jasper Vinall]])નામનો ખેલાડી સસેક્સમાં પાદરીઓની બે મેચ દરમિયાન માથું અથડાતા મૃત્યુ પામ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;TJM&quot;&gt;[[ટીમોથી જ મેકકેન]] ([[:en:Timothy J McCann|Timothy J McCann]]), ''સસેક્સ ક્રિકેટ ઈન એટીન્થ સેન્ચ્યુરી'', સસેક્સ રેકોર્ડ સોસાયટી, 2004&lt;/ref&gt;

17મી સદીમાં દક્ષિણ પુર્વ ઈંગ્લેન્ડમાં ક્રિકેટના વિકાસના ઘણા બધા ઉલ્લેખો મળે છે.સદીના અંત સુધીમાં, આ રમત એક  સંગઠીત પ્રવૃતિ બની ગઈ. એવું માનવામાં આવે છે કે 1660ની [[પુન:પ્રસ્થાપના|પુનઃપ્રસ્થાપના]] ([[:en:Restoration|Restoration]]) બાદ તેમાં પહેલી વખત વ્યવસાયી ખેલાડીઓ દેખાવા લાગ્યા હતા.એક વર્તમાનપત્રમાં ‘ધ ગ્રેટ ક્રિકેટ મેચ‘ નો ઉલ્લેખ છે જેમાં અગિયાર ખેલાડીઓ દ્વારા સસેક્સમાં 1697માં મેચ રમવામાં આવી હતી. ક્રિકેટને મહત્વ આપતા રીપોર્ટનો આ જાણીતો સંદર્ભ હતો.

[[ચિત્ર:England in North America 1859.jpg|150px|right|thumb|લિવરપુરમાં 1859માં પહેલી અંગ્રેજી ટીમ મેચ રમવા શીપમાં પ્રવાસ કરે છે.]]
આ રમતે 18મી સદીમાં ઘણો વિકાસ કર્યો અને ઈંગ્લેન્ડની રાષ્ટ્રીય રમત બની ગઈ હતી.આના માટે સટ્ટો પણ એક જવાબદાર પરિબળ હતું કારણે ધનવાનો પોતાની પસંદગીની ટીમ ઉતારતા હતા.1707 સુધીમાં ક્રિકેટ લંડનમાં આગળ પડતી રમત બની હતી, અને ફિન્સબરીના [[આર્ટીલરી ગ્રાઉન્ડ]] ([[:en:Artillery Ground|Artillery Ground]])માં રમાયેલી મેચ જોવા માટે કેટલાય દર્શકો ઉમટ્યા હતા.આ રમતનુ [[સિંગલ વિકેટ]]  ([[:en:single wicket|single wicket]])સ્વરૂપને કારણે લોકો ઘણા આકર્ષાયા હતા.1760માં બોલિંગમાં બોલરો હવે બોલને બેટ્સમેન તરફ નાંખતા પહેલા રગડાવવાની જગ્યાએ પીચ પાડવા લાગ્યા હતાઆને કારણે ઉછળાતા બોલને ફટકારવા માટે બેટની ડિઝાઈનમાં મુળભૂત ફેરફાર આવ્યા, બોલના ઉછાળને કારણે હાલમાં વપરાય છે તેવા બેટ ‘હોકી સ્ટીક‘પ્રકારના બેટની જગ્યાએ વપરાવા લાગ્યા.1760માં [[હમબ્લેડોન ક્રિકેટ|હમબ્લેડોન કલબ]] ([[:en:Hambledon Club|Hambledon Club]])ની સ્થાપના કરવામાં આવી જે [[મેરીલેબોન ક્રિકેટ કલબ|એમસીસી]] ([[:en:Marylebone Cricket Club|MCC]])ના સ્થાપના ન થઈ ત્યા સુધી 20 વર્ષ ચાલી. [[લોર્ડ્સનું જૂનું મેદાન|લોર્ડ્સના ઓલ ગ્રાઉન્ડ]] ([[:en:Lord's Old Ground|Lord's Old Ground]])નું ઉદ્ઘાટન 1787માં કરવામાં આવ્યું.હમબ્લેડોન રમતની મહાન કલબ હતી અને તેનો ફોકલ પોઈન્ટ પણ હતી.એમસીસીએ ઝડપથી ક્રિકેટની અગ્રેસર કલબમાં સ્થાન મેળવી લીધું અને [[ક્રિકેટના કાયદા]] ([[:en:Laws of Cricket|Laws of Cricket]])નું રખેવાળ બન્યું. 18મી સદીના અંત ભાગમાં એલબીડબલ્યુ અને ત્રણ સ્ટમ્પની વિકેટના મહત્વના નવા કાયદા દાખલ કરવામાં આવ્યા.

19મી સદીમાં [[ઓવરઆર્મ બોલિંગ|ઓવરઆર્મ]]  ([[:en:overarm bowling|overarm bowling]])અને [[રાઉન્ડઆર્મ બોલિંગ|રાઉન્ડઆર્મ]] ([[:en:roundarm bowling|roundarm]])બોલિંગે [[અંડરઆર્મ બોલિંગ|અંડરઆર્મ]]  ([[:en:underarm bowling|underarm bowling]])બોલિંગનું સ્થાન લીધું. બન્ને વિકાસ વિવાદાસ્પદ બન્યા હતા.ક્રિકેટના સ્થાનિક આયોજનને કારણે કાઉન્ટિ કલબોનો ઉદભવ થયો હતો. જેની શરૂઆત 1839માં [[સસેક્સ સીસીસી]] ([[:en:Sussex CCC|Sussex CCC]])ની સ્થાપનાથી થઈ. આ બાદ સત્તાવાર [[કાઉન્ટિ ચેમ્પિયનશીપ]] ([[:en:County Championship|County Championship]]) 1890માં રમાઈ.દરમિયાન, બ્રિટિશ રાજની સત્તા વિવિધ દેશોમાં હતી જેથી આ રમત પણ એ દેશોમાં ગઈ, જેમ કે 19મી સદીના મધ્યકાળ દરમિયાન ભારત, ઉત્તર અમેરિકા, ધ કેરિબિયન, દક્ષિણ આફ્રિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુઝીલેન્ડમાં આ રમત લોકપ્રિય બની.1844માં પહેલી આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ મેચ [[યુનાઈટેડ સ્ટેટની રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|યુનાઈટેડ સ્ટેટ]]  ([[:en:United States national cricket team|United States]])અને [[કેનેડાની રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ ટીમ|કેનેડા]] ([[:en:Canada national cricket team|Canada]]) વચ્ચે રમાઈ(આ બન્ને દેશો વચ્ચે હાલમાં ટેસ્ટ ક્રિકેટનો દરજ્જો નથી.)

[[ચિત્ર:Donald Bradman australian cricket player pic.JPG|thumb|left|250px|[[ડોનાલ્ડ બ્રેડમેન|સર ડોન બ્રેડમેન]] ([[:en:Donald Bradman|Sir Don Bradman]])ની ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં 99.94ની સરેરાશ છે અને પ્રથમ કક્ષાની ક્રિકેટમાં તેમની સરેરાશ 95.14 હતી.આ રેકોર્ડની બરોબરી કોઈ ખેલાડી કરી શક્યો નથી.&lt;ref&gt;[http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Players/0/492/492.html ક્રિકેટઆર્ચિવ પ્રોફાઈ]&lt;/ref&gt;]]
1859માં [[ઈંગ્લિશ ક્રિકેટ ટીમ|ઈંગ્લેન્ડ]] ([[:en:English cricket team|England]])ના ખેલાડીઓ તેમની પ્રથમ વિદેશ યાત્રા(ઉત્તર અમેરિકા)એ ગયા અને 1862માં ઈંગ્લેન્ડની ટીમે ઓસ્ટ્રેલિયાનો પ્રવાસ ખેડ્યો. 1876-77માં ઈંગ્લેન્ડની ટીમે [[ઓસ્ટ્રેલિયન ક્રિકેટ ટીમ|ઓસ્ટ્રેલિયા]]  ([[:en:Australian cricket team|Australia]])સામે [[મેલબોર્ન ક્રિકેટ ગ્રાઉન્ડ]] ([[:en:Melbourne Cricket Ground|Melbourne Cricket Ground]])માં રમાયેલી પહેલી [[ટેસ્ટ ક્રિકેટ|ટેસ્ટ મેચ]] ([[:en:Test cricket|Test match]])માં ભાગ લીધો. 

1865માં [[ડબલ્યુ જી ગ્રેસ|ડબલ્યુ જી ગ્રેસે]] ([[:en:W G Grace|W G Grace]]) પોતાની લાંબી ક્રિકેટ કારકીર્દીની શરૂઆત કરી, તેમની કારકીર્દીને ઘણી વખત {{who}}આ રમતને ક્રાંતિકારી બનાવી દીધી હતી. {{Fact|date=September 2008}}ઈંગ્લેન્ડ અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચેની સ્પર્ધાને કારણે [[ધ એશિઝ]] ([[:en:The Ashes|The Ashes]]) 1882માં જન્મ થયો. આ સીરીઝને ક્રિકેટની સૌથી લોકપ્રિય ટુર્નામેન્ટોમાં યાદ રાખવામાં આવે છે. 1888-89માં ટેસ્ટ ક્રિકેટનું વિસ્તરણ થયું જ્યારે દક્ષિણ આફ્રિકાએ ઈંગ્લેન્ડ સાથે મેચ યોજી હતી.[[પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ|પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ]] ([[:en:First World War|First World War]])ના પહેલાના બે દાયકાને ‘ક્રિકેટના સુર્વણકાળ‘ ગણવામાં આવે છે.વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ઘણી સમસ્યાઓ આવી પરંતુ આ જ દાયકા દરમિયાન ક્રિકેટના ઘણા મહાન ખેલાડીઓનો જન્મ થયો અને કેટલીક યાદગાર મેચો રમાઈ.આ સમય દરમિયાન કાઉન્ટિ અને ટેસ્ટ મેચોનો સારો એવો વિકાસ થયો.

યુદ્ધ દરમિયાનની મેચોમાં [[ડોન બ્રેડમેન]] ([[:en:Don Bradman|Don Bradman]]) છવાયેલા રહ્યા હતા. આંકડાઓ મુજબ તેઓ ક્રિકેટના સર્વોચ્ચ બેટ્સમેન હતા. 1932-33માં રમાયેલી [[બોડીલાઈન]]  ([[:en:Bodyline|Bodyline]])સિરિઝમાં ઈંગ્લેન્ડની ટીમ વધુ શક્તિશાળી ટીમ બનીને ઉભરી.   20મી સદીમાં વિશ્વ યુદ્ધ પહેલા વેસ્ટ ઈન્ડિઝ, ભારત, ન્યુઝીલેન્ડમાં ટેસ્ટ ક્રિકેટનો વિકાસ થયો. વિશ્વયુદ્ધ પછી પાકિસ્તાન, શ્રીલંકા અન બાંગ્લાદેશમાં તેનો વિકાસ થયો.જો કે , 1970 થી 1992 સુધી આફ્રિકન સરકારની રંગભેદની નીતિઓને કારણે દક્ષિણ આફ્રિકાની ટીમ પર પ્રતિબંધ લગાવવામાં આવ્યો.1963માં, જ્યારે ઈંગ્લિશ કાઉન્ટિઓમાં [[મર્યાદિત ઓવરની મેચ|મર્યાદિત ઓવર]] ([[:en:limited overs cricket|limited overs]])ની મેચો રમાવવાની શરૂ થઈ ત્યારે ક્રિકેટ એક નવા જ યુગમાં પ્રવેશ્યુઆ મેચોમાં પરિણામ ચોક્કસ આતવું હોવાથી, મર્યાદિત ઓવરની ક્રિકેટ ખાસી પ્રચલિત થઈ અને મેચોની સંખ્યામાં પણ વધારો થયો.1971માં પહેલી [[મર્યાદિત ઓવરની મેચ આંતરરાષ્ટ્રીય|મર્યાદિત ઓવરની આંતરરાષ્ટ્રીય]] ([[:en:Limited Overs International|Limited Overs International]]) મેચ રમાઈ.[[ઈન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કાઉન્સિલ|ઈન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કાઉન્સિલે]] ([[:en:International Cricket Council|International Cricket Council]]) તેમાં વિકાસની તકો જોીએ અને 1975માં મર્યાદિત ઓવરો માટેના [[ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ]] ([[:en:Cricket World Cup|Cricket World Cup]])નું આયોજન કર્યું. 21મી સદીમાં મર્યાદિત ઓવરની મેચમાં પણ  [[ટ્વેન્ટી20]] ([[:en:Twenty20|Twenty20]])નું નવું સ્વરૂપ આવ્યુ, આ સ્વરૂપે જલ્દીથી લોકપ્રિયતા હાસંલ કરી 

== આંતરરાષ્ટ્રીય માળખું. ==
{{main|International structure of cricket|International Cricket Council}}
[[ચિત્ર:ICC-cricket-member-nations.png|thumb|270px|આઈસીસીના સભ્ય રાષ્ટ્રો.સૌથી વધુ ટેસ્ટ રમેલા દેશો નારંગી રંગમાં દર્શાવ્યા છે, જ્યારે  અસોશિએટ સભ્યો લીલા કલરમાં દર્શાવવામાં આવ્યા છે, અને  અફિલિએટ સભ્ય દેશો જાંબુડિયા રંગમાં દર્શાવવામાં આવ્યા છે. ]]
ઈન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કાઉન્સિલનું મુખ્યમથક દુબઈમાં આવેલું છે, જે ક્રિકેટની આંતરરાષ્ટ્રીય સંચાલન સંસ્થા છે.જેની સ્થાપના 1909માં ઈંગ્લેન્ડ, ઓસ્ટ્રેલિયા, અને દક્ષિણ આફ્રિકા દ્વારા ઈમ્પરીયલ ક્રિકેટ કોન્ફરન્સ નામે કરવામાં આવી હતી. ત્યાર બાદ 1965માં તેનું નામ બદલીને ઈન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કૉન્ફરન્સ કરવામાં આવ્યુ ત્યાર બાદ હાલનું નામ 1989માં અપનાવવામાં આવ્યું.

આઈસીસીના 104 સભ્ય દેશો છે, જેમાંથી 10 પુર્ણ સભ્યો છે જે ટેસ્ટ મેચ રમે છે, 34 એસોશિએટ સભ્યો અને 60 અફિલિએટ સભ્યો છે.&lt;ref name=&quot;CA&quot;&gt;[http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/index.html ક્રિકેટઆર્ચિવ: આઈસીસીના સભ્ય દેશોનું યાદી]&lt;/ref&gt;આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાની મોટી ટુર્નામેન્ટ અને વિશ્વ કપના આયોજન અને સંચાલન માટે આઈસીસી જવાબદાર સંગઠન છે.આ ઉપરાંત દરેક ટેસ્ટ મેચમાં, વનડે અને ટ્વેન્ટી20 મેચોમાં અમ્પાયર અને રેફરીની નિમણૂંક આઈસીસી કરે છે.દરેક દેશોમાં રાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ બોર્ડ હોય છે જેનું કામ તેમના દેશમાં રમાતી ક્રિકેટ મેચોનું આયોજન કરવાનું અને નિયંત્રણ રાખવાનું છે. આ ક્રિકેટ બોર્ડ રાષ્ટ્રીય ટીમની પસંદગી કરે છે તેમજ ઘરઆંગણે અને વિદેશના પ્રવાસોનું આયોજન કરે છે.

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}

== વધુ વાંચન ==
* {{cite book | author=[[Sir Don Bradman]] | title=The Art of cricket | url=https://archive.org/details/artofcricket0000sird | publisher= Hodder &amp; Stoughton | year=1990 | isbn=1-875892-54-0}}

== બહારની લિંક ==
{{Commonscat|Cricket|ક્રિકેટ}}
&lt;!--========================({{No More Links}})============================
    | PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. WIKIPEDIA  |
    | IS NOT A COLLECTION OF LINKS NOR SHOULD IT BE USED FOR ADVERTISING. |
    |                                                                     |
    |           Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED.         |
    | See [[Wikipedia:External links]] &amp; [[Wikipedia:Spam]] for details.  |
    |                                                                     |
    | If there are already plentiful links, please propose additions or   |
    | replacements on this article's discussion page, or submit your link |
    | to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org)   |
    | and link back to that category using the {{dmoz}} template.         |
    =======================({{No More Links}})=============================--&gt;
* [http://www.cricinfo.com ક્રિકઈન્ફો]
* [http://www.cricketarchive.com/ ક્રિકેટઆર્ચિવ]
* [http://www.icc-cricket.com/ ઈન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કાઉન્સિલ(આઈસીસી)]
* [http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/ ક્રિકેટના સત્તાવાર કાયદા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100220005023/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket |date=2010-02-20 }}, [[મેરીલેબોન ક્રિકેટ કલબ|મેરીલેબોન ક્રિકેટ કલબ(એમસીસી)]]  ([[:en:Marylebone Cricket Club|Marylebone Cricket Club]])દ્વારા પ્રકાશિત.
* [http://www.learn-cricket.com ક્રિકેટનો પરિચય]

[[શ્રેણી:ક્રિકેટ]]
[[શ્રેણી:રમત]]</text>
      <sha1>ltd8i665tedhnl1uh3826v6p9xnpyda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સ્પેન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17520</id>
    <revision>
      <id>906620</id>
      <parentid>906457</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11676" sha1="tbsxo6f6ozggopi6k083myj9aqr6hfs" xml:space="preserve">{{માહિતીચોકઠું દેશ
| conventional_long_name      = સ્પેન સામ્રાજ્ય
| native_name                 = {{native name|es|Reino de España|icon=no}} {{efn|name=a|The Spanish Constitution does not establish any official name for Spain, even though the terms ''España'' (Spain), ''Estado español'' (Spanish State) and ''Nación española'' (Spanish Nation) are used throughout the document. Nonetheless, the Spanish Ministry of Foreign Affairs established in an ordinance published in 1984 that the denominations ''España'' (Spain) and ''Reino de España'' (Kingdom of Spain) are equally valid to designate Spain in international treaties. This term, Kingdom of Spain, is widely used by the government in national and international affairs of all kinds, including foreign treaties as well as national official documents, and is therefore recognised as the official name by many international organisations.&lt;ref&gt;[http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/ai281209-aec.html Acuerdo entre el Reino de de España y Nueva Zelanda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160831012228/http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/ai281209-aec.html |date=2016-08-31 }}, [http://www.mir.es/SGACAVT/derecho/ac/ac13021992.html Acuerdo entre el reino de España y el reino de Marruecos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720002802/http://www.mir.es/SGACAVT/derecho/ac/ac13021992.html |date=2011-07-20 }}; [http://t3.gstatic.com/images?q=tbn:POLvL-tJBq8_KM:http://www.motoradictos.com/images/2010/05/permiso-conducir-espana1.jpg&amp;t=1 licenses] [http://sbrabogados.files.wordpress.com/2008/02/carnet_conducir.jpg permissions] [http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/tue.t6.html Tratado de la Unión Europea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150929033302/http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/tue.t6.html |date=2015-09-29 }}&lt;/ref&gt;}}
| common_name                 = સ્પેન
| image_flag                  = Flag of Spain.svg
| image_coat                  = Escudo de España (mazonado).svg
| image_map                   = EU-Spain.svg
| map_caption                 = {{map caption |location_color=dark green |region=[[Europe]] |region_color=dark grey |subregion=the [[European Union]]
| subregion_color             = green |legend=EU-Spain.svg}}
| image_map2                  = Spain-Location-Map(2013)-UNOCHA-no-logo.png
| national_motto              = {{native phrase|la|&quot;[[Plus ultra (motto)|Plus Ultra]]&quot;|italics=off}} &lt;br /&gt; {{small|&quot;Further Beyond&quot;}}
| national_anthem             = &quot;[[Marcha Real]]&quot; &lt;br /&gt; &lt;center&gt;[[File:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]&lt;/center&gt;
| languages_type              = Official language &lt;br /&gt; {{nobold|and national language}}
| languages                   = [[Spanish language|Spanish]]&lt;!--(aka Castilian)--&gt;{{efn|name=c|The official Spanish language of the State is established in the Section 3 of the [[Spanish Constitution of 1978]] to be Castilian.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lamoncloa.gob.es/IDIOMAS/9/Espana/LeyFundamental/index.htm |title=The Spanish Constitution |publisher=Lamoncloa.gob.es |date= |access-date=26 April 2013 |archive-date=25 માર્ચ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325101204/http://www.lamoncloa.gob.es/IDIOMAS/9/Espana/LeyFundamental/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; In some [[autonomous communities of Spain|autonomous communities]], [[Catalan language|Catalan]], [[Galician language|Galician]] and [[Basque language|Basque]] are co-official languages. [[Aragonese language|Aragonese]] and [[Asturian language|Asturian]] have some degree of official recognition.}}
| languages2_type             = Recognised regional &lt;br /&gt; languages{{efn|name=c}}&lt;!--Protected and/or co-official (regional) languages--&gt; 
| languages2                  = {{hlist | [[Aragonese language|Aragonese]] | [[Astur-Leonese languages|Asturian]]&lt;!--(incl. Leonese)--&gt; | [[Basque language|Basque]] | [[Catalan language|Catalan]]&lt;!--(incl. Valencian)--&gt; | [[Galician language|Galician]] | [[Occitan language|Occitan]]&lt;!--(Aranese dialect)--&gt;}}
| ethnic_groups               = {{unbulleted list |87.8% [[Spanish people|Spanish]] |12.2% others}}
| ethnic_groups_year          = 2011
| demonym                     = {{hlist |[[Spanish people|Spanish]] |[[Spanish people|Spaniard]]}}
| capital                     = [[Madrid]]
| latd = 40 |latm = 26 |latNS = N |longd = 3 |longm= 42 |longEW = W
| largest_city                = capital
| government_type             = [[Unitary state|Unitary]]&amp;nbsp;[[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy|constitutional]]&amp;nbsp;[[monarchy]]
| leader_title1               = [[Monarchy of Spain|Monarch]]
| leader_name1                = [[Felipe VI of Spain|Felipe VI]]
| leader_title2               = [[Prime Minister of Spain|Prime Minister]]
| leader_name2                = [[Pedro Sánchez]]
| legislature                 = [[Cortes Generales|General Courts]]
| upper_house                 = [[Senate of Spain|Senate]]
| lower_house                 = [[Congress of Deputies of Spain|Congress of Deputies]]
| sovereignty_type            = [[History of Spain|Formation]]
| established_event2          = [[Dynasty|Dynastic]]
| established_date2           = [[Catholic Monarchs|1479]]
| established_event3          = ''[[De facto]]''
| established_date3           = [[Charles I of Spain|1516]]
| established_event4          = ''[[De jure]]''
| established_date4           = [[Nueva Planta Decrees|1715]]
| established_event5          = First constitution
| established_date5           = [[Spanish Constitution of 1812|1812]]
| established_event6          = {{nowrap|[[Spanish transition to democracy|Current democracy]]}}
| established_date6           = [[Spanish Constitution of 1978|1978]]
| established_event7          = {{nowrap|[[Accession of Spain to the European Union|EEC accession]]}}{{efn|[[European Union]] (EU) since 1993.}}
| established_date7           = 1986
| EUseats                     = 54
| area_km2                    = 505,990&lt;ref&gt;{{cite web|title=Anuario estadístico de España 2008. 1ª parte: entorno físico y medio ambiente|url=http://www.ine.es/prodyser/pubweb/anuario08/anu08_01entor.pdf|website=Instituto Nacional de Estadística (Spain)|access-date= 14 April 2015}}&lt;/ref&gt;
| area_sq_mi                  = 195,364 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| area_rank                   = 52nd
| area_magnitude              = 1 E11
| percent_water               = 1.04
| population_estimate         = 46,464,053&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ine.es/prensa/np884.pdf |title=Population Figures at 1 July 2014 | publisher=Instituto Nacional de Estadística (INE) |access-date= 10 December 2014}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year    = 2014
| population_estimate_rank    = 30th
| population_census           = 46,815,916&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ine.es/prensa/np756.pdf |title=Censos de Población y Viviendas de 2011 |publisher = Instituto Nacional de Estadística (INE)|language=es}}&lt;/ref&gt;
| population_census_year      = 2011
| population_density_km2      = 92
| population_density_sq_mi    = 240 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank     = 106th
| GDP_PPP_year                = 2014
| GDP_PPP                     = {{nowrap|$1.566 trillion&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=74&amp;pr.y=15&amp;sy=2014&amp;ey=2014&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=184&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=|title=Spain |publisher=International Monetary Fund |access-date= 2 May 2015}}&lt;/ref&gt;}}
| GDP_PPP_rank                = 16th
| GDP_PPP_per_capita          = $33,711&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank     = 32nd
| GDP_nominal                 = {{nowrap|$1.407 trillion&lt;ref name=imf2/&gt;}}
| GDP_nominal_rank            = 14th
| GDP_nominal_year            = 2014
| GDP_nominal_per_capita      = $30,278&lt;ref name=imf2/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 28th
| Gini_year                   = 2013
| Gini_change                 = 32 &lt;!--Increase/decrease/steady--&gt;
| Gini                        = 33.7 &lt;!--Number only--&gt;
| Gini_ref                    = &lt;ref name=eurogini&gt;{{cite web|title=Gini coefficient of equivalized disposable income (source: SILC)|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|publisher=Eurostat Data Explorer|access-date=22 July 2014|archive-date=15 જૂન 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615003808/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| HDI_year                    = 2013 &lt;!--Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change                  = steady &lt;!--Increase/decrease/steady--&gt;
| HDI                         = 0.869 &lt;!--Number only--&gt;
| HDI_ref                     = &lt;ref name=HDI&gt;{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report |date=14 March 2013 |access-date= 27 July 2014 | pages=21–25}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                    = 27th
| currency                    = [[Euro]]{{efn|The [[Peseta]] before 2002.}} ([[Euro sign|€]])
| currency_code               = EUR
| time_zone                   = [[Central European Time|CET]]{{efn|name=d|Except the [[Canary Islands]], which observe UTC+0 ([[Western European Time|WET]]) and UTC+1 ([[Western European Summer Time|WEST]]) during summer time.}}
| utc_offset                  = +1
| time_zone_DST               = [[Central European Summer Time|CEST]]{{efn|name=d}}
| utc_offset_DST              = +2
| date_format                 = dd/mm/yyyy {{small|([[Common Era|CE]])}}
| drives_on                   = right
| calling_code                = [[Telephone numbers in Spain|+34]]
| iso3166code                 = ES
| cctld                       = [[.es]]{{efn|name=e|The [[.eu]] domain is also used, as it is shared with other [[European Union]] member states. Also, the [[.cat]] domain is used in [[Països Catalans|Catalan-speaking territories]].}}
}}
'''સ્પેન''' [[યુરોપ]]નો એક દેશ છે. સ્પેનની રાજધાની મેડ્રીડ છે. આ દેશ સત્તાવાર રીતે સ્પેનન્નું રાજ્ય તરીકે જાણીતો છે. આ દેશ યુરોપિયન યુનિયનનો સભ્ય છે. તે નૈઋત્ય યુરોપમાં ઈબેરીયન ઉપમહાદ્વીપ પર આવેલો છે. આની દક્ષીણ અને પૂર્વે ભૂમધ્ય બ્રિટિશ ભૂમિ જીબ્રાલ્ટર સિવાય સમુદ્ર દ્વારા, ઉત્તર અને ઈશાન બજુએ ફ્રાંસ, એન્ડોરા અને બીસ્કેનો ઉપસાગર આવેલા છે. તેની વાયવ્ય બાજુએ એટલંટિક સમુદ્ર અને પશ્ચિમે એટલાંટિક સમુદ્રને પોર્ટુગલ આવેલાં છે.

== સંબંધિત લેખો ==
* [[વૅલેન્શિયા નો પ્રદેશ]]
* [[વૅલેન્શિયન]]
* [[કેનેરી ટાપુઓ]]
* [[ટેનરીફ]]

== Notes ==
{{notelist|30em}}

==સંદર્ભો==
{{reflist|25em}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.spain.info/ પ્રવાસન પોર્ટલ]

{{Commons|Spain}}
{{geo-stub}}

[[શ્રેણી: દેશ]]
[[શ્રેણી:યુરોપ]]</text>
      <sha1>tbsxo6f6ozggopi6k083myj9aqr6hfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સ્વાઈન ફ્લૂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22569</id>
    <revision>
      <id>906621</id>
      <parentid>905738</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168138" sha1="mvomer9b7qkuebanrryjcf9k44z9b3x" xml:space="preserve">{{માહિતીચોકઠું રોગ
|  Name        = મહામારી એચ 1-એન 1/09 ઈન્ફ્લૂએન્ઝા
|  Image       = H1N1 influenza virus.jpg
|  Width       = 225px
|  Alt         = શૂકર ફ્લૂ
|  Caption     = [[Electron microscope]] image of the [[reassortment|reassorted]] H1N1 influenza virus. The viruses are ~100&amp;nbsp;[[nanometre]]s in diameter.&lt;ref&gt;{{cite web |author= International Committee on Taxonomy of Viruses |title=The Universal Virus Database, version 4: Influenza A |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/ICTVdb/ICTVdB/00.046.0.01.htm}}&lt;/ref&gt;
|  DiseasesDB  = 
|  ICD10       = 
|  ICD9        = 
|  MedlinePlus = 007421
|  eMedicineSubj  = article
|  eMedicineTopic =1673658
|  MeshID    = D053118
}}

'''2009નો ફ્લૂ રોગચાળો'''  એ નવીન પ્રકારના [[H1N1 ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાઇરસ]]નો [[વૈશ્વિક ફેલાવો]] છે, જેનો વાતચીતની ભાષામાં “ '''સ્વાઈન ફ્લૂ'''  ” તરીકે ઉલ્લેખ થાય છે.&lt;ref&gt;http://www.cnn.com/2009/HEALTH/06/11/swine.flu.who/&lt;/ref&gt; જો કે આ વાયરસ એપ્રિલ 2009માં પ્રથમ શોધી કઢાયો, ત્યારે તેમાં [[ડુક્કર]], [[એવીયન (પક્ષી)]] અને મનુષ્ય ઈન્ફલ્યુએન્ઝાના વાયરસના [[જનીનનું સંમિશ્રણ]] હતું, તે ડુક્કરના માંસ કે તેની બનાવટો ખાવાથી ફેલાઈ શકતો નથી.&lt;ref name=&quot;fluandyou&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.latimes.com/news/nation-and-world/la-na-pigs-flu5-2009dec05,0,6902061.story|title=Don't call it 'swine flu,' farmers implore|last=Huffstutter|first=P.J.|date=2009-12-05|access-date=2009-12-05|newspaper=Los Angeles Times}}&lt;/ref&gt;

[[મેકિસકો]]ના [[વેરાક્રુઝ]] રાજ્યમાં આ [[રોગચાળો]] ફાટી નીકળવો શરૂ થયો, તેની સત્તાવાર ઓળખ થાય તે પહેલાં મહિનાઓથી ત્યાં આ રોગચાળો ચાલુ હોવાનો પુરાવો છે.&lt;ref name=&quot;NYT6-23&quot;&gt;{{cite news | last = McNeil, Jr. | first = Donald G. | title = In New Theory, Swine Flu Started in Asia, Not Mexico | work = [[The New York Times]] | date = 2009-06-23 | url = http://www.nytimes.com/2009/06/24/health/24flu.html | access-date = 2009-09-01}}&lt;/ref&gt; આ વાયરસના ફેલાવાને કાબૂમાં લેવા મેક્સિકોન સરકારે [[મેક્સિકો સિટી]]ની મોટાભાગની જાહેર અને ખાનગી ફેસિલિટી બંધ કરી દીધી. આમ છતાં, આ વાયરસ વિશ્વભરમાં ફેલાવાનો ચાલુ રહ્યો, કેટલાક વિસ્તારોમાં દવાખાનાં ચેપગ્રસ્ત લોકોથી ભરાઈ ગયાં, અને [[વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા]] (ડબલ્યુએચઓ(WHO)) તથા [[રોગોના નિયંત્રણ માટેનાં યુ.એસ. કેન્દ્રો]]એ (સીડીસી (CDC) ) કેસો ગણવાનું બંધ કર્યું અને જૂનમાં રોગચાળો ફેલાયો હોવાનું જાહેર કર્યું.&lt;ref name=&quot;MargaretChanJune11&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.who.int/mediacentre/news/statements/2009/h1n1_pandemic_phase6_20090611/en/index.html|title=World now at the start of 2009 influenza pandemic|last=Chan|first=Dr. Margaret|date=2009-06-11|publisher=[[World Health Organization]]|access-date=2009-10-25}}&lt;/ref&gt;

મોટાભાગના લોકોએ માત્ર હળવાં લક્ષણોનો અનુભવ કર્યો છે,&lt;ref name=&quot;MargaretChanJune11&quot;/&gt; કેટલાકે વધુ તીવ્ર લક્ષણોનો અનુભવ કર્યો છે. હળવાં લક્ષણોમાં [[તાવ]], ગળાના સોજો, ઉધરસ, માથાનો દુખાવો, [[સ્નાયુ]] કે [[સાંધામાં દુખાવો]] અને [[ઉબકા]] અને ઊલ્ટી કે [[અતિસાર]]નો સમાવેશ થઈ શકે. જેમનામાં આ લક્ષણો તીવ્ર માત્રામાં હોય તેમાં વધુ જોખમ હોય છે તેમાં સમાવિષ્ટ છે : [[અસ્થમા]], [[ડાયાબિટીસ]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/diabetes/news/docs/flu.htm|title=CDC's Diabetes Program - News &amp; Information - H1N1 Flu|date=2009-10-14|work=CDC.gov|publisher=CDC|access-date=2009-10-25|author=National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Division of Diabetes Translation}}&lt;/ref&gt; [[જાડાપણા]] સાથે, [[હૃદયરોગ]], [[રોગપ્રતિરક્ષા સાથે સમાધાન સાધેલ]], ન્યૂરોડેવલપમેન્ટ સ્થિતિ&lt;ref name=&quot;CDCSept4&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5834a1.htm|title=Surveillance for Pediatric Deaths Associated with 2009 Pandemic Influenza A (H1N1) Virus Infection --- United States, April--August 2009|date=2009-09-04|work=Morbidity and Mortality Weekly Report|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=2009-12-02}}&lt;/ref&gt; સાથેના બાળકો અને [[સગર્ભા]] સ્ત્રીઓ.&lt;ref name=&quot;NYT5-27&quot;&gt;{{cite news |last=Hartocollis |first=Anemona |url=http://www.nytimes.com/2009/05/28/health/policy/28flu.html |title='Underlying conditions' may add to flu worries | newspaper= [[The New York Times]] |date=2009-05-27|access-date=2009-09-26}}&lt;/ref&gt; આ ઉપરાંત, અગાઉ ખૂબ તંદુરસ્ત વ્યકિતઓ માટે પણ ઓછી ટકાવારીમાં દર્દીઓને વાયરલ ન્યૂમોનિયા કે [[તીવ્ર શ્વાસોચ્છવાસ તકલીફના લક્ષણો]] વિકસી શકે. આ જાતે જ શ્વસનની વધેલી તકલીફ તરીકે દેખાય છે અને ફ્લૂ લક્ષણોની પ્રારંભિક શરૂઆત પછી 3-6 દિવસોમાં ખાસ કરીને થાય છે.&lt;ref name=&quot;WHObriefingnoteOct16&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.who.int/csr/disease/swineflu/notes/h1n1_clinical_features_20091016/en/index.html|title=Clinical features of severe cases of pandemic influenza|date=2009-10-16|publisher=[[World Health Organization]]|access-date=2009-10-25|location=Geneva, Switzerland}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RongGongLinNov21&quot;&gt;
{{cite news
| url = http://www.latimes.com/features/health/la-me-flu-guidelines21-2009nov21,0,2717012.story?track=rss
| title = When to take a sick child to the ER
| newspaper = [[Los Angeles Times]]
| author = Rong-Gong Lin II
| date = November 21, 2009
| access-date = 2010-01-04
}}&lt;/ref&gt;

અન્ય ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસની જેમ, H1N1 રોગ ખાસ કરીને શ્વાસના બિંદુઓ મારફત વ્યકિતથી વ્યકિતમાં ફેલાય છે.&lt;ref name=&quot;cdc.gov&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/h1n1flu/recommendations.htm|title=Updated Interim Recommendations for the Use of Antiviral Medications in the Treatment and Prevention of Influenza for the 2009-2010 Season|date=2009-12-07|work=H1N1 Flu|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=2009-12-10}}&lt;/ref&gt; લક્ષણો સામાન્ય રીતે 4-6 દિવસો સુધી રહે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://emedicine.medscape.com/article/1673658-overview|title=H1N1 Influenza (Swine Flu)|last=Bronze|first=Michael Stuart|date=2009-11-13|work=eMedicine|publisher=Medscape|access-date=2009-12-10}}&lt;/ref&gt; તેથી ચેપને ફેલાવો અટકાવવા, આવાં લક્ષણોવાળી વ્યકિતઓને, શાળા, કામકાજ અને ભીડવાળાં સ્થળોથી દૂર ઘરમાં રહેવું એવી ભલામણ કરાય છે. વધુ તીવ્ર લક્ષણોવાળી વ્યકિતઓ અથવા જોખમવાળાં જૂથની વ્યકિતઓને [[એન્ટિવાયરલ]] ([[ઓસેલ્ટામિવિર]] કે [[ઝનામિવિર]])થી લાભ થઈ શકે.&lt;ref name=&quot;CDCOct16AntiviralRecommendations&quot;/&gt; હાલમાં,{{Swine-flu-deaths}} વિશ્વભરમાં ના નિશ્ચિત મૃત્યુ થયા છે. આ આંકડો રાષ્ટ્રીય તંત્રો દ્વારા અપાયેલ અહેવાલ દ્વારા સમર્થિત મૃત્યુનો સરવાળો છે અને ડબલ્યુએચઓ (WHO) જણાવે છે કે નવા H1N1 પ્રકારના કુલ મૃત્યુ દર આના કરતાં (સમર્થિત કે અહેવાલ ન અપાયેલ મૃત્યુ સહિત) “ નિ:શંકપણે ઊંચો ” છે. &lt;ref name=&quot;WHOstatement&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601124&amp;sid=akODnI6cicxw|first=Jason|last=Gale|title=Clinical features of severe cases of pandemic influenza|date=2009-12-04|publisher=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]|access-date=2009-12-04|work=Bloomberg.com}}&lt;/ref&gt; સીડીસી નો અંદાજ છે કે, માત્ર યુનાઈટેડ સ્ટેટસમાં, 14 નવેમ્બરના રોજ મુજબ સ્વાઈન ફ્લૂથી 9820 મૃત્યુ (શ્રેણી 7070-13930) થયા હતા.&lt;ref name=&quot;WHOestimateNov&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/h1n1flu/estimates_2009_h1n1.htm|title=CDC Estimates of 2009 H1N1 Influenza Cases, Hospitalizations and Deaths in the United States, April – December 12, 2009|date=2010-01-15|work=H1N1 Flu|publisher=CDC|access-date=2010-01-17}}&lt;/ref&gt; 18 જાન્યુઆરી, 2010ના રોજ, માર્ગારેટ ચાન, ડબલ્યુએચઓના ડિરેકટર જનરલે કહ્યું હતું કે ઉત્તરના ગોળાર્ધમાં રોગચાળો હળવો થતો હોવાનું જણાયું હતું, પરંતુ હજુ એપ્રિલમાં શિયાળો ન પૂરો થાય ત્યાં સુધી ચેપ લાગી શકે, અને એકવાર દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં શિયાળો શરૂ થાય અને વાયરસ વધુ ચેપી બને તો શું થાય તે કહેવું ખૂબ જલ્દી હતું.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5BL2ZT20100118|title=Flu pandemic easing, but risks remain: WHO|last=Nebehay|first=Stephanie|date=2010-01-18|publisher=Reuters|access-date=2010-01-19|location=Geneva}}&lt;/ref&gt;

== વર્ગીકરણ ==
અમેરિકન મીડિયાએ શરૂઆતમાં ફાટી નીકળેલા રોગચાળાને “ H1N1 ઈન્ફલ્યુએન્ઝા ” અથવા “ સ્વાઈન ફ્લૂ ” હોવાનું કહ્યું હતું. [[ડબલ્યુએચઓ (WHO)]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.who.int/mediacentre/Pandemic_h1n1_presstranscript_2009_07_07.pdf|title=Transcript of virtual press conference with Dr Keiji Fukuda, Assistant Director-General ad Interim for Health Security and Environment, World Health Organization|date=2009-07-07|publisher=[[World Health Organization]]|access-date=2009-10-26}}&lt;/ref&gt; એ તેને [[રોગચાળો H1N1/09 વાયરસ]] તરીકે ઓળખાવ્યો, જ્યારે [[સીડીસી]] એ તેને “ નવીન ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ (H1N1) ” અથવા “ 2009 H1N1 ફ્લૂ ”  કહ્યો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/h1n1flu/guidance/cruiseships.htm|title=Interim Novel Influenza A (H1N1) Guidance for Cruise Ships |date=2009-08-05|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=2009-09-30}}&lt;/ref&gt; [[નેધરલેન્ડ]]માં તેને શરૂઆતમાં “ ડુક્કરિયો ફ્લૂ ” કહેવામાં આવતો, પરંતુ હવે [[રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય ઇન્સ્ટિટ્યૂટ]] તેને “ નવો ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ (H1N1) ” કહે છે, જો કે મીડિયા અને સામાન્ય લોકો “ મેકિસકન ફ્લૂ ” નામનો ઉપયોગ કરે છે.  [[દક્ષિણ કોરિયા]] અને [[ઈઝરાયેલ]] ટૂંકમાં તેને “ મેકિસકન વાયરસ ” કહેવા વિચાર્યું હતું.&lt;ref name=&quot;mexflu&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.morungexpress.com/analysis/27870.html|title=SWINE FLU: A pandemic|last=Kikon|first=Chonbenthung S.|work=The Morung Express|access-date=2009-09-28|archive-date=2011-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714120650/http://www.morungexpress.com/analysis/27870.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; પાછળથી દક્ષિણ કોરિયન પ્રેસે “ સ્વાઈન ફ્લૂ ” ના સંક્ષિપ્ત રૂપ એસઆઇ (SI) નો ઉપયોગ કર્યો. તાઈવાને “ H1N1 ફ્લૂ ” કે “ નવો ફ્લૂ ” નામો સૂચવ્યાં, જે મોટાભાગના સ્થાનિક મીડિયાઓએ અપનાવ્યાં.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.chinapost.com.tw/health/infectious-diseases/2009/04/29/206057/p2/Renamed-swine.htm |title=Renamed swine flu certain to hit Taiwan |date=2009-04-28 |work=[[The China Post]] |access-date=2009-09-26 |archive-date=2009-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091007163957/http://www.chinapost.com.tw/health/infectious-diseases/2009/04/29/206057/p2/Renamed-swine.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[પશુ આરોગ્ય અંગેની વિશ્વ સંસ્થા]]એ “ નોર્થ અમેરિકન ઈન્ફલ્યુએન્ઝા ” નામ સૂચવ્યું.&lt;ref name=&quot;NYT 2009-04-28&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2009/04/29/world/asia/29swine.html |title=The naming of swine flu, a curious matter |last=Bradsher |first=Keith |date=28 April 2009 |work=[[The New York Times]] |access-date=2009-04-29}}&lt;/ref&gt; [[યુરોપિયન કમિશને]] “ નવીન ફ્લૂ વાયરસ ” શબ્દ સ્વીકાર્યો. &lt;ref name=&quot;Guardian 28-04-2009&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/apr/28/mexican-swine-flu-pork-name |title=What's in a name? Governments debate 'swine flu' versus 'Mexican' flu |last=Pilkington |first=Ed |date=28 April 2009 |work=[[The Guardian]] |access-date=29 April 2009}}&lt;/ref&gt;

== નિશાનીઓ અને લક્ષણો ==
સ્વાઈન ફ્લૂનાં લક્ષણો બીજા [[ઈન્ફલ્યુએન્ઝા]] જેવાં હોય છે, અને તેમાં [[તાવ]], [[ઉધરસ]] (ખાસ કરીને “ સૂકી ઉધરસ ” ), [[માથાનો દુખાવો]], [[સ્નાયુ]] અને [[સાંધા]]માં દુખાવો, [[ગળાનો સોજો]], [[ઠંડી]], [[થાક]] તથા [[નાક દદડવા]]નો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક કેસોમાં [[અતિસાર]], ઊલ્ટી, તથા [[મજ્જાતંતુવિષયક]] સમસ્યાઓનો પણ અહેવાલ આપવામાં આવ્યો છે.&lt;ref name=&quot;CDC090724&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/media/transcripts/2009/t090724.htm|title=CDC Briefing on Investigation of Human Cases of H1N1 Flu|date=2009-07-24|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=2009-07-28|archive-url=https://www.webcitation.org/5jeG7e0IC?url=http://www.cdc.gov/media/transcripts/2009/t090724.htm|archive-date=2009-09-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CDCgeninfo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/h1n1flu/guidance_homecare.htm|title=Interim Guidance for 2009 H1N1 Flu (Swine Flu): Taking Care of a Sick Person in Your Home|date=2009-08-05|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=2009-11-01}}&lt;/ref&gt; ગંભીર ગૂંચવણોના ઊંચા જોખમવાળા લોકોમાં 65 વર્ષ કરતાં વધુ ઉંમરના, 5 કરતાં ઓછી વયના, મંજ્જાતંતુવિષયક વણસેલી સ્થિતિવાળાં બાળકો, સગર્ભા સ્ત્રીઓ (ખાસ કરીને ત્રણ મહિના દરમિયાન),&lt;ref name=&quot;WHObriefingnoteOct16&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;AndrePicardNov1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/life/health/h1n1-swine-flu/updated-reader-questions-on-h1n1-answered/article1329448/|title=Reader questions on H1N1 answered|last=Picard|first=Andre|date=2009-11-01| newspaper=[[The Globe and Mail]]|access-date=2009-11-02|location=Toronto, Canada}}&lt;/ref&gt; અને અસ્થમા, ડાયાબિટીસ, જાડાપણું, હૃદયરોગ કે નબળી રોગપ્રતિરક્ષા સ્થિતિ (દા.ત. [[ઈમ્યુનોસપ્રેસિવ દવા]]ઓ લેતા હોય અથવા [[એચઆઈવી]] ચેપ લાગ્યો હોય) જેવી તબીબી સ્થિતિવાળી કોઈપણ ઉંમરની વ્યકિતઓનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref name=&quot;NYT5-27&quot;/&gt; યુ.એસ.માં હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાયેલ 70 % થી વધુ લોકો સીડીસી અહેવાલ પ્રમાણે આવી સ્થિતિ ધરાવતાં હતા.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB124502116646013713.html|title=Flu Pandemic Spurs Queries About Vaccine|last=Whalen|first=Jeanne|date=2009-06-15|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|access-date=2009-08-31|archive-url=https://www.webcitation.org/5jeG3g2RN?url=http://online.wsj.com/article/SB124502116646013713.html|archive-date=2009-09-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

સપ્ટેમ્બર 2009માં સીડીસી એ અહેવાલ આપ્યો કે H1N1 ફ્લૂ, “ સામાન્યરીતે મોસમી ફ્લૂથી થાય છે તે કરતાં લાંબાગાળાથી માંદા બાળકોમાં મૃત્યુનું પ્રમાણ ઊંચું જણાય છે.&lt;ref name=&quot;DeniseGradySept3&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2009/09/04/health/research/04flu-001.html|title=Report Finds Swine Flu Has Killed 36 Children|last=Grady|first=Denise|date=2009-09-03| newspaper=[[The New York Times]]|access-date=2009-09-17}}&lt;/ref&gt;&quot; અત્યારસુધીમાં મૃત્યુ પામેલા બાળકો પૈકી, બે-તૃતીયાંશ અગાઉથી [[બાળકોમાં ચેતાતંત્રમાં વિકૃતિ]] હતી, જેમ કે [[મગજનો લકવો]], [[સ્નાયુઓનો ખામીપૂર્ણ વિકાસ]] કે [[મંદ વિકાસ]].  “ મજ્જાતંતુ અને સ્નાયુની સમસ્યાવાળા બાળકોને ખાસ કરીને આવી મૂશ્કેલીઓનું ભારે જોખમ હોઇ શકે. ” &lt;ref name=&quot;DeniseGradySept3&quot;/&gt; 

=== તીવ્ર કેસોમાં લક્ષણો ===
[[વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા]]નો અહેવાલ છે કે, તીવ્ર કેસોમાં ચિકિત્સકીય ચિત્ર, મોસમી ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાવર દરમિયાન જણાતા રોગનાં ઢાંચા કરતા આશ્ચર્યજનક રીતે જુદું પડે છે. અમુક તબીબી પરિસ્થિતિવાળા લોકોને વધુ જોખમ હોવાની જાણ હોવા છતાં, ઘણાં તીવ્ર કેસો અગાઉ તંદુરસ્ત રહેતા લોકોમાં થયેલા છે.  આ દર્દીઓમાં, તીવ્ર માંદગીનું જોખમ વધારી દેતાં તે પ્રત્યે અનુકૂળ વલણ દાખવતાં પરિબળો હાલમાં સમજાયા નથી, જો કે, સંશોધન ચાલુ છે.
તીવ્ર કેસોમાં, દર્દીઓની સ્થિતિ સામાન્યરીતે લક્ષણો શરૂ થયા પછી 3 થી 5 દિવસમાં વણસવા માંડે છે. સ્થિતિ ઝડપથી વણસે છે, જેમાં ઘણા દર્દીઓની શ્વસન પ્રક્રિયા 24 કલાકમાં નિષ્ફળ થવા માંડે છે, જે માટે સઘન સંભાળ એકમમાં તેમને તત્કાલ દાખલ કરવાનું જરૂરી બને છે. દાખલ થયા પછી, મોટાભાગના દર્દીઓને [[યાંત્રિક વેન્ટિલેશન]] સાથે તત્કાલ શ્વાસવિષયક સપોર્ટ જરૂરી બને છે.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.who.int/csr/disease/swineflu/notes/h1n1_clinical_features_20091016/en/index.html|title=Clinical features of severe cases of pandemic influenza|date=2009-10-16|work=Pandemic (H1N1) 2009 briefing note 13|publisher=World Health Organization|access-date=2010-01-17|location=Geneva, Switzerland}}&lt;/ref&gt;

સીડીસી એ નવેમ્બર 2009માં ભલામણમાં જણાવ્યું હતું કે નીચેનાં લક્ષણો “ સંકટકાલિન ચેતવણી ચિહ્નો ” બને છે અને વ્યકિત નીચે પૈકી કોઈપણ એક પણ ચિહ્નોનો અનુભવ કરે તો તાત્કાલિક સંભાળ મેળવવાની સલાહ આપી હતી :&lt;ref name=&quot;CDC_symptoms&quot;/&gt;
{{col-begin}}
{{col-2}}
;પુખ્ત વ્યકિતઓમાં&lt;nowiki&gt;
:&lt;/nowiki&gt;

* શ્વાસ લેવામાં મૂશ્કેલી કે હાંફ ચઢવો 
* છાતી કે પેટમાં દુખાવો કે દબાણ 
* અચાનક મૂર્ચ્છા 
* ગૂંચવણ 
* ભારે અથવા સતત ઊલ્ટી
* ઓછું ઉષ્ણતામાન

{{col-2}} 
;બાળકોમાં&lt;nowiki&gt;
:&lt;/nowiki&gt;

* ઝડપી શ્વાસોચ્છવાસ અથવા શ્વાસ લેવા માટે ભારે મહેનત 
* ત્વચાનો રંગ વાદળી 
* પૂરતું પ્રવાહી ન પીવાય 
* જાગવું નહી કે આંતરક્રિયા ન કરવી 
* એટલા ચીઢીયા થઈ જવું કે બાળક તેને ઊંચકવામાં આવે તેમ ઈચ્છે નહીં 
* ફલૂ જેવાં લક્ષણોમાં સુધારો થાય, પરંતુ પછી તાવ અને ખરાબ ઉધરસ સાથે પાછાં આવે 
* લાલ ચકામા સાથે તાવ 
* ખાઈ ન શકાય
* રડે ત્યારે આંસુ ન નીકળે
{{col-end}}

== નિદાન ==
રોગચાળા H1N1/09 ફ્લૂના સમર્થિત નિદાન માટે [[દર્દીના ગળા]], નાક કે [[ગળા]]ની પેશીના સ્વાબનું પરીક્ષણ કરવું જરૂરી બને છે.&lt;ref name=&quot;specimen&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/h1n1flu/specimencollection.htm|title=Interim Guidance on Specimen Collection, Processing, and Testing for Patients with Suspected Novel Influenza A (H1N1) Virus Infection |date=2009-05-13|work=CDC.gov|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=2009-11-23}}&lt;/ref&gt; [[રિયલ ટાઈમ]] [[આરટી-પીસીઆર]] એ ભલામણ કરાયેલ પરીક્ષણ છે, કેમ કે બીજાઓ રોગચાળા H1N1/09 અને નિયમિત [[મોસમી ફલૂ|મોસમી ફ્લૂ]] વચ્ચે ભેદ પાડી શકતા નથી.&lt;ref name=&quot;specimen&quot;/&gt; આમ છતાં, ફ્લૂનાં લક્ષણો ધરાવતાં મોટાભાગના લોકો માટે ખાસ કરીને રોગચાળા H1N1/09 ફ્લૂ માટે પરીક્ષણ જરૂરી બનતું નથી, કારણ કે પરીક્ષણના પરિણામો, ભલામણ કરાયેલ સારવાર કોર્સને સામાન્યરીતે અસર કરતા નથી.&lt;ref name=&quot;diagpub&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/h1n1flu/diagnostic_testing_public_qa.htm|title=Influenza Diagnostic Testing During the 2009-2010 Flu Season|date=2009-09-29|work=H1N1 Flu|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=2009-11-23}}&lt;/ref&gt; સીડીસી માત્ર તેવા લોકો માટે પરીક્ષણની ભલામણ કરે છે જેઓને શંકાસ્પદ ફ્લૂ માટે હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાયેલ હોય, સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને નબળી રોગપ્રતિરક્ષા સિસ્ટમ ધરાવતાં લોકો હોય.&lt;ref name=&quot;diagpub&quot;/&gt; જેમનું માત્ર ઈન્ફલ્યુએન્ઝાનું નિદાન કર્યુ હોય અને ખાસ કરીને રોગચાળો H1N1/09 ફ્લૂ ન હોય તેવા લોકો માટે વ્યાપકપણે ઉપલબ્ધ પરીક્ષણોમાં [[ઝડપી ઈન્ફલ્યુએન્ઝા નિદાન પરીક્ષણો]] (આરઆઇડીટી (RIDT) ) સમાવિષ્ટ છે, જેનું પરિણામ 30 મિનિટમાં મળી જાય છે, અને [[પ્રત્યક્ષ]] તથા પરોક્ષ [[ઈમ્યુનોફલોરસન્સ]] એસેસ ([[ડીએફએ]] અને આઇએફએ) 2-4 કલાક લે છે.&lt;ref name=&quot;diagnostic&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/h1n1flu/guidance/diagnostic_tests.htm|title=Interim Recommendations for Clinical Use of Influenza Diagnostic Tests During the 2009-10 Influenza Season|date=2009-09-29|work=H1N1 Flu|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=2009-11-23}}&lt;/ref&gt; આરઆઇડીટી [[ખોટા નિષેધકો]]ના ઊંચા દરને કારણે, સીડીસી સલાહ આપે છે કે, નવીન ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ (H1N1) વાયરસ ચેપ સાથે સુસંગત માંદગીવાળા પરંતુ નિષેધક આરઆઇડીટી પરિણામોવાળાં દર્દીઓની સારવાર, તબીબી ખરાબ સ્થિતિ, માંદગીની તીવ્રતા તથા ગૂંચવણોના જોખમ અન્વયે રહેલ ચિકિત્સકીય શંકાના સ્તર પર અનુભવના આધારે કરવી જોઈએ, અને ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસવાળા ચેપ અંગે વધુ નિશ્ચયાત્મક નિર્ણય જરૂરી હોય, તો આર આરટી-પીસીઆર અથવા વાયરસ આઇસોલેશન સાથેનું પરીક્ષણ કરવું જોઇએ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5830a2.htm|title=Evaluation of Rapid Influenza Diagnostic Tests for Detection of Novel Influenza A (H1N1) Virus --- United States, 2009|date=2009-08-07|work=Morbidity and Mortality Weekly Report|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=2009-12-05}}&lt;/ref&gt; સામૂદાયિક આરોગ્યના [[જ્યોર્જિયા]] વિભાગના ડો રહોન્ડા મેડોઝ જણાવે છે કે, સમયના 30-90 % સુધી કોઈપણ સ્થળે ઝડપી પરીક્ષણો ખોટાં હોય છે. તેણીએ પોતાના રાજ્યના ડોકટરોને ચેતવણી આપી છે કે ઝડપી ફ્લૂ પરીક્ષણોનો ઉપયોગ કરવો નહીં, કારણ કે તે ઘણીવાર ખોટાં નીકળે છે.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://abclocal.go.com/wjrt/story?section=news/health&amp;id=7147447|title=Accuracy of rapid flu tests questioned|date=2009-12-01|work=HealthFirst|publisher=WJRT-TV/DT|access-date=2009-12-05|location=Mid-Michigan, USA|agency=AP|archive-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091207163932/http://abclocal.go.com/wjrt/story?section=news/health&amp;id=7147447|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[લોયોલા યુનિવર્સિટી]]ના હેલ્થ સિસ્ટમના સંશોધનકાર પોલ શ્ક્રેકેનાબર્ગરે પણ આરઆઇડીટીના ઉપયોગ પરત્વે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે, જેમણે સૂચવ્યું છે કે ઝડપી પરીક્ષણો ખરેખર તો ભયંકર જાહેર આરોગ્ય ઊભું કરી શકે.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.loyolamedicine.org/News/News_Releases/news_release_detail.cfm?var_news_release_id=973441074|title=Could Widely Used Rapid Influenza Tests Pose A Dangerous Public Health Risk?|date=2009-11-17|publisher=Loyola Medicine|access-date=2009-12-04|location=Maywood, Illinois, USA|archive-date=2009-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091207163917/http://www.loyolamedicine.org/News/News_Releases/news_release_detail.cfm?var_news_release_id=973441074|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ડબલ્યુએચઓના ડોકટર નિક્કી શિંડોએ, H1N1 પરીક્ષણ પરિણામો માટે રાહ જોઈને સારવારમાં વિલંબ કરવાના અહેવાલો સામે દિલગીરી વ્યકત કરી છે અને સૂચવ્યું છે કે, “ ડોકટરોએ પ્રયોગશાળાના સમર્થન માટે રાહ જોવી ન જોઈએ, પરંતુ ચિકિત્સકીય અને રોગચાળાવિષયક પશ્ચાદભૂ પર આધાર રાખીને નિદાનો કરવાં જોઇએ અને તત્કાલ સારવાર શરૂ કરવી જોઇએ. ” &lt;ref name=&quot;NikkiShindoNov12&quot;/&gt;

== વાયરસની  વિશિષ્ટતાઓ ==
ઈન્ફલ્યુએન્ઝાનો આ નવીન પ્રકારનો વાયરસ છે, જે માટેની મોસમી ફ્લૂ સામેની ઉપલબ્ધ [[રસીઓ]] ખૂબ ઓછું રક્ષણ પૂરું પાડે છે. મે 2009માં પ્રકાશિત, રોગ નિયંત્રણ અને નિવારણ માટેના યુ.એસ. કેન્દ્રો ખાતેના અભ્યાસમાં જણાયું હતું કે નવા રોગ સામે બાળકોમાં રોગપ્રતિરક્ષા અગાઉથી હોતી નથી, પરંતુ પુખ્ત વ્યકિતઓ ખાસ કરીને 60 ઉપરની વ્યકિતઓમાં, અમુક માત્રામાં [[રોગપ્રતિરક્ષા]] હોય છે. બાળકોએ,  18 થી 64 વર્ષની 6-9 % પુખ્ત વ્યકિતઓ, અને 33 % વૃદ્ધ વ્યકિતઓએ નવા પ્રકાર સામે કોઈ [[ઉલટ પ્રતિક્રિયાત્મક]] [[એન્ટિબોડી]] પ્રતિક્રિયા દર્શાવી ન હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cidrap.umn.edu/cidrap/content/influenza/swineflu/news/may2109serum-jw.html |title=Some immunity to novel H1N1 flu found in seniors |last=Schnirring |first=Lisa |date=2009-05-21 |publisher=Center for Infectious Disease Research &amp; Policy |access-date=2009-09-26 |archive-date=2009-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090923225423/http://www.cidrap.umn.edu/cidrap/content/influenza/swineflu/news/may2109serum-jw.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CDC_MMWRDispatch_20090421&quot;&gt;{{cite news |publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] |url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm58d0421a1.htm |title=Swine Influenza A (H1N1) Infection in Two Children --- Southern California, March--April 2009 |work=[[Morbidity and Mortality Weekly Report]] |date=21 April 2009 |access-date=2009-09-26}}&lt;/ref&gt; જ્યારે એમ વિચારવામાં આવ્યું છે કે આ તારણો, વૃદ્ધ વ્યકિતઓમાં રહેલ આંશિક રોગપ્રતિરક્ષા, તે જ પ્રકારના મોસમી ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ સામેના અગાઉના એકસપોઝરને કારણે હોવાનું સૂચવે છે. ચીનમાં ગ્રામીણ રસી ન લીધેલ લોકોના નવેમ્બર 2009માં કરાયેલ અભ્યાસ પરથી જણાયું હતું કે, H1N1 પ્રકાર સામે ઊલટ પ્રતિક્રિયાત્મક એન્ટિબોડી પ્રતિક્રિયા માત્ર 0.3 % જોવા મળી હતી, જે મોસમી ફ્લૂ માટેની પૂર્વ-રસીઓ અને નહીં કે એકસપોઝરને પરિણામે વૃદ્ધ યુ.એસ. લોકોમાં રોગપ્રતિરક્ષા જણાયાનું સૂચવે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal|date=November 2009|title=Serologic Survey of Pandemic (H1N1) 2009 Virus, Guangxi Province, China|journal=Emerging Infectious Diseases |publisher=CDC |doi=10.3201/eid1511.090868 |volume=15|issue=11 |first1=Honglin |last1=Chen |first2=Yong |last2=Wang |first3=Wei |last3=Liu |first4=Jinxia |last4=Zhang|first5=Baiqing |last5=Dong |first6=Xiaohui |last6=Fan |first7=Menno D. |last7=de Jong |first8=Jeremy |last8=Farrar |first9=Steven |last9=Riley |first10=Gavin J.D. |last10=Smith |first10=Yi |last10=Guan}}&lt;/ref&gt;

એવું નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે આ પ્રકારના પાંચ જુદા જુદા ફ્લૂ વાયરસના જનીનો રહેલા છે : ઉત્તર અમેરિકન સ્વાઈન ઈન્ફલ્યુએન્ઝા, ઉત્તર અમેરિકન એવિયન (પક્ષી) ઈન્ફલ્યુએન્ઝા, મનુષ્ય ઈન્ફલ્યુએન્ઝા, અને એશિયા અને યુરોપમાં ખાસ મળી આવતા બે સ્વાઈન ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ.  વધૃ પૃથ્થકરણ પરથી જણાયું છે કે વાયરસના અનેક [[પ્રોટિન]], માણસોમાં હળવાં લક્ષણો પેદા કરતી જાતોને મોટેભાગે મળતા આવે છે, પ્રતિષ્ઠિત [[વાયરોલોજીસ્ટ]] વેન્ડી બારક્લેએ 1લી મે, 2009ના રોજ સૂચવ્યું કે પ્રારંભિક નિર્દેશો એ છે કે વાયરસ, મોટાભાગના લોકો માટે તીવ્ર લક્ષણો પેદા કરે તેવી શકયતા ન હતી. &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/8028371.stm |title=What scientists know about swine flu |publisher=BBC News |author=Emma Wilkinson |date=2009-05-01|access-date=2009-09-26}}&lt;/ref&gt;

હાલમાં વાયરસ પૂર્વ-રોગચાળાની જાતો કરતાં ઓછા પ્રાણઘાતક છે અને ચેપ લાગેલ હોય તેવા લગભગ 0.01-0.03 % ને મારે છે; 1918નો ઈન્ફલ્યુએન્ઝા, એકસો ગણો વધુ પ્રાણઘાતક હતો અને મૃત્યુનો દર 2-3% હતો.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Donaldson LJ, Rutter PD, Ellis BM, ''et al.'' |title=Mortality from pandemic A/H1N1 2009 influenza in England: public health surveillance study |journal=BMJ |volume=339 |issue= |pages=b5213 |year=2009 |pmid=20007665 |pmc=2791802}}&lt;/ref&gt; 14 નવેમ્બર સુધીમાં, વાયરસથી 6 અમેરિકન દીઠ એકને ચેપ લાગ્યો હતો, સાથે 200,000 ને હોસ્પિટલમાં દાખલ કર્યા હતા અને 10,000 મરણ પામ્યા હતા - જે સરેરાશ ફ્લૂની મોસમ કરતાં વધુ માણસોને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાયા હતા, અને થોડાકના મૃત્યુ થયા હતા, પરંતુ 50 થી ઓછી ઉંમરના લોકો માટે વધુ જોખમ હતું. 1100 બાળકો અને 18 થી 64ની વયના 7500 પુખ્તોના મૃત્યુ સાથે આ આંકડો “ રોજિંદા ફ્લૂની મોસમમાં હોય તે કરતાં વધુ ઊંચો છે. ”&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.latimes.com/news/nation-and-world/la-sci-swine-flu11-2009dec11,0,6351332.story|title=Swine flu has hit about 1 in 6 Americans, CDC says|first=Thomas H. II|last=Maugh|publisher=Los Angeles Times|date=2009-12-11|access-date=2009-12-13}}&lt;/ref&gt; 

=== સંક્રમણ ===
H1N1 નો ફેલાવો, મોસમી ફ્લૂના ફેલાવાની જેમ જ થતો હોવાનું વિચારાય છે. ફ્લૂના વાયરસ મુખ્યત્વે ઈન્ફલ્યુએન્ઝાવાળા લોકોની ઉધરસ કે છીંક દ્વારા વ્યક્તિ મારફત વ્યક્તિમાં ફેલાય છે. કેટલીકવાર કોઈક વસ્તુનો સ્પર્શ કરવાથી જેમ કે ફ્લૂ વાયરસવાળી સપાટી કે પદાર્થ અને ત્યારપછી તેમના મોં કે નાકને અડવાથી લોકોને ચેપ લાગી શકે છે. &lt;ref name=&quot;fluandyou&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/H1N1flu/qa.htm|title=2009 H1N1 Flu (&quot;Swine Flu&quot;) and You|date=2009-09-24|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=2009-10-20}}&lt;/ref&gt;
2009 નવીન H1N1 ની [[ફરીથી થવાની મૂળભૂત સંખ્યા]] (રોગ પ્રત્યે કશી રોગપ્રતિરક્ષા ન હોય તેવા લોકોમાં, ચેપગ્રસ્ત લોકો ચેપ લગાડે તેવી બીજી વ્યકિતઓની સરેરાશ સંખ્યા) 1.76 હોવાનો અંદાજ છે.&lt;ref&gt;{{cite journal|first1=Duygu |last1=Balcan |first2=Hao |last2=Hu |first3=Bruno |last3=Goncalves |first4=Paolo |last4=Bajardi |first5=Chiara |last5=Poletto |first6=Jose J.|last6=Ramasco|first7=Daniela|last7=Paolotti|first8=Nicola|last8=Perra |first9=Michele |last9=Tizzoni |date=2009-09-14|title=Seasonal transmission potential and activity peaks of the new influenza A(H1N1): a Monte Carlo likelihood analysis based on human mobility|journal=BMC Medicine |volume=7 |issue=45 |pages=29 |access-date=2009-10-25 |doi=10.1186/1741-7015-7-45 |id={{arXiv|0909.2417v1}}}}&lt;/ref&gt; ડિસેમ્બર 2009નો અભ્યાસ જણાવતો હતો કે, પરિવારોમાં H1N1 ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસની સંક્રમણ શકિત ભૂતકાળના રોગચાળા કરતાં ઓછી છે. મોટાભાગનું રોગ સંક્રમણ લક્ષણો શરૂ થયા પહેલાં તરત કે પછી થયેલ છે.&lt;ref&gt;ધ ન્યૂ ઇંગ્લેન્ડ જર્નલ ઓફ મેડિસિન http://content.nejm.org/cgi/content/full/361/27/2619 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524044908/http://content.nejm.org/cgi/content/full/361/27/2619 |date=2010-05-24 }}&lt;/ref&gt;

H1N1 વાયરસ, [[ડુક્કર]], [[મરઘાં]], [[નોળિયા]], ઘરની [[બિલાડી]], ઓછામાં ઓછો એક [[કૂતરો]], અને એક [[ચિત્તા]] સહિત પ્રાણીઓમાં સંક્રમિત થાય છે. &lt;ref&gt;
{{cite news
 | url=http://consults.blogs.nytimes.com/2009/11/05/can-pets-get-swine-flu/
 | title=Can Pets Get Swine Flu?
 | last=Murray
 | first=Louise
 | newspaper =[[The New York Times]]
 | date=2009-11-05
 | access-date=2009-11-06
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite news
 | url=http://well.blogs.nytimes.com/2009/11/05/the-cat-who-got-swine-flu/
 | title=The Cat Who Got Swine Flu
 | last=Parker-Pope
 | first=Tara
 | newspaper =[[The New York Times]]
 | date=2009-11-05
 | access-date=2009-11-06
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 | url=http://www.cbc.ca/health/story/2009/12/22/h1n1-us-dog-who.html
 | title=Pet dog recovers from H1N1
 | newspaper=[[CBCNews]]
 | date=2009-12=22
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091224082642/http://www.cbc.ca/health/story/2009/12/22/h1n1-us-dog-who.html
 | archive-date=2009-12-24
 | access-date=2010-03-23
 | url-status=live
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.usda.gov/documents/FINAL_RESULTS_2009_PANDEMIC_H1N1_INFLUENZA_CHT.pdf|title=2009 Pandemic H1N1 Influenza Presumptive and Confirmed Results|date=2009-12-04|publisher=US Department of Agriculture|access-date=2009-12-04|archive-date=2009-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20091203233039/http://www.usda.gov/documents/FINAL_RESULTS_2009_PANDEMIC_H1N1_INFLUENZA_CHT.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== નિવારણ ==
સીડીસી એ ભલામણ કરી હતી કે પ્રારંભિક રસીનો ડોઝ અગ્રિમતાવાળાં જૂથોને, જેમ કે સગર્ભા સ્ત્રીઓ, છ મહિનાના શિશુ સાથે રહેતાં લોકો અથવા તેની સંભાળ કર્તા લોકો, છ મહિનાથી ચાર વર્ષ સુધીનાં બાળકો અને આરોગ્ય સંભાળ કાર્યકરોને આપવો જોઈએ.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.cdc.gov/mmWR/PDF/rr/rr5810.pdf
|title=Use of Influenza A (H1N1) 2009 Monovalent Vaccine: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP), 2009
|work=[[Morbidity and Mortality Weekly Report]]
|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]
|date=2009-11-28
|access-date=2009-11-02
}}&lt;/ref&gt; યુ.કે.માં, એનએચએસે ભલામણ કરી હતી કે, મોસમી ફ્લૂ થવાનું જોખમ હોય તેવા છ મહિનાથી વધુ ઉંમરના બાળકો, સગર્ભા સ્ત્રીઓ, તથા રોગ-પ્રતિકાર સાથે બાંધછોડ કરનાર પરિવારના લોકોને રસીની અગ્રતા આપવી.&lt;ref name=&quot;nhs-april&quot;&gt;{{cite news
|url=http://www.nhs.uk/news/2009/04april/pages/swineflulatest.aspx
|title=Swine flu latest from the NHS
|date=2009-09-25
|work=NHS Choices
|publisher=[[National Health Services|NHS]]
|access-date=2009-09-28
|agency=NHS Knowledge Service
|archive-date=2009-10-08
|archive-url=https://web.archive.org/web/20091008013912/http://www.nhs.uk/News/2009/04April/Pages/swineflulatest.aspx
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

શરૂઆતમાં બે ઈંજેક્ષનો જરૂરી હોવાનું વિચારાયું હતું, તેમ છતાં ચિકિત્સકીય અભ્યાસોએ દર્શાવ્યું કે નવી રસીમાં “ બે ને બદલી એક જ ડોઝ ” થી પુખ્ત વ્યકિતઓને રક્ષણ મળે છે, અને તેથી મર્યાદિત રસીનો પુરવઠો આગાહી કર્યા પ્રમાણે બે ગણા લોકોને મળશે. &lt;ref name=&quot;NYT9-12-09&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.who.int/csr/disease/swineflu/notes/briefing_20091030/en/index.html
|title=Experts advise WHO on pandemic vaccine policies and strategies
|date=30 October 2009
|publisher=[[World Health Organization]]
|access-date=2009-11-02
|archive-date=2009-11-02
|archive-url=https://web.archive.org/web/20091102051824/http://www.who.int/csr/disease/swineflu/notes/briefing_20091030/en/index.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; “ વધુ કાર્યક્ષમ રસી ” હોવાથી ખર્ચ પણ ઓછો થશે.&lt;ref name=&quot;NYT9-12-09&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2009/09/11/health/11vaccine.html?_r=1|title=One Vaccine Shot Seen as Protective for Swine Flu|last=McNeil, Jr.|first=Donald G.|date=2009-09-10| newspaper= [[The New York Times]] | access-date=2009-09-17}}&lt;/ref&gt; 10 કરતાં ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે, 21 દિવસના આંતરે બે વખત રસી આપવાની ભલામણ છે.&lt;ref name=&quot;TwoForKids&quot;&gt;
{{cite news
|url=http://www.reuters.com/article/healthNews/idUSTRE58H4EP20090921
|first=Maggie
|last=Fox
|date=21 September 2009
|title=Young children need 2 doses of H1N1 vaccine- US
|publisher=Reuters
|access-date=2009-09-22
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NIAIDaudo&quot;&gt;{{Cite book
|url=http://services.choruscall.com/links/nih090921.html
|title=Update on NIAID Clinical Trials of 2009 H1N1 Influenza Vaccines in Children
|author=Dr. Anthony Fauci, Director, National Institute of Allergy and Infectious Diseases, NIH
|publisher=[[NIAID]]
|date=21 September 2009
|access-date=2009-09-22
|quote=Children from 6 months to 9 years old may require two vaccinations &lt;nowiki&gt;[closed caption, app. 5 minutes into presentation]&lt;/nowiki&gt;
|archive-date=2011-07-08
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708145808/http://services.choruscall.com/links/nih090921.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; મોસમી ફ્લૂ માટે હજુ અલગ રસીની જરૂર પડશે.&lt;ref name=&quot;SeasonalFluVaccine&quot;&gt;{{cite news
|url=http://www.reuters.com/article/GCA-SwineFlu/idUSTRE56N3PQ20090724
|title=First defense against swine flu - seasonal vaccine
|last=Fox
|first=Maggie
|date=2009-07-24
|publisher=Reuters
|access-date=2009-09-17
}}&lt;/ref&gt;

વિશ્વભરના આરોગ્ય અધિકારીઓને પણ ખૂબ ચિંતા થતી હતી, કારણ કે વાયરસ નવો હતો અને સહેલાઈથી બદલાઇ જતો હતો અને વધુ ઝેરી બનતો હતો, જો કે મોટાભાગના ફ્લૂનાં લક્ષણો હળવાં હતાં અને સારવાર વિના થોડાક દિવસો જ અસ્તિત્વમાં રહેતાં હતાં. અધિકારીઓએ સમુદાયો, ધંધાદારીઓ અને વ્યકિતઓને, શાળાઓ બંધ કરવા, માંદગી માટે મોટા પ્રમાણમાં કર્મચારીઓની ગેરહાજરી, હોસ્પિટલોમાં દર્દીઓના ઘસારા અને સંભવત: રોગચાળાના બહોળા ફેલાવાની અન્ય અસરોની શકયતા અંગે આકસ્મિક યોજના બનાવવાની વિનંતી કરી હતી. &lt;ref name=&quot;WSJ-7-18-09&quot;&gt;{{cite news
|url=http://online.wsj.com/article/SB124787226825260533.html?mod=googlenews_wsj
|title=New Push in H1N1 Flu Fight Set for Start of School
|last=McKay
|first=Betsy
|date=2009-07-18
|newspaper=[[The Wall Street Journal]]
|access-date=2009-08-31
|archive-url=https://www.webcitation.org/5jeG4aNty?url=http://online.wsj.com/article/SB124787226825260533.html?mod=googlenews_wsj
|archive-date=2009-09-09
|url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

=== જાહેર આરોગ્ય પ્રતિભાવ ===
[[ચિત્ર:H1N1 map.svg|thumb|450px|[129][130]વધુ જુઓ : H1N1 લાઇવ નકશો, ડબલ્યુએચઓ (WHO)અદ્યતનો]]27 એપ્રિલ, 2009ના રોજ [[યુરોપિયન યુનિયન]] આરોગ્ય કમિશનરે યુરોપિયનોને યુનાઈટેડ સ્ટેટસ કે મેક્સિકોના અનાવશ્યક પ્રવાસ મોફૂક રાખવાની સલાહ આપી હતી. આના પછી સ્પેનમાં સૌ પ્રથમ સમર્થિત કેસ શોધી કઢાયો હતો.&lt;ref name=&quot;Guardian 27/4&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/apr/27/swine-flu-mexico|title=Europeans urged to avoid Mexico and US as swine flu death toll exceeds 100|date=April 27, 2009|work=Guardian|access-date=2009-04-27}}&lt;/ref&gt; 6ઠ્ઠી મે, 2009ના રોજ [[કેનેડાની જાહેર આરોગ્ય સંસ્થા]]એ જાહેરાત કરી હતી કે તેમની [[રાષ્ટ્રીય સૂક્ષ્મ જીવશાસ્ત્ર]] (એનએમએલ (NML) ) પ્રયોગશાળાએ સ્વાઈન ફ્લૂના જનીન કોડને મેપ કર્યો  છે, પ્રથમ વખત આમ કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.iol.co.za/index.php?art_id=nw20090506191835578C369647&amp;click_id=31&amp;set_id=1|title=H1N1 virus genome: 'This is a world first'|date=2009-05-06|work=Independent|access-date=2009-08-31|author=AFP|archive-url=https://www.webcitation.org/5jeF2dg9n?url=http://www.iol.co.za/index.php?art_id=nw20090506191835578C369647|archive-date=2009-09-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ઈંગ્લેન્ડમાં, [[રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય સેવા]]એ, રાષ્ટ્રીય રોગચાળા ફ્લૂ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pandemicflu.direct.gov.uk/|title=National Pandemic Flu Service|publisher=NHS, NHS Scotland, NHS Wales, DHSSPS|access-date=2009-10-04|archive-date=2009-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007163952/https://www.pandemicflu.direct.gov.uk/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; સેવા પર વેબસાઈટનો પ્રારંભ કર્યો હતો, જેમાં દર્દીઓ સ્વ-મૂલ્યાંકન કરીને વાયરસ વિરોધી દવાઓ માટે અધિકૃતિ નંબર મેળવી શકતા. આ સિસ્ટમથી [[સામાન્ય ચિકિત્સકો]] પરનો કાર્યબોજ ઓછો થવાની ધારણા છે.&lt;ref name=&quot;nhs-april&quot;/&gt;

યુ.એસ.ના અધિકારીઓએ અવલોકન કર્યું હતું કે, [[H5N1]] [[એવિયન ફલૂ|એવિયન ફ્લૂ]] અંગેની છ વર્ષની ચિંતાને પરિણામે હાલના સ્વાઈન ફ્લૂના ફેલાવા સામે તૈયાર થવા ઘણું કરાયું હતું, તથા એશિયામાં [[H5N1]] ફાટી નીકળ્યા પછી વર્ષો દરમિયાન તેનાથી અસરગ્રસ્ત થોડાક સેંકડો લોકો પૈકી છેલ્લે 60 % લોકો મર્યા હોવાની નોંધ કરાઈ હતી, ઘણા દેશોએ તેનો વધુ ફેલાવો ન થાય તે માટે કોઈપણ સમાન પ્રકારના સંકટનું નિવારણ કરવાના પ્રયત્નરૂપે પગલાં લીધાં હતાં.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pe.com/localnews/rivcounty/stories/PE_News_Local_S_swineflu08.4301c9d.html|title=Health officials evaluate response to swine flu|last=Hines|first=Lora|date=2009-06-07|work=Riverside Press-Enterprise|access-date=2009-09-17|archive-date=2010-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100107164010/http://www.pe.com/localnews/rivcounty/stories/PE_News_Local_S_swineflu08.4301c9d.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; સીડીસી અને અન્ય અમેરિકન સરકારી સંસ્થાઓએ&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/08/09/AR2009080902447.html|title=Preparing for Swine Flu's Return|last=Stein|first=Rob|date=2009-08-10|work=[[The Washington Post]]|access-date=2009-10-04}}&lt;/ref&gt; સ્વાઈન ફ્લૂ અંગે યુનાઈટેડ સ્ટેટસના પ્રતિકારનો સ્ટોક લેવા ઉનાળુ શાંતિનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને શિયાળાની શરૂઆતમાં ફ્લૂની મોસમ શરૂ થતાં પહેલાં [[જાહેર આરોગ્ય]] સલામતીના માળખામાં કોઈ તૂટ રહી હોય તો તેને પૂરી દેવા પ્રયત્ન કર્યો હતો.&lt;ref name=&quot;reuters20090604&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/domesticNews/idUSN0423008520090604?sp=true|title=As swine flu wanes, U.S. preparing for second wave|last=Steenhuysen|first=Julie|date=2009-06-04|publisher=Reuters|access-date=2009-09-17}}&lt;/ref&gt; તૈયારીમાં એક મોસમી ઈન્ફલ્યુએન્ઝા ઉપરાંત બીજી ઈન્ફલ્યુએન્ઝા રસીના કાર્યક્રમનું આયોજન તથા ફેડરલ, રાજ્ય અને સ્થાનિક સરકારો તથા ખાનગી આરોગ્ય પ્રબંધકો વચ્ચે યોગ્ય સંકલન કરવાનો સમાવેશ થતો હતો.&lt;ref name=&quot;reuters20090604&quot;/&gt; 24 ઓકટોબર, 2009ના રોજ યુ.એસ. રાષ્ટ્રપતિ ઓબામાએ સ્વાઈન ફ્લૂની રાષ્ટ્રીય કટોકટી તરીકે જાહેરાત કરી અને [[આરોગ્ય તથા માનવ સેવાના સચિવ]] [[કેથેલિન સેબેલિસ]]ને રાબેતા મુજબની ફેડરલ જરૂરિયાતો જતી કરવા હોસ્પિટલોને વિનંતી કરવાની સત્તા આપી હતી.&lt;ref name=&quot;ObamaAuthorizesSebelius&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/24/AR2009102401061.html|title=President Obama declares H1N1 flu a national emergency|first1=Michael D.|last1=Shear|first2=Rob|last2=Stein|date=2009-10-24|work=[[The Washington Post]]|access-date=2009-10-25}}&lt;/ref&gt;

=== રસીઓ ===
[[ચિત્ર:A nurse vaccinates Barack Obama against H1N1.jpg|thumb|250px|બરાક ઓબામાને ડિસે. 20, 2009 ના રોજ રસી આપવામાં આવી હતી.]]
{{asof|2009|11|19|df=US}}, 16 કરતાં વધુ દેશોમાં રસીના 65 મિલિયન ડોઝનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો; રસી સલામત અને અસરકારક જણાઈ છે, જેણે મજબૂત રોગપ્રતિરક્ષા અસર ઊભી કરી છે, જેણે ચેપ સામે રક્ષણ આપવું  જોઇએ.&lt;ref name=&quot;Greenberg&quot;&gt;{{Cite journal
| doi = 10.1056/NEJMoa0907413
| pages = NEJMoa0907413
| last = Greenberg
| first = Michael E.
| coauthors = Michael H. Lai, Gunter F. Hartel, Christine H. Wichems, Charmaine Gittleson, Jillian Bennet, Gail Dawson, Wilson Hu, Connie Leggio, Diane Washington, Russell L. Basser
| title = Response after One Dose of a Monovalent Influenza A (H1N1) 2009 Vaccine -- Preliminary Report
| journal = N Engl J Med
| laysummary = http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1921679,00.html
| date = 2009
| url = http://content.nejm.org/cgi/content/abstract/NEJMoa0907413v1
| volume = 361
| access-date = 2010-03-23
| archive-date = 2010-01-05
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100105123250/http://content.nejm.org/cgi/content/abstract/NEJMoa0907413v1
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; ચાલુ સામાન્ય મોસમી ઈન્ફલ્યુએન્ઝાની રસી, H1N1 ચેપનું જોખમ ન તો વધારે છે કે ન તો ઘટાડે છે, કેમ કે નવીન રોગચાળાની જાત, આ રસીમાં વપરાતી જાતો કરતાં તદ્ન ભિન્ન છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Centers for Disease Control and Prevention |title=Effectiveness of 2008-09 trivalent influenza vaccine against 2009 pandemic influenza A (H1N1) - United States, May-June 2009 |journal=MMWR |volume=58 |issue=44 |pages=1241–5 |year=2009 |month=November |pmid=19910912 |url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5844a5.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Hancock K, Veguilla V, Lu X, ''et al.'' |title=Cross-reactive antibody responses to the 2009 pandemic H1N1 influenza virus |journal=N. Engl. J. Med. |volume=361 |issue=20 |pages=1945–52 |year=2009 |month=November |pmid=19745214 |doi=10.1056/NEJMoa0906453}}&lt;/ref&gt; એકંદરે નવી H1N1 રસીની સલામતી રૂપરેખા, મોસમી ફ્લૂ રસીના જેવી સમાન છે, અને નવેમ્બર 2009ના રોજ મુજબ [[ગુઇલન-બેર લક્ષણો]]વાળાં ડઝન કરતાં ઓછાં કેસોમાં પશ્ચાત્ રસી આપી હોવાનું જણાવાયું હતું.&lt;ref name=&quot;MariePauleKienyNov19&quot;/&gt; આમાંથી માત્ર થોડાક જ H1N1 રસીકરણ સાથે ખરેખર સંબંધિત હોવાનો અંદેશો હતો, અને માત્ર હંગામી માંદગી હોવાનું જણાયું હતું.&lt;ref name=&quot;MariePauleKienyNov19&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.who.int/mediacentre/vpc_transcript_19_november_09_kieny.pdf|title=Transcript of virtual press conference with Dr Marie-Paule Kieny, Director, Initiative for Vaccine Research World Health Organization|date=2009-11-19|publisher=[[World Health Organization]]|pages=5|access-date=2009-11-22}}&lt;/ref&gt; આ [[1976ના સ્વાઈન ફલૂ વાવર|1976ના સ્વાઈન ફ્લૂ વાવર]] સામે મજબૂત વિરોધાભાસ હતો, જેમાં યુનાઈટેડ સ્ટેટસમાં ગુઇલન-બેર સિન્ડ્રોમના 500 કરતાં વધુ કેસોમાં સામૂહિક રસી અપાઈ હતી અને 25 વ્યકિતના મૃત્યુ થયા હતા. &lt;ref name=&quot;1976swine&quot;&gt;{{cite news|url=http://articles.latimes.com/2009/apr/27/science/sci-swine-history27?pg=2|title=Swine flu 'debacle' of 1976 is recalled|last=Roan|first=Shari|date=2009-04-27|newspaper=[[Los Angeles Times]]|access-date=2009-11-19}}&lt;/ref&gt;

ઈંડા પ્રત્યે એર્લજી હોય તેવા લોકો માટે સલામતીની ચિંતા રહે છે, કારણ કે મરઘાના ઈંડા આધારિત સંવર્ધનમાંથી રસીના વાયરસ વિકસે છે. ઈંડાની એર્લજીવાળા લોકોએ, તેમના ચિકિત્સકની સલાહ લીધા પછી, સંભાળપૂર્વક અને નિયંત્રિત પર્યાવરણમાં કક્ષાવાર રસીનો ડોઝ લઈ શકે.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.infectioncontroltoday.com/hotnews/egg-allergy-and-flu-vaccines.html|title=Have Egg Allergy? You May Still Be Candidate for Flu Vaccines, Says Allergist|date=2009-11-18|work=Infection Control Today|publisher=Virgo Publishing|access-date=2009-11-22|archive-date=2010-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100107163924/http://www.infectioncontroltoday.com/hotnews/egg-allergy-and-flu-vaccines.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; બેકસટર દ્વારા ઉત્પાદિત કરેલી રસીમાં ઈંડાનો ઉપયોગ કર્યો નથી, પરંતુ રોગપ્રતિરક્ષા પેદા કરવા ત્રણ અઠવાડિયાને આંતરે બે ડોઝ આપવા જરૂરી છે.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/8325363.stm|title=GPs to receive swine flu vaccines|date=2009-10-26|work=BBC News|publisher=BBC|access-date=2009-11-22}}&lt;/ref&gt;

નવેમ્બરના અંતમાં, કેનેડામાં, રસી આપ્યા પછી [[એનાફાયલેકટિક શોક]]ના 24 કેસોનું સમર્થન કરાયું હતું, જેમાં એકનું મૃત્યું થયું હતું. રસી લેનાર 3,12,000 વ્યકિતઓ દીઠ 1 ને એનાફાયલેટિક પ્રતિક્રિયા આવ્યાનો અંદાજ છે, આમ છતાં રસીની એક બેચમાં, અપાયેલ 157,000 ડોઝ પૈકી 6 વ્યકિતઓને એનાફાયલેક્સિસ થયો હતો. ડો. ડેવિડ બટલર-જોન્સ, કેનેડાના મુખ્ય જાહેર આરોગ્ય અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, આ [[રોગપ્રતિરક્ષા]] રસી હોવા છતાં, આ 6 દર્દીઓમાં તીવ્ર એર્લજીક પ્રતિક્રિયા થવાનું કારણ હોવાનું જણાતું ન હતું. &lt;ref name=&quot;MichaelSmithNov30&quot;&gt;[http://www.medpagetoday.com/PrimaryCare/Vaccines/17228 કેનેડા H1N1 રસી એનાફાયલેક્સિસ સ્પાઇકની તપાસ કરે છે], માઇકલ સ્મિથ, નોર્થ અમેરિકન કોરસપોન્ડન્ટ, મેડપેજ ટૂડે, નવે. 30, ૨૦૦૯.
&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KeijiFukudaNov26&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.who.int/mediacentre/vpc_transcript_26_november_09_fukuda.pdf|title=Transcript of virtual press conference with Kristen Kelleher, Communications Officer for pandemic (H1N1) 2009, and Dr Keiji Fukuda, Special Adviser to the Director-General on Pandemic Influenza|date=2009-11-26|publisher=World Health Organization|access-date=2009-12-01}}&lt;/ref&gt;

જાન્યુઆરી, 2010માં [[વોલ્ફગેંગ વોડાર્ગ]], ડોકટર તરીકે તાલીમ મેળવેલ [[સોશ્યલ ડેમોક્રેટ]] ડેપ્યુટી અને [[યુરોપ કાઉન્સિલ]]ની આરોગ્ય સમિતિના અધ્યક્ષે દાવાપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મોટી પેઢીઓએ રસીઓ વેચવા “ ખોટો રોગચાળો ” જાહેર કરવા [[વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા]] (ડબલ્યુએચઓ) પર દબાણ લાવવા “ રોગચાળા ભયની ઝુંબેશ ” નું આયોજન કર્યું હતું. ડો. વોડાર્ગે કહ્યું હતું કે “ ડબલ્યુએચઓ (WHO)” ની “ ખોટા રોગચાળા ” ફ્લૂ ઝુંબેશ આ સૈકાનું સૌથી મોટું તબીબી ક્ષેત્રનું નિંદ્ય કાવતરું છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, સો કે વધુ “ સામાન્ય ” જણાવાયેલા ઈન્ફ્લૂએન્ઝાના કેસોની જીવલેણ નવા રોગચાળાની શરૂઆત હોવાની જાહેરાત કરાઈ ત્યારે [[મેકિસકો સિટી]]માં છેલ્લા મેમાં “ ખોટા રોગચાળા ” ની ઝુંબેશ શરૂ થઈ, જો કે તેમણે કહ્યું કે, આ માટે કોઈ ખાસ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો ન હતો. આમ છતાં તેમણે દલીલ કરી છે, ડબલ્યુએચઓ (WHO)એ “ મોટી સંખ્યામાં લોકોને રોગ લાગુ પાડયો અને મૃત્યુ પામ્યા ” એવા વિધાનને તેની હાલની વ્યાખ્યામાંથી દૂર કરીને તેના બદલે સીમાઓને ઓળંગીને ફેલાયેલ તે એક વાયરસ કે લોકો પાસે તે અંગે કોઈ પ્રતિરક્ષા ન હોવાનું જ માત્ર જણાવીને “ કેટલીક મોટી ફાર્માસ્યુટીકલ્સ કંપનીઓ અને તેના વૈજ્ઞાનિકો સાથેના સહયોગથી રોગચાળાની ફેર-વ્યાખ્યા કરી હતી. ”&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.news.com.au/world/swine-flu/story-e6frfkyi-1225818388508|title=Swine flu 'a false pandemic' to sell vaccines, expert says|date=2010-01-13|publisher=[[News.com]]|access-date=2010-01-13|archive-date=2010-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100114013335/http://www.news.com.au/world/swine-flu/story-e6frfkyi-1225818388508|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ડબલ્યુએચઓ (WHO)એ જવાબ આપતાં જણાવ્યું હતું કે, સ્વતંત્ર સલાહ ગંભીરતાથી આપવાની તેની ફરજ તેમણે સ્વીકારી હતી અને બહારના હિતોની દખલગીરી સામે રક્ષણ પૂરું પાડયું હતું.  તેના પગલાંની સમીક્ષાની જાહેરાત કરીને ડબલ્યુએચઓ (WHO)ના પ્રવકતા ફાડેલા ચૈબે જણાવ્યું હતું કે “ સમીક્ષા એ આઉટબ્રેક સાઈકલનો ભાગ છે. અમે સમીક્ષા અને તેની ચર્ચા કરવાની તક મળે તેવી અપેક્ષા રાખીએ છીએ અને તેને ચોક્કસપણે આવકારીએ છીએ. ” &lt;ref&gt;સ્ટિફાઇન નેબેહે [http://www.reuters.com/article/idUSTRE5BL2ZT20100112 H1N1 ફ્લૂ રોગચાળાને હાથ ધરવા અંગે ડબલ્યુએચઓની સમીક્ષા કરે છે], ''રિયુટર્સ''  મંગળ જાન્યુ 122&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; બ્લુમબર્ગ http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&amp;amp;sid=ahj0H_RH8U68&lt;/ref&gt;

=== ચેપ નિયંત્રણ ===
==== પ્રવાસ-પૂર્વસાવચેતી ====
[[ચિત્ર:ChineseFluInspectors.JPG|thumb|ચાઇનામાં આવનારી ફ્લાઇટમાં ફ્લૂની તપાસ]]
[[ચિત્ર:Airport Thermographic Camera.jpg|thumb|ગ્રીસમાં એરપોર્ટ ટર્મિનલમાં થર્મલ ઇમેજિંગ કેમેરા અને સ્ક્રીન, ફોટોગ્રાફ.થર્મલ ઇમેજિંગ વધેલ શરીરના તાપમાનને શોધી શકે છે, જે સ્વાઇન ફ્લૂની નિશાનીઓ પૈકી એક છે.]]
7 મે 2009ના રોજ, ડબલ્યુએચઓ (WHO)એ જણાવ્યું કે નિયંત્રણ સુગમ ન હતું અને દેશોએ વાયરસની અસર હળવી કરવા પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. સરહદો બંધ કરવા કે પ્રવાસ મર્યાદિત કરવાની તેણે ભલામણ કરી ન હતી.&lt;ref name=&quot;WHO Travel&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.who.int/csr/disease/swineflu/frequently_asked_questions/travel/en/index.html
|title=WHO - Influenza A(H1N1) - Travel
|date=2009-05-07
|publisher=[[World Health Organization]]
|access-date=2009-06-17
|archive-date=2009-06-18
|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618104753/http://www.who.int/csr/disease/swineflu/frequently_asked_questions/travel/en/index.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; 26 એપ્રિલ 2009ના રોજ, [[ચાઈનીઝ સરકારે]] જાહેર કર્યું કે બે અઠવાડિયાની અંદર ફ્લૂ જેવાં લક્ષણોનો અનુભવ થયો હોય તેવા ફ્લૂ-ગ્રસ્ત વિસ્તારમાંથી પાછા ફરેલા મુલાકાતીઓને કવોરેન્ટાઈન (સંસર્ગનિષેધ) કરી શકાશે. &lt;ref name=&quot;reuters&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.reuters.com/article/europeCrisis/idUST344175
|title=FACTBOX-Asia moves to ward off new flu virus
|publisher=Reuters
|date=2009-02-09
|access-date=2009-04-26
}}&lt;/ref&gt; 

જૂન 2009ની શરૂઆતમાં યુ.એસ. એરલાઈન્સે કોઈ મોટા ફેરફારો કર્યા ન હતા, પરંતુ ફ્લૂ, [[ઓરી]] કે અન્ય ચેપોના લક્ષણોવાળા ઉતારુઓની તપાસનો ચાલુ સ્થાયી પ્રેકિટસમાં સમાવેશ કર્યો હતો, અને વિમાન સ્વચ્છ હોવાનું સુનિશ્ચિત કરવા વિમાની હવા-ફિલ્ટરો પર આધાર રાખ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;airlines&quot;/&gt; સામાન્ય રીતે એરલાઈન્સ માસ્ક પૂરા પાડતી ન હતી અને સીડીસી એ એરલાઈન્સનો સ્ટાફ માસ્ક પહેરે તેવી ભલામણ કરી ન હતી.&lt;ref name=&quot;airlines&quot;/&gt; કેટલીક યુ.એસ. સિવાયની મોટાભાગની એશિયન એરલાઈન્સ, તેમજ [[સિંગાપોર એરલાઈન્સ]], [[ચાઈના ઈસ્ટર્ન એરલાઈન્સ]], [[ચાઈના સઘર્ન એરલાઈન્સ]], [[કેથે પેસિફિક]], અને [[મેકિસકન એરલાઈન્સે]] કેબિન સફાઇ, અદ્યતન [[એર-ફિલ્ટરો]]ની ગોઠવણ અને વિમાનની અંદરના સ્ટાફે મોં પર માસ્ક પહેરવાં જેવા પગલાં લીધાં હતાં.&lt;ref name=&quot;airlines&quot;&gt;{{cite news
|url=http://www.reuters.com/article/asiaCrisis/idUSN27536654
|title=Global airlines move to reduce infection risks
|last=Jacobs
|first=Karen
|date=2009-06-03
|publisher=Reuters
|access-date=2009-09-17
}}&lt;/ref&gt;

==== શાળાઓ ====

યુ.એસ. સરકારી અધિકારીઓ ખાસ કરીને શાળાઓ અંગે ચિંતાતુર છે, કેમ કે સ્વાઈન ફ્લૂ વાયરસ, 6 મહિનાથી 24 વર્ષની ઉંમર સુધીના યુવાન અને શાળા-વયના લોકોને અસામાન્યપણે અસર કરતાં હોવાનું જણાયું છે.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.businesswire.com/portal/site/google/?ndmViewId=news_view&amp;newsId=20090820006035&amp;newsLang=en
|title=New CDC H1N1 Guidance for Colleges, Universities, and Institutions of Higher Education
|date=2009-08-20
|work=Business Wire
|access-date=2009-09-17
}}&lt;/ref&gt;
સ્વાઈન ફ્લૂના ફેલાવાથી ઘણા દેશોમાં અનેક પૂર્વ-સાવચેતી પગલાં તરીકે શાળાઓ બંધ રાખવામાં આવી હતી. શાળાઓ બંધ કરવાને બદલે, સીડીસી એ ઓગસ્ટમાં ભલામણ કરી હતી કે ફ્લૂનાં લક્ષણો ધરાવતાં વિદ્યાર્થીઓ અને શાળાના કાર્યકરોએ કુલ સાત દિવસ અથવા લક્ષણો હળવા થાય ત્યારપછી 24 કલાક-બેમાંથી જે લાંબું હોય તે પ્રમાણે ઘરે રહેવું જોઇએ.&lt;ref name=&quot;24hours&quot;&gt;{{cite news
|url=http://www.chron.com/disp/story.mpl/health/6557550.html
|title=Schools revamp swine flu plans for fall
|last=George
|first=Cindy
|date=2009-08-01
|newspaper=[[Houston Chronicle]]
|access-date=2009-08-31
|archive-url=https://www.webcitation.org/5jeG8PPyY?url=http://www.chron.com/disp/story.mpl/health/6557550.html
|archive-date=2009-09-09
|url-status=live
}}&lt;/ref&gt; સીડીસી એ એવી પણ ભલામણ કરી હતી કે, કોલેજોમાં છેલ્લી વસંતમાં હોય તે કરતાં વિદ્યાર્થીઓ નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં તીવ્ર માંદગીમાં સપડાયા હોય તો કોલેજોએ 2009ના વર્ગો મોફૂક રાખવા જોઇએ. વધુમાં તેઓએ શાળાઓને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મોડા પેપર્સ કે ખૂટતા વર્ગો માટે સજા કરતા કે “ સેલ્ફ આઈસોલેશન ”  અમલમાં મૂકયાની ડોકટરની ચિઠ્ઠી જરૂરી બનાવતા કોઈપણ નિયમો મોફૂક રાખવા અને માંદા હોય ત્યારે બહાર નીકળવાનું સાહસ કરતાં વિદ્યાર્થીઓને અટકાવવા;&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/08/20/AR2009082003449.html?hpid=moreheadlines
|title=Colleges Warned About Fall Flu Outbreaks on Campus
|last=de Vise
|first=Daniel
|date=2009-08-20
| newspaper =[[The Washington Post]]
|access-date=2009-09-17
}}&lt;/ref&gt; વિદ્યાર્થીઓ ઘરે જવા રાહ જોતા હોય ત્યારે ફ્લૂ જેવાં લક્ષણો ધરાવતાં લોકોને માટે અલગ રૂમની ગોઠવણ કરવાની અને માંદા વિદ્યાર્થીઓ કે સ્ટાફ અને તેઓની સંભાળ રાખનાર લોકોએ સર્જિકલ માસ્કનો ઉપયોગ કરે તેવી શાળાઓને સલાહ આપી હતી.&lt;ref name=&quot;AJC8-14&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.ajc.com/health/content/shared-auto/healthnews/flu-/630021.html|title=Get Smart About Swine Flu for Back-to-School|date=2009-08-14|newspaper=[[Atlanta Journal-Constitution]]|access-date=2009-08-31|archive-url=https://www.webcitation.org/5jeG9XwyO?url=http://www.ajc.com/health/content/shared-auto/healthnews/flu-/630021.html|archive-date=2009-09-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

કેલિફોર્નિયામાં, શાળા જિલ્લાઓ અને યુનિવિર્સિટીઓ સજાગ છે અને શિક્ષણ ઝુંબેશોને પ્રારંભ કરવા આરોગ્ય અધિકારીઓ સાથે કામ કરે છે. ઘણા લોકોએ તબીબી પુરવઠાનો સ્ટોક કરવાનું આયોજન કર્યું હતું અને પ્રારંભિક અને માધ્યમિક શાળાઓ બંધ હોય તો ઓછી આવકવાળાં બાળકો માટે પાઠ અને ભોજનની વ્યવસ્થા કરવાની યોજનાઓ સહિત, ખરાબ કેસોની ચર્ચા કરવાનું વિચારાયું હતું.&lt;ref name=&quot;swine-flu-goes-to-camp&quot;/&gt; [[કેલિફોર્નિયા યુનિવર્સિટી]] કેમ્પસે કાગળના માસ્કથી માંડીને આહાર અને પાણી માટે હાથ-સ્વચ્છતા વસ્તુઓ સુધીનો પુરવઠો સ્ટોક રાખ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;swine-flu-goes-to-camp&quot;&gt;
{{cite news
| url=http://www.latimes.com/features/health/la-me-camp-flu27-2009jul27,0,5762666.story
| title=Swine flu goes to camp. Will it go to school next?
| last=Mehta
| first=Seema
| coauthors=Nicole Santa Cruz
| date=2009-07-27
| newspaper=[[Los Angeles Times]]
| access-date=2009-09-17
}}&lt;/ref&gt; આકસ્મિક સમયે તૈયાર રહેવામાં મદદ કરવા, [[યુનિવિર્સિટી ઓફ મેરિલેન્ડ સ્કૂલ ઓફ મેડિસિન]]ના [[બાળરોગશાસ્ત્ર]]ના પ્રાધ્યાપક જેમ્સ સી. કિંગ જુ. એ સૂચવ્યું છે કે, દરેક દેશે સ્થાનિક [[આરોગ્ય વિભાગ]], માતા-પિતા અને શાળા વહીવટકર્તાઓ દ્વારા સંચાલિત “ ઈન્ફલ્યુએન્ઝા કાર્ય ટીમ ”  ઊભી કરવી જોઇએ.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.nytimes.com/2009/08/02/opinion/02king.html
|title=The ABC’s of H1N1
|last=James C. Jr.
|first=King
|date=2009-08-01
| newspaper= [[The New York Times]]
|access-date=2009-09-17
}}&lt;/ref&gt;{{asof|2009|10|28}} યુનાઈટેડ સ્ટેટસમાં 126000 વિદ્યાર્થીઓને અસર કરતી 19 રાજ્યોની કામચલાઉ 600 જેટલી શાળાઓ બંધ કરવામાં આવી છે.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,570129,00.html
|title=H1N1 Closes Hundreds of Schools Across the U.S.
|date=2009-10-28
|work=Fox News
|access-date=2009-10-28
|archive-date=2009-11-01
|archive-url=https://web.archive.org/web/20091101132151/http://www.foxnews.com/story/0%2C2933%2C570129%2C00.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

==== કાર્ય-સ્થળ ====
યુ.એસ. [[આરોગ્ય અને માનવસેવા વિભાગ]] (એચએચએસ (HHS) ) તથા [[રોગ નિયંત્રણ અને નિવારણ કેન્દ્રો]]એ (સીડીસી (CDC) ) યુ.એસ. [[વતન સુરક્ષા વિભાગ]] (ડીએચએસ (DHS) ) પાસેની નિવેશ સામગ્રી સાથે કર્મચારીઓને ઉપયોગમાં લેવા અદ્યતન માર્ગદર્શિકા અને વીડિઓ વિકસાવેલ છે,&lt;ref name=&quot;fluguidance&quot;/&gt; અને કેમ કે તેઓ હાલમાં તથા આવનાર સ્થિતિ અને શિયાળુ ઈન્ફલ્યુએન્ઝા મોસમ દરમિયાન સ્વાઈન ફ્લૂના પ્રતિકાર માટે યોજનાઓ વિકસાવે છે, અથવા સમીક્ષા કરીને અદ્યતન બનાવે છે. માર્ગદર્શિકામાં જણાવ્યું છે કે, નિયોકતાઓએ તેમનાં ઉદ્દેશો વિચારીને અભિવ્યકત કરવા જોઇએ, જેમાં સ્ટાફમાં રોગ સંક્રમણ ઘટાડવાનો, ઈન્ફલ્યુએન્ઝાનો ચેપ લાગવાથી તેને લગતી જરૂરિયાતોનું જોખમ વધ્યું હોય તેવા લોકોનું રક્ષણ કરવાનો, વ્યવસાયના સંચાલનને જાળવવાનો, અને તેમના [[પૂરવઠા શૃંખલા]]માં બીજી હસ્તિઓ પરની વિપરીત અસર ઘટાડવાનો સમાવેશ થઈ શકે.&lt;ref name=&quot;fluguidance&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.flu.gov/plan/workplaceplanning/guidance.html
|title=Business Planning
|work=Flu.gov
|publisher=U.S. Department of Health &amp; Human Services
|access-date=2009-09-17
}}&lt;/ref&gt;

સીડીસી નો અંદાજ છે કે 40 % કાર્ય સ્થળો ખરાબ પરિસ્થિતિમાં છે, જ્યાં ઘણા તંદુરસ્તી પુખ્ત લોકોને ઘરે રહેવાની અને કુટુંબના માંદા સભ્યની સંભાળ&lt;ref name=&quot;LATimes7-25&quot;&gt;
{{cite news
| url=http://www.latimes.com/features/health/la-sci-swine-flu25-2009jul25,0,3387335.story
| title=Swine flu could kill hundreds of thousands in U.S. if vaccine fails, CDC says
| first=Thomas H.
| last=Maugh II
| date=2009-07-25
| newspaper=[[Los Angeles Times]]
| access-date=2009-09-17
}}&lt;/ref&gt; રાખવાની જરૂરને કારણે રોગચાળો તેની ચરમસીમાએ હોય ત્યારે કામ કરવા અશકત બને છે, અને કાર્ય-સ્થળ બંધ કરવામાં આવે અથવા ઘરેથી કામ કરવું પડે તેવી સ્થિતિ ઊભી થાય તો વ્યકિતઓને સ્થળના પગલાં લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;Fox-7-17-09&quot;&gt;{{cite news
|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,533591,00.html
|title=Swine Flu: Why You Should Still Be Worried
|last=Fiore
|first=Marrecca
|date=2009-07-17
|publisher=Fox News
|access-date=2009-08-31
|archive-url=https://www.webcitation.org/5jeG55WpO?url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,533591,00.html
|archive-date=2009-09-09
|url-status=live
}}&lt;/ref&gt; સીડીસી  વધુમાં સલાહ આપે છે કે, કાર્ય-સ્થળની વ્યકિતઓએ ફ્લૂ પછી સાત દિવસ અથવા લક્ષણો સમાપ્ત થયા પછી 24 કલાક, બંન્નેમાંથી જે લાંબું હોય તે પ્રમાણે ઘરે રહેવું જોઇએ.&lt;ref name=&quot;24hours&quot;/&gt; યુ.કે.માં, [[આરોગ્ય અને સુરક્ષા વહીવટી અધિકારી]]એ (એચએસઇ (HSE) ) પણ નિયોકતાઓ માટે સામાન્ય માર્ગદર્શન આપ્યું છે.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.hse.gov.uk/news/2009/swineflu.htm
|title=Swine flu - HSE News Announcement
|publisher=Health and Safety Executive
|date=2009-06-18
|access-date=2009-08-31
|archive-date=2009-08-27
|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827061646/http://www.hse.gov.uk/news/2009/swineflu.htm
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

==== મોં પરના માસ્ક ====
શાળાઓ, કાર્ય-સ્થળો, કે જાહેર સ્થળો જેવાં આરોગ્ય સિવાયના સંભાળ સ્થળોએ મોં પર માસ્ક પહેરવાં કે [[રેસ્પિરેટરો]]નો ઉપયોગ કરવાનો સીડીસી ભલામણ કરતું નથી, પરંતુ તેમાં થોડાક અપવાદ છે : વાયરસ સાથેની માંદી વ્યકિતએ તે બીજા લોકોની આસપાસ હોય, અને ફ્લૂવાળી કોઈ વ્યક્તિની સંભાળ લેતી વખતે તીવ્ર માંદગીનું જોખમ હોય તેવા લોકોએ માસ્ક પહેરવાનું વિચારવું જોઇએ.&lt;ref name=&quot;cdcmasks&quot;&gt;{{cite news
| url=http://www.chicagotribune.com/entertainment/chi-tc-health-flu-masks-0923sep27,0,7442578.story
| title=Masks may help prevent flu, but aren't advised
| last=Roan
| first=Shari
| date=2009-09-27
| newspaper=[[Chicago Tribune]]
| access-date=2009-09-28
| archive-date=2009-10-01
| archive-url=https://web.archive.org/web/20091001105331/http://www.chicagotribune.com/entertainment/chi-tc-health-flu-masks-0923sep27%2C0%2C7442578.story
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; મોં પરના માસ્ક પહેરવા અંગે કેટલાક મતભેદ છે, કેટલાક નિષ્ણાતોને ભય છે કે માસ્ક લોકોમાં સુરક્ષાની ખોટી લાગણી પેદા કરશે અને બીજી ધોરણસરની સાવચેતીઓની જગ્યાએ મુકવી જોઇએ નહીં.&lt;ref name=&quot;LATimes4-30-09&quot;/&gt; ચેપગ્રસ્ત વ્યકિતઓના નિકટના સંપર્કમાં હોય તેવા લોકોને માસ્ક લાભદાયક બની શકશે, પરંતુ તેઓ સ્વાઈન ફ્લૂનો ચેપ અટકાવી શકશે કે કેમ તેની જાણ નથી.&lt;ref name=&quot;LATimes4-30-09&quot;&gt;{{cite news
| url=http://www.latimes.com/features/health/la-sci-swine-mask30-2009apr30,0,7635596.story
| title=Face masks aren't a sure bet against swine flu
| last=Roan
| first=Shari
| coauthors=Rong-Gong Lin II
| date=2009-04-30
| newspaper=[[Los Angeles Times]]
| access-date=2009-09-17
| archive-date=2009-05-03
| archive-url=https://web.archive.org/web/20090503142056/http://www.latimes.com/features/health/la-sci-swine-mask30-2009apr30%2C0%2C7635596.story
| url-status=dead
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090503142056/http://www.latimes.com/features/health/la-sci-swine-mask30-2009apr30%2C0%2C7635596.story |date=2009-05-03 }}&lt;/ref&gt; [[નાગોયા યુનિવર્સિટી]] સ્કૂલ ઓફ મેડિસન ખાતે વાયરોલોજીના પ્રાધ્યાપક યુખિહિરો નિશિયામાએ જણાવ્યું હતું કે “ કશું ન હોય તેનાં કરતાં માસ્ક હોય તે વધુ સારું છે, પરંતુ હવાજનિત વાયરસ ખાલી જગ્યામાંથી સહેલાઈથી ઘુસી જતા હોવાથી તેને સંપૂર્ણપણે અટકાવવાનું મૂશ્કેલ છે. ” &lt;ref name=&quot;42bp&quot;/&gt;
[[3M]] માસ્ક ઉત્પાદકના કહેવા પ્રમાણે માસ્ક ઔદ્યોગિક સ્થળોમાં [[રજકણો]]ને બહાર કાઢશે, પરંતુ “ સ્વાઈન ફ્લૂ વાયરસ જેવા [[જૈવિક એજન્ટો]] માટે કોઈ સ્થાપિત એકસપોઝર મર્યાદા નથી. ” &lt;ref name=&quot;LATimes4-30-09&quot;/&gt; અસરકારકતાનો પુરાવો ન હોવા છતાં, આવા માસ્કનો ઉપયોગ એશિયામાં સામાન્ય છે.&lt;ref name=&quot;42bp&quot;&gt;{{cite news
|url=http://www.bangkokpost.com/news/asia/142274/face-masks-part-of-japan-fashion-chic-for-decades
|title=Face masks part of Japan fashion chic for decades
|date=2009-04-05
|work=Bangkok Post
|publisher=The Post Publishing
|access-date=2009-10-28
|agency=AFP
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://abcnews.go.com/Business/wireStory?id=8870908
|title=Flu-Related Products May Lift U.S. Makers' Profits
|last=Wohl
|first=Jessica
|date=2009-10-20
|work=ABC News.com
|publisher=ABC News
|access-date=2009-10-28
}}&lt;/ref&gt; ખાસ કરીને માસ્ક જાપાનમાં ખૂબ લોકપ્રિય છે, જ્યાં સ્વચ્છતા અને સ્વાસ્થ્યનું ઊંચું મૂલ્ય કરાય છે, અને ત્યાંની સભ્યતા, રોગ ફેલાતા અટકાવવા માંદા માણસો માટે માસ્ક પહેરવાનું ફરજીયાત બનાવે છે. &lt;ref name=&quot;42bp&quot;/&gt;

==== કવોરેન્ટાઈન (સંસર્ગનિષેધ) ====
ચેપની શંકા હોય અથવા ચેપ લાગ્યો હોય તેવી બીજી વ્યકિતઓના સંપર્કમાં આવ્યા હોય તેવા વિદેશી મુલાકાતીઓનું [[કવોરેન્ટાઈન]] કરવાનું અથવા તેમ કરવાની ધમકી આપવાનું દેશોએ શરૂ કર્યું છે. મેમાં, [[ચાઈનીઝ]] સરકારે 21 યુ.એસ. વિદ્યાર્થીઓ અને ત્રણ શિક્ષિકાને તેમની હોટલના રૂમમાં બંધ રાખ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.cnn.com/2009/HEALTH/05/28/us.china.swine.flu/
|title=China quarantines U.S. school group over flu concerns
|publisher=CNN
|date =2009-05-28
|access-date=2009-09-26
}}&lt;/ref&gt; પરિણામે [[યુ.એસ. રાજ્ય વિભાગે]] ચાઈનાની ફ્લૂ વિરોધી પગલાં અંગે સાવધ રહીને પ્રવાસ કરવાનો આદેશ બહાર પાડયો હતો અને પ્રવાસીઓને, માંદા હોય તો [[ચીન|ચીનની]] મુસાફરી કરવા અંગે ચેતવણી આપી હતી.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://washingtontimes.com/news/2009/jun/29/kralev-us-warns-travelers-of-chinas-flu-rules/
|title=KRALEV: U.S. warns travelers of China's flu rules
|last=Kralev
|first=Nicholas
|date=2009-06-29
|work=The Washington Times
|access-date=2009-09-26
}}&lt;/ref&gt; [[હોંગકોંગ]]માં, સમગ્ર હોટલને 240 અતિથિઓ સાથે કવોરેન્ટાઈન કરવામાં આવી હતી;&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.taipeitimes.com/News/world/archives/2009/05/03/2003442656
|title=Tensions escalate in Hong Kong’s swine-flu hotel
|date=2009-05-03
|work=Taipei Times
|access-date=2009-09-26
|author=DPA
}}&lt;/ref&gt; [[ઓસ્ટ્રેલિયા]]એ 2000 ઉતારુઓ સાથેના ક્રુઝ જહાજને દરિયામાં રોકાવાનો આદેશ આપ્યો હતો, કારણ કે સ્વાઈન ફ્લૂનો ભય હતો.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/05/28/2583515.htm?section=justin
|title=Ship passengers cruisy in swine flu quarantine
|date=2009-05-28
|work=ABC News
|publisher=Australian Broadcasting Corporation
|access-date=2009-09-17
|archive-date=2009-10-07
|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007164303/http://www.abc.net.au/news/stories/2009/05/28/2583515.htm?section=justin
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; [[મક્કા]]ની વાર્ષિક [[હજયાત્રા]]એ ગયેલા મિસરી [[મુસલમાન|મુસલમાનો]]&lt;nowiki/&gt;એ પરત ફરતાં કવોરેન્ટાઈન થવાનું જોખમ હતું.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://abcnews.go.com/International/wireStory?id=7634743
|title=Egypt Warns of Post-Hajj Swine Flu Quarantine
|last=El Deeb
|first=Sarah
|date=2009-05-20
|publisher=ABC News
|access-date=2009-09-27
|location=Cairo
}}&lt;/ref&gt; [[રશિયા]] અને [[તાઈવાને]] કહ્યું કે ફ્લૂની ઉપસ્થિતિ હોય તેવા વિસ્તારોમાંથી આવતા તાવ હોય તેવા મુલાકાતીઓને તેઓ કવોરેન્ટાઈનમાં રાખશે. &lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.etaiwannews.com/etn/news_content.php?id=932378&amp;lang=eng_news&amp;cate_img=316.jpg&amp;cate_rss=news_Health
|title=Swine flu cases in Europe; worldwide travel shaken
|last=Woolls
|first=Daniel
|date=2009-04-28
|work=Taiwan News
|access-date=2009-09-26
|agency=AP
|archive-date=2009-10-07
|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007164036/http://www.etaiwannews.com/etn/news_content.php?id=932378&amp;lang=eng_news&amp;cate_img=316.jpg&amp;cate_rss=news_Health
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; [[જાપાને]] મેના વચગાળામાં 47 વિમાની ઉતારુઓને એક અઠવાડિયામાં માટે હોટેલમાં કવોરેન્ટાઈન કર્યા હતા,&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.youtube.com/watch?v=P6fEMGHoQPE
|title=Japan Swine Flu Quarantine Ends for Air Passengers
|date=2009-05-17
|publisher=New Tang Dynasty Television
|access-date=2009-09-26
}}&lt;/ref&gt; ત્યારબાદ જૂનની અધવચમાં ભારતે, ચેપનો ઊંચો દર હોવાનું વિચારાતું હોય તેવા દેશોના “ આઉટબાઉન્ડ ” ઉતારુઓની પૂર્વ તપાસ કરવા સૂચવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=http://www.internationalreporter.com/News-4898/india-wants-us-to-screen-passengers-for-swine-flu.html
|title=India wants US to screen passengers for swine flu
|date=2009-06-16
|work=International Reporter
|access-date=2009-09-28
|author=MIL/Sify.com
|archive-date=2010-09-23
|archive-url=https://web.archive.org/web/20100923000245/http://internationalreporter.com/News-4898/india-wants-us-to-screen-passengers-for-swine-flu.html
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

==== ડુક્કર અને આહાર સુરક્ષા ====
રોગચાળાના વાયરસ એ સ્વાઈન ઈન્ફલ્યુએન્ઝાનો એક પ્રકાર છે, જે મૂળ ડુક્કરમાં રહેતી જાતોમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે અને આ મૂળ તત્ત્વને “ સ્વાઈન ફ્લૂ ” નું સામાન્ય નામ મળ્યું છે. આ શબ્દોનો સામૂહિક મીડિયા દ્વારા બહોળા પ્રમાણમાં ઉપયોગ થાય છે. આ વાયરસ, અમેરિકન&lt;ref&gt;{{cite news | last = Jordan | first = Dave | title = Minnesota Pig Tests Positive for H1N1 | url = http://www.newson6.com/Global/story.asp?S=11341148 | publisher = KOTV | date = 2009-10-20 | access-date = 2009-12-10 | archive-date = 2009-12-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091207164317/http://www.newson6.com/Global/story.asp?S=11341148 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; તથા કેનેડિયન&lt;ref&gt;{{cite news | last = Evans | first = Brian | title = News Conference with Minister of Health and Chief Public Health Officer | url = http://www.phac-aspc.gc.ca/alert-alerte/h1n1/conferences/nc-2009-05-02-eng.php|date=2009-05-05|access-date=2009-12-10|publisher=Public Health Agency of Canada}}&lt;/ref&gt; ડુક્કરો, તેમજ ઉત્તર આર્યલેન્ડ, આર્જેન્ટિના અને નોર્વેના ડુક્કરોમાં જણાયા છે.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Human swine flu in pigs|url=http://scienceblogs.com/effectmeasure/2009/10/human_swine_flu_in_pigs.php|date=2009-10-20|access-date=2009-12-10|work=Effect Measure|archive-date=2009-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20091108035341/http://scienceblogs.com/effectmeasure/2009/10/human_swine_flu_in_pigs.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; તેની ઉત્પતિ ડુક્કરોમાં હોવા છતાં, આ જાત લોકો વચ્ચે સંક્રમિત થાય છે, પણ ડુક્કરમાંથી લોકોમાં સંક્રમિત થતી નથી.&lt;ref name=&quot;NYT6-23&quot;/&gt; અગ્રેસર આરોગ્ય સંસ્થાઓ અને [[યુનાઈટેડ સ્ટેટસના કૃષિ સચિવે]] ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ડુક્કરમાંથી પ્રાપ્ત સારી રીતે રાંધેલ પોર્ક કે બીજી આહારની પેદાશો ખાવાથી ફ્લૂ થતો નથી.&lt;ref name=&quot;CDC_pork&quot;&gt;{{cite press release|url=http://www.who.int/mediacentre/news/statements/2009/h1n1_20090430/en/index.html |title=Joint FAO/WHO/OIE Statement on influenza A(H1N1) and the safety of pork|publisher=[[World Health Organization]]|date=2009-05-07|access-date=2009-09-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | last = Desmon | first = Stephanie | title = Pork industry rues swine flu | work = The Baltimore Sun | volume = 172 | issue = 233 | date = 2009-08-21 | pages = 1, 16 | url = http://www.baltimoresun.com/health/bal-md.hs.flu21aug21,0,5219798.story | access-date = 2009-09-01 | archive-url = https://www.webcitation.org/5jeGAPswM?url=http://www.baltimoresun.com/health/bal-md.hs.flu21aug21,0,5219798.story | archive-date = 2009-09-09 | url-status = live }}&lt;/ref&gt; આમ છતાં, અઝેરબૈજને 27 એપ્રિલના રોજ અમેરિકામાંથી [[પશુપાલન]]ની બનાવટો આયાત કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકયો હતો.&lt;ref name=&quot;trend&quot;&gt;{{cite news|author=|url=http://news-en.trend.az/society/health/1462401.html|publisher=[[Trend News Agency]]|title=Prevention against &quot;swine flu&quot; stabile in Azerbaijan: minister|date=2009-04-28|access-date=2009-04-28|archive-date=2009-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090503071442/http://news-en.trend.az/society/health/1462401.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ઈન્ડોનેશિયાની સરકારે પણ ડુક્કારોની આયાત અટકાવી હતી અને ઈન્ડોનેશિયામાં 9 મિલિયન ડુક્કરોનું પરીક્ષણ શરૂ કર્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nasional.kompas.com/read/xml/2009/04/27/11120229/cegah.flu.babi.pemerintah.gelar.rapat.koordinasi|title=Cegah flu babi, pemerintah gelar rapat koordinasi|date=2009-04-27|work=Kompas newspaper}}&lt;/ref&gt; ઈજિપ્શિયન સરકારે 29 એપ્રિલ, 2009ના રોજ ઈજિપ્તમાં તમામ ડુક્કરોની હત્યા કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/04/30/2556545.htm?section=justin%20Egypt%20orders%20pig%20cull|agency=AFP|title=Egypt orders pig cull|work=ABC News|publisher=Australian Broadcasting Corporation|access-date=2009-09-27|date=2009-04-30|archive-date=2009-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007163932/http://www.abc.net.au/news/stories/2009/04/30/2556545.htm?section=justin%20Egypt%20orders%20pig%20cull|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== સારવાર ==
{{See|Influenza treatment}}
લક્ષણો હળવા કરવામાં મદદ કરવા પૂરતું પ્રવાહી અને આરામ સહિત સંખ્યાબંધ પદ્ધતિઓની ભલામણ કરવામાં આવી છે.&lt;ref name=&quot;Mayo&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mayoclinic.com/health/influenza/DS00081/DSECTION=treatments-and-drugs |author=Mayo Clinic Staff |publisher=[[Mayo Clinic]] |work=Diseases and Conditions |title=Influenza (flu) treatments and drugs |access-date=2009-05-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/5jeG5VTNF?url=http://www.mayoclinic.com/health/influenza/DS00081/DSECTION=treatments-and-drugs |archive-date=2009-09-09 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[કાઉન્ટર પર]] મળતી [[એસાસેટેમિનોફેન]] અને [[ઈબુપ્રોફેન]] જેવી દુખાવાની દવાઓ વાયરસને મારી નાખતા નથી, આમ છતાં તેઓ લક્ષણો ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.&lt;ref name=&quot;Medline&quot;/&gt; કોઈપણ ફ્લૂ પ્રકારનાં લક્ષણો માટે (કોઈપણ વ્યકિતએ, પરંતુ ખાસ કરીને 19 હેઠળના લોકોએ) એસ્પિરિન અને બીજી સેલિસાયલેટ બનાવટોનો ઉપયોગ ન કરવો જોઇએ, કારણ કે રેયેના સિન્ડ્રોમ વિકસવાનો ભય રહે છે.&lt;ref name=&quot;National Reyes Syndrome Foundation&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.reyessyndrome.org/aspirin.html |publisher=[[National Reye's Syndrome Foundation]] |title=Aspirin / Salicylates and Reyes Syndrome |access-date=2010-03-23 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719104914/http://www.reyessyndrome.org/aspirin.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[તાવ]] ઓછો હોય અને બીજી કોઈ મૂશ્કેલીઓ ન હોય, તો તાવની દવાની ભલામણ કરી નથી.&lt;ref name=&quot;Medline&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003090.htm |publisher=[[U.S. National Library of Medicine]] |work=Medline Plus Medical Encyclopedia |title=Fever |access-date=2009-05-20}}&lt;/ref&gt; મોટાભાગના લોકો તબીબી સંભાળ વિના સાજા થઈ જાય છે, જો કે પહેલાંથી કે અંતર્ગત તબીબી પરિસ્થિતિ હોય તેવા લોકોને ગૂંચવણો પેદા થવાનું વલણ હોઇ શકે છે અને વધુ સારવારથી લાભ થઈ શકે.&lt;ref name=&quot;CDC_symptoms&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cdc.gov/h1n1flu/sick.htm |publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] |title=What To Do If You Get Sick: 2009 H1N1 and Seasonal Flu |date=2009-05-07 |access-date=2009-11-01}}&lt;/ref&gt;

જોખમ ધરાવતાં જૂથોના લોકોને ફ્લૂના લક્ષણોનો પ્રથમ અનુભવ થાય ત્યારે જેમ બને તેમ સત્વર તેઓને [[એન્ટિવાયરલ]] (ઓસેલ્ટામિવિર કે ઝનામિવિર) દવાથી સારવાર આપવી જોઇએ. જોખમ ધરાવતાં જૂથોમાં સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને [[પ્રસૂતિ બાદ]]ની સ્ત્રીઓ, 2 વર્ષથી નીચેનાં બાળકો અને શ્વસન સમસ્યાઓ જેવી અંતર્ગત સ્થિતિ ધરાવતાં લોકોનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref name=&quot;CDCOct16AntiviralRecommendations&quot;/&gt; જોખમ ધરાવતાં જૂથના ન હોય અને જેઓમાં સતત કે ઝડપથી વણસતા લક્ષણો હોય તેવા લોકોને પણ એન્ટિવાયરલ સાથેની સારવાર આપવી જોઇએ. આ લક્ષણોમાં શ્વાસની મુશ્કેલી અને 3 દિવસ કરતાં વધુ વખત રહેલ ઊંચા તાવનો સમાવેશ થાય છે. [[ન્યૂમોનિયા]] થયો હોય તેવા લોકોને એન્ટિવાયરલ અને એન્ટિબાયોટિકસ બંને આપવા જોઇએ, કેમ કે H1N1 માંદગીના ઘણા તીવ્ર કેસોમાં બેકિટરિયાનો ચેપ વિકસે છે.&lt;ref name=&quot;NikkiShindoNov12&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.who.int/mediacentre/vpc_transcript_12_november_09_nikki_shindo.pdf|title=Transcript of virtual press conference with Gregory Hartl, Spokesperson for H1N1, and Dr Nikki Shindo, Medical Officer, Global Influenza Programme, World Health Organization|date=2009-11-12|publisher=World Health Organization|access-date=2009-11-18}}&lt;/ref&gt; લક્ષણો શરુ થયાના 48 કલાકમાં અપાય તો એન્ટિવાયરલ અત્યંત ઉપયોગી થાય છે અને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરેલ દર્દીઓની સ્થિતિ સુધારી શકે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Jain S, Kamimoto L, Bramley AM, ''et al.'' |title=Hospitalized patients with 2009 H1N1 influenza in the United States, April-June 2009 |journal=N. Engl. J. Med. |volume=361 |issue=20 |pages=1935–44 |year=2009 |month=November |pmid=19815859 |doi=10.1056/NEJMoa0906695 |url=}}&lt;/ref&gt; 48 કલાક પછી પણ મધ્યમસર કે તીવ્રપણે માંદગી હોય તેઓને એન્ટિવાયરલ લાભદાયક બની શકશે.&lt;ref name=&quot;cdc.gov&quot;/&gt; જો [[ઓસેલ્ટામિવિર]] (ટેમિફ્લ્યૂ) મળે નહીં કે ઉપયોગ ન કરી શકાય તો [[ઝનામિવિર]] (રિલેન્ઝા) તેની અવેજીમાં વાપરવાની ભલામણ છે.&lt;ref name=&quot;CDCOct16AntiviralRecommendations&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/h1n1flu/recommendations.htm|title=Updated Interim Recommendations for the Use of Antiviral Medications in the Treatment and Prevention of Influenza for the 2009-2010 Season|date=2009-09-08|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=2009-09-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WHOAug21antiviralrecommendations&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.who.int/csr/disease/swineflu/notes/h1n1_use_antivirals_20090820/en/index.html|title=Recommended use of antivirals|date=2009-08-21|work=Global Alert and Response (GAR)|publisher=World Health Organization|access-date=2009-11-06|location=Geneva|archive-date=2009-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20091104171524/http://www.who.int/csr/disease/swineflu/notes/h1n1_use_antivirals_20090820/en/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; જ્યાં બીજી ઉપલબ્ધ સારવાર પદ્ધતિઓ બિનઅસરકારક કે ઉપલબ્ધ ન હોય તેવા કેસોમાં હોસ્પિટલમાં દાખલ કરેલા દર્દીઓ માટે મંજૂર કરેલ [[પેરામિવિર]] એક પ્રયોગાત્મક [[એન્ટિવાયરલ દવા]] છે.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS10540+24-Oct-2009+PRN20091024|title=Emergency Use Authorization Granted For BioCryst's Peramivir|date=2009-10-23|publisher=Reuters|access-date=2009-11-18|agency=PRNewswire-FirstCall|archive-date=2009-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091107164728/http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS10540+24-Oct-2009+PRN20091024|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091107164728/http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS10540+24-Oct-2009+PRN20091024 |date=2009-11-07 }}&lt;/ref&gt;

આ દવાઓની તંગી નિવારવામાં મદદ કરવા, સીડીસી એ રોગચાળાના ફ્લૂ સાથે હોસ્પિટલમાં દાખલ કરેલ લોકો માટે; અંતર્ગત તબીબી પરિસ્થિતિને કારણે ગંભીર ફ્લૂ ગૂંચવણોનું જોખમ હોય તેવા લોકો; અને ફ્લૂની ગંભીર ગૂંચવણોનું જોખમ-ધરાવતા દર્દીઓ માટે મુખ્યત્વે ઓસેલ્ટામિવિર સારવારની ભલામણ કરી હતી. સીડીસી એ ચેતવણી આપી હતી કે, ઈન્ફલ્યુએન્ઝાના નિવારણ અને સારવાર માટે એન્ટિવાયરલ દવાઓનો આડેધડ ઉપયોગ કરવાથી [[દવા-પ્રતિકારક]] જાતોને આર્વિભાવ પામવાનો રસ્તો મોકળો બનશે, જેનાથી રોગચાળા સામે લડવાનું વધુ મૂશ્કેલ બનશે. ઉપરાંત, બ્રિટીશ અહેવાલમાં જણાયું હતું કે લોકો દવાનો કોર્સ પૂરો કરવામાં મોટેભાગે નિષ્ફળ જતાં હતા અથવા જરૂર ન હોય ત્યારે દવા લેતા હતા. &lt;ref name=&quot;Tami1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonexaminer.com/economy/ap/53932902.html|title=WHO: Healthy people who get swine flu don't need Tamiflu; drug for young, old, pregnant|last=Cheng|first=Maria|date=2009-08-21|work=Washington Examiner|access-date=2009-09-17|archive-date=2009-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007164124/http://www.washingtonexaminer.com/economy/ap/53932902.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== આડઅસરો ===
બંને દવાઓની આડઅસરો જાણીતી છે, જેમાં ચક્કર, ઉબકા, ઉલટી, ભૂખની અરુચિ તથા શ્વાસ લેવામાં તકલીફનો સમાવેશ થાય છે. ઓસેલ્ટામિવિર લીધા પછી બાળકોમાં જાતને ઈજા કરવાનું અને ગભરાટનું જોખમ વધતું હોવાનું જણાવાયું હતું.&lt;ref name=&quot;Mayo&quot;/&gt; ડબલ્યુએચઓ (WHO)એ ઓનલાઈન સ્થળોએથી એન્ટિવાયરલ દવાઓ ખરીદવા સામે ચેતવણી આપી છે, અને પ્રત્યક્ષ સરનામું આપ્યા વિના ઓનલાઈન ફાર્મસીઓ દ્વારા વેચાતી અડધી દવાઓ બનાવટી હોય છે.&lt;ref name=&quot;onlinedrugs&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/lifeandstyle/besttreatments/2009/may/08/warning-against-buying-flu-drugs-online |title=Warning against buying flu drugs online |work=[[The Guardian]] |author=BMJ Group |date=2009-05-08 |access-date=2009-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090517095744/http://www.guardian.co.uk/lifeandstyle/besttreatments/2009/may/08/warning-against-buying-flu-drugs-online |archive-date=2009-05-17 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== પ્રતિકાર ===
{{As of|2010|2|df=US}}, [[વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા]](ડબલ્યુએચઓ)એ જણાવ્યું છે કે વિશ્વભરમાં પ્રવર્તમાન 2009ના રોગચાળા H1N1 (સ્વાઈન) ફ્લૂના પરીક્ષણ કરાયેલ 15,000 નમૂનાઓમાં 225 નમૂનાઓમાં [[ઓસેલ્ટામિવિર]] ([[ટેમિફ્લૂ]]) સામે પ્રતિકાર દર્શાવ્યો હોવાનું જણાવ્યું હતું. &lt;ref name=&quot;Pandemic H1N1 2009-2010 - update 86&quot;&gt;{{cite web
| url=http://www.who.int/csr/disease/swineflu/laboratory05_02_2010/en/index.html
| title=Pandemic (H1N1) 2009 - update 86
| publisher=[[World Health Organization]] (WHO)
| date=February 5, 2010
| access-date=February 6, 2010
| archive-date=ફેબ્રુઆરી 10, 2010
| archive-url=https://web.archive.org/web/20100210231337/http://www.who.int/csr/disease/swineflu/laboratory05_02_2010/en/index.html
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; આ સંપૂર્ણતયા અણધાર્યું નથી, કેમ કે મોસમી H1N1 ફ્લૂના પરીક્ષણ કરાયેલ 99.6 % કેસોમાં ઓસેલ્ટામિવિર સામે પ્રતિકાર દર્શાવ્યો હતો.&lt;ref&gt;
{{cite web
| url=http://www.cdc.gov/flu/weekly/weeklyarchives2008-2009/weekly39.htm
| title=2008-2009 Influenza Season Week 39 ending October 3, 2009
| publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)
| date=2009-10-09
| access-date=2009-11-20
}}&lt;/ref&gt; આમ છતાં કોઈ પરિભ્રમણ કરતા ફ્લૂએ, અન્ય પ્રાપ્ય એન્ટિવાયરલ [[ઝનામિવિર]] ([[રિલેન્ઝા]]) સામે હજુ કોઈ પ્રતિકાર દર્શાવ્યો નથી. &lt;ref name=&quot;cdc.gov&quot;/&gt;

=== એન્ટિવાયરલની અસરકારકતા સામે વાંધો ===
8 ડિસેમ્બર 2009ના રોજ, [[ક્રોકેન કોલાબોરેશન]] કે જેણે તબીબી પુરાવાની સમીક્ષા કરી છે, તેમણે [[બ્રિટિશ મેડિકલ જર્નલ]]માં પ્રસિદ્ધિ સમીક્ષામાં જાહેર કરેલ કે, એન્ટિવાયરલ દવાઓ [[ઓસેલ્ટામિવિર]] (ટેમિફ્લૂ) અને [[ઝનામિવિર]] (રિલેન્ઝા) [[ન્યૂમોનિયા]]ની અસરો તથા ઈન્ફલ્યુએન્ઝા સાથે સંકળાયેલ બીજી ગંભીર સ્થિતિ દૂર કરે છે તેવા તેના આગલા તારણને ઉલટાવ્યું હતું. તેઓએ જણાવ્યું હતું કે 20 અભ્યાસોના પૃથ્થકરણે દર્શાવ્યું હતું કે લક્ષણો શરૂ થયાના 24 કલાકમાં ઓસેલ્ટામિવિર લેવામાં આવે, તો તંદુરસ્ત પુખ્ત વ્યકિતઓ માટે ઓસેલ્ટામિવિરથી હળવા લાભ થયા હતા, પરંતુ નીચલા શ્વસન માર્ગનો ચેપ કે ઈન્ફલ્યુએન્ઝાની અન્ય [[ગૂંચવણો]] તેણે નિવારી હતી એવો કોઈ સ્પષ્ટ પુરાવો જણાયો ન હતો. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601100&amp;sid=a9acc7qIJFdU|title=Roche’s Tamiflu Not Proven to Cut Flu Complications, Study Says|last=Cortez|first=Michelle Fay|date=2009-12-09|work=Bloomberg.com|publisher=Bloomberg L.P.|access-date=2009-12-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BMJDec8&quot;&gt;{{cite journal|date=2009-12-08|title=Neuraminidase inhibitors for preventing and treating influenza in healthy adults: systematic review and meta-analysis|journal=BMJ|publisher=BMJ Publishing Group Ltd.|url=http://www.bmj.com/cgi/content/abstract/339/dec07_2/b5106?ijKey=b9e57312b08cf03c1923f6a254048e5d5a08e60d&amp;keytype2=tf_ipsecsha|access-date=2009-12-11|doi=10.1136/bmj.b5106|first1=Tom |last1=Jefferson |first2=Mark |last2=Jones |first3=Peter |last3=Doshi |first4=Chris |last4=Del Mar|volume=339|pages=b5106|pmid=19995812}}&lt;/ref&gt; તેમના પ્રકાશિત તારણો માત્ર ઈન્ફલ્યુએન્ઝાવાળી તંદુરસ્ત પુખ્તવ્યકિતઓમાં તેના ઉપયોગને લગતાં છે; ઊંચા જોખમની ગૂંચવણો ધરાવતા દર્દીઓ માટે તેના ઉપયોગનો નિર્ણય કરવા અંગે (સગર્ભા સ્ત્રીઓ, 5 થી નીચેની ઉંમરના બાળકો, અને તબીબી સ્થિતિ હેઠળના દર્દીઓ) તેઓ કશું કહેતા નથી અને તંદુરસ્ત પુખ્ત વ્યકિતઓમાં ગૂંચવણો ઘટાડવા અંગેની તેની ભૂમિકા અંગે અનિશ્ચિતતા છતાં લક્ષણોનો ગાળો ઘટાડવા માટે તે ઉપયોગી દવા હોવાનું કહી શકે છે. દવાઓ ફ્લૂ સંબંધિત ગૂંચવણો સામે અસરકારક હોવાનું છેલ્લે પ્રદર્શિત કરી શકાય; સામાન્યરીતે, ક્રોક્રેન કોલાબોરેશને “ સારી વિગતોનો અભાવ ” એવું તારણ કાઢયું હતું.&lt;ref name=&quot;BMJDec8&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Godlee|first=Fiona|date=2009-12-10|title=We want raw data, now|journal=BMJ|publisher=BMJ Publishing Group Ltd.|url=http://www.bmj.com/cgi/content/full/339/dec10_2/b5405|doi=10.1136/bmj.b5405|volume=339|pages=b5405|doi_brokendate=2010-01-05}}&lt;/ref&gt;

બ્રિટીશ મેડીકલ જર્નલના કેટલાક ખાસ તારણોમાં, “ લક્ષણવિષયક પ્રયોગશાળાની સામે મોંથી લેવાતી ઓસેલ્ટામિવિરની અસરકારકતામાં દૈનિક 75 મિગ્રા એ 61 % ઈન્ફલ્યુએન્ઝાનું સમર્થન કરાયું હતું (જોખમનો ગુણોત્તર 0.39, 95 % કોન્ફિડન્સ ઈન્ટરવલ 0.18 થી 0.85). [...] બાકીનો પુરવઠો સૂચવે છે કે, ઓસેલ્ટામિવિરથી નીચલા શ્વસન માર્ગ સંબંધિત ઈન્ફલ્યુએન્ઝામાં ઘટાડો (જોખમ ગુણોત્તર 0.55, 95 % કોન્ફિડન્સ ઈન્ટરવલ 0.22 થી 1.35) થયો ન હતો.&lt;ref name=&quot;BMJDec8&quot;/&gt; ખાસ કરીને આ બીજા પરિણામ માટેની બહોળી રેન્જ ધ્યાનમાં લેવી.

== રોગચાળાનું શાસ્ત્ર ==
વાયરસ કયાંથી અને કયારે ઉત્પન્ન થાય છે તેની જાણ નથી&lt;ref name=&quot;Nature&quot;&gt;{{cite journal |url=http://www.nature.com/news/2009/090505/full/459014a/box/1.html|title=The turbulent history of the A(H1N1) virus |first=Hayden Erica |last=Check |date=2009-05-05 |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |access-date=2009-05-07 |doi=10.1038/459014a |issn=1744-7933|format=fee required |volume=459 |pages=14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite video |people= Larry Pope |title= Smithfield Foods CEO on flu virus |url= http://www.msnbc.msn.com/id/21134540/vp/30523283#30523283 |format= flv |medium= Television production |publisher= MSNBC |access-date= 2009-09-16 |archive-date= 2009-10-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20091007163933/http://www.msnbc.msn.com/id/21134540/vp/30523283#30523283 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; ત્યારે વૈજ્ઞાનિક પૃથ્થકરણે સૂચવ્યું છે કે, સપ્ટેમ્બર 2008ના થયેલ પ્રથમ ફેલાવા માટે H1N1 જાત જવાબદાર હતી અને તેની ઔપચારિક ઓળખ થાય અને ઈન્ફલ્યુએન્ઝાની નવીન જાત તરીકે મુકરર કરાય તે પહેલાં ઘણા મહિનાઓ મનુષ્યોમાં તે ફરતાં રહ્યા.&lt;ref name=&quot;Nature&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/324/5927/572 |title=As Swine Flu Circles Globe, Scientists Grapple With Basic Questions |journal=[[Science (journal)|Science]] |author=Cohen Jon, Enserink Martin |date=2009-05-01|access-date=2009-09-26|volume=324|issue=5927|pages=572–3|format=fee required|doi=10.1126/science.324_572}}&lt;/ref&gt;

=== મેક્સિકો ===
માર્ચ 2009માં બે યુ.એસ. બાળકોમાં આ વાયરસની જાણ કરાઈ હતી, પરંતુ આરોગ્ય અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેણે મેકિસકોમાં ખૂબ વહેલા છેક જાન્યુઆરીમાં લોકોને દેખીતી રીતે ચેપ લગાડયો હતો.&lt;ref name=&quot;Reuters6-11&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/middleeastCrisis/idUSN11399103|title=New flu has been around for years in pigs - study|last=Fox|first=Maggie|date=2009-06-11|publisher=Reuters|access-date=2009-09-17}}&lt;/ref&gt; 18 માર્ચ, 2009માં [[મેક્સિકો સિટી]]માં પ્રથમ ફેલાવાનો શોધી કઢાયો હતો;&lt;ref name=&quot;NYT4-26&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2009/04/27/health/27questions.html|title=Flu Outbreak Raises a Set of Questions |first=Donald G. |last=McNeil Jr.|date=2009-04-26|work=[[The New York Times]]|access-date=2009-09-17}}&lt;/ref&gt; રોગના ફેલાવાની સત્તાવાર જાહેરાત થઈ તે પછી તરત, મેકિસકોએ યુ.એસ. અને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાને રોગચાળો ફાટી નીકળવાના થોડાક દિવસોમાં મેકિસકો સિટી “ અસરકારક રીતે બંધ કરેલ ” હોવાની જાણ કરી. &lt;ref name=&quot;Fox5-12&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,519902,00.html?sPage=fnc/health/infectious|title=Study: Mexico Has Thousands More Swine Flu Cases|date=2009-05-12|work=FOXNews.com|publisher=FOX News Network|access-date=2009-09-17|author=AP}}&lt;/ref&gt; કેટલાક દેશોએ મેકિસકો જતી હવાઈ સેવા બંધ કરી, જ્યારે બીજાઓએ વેપાર અટકાવ્યો. ફેલાવાને નિયંત્રણમાં લેવા સીમાઓ બંધ કરવાના આદેશ નકારવામાં આવ્યા.&lt;ref name=&quot;Fox5-12&quot;/&gt; રોગચાળાની સત્તાવાર શોધ કરાઈ તે પહેલાં મેકિસકોમાં સેંકડો બિન-જીવલેણ કેસો શોધી કઢાયા હતા, અને તેની તે “ શાંત રોગચાળા ” ની મધ્યમાં હતો.  પરિણામે, મેકિસકોએ માત્ર સૌથી ગંભીર કેસોની જાણ કરી હતી જે સામાન્ય ફ્લૂ કરતાં અલગ, કેટલીક વધુ તીવ્ર નિશાનીઓ હતી, જે સંભવત: કેસના જીવલેણ દરના પ્રારંભિક અસમાન અંદાજ તરફ દોરી જાય છે.&lt;ref name=&quot;NYT4-26&quot;/&gt;

=== યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા) ===
સીડીસી એ સૌ પ્રથમ આ નવી જાત બે બાળકોમાં શોધી કાઢી હતી, તેમાં એકેય ડુક્કરના સંપર્કમાં ન હતા. પ્રથમ કેસ, [[સાન ડિયેગો કાઉન્ટી, કેલિફોર્નિયા]]માંથી, સીડીસી એ 14 એપ્રિલ, 2009ના રોજ ચિકિત્સકીય નમૂના([[નાસોફાર્નેજીલ]] [[સ્વાબ]])ની તપાસો પરથી તેનું સમર્થન કર્યું હતું. નજદીકમાં [[ઈમ્પિરિયલ કાઉન્ટિ, કેલિફોર્નિયા]]માંથી 17 એપ્રિલે બીજા કેસનું સમર્થન કર્યું હતું. સમર્થન કરાયેલ પ્રથમ કેસના દર્દીને 30 માર્ચના રોજ અને બીજી વખત 28 માર્ચના રોજ કરેલ ચિકિત્સકીય પરીક્ષણમાં તાવ અને ઉધરસ સહિત ફ્લૂનાં લક્ષણો હતાં.&lt;ref name=&quot;mmwr5815a5&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5815a5.htm|title=Swine Influenza A (H1N1) Infection in Two Children --- Southern California, March–April 2009|date=2009-04-24|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|work=[[Morbidity and Mortality Weekly Report]]|volume=58 (Dispatch)|issue=15|pages=400–402|access-date=2009-10-04}}&lt;/ref&gt;

પ્રથમ સ્વાઈન ફ્લૂનું સમર્થન કરાયું હતું, જેનું હસ્ટનમાં [[ટેકસાસ બાળકોની હોસ્પિટલ]]માં અવસાન થયું હતું. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://abclocal.go.com/ktrk/story?section=news/health&amp;id=6786416&amp;rss=rss-ktrk-article-6786416|title=Swine flu victim dies in Houston|date=2009-04-29|publisher=KTRK-TV/DT|access-date=2009-11-18|location=Houston, Texas|agency=AP|archive-date=2009-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091107164755/http://abclocal.go.com/ktrk/story?section=news%2Fhealth&amp;id=6786416&amp;rss=rss-ktrk-article-6786416|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== વિગતોનો અહેવાલ અને ચોક્કસતા ===
ઈન્ફલ્યુએન્ઝા તપાસ માહિતી, “ ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ કયાં, કયારે, અને કયા પરિભ્રમણ કરે છે તે પ્રશ્નોમાં જવાબ આપે છે. ઈન્ફલ્યુએન્ઝાની પ્રવૃત્તિ વધી કે ઘટી રહી હોય તો તે નક્કી કરવા તેનો ઉપયોગ કરી શકાશે, પરંતુ ઈન્ફલ્યુએન્ઝાથી કેટલાક લોકો માંદા પડયા તેની ખાતરી કરવા તેનો ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં. ”&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/flu/weekly/fluactivity.htm|title=Flu Activity &amp; Surveillance|date=2009-11-30|work=Seasonal Influenza (Flu)|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=2009-12-02}}&lt;/ref&gt; ઉદાહરણ તરીકે, પાછલા જૂન 2009માં ઈન્ફલ્યુએન્ઝા તપાસ માહિતીએ દર્શાવ્યું હતું કે 3065 હોસ્પિટલમાં દાખલ કરેલ અને 127 ના મૃત્યુ સહિત લગભગ 28000 જેટલા કેસો પ્રયોગશાળા સમર્થન કરેલ કેસો હતા; પરંતુ સીડીસીના ફ્લૂ તપાસ અધિકારી લિન ફિનેલીના કહેવા પ્રમાણે ગાણિતિક મોડેલિંગ હાલમાં 1 મિલિયન અમેરિકનોને 2009ના રોગચાળાને ફ્લૂ હોવાનો અંદાજ દર્શાવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2009/06/25/us-swine-flu-cases-may-ha_n_221240.html|title=US Swine Flu Cases May Have Hit 1 Million|last=Stobbe|first=Mike|date=2009-06-25|work=The Huffington Post|access-date=2009-12-02|agency=AP}}&lt;/ref&gt; ઈન્ફલ્યુએન્ઝાથી થયેલ મૃત્યુનો અંદાજ શોધી કાઢવો એ પણ જટિલ પ્રક્રિયા છે. 2005 માં, યુ.એસ.માં 1812 લોકોના મૃત્યુ પ્રમાણપત્રો પર માત્ર ઈન્ફલ્યુએન્ઝા દર્શાવેલ જોવા મળ્યું હતું. જો કે ફ્લૂથી યુ.એસ.ના સરેરાશ વાર્ષિક મૃત્યુનું પ્રમાણ 36000 હોવાનું અંદાજવામાં આવ્યું છે.&lt;ref name=&quot;Ellenberg&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.slate.com/id/2218367/|title=Influenza Body Count|last=Ellenberg|first=Jordan|date=2009-07-04|work=[[Slate]]|access-date=2009-12-02}}&lt;/ref&gt; સીડીસી એ સમજાવ્યું &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/flu/about/disease/us_flu-related_deaths.htm|title=Questions and Answers Regarding Estimating Deaths from Influenza in the United States|date=2009-09-04|work=Seasonal Influenza (Flu)|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=2 December 2009}}&lt;/ref&gt;છે કે, “ ફ્લૂ સંબંધિત જટિલતાથી મૃત્યુ પામેલ લોકોના મૃત્યુ પ્રમાણપત્રો પર કયારેક ઈન્ફલ્યુએન્ઝાની નોંધ કરાય છે. ” અને વધુમાં “ મૃત્યુના પ્રમાણપત્રો પર ઈન્ફલ્યુએન્ઝાનો સમાવેશ કર્યો હોય માત્ર તેવા મૃત્યુની ગણતરીમાં ઈન્ફલ્યુએન્ઝાની સાચી અસરનો એકંદર ઓછો અંદાજ રહેશે. ” 

હાલના સ્વાઈન ફ્લૂ રોગચાળા બાબતમાં, ઈન્ફલ્યુએન્ઝા તપાસ માહિતી ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ કોઈપણ અભ્યાસોમાં સ્વાઈન ફ્લૂને કારણે થયેલ મૃત્યુની કુલ સંખ્યાનો અંદાજ કાઢવાનો પ્રયત્ન કરાયો નથી. સીડીસી દ્વારા બે અભ્યાસ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તાજેતરનાં અંદાજોમાં એપ્રિલ થી 14 નવેમ્બર સુધી થયેલા 9820 મૃત્યુ (રેન્જ 7,070-13930) સ્વાઈનફ્લૂને કારણે હતાં.&lt;ref name=&quot;WHOestimateNov&quot;/&gt; તે જ મુદ્દત દરમિયાન 1642 મૃત્યુ સ્વાઈન ફ્લૂથી થયાનું સત્તાવાર સમર્થન કરાયું હતું.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/flu/weekly/weeklyarchives2009-2010/weekly45.htm|title=CDC week 45|date=2009-11-14|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=14 December 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/flu/weekly/weeklyarchives2008-2009/weekly34.htm|title=CDC week 34|date=2009-08-30|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=14 December 2009}}&lt;/ref&gt; ડબલ્યુએચઓ (WHO)એ જણાવ્યું છે કે સ્વાઈન ફ્લૂથી થયેલ કુલ મૃત્યુ દર (સમર્થન કરાયેલ કે જાણ ન કરાયેલ સહિત) તેના પોતાના સમર્થિત મૃત્યુ આંકડા કરતાં “ નિ:શંકપણે ઊંચો ” છે.&lt;ref name=&quot;WHOstatement&quot;/&gt;

શરૂઆતના ફેલાવા અંગે એક અઠવાડિયા સુધી સતત નજીકના મીડિયાને ધ્યાન આપ્યું. [[રોગચાળા વિજ્ઞાનીઓ]]એ સાવધ કર્યા કે રોગચાળા ફાટવાના શરૂઆતના દિવસોમાં જાણ કરાયેલ કેસોની સંખ્યા અનેક કારણોસર, તેઓ પૈકી [[પસંદગી પૂર્વગ્રહ]], [[મીડિયા પૂર્વગ્રહ]] અને સરકાર દ્વારા ખોટા અહેવાલ આપ્યાથી, અચોક્કસ અને છેતરામણી હતી. જુદા જુદા લોકોનાં જૂથોને જોતાં, જુદા જુદા દેશોમાં તંત્રો દ્વારાં પણ અચોક્કસતા પેદા કરાઈ હતી. વધુમાં, જે દેશોમાં નબળી આરોગ્ય સંભાળ સિસ્ટમ અને જૂની પ્રયોગશાળા સવલતો હતી તેઓને કેસો મુકરર કરવામાં કે તેનો અહેવાલ આપવામાં લાંબો સમય લાગી શકે.&lt;ref&gt;{{cite news |agency=Reuters |url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/IRIN/2687d9562c28b487c30aca4e889c5e93.htm |title=GLOBAL: No A (H1N1) cases - reality or poor lab facilities? |date=2009-05-08 |access-date=2009-05-09}} {{Dead link|date=ઑક્ટોબર 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ઈ“ વિકસેલા દેશોમાં પણ (ફ્લૂની મૃત્યુની સંખ્યા) અચોક્ક્સ હતી, કારણ કે તબીબી તંત્રો સામાન્યરીતે ખરેખર ઈન્ફલ્યુએન્ઝાથી કોણ મૃત્યુ પામ્યું અને ફ્લૂ જેવી માંદગીથી કોણ મૃત્યુ પામ્યું તેની ખરાઈ કરતા નથી. ” &lt;ref&gt;{{cite journal|first1=Peter M.|last1=Sandman|first2=Jody|last2=Lanard|date=2005|title=Bird Flu: Communicating the Risk|journal=Perspectives in Health Magazine|volume=10|issue=2|url=http://www.paho.org/English/DD/PIN/Number22_article1a.htm|access-date=2010-03-23|archive-date=2011-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110423155359/http://www.paho.org/English/DD/PIN/Number22_article1a.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ડો જોસેફ એસ. બ્રેસે (સીડીસી ફ્લૂ પ્રભાગના રોગચાળાશાસ્ત્રના મુખ્ય અધિકારી) અને ડો. માઈકલ ટી. ઓસ્ટરહોમે (ચેપી રોગ સંશોધન કેન્દ્રના નિયામક) દર્શાવ્યું હતું કે, લાખો લોકોને સામાન્યરીતે હળવા સ્વરૂપના સ્વાઈન ફ્લૂ હતો, જેથી પ્રયોગશાળાએ સમર્થન કરેલા કેસોની સંખ્યા ખરેખર અર્થહીન હતી, અને જુલાઈ 2009માં ડબલ્યુએચઓ (WHO)એ વ્યકિતગત કેસો ગણવાનું બંધ કર્યું હતું અને મોટા પ્રમાણમાં થયેલા ફેલાવા પર વધુ ધ્યાન આપ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;WHO-Briefing-Note-3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.who.int/csr/disease/swineflu/notes/h1n1_surveillance_20090710/en/index.html|title=Pandemic (H1N1) 2009 briefing note 3|publisher=[[World Health Organization]]|language=2009-07-16|access-date=2009-07-17|archive-date=2009-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090722084146/http://www.who.int/csr/disease/swineflu/notes/h1n1_surveillance_20090710/en/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ઇતિહાસ ==
વાર્ષિક ઈન્ફલ્યુએન્ઝા રોગચાળાની વૈશ્વિક વસતિના 5-15 % ને અસર થયાનો અંદાજ છે. જો કે મોટાભાગના કેસો હળવા છે, તેમ છતાં રોગાચાળાથી 3-5 મિલિયન લોકોને તીવ્રપણે માંદા પડયા હતા અને વિશ્વભરમાં 2,50,000-500,000 મૃત્યુ થયા હતા.&lt;ref name=&quot;WHO Influenza&quot;/&gt; 1979 અને 2001ની વચ્ચે ભેગી કરેલી માહિતીને આધારે [[યુનાઈટેડ સ્ટેટસ]]માં દર વર્ષે સરેરાશ 41400 લોકો મૃત્યુ પામે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://aje.oxfordjournals.org/cgi/content/full/163/2/181 |title=Mortality due to Influenza in the United States -- An Annualized Regression Approach Using Multiple-Cause Mortality Data | first1 = J.| last1 = Dushoff | first2 = J. B.| last2 = Plotkin| first3 = C.|last3 = Viboud| first4 = D. J. D. |last4 = Earn | first5 = L. | last5 = Simonsen| journal =[[American Journal of Epidemiology]]| volume = 163| issue = | pages = 181–7| year = 2006|access-date=2009-10-29 |quote=The regression model attributes an annual average of 41,400 (95% confidence interval: 27,100, 55,700) deaths to influenza over the period 1979–2001.  |doi=10.1093/aje/kwj024 }}&lt;/ref&gt; ઔદ્યોગિકીકરણ થયેલ દેશોમાં, મુખત્વે ઊંચું જોખમ ધરાવતાં લોકો, શિશુઓ, મોટી વયના લોકો અને [[લાંબી માંદગી]]વાળા દર્દીઓને તીવ્ર માંદગી અને મૃત્યુ થાય છે,&lt;ref name=&quot;WHO Influenza&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/2003/fs211/en/ |title=Influenza : Fact sheet |date=March 2003 |publisher=[[World Health Organization]] |access-date=2009-05-07 |archive-date=2009-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505070146/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/2003/fs211/en/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જો કે સ્વાઈન ફ્લૂનો ફેલાવો (તેમજ 1918નો [[સ્પેનિશ ક્લૂ]]) યુવાનો, નીરોગી લોકોને અસર કરવાના તેના વલણમાં અલગ પડે છે.&lt;ref name=&quot;Swine flu affect the young&quot;&gt;{{cite web |url=http://bulletin.aarp.org/yourhealth/diseases/articles/swine_flus_tendency_to_strike_the_young_is_causing_confusion.html |title=Swine flu's tendency to strike the young is causing confusion |date=September 2009 |work=[[Los Angeles Times]] |first=Karen |last=Kaplan |date=2009-09-18 |access-date=2009-09-18}}&lt;/ref&gt;

આ વાર્ષિક રોગાચાળા ઉપરાંત, ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ વાયરસથી 20 મી સદી દરમિયાન ત્રણ વૈશ્વિક રોગચાળા પેદા થયા હતા : 1918માં સ્પેનિશ ફ્લૂ, 1957માં [[એશિયન ફલૂ|એશિયન ફ્લૂ]], અને 1968-69માં [[હોગકોંગ ફલૂ|હોગકોંગ ફ્લૂ]]. આ વાયરસની જાતોમાં [[જનીન વિષયક ફેરફાર મુખ્ય]] હતા, જે માટે લોકો નોંધપાત્ર [[રોગપ્રતિરક્ષા]] ધરાવતા ન હતા.&lt;ref name=&quot;EID_Pandemics&quot;&gt;{{cite journal |last=Kilbourne |first=ED |date=January 2006 |title=Influenza pandemics of the 20th century. |journal=[[Emerging Infectious Diseases]] |volume=12 |issue=1 |url=http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol12no01/05-1254.htm|access-date=2009-09-26|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] |doi=10.1177/1461444804041438 |pages=299 |last2=Zhang |first2=Yan B. |last3=Lin |first3=Mei-Chen}}&lt;/ref&gt; તાજેતરના જનીન પૃથ્થકરણે દર્શાવ્યું હતું કે ઉત્તર કેરોલિનામાં ફેકટરી ફાર્મ પરથી નવી જાત સૌ પ્રથમ મુકરર કરાઈ, અને જે સૌ પ્રથમ ત્રિપલ-હાઇબ્રિડ ફ્લૂ વાયરસ હોવાની જાણ કરાઈ ત્યારે 1998થી પરિભ્રમણ કરતાં ઉત્તર અમેરિકન સ્વાઈન ફ્લૂના વાયરસમાંથી 2009ના ફ્લૂ રોગચાળાની જાતના આઠ જનીન ખંડો પૈકી ત્રણ ચતુર્થાંશ કે છ જાતો ઊભી થઈ હતી. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hsus.org/farm/news/ournews/swine_flu_virus_origin_1998_042909.html|title=CDC Confirms Ties to Virus First Discovered in U.S. Pig Factories|last=Greger|first=Dr. Michael|date=2009-08-26|publisher=The Humane Society of the United States|access-date=2009-09-21|archive-url=https://www.webcitation.org/5k5hTrO4Y?url=http://www.hsus.org/farm/news/ournews/swine_flu_virus_origin_1998_042909.html|archive-date=2009-09-27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

વસંત ઋતુમાં હળવા કેસોના પ્રવાહ સાથે [[1918નો ફલૂ રોગચાળો|1918નો ફ્લૂ રોગચાળો]] શરૂ થયો હતો, ત્યારપછી પાનખરમાં વધુ જીવલેણ પ્રવાહ શરૂ થયો, જેનાથી યુનાઈટેડ સ્ટેટસમાં હજારો લોકો મૃત્યુ પામ્યા.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.usatoday.com/news/health/2009-05-26-swine-flu-decrease_N.htm |title=CDC expert says flu outbreak is dying down -- for now |last=Sternberg|first=Steve |date=2009-05-26 |work=USA Today |access-date=2009-09-17}}&lt;/ref&gt; 1918ના ફ્લૂ રોગચાળામાં મોટાભાગના મૃત્યુ, દ્વિતીય બેકટેરિયલ ન્યૂમોનિયાના પરિણામે થયા હતા. ઈન્ફલ્યુએન્ઝાના વાયરસે ભોગ બનનારના [[બ્રોન્કાઈલ ટયુબ]] અને ફેફસાના અસ્તરને નુકસાન પહોંચાડયું હતું, જેનાથી સામાન્ય બેકટેરિયા નાકમાંથી ગળામાં જઈને તેમના ફેફસાને ચેપ લગાડયો હતો. ન્યૂમોનિયાની સારવાર કરી શકે તેવી એન્ટિબાયોટિક દવાઓ વિકસવાને કારણે પાછળથી રોગચાળાથી ખૂબ ઓછા મૃત્યુ થયા હતા.&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.journals.uchicago.edu/doi/full/10.1086/591708 |title=Predominant Role of Bacterial Pneumonia as a Cause of Death in Pandemic Influenza: Implications for Pandemic Influenza Preparedness|author=David M. Morens, Jeffery K. Taubenberger, and Anthony S. Fauci|volume=198|issue=7|pages=962–970|year=2008|month=October|journal=[[The Journal of Infectious Diseases]] |access-date=2009-11-01 |date=2008-10-01|doi=10.1086/591708}}&lt;/ref&gt;


&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|  colspan=&quot;7&quot; bgcolor=&quot;#ccccff&quot;| '''20મી ફેબ્રુઆરી ફ્લૂ રોગચાળો''' 
|-
|  વર્ષ 
|  [[ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ]] પ્રકાર 
| ચેપ લાગેલ લોકો (આશરે) 
|  વિશ્વભરમાં અંદાજિત મૃત્યુ 
|  [[કેસમાં મૃત્યુદર]]
|-
|  [[સ્પેનિશ ફ્લૂ]]
|  1918–1919
|  [[A/H1N1]]&lt;ref name=&quot;JAFMA&quot;&gt;{{cite journal |last=Hsieh |first=Yu-Chia |coauthors=''et al.'' |date=January 2006 |title=Influenza pandemics: past present and future |journal=Journal of the Formosan Medical Association |volume=105 |issue=1 |pages=1–6 |url=http://ajws.elsevier.com/ajws_archive/200611051A1086.pdf |format=PDF |doi=10.1016/S0929-6646(09)60102-9 |access-date=2009-09-26 |pmid=16440064 |archive-date=2009-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090521031625/http://ajws.elsevier.com/ajws_archive/200611051A1086.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  33% (500 મિલિયન)&lt;ref name=&quot;cdc2006&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.cdc.gov/ncidod/eid/vol12no01/05-0979.htm|title=1918 Influenza: the Mother of All Pandemics|last=Taubenberger|first=Jeffery K.|coauthors= Morens, David M.|date=January 2006|journal=[[Emerging Infectious Diseases]]|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=2009-05-09}}&lt;/ref&gt;
|  20–100 મિલિયન&lt;ref name=&quot;Knobler&quot;&gt;{{cite book |editor=Knobler S, Mack A, Mahmoud A, Lemon S |title=The Threat of Pandemic Influenza: Are We Ready? Workshop Summary (2005) |chapter=1: The Story of Influenza |pages=60–61 |chapterurl=http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=11150&amp;page=58 |publisher=The National Academies Press |location=Washington, D.C.|access-date=2009-09-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Patterson1&quot;&gt;{{cite journal |last=Patterson |first=KD |coauthors=Pyle GF |title=The geography and mortality of the 1918 influenza pandemic |url=https://archive.org/details/sim_bulletin-of-the-history-of-medicine_spring-1991_65_1/page/n7 |journal=Bull Hist Med. |year=1991 |month=Spring |volume=65 |issue=1 |pages=4–21 |pmid=2021692|access-date=2009-09-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TenThings&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.who.int/csr/disease/influenza/pandemic10things/en/index.html |publisher=[[World Health Organization]] |date=2005-10-14 |title=Ten things you need to know about pandemic influenza|access-date=2009-09-26}}&lt;/ref&gt;
|  &gt;2.5%&lt;ref name=&quot;EID 1918 pandemic&quot;&gt;{{cite journal |last1=Taubenberger| first1=JK | last2= Morens |first2=DM |publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] |journal=[[Emerging Infectious Diseases]] |volume=12 |issue=1 |title=1918 influenza: the mother of all pandemics |date=January 2006 |url=http://www.cdc.gov/ncidod/eid/vol12no01/05-0979.htm|access-date=2009-09-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|  [[એશિયન ફલૂ|એશિયન ફ્લૂ]]
|  1956–1958
|  [[A/H2N2]]&lt;ref name=&quot;JAFMA&quot;/&gt;
|  {{Dunno}}
|  2 મિલિયન&lt;ref name=&quot;TenThings&quot;/&gt;
|  &lt;0.1%&lt;ref name=&quot;EID 1918 pandemic&quot;/&gt;
|-
|  [[હોંગકોંગ ફલૂ|હોંગકોંગ ફ્લૂ]]
|  1968–1969
|  [[A/H3N2]]&lt;ref name=&quot;JAFMA&quot;/&gt;
|  {{Dunno}}
|  1 મિલિયન&lt;ref name=&quot;TenThings&quot;/&gt;
|  &lt;0.1%&lt;ref name=&quot;EID 1918 pandemic&quot;/&gt;
|-
|- bgcolor=&quot;#ffff99&quot;
|  [[મોસમી ફલૂ|મોસમી ફ્લૂ]]
|  દર વર્ષે
|  મુખ્યત્વે A/H3N2, A/H1N1, અને[[B]]
|  5–15% (340 મિલિયન– 1 બિલિયન)&lt;ref name=&quot;WHO Europe Influenza&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.euro.who.int/influenza |title=WHO Europe - Influenza |date=June 2009 |publisher=[[World Health Organization]] |access-date=2009-06-12 |archive-date=2009-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090617212626/http://www.euro.who.int/influenza |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  વાર્ષિક 250,000–500,000 &lt;ref name=&quot;WHO Influenza&quot;/&gt;
|  &lt;0.1%&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.themalaysianinsider.com/index.php/world/37983-h1n1-fatality-rates-comparable-to-seasonal-flu|title=H1N1 fatality rates comparable to seasonal flu|date=2009-09-17|work=The Malaysian Insider|access-date=2009-09-26|location=Washington, D.C., USA|author=Reuters|archive-date=2009-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20091020120444/http://www.themalaysianinsider.com/index.php/world/37983-h1n1-fatality-rates-comparable-to-seasonal-flu|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|  સ્વાઈન ફ્લૂ
|  2009
|  [[રોગચાળો H1N1/09]]
|  &gt; 622,482 (પ્રયોશાળા સમર્થિત)&lt;ref name=&quot;WHO76&quot;&gt;{{cite web
 | url=http://www.who.int/csr/don/2009_11_27a/en/index.html
 | title=Pandemic (H1N1) 2009 - update 76
 | date=2009-11-27
 | work=Global Alert and Response (GAR)
 | publisher=[[World Health Organization]]
 | access-date=2009-12-11
 | archive-date=2009-12-10
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091210133259/http://www.who.int/csr/don/2009_11_27a/en/index.html
 | url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;
|  {{swine-flu-deaths}} (પ્રયોશાળા સમર્થિત{{ref|†|†}}; [[ઇસીડીસી]])&lt;ref name=&quot;menu&quot;/&gt;&lt;br /&gt;≥8,768 (પ્રયોશાળા સમર્થિત{{ref|†|†}}; ડબલ્યુએચઓ)&lt;ref name=&quot;WHO77&quot;&gt;{{cite web
 | url=http://www.who.int/csr/don/2009_12_04/en/index.html
 | title=Pandemic (H1N1) 2009 - update 77
 | date=2009-12-04
 | work=Global Alert and Response (GAR)
 | publisher=[[World Health Organization]]
 | access-date=2009-12-11
 | archive-date=2009-12-10
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091210192457/http://www.who.int/csr/don/2009_12_04/en/index.html
 | url-status=dead
 }}&lt;/ref&gt;
|  0.03%&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/8406723.stm|title= Swine flu less lethal than feared|last=Triggle|first=Nick|date=2009-12-10|work=BBC News|publisher=BBC|access-date=2009-12-10}}&lt;/ref&gt;
|}
&lt;/center&gt;

:&lt;span style=&quot;background-color:#ffff99;border:1px solid #aaaaaa;width:50px&quot;&gt;{{nbsp|5}}&lt;/span&gt; ''આવશ્યકપણે રોગચાળો નહીં, પરંતુ સરખામણીના હેતુસર સમાવેશ કર્યો છે.'' 
::{{note|†|†}} નોંધ : રોગચાળા H1N1/09 ફ્લૂને કારણે મૃત્યુના પ્રમાણમાં સમર્થિત મૃત્યુનો ગુણોત્તર જાણમાં નથી.  વધુ માહિતી માટે , “ [[વિગત અહેવાલ અને ચોક્કસતા]] ” જુઓ.

ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ છેલ્લા સૈકાથી અનેક રોગચાળાના ભયને કારણે થયા હતા, જેમાં 1947 ના સ્યુડો-પેન્ડેમિક (હળવા તરીકે વિચાર કરાયો હતો, જો કે વૈશ્વિક સ્તરે વહેંચાઈ ગયેલ હતો, તેનાથી ખૂબ ઓછાં મૃત્યુ થયા હતાં),&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Kilbourne|first=Edwin D.|date=January 2006|title=Influenza Pandemics of the 20th Century|journal=Emerging Infectious Diseases|publisher=CDC|volume=12|issue=1|pages=9–14|url=http://www.cdc.gov/ncidod/eid/vol12no01/pdfs/05-1254.pdf|access-date=2009-12-10|pmid=16494710}}&lt;/ref&gt; [[1976નો સ્વાઈન ફલૂ ફેલાવો|1976નો સ્વાઈન ફ્લૂ ફેલાવો]], અને [[1977નો રશિયન ફલૂ|1977નો રશિયન ફ્લૂ]], આ બધા H1N1 પેટા-પ્રકારથી થયા હતા.&lt;ref name=&quot;EID_Pandemics&quot;/&gt; દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં [[એસએઆરએસ (SARS)]]  રોગચાળાથી ([[એસએઆરએસ કોરોનાવાયરસ]]થી થયેલ) વિશ્વભરમાં સાવધતાનું સ્તર ઊંચું ગયું હતું.&lt;ref&gt;{{cite news |date= 2009-04-29 |first=David |last=Brown |title=System set up after SARS epidemic was slow to alert global authorities |work=[[The Washington Post]] |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/04/29/AR2009042904911.html|access-date=2009-09-26}}&lt;/ref&gt; તૈયાર રહેવાનું સ્તર ઊંચું ગયું હતું અને [[H5N1 પક્ષી ફલૂ|H5N1 પક્ષી ફ્લૂ]]ના પ્રારંભ સાથે H5N1 ની ઊંચી પ્રાણઘાતકતાને કારણે તેના સ્તરને જાળવ્યું હતું, જો કે, હાલમાં પ્રવર્તમાન જાતોમાં માણસથી માણસમાં સંક્રમણ ક્ષમતા ([[એન્થ્રોપોનોટિક]]) કે રોગચાળાની ક્ષમતા હતી.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Beigel JH, Farrar J, Han AM, Hayden FG, Hyer R, de Jong MD, Lochindarat S, Nguyen TK, Nguyen TH, Tran TH, Nicoll A, Touch S, Yuen KY; Writing Committee of the World Health Organization (WHO) Consultation on Human Influenza A/H5 |title=Avian influenza A (H5N1) infection in humans |journal=[[The New England Journal of Medicine]] |volume=353 |issue=13 |pages=1374–85 |year=2005 |month=September |date=September 29, 2005 |pmid=16192482 |doi=10.1056/NEJMra052211 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/353/13/1374 |access-date=માર્ચ 23, 2010 |archive-date=જુલાઈ 22, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722104920/http://content.nejm.org/cgi/content/full/353/13/1374 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1957 પહેલાં ફ્લૂ થયો હોય તેવા લોકો સ્વાઈન ફ્લૂ સામે થોડીક રોગપ્રતિરક્ષા ધરાવતાં હોવાનું જણાયું હતું. સીડીસીના ડો ડેનિયલ જેરનિગને જણાવ્યું હતું : “ વૃદ્ધ લોકોના [[લોહીના સીરમ]]ના પરીક્ષણ પરથી જણાયું હતું કે તેમાં [[એન્ટિબોડીઝ]] હતા જેણે નવા વાયરસ પર હુમલો કર્યો હતો [...] આનો અર્થ એવો નથી કે 52 થી ઉપરની દરેક વ્યકિત રોગપ્રતિરક્ષિત છે, કેમ કે તેમના કરતાં વૃદ્ધ અમેરિકન અને મેકિસકનો નવા ફ્લૂથી મૃત્યુ પામ્યા હતા.&lt;ref name=&quot;Don McNeil, May 20&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2009/05/21/health/21swineflu.html |title=U.S. Says Older People Appear Safer From New Flu Strain |work=[[The New York Times]] |last=McNeil Jr. |first=Donald G. |date=2009-05-20|access-date=2009-09-26}}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist|2}}

== બીજા વાંચનો ==
* {{cite journal |journal=Virology Journal |title=On the epidemiology of influenza |last1=Cannell |first1=JJ |last2=Zasloff |first2=M |last3=Garland |first3=CF |last4=Scragg |first4=R |last5=Giovannucci |first5=E |date=2008-02-25 |doi=10.1186/1743-422X-5-29 |url=http://www.virologyj.com/content/5/1/29 |volume=5 |issue=29 |pmid=18298852 |author2=Zasloff |author3=Garland |author4=Scragg |author5=Giovannucci |pages=29 |pmc=2279112 |access-date=2010-03-23 |archive-date=2010-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100307164152/http://www.virologyj.com/content/5/1/29 |url-status=dead }}
* {{cite journal |last=Smith |first=Gavin |authorlink= |coauthors=''et al.'' |date=2009-06-25 |title=Origins and evolutionary genomics of the 2009 swine-origin H1N1 influenza A epidemic |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |issue= 459|pages=1122–1125|doi=10.1038/nature08182 |url= |access-date= |quote= |pmid=19516283 |last1=Smith |first1=GJ |last2=Vijaykrishna |first2=D |last3=Bahl |first3=J |last4=Lycett |first4=SJ |last5=Worobey |first5=M |last6=Pybus |first6=OG |last7=Ma |first7=SK |last8=Cheung |first8=CL |last9=Raghwani |first9=J |volume=459}}
* {{cite journal |last=Soundararajan |first=Venkataramanan |authorlink= |coauthors=''et al.'' |year=2009 |month=June |title=Extrapolating from sequence — the 2009 H1N1 'swine' influenza virus |journal=[[Nature Biotechnology]] |volume=27 |issue=6 |pages=510–513 |doi=10.1038/nbt0609-510|url=http://www.nature.com/nbt/journal/v27/n6/pdf/nbt0609-510.pdf|access-date= |quote= |pmid=19513050 |last1=Soundararajan |first1=V |last2=Tharakaraman |first2=K |last3=Raman |first3=R |last4=Raguram |first4=S |last5=Shriver |first5=Z |last6=Sasisekharan |first6=V |last7=Sasisekharan |first7=R}}
* {{cite web
 | title=Introduction and Transmission of 2009 Pandemic Influenza A (H1N1) Virus --- Kenya, June--July 2009
 | url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5841a1.htm
 | work=[[Morbidity and Mortality Weekly Report]]
 | publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)
 | date=2009-10-23
 | access-date=2009-10-23}}


== બાહ્ય લિંક્સ ==
* {{Dmoz|Health/Conditions_and_Diseases/Infectious_Diseases/Viral/Influenza/H1N1/|Influenza: H1N1}}
* [[વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા]]એ [http://www.who.int/csr/disease/swineflu/en/index.html રોગચાળો (H1N1) 2009]
* [http://www.promedmail.org/pls/otn/f?p=2400:1000: ચેપી રોગો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સોસાયટી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090512121748/http://www.promedmail.org/pls/otn/f?p=2400:1000: |date=2009-05-12 }} પ્રોમ્ડ- મેલ અદ્યતન સમાચાર
* [[ધ લેન્સેટ]]નું [http://www.thelancet.com/H1N1-flu H1N1 ફ્લૂ સ્ત્રોત કેન્દ્ર]
* [http://www.fludb.org ઈન્ફલ્યુએન્ઝા સંશોધન ડેટાબેઝ] -  ઈન્ફલ્યુએન્ઝા જીનોમિક સિક્વન્સ અને અન્ય સંબંધિત માહિતીનો ડેટાબેઝ
* [http://www.cdc.gov/h1n1flu/vaccination/vaccinesupply.htm સીડીસી 2009 H1N1 ઈન્ફલ્યુએન્ઝા રસી પૂરવઠાની સ્થિતિ]
* [http://webapps.sph.harvard.edu/accordentG3/DeansLecture/f.htm H1N1 રોગચાળો અને વૈશ્વિક આરોગ્ય સુરક્ષા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091107164702/http://webapps.sph.harvard.edu/accordentG3/DeansLecture/f.htm |date=2009-11-07 }}, ડીન જુલિઓ ફ્રેન્ક, 2009-09-17
* [http://content.nejm.org/content/vol361/issue3/images/large/01f1.jpeg 2009 રોગચાળા H1N1 વાઇરસનો વાઇરલ મેકઅપની ભૌગોલિક ઇમેજ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100307164011/http://content.nejm.org/content/vol361/issue3/images/large/01f1.jpeg |date=2010-03-07 }} - એનઇજેએમ

=== યુરોપ ===
* [http://ec.europa.eu/health-eu/health_problems/avian_influenza/index_en.htm આરોગ્ય-ઇયુ પોર્ટલ] ઈન્ફલ્યુએન્ઝા સામે ઇયુનો પ્રતિભાવ
* રોગ નિવારણ અને નિયંત્રણ (ઇસીડીસી (ECDC) ) માટે યુરોપિયન કેન્દ્ર ખાતે [http://ecdc.europa.eu/en/healthtopics/H1N1/Pages/home.aspx ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323214800/http://ecdc.europa.eu/en/healthtopics/H1N1/Pages/home.aspx |date=2010-03-23 }} 
* [http://ec.europa.eu/health/ph_threats/com/Influenza/h1n1_en.htm યુરોપિયન કમિશન – જાહેર આરોગ્ય] રોગચાળો (H1N1) 2009  અંગે ઇયુ સંકલન
* [http://www.direct.gov.uk/pandemicflu યુકે રાષ્ટ્રીય રોગચાળો ફ્લૂ સેવા]
* [[Directgov]] પરથી [http://www.direct.gov.uk/en/Swineflu/DG_177831 સ્વાઇન ફ્લૂ અંગે અધિકૃત સરકારી માહિતી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222022821/http://www.direct.gov.uk/en/Swineflu/DG_177831 |date=2010-12-22 }}
* [http://www.nhs.uk/ યુકે રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય સેવા પરથી અધિકૃત સ્વાઇન ફ્લૂ સલાહ અને અદ્યતન માહિતી]
* [http://tree.bio.ed.ac.uk/groups/influenza/ મનુષ્ય/સ્વાઇન A/H1N1 ઈન્ફલ્યુએન્ઝા મૂળ અને ઉત્ક્રાંતિ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090510121503/http://tree.bio.ed.ac.uk/groups/influenza/ |date=2009-05-10 }} - સ્વાઇન ફ્લૂ વાઇરસના મૂળ અને ઉત્ક્રાંતિ માટે જનીનવિષયક ડેટાનું પૃથ્થકરણ

=== ઉત્તર અમેરિકા ===
* [http://www.phac-aspc.gc.ca/alert-alerte/h1n1/index-eng.php આરોગ્ય કેનેડા ફ્લૂ પોર્ટલ]
* [http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&amp;amp;task=blogcategory&amp;amp;id=805&amp;amp;Itemid=569 પાન-અમેરિકા આરોગ્ય સંસ્થા (પીએએચઓ (PAHO) ) સ્વાઇન ઈન્ફલ્યુએન્ઝા પોર્ટલ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090708200156/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&amp;task=blogcategory&amp;id=805&amp;Itemid=569 |date=2009-07-08 }}
* રોગ નિયંત્રણ માટે યુએસ કેન્દ્રો (સીડીસી (CDC) )  [http://www.cdc.gov/h1n1flu/ H1N1 ઈન્ફલ્યુએન્ઝા (ફ્લૂ) પોર્ટલ ]
* [http://www.pandemicflu.gov/ યુએસ સરકાર ડુક્કર, પક્ષી અને રોગચાળો ફ્લૂ પોર્ટલ]
* [http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/swineflu.html મેડિકલ એન્સાયક્લોપિડિયા મેડલાઇન પ્લસ : સ્વાઇન ફ્લૂ]
* [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/genomes/FLU/SwineFlu.html સ્વાઇન ફ્લૂ ફેલાવો, ઈન્ફલ્યુએન્ઝા વાઇરસ સ્ત્રોત] – સિક્વન્સિસ અને સંબંધિત સ્ત્રોતો (GenBank, NCBI)

{{DEFAULTSORT:2009 Swine Flu Outbreak}}

[[શ્રેણી:2009 ફ્લૂ રોગચાળો]]
[[શ્રેણી:ઈન્ફલ્યુએન્ઝા એ વાઇર્સ પેટાપ્રકાર H1N1]]
[[શ્રેણી:2000 નો તબીબી ફેલાવો]]
[[શ્રેણી:ઈન્ફલ્યુએન્ઝા રોગચાળો]]
[[શ્રેણી:તબીબી સંકટકાલિન]]
[[શ્રેણી:રોગ]]
[[શ્રેણી:વાવર]]</text>
      <sha1>mvomer9b7qkuebanrryjcf9k44z9b3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>હેરિસન ફોર્ડ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24427</id>
    <revision>
      <id>906623</id>
      <parentid>905750</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74921" sha1="hlvwf9e6wr124536714y4i4ez5w700m" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}

'''હેરિસન ફોર્ડ''' (જન્મ 13 જુલાઈ, 1942) [[અમેરિકન]] [[ફિલ્મ અભિનેતા]] અને નિર્માતા છે. ફોર્ડ મૂળ ''[[સ્ટાર વોર્સ]]'' ના ત્રણ ભાગમાં [[હાન સોલો]] અને ''[[ઇન્ડિયાના જોન્સ]] '' ફિલ્મ સીરિઝના [[શીર્ષક પાત્ર]]માં અવિસ્મરણીય ભૂમિકા ભજવવા બદલ જાણીતો છે. તે ''[[બ્લેડ રનર]]'' માં [[રિક ડેકાર્ડ]]ની ભૂમિકામાં, ''[[વિટનેસ]]'' માં જોહન બુક અને ''[[પેટ્રિઓટ ગેમ્સ]] '' અને ''[[ક્લીઅર એન્ડ પ્રેઝન્ટ ડેન્જર]]'' માં [[જેક રયાન]]ની યાદગાર ભૂમિકા ભજવવા બદલ પણ પ્રસિદ્ધ છે. તેની ચાર દાયકાની કારકિર્દીમાં ''[[પ્રીસ્યુમ્ડ ઇનોસન્ટ]]'' , ''[[ધ ફ્યુજીટિવ]]'' , ''[[એર ફોર્સ વન]]'' અને ''[[વ્હોટ લાઇસ બેનેથ]]'' સહિત [[હોલીવૂડ]]ની અન્ય કેટલીક બ્લોકબ્લસ્ટર ફિલ્મો સામેલ છે, જેમાં તેણે અભિનયના ઓજાસ પાથર્યા છે. એક સમયે બોક્સ-ઓફિસ પર પાંચ સર્વકાલિન હિટ ફિલ્મોમાંથી ચાર ફિલ્મો તેની હતી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldwideboxoffice.com/index.cgi?order=domestic&amp;start=1900&amp;finish=1983&amp;keyword= |title=(domestic) to 1983 |publisher=Worldwide Box Office |date= |access-date= 2010-03-07}}&lt;/ref&gt; તેની પાંચ ફિલ્મને [[નેશનલ ફિલ્મ રજિસ્ટ્રી]]માં સામેલ કરવામાં આવી છે. 

વર્ષ 1997માં ફોર્ડને એમ્પાયરના &quot;ધ ટોપ 100 મૂવી સ્ટાર્સ ઓફ ઓલ ટાઇમ&quot;ની યાદીમાં પહેલું સ્થાન મળ્યું હતું. જુલાઈ, 2008 સુધીમાં અમેરિકાની સ્થાનિક બોક્સ ઓફિસે ફોર્ડની ફિલ્મોમાંથી લગભગ 3.4 અબજ [[$]]ની કમાણી કરી હતી,&lt;ref name=&quot;boxofficegross&quot;&gt;{{cite web|access-date= 2008-05-23|url=http://www.boxofficemojo.com/people/?view=Actor&amp;sort=sumgross&amp;p=.htm|title=People Index|publisher=[[Box Office Mojo]]}}&lt;/ref&gt; જ્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં તેની ફિલ્મોની આવક છ અબજ ડોલરને આંબી ગઈ હતી, જેના પગલે ફોર્ડ અમેરિકાના સ્થાનિક બોક્સ-ઓફિસ પર ત્રીજો&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/people/?view=Actor&amp;sort=sumgross&amp;p=.htm |title=People Index |publisher=Box Office Mojo |date= |access-date= 2010-03-07}}&lt;/ref&gt; સૌથી વધુ કમાણી કરનાર સ્ટાર બની ગયો છે. 

== પ્રારંભિક જીવન ==
ફોર્ડનો જન્મ 13 જુલાઈ, 1942ના રોજ શિકાગોની [[સ્વીડિશ કોન્વેન્ટ હોસ્પિટલ]]&lt;ref name=&quot;BradDuke, p5&quot;&gt;{{cite book|last=Duke|first=Brad|title=Harrison Ford: the films|publisher=McFarland|date=2004|page=5|chapter=1. An Ordiniary Upbringing|isbn=0786420162, 9780786420162|url=http://books.google.ca/books?id=QQPpRUYPdr0C&amp;pg=PA5&amp;lpg=PA5&amp;dq=Harrison+Ford+was+born+at+Swedish+Covenant+Hospital&amp;source=bl&amp;ots=Ng23pS5duz&amp;sig=d4TBcLeX5NQCv8DtYOetuHREubc&amp;hl=en&amp;ei=VjaAS9yPO9KWtgfawqHRBg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CAoQ6AEwAjgK#v=onepage&amp;q=Harrison%20Ford%20was%20born%20at%20Swedish%20Covenant%20Hospital&amp;f=false|access-date= 2010-02-20|language=English}}&lt;/ref&gt;માં થયો હતો. તેના માતા ડોરોથી ([[ઉર્ફે]] ડોરા નિડેલમેન) ગૃહિણી અને અગાઉ રેડિયો અભિનેત્રી હતી. પિતા ક્રિસ્ટોફર ફોર્ડ (જન્મ જોહન વિલિયમ ફોર્ડ તરીકે) એડવર્ટાઇઝિંગ એક્ઝિક્યુટિવ અને ભૂતપૂર્વ અભિનેતા હતા.&lt;ref name=&quot;Fordbook1&quot;&gt;{{cite book|last=Jenkins|first=Gary|title=Harrison Ford: Imperfect Hero|publisher=[[Kensington Books]]|month=March | year=1999|pages=9–12|url=http://www.amazon.com/Harrison-Ford-%C3%B9-Imperfect-Hero/dp/080658016X/ref=si3_rdr_bb_product|isbn=10080658016X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|access-date= 2008-05-23|url=http://www.filmreference.com/film/20/Harrison-Ford.html|title=Harrison Ford Biography (1942-)|publisher=Film Reference}}&lt;/ref&gt; તેના નાના ભાઈ [[ટેરેન્સ]]નો જન્મ 1945માં થયો હતો. હેરિસન ફોર્ડના પૈતૃક દાદા-દાદી ફ્લોરેન્સ વેરોનિકા નિહાઉસ અને જોહન ફિત્ઝજેરાલ્ડ ફોર્ડ હતા. તેઓ અનુક્રમે [[જર્મન]] અને [[આઇરિશ કેથોલિક]] વંશના હતા.&lt;ref name=&quot;Fordbook1&quot;/&gt; તેના નાના-નાની અન્ના લિફશુત્ઝ અને હેરી નિડેલમેન હતા, જેઓ અનુક્રમે [[યહુદી]] આપ્રવાસીઓ હતા અને તેમણે [[બેલારુસ]]ના [[મિન્સ્ક]]માંથી અમેરિકા સ્થળાંતર કર્યું હતું. (બેલારુસ તે સમયે [[રશિયન સામ્રાજ્ય]]નો ભાગ હતું.)&lt;ref name=&quot;Fordbook1&quot;/&gt; એક વખત તેનો ઉછેર કયા ધર્મમાં થયો છે તેવું પૂછવામાં આવતાં ફોર્ડે હસતાં-હસતાં જવાબ આપ્યો હતો કે, &quot;[[ડેમોક્રેટ]]&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|access-date= 2008-05-23|url=http://www.jewishsf.com/content/2-0-/module/displaystory/story_id/1493/edition_id/16/format/html/displaystory.html|title=Celebrity Jews|publisher=Jewish News Weekly|date=2003-12-12|author=Bloom, Nate}}&lt;/ref&gt; તેણે એવું પણ કહ્યું છે કે તે વ્યક્તિ તરીક આઇરિશ હોવાનું, પણ અભિનેતા તરીકે યહુદી હોવાનું અનુભવે છે.&lt;ref&gt;''ઇનસાઇડ ધ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો'' પર જણાવેલ;{{cite web|access-date= 2008-05-23|url=http://english.pravda.ru/main/18/90/363/16489_celebrities.html|title=Ten American showbiz celebrities of Russian descent|publisher=Prauda|date=2005-11-18}}&lt;/ref&gt;

ફોર્ડ [[બોય સ્કાઉટ્સ ઓફ અમેરિકા]]માં સક્રિય હતો અને બીજો સૌથી મોટો રેન્ક લાઇફ સ્કાઉટ મેળવ્યો હતો. તે સ્કાઉટ કેમ્પમાં રેપ્ટાઇલ સ્ટડી મેરિટ પદક માટે કાઉન્સેલર તરીકે કામ કરતો હતો. તેના પગલે તેણે અને ઇગલ સ્કાઉટના ડિરેક્ટર [[સ્ટીવન સ્પિલબર્ગ]]એ પાછળથી નક્કી કર્યું હતું કે ફિલ્મ ''[[ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ લાસ્ટ ક્રૂસેડ]]'' માં યુવા [[ઇન્ડિયાના જોન્સ]]નું પાત્ર લાઇફ સ્કાઉટ તરીકે રજૂ કરવું. ફોર્ડ સર્પ વિશે સારી જાણકારી ધરાવતો હતો, પણ જોન્સના [[સર્પ વિશેના ડર]]ને લઈને તેઓ હસતાં હતાં. 

1960માં [[ઇલિનોઇસ]]ના [[પાર્ક રિજ]]માં સ્થિત ફોર્ડ [[મેઇન ઇસ્ટ હાઈ સ્કૂલ]]માંથી ગ્રેજ્યુએટ થયો હતો. તેની હાઈ સ્કૂલના નવા રેડિયો સ્ટેશન [[ડબલ્યુએમટીએચ]] પર સૌપ્રથમ તેના અવાજનું પ્રસારણ થયું હતું અને 1959-60માં તેના સીનિયર વર્ષ દરમિયાન તેનો પહેલો સ્પોર્ટસકાસ્ટર હતો. તેણે [[વિસ્કોન્સિન]]માં [[રિપન કોલેજ]]માં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો, જ્યાં તે [[સિગ્મા નુ]] મંડળીનો સભ્ય હતો. તે તેના જુનિયર વર્ષ દરમિયાન નાટકના વર્ગ લેતો હતો અને તેનો મુખ્ય આશય મહિલાઓને મળવાનો અને તેમની સાથે મૈત્રી કેળવવાનો હતો. ફોર્ડને અભિનયનો ગાંડો શોખ ધરાવતો હતો. તેને ફિલ્મ ક્ષેત્રે કારકિર્દી બનાવવાનું ઘેલું લાગ્યું હતું. 

== પ્રારંભિક કારકિર્દી ==
1964માં રેડિયો વોઇસ-ઓવર્સની નોકરી માટે અરજી કરવા ફોર્ડે [[કેલિફોર્નિયા]]ના [[લોસ એન્જીલસ]] ગયો. તેને નોકરી ન મળી, પણ તે કેલિફોર્નિયા રોકાઈ ગયો અને [[કોલંબિયા પીક્ચર્સ]]ના ''ન્યૂ ટેલેન્ટ'' કાર્યક્રમ સાથે એક અઠવાડિયા માટે 150 ડોલરનો કરાર કર્યો. અહીં તે ફિલ્મોમાં નાની નાની ભૂમિકા ભજવવા લાગ્યો. તેણે 1966માં ''[[ડેડ હીટ ઓન એ મેરી-ગો-રાઉન્ડ]]'' માં બેલ્લહોપની ભૂમિકા ભજવી હતી, પણ તેમાં તેને ક્રેડિટ મળી નહોતી. શરૂઆતના તબક્કામાં તેણે એકસ્ટ્રા કલાકાર તરીકે ભજવેલી મૂંગી ભમિકાઓનો આ નાનો રેકર્ડ છે. 

તેણે 1967માં ''[[લવ]]'' સુધી બોલતી ભૂમિકા ભજવી હતી, છતાં હજુ તેને તેનો શ્રેય મળતો નહોતો. છેવટે તેને 1967માં જ [[વેસ્ટર્ન]] ફિલ્મ ''એ ટાઇમ ફોર કિલિંગ'' માં '''હેરિસન જે ફોર્ડ''' તરીકે ક્રેડિટ મળી હતી, પણ તેના વચ્ચેના નામમાં &quot;જે&quot;નો કોઈ અર્થ નહોતો, કારણ કે તેનું વચલું નામ હતું જ નહીં. હકીકતમાં તેમાં એક મૂક અભિનેતા હેરિસન ફોર્ડ સાથે ગૂંચવાડો ટાળવા જે ઉમેરવામાં આવ્યો હતો. [[હેરિસન ફોર્ડે]] 1915થી 1932 વચ્ચે 80 કરતાં વધારે ફિલ્મમાં અભિનય કર્યો હતો અને 1957માં તેનું મૃત્યુ થયું હતું. પાછળથી ફોર્ડે કહ્યું હતું કે તે [[હોલીવૂડ વોક ઓફ ફેમ]] પર તેના પોતાના નામ ધરાવતા એક સ્ટારનો ઉલ્લેખ ન થયો ત્યાં સુધી અગાઉના હેરિસન ફોર્ડના અસ્તિત્વ વિશે અજાણ હતો

તે પછી તરત જ ફોર્ડે &quot;જે&quot; શબ્દ પડતો મૂક્યો અને [[યુનિવર્સલ સ્ટુડિયોઝ]] માટે કામ શરૂ કર્યું અને 1960ના દાયકાના અંતે અને 1970ના દાયકની શરૂઆતમાં અનેક ટેલીવિઝન ધારાવાહિકોમાં નાની નાની ભૂમિકા ભજવવાનું શરૂ કર્યું, જેમાં ''[[ગનસ્મોક]]'' , ''[[આઇરનસાઇડ]]'' , ''[[ધ વિર્જિનિયન]]'' , ''[[ધ એફબીઆઈ]]'' , ''[[લવ, અમેરિકન સ્ટાઇલ]]'' અને ''[[કુંગ ફુ]]'' સામેલ છે. તે વેસ્ટર્ન ''જર્ની ટૂ શિલોહ'' (૧૯૬૮)માં દેખાયો હતો અને તેણે [[માઇકલએન્જલો એન્ટોનિઓની]]ની 1970માં રજૂ થયેલી ફિલ્મ ''[[ઝેબ્રિસ્કી પોઇન્ટ]]'' માં બાનમાં લીધેલા અને વિરોધ પ્રદર્શિત કરનાર વિદ્યાર્થીની મૂક ભૂમિકા ભજવી હતી. પોતાને મળતી ભૂમિકાથી અસંતુષ્ટ ફોર્ડે તેની પત્ની અને બે નાના પુત્રોનો નિર્વાહ કરવા [[સુથાર]]નું કામ શરૂ કર્યું. દરમિયાન તે લોકપ્રિય રોક બેન્ડ [[ધ ડોર્સ]] માટે કામ કરવા લાગ્યો. તેણે [[સેલી કેલરમેન]] માટે સન ડેક અને [[સર્ગીઓ મેન્ડીસ]] માટે એક રેકોર્ડિંગ સ્ટુડિયો બાંધી આપ્યો. 

[[જ્યોર્જ લુકાસ]]એ તેના ઘરમાં કેબિનેટ્સ બનાવવા તેને રોક્યો પછી અભિનેયક્ષેત્રે તેનું પુનરાગમન થયું. લુકાસે તેની ફિલ્મ ''[[અમેરિકન ગ્રેફિટી]]'' (1973)માં મુખ્ય સહાયક અભિનેતાની ભૂમિકા આપી. લુકાસ સાથેના સંબંધની ફોર્ડની કારકિર્દી પર લાગણીસભ અસર રહી. ડિરેક્ટર [[ફ્રાન્સિસ ફોર્ડ કોપોલા]]ની ફિલ્મ ''[[ધ ગોડફાધર]]'' ને સફળતા મળ્યાં પછી તેમણે ફોર્ડને તેમની ઓફિસે બોલાવ્યો અને આગામી બે ફિલ્મ ''[[ધ કન્વર્ઝન]] '' (1974) અને ''[[એપોકેલીપ્સ નાવ]] '' (1979)માં નાની નાની ભૂમિકા આપી. 

== પથપ્રદર્શક કામગીરી ==
=== ''ઉપગ્રહ યુદ્ધ'' ===
ફોર્ડની સુથાર તરીકેની કામગીરીએ અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી ભૂમિકા આપવી છે. 1975માં જ્યોર્જ લુકાસે તેની આગામી [[સ્પેસ ઓપેરા]], ''[[Star Wars Episode IV: A New Hope|સ્ટાર વોર્સ]] '' (1977)માં અભિનેતાઓની લાઇન વાંચવા માટે તેને રાખ્યો હતો. જોકે ફોર્ડના વર્ણને લુકાસનું દિલ જીતી લીધું અને તેને [[હાન સોલો]]ની ભૂમિકા આપવાનો નિર્ણય લીધો હતો. હોલીવૂડના ઇતિહાસમાં ''સ્ટાર વોર્સ'' સૌથી વધુ કમાણી કરનાર ફિલ્મ સાબિત થઈ અને તેના પગલે હેરિસન ફોર્ડ સુપરસ્ટાર બની ગયો. ત્યારબાદ તે ''સ્ટાર વોર્સ'' ની સીરિઝ ફિલ્મો ''[[Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back|ધ એમ્પાયર સ્ટ્રાઇક્સ બેક]]'' (1980) અને ''[[Star Wars Episode VI: Return of the Jedi|રીટર્ન ઓફ ધ જેદી]]'' (1983)માં તેમજ ''[[ધ સ્ટાર વોર્સ હોલિડે સ્પેશ્યલ]]'' (1978)માં સફળતાપૂર્વક કમ કર્યું. ફોર્ડ ઇચ્છતા હતો કે લુકાસ કોઈ પણ સીક્વલના અંતે આઇકોનિક પાત્ર હાન સોલોનું મૃત્યુ લખે. તેમનું કહેવું છે કે &quot;તેનાથી આખી ફિલ્મને ઊંડાણ મળશે&quot;, પણ લુકાસે તેનો ઇનકાર કરી દીધો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2008-05-23|url=http://www.starpulse.com/news/index.php/2006/03/02/harrison_ford_wanted_han_solo_to_die|title=Harrison Ford Wanted Han Solo to Die|publisher=Starpulse|date=2006-03-02|archive-date=2008-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080506212332/http://www.starpulse.com/news/index.php/2006/03/02/harrison_ford_wanted_han_solo_to_die|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ''ઇન્ડિયાના જોન્સ'' ===
[[ચિત્ર:Borsalino Indy.jpg|thumb|ઇન્ડિયાના જોન્સ ફિલ્મોમાં ફોર્ડે બનાતની સુવાંળી ટોપી પહેરી હતી.]]
લુકાસ અને સ્પિલબર્ગની ભાગીદારીમાં બનેલી ફિલ્મ ''[[રાઇડર્સ ઓફ ધ લોસ્ટ આર્ક]]'' (1981)માં ફોર્ડે [[ઇન્ડિયાના જોન્સ]]ની ભૂમિકા ભજવ્યા પછી તેને સ્ટારડમ મળ્યું અને લોકપ્રિયતા હાંસલ થઈ. તેણે ''[[ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ ધ ટેમ્પલ ઓફ ડૂમ]]'' (1984)ની પ્રીક્વલ અને ''[[ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ ધ લાસ્ટ ક્રૂસેડ]] '' (1989) માટે ભૂમિકા ફરી ભજવી, જે પછી ફોર્ડ બ્લોકબ્લસ્ટર અભિનેતા તરીકે સ્થાપિત થઈ ગયો. તેણે 1993માં ટેલીવિઝન સીરિઝ ''[[ધ યંગ ઇન્ડિયાના જોન્સ ક્રોનિકલ્સ]]'' ના એપિસોડ અને ચોથી ફિલ્મ ''[[ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ ધ કિંગડમ ઓફ ધ ક્રિસ્ટલ સ્કુલ]]'' (2008) માટે આ ભૂમિકા ફરી ભજવી હતી. 

== અન્ય ફિલ્મ ==
ફોર્ડે અન્ય અનેક ફિલ્મોમાં કામ કર્યું છે, જેમાં ''[[હીરોઝ]]'' (1977), ''[[ફોર્સ 10 ફ્રોસ નેવેરોન]]'' (1978) અને ''[[હેનોવર સ્ટ્રીટ]]'' (1979) જેવી ફિલ્મો સામેલ છે. ફોર્ડ [[વેસ્ટર્ન]], ''[[ધ ફ્રિસ્કો કિડ]]'' (1979)માં [[જીન વાઇલ્ડર]] સાથે સહઅભિનેતા પણ હતો અને તેમાં તેણે ખુલ્લા દિલના એક બેન્ક લૂંટારાની ભૂમિકા ભજવી છે. તે પછી તેણે [[રિડલી સ્કોટ્ટ]]ની [[કલ્ટ]]સાયન્ટિફિક ફિક્શન ક્લાસિક ''[[બ્લેડ રનર]]'' (1982)માં [[રિક ડેકાર્ડ]]ની ભૂમિકા ભજવી છે. આ ઉપરાંત અનેક ડ્રામેટિક-એક્શન ફિલ્મોમાં કામ કર્યું, જેમ કે [[પીટર વેઇર]]ની ''[[વિટનેસ]]'' (1985) અને ''[[ધ મોસ્કિટો કોસ્ટ]]'' (1986) અને [[રોમન પોલાન્સકી]]ની ''[[ફ્રેન્ટિક]]'' (1988).

1990ના દાયકામાં ફોર્ડે [[ટોમ ક્લેન્સી]]ની ''[[પેટ્રોઓટ ગેમ્સ]]'' (1992) અને ''[[ક્લીઅર એન્ડ પ્રેઝન્ડ ડેન્જર]]'' (1994)માં [[જેક રયાન]]ની ભૂમિકા ભજવી. ઉપરાંત [[એલન પકુલા]]ની ''[[પ્રીસ્યુમ્ડ ઇન્નોસેન્ટ]]'' (1990) અને ''[[ધ ડેવિલ્સ ઓન]]'' (1997), [[એન્ડ્રુ ડેવિસ]]ની ''[[ધ ફ્યુજિટિવ]]'' (1993), [[સીડની પોલક]]ની ''[[સેબ્રિના]]'' ની [[રીમેક]] (1995) અને [[વોલ્ફગેંગ પીટર્સન]]ની ''[[એર ફોર્સ વન]]'' (1997)માં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. ફોર્ડે નાટ્યાત્મક ભૂમિકા પણ ભજવી છે, જેમાં ''[[પ્રીસ્યુમ્ડ ઇન્નોસન્ટ]]'' (1990) અને ''[[વ્હોટ લાઇસ બેનેથ]]'' (2000) એમ બંને ફિલ્મમાં ભયાનક રહસ્ય જીવતાં વ્યભિચારી પતિની ભૂમિકા સામેલ છે અને [[માઇક નિકોલસ]]ની ફિલ્મ ''[[રીગાર્ડિંગ હેન્રી]] '' (1991)માં સ્મૃતિભંશ થયેલી વ્યક્તિની ભૂમિકા ભજવી છે. 

ફોર્ડને ફિલ્મમાં મોટા ભાગની મુખ્ય ભૂમિકા અસામાન્ય સંજોગોમાં મળી છેઃ અન્ય અભિનેતાઓની લાઇન બોલતી વખતે તેને હાન સોલોની ભૂમિકા મળી, [[ટોમ સેલેક]] ઉપલબ્ધ ન હોવાના કારણે તેને ઇન્ડિયાના જોન્સની ભૂમિકા મળી અને [[એલેક બોલ્ડવિન]]ની ફી ઊંચી હોવાના કારણે જેક રેયાનની ભૂમિકા તેને મળ્યો હતો. (બોલ્ડવિને અગાઉ ''[[ધ હન્ટ ફોર રેડ ઓક્ટોબર]]'' માં ભૂમિકા ભજવી હતી)

== તાજેતરમાં કાર્ય ==
[[ચિત્ર:Harrison Ford by Gage Skidmore 3.jpg|thumb|right|2007માં ફોર્ડ]]
છેલ્લાં થોડા વર્ષોમાં ફોર્ડનો સ્ટાર પાવર અને લોકપ્રિયતામાં ઘટાડો થયો છે, તેના પગલે અનેક વખત ઉપહાસનો ભોગ બન્યો છે અને તેની ફિલ્મો વ્યાવસાયિક રીતે નિષ્ફળ પુરવાર થઈ છે, જેમાં ''[[સિક્સ ડેઝ સેવન નાઇટ્સ]] '' (1998), ''[[રેન્ડમ હર્ટ્સ]] '' (1999), ''[[K-19: The Widowmaker]]'' (2002), ''[[હોલીવૂડ હોમિસાઇડ]]'' (2003) અને ''[[ફાયરવોલ]]'' (2006) સામેલ છે. અપવાદરૂપે 2000માં એક ફિલ્મ ''[[વ્હોટ લાઇસ બેનેથ]]'' સફળ પુરવાર થઈ હતી અને અમેરિકામાં આ ફિલ્મે 15.5 કરોડ ડોલર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે 30 કરોડ ડોલરની કમાણી કરી હતી. 

2004માં ફોર્ડે થ્રીલર ફિલ્મ ''[[સીરિઆના]]'' માં અભિનય કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. પાછળથી તેણે આ વિશે ખુલાસો કર્યો હતો કે મને એમ હતું કે &quot;હું ભૂલ કરતો હતો.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2008-05-23|url=http://www.starpulse.com/news/index.php/2006/03/03/harrison_ford_regrets_passing_on_syriana|title=Harrison Ford Regrets Passing on 'Syriana'|publisher=Starpulse|date=2006-03-03|archive-date=2008-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20080531064559/http://www.starpulse.com/news/index.php/2006/03/03/harrison_ford_regrets_passing_on_syriana|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; આ ભૂમિકા [[જ્યોર્જ ક્લૂની]]ને મળી હતી, જેણે ઓસ્કાર અને ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ મળ્યો હતો. 

2008માં ફોર્ડે ''[[ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ ધ કિંગડમ ઓફ ક્રિસ્ટલ સ્કુલ]]'' ની સફળતાનો સ્વાદ ચાખ્યો હતો. આ ફિલ્મ જ્યોર્જ લુકાસ અને સ્ટીવન સ્પિલબર્ગનું અન્ય સયુંક્ત સાહસ હતું. આ ફિલ્મને મિશ્ર પ્રતિસાદ મળ્યો હતો, પણ 2008માં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ સાબિત થઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?view2=worldwide&amp;yr=2008&amp;p=.htm |title=2008 Worldwide Grosses |publisher=Rotten Tomatoes |access-date= 2009-08-07}}&lt;/ref&gt; પાછળથી તેણે કહ્યું હતું કે &quot;આ ફિલ્મને સમજતા અન્ય 20 વર્ષ ન લાગે તો તે તેની સીક્વલમાં કામ કરશે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2008-05-23|url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/film/news/e3ied0764c52ea0c6b79e5a439cf257d65d|title=Can you dig it? Fourth 'Indy' in '08|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=2007-01-02|archive-date=2008-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080718103913/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/film/news/e3ied0764c52ea0c6b79e5a439cf257d65d|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

2008ના અન્ય કર્યમાં ''[[ક્રોસિંગ ઓવર]]'' સામેલ છે, જેનું નિર્દેશન વાયને ક્રેમરે કર્યું હતું. આ ફિલ્મમાં તેણે ઇમિગ્રેશન ઓફિસરની ભૂમિકા ભજવી છે, જે [[એશ્લે જુડ]] અને [[રે લિઓટ્ટા]] સાથે કામ કરે છે.&lt;ref&gt;{{imdb name|id=0000148}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{imdb title|id=0924129|title=Crossing Over (2008)}}&lt;/ref&gt; તેણે [[દલાઈ લામા]] વિશેની એક દસ્તાવેજી ફિલ્મ ''[[દલાઈ લામા રેનસાં]]'' નું વર્ણન પણ કર્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dalailamafilm.com |title=Dalai Lama Renaissance Documentary Film&amp;nbsp;— Narrated by Harrison Ford&amp;nbsp;— DVD Dali Tibet China |publisher=Dalailamafilm.com |date=2010-02-12 |access-date=2010-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019191049/http://www.dalailamafilm.com/ |archive-date=2019-10-19 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ફોર્ડે ઓરેગોન, પોર્ટલેન્ડમાં વર્ષ 2009માં મેડિકલ ડ્રામા ''[[એક્સ્ટ્રાઓર્ડિનરી મેઝર્સ]]'' &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://blogs.wweek.com/news/author/amesh/|title=News and Culture: Brenden Fraser’s Untitled Crowley Project Now Has (Another) Terrible Title|date=September 24, 2009|work=[[Willamette Week]]|access-date=2009-09-29|archive-date=2009-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090826194508/http://blogs.wweek.com/news/author/amesh/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;નું ફિલ્માંકન કર્યું હતું. 22 જાન્યુઆરી, 2010ના રોજ રીલીઝ થયેલા આ ફિલ્મમાં [[બ્રેન્ડન ફ્રેઝર]] અને [[એલન રુકે]] પણ અભિનય કર્યો હતો. ફોર્ડ ''[[મોર્નિંગ ગ્લોરી]]'' માં [[પેટ્રિક વિલ્સન]], [[રશેલ મેકએડમ્સ]] અને [[ડિયાન કીટોન]] સાથે અભિનય કરશે તે નિશ્ચિત છે.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Fleming |first=Michael |title=Keaton, Goldblum join 'Glory' |url=http://www.variety.com/article/VR1118002179.html?categoryid=1238&amp;cs=1 |date=2009-06-04 |work=Variety |access-date=2009-09-11 |archive-date=2010-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526112533/http://www.variety.com/article/VR1118002179.html?categoryid=1238&amp;cs=1 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

તાજેતરમાં તેણે ''[[જેક રેયાન]]'' ફ્રેન્ચાઇઝીમાં પાછાં ફરવામાં રસ દાખવ્યો છે.&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2008-05-30|url=http://www.darkhorizons.com/news08/080529f.php|title=Ford Talks Jack Ryan's Return|work=[[Dark Horizons]]|date=2008-05-29|archive-date=2008-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080530012341/http://www.darkhorizons.com/news08/080529f.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

=== પુરસ્કારો ===
ફોર્ડને ''[[વિટનેસ]]'' માટે [[શ્રેષ્ઠ અભિનેતા માટે એકેડમી એવોર્ડ]] માટે નોમિનેશન મળ્યું હતું, જે માટે તેને [[બાફટા]]નો શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો અને [[ગોલ્ડન ગ્લોબ]] નોમિનેશન્સ મળ્યું હતું. તેને 2002માં [[ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ્ઝ]] ખતે [[સેસિલ બી ડીમિલી એવોર્ડ]] મળ્યો હતો અને બીજી જૂન, 2003ના રોજ [[હોલીવૂડ વોક ઓફ ફેમ]] પર સ્ટાર મળ્યો હતો. તેને ''[[ધ મોસ્કિટો કોસ્ટ]]'' , ''[[ધ ફ્યુજીટિવ]]'' અને ''[[સેબ્રિના]]'' માટે શ્રેષ્ઠ અભિનેતાના ત્રણ વધારે [[ગોલ્ડન ગ્લોબ]] નોમિનેશન મળ્યાં હતાં. 

2006માં ફોર્ડને તેના કુદરતી અને પર્યાવરણની જાળવણી માટે જુલે વર્ને સ્પિરિટ ઓફ નેચર એવોર્ડ મળ્યો હતો. આ એવોર્ડ સમારંભ [[કેલિફોર્નિયા]], [[લોસ એન્જીલસ]]માં સ્થિત ઐતિહાસિક [[શ્રીન ઓડિટોરિયમ]]માં યોજાયો હતો.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web|access-date=2008-05-23|url=http://www.julesvernefestival.com/spip.php?article53|title=Harrison Ford|publisher=Jules Verne Festival|archive-date=2009-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090715122556/http://www.julesvernefestival.com/spip.php?article53|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

તેને 2007માં સ્કીમ એવોર્ડ્સ ખાતે તેના અનેક આઇકોનિક રોલ માટે પહેલો હીરો એવોર્ડ મળ્યો હતો, જેમાં [[હાન સોલો]] અને [[ઇન્ડિયાના જોન્સ]] સામેલ છે અને 2008માં બ્રાસ બોલ્સ માટે [[સ્પાઇક ટીવીનો ગેસ ચોઇસ એવોર્ડ]] મળ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;Spike&quot;&gt;{{cite web|access-date= 2008-08-31
|url=http://www.spike.com/s/editorial/promo/guyschoice/highlights/?id=2992896 |title= Guys Choice 2008 - Harrison Ford |publisher=Spike TV}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Guys Choice|publisher=PR Inside|url=http://www.pr-inside.com/damon-s-double-win-at-guys-choice-r618594.htm|access-date=2010-06-15|archive-date=2012-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514184616/http://www.pr-inside.com/damon-s-double-win-at-guys-choice-r618594.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

હેરિસન ફોર્ડને 2000માં એએફઆઈ લાઇફ એચિવમેન્ટ એવોર્ડ એનાયત થયો હતો. 

== અંગત જીવન ==
ફોર્ડ પોતાની અંગત જીંદગી છતી ન કરવી માટે હોલીવૂડનો કુખ્યાત અભિનેતાઓ{{Citation needed|date=January 2010}}માંનો એક છે. તે તેનું અંગત જીવન જાહેર ન થાય તેની અત્યંત કાળજી રાખે છે. તેને પહેલી પત્ની મેરી માર્ક્વાર્ટથી બે પુત્ર (વિલિમય અને વિલાર્ડ ) છે અને બીજી પત્ની [[મેલિસ્સા મેથિસન]]થી બે બાળકો (માલ્કમ અને જ્યોર્જિયા) છે. મેલિસા સ્ક્રીનરાઇટર છે. તેને [[કેલિસ્કા ફ્લોકહાર્ટ]],&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/s/nm/20090322/people_nm/us_ford;_ylt=AhU9FxdlnXaQE5QWCf2oauxxFb8C &quot;હેરિસન ફોર્ડેની કેલિસ્ટા ફ્લોકહાર્ટની પ્રપોઝ&quot;]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''યાહુ ન્યૂસ'' . 5 માર્ચ, 2009&lt;/ref&gt; સાથે સંબંધ છે અને કેલિસ્ટાએ દત્તક લીધેલા પુત્ર લિઆમને તેઓ માતાપિતા તરીકે ઉછેરે છે. ફોર્ડનો પહેલા પૌત્ર એલિયલનો જન્મ 1993માં થયો છે જ્યારે પહેલી પૌત્રીનો ગુઇલિઆનાનો જન્મ 1997માં થયો છે. તેના બીજા પૌત્ર એથનનો જન્મ 2000માં થયો છે. એલિયલ એ વિલાર્ડનો પુત્ર છે અને એથન એ બેન્જામિનો દિકરો છે. બેન્જામિન ફોર્ડના ફિલિંગ સ્ટેશનનો માલિક પણ છે. ફિલિંગ સ્ટેશન કેલિફોર્નિયાના કલ્વર સિટીમાં એક ગેસ્ટ્રો પબ છે. 

ફોર્ડ ૨૦ વર્ષનો હતો ત્યારે તેની કાર વોલ્વો 544 ઉત્તર કેલિફોર્નિયામાં ટેલીફોનના એક થાંભલા સાથે અથડાઈ ગઈ હતી અને તેની હડપચીમાં ઇજા થઈ હતી. તેની નિશાની તેની ફિલ્મોમાં દેખાય છે. આ વિશેનો ખુલાસો ''[[ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ લાસ્ટ ક્રૂસેડ]]'' માં કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે એક યુવાન ઇન્ડિયાના જોન્સ સિંહને દૂર કરવા ચાબુક મારવા જાય છે ત્યારે તેની હડપચીમાં ઇજા થાય છે. ''[[વર્કિંગ ગર્લ]]'' માં ફોર્ડનું પાત્ર સમજાવે છે કે કોલેજની એક ગર્લફ્રેન્ડ તેના કાન ખેંચે ત્યારે તેની હડપચીમાં ઇજા થાય છે અને તે બહાર નીકળી જાય છે. જુલાઈ, 1983માં 40 વર્ષની વયે લંડનમાં ''[[ઇન્ડિયાના જોન્સ એન્ડ ટેમ્પલ ઓફ ડૂમ]]'' ના શૂટિંગ વખતે તેને પીઠમાં ડિસ્ક વાગી હતી અને તેને ઓપરેશન કરવા માટે લોસ એન્જીલસ પાછું ફરવું પડ્યું હતું. છ અઠવાડિયા પછી તે શૂટિંગમાં ફરી જોડાઈ શક્યો હતો.&lt;ref&gt;
{{cite book
 | author = Rinzer, J. W.
 | coauthors = 
 | year = 2008
 | title = The Complete Making of Indiana Jones: The Definitive Story Behind All Four Films
 | publisher = Del Rey, imprint of Random House, Inc.
 | location = New York
 | page = 153
 | isbn = 978-0-345-50129-5
 | quote = Lucas arrived on June 20 [1983]. 'Harrison was in really terrible pain,' he says. 'He was on the set lying on a gurney. They would lift him up and he'd walk through his scenes, and they'd get him back on the bed.' That same day Ford was filming his fight with the Thuggee assassin in Indy's suite on Stage 3. 'Harrison had to roll backward on top of the guy,' Spielberg says. 'At that moment his back herniated and Harrison let out a call for help.'
}}&lt;/ref&gt; 

=== પર્યાવરણની જાળવણી સંબંધિત કામગીરી ===
ફોર્ડ [[કન્ઝર્વેશન ઇન્ટરનેશનલ]]ના બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સમાં સ્થાન ધરાવે છે. તેને પૃથ્વીના પર્યાવરણના સંરક્ષણમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા બદલ અને વિવિધ ઉપયોગી કામગીરી કરવા બદલ જુલે વર્ને સ્પિરિટ ઓફ નેચર એવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt; 

1993માં [[આર્કનોલોજિસ્ટ]] નોર્મન પ્લેટનિકે નવી [[કરોળિયા]]ની નવી જાતિનું નામ ''[[કેલ્પોનિયા હેરિસનફોર્ડ]]'' રાખ્યું હતું અને 2002માં [[એન્ટોમોલોજિસ્ટ]] [[એડવર્ડ ઓ વિલ્સન]]એ [[કિડી]]ની નવી જાતિનું નામ ''[[ફેઇડોલર હેરિસન ફોર્ડ]]'' રાખ્યું હતું. (આ બહુમાન તેને [[કન્ઝર્વેશન ઇન્ટરનેશનલ]]ના વાઇસ ચેરમેન તરીકેની કામગીરી માટે મળ્યાં હતાં.)&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2008-05-23|url=http://www.ourplanet.com/imgversn/142/ford.html|title=Harrison Ford|publisher=Our Planet|archive-date=2008-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080905144851/http://www.ourplanet.com/imgversn/142/ford.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1992થી ફોર્ડ અમેરિકાના પર્યાવરણીય સંરક્ષણ સંસ્થા [[અર્થશેર]] માટે પર્યાવરણીય પ્રવૃત્તિને પ્રોત્સાહન આપવા જાહેર સેવા સંદેશની શ્રેણીમાં તેનો અવાજ આપી રહ્યો છે.

=== રાજકીય વિચારો ===
તેના પિતાની જેમ ફોડ આજીવન [[ડેમોક્રેટ]],&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2008-05-23|url=http://www.newsmeat.com/|title=2008 Presidential Donor Watch|publisher=Newsmeat|archive-date=2010-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100205031655/http://newsmeat.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; રહ્યો છે અને ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપ્રમુખ [[બિલ ક્લિન્ટન]]ની અત્યંત નજીક છે.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/name/nm0000148/bio હેરિસન ફોર્ડ (I)ની જીવનકથા]&lt;/ref&gt; 

સાત સપ્ટેમ્બર, 1965ના રોજ ફોર્ડે [[કોંગ્રેસ]] સમક્ષી [[દલાઈ લામા]]નું સમર્થન કર્યું હતું અને સ્વતંત્ર [[તિબેટ]]ની તરફેણ કરી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tibetankungfu.net/lama/harrison_ford.htm |title=&quot;હેરિસન ફોર્ડ એન્ડ તિબેટ&quot; |access-date=2010-06-15 |archive-date=2008-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081014042756/http://www.tibetankungfu.net/lama/harrison_ford.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; વર્ષ 2008માં તેણે દસ્તાવેજી ફિલ્મ ''[[દલાઈ લામા રેનસાં]]'' નું વર્ણન કર્યું હતું.

વર્ષ ૨૦૦૩માં તેણે જાહેરમાં [[ઇરાક યુદ્ધ]]ની ટીકા કરી હતી અને અમેરિકામાં સત્તાપલટો કરવાનું આહવાન કર્યું હતું. તેણે હોલીવૂડની હિંસક ફિલ્મોની પણ ટીકા કરી છે અને અમેરિકામાં [[બંદૂક પર વધારે નિયંત્રણ]] મૂકવાની માગણી કરી છે.&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2008-05-  23|url=http://www.theage.com.au/articles/2003/08/27/1061663852052.html|title=Harrison Ford blasts US Iraq policy|work=[[The Age]]|date=2003-08-27|archive-date=2011-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110312093455/http://www.theage.com.au/articles/2003/08/27/1061663852052.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; તેણે કેલિફોર્નિયાના ગર્વનર તરીકે [[ગ્રે ડેવિસ]]ને [[પાછાં બોલાવવાનો]] વિરોધ કર્યો હતો અને એક મુલાકાતમાં ડેવિસના સ્થાને [[આર્નોલ્ડ શ્વારઝેનેગર]]ની નિમણૂંકની ભૂલ ગણાવી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web|access-date= 2009-12-28|url=http://www.guardian.co.uk/film/filmblog/2009/aug/03/arnold-schwarzenegger-comeback|title=Should Arnold Schwarzenegger come back?}}&lt;/ref&gt; 

=== પુરાતત્વવિદ્યા ===
પુરાતત્વવિદ્ [[ઇન્ડિયાના જોન્સ]]ની ભૂમિકા સફળતાપૂર્વક ભજવ્યાં પછી ફોર્ડે વ્યાવસાયિક [[પુરાતત્વવિદો]]ની કામગીરીને સાથસહાકર આપવામાં મહત્વપૂર્ણ પ્રદાન આપ્યું છે. તે ઉત્તર અમેરિકાની સૌથી મોટી અને વૈશ્વિક પુરાતત્વવિદ્યા માટે સમર્પિત સૌથી મોટો સંગઠન [[આર્કીયોલોજિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ અમેરિકા]] (એઆઇએ)ના ગર્વનિંગ બોર્ડ પર જનરલ ટ્રસ્ટી&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2008-05-23|url=http://www.archaeological.org/webinfo.php?page=10029|title=About the AIA|publisher=[[Archaeological Institute of America]]|archive-date=2009-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504035133/http://www.archaeological.org/webinfo.php?page=10029|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; તરીકે કામ કરે છે. તેમને આર્કીઓલોજી વિશે જનજાગૃતિ વધારાના અભિયાનમાં અને પ્રાચીન ચીજવસ્તુઓના ગેરકાયદેસર વેપાર અને તેની લૂંટફાટ અટકાવવામાં તે સહાય કરી રહ્યો છે. 

=== કમ્યુનિટી કામગીરી ===
ફોર્ડે 2001માં [[ગ્રાઉન્ડ ઝીરો]] નજીક ફૂડ સર્વર તરીકે સ્વૈચ્છિક સેવા આપી હતી. 
21 નવેમ્બર, 2007ના રોજ ફોર્ડ અને [[કિર્ક ડગલાસ]], [[નિઆ લોંગ]] અને [[કેલિસ્ટા ફ્લોકહાર્ટ]] જેવી અન્ય સેલિબ્રિટીઓએ લોસ એન્જીલસ મિશન ખાતે વાર્ષિક [[થેન્ક્સગિવિંગ]] (પરમેશ્વરનો આભાર માનવાનો ઉત્સવ) ઉજવણીમાં [[બેઘર]] લોકોને ગરમ ભોજન પૂરું પાડવામાં મદદ કરી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web|access-date= 2008-05-23|url=http://abcnews.go.com/Entertainment/wireStory?id=3900554|title=Celebs Serve Holiday Meals to Homeless|publisher=[[ABC News]]|date=2007-11-21|author=Schou, Solvej}}&lt;/ref&gt; 

=== ઉડ્ડયન ===
ફોર્ડ [[ફિક્સ્ડ-વિંગ એરક્રાફ્ટ]] અને [[હેલિકોપ્ટર]] એમ બંનેનો પ્રાઇવેટ પાઇલોટ છે અને [[વ્યોમિંગ]]ના [[જેક્સન]]માં 800 એકર (3.2 km²)નું ઢોરખાનું ધરાવે છે, જેમાંથી અડધોઅડધ વિસ્તાર તેણે નેચરલ રીઝર્વ તરીકે દાનમાં આપ્યો છે. કેટલાંક પ્રસંગે ફોર્ડે અંગત રીતે સ્થાનિક સત્તામંડળો વતી તાત્કાલિક ધોરણે હેલિકોપ્ટર સેવા પૂરી પાડી છે, એક પ્રસંગે એક હાઇકર (પગપાળા પ્રવાસી)ને [[ડીહાઇડ્રેશન]]માંથી બચાવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2008-05-23|url=http://archives.cnn.com/2000/SHOWBIZ/Movies/08/07/harrisonford.rescue.ap/|title=Harrison Ford credited with helicopter rescue of sick hiker in Idaho|publisher=CNN|date=2000-08-07|archive-date=2008-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20080202001735/http://archives.cnn.com/2000/SHOWBIZ/Movies/08/07/harrisonford.rescue.ap/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ફોર્ડે 1960ના દાયકામાં [[વિસ્કોન્સિન, વાઇલ્ડ રોસ]]માં [[વાઇલ્ડ રોસ એરપોર્ટ]] પર [[પાઇપર પીએ-22 ટ્રાઇ-પેસર]]માં ઉડ્ડયન કરીને ફ્લાઇટ ટ્રેનિંગ લેવાનું શરૂ કર્યું હતું, પણ તેનો ચાર્જ કલાકદીઠ 15 ડોલર હોવાથી તે ટ્રેનિંગ ચાલુ રાખી શક્યો નહોતો. 1990ના દાયકાની મધ્યમાં તેણે વપરાયેલું [[ગલ્ફસ્ટ્રીમ-ટૂ]] ખરીદ્યું ત્યારે વિમાન ઉડ્ડયનનો રસ ફરી જાગ્યો અને તેના એક પાઇલોટ ટેરી બેન્ડરને શીખવવાનું કહ્યું. તેમણે [[વ્યોમિંગ]], [[જેક્સન]]ની બહાર [[સેસ્ના 182]] ઉડાડવાનું શરૂ કર્યું. પાછળથી તે એકલા હાથે [[સેસ્ના 206]]નું ઉડ્ડયન કરીને [[ન્યૂ જર્સી]], [[ટીટરબોરો]] સુધી જતો હતો. 

23 ઓક્ટોબર, 1999ના રોજ હેરિસન ફોર્ડ [[બેલ 206એલ4 લોંગરેન્જર]] હેલિકોપ્ટર (એન36આર)ની દુર્ઘટનામાં સંકળાયેલો હતો. [[એનટીએસબી]] અકસ્માતનો અહેવાલ જણાવે છે કે ફોર્ડ નિયમિત ફ્લાઇટ ટ્રેનિંગમાં [[કેલિફોર્નિયા]]ના [[સેન્ટા ક્લેરિટા]] નજીક [[પિરુ સરોવર]]ની ઉપર એરક્રાફ્ટનું ઉડ્ડયન કરતા હતો વીજળીની પુનઃપ્રાપ્તિ સાથે ઓટોરોટેશન પર બીજો પ્રયાસ કરતી વખતે વેગ વધારતા અગાઉ ફોર્ડને એરક્રાફ્ટની ઊંચાઈ 150થી 200 ફૂટ સુધી નીચે લઈ જવાની મંજૂરી આપવામાં આવી. તેના પરિણામે એરક્રાફ્ટ મેદાન પર અથડાતાં અગાઉ તાકાત મેળવવામાં નિષ્ફળ નિવડ્યું હતું. એરક્રાફ્ટ જમીન પર પટકાયું અને રેતાળ જમીન પર ધસાડાયું હતું. હેલિકોપ્ટરને મોટા પાયે નુકસાન થયું હોવા છતાં ફોર્ડ કે ઇન્સ્ટ્રક્ટર પાઇલોટને કોઈ પ્રકારની ઇજા થઈ નહોતી. ટીવી શો ''[[ઇન્સાઇડ ધ એક્ટર્સ સ્ટુડિયો]]'' પર એક મુલાકાતમાં સાથી પાઇલોટ [[જેમ્સ લિપ્ટન]] દ્વારા આ ઘટના વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે ફોર્ડે જવાબ આપ્યો હતો કે મેં તેને તોડી નાંખ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite web|access-date= 2008-05-23|url=http://www.ntsb.gov/ntsb/brief.asp?ev_id=20001212X19997&amp;key=1|title=LAX00LA024|publisher=[[National Transportation Safety Board]]}}&lt;/ref&gt; 
{{col-begin}}
{{col-break}}
ફોર્ડ પાસે વિવિધ એરક્રાફ્ટ છેઃ
* [[ડી હેવિલ્લાન્ડ કેનેડા ડીએચસી-2 બીવર]] (એન28એસ)
* [[એવિએટ એ-1બી હસ્કી]] (એન6એચવાય)
* [[સેસ્ના 525બી સાઇટેશનજેટ 3]] (એન5જીયુ)
* [[બીચક્રાફ્ટ બી36ટીસી બોનન્ઝા]]
* [[સેસ્ના 208બી ગ્રાન્ડ કારવાં]]
* 1929-વિન્ટેજ [[વાકો]] [[ટેપરવિંગ]]
* [[બેલ 407]]
* [[સેસ્ના સાઇટેશન સોવેરિયન]]
{{col-break}}
અગાઉના એરક્રાફ્ટ્સઃ
* [[ગલ્ફસ્ટ્રીમ II]]
* [[ગલ્ફસ્ટ્રીમ IV-SP]] 
* [[પાઇલેટસ PC-12]] 
{{col-end}}
ફોર્ડ હંમેશા તેના એરક્રાફ્ટ [[સાન્ટા મોનિકા એરપોર્ટ]] પર રાખે છે, છતાં [[બેલ 407]] અવારનવાર વ્યોમિંગ, જેક્સનમાં હોય છે તથા આકાશમાં ઉડ્ડયન કરતું જોવા મળે છે. આ એરક્રાફ્ટનો ઉપયોગ અભિનેતાએ [[ટીટોન કાઉન્ટી]] સર્ચ અને રેસ્ક્યુમાં મદદ કરતી વખતે ફાળવવામાં આવેલા સમય દરમિયાન પર્વતીય બચાવકાર્યમાં કર્યો છે. જુદાં જુદાં બચાવ કાર્યોમાંથી એક પર ફોર્ડે એક હાઇકરનો જીવ બચાવ્યો હતો, જે મૂંઝાઈ ગયો હતો અને હોંશ ગુમાવી બેઠો હતો. તેનો ફોર્ડના બેલ 407માં બેસાડવામાં આવી અને તે પછી તરત જ તેણે એક બચાવકર્તાની ટોપી પર ઊલટી કરી હતી (તેનું કહેવું છે કે તે ફોર્ડની ટોપી નહોતી). તે જાણતી નહોતી કે પાઇલોટ કોણ છે. ઘણા સમય પછી તેનું કહેવું છે કે &quot;હું હેરિસન ફોર્ડના હેલિકોપ્ટરમાં બેસાડવામાં આવી હતી તે માની જ શકતી નથી.&quot;

ફોર્ડે તેના અન્ય કોઈ પણ એરક્રાફ્ટ કરતાં તેના [[ડી હેવિલ્લાન્ડ કેનેડા ડીએચસી-2બીવર]] (એન28એસ)નું વધારે ઉડ્ડયન કર્યું છે અને કયું એરક્રાફ્ટ વધારે પસંદ છે તેવું દેખાડવાની તેની ઇચ્છા ન હોવા છતાં અવારનવાર કહ્યું છે કે તેને આ એરક્રાફ્ટ પસંદ છે અને તેનો અવાજ [[પ્રાટ એન્ડ વ્હીટની આર-985]] રેડિયલ એન્જિન જેવો છે. ફોર્ડ ''[[સિક્સ ડેઝ સેવન નાઇટ્સ]]'' નું શૂટિંગ કરતો હતો ત્યારે પહેલી વખત બીવર જોયું હતું અને તરત જ તેની ખરીદી કરી હતી. [[વોશિંગ્ટન]], [[કેન્મોર]]માં [[કેન્મોર એર]]એ ફોર્ડનું પીળું અને લીલું બીવર-અગાઉ અમેરિકાના લશ્કરનું એરક્રાફ્ટ-ફરી કાર્યરત કર્યું છે અને [[એવિઓનિક્સ]]થી સજ્જ કર્યું છે તથા અત્યાધુનિક એન્જિન સ્થાપિત કર્યું છે. ફોર્ડના જણાવ્યા મુજબ, આ એરક્રાફ્ટ સીઆઇએના [[એર અમેરિકા]] ઓપરેશનમાં જોડાયું હતું અને તેના પર ગોળીઓના નિશાન હતા, જેને ગમે તેમ કરીને ઢાંકી દેવાયા હતા.&lt;ref&gt;''[[લેટ નાઇટ વિથ ડેવિડ લેટરમેન]],'' પર પર ફોર્ડની ટીપ્પણીઓ (9 જુલાઈ, 2008 જોવા મળી હતી)&lt;/ref&gt; તે અંતરિયાળા એરપોર્ટસ પર પહોંચવા તેમજ બીવર માલિકો અને પાઇલોટ્સને મળવા આ એરક્રાફ્ટનો નિયમિત ઉપયોગ કરે છે 

માર્ચ, 2004માં ફોર્ડે અધિકૃત રીતે [[એક્સપેરિમેન્ટલ એરક્રાફ્ટ એસોસિએસન]] (ઇએએ)ના કાર્યક્રમ [[યંગ ઇગલ્સ]]નો ચેરમેન બની ગયો હતો. તે સમયે ઇએએના સીનિયર વાઇસ પ્રેસિડન્ટ ગ્રેગ એન્ડરસન દ્વારા ફોર્ડને આ હોદ્દો ધારણ કરવાનું કહેવાયું હતું અને [[જનરલ ચાર્લ્સ &quot;ચક&quot; યીગર]]નું સ્થાન લેવા કહ્યું હતું, જેઓ ઘણા વર્ષથી ચેરમેન હતા અને આ પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું હતું. શરૂઆતમાં ફોર્ડ ચેરમેન પદનો સ્વીકાર કરતાં ખચકાટ અનુભવતાં હતા, પણ પાછળથી તેમણે ઓફર સ્વીકારી લીધી અને બે વર્ષ માટે [[વિસ્કોન્સિન]], [[ઓશ્કોશ]] ખાતે આયોજિત [[ઇએએ એરવેન્ચર ઓશ્કોશ]]માં યંગ ઇગલ્સ સાથે દેખાયા. જુલાઈ, 2005માં ઓશ્કોશમાં આયોજિત સંમેલનમાં ફોર્ડ વધુ બે વર્ષ માટે ચેરમેનની કામગીરી સંભાળવા તૈયાર થયો હતો. ફોર્ડે યંગ ઇગલ્સ પ્રોગ્રામના ભાગરૂપે 280 કરતાં વધારે બાળકો સાથે ઉડ્ડયન કર્યું હતું. સામાન્ય રીતે આ ઉડ્ડયન તેના ડીએચસી-2 બીવર એરક્રાફ્ટમાં થતું હતું, જેમાં અભિનેતા અને પાંચ બાળકો બેસી શકતા હતા. ફોર્ડ [[આઇડહો]], [[ડ્રિગ્સ]]માં ઇએએ ચેપ્ટર સાથે સંકળાયેલો છે, જે વ્યોમિંગ, જેક્સનમાંથી પર્વત પર છે. 

વર્ષ 2009 સુધી સક્રિય જૂથ [[એઓપીએ]] (એરક્રાફ્ટ ઓનર્સ એન્ડ પાઇલોટ્સ એસોસિએશન)ના અભિયાન [[જનરલ એવિએશન સર્વ્સ અમેરિકા]] માટે [[વેબ]] જાહેરાતોમાં દેખાતો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gaservesamerica.com/default.html|title=GA Serves America}}&lt;/ref&gt; 

ફોર્ડ માનવતાવાદી ઉડ્ડયન સંગઠન [[વિંગ્સ ઓફ હોપ]]ના બોર્ડનો માનદ્ સભ્ય છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wings-of-hope.org |title=The Official Wings Of Hope Homepage |publisher=Wings-of-hope.org |date= |access-date= 2010-03-07}}&lt;/ref&gt;

તેને [[બ્લુ એન્ગલ્સ]]માં આમંત્રિત વીઆઇપી તરીકે ઉડ્ડયન કરે છે. 

== ફિલ્મી સફર ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
|- style=&quot;text-align:center&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE&quot;| વર્ષ
! style=&quot;background:#B0C4DE&quot;| ફિલ્મ
! style=&quot;background:#B0C4DE&quot;| ભૂમિકા
! style=&quot;background:#B0C4DE&quot;| નોંધ
|-
| 1966
|  ''[[ડેડ હીટ ઓન એ મેરી-ગો-રાઉન્ડ]]'' 
| બેલ્લહોપ
| ક્રેડિટ ન મળી
|-
|  rowspan=&quot;4&quot;|1967
|  ''[[લવ]]'' 
| હિપ્પી
| નોંધ ન લેવાઈ
|-
|  ''[[એ ટાઇમ ફોર કિલીંગ]]'' 
| લેફ્ટનન્ટ શાફેર
| 
|-
|  ''[[ધ વિર્જિનિયન]]'' 
| ક્યુલીન ટિન્ડોલ/ યંગ રાન્ચેર
| [[ટીવી ધારાવાહિક]]
|-
|  ''[[આર્યનસાઇડ]]'' 
| ટોમ સ્ટોવ
| ટીવી ધારાવાહિક
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;|1968
|  ''[[જર્ની ટૂ શિલોહ]]'' 
| વિલી બિલ બીર્ડીન
| 
|-
|  ''[[ધ મોડ સ્ક્વેડ]]'' 
| બીચ પેટ્રોલ કોપ
| ટીવી ધારાવાહિક-ક્રેડિટ ન મળી
|-
|  rowspan=&quot;3&quot;|1969
|  ''[[માય ફ્રેન્ડ ટોની]]'' 
| 
| ટીવી ધારાવાહિક
|-
|  ''[[ધ એફબીઆઈ]]'' 
| ગ્લેન રીવર્સન/એવરીટ્ટ ગિલેસ
| ટીવી ધારાવાહિક
|-
|  ''[[લવ, અમેરિકન સ્ટાઇલ]]'' 
| રોજર ક્રેન
| સેગમેન્ટ &quot;લવ એન્ડ ધ ફોર્મર મેરેજ&quot;
|-
|  rowspan=&quot;3&quot;|1970
|  ''[[ઝેબ્રિસ્કી પોઇન્ટ]]'' 
| એરપોર્ટ વર્કર
| ક્રેડિટ ન મળી
|-
|  ''[[ગેટિંગ સ્ટ્રેઇટ]]'' 
| જેક
| 
|-
|  ''[[ધ ઇન્ટ્રુડર્સ]]'' 
| કાર્લ
| ટીવી
|-
| 1971
|  ''[[ડેન ઓગસ્ટ]]'' 
| હેવેટ્ટ
| ટીવી ધારાવાહિક
|-
| 1972–1973
|  ''[[ગનસ્મોક]]'' 
| પ્રિન્ટ/હોબી
| ટીવી ધારાવાહિક
|-
| 1973 
|  ''[[અમેરિકન ગ્રેફિટી]]'' 
| બોબ ફાલ્ફા
| 
|-
|  rowspan=&quot;3&quot;|1974
|  ''[[કુંગ ફુ]]'' 
| હેરિસન
| ટીવી ધારાવાહિક
|-
|  ''[[ધ કન્વર્ઝન]]'' 
| માર્ટિન સ્ટેટ્ટ
| 
|-
|  ''[[પેટ્રોસેલી]]'' 
| ટોમ બ્રેનિગન
| ટીવી ધારાવાહિક
|-
| 1975 
|  ''[[જજમેન્ટઃ ધ કોર્ટ માર્શલ ઓફ લેફટનન્ટ વિલિમય કેલી]]'' 
| ફ્રેન્ક ક્રોડર
| ટીવી 
|-
| 1976
|  ''[[ડાયનેસ્ટી]]'' 
| માર્ક બ્લેકવૂડ
| ટીવી
|-
|  rowspan=&quot;3&quot;|1977
|  ''[[ધ પઝેસ્ડ]]'' 
| પોલ વિન્જામ
| ટીવી
|-
|  ''[[Star Wars Episode IV: A New Hope]]'' 
| [[હાન સોલો]]
|  નોમિનેટેડ-[[સેટર્ન એવોર્ડ ફોર બેસ્ટ એક્ટર]]
|-
|  ''[[હીરોઝ]]'' 
| કેન બોયડ
| 
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;|1978
|  ''[[ફોર્સ 10 ફ્રોમ મેવેરોન]]'' 
| લેફટનન્ટ કર્નલ માઇક બાર્નસ્બી
| 
|-
| ''[[ધ સ્ટાર વોર્સ હોલિડે સ્પેશ્યલ]]'' 
| હાન સોલો
| ટીવી
|-
|  rowspan=&quot;4&quot;|1979
|  ''[[એપોકેલીપ્સ નાવ]]'' 
| કર્નલ લુકાસ
| 
|-
|  ''[[હેનોવર સ્ટ્રીટ]]'' 
| ડેવિડ હેલોરેન
| 
|-
|  ''[[ધ ફ્રિસ્કો કિડ]]'' 
| ટોમી લિલાર્ડ
| 
|-
|  ''[[મોર અમેરિકન ગ્રેફિટી]]'' 
| બોબ ફાલ્ફા
| નોંધ ન લેવાઈ
|-
| 1980
|  ''[[Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back]]'' 
| હાન સોલો
| 
|-
| 1981
|  ''[[રાઇડર્સ ઓફ લોસ્ટ આર્ક]]'' 
| [[ઇન્ડિયાના જોન્સ]]
|  [[સેટર્ન એવોર્ડ ફોર બેસ્ટ એક્ટર]]
|-
| 1982
|  ''[[બ્લેડ રનર]]'' 
| [[રિક ડેકાર્ડ]]
| 
|-
| 1983
|  ''[[Star Wars Episode VI: Return of the Jedi]]'' 
| હાન સોલો
| 
|-
| 1984
|  ''[[ઇન્ડિયાના જોન્સ અને ધ ટેમ્પલ ઓફ ડૂમ]]'' 
| ઇન્ડિયાના જોન્સ
|  નોમિનેટેડ-[[સેટર્ન એવોર્ડ ફોર બેસ્ટ એક્ટર]]
|-
| 1985
|  ''[[વિટનેસ]]'' 
| ડેટ. કેપ્ટન જોહન બુક
| [[બેસ્ટ એક્ટરનો કાન્સાસ સિટી ફિલ્મ ક્રિટિક્સ સર્કલ એવોર્ડ]] &lt;br /&gt;[[બેસ્ટ એક્ટર માટે એકેડેમી એવોર્ડ]]માં નોમિનેટેડ&lt;br /&gt;[[મુખ્ય ભૂમિકામાં બેસ્ટ એક્ટર માટે બાફ્ટા એવોર્ડ]]માં નોમિનેટેડ&lt;br /&gt;[[મોશન પીક્ચર ડ્રામા-બેસ્ટ એક્ટર માટે ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ]] માટે નોમિનેટેડ
|-
| 1986
|  ''[[ધ મોસ્કિટો કોસ્ટ]]'' 
| એલી ફોક્સ
| [[મોશન પીક્ચર ડ્રામા-બેસ્ટ એક્ટર માટે ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ]] માટે નોમિનેટેડ
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;|1988
|  ''[[ફ્રેન્ટિક]]'' 
| ડૉ. રિચાર્ડ વોકર
| 
|-
|  ''[[વર્કિંગ ગર્લ]]'' 
| જેક ટ્રેનર
| 
|-
| 1989
|  ''[[ઇન્ડિયાના જોન્સ અને ધ લાસ્ટ ક્રૂસેડ]]'' 
| ઇન્ડિયાના જોન્સ
|  [[બેસ્ટ એક્ટર માટે સેટર્ન એવોર્ડ]]માં નોમિનેટેડ
|-
| 1990
|  ''[[પ્રીઝયુમ્ડ ઇનોસન્ટ]]'' 
| રસ્ટી સેબિચ
| 
|-
| 1991
|  ''[[રીગાર્ડિંગ હેન્રી]]'' 
| હેન્રી ટર્નર
| 
|-
| 1992
|  ''[[પેટ્રિઓટ ગેમ્સ]]'' 
| [[જેક રયાન]]
| 
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;|1993
|  ''[[ધ યંગ ઇન્ડિયાના જોન્સ ક્રોનિકલ્સ]]'' 
| ઇન્ડિયાના જોન્સ-ઉંમર 50
| ટીવી ધારાવાહિક
|-
|  ''[[ધ ફ્યુજિટિવ]]'' 
| [[ડૉ. રિચાર્ડ ડેવિડ કિમ્બ્લે]]
| [[મોશન પીક્ચર ડ્રામા-બેસ્ટ એક્ટર માટે ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ]] માટે નોમિનેટેડ&lt;br /&gt;[[બેસ્ટ પર્ફોર્મન્સ-મેલ માટે એમટીવી મૂવી એવોર્ડ]] માટે નોમિનેટેડ
|-
| 1994
|  ''[[ક્લીઅર એન્ડ પ્રેઝન્ટ ડેન્જર]]'' 
| જેક રેયાન
|  
|-
| 1995
|  ''[[સેબ્રિના]]'' 
| લિનસ લારાબી
| નોમિનેટેડ — [[શ્રેષ્ઠ અભિનેતા માટે ગોલ્ડન ગ્લોબ એવોર્ડ - મોશન પિક્ચર મ્યુઝિકલ કે કોમેડી]]
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;|1997
|  ''[[ધ ડેવિલ્સ ઑન]]'' 
| ટોમ ઓ મીઆરા
| 
|-
|  ''[[]]'' એર ફોર્સ વન'''' 
| પ્રેસિડન્ટ જેમ્સ માર્શલ
| [[બેસ્ટ ફાઇટ માટે એમટીડી મૂવી એવોર્ડ]]માં નોમિનેટેડ
|-
| 1998
|  ''[[સિક્સ ડેઝ સેવન નાઇટ્સ]]'' 
| ક્વિન હેરિસ
|  [[લોકપ્રિય મોશન પીક્ચર એક્ટર માટે પીપલ્સ ચોઇસ એવોર્ડ]]
|-
| 1999
|  ''[[રેન્ડમ હર્ટ્સ]]'' 
| સર્જીઅન્ટ વિલિયમ 'ડચ' વાન ડેન બ્રોક
| [[લોકપ્રિય મૂવી સ્ટાર માટે પીપલ્સ ચોઇસ એવોર્ડ]]
|-
| 2000
|  ''[[વ્હોટ લાઇસ બેનેથ]]'' 
| ડૉ. નોર્મન સ્પેન્સર
| [[લોકપ્રિય મોશન પીક્ચર એક્ટર માટે પીપલ્સ ચોઇસ એવોર્ડ]] માટે નોમિનેટેડ 
|-
| 2002
|  ''[[K-19: The Widowmaker]]'' 
| એલેક્સેઈ વોસ્ટ્રિકોવ
| [[ગોલ્ડન ગ્લોબ]] સેસિલ બી ડીમિલી એવોર્ડ
|-
| 2003
|  ''[[હોલીવૂડ હોમિસાઇડ]]'' 
| સાર્જન્ટ જો ગેવિલન
| 
|-
| 2004
|  ''[[વોટર ટૂ વાઇન]]'' 
| જેથ્રો ધ બસ ડ્રાઇવર
| 
|-
| 2006
|  ''[[ફાયરવોલ]]'' 
| જેક સ્ટેનફિલ્ડ
| 
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;|2008
|  ''[[ઇન્ડિયાના જોન્સ અને ધ કિંગડમ ઓફ ધ ક્રિસ્ટલ સ્કુલ]]'' 
| ઇન્ડિયાના જોન્સ
|  [[બ્રિટનના નેશનલ મૂવી એવોર્ડ્સમાં બેસ્ટ મેલ પર્ફોર્મન્સ]]માં નોમિનેટેડ&lt;br /&gt;[[લોકપ્રિય મેલ મૂવી સ્ટાર માટે પીપલ્સ ચોઇસ એવોર્ડ]]માં નોમિનેટેડ&lt;br /&gt;[[બેસ્ટ એક્ટર માટે સેટર્ન એવોર્ડ]] માટે નોમિનેટેડ
|-
|  ''[[દલાઈ લાલા રેનસાં]]'' 
| નેરેટર
| થીયેટ્રિકલ ડોક્યુમેન્ટરી
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;|2009
| ''[[ક્રોસિંગ ઓવર]]'' 
| મેક્સ બ્રોગન
|  
|-
| ''[[બ્રુનો]]'' 
| પોતે 
| ક્રેડિટ લીધા વિના પાત્ર ભજવ્યું
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;|2010
| ''[[એક્સ્ટ્રાઓર્ડિનરી મેઝર્સ]]'' 
| ડૉ. રોબર્ટ સ્ટોનહિલ
| 
|-
|  ''[[મોર્નિંગ ગ્લોરી]]'' 
| માઇક પોમેરોય
| 
|}&lt;br /&gt;
== સંદર્ભો ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
* {{imdb name|0000148}}

;મુલાકાતો
* {{cite web|year=2002&lt;!--July--&gt;|url=http://www.cinemas-online.co.uk/website/interview.phtml?uid=2|title=Harrison Ford Interview|publisher=CinemasOnline|access-date=2006-03-19|archive-date=2003-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20031211223847/http://www.cinemas-online.co.uk/website/interview.phtml?uid=2|url-status=dead}}
* {{cite web|author=Angela Dawson|last=Dawson|first=Angela|url=http://www.cincypost.com/2003/06/12/ford061203.html|title=Harrison Ford: Hollywood loved him even before they knew him|publisher=[[E. W. Scripps Company]]|date=2003-06-12|access-date=2006-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20050227054049/http://www.cincypost.com/2003/06/12/ford061203.html|archive-date=2005-02-27|url-status=live}}
* {{cite web|last=Honeycutt|first=Kirk|year=1986&lt;!--November--&gt;|url=http://www.peterweircave.com/articles/articlen.html|title=Harrison Ford on Harrison Ford|publisher=Daily News|access-date= 2006-03-19}}
* {{cite news|last=Leopold|first=Todd|date=2006-02-09|url=http://www.cnn.com/2006/SHOWBIZ/Movies/02/08/harrison.ford/|title=Harrison Ford and the movie machine|publisher=Cable News Network|access-date= 2006-03-19}}
* {{cite web|last=Rader|first=Dotson|date=2002-07-07|url=http://apartment42.com/parade.txt|title=I found purpose|publisher=Parade Magazine|access-date=2006-03-19|archive-date=2002-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20020812070203/http://apartment42.com/parade.txt|url-status=dead}}
* {{cite web|last=Turan|first=Kenneth|authorlink=Kenneth Turan|year=1986&lt;!--November--&gt;|url=http://apartment42.com/gq_nov86.htm|title=Harrison Ford wants to be alone.|publisher=GQ|access-date= 2006-03-19}}

[[શ્રેણી:અમેરિકન ફિલ્મ અભિનેતાઓ ]]
[[શ્રેણી:જીવિત લોકો]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૨માં જન્મ]]</text>
      <sha1>hlvwf9e6wr124536714y4i4ez5w700m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શ્રીલંકાનો આંતરવિગ્રહ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26664</id>
    <revision>
      <id>906617</id>
      <parentid>905823</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="390290" sha1="6vtsz9hj0l7o59q08oovexp1172hhob" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
|    conflict = Sri Lankan Civil War
|      partof =
|       image = [[Image:Sri Lanka-CIA WFB Map.png|250px]]
|     caption = Sri Lanka is on an island off the coast of India
|        date = July 23, 1983 – May 18, 2009&lt;ref name='mod-defeat'/&gt;
|       place = [[Sri Lanka]]
| coordinates =
|    map_type =
|    latitude =
|   longitude =
|    map_size =
| map_caption =
|   territory = The LTTE had controlled most of the north of the country and half of the eastern coastline from 2002 to 2008. In 2009 all of the territory was recaptured by the government.
|      result = Sri Lankan government victory
*Rebel [[Liberation Tigers of Tamil Eelam]] organization is wiped out
*Sri Lankan government reestablishes control over entire island
|       casus =
|      status =
|  combatant1 = [[Image:Flag of Sri Lanka.svg|18px]] [[Sri Lanka]]&lt;br /&gt;[[Image:Flag of India.svg|18px]] [[Indian Peace Keeping Force]]&lt;small&gt; (1987–90)&lt;/small&gt;
|  combatant2 = &lt;!--  Commented out: [[Image:Ltte emblem.jpg|18px]] --&gt; &lt;!--Do NOT remove this emblem--&gt; [[Image:Tamil-tigers-flag.svg|18px]] [[Liberation Tigers of Tamil Eelam]]&lt;br/&gt;
|  commander1 = {{Flagicon|Sri Lanka}} [[Junius Richard Jayawardene]] (1983–89)&lt;br/&gt;
{{Flagicon|India}} [[Rajiv Gandhi]] (1987–89) {{KIA}}&lt;br/&gt;
{{Flagicon|India}} [[V P Singh]] (1989–90)&lt;br/&gt;
{{Flagicon|Sri Lanka}} [[Ranasinghe Premadasa]] (1989–93){{KIA}}&lt;br/&gt;
{{Flagicon|Sri Lanka}} [[Dingiri Banda Wijetunge]] (1993–94)&lt;br/&gt;
{{Flagicon|Sri Lanka}} [[Chandrika Kumaratunga]] (1994–2005)&lt;br/&gt;
{{Flagicon|Sri Lanka}} [[Mahinda Rajapaksa]] (2005–2009)&lt;br/&gt;
| commander2 =[[Image:Tamil-tigers-flag.svg|18px]] [[Velupillai Prabhakaran]] (1983-2009){{KIA}}
|strength1={{Flagicon|Sri Lanka}} '''[[Sri Lanka Armed Forces]]''':&lt;br /&gt; 95,000 (2001)&lt;br /&gt; 118,000 (2002)&lt;br /&gt; 158,000 (2003)&lt;br /&gt; 151,000 (2004)&lt;br /&gt; 111,000 (2005)&lt;br /&gt; 150,900 (2006)&lt;ref name=&quot;iiss1&quot;&gt;''International Institute for Strategic Studies'', [http://acd.iiss.org/armedconflict/MainPages/dsp_ConflictWeapons.asp?ConflictID=174&amp;YearID=961#2007 Armed Conflicts Database].&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; {{Flagicon|India}} '''[[Indian Peace Keeping Force]]''':&lt;br /&gt; 100,000 (peak)
|strength2= '''[[Liberation Tigers of Tamil Eelam|LTTE]]''':&lt;br /&gt; 6,000 (2001)&lt;br /&gt; 6,000 (2002)&lt;br /&gt; 7,000 (2003)&lt;br /&gt; 7,000 (2004)&lt;br /&gt; 11,000 (2005)&lt;br /&gt; 8,000 (2006)&lt;br /&gt; 7,000 (2007)&lt;ref name=&quot;iiss1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081226020413/http://www.asianewsnet.net/news.php?id=3019 Opposition leader rebutts{{sic|nolink=y}} Sri Lankan government claims].&lt;/ref&gt;
| casualties1 = 23,327+ killed&lt;br&gt;59,037+ wounded (Sri Lankan military and police)&lt;ref&gt;{{cite journal| author = | year = | title = Psychological Management of Combat Stress&amp;mdash;A Study Based on Sri Lankan Combatants| url = http://mailer.fsu.edu/~cfigley/vets/documents/PsychologicalManagementofCombatStress_SriLanka.pdf| access-date = 2008-04-20| format = PDF| journal = | archive-date = 2009-02-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20090205004230/http://mailer.fsu.edu/~cfigley/vets/documents/PsychologicalManagementofCombatStress_SriLanka.pdf| url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205004230/http://mailer.fsu.edu/~cfigley/vets/documents/PsychologicalManagementofCombatStress_SriLanka.pdf |date=2009-02-05 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://satp.org/satporgtp/countries/shrilanka/assessment2007.html |title=Sri Lanka Assessment 2007 |publisher=Satp.org |date= |access-date=2009-05-17 |archive-date=2016-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228103717/http://www.satp.org/satporgtp/countries/shrilanka/assessment2007.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161228103717/http://www.satp.org/satporgtp/countries/shrilanka/assessment2007.html |date=2016-12-28 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8062922.stm | work=BBC News | title=Sri Lankan army deaths revealed | date=May 22, 2009 | access-date= April 9, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.bollywhat-forum.com/index.php?topic=25614.0&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;1,155 killed&lt;br&gt;(Indian Peace-Keeping Force)&lt;ref&gt;[http://in.news.yahoo.com/indiaabroad/20080428/r_t_ians_wl_asia/twl-finally-sri-lanka-to-build-memorial-d5d6288_1.html Finally, Sri Lanka to build memorial for Indian soldiers - Yahoo! India News&lt;!-- Bot generated title --&gt;].&lt;/ref&gt;
| casualties2 = 27,639 Tigers killed&lt;ref name=&quot;srilankaunrestfightingfonseka1&quot;&gt;[http://news.yahoo.com/s/afp/20090118/wl_afp/srilankaunrestfightingfonseka_20090118135505;_ylt=AjtAZv1QDFPHLN54En4Oktr9xg8F]{{Dead link|date=May 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;casualties4&quot;&gt;{{cite web |url=http://satp.org/satporgtp/countries/shrilanka/database/annual_casualties.htm |title=Sri Lanka Database - Casualties of Terrorist violence in Sri Lanka |publisher=Satp.org |date= |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-06-03 |archive-url=https://www.webcitation.org/5hFCuzIgL?url=http://satp.org/satporgtp/countries/shrilanka/database/annual_casualties.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090606142454/http://satp.org/satporgtp/countries/shrilanka/database/annual_casualties.htm |date=2009-06-06 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.southasianoutlook.com/issues/2009/march/sri_lanka_eelam_war_IV_imminent_end.html Eelam War IV: Imminent End] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012060922/http://www.southasianoutlook.com/issues/2009/march/sri_lanka_eelam_war_IV_imminent_end.html |date=2017-10-12 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=LTTES&gt;''Tamils mark 25-years of Tiger sacrifice'' [http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=23869 [[Tamilnet]] ].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://us.rediff.com/news/2009/jan/06ltte-iranamadu-air-strip-sri-lanka.htm 4073 LTTE cadres killed in ongoing battle].&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;1,800 Tigers captured&lt;ref&gt;http://www.wjla.com/news/stories/0509/624578.html{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| casualties3 = 80,000-100,000 killed overall (estimate)&lt;ref name=&quot;ABC200509&quot;&gt;{{cite news|title=Up to 100,000 killed in Sri Lanka's civil war: UN|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/05/20/2576543.htm|newspaper=[[ABC Australia]]|date=20 May 2009|access-date=7 સપ્ટેમ્બર 2010|archive-date=25 ડિસેમ્બર 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225155735/https://www.abc.net.au/news/2009-05-20/up-to-100000-killed-in-sri-lankas-civil-war-un/1689524|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| notes       = May 16, 2009: Sri Lankan Government declared a military defeat of LTTE.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.680news.com/more.jsp?content=20090516_100120_7192 |title=Homepage - 680News - ALL NEWS RADIO |publisher=680News |date=2009-05-17 |access-date=2009-05-30 }}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;May 17, 2009: LTTE admit defeat by Sri Lankan Government.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.detnews.com/article/20090518/NATION/905180344/1020/Rebels-admit-defeat-in-Sri-Lankan-civil-war |title=Rebels admit defeat in Sri Lankan civil war &amp;#124; detnews.com &amp;#124; The Detroit News |publisher=detnews.com |date= |access-date= 2009-05-30}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;May 19, 2009: Mahinda Rajapaksa officially declares civil war over in parliament.
}}

શ્રીલંકાનો આંતરવિગ્રહએ [[શ્રીલંકા]]ના [[ટાપુ]] પર લડાયેલો વિગ્રહ હતો. આ લડાઈનો પ્રારંભ જુલાઈ 23, 1983નાં રોજ થયો હતો અને તે સમયે [[લિબરેશન ટાઈગર્સ ઓફ તમિલ ઇલમ]] (એલટીટીઈ (LTTE), કે જે તમિલ ટાઈગર્સ તરીકે પણ ઓળખાય છે.) દ્વારા [[સરકાર]]ની વિરુદ્ધમાં સમયાંતરે [[વિદ્રોહ]] કરવામાં આવતો હતો. આ જૂથ એક [[અલગાવવાદી]] આક્રમણખોર સંગઠન હતું જે આ ટાપુની ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં [[તમિલ ઇલમ]] નામનું એક [[સ્વતંત્ર]] [[તમિલ]] રાજ્ય રચવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યું હતું.  30 વર્ષ ચાલેલા સૈન્ય અભિયાન બાદ, મે 2009માં શ્રીલંકાની સેનાએ તમિલ ટાઈગર્સને હાર આપી હતી.&lt;ref name=&quot;mod-defeat&quot;&gt;{{cite news | title=LTTE defeated; Sri Lanka liberated from terror | date=2009-05-18 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090518_10 | work=Ministry of Defence | access-date=2009-05-18 | archive-date=2009-05-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090521113622/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090518_10 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521113622/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090518_10 |date=2009-05-21 }}&lt;/ref&gt; 25 વર્ષ સુધી વિદ્રોહ્રની પરિસ્થિતિને કારણે દેશના લોકો, પર્યાવરણ અને [[અર્થતંત્ર]]ને ભારે હાડમારીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, એક અંદાજ પ્રમાણે આ સમયગાળા દરમ્યાન આશરે 80,000-1,00,000 લોકો માર્યા ગયા હતા.&lt;ref name=&quot;ABC200509&quot;&gt;&lt;/ref&gt;  લિબરેશન ટાઈગર્સ ઓફ તમિલ ઇલમએ જે રીત રસમો અપનાવી તેને કારણે [[યુનાઈટેડ સ્ટેટસ]], [[ભારત]], [[ઓસ્ટ્રેલિયા]], [[કેનેડા]] અને [[યુરોપીય સંઘ]]ના સંખ્યાબંધ સભ્ય રાષ્ટ્રો સહિતના 32 દેશોમાં તે [[ત્રાસવાદી]] સંગઠન તરીકે કુખ્યાત થઇ ગયું.

બે દશક સુધી ચાલેલા યુદ્ધ અને શાંતિ મંત્રણાનાં ત્રણ નિષ્ફળ પ્રયત્નો તેમજ 1987થી 1990 દરમિયાન [[ભારતીય શાંતિરક્ષક દળ]]ના રૂપમાં [[ભારતીય સૈન્યનાં ઉપયોગ]] બાદ, 2001માં જ્યારે વાટાઘાટો કર્યા બાદ યુદ્ધ-વિરામની ઘોષણા કરવામાં આવી ત્યારે જ આ સંઘર્ષમાં કોઈ ટકાઉ સમજૂતી સંભવ બની હતી, 2002માં આંતરરાષ્ટ્રીય દરમિયાનગીરીથી યુદ્ધવિરામનાં કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા.&lt;ref name=&quot;gd1&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.guardian.co.uk/international/story/0,3604,655451,00.html | title =Ceasefire raises Sri Lankan peace hopes| work =|publisher = Guardian|date = February 22, 2002 | location=London | access-date= April 9, 2010}}&lt;/ref&gt;      જો કે, 2005ના આખરી ગાળામાં મર્યાદિત પ્રમાણમાં વિગ્રહ પુનઃ શરૂ થયો અને જ્યાં સુધી સરકારે જુલાઈ 2006માં એલટીટીઈની વિરુદ્ધમાં સંખ્યાબંધ મોટાં લશ્કરી હુમલાઓ કરવા શરૂ કર્યાં ત્યા સુધી વિગ્રહ વકરતો ગયો, સરકારનાં આ સૈન્ય અભિયાનને લીધે ટાપુનાં સમગ્ર [[પૂર્વીય પ્રદેશ]]માંથી એલટીટીઈનો સફાયો થઈ ગયો.   ત્યારબાદ એલટીટીઈએ જાહેરાત કરી કે તેઓ રાજ્યનો દરજ્જો પ્રાપ્ત કરવા માટે પોતાની સ્વાતંત્ર્ય ચળવળ પુનઃ શરૂ કરશે.&lt;ref name=&quot;fox1&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.foxnews.com/wires/2007Feb23/0,4670,SriLanka,00.html | title =Monitors Say 4,000 Dead in Sri Lanka| work =Dillip Ganguly|publisher = Fox News|date = February 23, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wt-7/14/07-ffo&quot;&gt;{{cite news | url = http://washingtontimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070714/FOREIGN/107140037/1003 | title =Sri Lanka's war seen far from over | work =Amal Jayasinghe|publisher = AGENCE FRANCE-PRESSE|date = July 14, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt3&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.nytimes.com/2007/02/25/world/asia/25lanka.html?pagewanted=1 | title =Sri Lankan Government Finds Support From Buddhist Monks| work =Somini Sengupta|publisher = The New York Times|date = February 25, 2007}}&lt;/ref&gt; 

2007માં, સરકાર દેશના ઉત્તર ભાગમાં આક્રમણ કર્યું, અને એલટીટીઈએ આશરે 10,000 વખત યુદ્ધવિરામના કરારનો ભંગ કર્યો હોવાના આક્ષેપ સાથે 2 જુલાઈ, 2008ના રોજ યુદ્ધવિરામમાંથી પોતે ખસી ગયા હોવાની ઔપચારિક જાહેરાત કરી.&lt;ref name=&quot;mod-cfa-1/2/08&quot;&gt;{{cite news | first = | last = | coauthors = | title =Government takes policy decision to abrogate failed CFA | date =2008-01-02 | publisher = | url =http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080102_12 | work =Ministry of Defence | pages = | access-date =2008-01-02 | language = | archive-date =2008-01-05 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080105051601/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080102_12 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt; ત્યારપછી, હથિયારોની દાણચોરી માટે વપરાતાં એલટીટીઈના સંખ્યાબંધ વિશાળ જહાજોના વિધ્વંસ,&lt;ref name=&quot;mod-kkd-10/08/07&quot;&gt;{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Sri Lanka Navy destroys the 10th LTTE arms ship 1700 km off Dondra | date=2007-10-08 | publisher= | url=http://www.navy.lk/index.php?id=482 | work=Sri Lanka Navy | pages= | access-date=2007-11-19 | language= | archive-date=2007-10-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071026220011/http://www.navy.lk/index.php?id=482 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071026220011/http://www.navy.lk/index.php?id=482 |date=2007-10-26 }}&lt;/ref&gt; અને તમિલ ટાઈગર્સના નાણાકીય સ્રોતો ઉપર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આવેલી તવાઈ તેવા સકારાત્મક પરિબળોને કારણે, અગાઉ તમિલ ટાઈગર્સના કબ્જામાં રહેલા સમગ્ર વિસ્તાર ઉપર સરકારે નિયંત્રણ મેળવ્યું, આ વિસ્તારોમાં ટાઈગર્સની વાસ્તવિક રાજધાની [[કિલિનોચ્ચી]], મુખ્ય લશ્કરી થાણું [[મલાઈતિવુ]] અને સમગ્ર [[એ9 હાઈ-વે]]&lt;ref name=&quot;blm-1/26-rebelbase&quot;&gt;[http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;amp;sid=a5Kn9DSTKa30&amp;amp;refer=home શ્રીલંકાના દળોએ ઉત્તરપૂર્વમાં બળવાખોરોનો છેલ્લો મહત્વનો બૅઝ કબ્જે કર્યો], ''બ્લૂમબર્ગ'' .&lt;/ref&gt;નો સમાવેશ થાય છે, આ કારણોસર એલટીટીઈએ આખરે 17 મે, 2009ના રોજ પરાજયનો સ્વીકાર કરવો પડ્યો.&lt;ref name=&quot;correspondentscivil&quot;&gt;{{cite web |author=From correspondents in Colombo |url=http://www.news.com.au/story/0,27574,25496902-401,00.html |title=Tamil Tigers admit defeat in civil war after 37-year battle |publisher=News.com.au |date= |access-date=2009-05-17 |archive-date=2009-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090519011848/http://www.news.com.au/story/0%2C27574%2C25496902-401%2C00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  આ યુદ્ધના અંતને પગલે, શ્રીલંકાની સરકારે શ્રીલંકાને પોતાની ધરતી પરથી [[આતંકવાદ]]ને નેસ્તનાબુદ કરનાર આધુનિક વિશ્વના સૌપ્રથમ દેશ તરીકે વર્ણવ્યો.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20100522_09 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-07 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304170706/http://defence.lk/new.asp?fname=20100522_09 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304170706/http://defence.lk/new.asp?fname=20100522_09 |date=2016-03-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.philly.com/inquirer/currents/81082802.html#axzz0oktSyYYS |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-07 |archive-date=2010-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113094544/http://www.philly.com/inquirer/currents/81082802.html#axzz0oktSyYYS |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113094544/http://www.philly.com/inquirer/currents/81082802.html#axzz0oktSyYYS |date=2010-01-13 }}&lt;/ref&gt; 

==ઉદભવ અને વિકાસ ==
આધુનિક સંઘર્ષના મૂળ બ્રિટીશ રાજ સુધી લંબાય છે, જયારે આ દેશ [[સિલોન]] તરીકે ઓળખાતો હતો.  20મી સદીના પ્રારંભિકગાળામાં આ દેશમાં રાજકીય સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત કરવાના ઉદ્દેશ સાથે [[સિંહાલી]] જાતિની રાષ્ટ્રવાદી રાજકીય ચળવળ શરૂ થઇ હતી, શાંત મંત્રણાઓ બાદ બ્રિટીશરોએ 1948મા આ દેશને આઝાદી આપી હતી.  સ્વતંત્રતાબાદ જયારે દેશના સૌપ્રથમ બંધારણની રચના કરવાની ઘડી આવી ત્યારે તે સમયે સિંહાલી અને તમિલ જાતિ વચ્ચેના મતભેદો ભડકી ઉઠ્યાં.

1936માં [[સ્ટેટ કાઉન્સિલ]]ની ચૂંટણી બાદ, [[લંકા સામા સમાજા પાર્ટી]] (એલએસએસપી)ના સદસ્યો [[એન. એમ. પરેરા]] અને [[ફિલીપ ગુણવર્દના]]એ સત્તાવાર ભાષા તરીકે અંગ્રેજીના સ્થાને સિંહાલી અને તમિલ ભાષાને રાખવાની માગ કરી.  વર્ષ 1936ના નવેમ્બરમાં, સ્ટેટ કાઉન્સિલ દ્વારા 'આ ટાપુની નગરપાલિકા અને પોલીસ અદાલતોની કાર્યવાહી [[સ્થાનિક]] ભાષામાં હોવી જોઈએ' અને '[[પોલીસ મથકો]]માં કરાતી નોંધો સરકારે જણાવેલી ભાષામાં નોંધાવી જોઈએ' એવા પ્રસ્તાવ પસાર કરવામાં આવ્યા અને તે કાયદા સચિવને સોંપવામાં આવ્યા.  જો કે, 1944માં, [[જે. આર. જયવર્ધને]]એ સ્ટેટ કાઉન્સિલમાં એવી રજૂઆત કરી કે સત્તાવાર ભાષા તરીકે [[અંગ્રેજી]]ના સ્થાને [[સિંહાલી]]ને રાખવી જોઈએ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mr.J.R.Jayawardene on 'Sinhala Only and Tamil Also' in the Ceylon State Council|url=http://www.tamilnation.org/indictment/indict004.htm#Mr.J.R.Jayawardene}} {{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  1956માં વડાપ્રધાન [[એસ. ડબલ્યુ. આર. ડી. ભંડારનાયકે]]એ [[સિંહાલા ઓન્લી એક્ટ]] પસાર કરતા જાતીય હિંસા ભડકી ઉઠી. આ આંતરવિગ્રહ એ ત્યારપછીના ભડકાઉ રાજકારણમાં વૃદ્ધિનું પ્રત્યક્ષ પરિણામ છે.{{Citation needed|date=May 2009}}[[તમિલ યુનાઈટેડ લિબરેશન ફ્રન્ટ]] (ટીયુએલએફ)ની રચના અને તેના 1976ના વેડુકોટ્ડેઈ (વેટ્ટુકોટ્ટઈ) ઠરાવને કારણે આ મુદ્દો વધુ ઉગ્ર બન્યો. 

1963માં, શ્રીલંકાની સરકાર દ્વારા ઓઈલ કંપનીઓના રાષ્ટ્રીયકરણના ટૂંક સમય બાદ જ, એક અલગ તમિલ રાજ્ય '[[તમિલ ઈલમ]]' સાથે સંબંધિત દસ્તાવેજોનું વિતરણ થવું શરૂ થયું.  આ સમયે, કોલમ્બોમાં બ્રિટીશ [[હાઈ કમિશન]]નાં એક કર્મચારી [[એન્ટન બાલાસિંઘમે]] અલગાવવાદી ગતિવિધિમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું.  બાદમાં તેણે બ્રિટન સ્થળાંતર કર્યું, જ્યાં તે લિબરેશન ટાઈગર્સ ઓફ તમિલ ઈલમનો મુખ્ય વિચારક બન્યો.  1960ના દશકના આખરી ભાગમાં, ઘણાં તમિલ યુવાનોએ, જેમાં [[વેલુપિલ્લઈ પ્રભાકરન]] પણ હતો, પણ આ ગતિવિધિમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું.  આ તમામ દળોએ એકસાથે ભેગા થઈને 1972માં [[તમિલ ન્યૂ ટાઈગર્સ]]ની રચના કરી.  આ સંગઠન પહેલી સદીના [[ચૌલ સામ્રાજ્ય]]ની વિચારસરણીની આસપાસ રહીને રચાયું હતું. આ સામ્રાજ્યનું પ્રતીક વાઘ હતો. આ ઉપરાંતની હિલચાલમાં, [[માન્ચેસ્ટર]] તથા [[લંડન]]માં ઈલમ રિવોલ્યૂશનરી ઓર્ગેનાઈઝેશન ઓફ સ્ટુડન્ટ્સની રચના થઈ; જે આ પ્રદેશમાં ઈલમીસ્ટ ગતિવિધિની કરોડરજ્જુ સમાન બની ગયું, આ સંગઠન વસવાટ માટે આવતા લોકોના પાસપોર્ટ તથા રોજગારની વ્યવસ્થા કરતું તથા તેમની પાસેથી ભારે વેરો વસૂલતું.  આ સંગઠન ઈલમવાદી લોજિસ્ટીકલ ઓર્ગેનાઈઝેશનનો આધાર બની હતી, તેને બાદમાં [[લિબરેશન ટાઈગર્સ ઓફ તમિલ ઈલમે]] સંપૂર્ણપણે હસ્તગત કરી લીધી હતી. 

ટીયુએલએફએ ટીએનટીના યુવાન આક્રમણખોરોનાં સશસ્ત્ર પગલાને ટેકો આપ્યો હતો અને તેમને &quot;અમારા છોકરા&quot; તરીકેનું બિરૂદ આપ્યું હતું.  આ &quot;છોકરા&quot; યુદ્ધ બાદ વસતીમાં જે વધારો થાય તેની ફળશ્રુતિરૂપ હતા.  ઘણાં થોડાઘણાં શિક્ષિત, બેરોજગાર તમિલ યુવાનોએ પોતાની સમસ્યાના ઉકેલ માટે ક્રાંતિકારી રીતો તરફ વળ્યાં. ડાબેરી પક્ષો લાંબા સમય સુધી &quot;બિન-સાંપ્રદાયિક&quot; રહ્યાં હતા, પરંતુ ફેડરલ પાર્ટી (તેમજ તેના ફણગાં સમાન ટીયુએલએફ), અત્યંત રૂઢિચુસ્ત હતી અને તેમાં વેલ્લાલા જાતિવાદનું વર્ચસ્વ હતું, તેણે ભાષાકીય અધિકારો માટેની પોતાની લડાઈમાં ડાબેરીઓ સાથે રહીને રાષ્ટ્રીય જોડાણની રચના કરવાનો પ્રયાસ કર્યો નહીં. જુલાઈ 1977માં [[યુએનપી]]ને ચૂંટણીમાં જ્વલંત વિજય મળ્યો, તેને પગલે ટીયુએલએફ મુખ્ય વિરોધ પક્ષ બન્યો, જેણે કુલ મતોમાંથી આશરે છઠ્ઠાં ભાગના મત શ્રીલંકાના ભાગલાની વિચારધારાના આધારે જીત્યાં હતા.  

1977ના ઓગસ્ટમાં, [[જુનિયસ રિચર્ડ જયવર્ધને]]ની નવી યુએનપી સરકારે બહુમતી સિંહાલી વિસ્તારોમાં રહેતા તમિલોની વિરુદ્ધ એક સુઆયોજિત કાર્યક્રમ સાથે ડાબેરીઓ ઉપર પોતાનો હુમલો ચાલુ રાખ્યો.  ઓગસ્ટમાં, સરકારે કેવળ તમિલો દ્વારા માગવામાં આવેલા શિક્ષણના અધિકારોને જ મંજૂરી આપી.&lt;ref name=&quot;kms&quot;&gt;ch. 38.&lt;/ref&gt;  પરંતુ શ્રીલંકાનું વિભાજન કરીને તમિલ રાજ્યની રચના કરવાના પોતાના ચૂંટણી વાયદાને પૂરો કરવામાં નિષ્ફળ સાબિત થયેલી તમિલ નેતાગીરી હવે તમિલ આક્રમણખોરો ઉપર પોતે જે નિયંત્રણ ધરાવતી હતી તે ગુમાવી રહી હતી.{{Citation needed|date=May 2009}} 

==આંતરવિગ્રહમાં ભડકો==
શ્રીલંકામાં ચાલી રહેલી સંઘર્ષની રાજનીતિને પગલે, ઉત્તર અને પૂર્વનાં તમિલ યુવાનોએ [[આક્રમણવાદી જૂથો]]ની રચના કરવાનું શરૂ કર્યું.   આ જૂથોએ સ્વતંત્ર ધોરણે કોલમ્બો તમિલ નેતાગીરી વિકસાવી. આ પૈકીનું સૌથી જાણીતું જૂથ હતું ટીએનટી, જેણે બાદમાં 1976માં પોતાનું નામ બદલીને લિબરેશન ટાઈગર્સ ઓફ તમિલ ઈલમ અથવા [[એલટીટીઈ]] કર્યું.  પ્રારંભિક ગાળામાં, એલટીટીઈએ રાજ્ય વિરૂદ્ધ હિંસાત્મક અભિયાન હાથ ધર્યું, જેમાં ખાસ કરીને પોલીસના માણસોને લક્ષ્ય બનાવવામાં આવ્યા હતા. આ ઉરાંત તેણે ઉદારમતવાદી તમિલ રાજકારણીઓનો પણ ઉપયોગ કર્યો જેમણે સરકાર સાથે વાતચીત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.  1975માં પ્રભાકરન દ્વારા જાફનાનાં મેયર આલ્ફ્રેડ દુરાઈઅપ્પાહની હત્યા એ એલટીટીઈની સૌપ્રથમ મોટી કામગીરી હતી. પ્રારંભિક વિગ્રહમાં એલટીટીઈની ''કામ કરવાની રીત''  હત્યાઓ ઉપર આધારિત રહી હતી.  1977માં ખુદ એલટીટીઈના આગેવાન પ્રભાકરન દ્વારા તમિલ સાંસદ એમ. કેનેગારત્નમની હત્યા કરવામાં આવી.&lt;ref&gt;નારાયણ સ્વામી, &quot;ઈનસાઇડ અન ઇલ્યૂઝિવ માઇન્ડ-પ્રભાકરન&quot; કોણાર્ક પબ્લિશર્સ, નવી દિલ્હી, 2003.&lt;/ref&gt;  

જુલાઈ 1983માં, દેશની ઉત્તરમાં રહેલા લશ્કર ઉપર એલટીટીઈએ જાનલેવા હુમલો કરીને 13 સૈનિકોને મારી નાખ્યાં.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.radioaustralia.net.au/news/timelines/s1708507.htm | title =  Timeline - Conflict in Sri Lanka|work =|publisher = [[Radio Australia]]| date =}}&lt;/ref&gt;  પોતાના લાભ માટે રાષ્ટ્રવાદી લાગણીઓનો ઉપયોગ કરીને, જયવર્ધનેએ દેશની રાજધાની [[કોલમ્બો]] તથા અન્ય જગ્યાઓએ (જુઓ [[બ્લેક જુલાઈ]]) સામુહિક હત્યાઓ અને [[કતલ]]ની ગોઠવણ કરી - અલબત્ત દેશના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સંખ્યાબંધ કતલો નોંધાઈ હતી, જે એલટીટીઈના હુમલા પૂર્વે થઈ હતી.{{Citation needed|date=July 2009}}  400થી 3,000 વચ્ચેની સંખ્યામાં તમિલો માર્યા ગયા હોય તેવો અંદાજ છે,&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3090111.stm | title =  Twenty years on - riots that led to war|work =|publisher = BBC News| date = 23 July 2003 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; તથા ઘણાં લોકો સિંહાલી-બહુમતી વિસ્તારોમાંથી નાસી ગયા હતા.  સામાન્ય રીતે આ તબક્કાને આંતરવિગ્રહની શરૂઆત માનવામાં આવે છે. 

પ્રારંભમાં એલટીટીઈ ઉપરાંત, સંખ્યાબંધ આક્રમણવાદી જૂથો હતા.  એલટીટીઈનો અભિપ્રાય એવો હતો કે સંખ્યાબંધ જૂથોને બદલે એક જ જૂથ હોવું જોઈએ, તેનો ખ્યાલ [[પીએલઓ]] પરથી આવ્યો હતો.  પ્રારંભમાં એલટીટીઈએ 1984ના [[કેન્ટ અને ડૉલર ફાર્મ્સ ખાતે નાગરિકોના હત્યાકાંડ]] અને 1985ના [[અનુરાધાપુરા ખાતે 146 નાગરિકોની હત્યા]] જેવા વિનાશક હુમલાઓને લીધે વર્ચસ્વ હાંસલ કર્યું હતું.   [[કુમુદિની બોટ હત્યાકાંડ]] કે જેમાં 23 તમિલ નાગરિકો માર્યા ગયા હતા તે ઘટનાનો સરકારી દળો સામે દેખીતો બદલો લેવા માટે અનુરાધાપુરા હત્યાકાંડ કરવામાં આવ્યો હતો.  સમય સાથે એલટીટીઈએ અન્ય લગભગ તમામ આક્રમણવાદી તમિલ જૂથોને પોતાની સાથે ભેળવી દીધા અથવા તો તેઓ મહદઅંશે નાશ પામ્યાં.  આના પરિણામસ્વરૂપે, ઘણાં તમિલ જૂથો-નાના પક્ષોએ શ્રીલંકાની સરકાર સાથે [[અર્ધલશ્કરી]] દળો તરીકે કામ કરવાનું બંધ કર્યું અથવા તો હિંસાનો અસ્વીકાર કરીને રાજકારણની મુખ્ય ધારામાં ભળી ગયા, અને એવાં કેટલીક તમિલ-કેન્દ્રી રાજકીય પક્ષો પણ રહ્યાં કે જેમણે સ્વતંત્ર રાજ્યની એલટીટીઈની કલ્પનાનો વિરોધ કર્યો. એલટીટીઈ અને સરકાર વચ્ચેની શાંતિ મંત્રણાનો 1985માં [[થિમ્પુ]]માં પ્રારંભ થયો, પરંતુ તે ટૂંક સમયમાં જ નિષ્ફળ નીવડી, અને વિગ્રહ યથાવત રહ્યો.  1986માં આ વિગ્રહના ભાગરૂપે ઘણાં નાગરિકોની [[હત્યા]] કરવામાં આવી.  1987માં, સરકારના દળોએ એલટીટીઈના લડવૈયાઓને ઉત્તરીય શહેર [[જાફના]] સુધી ધકેલી દીધા.  એપ્રિલ 1987માં, સરકારી દળો અને એલટીટીઈના લડવૈયાઓ વચ્ચેનાં સંઘર્ષે વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું અને બન્ને પક્ષો શ્રેણીબદ્ધ વખત લોહિયાળ સંઘર્ષમાં ઉતર્યાં.  

એલટીટીઈના આધિપત્ય હેઠળ રહેલા જાફના દ્વીપકલ્પના પ્રદેશને પુનઃ પ્રાપ્ત કરવા માટે મે-જૂન 1987માં શ્રીલંકાના સૈન્યએ &quot;ઓપરેશન લિબરેશન&quot; અથવા &quot;વદામરાચ્ચી ઓપરેશન&quot; તરીકે ઓળખાતા આક્રમણનો પ્રારંભ કર્યો. આ આક્રમણ એ સ્વતંત્રતા મેળવ્યા બાદ શ્રીલંકાની ધરતી ઉપર શ્રીલંકાના સૈન્યએ લડેલી સર્વપ્રથમ પરંપરાગત યુદ્ધ હતું.   આ સૈન્ય આક્રમણ સફળ રહ્યું હતું અને વલ્વેટ્ટીથુરાઈ ખાતે એલટીટીઈના નેતા પ્રભાકરન તેમજ [[સી ટાઈગર]]ના નેતા સૂસાઈ આગળ વધતા દળોના હાથમાંથી માંડ માંડ બચ્યાં હતા.   આ ઓપરેશનમાં સામેલ થયેલા મુખ્ય લશ્કરી અધિકારીઓમાં લેફ્ટનન્ટ કર્નલ વિપુલ બોતેજુ, લેફ્ટનન્ટ કર્નલ સરથ જયવર્ધને, કર્નલ [[વિજયા વિમલરત્ને]], બ્રિગેડિયર [[ડેન્ઝિલ કોબેકદુવા]] અને મેજર [[ગોતબ્ય રાજપક્ષા]]નો સમાવેશ થાય છે. 

જુલાઈ 1987માં, એલટીટીઈએ સૌપ્રથમવાર [[આત્મઘાતી]] હુમલો કર્યોઃ [[બ્લેક ટાઈગર્સ]]ના &quot;કેપ્ટન મિલરે&quot; વિસ્ફોટકો ભરેલી એક નાની ટ્રક હંકારીને કિલ્લેબંધી ધરાવતા શ્રીલંકાન સૈન્યના કેમ્પની દિવાલમાં ઘુસાડી દીધી, આ ઘટનામાં ચાલીસ સૈનિકો માર્યા ગયા હોવાના અહેવાલ હતા.  ત્યારપછી તેમણે આશરે 170 આત્મઘાતી હુમલા કર્યાં, જે વિશ્વભરમાં અન્ય કોઈ પણ સંગઠને કરેલા આત્મઘાતી હુમલાની તુલનાએ વધારે છે, તેમજ આત્મઘાતી હુમલાઓ એલટીટીઈનો ટ્રેડમાર્ક અને આંતરવિગ્રહનું લક્ષણ બની ગયા.&lt;ref name=&quot;janes1&quot;&gt;''જેન'સ ઇન્ફર્મેશન ગ્રૂપ'' , [http://www.janes.com/security/international_security/news/usscole/jir001020_1_n.shtml સ્યુસાઇડ ટેરેરિઝમઃ અ ગ્લોબલ થ્રેટ].
&lt;/ref&gt; માનવ અધિકાર કાર્યકર્તા [[ફાધર મેરી બેસ્ટિયન]] અને [[જ્યોર્જ જયરાજાસિંઘમ]]ની હત્યા સરકારી દળોને કારણે થઈ હતી.  આ સમયગાળા દરમિયાન થયેલી સેંકડો હત્યાઓના નમૂનારૂપ આ હત્યાઓ હતી.&lt;ref name=&quot;pc&quot;&gt;{{cite web |url=http://storage.paxchristi.net/AP29E97.pdf#search=%22Fr.%20Mary%20Bastian%20%22|title= Speaking truth to power:the human rights situation in Sri Lanka|access-date= 2006-03-26 |work=Paxchristi }}&lt;/ref&gt; 

==ભારતની સંડોવણી==
ભારતના નેતાઓ ભારતને આ પ્રદેશમાં પ્રાદેશિક તાકાત તરીકે રજૂ કરવાની આકાંક્ષા ધરાવતા હતા, તથા તેમને એ ડર પણ હતો કે ક્યાંક ભારતના તમિલો પણ સ્વતંત્રતાની માગ ન ઉઠાવે, આ કારણોસર 1980ના દશકમાં [[ભારતે]] આ વિગ્રહમાં ઝૂકાવ્યું.  ભારતના રાજ્ય [[તમિલનાડુ]]માં ખાસ કરીને આ પ્રકારની માગ મજબૂત હતી, જ્યાં જાતિય સમાનતાને કારણે શ્રીલંકાના તમિલોને સ્વતંત્રતા માટે મજબૂત આધાર મળ્યો હતો.  આ સંઘર્ષ દરમિયાન, ભારતની કેન્દ્ર તથા રાજ્ય સરકારોએ બન્ને પક્ષે ભિન્ન રીતે ટેકો આપ્યો.  1980ના દશકના પ્રારંભમાં, ભારતે પોતાની ગુપ્તચર સંસ્થા [[રૉ]] મારફત એલટીટીઈ અને તેની પ્રતિસ્પર્ધી [[તમિલ ઈલમ લિબરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન]] (ટીઈએલઓ) સહિતના શ્રીલંકાના સંખ્યાબંધ આતંકવાદી જૂથોને હથિયારો, તાલીમ અને નાણાકીય ટેકો આપ્યો.{{Citation needed|date=October 2009}}  એલટીટીઈનો વિકાસ રૉ પાસેથી તેને મળેલી પ્રારંભિક સહાયને લીધે થયો. એવું માનવામાં આવે છે કે વિવિધ આતંકવાદી જૂથોને ટેકો આપીને, ભારતની સરકાર, તમિલ સ્વતંત્રતા ચળવળ વિભાજિત રહેશે તથા તેમના ઉપર પોતે સીધો કાબુ રાખી શકશે, એવી આશા સેવતી હતી.&lt;ref name=&quot;at1&quot;&gt;''એશિયા ટાઈમ્સ''  [http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/FC26Df04.html વ્હૂ'સ બિહાઈન્ડ ધ એલટીટીઇ સ્પ્લિટ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160821195541/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/FC26Df04.html |date=2016-08-21 }}.&lt;/ref&gt; 

1980ના દશકના આખરી ભાગમાં ભારતે આ વિગ્રહમાં વધુ સક્રિય ભાગ લીધો, અને 5 જુલાઈ, 1987ના રોજ, [[ભારતીય વાયુ દળે]] [[જાફના]]માં [[હવામાંથી ખોરાકના પાર્સલ ફેંક્યાં]], તે સમયે આ વિસ્તાર શ્રીલંકાના દળોના [[કબ્જા હેઠળ]] હતો.  શ્રીલંકાની સરકારે એવું જણાવ્યું કે તેઓ એલટીટીઈને મ્હાત આપવાની નજીક છે તે સમયે, ભારતે એલટીટીઈના આધિપત્ય હેઠળના વિસ્તારોમાં પેરાશુટ દ્વારા 25 ટન ખોરાક અને દવા ઉતારી અને બળવાખોરોને પ્રત્યક્ષપણે ટેકો આપ્યો.&lt;ref&gt;{{cite news|url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=health&amp;res=9B0DE0D8173FF936A35755C0A961948260&amp;n=Top%2fNews%2fWorld%2fCountries%20and%20Territories%2fIndia| title = India airlifts aid to tamil rebels| work = STEVEN R. WEISMAN|publisher = New York Times| date = 5 June 1987 | first=Steven R. | last=Weisman | access-date= April 9, 2010}}&lt;/ref&gt;  વાટાઘાટો યોજાઈ, અને 29 જુલાઈ, 1987ના રોજ ભારતના વડાપ્રધાન [[રાજીવ ગાંધી]] તથા શ્રીલંકાના પ્રમુખ [[જયવર્ધને]] દ્વારા [[ભારત-શ્રીલંકા શાંતિ સમજૂતી]] પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા.  આ સમજૂતી હેઠળ, શ્રીલંકાની સરકારે [[પ્રાંતો]]ને [[સત્તા સોંપણી]], બાદમાં જનમત લેવાની શરતે ઉત્તરીય અને પૂર્વીય પ્રાંતોનો [[એક જ પ્રાંત]]માં સમન્વય અને તમિલ ભાષાને આધિકારિક દરજ્જા ([[શ્રીલંકાના બંધારણ]]માં 13મા સુધારા દ્વારા આ જોગવાઈને કાયદાનું સ્વરૂપ અપાયું હતું)સહિતની તમિલોની વિવિધ માંગણીઓ સામે સંખ્યાબંધ છૂટછાટ આપી હતી.  ભારત શ્રીલંકાના ઉત્તર તથા પૂર્વ વિસ્તારમાં [[ભારતીય શાંતિ રક્ષક દળ]] (આઈપીકેએફ) તરીકે ઓળખાતા દળ દ્વારા વ્યવસ્થા સ્થાપિત કરવા તથા તમિલ બળવાખોરોને સહાય કરવાનું બંધ કરવા સંમત થયું.   એલટીટીઈ સહિતના આતંકવાદી જૂથો, અલબત્ત પ્રારંભમાં અનિચ્છા હોવા છતાં, આઈપીકેએફ (IPKF) સામે પોતાના હથિયારો મૂકવા સંમત થયા, જેને કારણે પ્રારંભમાં યુદ્ધવિરામ થયો અને આતંકવાદી જૂથોમાં સામાન્ય [[નિઃશસ્ત્રીકરણ]] જોવા મળ્યું. 

ભારત-શ્રીલંકા સમજૂતિ પર હસ્તાક્ષર થયા પછી તરત જ જે. આર. જયવર્ધનેએ એવી ઘોષણા કરી કે તેઓ છેલ્લી બુલેટ સુધી ભારતીયો સામે લડશે. આના લીધે દક્ષિણમાં અશાંતિ ઊભી થઈ. શ્રીલંકાના ઉત્તરના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં નિયંત્રણ હાથમાં લેવા માટે આઈપીકેએફનું આગમન થતાં શ્રીલંકાની સરકારે વિરોધને કચડી નાખવા માટે પોતાના દળો દક્ષિણમાં (ભારતના વિમાનોમાં) ખસેડ્યાં.   આને લીધે દક્ષિણમાં [[જનાથા વિમુક્થિ પેરામુના]] દ્વારા [[બળવો]] થયો, જેને આગામી બે વર્ષમાં લોહિયાળ ઢબે દાબી દેવામાં આવ્યો હતો. 

મોટાભાગના તમિલ આતંકવાદી જૂથો પોતાના હથિયારો હેઠા મૂકી દેવા તથા સંઘર્ષનો શાંતિજનક ઉકેલ શોધવા સંમત થયા, તે સમયે એલટીટીઈએ પોતાના લડવૈયાઓને શસ્ત્રવિહીન કરવાની ના પાડી દીધી.&lt;ref name=&quot;cp1&quot;&gt;{{cite news| url =http://www.chinapost.com.tw/latestnews/20061228/43353.htm| title =Tamil rebels abduct 2 rivals, Sri Lankan military says| work =| agency =Associated Press| date =12 December 2006| access-date =7 સપ્ટેમ્બર 2010| archive-date =17 ઑક્ટોબર 2015| archive-url =https://web.archive.org/web/20151017111914/http://www.chinapost.com.tw/latestnews/20061228/43353.htm| url-status =dead}}&lt;/ref&gt;  સમજૂતીની સફળતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આતુર બનેલી, આઈપીકેએફે (IPKF) બળ દ્વારા એલટીટીઈ (LTTE) ને વિખેરી નાખવાનો પ્રયાસ કર્યો અને આખરે તેમની સાથે પૂર્ણ-સ્વરૂપના સંઘર્ષમાં ઉતરી.  આ ત્રણ વર્ષના સંઘર્ષ દરમિયાન ઘણાં માનવ અધિકાર જૂથો તેમજ કેટલાક ભારતીય માધ્યમોએ આઈપીકેએફ પર માનવ અધિકારોનો વિવિધ પ્રકારે ભંગ કરાતો હોવાનો આરોપ પણ મૂકવામાં આવ્યો.  ટૂંક સમયમાં જ તમિલોએ પણ આઈપીકેએફ સામે ઉગ્ર વિરોધ નોંધાવ્યો.&lt;ref&gt;બાલાસિંઘમ, એડલ. (2003) ''ધ વિલ ટુ ફ્રીડમ- અન ઇનસાઇડ વ્યૂ ઓફ તમિલ રેઝિસ્ટન્સ'' . ફૅરમેક્સ પબ્લિશિંગ લિ., બીજી આવૃત્તિ. આઈએસબીએન 1-929145-01-2&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;નોર્થઇસ્ટ સેક્રેટેરિયટ રિપોર્ટ ઓન હ્યુમન રાઇટ્સ 1974-2004 (જુઓ વધુ વાંચન વિભાગ)&lt;/ref&gt;  તેની સાથે સાથે જ, રાષ્ટ્રવાદી લાગણીએ ઘણાં સિંહાલીઓને શ્રીલંકામાં ભારતની ઉપસ્થિતિ ચાલુ રહેવાની સામે વિરોધ નોંધાવવા પ્રેર્યા.  આના પરિણામે શ્રીલંકાની સરકારે ભારતને આ દ્વીપમાંથી ચાલ્યા જવા જણાવ્યું, અને તેણે કથિતરૂપે એલટીટીઈ સાથે એક ગુપ્ત સંધિ કરી જેના લીધે યુદ્ધવિરામ થયો. એલટીટીઈ અને આઈપીકેએફની વચ્ચેનો વારંવારનો સંઘર્ષ ચાલુ રહ્યો, અને કેટલાક અહેવાલો અનુસાર, ભારતના દળો પાછા ચાલ્યા જાય તે માટે ખુદ શ્રીલંકાની સરકારે જ બળવાખોરોને શસ્ત્રો પૂરા પાડ્યાં.&lt;ref&gt;દિસ્સાનાયકા, ટી. ડી. એસ. એ. - &quot;વૉર ઓર પીસ ઇન શ્રીલંકા, વોલ્યુમ ટુ&quot; પેજ 332.   સ્વસ્તિક (પ્રા.)  લિ., 1998.&lt;/ref&gt; આઈપીકેએફમાં જાનહાનિનો આંક ઊંચો હોવા છતાં અને બન્ને પક્ષે આઇપીકેએફને પાછી ખેંચવાના પોકારો ઉઠવા છતાં, ગાંધીએ શ્રીલંકામાંથી આઇપીકેએફને હટાવવાનો ઇનકાર કરી દીધો.  જો કે, ડિસેમ્બર 1989માં ભારતીય સંસદની ચુંટણીમાં તેમની હારને પગલે, નવા વડા પ્રધાન [[વી. પી. સિંહે]] આઇપીકેએફને પાછી ખેંચવાના આદેશ આપ્યા, 24 માર્ચ, 1990ના રોજ શ્રીલંકાથી આઇપીકેએફનું છેલ્લું જહાજ રવાના થયું. શ્રીલંકામાં 32 મહિના સુધી આઇપીકેએફની ઉપસ્થિતિ દરમિયાન 1,100 ભારતીય સૈનિકો અને આશરે 5,000 શ્રીલંકાવાસીઓ માર્યા ગયા. ભારત સરકારને આશરે રૂ. 20 અબજનો ખર્ચ થયો હોવાનો અંદાજ છે.{{Citation needed|date=March 2008}}

===રાજીવ ગાંધીની હત્યા===
1991માં ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન [[રાજીવ ગાંધી]]ની આત્મઘાતી બૉમ્બર [[થેનમુલી રાજારત્નમે]] હત્યા કરતાં, ભારત દ્વારા એલટીટીઈને અપાતા ટેકાના પ્રમાણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો.  ત્યારપછીના ભારતીય માધ્યમોના અહેવાલોમાં જણાવવામાં આવ્યા અનુસાર પ્રભાકરને રાજીવ ગાંધીનો ખેલ ખતમ કરવાનો નિર્ણય કર્યો હતો કારણ કે તે ગાંધીને તમિલ સ્વાતંત્ર્ય સંઘર્ષનો વિરોધી માનતો હતો અને તેને એવો ડર હતો કે જો રાજીવ ગાંધી 1991ની ચૂંટણી જીતી જશે તો તે આઇપીકેએફને ફરી મોકલી શકે છે. પ્રભાકરને આઇપીકેએફને &quot;શેતાની દળ&quot; ગણાવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite news|url = http://www.rediff.com/news/1998/jan/28rajiv3.htm| title = Prabhakaran had Rajiv killed for being 'anti-Tamil'| work =|publisher = Rediff| date = 31 August 2006}}&lt;/ref&gt; 1998માં, ખાસ જજ વી. નવનીથમની અદાલતે એવું તારણ કાઢ્યું કે એલટીટીઇ અને તેનો નેતા વેલુપિલ્લઈ પ્રભાકરન આ હત્યા માટે જવાબદાર છે.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.rediff.com/news/1998/jan/28rajiv.htm| title = 26 sentenced to death for Rajiv Gandhi's assassination| work = | publisher = Rediff| date = 31 August 2006}}&lt;/ref&gt; 2006માં એક મુલાકાતમાં, એલટીટીઈનાં વિચારક એન્ટન બાલાસિંઘમે આ હત્યા બદલ ખેદ વ્યક્ત કર્યો હતો, અલબત્ત તેમણે આ માટે કોઈ સીધી જવાબદારી સ્વીકારી નહોતી.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Lanka&amp;slug=LTTE+regrets+Rajiv+assassination%3A+Anton&amp;id=19706&amp;callid=0| title = LTTE regrets Rajiv assassination: Anton| work = | publisher = NDTV.com| date = 28 June 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.wtop.com/index.php?nid=385&amp;sid=833337 | title =  Tiger Apologizes for Rajiv Gandhi's Death| work =|publisher = Associated Press via WTOP|date = 27 June 2006 }}&lt;/ref&gt; શ્રીલંકામાં ચાલી રહેલી શાંતિ પ્રક્રિયાનું ભારત બાહ્ય નિરીક્ષક બની રહ્યું છે. ઘણા જૂથોએ વારંવાર [[વેલુપિલ્લઈ પ્રભાકરન]]નાં પ્રત્યાર્પણની માગ પણ ઉઠાવી. પ્રભાકરન હવે મૃત્યુ પામ્યો છે.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1932835.stm | title =  Tamil Nadu demands Tiger extradition| work =|publisher = BBC |date = 16 April 2006  | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; 

===તમિલોનો ટેકો===
2008માં, ભારતની મિશ્ર કેન્દ્ર સરકાર [[તમિલ રાષ્ટ્રવાદ]] પર આધારિત પડકારો, રાજીનામાઓ અને ધરપકડો વડે હચમચી ઉઠી, અને તેથી શ્રીલંકાના તમિલોને ટેકો આપ્યો. તમિલ-તરફી ડીએમકે પાર્ટી રાજ્ય અને કેન્દ્રમાં સત્તામાં આવતા, એવું માનવામાં આવતું હતું કે ભારત તરફથી તમિલોને વધુ રાજકીય ટેકો મળશે. 2008માં, આ પક્ષનાં વડા અને તમિલનાડુના મુખ્યપ્રધાન [[કરુણાનિધિ]]એ શ્રીલંકાના સંઘર્ષમાં તમિલ નાગરિકોની જાનહાનિનાં વધતા જતા આંક સામે પોતાનાં પક્ષના વિરોધસ્વરૂપે પોતાના [[ઘણાં સાંસદોના રાજીનામાંનો સ્વીકાર]] કર્યો હતો. ત્યારપછી, એમડીએમકેના સ્થાપક અને [[મહાસચિવ]] [[વેઈકો]]ની રાષ્ટ્રદ્રોહના આરોપસર ધરપકડ કરવામાં આવી કેમ કે તેમણે એવું કહ્યું હતું કે તમિલોના પક્ષે રહીને લડવા માટે પોતે હથિયારો ઉઠાવશે.  તેમણે શ્રીલંકાના તમિલોની હત્યા કરવામાં શ્રીલંકાની સરકારને મદદગારી કરવાનો ભારત સરકાર ઉપર આરોપ મૂક્યો હતો.  તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે જો ભારત શ્રીલંકા સામે આર્થિક પ્રતિબંધો લાદે તો શ્રીલંકાએ યુદ્ધવિરામની વિનંતી ધ્યાનમાં લેવી પડે.&lt;ref&gt;[http://www.expressbuzz.com/edition/story.aspx?Title=%E2%80%98Impose+economic+sanctions+on+Lanka%E2%80%99&amp;amp;artid=jaOZ19vtMzY=&amp;amp;SectionID=vBlkz7JCFvA=&amp;amp;MainSectionID=vBlkz7JCFvA=&amp;amp;SectionName=EL7znOtxBM3qzgMyXZKtxw==&amp;amp;SEO= ઇમ્પોઝ ઇકોનોમિક સેંક્શન્સ ઓન લંકા]{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;એક જવલ્લે જ જોવા મળતી એકતાના પ્રદર્શનમાં, તમિલનાડુ વિધાનસભાના તમામ પક્ષોએ સર્વસંમતિથી આ સંઘર્ષનો યુદ્ધવિરામ કરાવવાની માગ કરી, જ્યારે કેન્દ્ર સરકારને એવી અપીલ કરી કે તે શ્રીલંકાના સૈન્ય આક્રમણને રોકવાનો પ્રયાસ કરે. 

એક દશક કરતા પણ વધુ સમય સુધી આ મુદ્દે દૂરી જાળવી રાખનારા કૉંગ્રેસ પક્ષે જણાવ્યું કે યુદ્ધવિરામની આવશ્યક્તાના મુદ્દે બે મત હોઈ શકે નહિ.  પક્ષનાં સ્થાનિક નેતા ડી સુદર્શનમે જણાવ્યું કે આ યુદ્ધને અટકાવવા માટે કેન્દ્ર પ્રયાસ કરી રહ્યું છે અને ટૂંક સમયમાં જ પરિણામો જાણવા મળશે. કૉંગ્રેસના વ્હિપ પીટર આલ્ફોન્સે પોતાનો પક્ષ શ્રીલંકાના તમિલોના હિતોની વિરુદ્ધમાં કામગીરી કરી રહ્યો હોવાનો ઈનકાર કર્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે તેઓ શ્રીલંકાના તમિલોના કલ્યાણ માટે કૉંગ્રેસ પક્ષે કરેલા પ્રયાસોનું વર્ણન કરવા તૈયાર છે. વિરોધપક્ષનાં ઉપ-નેતા અને એઆઈએડીએમકેનાં વરિષ્ઠ નેતા, ઓ. પનીરસેલ્વમે એવો આક્ષેપ મૂક્યો હતો કે શ્રીલંકાની સરકારનો &quot;હઠીલો અભિગમ&quot; આ યુદ્ધ ચાલુ રહેવા પાછળનું કારણ હતું.  તેમણે ઉમેર્યું હતું કે શ્રીલંકાનું સૈન્ય શાળાઓ અને જાહેર સ્થળોએ બોમ્બ વરસાવી રહી છે જેના કારણે બાળકો સહિત નિર્દોષ લોકોના મોત નીપજ્યાં છે. આ ટાપુના એક નાના ભાગમાં ધકેલાઈ ગયેલી એલટીટીઈએ પોતાની નેતાગીરીને નેસ્તનાબૂદ થવામાંથી બચાવી લેવા માટે ભારતના તમિલ પક્ષોને ગંભીર આજીજી કરી, જેના પરિણામે ભારતના ઘણાં તમિલ રાજકારણીઓએ શ્રીલંકાની સરકારને તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ જાહેર કરવા માટે વિનંતી કરી.&lt;ref&gt;[http://www.thestatesman.net/page.news.php?clid=2&amp;amp;theme=&amp;amp;usrsess=1&amp;amp;id=230675 ]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050428034318/http://www.thestatesman.net/page.news.php?clid=2 |date=2005-04-28 }}&lt;/ref&gt;

==એલમ યુદ્ધ-2==
તમિલ સમુદાયને મનાવીને શાંત કરવા માટે 1980 અને 1990ના દશક દરમિયાન શ્રીલંકાની એક પછી એક સરકારે સંખ્યાબંધ સત્તાવાર કાયદાઓ ઘડ્યાં જેમાં તમિલને [[અધિકારીક ભાષા]] તરીકે માન્યતા આપવાનો અને દેશના ઉત્તરીય અને પૂર્વીય પ્રાંતનો વિલય કરવા જેવા પગલાઓનો સમાવેશ થતો હતો. તેમ છતાં, હિંસાનો દોર ચાલુ રહ્યો, કેમકે એલટીટીઈએ પૂર્વીય અને ઉત્તર-પૂર્વીય વિસ્તારોના આંતરિયાળ ગ્રામીણ પ્રદેશોમાં રહેતા નિર્દોષ ગામવાસીઓની હત્યા કરવાનું યથાવત રાખ્યું હતું.  ડૉલર અને કેન્ટ ફાર્મનાં હત્યાકાંડ કે જેમાં રાત્રિના સમયે નિંદ્રા માણી રહેલા સેંકડો પુરુષો, સ્ત્રીઓ અને બાળકોની મસ્તક ઉપર કુહાડાઓનાં જીવલેણ ઘા મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી, તે બન્ને હત્યાકાંડ એલટીટીઈનાં આતંકવાદના દયાવિહીન કારસ્તાન હતા. એલટીટીઈનો પ્રતિકાર કરનાર કેટલાક પુરુષોનાં હાથ પાછળથી બાંધી દઇને કતલ કરવામાં આવી. આતંકવાદની આ રીતરસમોનો ઉપયોગ એલટીટીઈએ સિંહાલી તથા મુસ્લિમ ખેડૂતોને ડરાવીને ભગાડી દેવા માટે કર્યો અને ટૂંક સમયમાં જ ઉત્તરના વિસ્તારો પર નિયંત્રણ મેળવી લીધું. આ દેખતી રીતે જ શ્રીલંકામાં જાતિય નાબૂદીકરણની દિશામાં કરાયેલું કામ હતું. [[ભારતીય શાંતિ રક્ષક દળ]]ને જ્યારે પાછું ખેંચવામાં આવ્યું, તે સમયે એલટીટીઈએ પોતાના આધિપત્ય હેઠળના આ વિસ્તારોમાં સરકાર-જેવી ઘણી કામગીરીઓ શરૂ કરી.  જે સમયે સરકારે જેવીપી પર આક્રમણ કર્યું, તે સમયે એલટીટીઇ એ હરીફ તમિલ જૂથોનો નાશ કરવાની કામગીરી ઉપાડી, જેથી 1990માં હંગામી યુદ્ધવિરામ થયો.   યુદ્ધના બન્ને પક્ષો પોતપોતાનું વર્ચસ્વ સ્થાપિત કરી ચૂક્યાં હતા, તે સમયે બન્ને એકબીજાનો સામનો કરવા ઉત્સાહિત હતા અને યુદ્ધવિરામનો ભંગ થયો.  જાફનાનો કબ્જો પુનઃ પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કરવા માટે સરકારે આક્રમણ શરૂ કર્યું. 

ટૂંક સમયમાં જ યુદ્ધના આ તબક્કાને ''એલમ યુદ્ધ-2''  નામ મળ્યું. તેને આ નામ યુદ્ધની અભૂતપૂર્વ પાશવતાને કારણે આપવામાં આવ્યું.    એલટીટીઈએ [[સારી વર્તણૂંકનું વચન આપીને આત્મસમર્પણ કરનારા 113 સિંહાલી અને મુસ્લિમ પોલીસ જવાનોની હત્યા]] કરી.  જાફના દ્વીપકલ્પમાં ખોરાક અને દવાના પ્રવેશ સામે સરકારે પ્રતિબંધ લાદી દીધો તથા વાયુસેનાએ આ વિસ્તારમાં એલટીટીઈના લક્ષ્યાંકો ઉપર એકધારી બોમ્બ વરસાવ્યા હતા. એલટીટીઈએ [[સિંહાલી અને મુસ્લિમ ગામો પર હુમલો]] કરી નાગરિકોની હત્યા કરીને તેનો પ્રતિસાદ આપ્યો.  આ યુદ્ધનો સૌથી મોટો નાગરિક હત્યાકાંડ ત્યારે થયો કે જ્યારે એલટીટીઈએ [[પલ્લિયાગોડેલ્લા ખાતે 166 મુસ્લિમ નાગરિકોની હત્યા]] કરી.  સરકારે હોમ ગાર્ડ મુસ્લિમ એકમોને તાલીમ અને હથિયારો વડે સજ્જ કર્યાં અને તમિલ ગામો પર બદલો લીધો.  ખાસ કરીને પૂર્વીય પ્રાંતમાં સરકારના દળોને કારણે તમિલ નાગરિકોની નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં હત્યા થઈ હતી.  નામાંકિત આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાવિદ [[નીલમ થિરુસેલ્વમે]], આઈસીઇએસ-કોલમ્બો ખાતે એક સંબોધનમાં, એવો સંકેત આપ્યો હતો કે [[કટોકટી]]ના [[કાયદા]]ઓ લાગુ થવાને કારણે દંડમુક્તિનું વાતાવરણ સર્જાયું હોવાથી [[Wiktionary:massacre|હત્યાકાંડો]] તથા નાગરિકો ગુમ થઈ જવા અંગેના બનાવોની યોગ્ય તપાસને અસર થઈ છે. આ બનાવોમાં [[સથુરુકો્દન]], [[પૂર્વીય યુનિવર્સિટી]], [[માયલાન્થનઈ]] ખાતે બાળકો સહિત કેટલાય નાગરિકોની હત્યા અને [[સૂરિયાકન્દા]]માં શાળાના બાળકોની સામુહિક હત્યા તથા તેમને દફનાવી દેવાના બનાવોનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;[http://www.icescolombo.org/Neelan/ps060994.htm કટોકટી વિશેની ચર્ચામાં નીલમ તિરુશેલ્વમનું વ્યક્તવ્ય] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208082545/http://www.icescolombo.org/Neelan/ps060994.htm |date=2012-02-08 }}.&lt;/ref&gt;  ઉત્તર અને પૂર્વમાં રસ્તાની બાજુમાં સળગી રહેલા શરીરોના દૃશ્યો સામાન્ય બની ગયા હતા. દેશભરમાં, સરકારની ડેથ સ્ક્વૉડ જે સિંહાલી અથવા તમિલ યુવાન પર અનુક્રમે જેવીપીનો સદસ્ય અથવા એલટીટીઈનો શુભચિંતક હોવાની શંકા જાય તેનું અપહરણ કરી લેતી અથવા તેને મોતને ઘાટ ઉતારી દેતી.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.hrw.org/reports/1990/WR90/ASIA.BOU-11.htm#P718_161127 |title= Sri Lanka|access-date=  2006-08-07|year= 1990|work= |publisher= [[Human Rights Watch]]}}&lt;/ref&gt;   ઓક્ટોબર 1990માં, એલટીટીઈએ [[જાફનામાં રહેતા તમામ મુસ્લિમોને બહાર કાઢી મૂક્યાં.]] કુલ 28,000 મુસ્લિમોને કશું પણ લીધા વિના ફક્ત પોતાના વસ્ત્રો સાથે ઘર ત્યજી દેવાની ફરજ પડી હતી. 

આ યુદ્ધની સૌથી મોટી લડાઈ જુલાઈ 1991માં થઈ, તે વખતે યપાનયા (જાફના) દ્વીપકલ્પમાં પ્રવેશવાના માર્ગ પર નિયંત્રણ ધરાવતી સૈન્યની [[એલિફન્ટ પાસ]] (અલીમંકડા) બેઝને એલટીટીઈના 5,000 માણસોએ ઘેરી લીધો હતો.   એક મહિના સુધી ચાલેલી ઘેરાબંધી દરમિયાન બન્ને પક્ષે 2,000 કરતા વધુ લોકોના મોત થયા, ત્યારબાદ સરકારના 10,000 સૈનિકો આ બેઝને છોડાવવા માટે આવી પહોંચ્યા.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.hrw.org/reports/1992/WR92/ASW-14.htm#P860_317153 |title= Sri Lanka|access-date=  2006-08-07|year= 1992|work= |publisher= [[Human Rights Watch]]}}&lt;/ref&gt; ફેબ્રુઆરી 1992માં, ભારતના હસ્તક્ષેપને લીધે જાફનાને હાંસલ કરવા માટેના શ્રીલંકા સરકારનું બીજું શ્રેણીબદ્ધ આક્રમણ નિષ્ફળ નીવડ્યું. આ વખતે ભારતે શ્રીલંકા પર હુમલો કરવાની ધમકી આપતાં શ્રીલંકન સૈન્ય થોડા સમય માટે થંભી ગયું હતું.   શ્રીલંકાની સરકારે પાછીપાની કરી અને પોતાના દળોને પરત બોલાવવાના આદેશ છોડ્યાં, તે વખતે શ્રીલંકાના સૈન્યને એલટીટીઈના સુપ્રિમો વેલુપિલ્લઈ પ્રભાકરન, કે જે પોતાના શહેર વેલ્વેટિથુરાઈમાં ચારે બાજુથી ઘેરાઈ ગયો હતો, તેને ઝડપી પાડવામાં થોડા દિવસની જ વાર હતી.  8 ઓગસ્ટ, 1992ના રોજ [[જાફના]]નાં એરાલિ (એરાઇલા) પોઇન્ટ ખાતે [[ભૂમિ સુરંગ]]નો વિસ્ફોટ થતાં લેફ્ટનન્ટ જનરલ [[ડેન્ઝિલ કોબ્બેકદુવા]], મેજર જનરલ [[વિજયા વિમલરત્ને]] અને [[રિયર એડમિરલ]] [[મોહન જયમહા]] મૃત્યુ પામ્યા, જેને લીધે સૈન્યનાં નૈતિક જુસ્સા ઉપર ખરાબ અસર પડી. એલટીટીઈના પક્ષે, મોટી સફળતા ત્યારે મળી કે જ્યારે તેનાં આત્મઘાતી બૉમ્બરે મે 1993માં શ્રીલંકાના રાષ્ટ્રપતિ [[રાનાસિંઘે પ્રેમદાસા]]ની હત્યા કરી.  નવેમ્બર 1993માં એલટીટીઈને [[પૂનેર્યનની લડાઈ]]માં જીત મળી હતી. 

==એલમ યુદ્ધ 3==
1994ની સંસદીય ચૂંટણી દરમિયાન, યુએનપીની હાર થઈ અને, ઊંચા આશાવાદ વચ્ચે [[ચંદ્રિકા કુમારતુંગા]]નાં વડપણ હેઠળની [[પીપલ'સ અલાયન્સ]]ની સરકાર સત્તામાં આવી, જેના શિરે શાંતિ પ્રક્રિયાની જવાબદારી હતી.   વિરોધ પક્ષના નેતા [[જેમિની ડિસ્સાનાયકે]]ની એલટીટીઈએ હત્યા કરી હોવા છતાં, [[ચંદ્રિકા કુમારતુંગા]] પ્રમુખપદની ચૂંટણી પણ જીતી ગયા.  જાન્યુઆરી 1995માં યુદ્ધવિરામ પર સહમતિ સધાઈ, પરંતુ ત્યારપછીની વાટાઘાટો નિષ્ફળ સાબિત થઈ. 19 એપ્રિલના રોજ એલટીટીઈએ યુદ્ધવિરામનો ભંગ કર્યો અને તેથી યુદ્ધનો ત્યારપછીનો તબક્કો શરૂ થયો, જેને ''એલમ યુદ્ધ 3'' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;hrw2&quot;&gt;''હ્યુમન રાઇટ્સ વૉચ'' , [http://www.hrw.org/reports/1996/WR96/Asia-08.htm શ્રીલંકા હ્યુમન રાઇટ્સ ડેવલપમેન્ટ્સ].&lt;/ref&gt; ત્યારબાદ નવી સરકારે &quot;શાંતિ માટે યુદ્ધ&quot;ની નીતિને અપનાવી. બળવાખોરોના મુખ્ય ગઢ સમાન જાફના, જે 2,000 બળવાખોરોના નિયંત્રણમાં હતું,&lt;ref name=&quot;nyt1&quot;&gt;{{cite news|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60714F7385D0C778EDDA80994DD494D81|title= Sri Lanka Says It Has Sealed Rebel Stronghold|access-date=  2007-03-09|date= November 24, 1995|work= |publisher= New York Times}}&lt;/ref&gt; તેને પુનઃ પ્રાપ્ત કરવાના નિર્ધાર સાથે સરાકરે આ દ્વીપકલ્પમાં પોતાના સૈનિકો દાખલ કર્યાં. ઓગસ્ટ 1995માં બનેલા એક ખાસ બનાવમાં, નેવાલી (નાવેલ્લા) ખાતે સેન્ટ પીટર'સ ચર્ચ પર વાયુસેનાના જેટે બોમ્બ વરસાવ્યા, જેના લીધે લગભગ 65 શરણાર્થીઓના [[મોત]] નીપજ્યાં અને અન્ય 150 ઘાયલ થયા.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/57jmas?opendocument|title= Sri Lanka: displaced civilians killed in air strike|access-date= 2006-08-07|date= 11 July 1995|work= |publisher= International Committee of the Red Cross|archive-date= 2006-08-21|archive-url= https://web.archive.org/web/20060821143058/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/57jmas?opendocument|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; સૌપ્રથમ તો સરકારી દળોએ બાકીના ટાપુથી આ દ્વીકલ્પનો સંપર્ક કાપી નાખ્યો,&lt;ref name=&quot;nyt1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;[95] અને ત્યારબાદ સાત સપ્તાહ સુધી ચાલેલી ભીષણ લડાઈ બાદ પાછલા લગભગ એક દશકના ગાળામાં સૌપ્રથમવાર જાફનાને સરકારના અંકુશ હેઠળ લાવવામાં સફળતા મળી.  5 ડિસેમ્બર, 1995ના રોજ શ્રીલંકાના સંરક્ષણ પ્રધાન અનુરુદ્ધા રેતવત્તેએ એક ઝાકમઝોળભર્યાં સમારંભમાં, જાફનાના કિલ્લાની અંદર રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવ્યો. સરકારના અંદાજ અનુસાર આ આક્રમણમાં લગભગ 2,500 સૈનિકો અને બળવાખોરો માર્યા ગયા હતા, અને અંદાજે 7,000 ઘાયલ થયા હતા.&lt;ref name=&quot;cnn1&quot;&gt;{{cite news|url= http://www.cnn.com/WORLD/9512/sri_lanka/index.html|title= Sri Lankan army hails capture of Jaffna|access-date= 2007-03-09|date= December 5, 1995|work= |publisher= CNN|archive-date= 2005-02-06|archive-url= https://web.archive.org/web/20050206004515/http://www.cnn.com/WORLD/9512/sri_lanka/index.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; આ સંઘર્ષ દરમિયાન ઘણાં નાગરિકો પણ માર્યા ગયા હતા, જેમકે [[નેવાલી ચર્ચ પર બોમ્બવર્ષા]]નો બનાવ કે જેમાં આશરે 125 નાગરિકોના મોત થયા હતા. એલટીટીઈના દબાણને કારણે 3,50,000 કરતા પણ વધુ નાગરિકોને જાફના&lt;ref name=&quot;hrw1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hrw.org/reports/1997/WR97/ASIA-06.htm#P487_223952|title= Sri Lanka|access-date=  2006-08-07|year= 1997|work= |publisher= [[Human Rights Watch]]}}&lt;/ref&gt; છોડીને દેશના આંતરિક ભાગમાં આવેલા [[વન્ની વિસ્તાર]]માં જતા રહેવું પડ્યું હતું. ત્યારપછીના વર્ષના આખરી ભાગમાં મોટાભાગના શરણાર્થીઓ પરત ફર્યા હતા. 

આનો જવાબ એલટીટીઈએ [[ઓપરેશન અનસિઝીંગ વેવ્ઝ]] શરૂ કરીને આપ્યો હતો અને જુલાઈ 1996માં [[મલાઈત્તિવુનું યુદ્ધ]] જીતી લીધું હતું. સરકારે પોતાનું ત્યાર પછીનું આક્રમણ ઓગસ્ટ 1996માં શરૂ કર્યું.  વધુ 2,00,000 નાગરિકોને હિંસાથી બચવા ભાગી જવું પડ્યું.&lt;ref name=&quot;hrw1&quot;&gt;&lt;/ref&gt; [[કિલિનોચ્ચી]] (ગિરાનિક્કે) નગરનો 29 સપ્ટેમ્બરના રોજ કબ્જો લેવામાં આવ્યો.  13 મે, 1997ના રોજ, સરકારના દળોએ એલટીટીઈના અંકુશ હેઠળના વન્ની વિસ્તારમાં પૂરવઠા લાઈન શરૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તેમાં નિષ્ફળતા મળી.  બન્ને પક્ષ દ્વારા નિયમિતપણે નાગરિકોની હત્યા થતી રહી અને લોકો ઈજાગ્રસ્ત થતા રહ્યાં. ઉત્તરમાં હિંસાનો દોર યથાવત રહ્યો હતો, તેવા સમયે દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ગીચ શહેરી વિસ્તારો તથા જાહેર પરિવહનના સાધનો એલટીટીઈના આત્મઘાતી અને ટાઈમ બોમ્બ્સથી અસંખ્ય વખત ધણધણી ઉઠયાં, જેમાં હજારો નાગરિકો માર્યા ગયા. જાન્યુઆરી 1996માં, એલટીટીઈએ કોલમ્બોની સેન્ટ્રલ બેન્ક ખાતે આત્મઘાતી બોમ્બ દ્વારા તેનો સૌથી ઘાતક હુમલો કર્યો, આ હુમલામાં 90 લોકો માર્યા ગયા અને 1,400 લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા.  ઓક્ટોબર 1997માં, એલટીટીઈએ શ્રીલંકાનું વર્લ્ડ ટ્રેડ સેન્ટરને બોમ્બથી ઉડાવી દીધું અને, જાન્યુઆરી 1998માં, આ સંગઠને [[કેન્ડી]] (મહાનુવારા)માં એક ટ્રક બૉમ્બનો વિ્ફોટ કરીને [[ટેમ્પલ ઓફ ધ ટૂથ]] કે જે વિશ્વભરમાં બૌદ્ધધર્મનું સૌથી પવિત્ર યાત્રાધામ હતું, તેને નુકશાન પહોંચાડ્યું.  આ બૉમ્બ હુમલાના જવાબમાં, શ્રીલંકાની સરકારે એલટીટીઈને કાયદારક્ષણમાંથી બહિષ્કૃત કરી અને વિશ્વની અન્ય સરકારો પર પણ આવું કરવા માટે સફળતાપૂર્વક દબાણ લાવી, જેને લીધે એલટીટીઈની ભંડોળ એકત્રીકરણની કામગીરી ઉપર નોંધપાત્ર અસર પડી. 

27 સપ્ટેમ્બર, 1998ના રોજ, એલટીટીઈએ ઓપરેશન [[અનસિઝીંગ વેવ્ઝનો બીજો ભાગ]] શરૂ કર્યો અને ભીષણ યુદ્ધ બાદ તેણે [[કિલિનોચ્ચી]]ને પુનઃ પ્રાપ્ત કર્યું, આમ તેણે [[કિલિનોચ્ચીના યુદ્ધ]]માં વિજય મેળવ્યો હતો. માર્ચ 1999માં, ઓપરેશન રણ ગોસા અંતર્ગત, સરકારે દક્ષિણ દિશામાંથી વન્ની ઉપર હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. ઓદુસુદન (ઓથાથન-થુડુવા) અને મધુ જેવા વિસ્તારો પર અંકુશ મેળવીને સૈન્યએ થોડીઘણી જીત મેળવી, પરંતુ તે આ પ્રદેશમાંથી એલટીટીઈને હટાવી શક્યું નહીં. સપ્ટેમ્બર 1999માં, એલટીટીઈએ [[ગોનાગલા ગામમાં 50 સિંહાલી નાગરિકોની હત્યા]] કરી. 2 નવેમ્બર, 1999ના રોજ એલટીટીઈ [[ઓપરેશન અનસિઝીંગ વેવ્ઝનાં ત્રીજા તબક્કા]] સાથે પરત ફરી. ઝડપભેર લગભગ આખો વન્ની વિસ્તાર ફરી એલટીટીઈના કબ્જામાં આવી ગયો. આ વિસ્તારમાં એલટીટીઈએ 17 સફળ હુમલાઓ કર્યા હતા, તેની પરાકાષ્ઠા તો ત્યારે આવી કે જ્યારે એલટીટીઈ પરાન્થન (પુરનથાયન્ના) કેમિકલ્સ ફેક્ટરી બેઝ અને કુરાક્કન કદુકુલમ (કુરાક્કન-કાયેલા વાયેવા) બેઝથી પણ આગળ વધી ગઈ.&lt;ref name=&quot;tamilnet&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=16249|title= Sixth anniversary of Unceasing Waves-III commemorated|access-date=  2009-02-09|date=November 3, 2005|work= |publisher=Tamilnet}}&lt;/ref&gt; આ લડાઈમાં સેંકડો લોકો માર્યા ગયા.  બળવાખોરો ઉત્તરમાં એલિફન્ટ પાસ (અલિમાનકડા) અને જાફના (યપાનયા) તરફ પણ આગળ વધ્યાં. એલટીટીઈએ [[કિલિનોચ્ચી]] શહેરની દક્ષિણ, પશ્ચિમ અને ઉત્તર દિશાએથી શ્રીલંકાના સશસ્ત્ર દળોની જમીન અને દરિયાઈ માર્ગની તમામ પૂરવઠા રેખાઓ સફળતાપૂર્વક કાપી નાખી હતી. ડિસેમ્બર 1999માં, એલટીટીઈએ ચૂંટણી પૂર્વેની એક રેલીમાં આત્મઘાતી હુમલા દ્વારા શ્રીલંકાના પ્રમુખ ચંદ્રિકા કુમારતુંગાની હત્યા કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. શ્રીલંકન પ્રમુખે એક આંખ ગુમાવી તથા તેમને અન્ય ઈજાઓ પણ થઈ, પરંતુ પ્રમુખપદની ચૂંટણીમાં તેઓ વિરોધપક્ષના નેતા [[રાનિલ વિક્રમસિંગે]]ને હાર આપી શક્યાં અને પ્રમુખપદે બીજી મુદત માટે ફરી ચૂંટાઈ આવ્યા.&lt;ref name=&quot;tribune1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/1999/99dec23/head1.htm|title= Chandrikare-elected President|access-date=  2006-08-07|date= December 23, 1999|work= |publisher=The Tribune}}&lt;/ref&gt; 

જાફના દ્વીપકલ્પને વન્નીની મુખ્યભૂમિથી 17 વર્ષ સુધી અલગ રાખનાર એલિફન્ટ પાસનું સૈન્ય સંકુલ 22 એપ્રિલ, 2000ના રોજ સંપૂર્ણપણે એલટીટીઈના અંકુશ હેઠળ આવ્યું.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.wsws.org/articles/2000/apr2000/sri-a25.shtml |title= Military debacle at Elephant Pass set to trigger political crisis in Sri Lanka|access-date=  2006-08-07|date= 25 April 2000|work= |publisher= World Socialist Web Site}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://brcslproject.gn.apc.org/slmonitor/april2000/tiger.html|title= Tigers seize Elephant Pass|access-date= 2006-08-07|date= |work= |publisher= Sri Lanka Monitor|archive-date= 2009-01-19|archive-url= https://web.archive.org/web/20090119043408/http://brcslproject.gn.apc.org/slmonitor/april2000/tiger.html|url-status= dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090119043408/http://brcslproject.gn.apc.org/slmonitor/april2000/tiger.html |date=2009-01-19 }}&lt;/ref&gt;  ત્યારબાદ સૈન્યએ દક્ષિણ જાફના દ્વીપકલ્પને પરત મેળવવા માટે ઓપરેશન અગ્નિ ખેલા શરૂ કર્યું, પરંતુ તેમાં નુકશાન સહન કરવું પડ્યું. એલટીટીઈએ જાના તરફ આગળ વધવાનું ચાલુ રાખ્યું, ઘણાંને એવી દહેશત હતી કે આ વિસ્તાર એલટીટીઈના અંકુશમાં આવી જશે, પરંતુ સૈન્યએ એલટીટીઈને હાર આપી અને તેણે આ શહેર પરનો અંકુશ જાળવી રાખ્યો. 

===અગાઉના શાંતિ પ્રયાસો ===
યુદ્ધને કારણે જાનહાનિનો આંક વધતો જતો હતો અને યુદ્ધનો કોઈ અંત દેખાતો ન હોવાથી સૈન્યમાં થાકનું પ્રમાણ વધ્યું હતું. માનવ અધિકાર જૂથોના અંદાજ પ્રમાણે 2000ના મધ્યભાગ સુધીમાં, શ્રીલંકામા વસતા આશરે 10 લાખ કરતા પણ વધુ લોકો એ [[આંતરિકપણે વિસ્થાપિત થયેલા]], શિબિરમાં રહેતા, ઘરવિહીન અને જીવન ટકાવી રાખવા માટે સંઘર્ષ કરી રહેલા લોકો હતા. પરિણામસ્વરૂપે, 1990ના દશકના આખરી ભાગમાં [[શાંતિ પ્રક્રિયા]]ની ગતિવિધિનો નોંધપાત્ર વિકાસ થયો, ઘણાં સંગઠનોએ શાંતિ શિબિરો, સભા-પરિષદો, તાલીમ અને શાંતિ ચિંતનનું આયોજન કર્યું, અન્ય ઘણાં સંગઠનોએ બન્ને પક્ષો વચ્ચેનું અંતર પૂરી દેવા માટે તમામ સ્તરે પ્રયાસો કર્યાં.  ફેબ્રુઆરી 2000ના પ્રારંભમાં, બન્ને પક્ષોએ [[નોર્વે]]ને મધ્યસ્થી કરવા જણાવ્યું, અને આ સંઘર્ષનો વાતચીતના આધારે ઉકેલ શોધી કાઢવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારીઓ દ્વારા પ્રારંભિક પ્રક્રિયા શરૂ કરાઈ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/627281.stm |title= Norway role in Sri Lanka peace plan|date=February 1, 2000|work=Susannah Price|publisher= BBC News | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

ડિસેમ્બર 2000માં એલટીટીઈએ એકપક્ષીય યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરતા શાંતિ માટેનો આશાવાદ પ્રબળ બન્યો, પરંતુ 24 એપ્રિલ 2001ના રોજ તેણે આ યુદ્ધવિરામ રદ કર્યો, અને સરકાર વિરુદ્ધ વધુ એક આક્રમણ શરૂ કર્યું.  સૈન્યના અંકુશ હેઠળ રહેલા વિશાળ વિસ્તાર પર કબ્જો જમાવ્યા બાદ, એલટીટીઈએ ઉત્તરતરફ વધુ આગેકૂચ કરી.  એલટીટીઈની આગેકૂચને લીધે એલિફન્ટ પાસ (અલિમાનકદા) સૈન્ય સંકુલ સમક્ષ ગંભીર ખતરો ઉભો થયો, આ સંકુલમાં શ્રીલંકન સૈન્યનાં 17,000 સૈનિકો રહેતા હતા.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.flonnet.com/fl1708/17080520.htm|title= Another LTTE offensive|access-date= 2006-08-07|date= April 15–28, 2000|work= |publisher= Frontline|archive-date= 2006-05-26|archive-url= https://web.archive.org/web/20060526111833/http://www.flonnet.com/fl1708/17080520.htm|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; જુલાઈ 2001માં, એલટીટીઈએ [[ભંડારનાયકે આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનીમથક ઉપર વિનાશક આત્મઘાતી હુમલો]] કર્યો અને વાયુસેનાનાં 8 વિમાનો (2 [[આઈએઆઈ કેએફઆઈઆર]], 1 [[મિલ-17]], 1 [[મિલ-24]], 3 [[કે-8 ટ્રેનર્સ]], 1 [[મિગ-27]]) અને શ્રીલંકન એરલાઈન્સનાં ચાર વિમાનોને (2 [[એરબસ]] [[એ-330]], 1 [[એ-340]] અને 1 [[એ-320]]) ફૂંકી મારીને અર્થતંત્ર પર આકરો પ્રહાર કર્યો તથા સરકારને મળતા વિદેશી હુંડિયામણના મહત્વના સ્રોતસમાન પ્રવાસન ઉપર વિપરીત અસર પડી. 

==2002ની શાંતિ પ્રક્રિયા==
====યુદ્ધ વિરામનો પ્રારંભ====
2001ના અંતભાગમાં, જો કે, ૯/11ના હુમલા બાદ, એલટીટીઈએ આ સંઘર્ષનો શાંતિપ્રિય ઉકેલના પગલા શોધવા માટે પોતે તૈયાર હોવાની જાહેરાત કરવાનું શરૂ કર્યું.  એવું માનવામાં આવે છે કે એલટીટીઈએ આ પગલું આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ સર્જાવાની અને આતંકવાદ વિરુદ્ધની લડાઈના ભાગરૂપે શ્રીલંકાની સરકારને અમેરિકાની સીધી મદદ મળવાની દહેશતને લીધે લીધું હતું.&lt;ref name=&quot;bbct&quot;&gt;&lt;/ref&gt;  દક્ષિણમાં, પોતાની &quot;શાંતિ માટે યુદ્ધ&quot;ની વ્યૂહરચના બદલ સરકાર સામેની આકરી ટીકાઓ વધતી જતી હતી, કારણ કે શાંતિનું ક્યાંય નામોનિશાન નહોતું, અને અર્થવ્યવસ્થા ચીંથરેહાલ બની હતી.   અવિશ્વાસનાં પ્રસ્તાવમાં હાર પામ્યા બાદ, પ્રમુખ કુમારતુંગાને સંસદને બર્ખાસ્ત કરી નવી ચૂંટણીઓની જાહેરાત કરવાની ફરજ પડી.  [[5 ડિસેમ્બર, 2001ના રોજ યોજાયેલી ચૂંટણીઓ]]માં, [[રાનિલ વિક્રમસિંઘે]]ની આગેવાની હેઠળના [[યુનાઈટેડ નેશનલ ફ્રન્ટ]]નો જ્વલંત વિજય થયો, તેમણે શાંતિતરફી વિચારાધારા સાથે પ્રચાર ઝુંબેશ કરી હતી તથા આ સંઘર્ષનો વાતચીતના આધારે ઉકેલ શોધી કાઢવાનું વચન આપ્યું હતું. 

સરકાર અને તમિલ ટાઈગર્સને મંત્રણાના ટેબલ પર લાવવાના નોર્વેના પ્રયાસો ચાલુ હતા તે દરમિયાન, 19 ડિસેમ્બરના રોજ, એલટીટીઈએ શ્રીલંકાની સરકાર સાથેના યુદ્ધમાં 30 દિવસના વિરામની જાહેરાત કરી અને સરકારી દળો વિરુદ્ધના તમામ હુમલાઓ અટકાવી દેવાનું વચન આપ્યું.&lt;ref name=&quot;bbc1&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/1719133.stm | title =Sri Lanka rebels announce truce| work =|publisher = BBC News|date = December 19, 2001 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;   નવી સરકારે આ પગલાને આવકાર આપ્યો, અને બદલા સ્વરૂપે સરકારે પણ 2 દિવસ બાદ, એક મહિનાના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરી તથા બળવાખોરોના અંકુશ હેઠળના વિસ્તારો સામે લાંબા સમયથી લદાયેલા આર્થિક [[પ્રતિબંધો]]ને ઉઠાવવા સંમતિ આપી.&lt;ref name=&quot;bbc2&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/1723419.stm | title =Sri Lanka enters truce with rebels| work =|publisher = BBC News|date = December 21, 2001 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; 

====સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર====
[[File:Sea Tiger Fast Attack boat.jpg|thumb|left|250px|શાંતિ દરમિયાન એલટીટીઇ સી ટાઈગર બોટનું પેટ્રોલિંગ]]
22 ફેબ્રુઆરી, 2002ના રોજ બન્ને પક્ષોએ સમજૂતી કરાર (એમઓયુ)ને ઔપચારિક સ્વરૂપ આપ્યું, અને સ્થાયી યુદ્ધવિરામ કરાર (સીએફએ) પર હસ્તાક્ષર કર્યાં. નોર્વે આ પ્રક્રિયામાં [[લવાદ]] હતું, અને તેણે અન્ય નોર્ડિક રાષ્ટ્રો સાથે રહીને, [[શ્રીલંકા મોનિટરિંગ મિશન]] તરીકે ઓળખાતી નિષ્ણાતોની સમિતિ દ્વારા યુદ્ધવિરામ પર દેખરેખ રાખવાનો નિર્ધાર કર્યો.&lt;ref name=&quot;bbc3&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/1835737.stm | title =Sri Lanka seals truce deal | publisher = BBC News | date = February 22, 2002] | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;  ઓગસ્ટમાં, સરકારે એલટીટીઈ પરનો પ્રતિબંધ ઉઠાવી લેવા સંમતિ આપી અને એલટીટીઈ સાથે સીધી મંત્રણાના પ્રારંભનો માર્ગ મોકળો કર્યો.&lt;ref name=&quot;bbc4&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2217189.stm | title =Colombo lifts ban on Tamil Tigers| publisher = BBC News | date = August 26, 2002 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; યુદ્ધવિરામ કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા બાદ, જાફનામાં વાણિજ્યિક વિમાની સેવાનો પ્રારંભ થયો અને એલટીટીઈએ ધોરીનસ જેવો એ9 હાઈવે ખુલ્લો મક્યો, જે એલટીટીઈના આધિપત્ય હેઠળના વિસ્તારમાંથી પસાર થઈને દક્ષિણના સરકાર દ્વારા અંકુશિત પ્રદેશને જાફના સાથે જોડતો હતો. એલટીટીઈને વેરો ચૂકવવાની શરતે ઘણાં વર્ષોમાં સૌપ્રથમવાર વન્ની પ્રદેશમાં નાગરિક પરિવહનને છૂટ આપવામાં આવી. ઘણાં વિદેશી રાષ્ટ્રોએ જો શાંતિ પ્રક્રિયા પાર પડે તો જંગી નાણાકીય ટેકો આપવાની ઓફર મૂકી. આમ દશકોથી ચાલ્યા આવતા આ સંઘર્ષનો અંત નજીક હોવાનો આશાવાદ પ્રબળ બન્યો. 16 સપ્ટેમ્બરના રોજ [[થાઈલેન્ડ]]ના [[ફુકેત]] ખાતે અતિ અપેક્ષિત શાંતિ મંત્રણા શરૂ થઈ, ત્યારપછી ફકેત, નોર્વે, [[બર્લિન]] અને [[જર્મની]]માં મંત્રણાનાં પાંચ તબક્કા યોજાયા.&lt;ref name=&quot;bbc5&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2260047.stm | title =Upbeat opening for Sri Lanka talks |publisher = BBC News | date = September 16, 2002 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;  આ મંત્રણા દરમિયાન, બન્ને પક્ષો એક સમવાય ઉકેલ માટે સંમત થયા અને ટાઈગર્સે તેમની અલગ રાજ્યની લાંબા સમયથી પડતર માગ પડતી મૂકી.  એલટીટીઈના પક્ષે આ એક મહત્વનું સમાધાન હતું, કેમકે તે હંમેશાથી સ્વતંત્ર તમિલ રાજ્યનો આગ્રહ સેવતું આવ્યું હતું અને તેણે સરકાર સમક્ષ સમાધાનની રજૂઆત પણ કરી હતી. અગાઉ તે સત્તાસોંપણી કરતા ઓછી કિંમત માટે ભાગ્યે જ સંમત થઈ હતી.  બન્ને પક્ષોએ સૌપ્રથમવાર યુદ્ધકેદીઓની અદલબદલ પણ કરી હતી.&lt;ref name=&quot;bbct&quot;&gt;''બીબીસી ન્યૂઝ'' , [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/country_profiles/1166237.stm ટાઇમલાઇનઃ શ્રીલંકા].&lt;/ref&gt; 

====દક્ષિણમાં રાજકીય પરિવર્તનો====
2001ની ચૂંટણીઓ બાદસ, શ્રીલંકાના ઇતિહાસમાં સૌપ્રથમવાર બે જુદા જુદા પક્ષોના માણસો પ્રમુખ અને વડાપ્રધાન બન્યાં.  આ સહવાસ કપરો હતો, ખાસ કરીને એટલા માટે કે વડાપ્રધાન વિક્રમસિંઘે અને [[યુએનપી]] આ સંઘર્ષના સમવાય ઉકેલની તરફેણમાં હતા, જ્યારે પ્રમુખ કુમારતુંગાના પક્ષમાં રહેલા કટ્ટરવાદી તત્વો અને અન્ય સિંહાલી રાષ્ટ્રવાદી ઘટક જૂથોએ આનો વિરોધ કર્યો હતો કારણ કે તેમને એલટીટીઈ ઉપર વિશ્વાસ નહોતો. એલટીટીઈએ કરવેરા વસૂલવાની,  હથિયારો અને દારૂગોળાની દાણચોરી કરીને પોતાને મજબૂત બનાવવાની, બાળ સૈનિકોને કામે રાકવાની, અને પ્રતિસ્પર્ધી તમિલ જૂથો તથા સરકારના ઇન્ટેલિજન્સ એજન્ટોની હત્યા કરવાની કામગીરી યથાવત રાખી હતી.  આ સમયગાળા દરમિયાન, એલટીટીઈ ત્રિંકોમાલી (ગોકન્ના) બંદર (જુઓ [[એલમ યુદ્ધ-5]]) અને પૂર્વીય પ્રદેશમાં શ્રેણીબદ્ધ મહત્વના બેઝ સ્થાપવામાં સફળ પણ થઈ ગઈ હતી. 

21 એપ્રિલ, 2003ના રોજ તમિલ ટાઈગર્સે એવી જાહેરાત કરી કે તેઓ કેટલાક &quot;ગંભીર મુદ્દાઓ&quot;ના ઉકેલથી &quot;નાખુશ&quot; હોવાથી તેઓ આગળની વાટાઘાટો સ્થગિત કરી રહ્યાં છે. આ સાથે વાટાઘાટો પડી ભાંગી હતી.  ટાઈગર્સે આ પાછળના કારણોમાં વૉશિંગ્ટન ડીસીમાં 14 એપ્રિલે યોજાયેલી પુર્નરચના માટેની વાટાઘાટોમાં તેમને અળગા રખાયા હતા અને તેમને શાંતિનો સંપૂર્ણ આર્થિક બદલો મળી રહ્યો ન હોવાના કારણ આપ્યા હતા. 
 એલટીટીઈના દૃષ્ટિકોણ અનુસાર, યુદ્ધના વિરામને લીધે સર્જાયેલી શાંતિના તેમને જોઇએ તેવા લાભદાયી પરિણામ મળી રહ્યાં નહોતા અને સરકાર નિયંત્રિત ઉત્તરપૂર્વીય વિસ્તારમાં શાંતિ અને એલટીટીઈના તાબા હેઠળના પ્રદેશમાં હિંસાચાર યથાવત રહ્યો હોવાથી અસમાન પરિસ્થિતિ ઉભી થઈ હતી.  જો કે, એલટીટીઈએ જણાવ્યું હતું કે તે બે દશકથી ચાલ્યા આવતા આ સંઘર્ષના સમાધાન માટે પ્રતિબદ્ધ છે, પરંતુ સમાધાનની દિશામાં આગળ પ્રગતિ કરતા પૂર્વે ભૂમિ ઉપર પ્રગતિ સાધવી પડે.&lt;ref name=&quot;bbc6&quot;&gt;{{cite news | url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2964349.stm | title =Tamil Tigers call off peace talks| publisher = BBC News | date = April 21, 2003 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; 

31 ઓક્ટોબરના રોજ, એલટીટીઈએ તેનો પોતાનો શાંતિ પ્રસ્તાવ જારી કર્યો, અને ''[[ઈન્ટરિમ સેલ્ફ ગવર્નિંગ ઓથોરિટી]]''  (આઈએસજીએ) માટે સૂચના આપી.  એલટીટીઈના પ્રસ્તાવ પ્રમાણે આઈએસજીએનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ એલટીટીઈના હાથમાં રહે અને ઉત્તર તથા પૂર્વમાં (જુઓ [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3232913.stm પ્રસ્તાવોનું સંપૂર્ણ લખાણ]) તે વ્યાપક સત્તાઓ ભોગવે તેમ હતી. આને લીધે દક્ષિણમાંના કટ્ટરવાદી તત્વોની નકારાત્મક પ્રતિક્રિયાને જન્મ આપ્યો, આ લોકોએ વિક્રમસિંઘે પર ઉત્તર તથા પૂર્વ પ્રદેશ એલટીટીઈને ધરી દેવાનો આરોપ મૂક્યો. પોતાના પક્ષમાં જ પગલા લેવા માટે સર્જાયેલા દબાણને કારણે, કુમારતુંગાએ કટોકટીની જાહેરાત કરી અને સરકારનાં ત્રણ મુખ્ય મંત્રાલયો - સમૂહ માધ્યમોનું મંત્રાલય, ગૃહ મંત્રાલય અને મહત્વનું ગણાતું સંરક્ષણ મંત્રાલય પોતાને હસ્તક લીધાં.&lt;ref name=&quot;bbc7&quot;&gt;{{cite news | url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3239303.stm | title =Sri Lanka thrown into political crisis| publisher = BBC News | date = November 4, 2003 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;  બાદમાં, તેમણે જેવીપી સાથે ગઠબંધનની રચના કરી, જે [[યુનાઈટેડ પિપલ'સ ફ્રીડમ અલાયન્સ]] તરીકે ઓળખાતું હતું. આ અલાયન્સે આઇએસજીએનો વિરોધ કર્યો અને એલટીટીઈ વિરુદ્ધમાં અમુક નીતિઓને વળગી રહેવાની તરફેણ કરી, તેમજ નવેસરથી ચૂંટણીઓ યોજવાનું આહવાન આપ્યું. 8 એપ્રિલ, 2004ના રોજ યોજાયેલી [[ચૂંટણીઓ]]માં, યુપીએફએનો વિજય થયો અને [[મહિન્દા રાજાપક્ષે]]ની વડાપ્રધાન તરીકે નિમણૂંક થઈ. નવી સરકારે શાંતિ પ્રક્રિયાને યથાવત રાખવાની તેમજ વાતચીતના આધારે સંઘર્ષનો ઉકેલ લાવવાની પોતાની મહેચ્છા વ્યક્ત કરતા ફરી સંઘર્ષના મંડાણ થવાની દહેશતો ખોટી સાબિત થઈ.

===એલટીટીઈનું વિભાજન===
દરમિયાન, માર્ચ 2004માં એલટીટીઈની ઉત્તરીય અને પૂર્વીય શાખાઓમાં ગંભીર તડાં પડ્યાં. એલટીટીઈના પૂર્વના કમાન્ડર અને પ્રભાકરનનાં વિશ્વાસું અધિકારી [[કર્નલ કરુણા]]એ એવો દાવો કર્યો કે શ્રીલંકાના પૂર્વ ભાગના તમિલોને અપૂરતા સાધનો અને સત્તા આપવામાં આવી રહ્યાં છે તથા એલટીટીઈના પૂર્વ વિભાગમાંથી 5,000 સૈનિકો પોતાની સાથે લઈ લીધા.  એલટીટીઈના ઇતિહાસમાં કોઈના દ્વારા વ્યક્ત કરાયેલો આ સૌથી મોટો મતભેદ હતો અને એલટીટીઈની અંદર જ આંતરવિગ્રહ તોળાઈ રહેલો જણાતો હતો. સંસદીય ચૂંટણી બાદ, ત્રિન્કોમાલીની (જે પહેલા ગોકન્ના તરીકે ઓળખાતું હતું) દક્ષિણે થયેલી ટૂંકી લડાઈને કારણે કરુણાના જૂથમાં ઝડપથી પીછેહટ અને આત્મસમર્પણ થયું, આખરે ખુદ કરુણા સહિત આ જૂથના નેતાઓ અજ્ઞાતવાસમાં જતા રહ્યાં, તેણે શાસક પક્ષના શક્તિશાળી રાજકારણી [[સૈયદ અલી ઝહીર મૌલાના]]ને છટકી જવામાં મદદ કરી.  જો કે, &quot;કરુણા જૂથે&quot; પૂર્વમાં નોઁધપાત્ર ઉપસ્થિતિ જાળવી રાખી હતી અને  એલટીટીઈની સામે હુમલાઓ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું.&lt;ref name=&quot;nyt2&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.nytimes.com/2006/12/31/world/asia/31lanka.html?_r=1&amp;oref=slogin | title =Sri Lanka Says Rebels Took Losses in Raids| publisher = New York Times | date = December 31, 2006}}&lt;/ref&gt;  એલટીટીઈએ સૈન્ય ઉપર અલગ થયેલા જૂથને છૂપો ટેકો આપવાનો આક્ષેપ કર્યો. ત્યારબાદ આ જૂથે [[તમિલઈલા મક્કલ વિદુથલાઈ પુલિકલ]] (ટીએમવીપી) નામનો એક રાજકીય પક્ષ સ્થાપ્યો અને ભવિષ્યમાં ચૂંટણી લડવાનો આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો. 

આ ધમાચકડીના મોટાભાગના સમયગાળા દરમિયાન યુદ્ધવિરામ રહ્યો, શ્રીલંકા મોનિટરિંગ મિશન (એસએલએમએમ) દ્વારા કરાયેલી નોંધણી અનુસાર આ દરમિયાન એલટીટીઈ દ્વારા આશરે 3,000 વખત અને શ્રીલંકાના સૈન્ય દ્વારા લગભગ 300 વખત યુદ્ધવિરામનો ભંગ કરાયો હતો.&lt;ref&gt;શ્રીલંકા પીસ સેક્રેટેરિયટ રિપોર્ટ, 2005&lt;/ref&gt;  બન્ને પક્ષો એકબીજાની વિરુદ્ધમાં છૂપી ગતિવિધિ હાથ ધરી રહ્યાં છે તેવા બન્ને પક્ષના સામસામાં આક્ષેપોને લીધે પરિસ્થિતિ વધુ વણસી.  સરકારે એવો દાવો કર્યો કે એલટીટીઈ રાજકીય વિરોધીઓને ખતમ કરી રહી છે, બાળકોને કામે રાખી રહી છે, હથિયારો આયાત કરી રહી છે, અને સરકારના સુરક્ષા અને ગુપ્તચર અધિકારીઓની હત્યા કરી રહી હતી. બળવાખોરોએ સરકાર ઉપર એવો આક્ષેપ મૂક્યો કે તે તેમની વિરુદ્ધમાં અર્ધસૈનિક જૂથો, ખાસ કરીને કરુણા જૂથને મદદ કરી રહી છે. 

===સુનામી અને તેના પછીનો ઘટનાક્રમ===
26 ડિસેમ્બર, 2004ના રોજ, [[ભારતીય સમુદ્રનું સુનામી]] શ્રીલંકા પર ત્રાટક્યું, અને 30,000 કરતા પણ વધુ લોકો માર્યા ગયા, અને અન્ય ઘણાંબધા ઘરવિહોણાં બન્યા.  દાતા રાષ્ટ્રોએ મદદ મોકલી, પરંતુ તરત જ એલટીટીઇના અંકુશ હેઠળના પ્રદેશોમાં તેનું વિતરણ કેવી રીતે થવું જોઈએ તે અંગે મતભેદો ઊભર્યા.   24 જૂન સુધીમાં, સરકાર અને એલટીટીઇ પોસ્ટ-સુનામી ઓપરેસનલ મેનેજમેન્ટ સ્ટ્રક્ચર (પી-ટીઓએમએસ) અંગે સંમત થયા, પરંતુ જેવીપીએ તેની તીખી આલોચના કરી, જેણે સરકારનો વિરોધ કર્યો. 
પી-ટીઓએમએસની કાયદેસરતાને અદાલતોમાં પણ પડકારવામાં આવી હતી.  ત્યારબાદ પ્રમુખ કુમારતુંગાને પી-ટીઓએમએસનું વિસર્જન કરવું પડ્યું, જેના કારણે વ્યાપકપણે એવી આલોચના થઈ કે દેશની ઉત્તર અને પૂર્વમાં પૂરતી મદદ પહોંચી રહી નહોતી.  જો કે, સુનામીની તુરંત બાદ ઉત્તરમાં હિંસાના દરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો હતો. 

12 ઓગસ્ટ, 2005ના રોજ શ્રીલંકાના તમિલ વિદેશ પ્રધાન [[લક્ષ્મણ કાદિરગામાર]], કે જેઓ વિદેશી મુત્સદ્દીઓમાં ઉચ્ચ માનપાન ધરાવતા હતા અને એલટીટીઈના તીવ્ર આલોચક હતા, તેમને પોતાના જ ઘરમાં કથિતપણે એલટીટીઇના હુમલાખોર દ્વારા મોતને ઘાટ ઉતારી દેવામાં આવ્યા.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4147196.stm |title=Senior Sri Lanka minister killed |access-date= 2005-08-13 |work=BBC News  | date=August 13, 2005}}&lt;/ref&gt;   તેમની હત્યાને પગલે વિદેશી સમાજમાં એલટીટીઈની પ્રતિષ્ઠામાં ઘટાડો થયો, અને આ બનાવ એવા સમયે બન્યો કે જ્યારે એલટીટીઈ વિદેશી રાષ્ટ્રોની મોટાભાગની સહાનૂભુતિ ગુમાવી ચૂકી હતી.    તેથી જ, 2006માં જ્યારે એલટીટીઇએ મવિલ ઓયા (મવિલ આરુ)ના પાણીના દરવાજા બંધ કરી દેવાતા શ્રીંલંકાની સરકારે એલટીટીઇની વિરુદ્ધમાં સૈન્ય ગતિવિધિ હાથ ધરી, તે સમયે આંતરરાષ્ટ્રીય સમાજ ચૂપ રહ્યો હતો. 

[[શ્રીલંકાની સર્વોચ્ચ અદાલતે]] પ્રમુખ કુમારતુંગાની બીજી અને આખરી મુદત પૂરી થયેલી જાહેર કરીને તેમને નવેસરની ચૂંટણી યોજવાનો આદેશ આપતા વધુ રાજકીય પરિવર્તનો સર્જાયા.  નવેમ્બરમાં યોજાયેલી [[ચૂંટણી]]ના મુખ્ય ઉમેદવારોમાં યુએનએફના ઉમેદવાર હતા એલટીટીઈ સાથે ફરી વાતચીત શરૂ કરવાની તરફેણ કરનાર ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન રાનિલ વિક્રમસિંઘે, અને યુપીએફએના ઉમેદવાર હતા એલટીટીઇ વિરુદ્ધ કડક વલણ અપનાવનાર અને યુદ્ધવિરામ અંગે ફરી ચર્ચાની માગ કરનાર વડાપ્રધાન રાજાપક્ષાનો સમાવેશ થતો હતો.  એલટીટીઇએ તમિલો દ્વારા ચૂંટણીઓના [[બહિષ્કાર]] કરવાનું ખુલ્લું એલાન આપ્યું.  આ પૈકીના ઘણા લોકો વિક્રમસિંઘેને મત આપે તેવી સંભાવના હતી, તેમના મત નહીં પડવાની ઘટના વિક્રમસિંઘેની વડાપ્રધાન બનવાની તક માટે નકારાત્મક સાબિત થઈ અને રાજાપક્ષે પાતળી સરસાઇથી જીતી ગયા. ચૂંટણી બાદ, એલટીટીઇના નેતા [[વેલુપિલ્લઈ પ્રભાકરને]] પોતાના વાર્ષિક સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે જો સરકાર શાંતિની દિશામાં ગંભીરતાપૂર્વક પગલા લેશે નહિ તો ટાઈગર્સ 2006માં તેમના સંઘર્ષને પુનર્જીવિત કરશે. 

==વિગ્રહનો પુનઃ પ્રારંભ==
પ્રભાકરનના સંબોધનનાં થોડા દિવસો બાદ જ, હિંસાનો નવેસરથી દોર શરૂ થયો. ડિસેમ્બર 2005ના પ્રારંભમાં, ઉત્તરપૂર્વમાં ગોરિલા ગતિવિધિનું પ્રમાણ વધ્યું, જેમાં [[બેધારી સુરંગ]] દ્વારા કરાયેલા હુમલાઓનો સમાવેશ થતો હતો જેમાં સરકારના 150 સૈનિકો માર્યા ગયા હતા. આ સિવાય આ ગતિવિધિઓમાં [[સી ટાઈગર્સ]] અને શ્રીલંકાનાં જળસેના વચ્ચેની અથડામણો, એલટીટીઇ-તરફી પત્રકાર [[તરાકી શિવરામ]] અને એલટીટીઇ-તરફી સાંસદ [[જોસેફ પેરારાજાસિંઘમ]]ની કથિતપણે શ્રીલંકા સરકાર દ્વારા હત્યાનો સમાવેશ થતો હતો.&lt;ref name=&quot;st1&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.sundaytimes.lk/060430/index.html | title =How President decided on retaliation| work =|publisher = The Sunday Times|date = April 30, 2006}}&lt;/ref&gt; 2008ના પ્રારંભમાં, આંતરવિગ્રહનું લક્ષ્ય નાગરિક લક્ષ્યાંકો ભણી ફેરવાયું, અને દેશના મોટાભાગના હિસ્સાઓમાં નિત્ય આવજા કરતી બસો અને ટ્રેઈનોમાં બોમ્બ ધડાકા કરવામાં આવ્યા.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7440183.stm|title=Sri Lanka's war turns on civilians|work=BBC News|date=6 June 2008 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; કોલમ્બોની અંદર અને બહાર આવજા કરતી બસોમાં શ્રેણીબદ્ધ હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;[http://english.aljazeera.net/NR/exeres/BCADEB7F-1755-4499-8719-C5E4181273B7.htm શ્રીલકામાં સર્જાયેલા ઘાતક બસ ધડાકા].&lt;/ref&gt;

====વાટાઘાટો અને વધુ હિંસા====
આ હિંસાચારને નજર સમક્ષ રાખીને, [[ટોકિયો]] ડોનર કોન્ફરન્સનાં ઉપ-પ્રમુખે બન્ને પક્ષોને મંત્રણાના ટેબલ ઉપર પરત આવવા આહવાન આપ્યું.  ખાસ કરીને કો-ચૈર યુનાઈટેડ સ્ટેટસે એલટીટીઈ દ્વારા આચરવામાં આવી રહેલી હિંસાની ભારે ટીકા કરી હતી. [[યુએસ સ્ટેટ વિભાગ]]ના અધિકારીઓ તેમજ શ્રીલંકા ખાતેના યુએસનાં રાજદૂતે ટાઈગર્સને ચેતવણી આપતા જણાવ્યું હતું કે વિગ્રહના માર્ગે પરત ફરવાને કારણે શ્રીલંકાનું સૈન્ય વધુ સક્ષમ અને વધુ કૃતનીશ્ચયી બનશે.&lt;ref name=&quot;ind1&quot;&gt;{{cite news| url =http://news.independent.co.uk/world/asia/article338232.ece| title =Sri Lanka bomb attack fuels fear of return to civil war| work =Justin Huggle| publisher =[[The Independent]]| date =January 13, 2006| location =London| first =Justin| last =Huggler| access-date =April 9, 2010| archive-date =જાન્યુઆરી 10, 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20080110153720/http://news.independent.co.uk/world/asia/article338232.ece| url-status =dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080110153720/http://news.independent.co.uk/world/asia/article338232.ece |date=જાન્યુઆરી 10, 2008 }}&lt;/ref&gt;  વાટાઘાટ ચાલી રહી હતી તેવા સમયે નાગરિકોને લક્ષ્ય બનાવીને હિંસાચાર કરવામાં આવ્યો હતો. 2 જાન્યુઆરી, 2006ના રોજ [[ત્રિકોમાંલી]] ખાતે સમુદ્રકિનારે હાઈસ્કૂલનાં વિદ્યાર્થીઓ રમી રહ્યા હતા ત્યારે ટૂંક સમય માટે અટકાયત કર્યા બાદ [[પાંચ તમિલ વિદ્યાર્થીઓની ગોળી મારીને હત્યા]] કરી દેવાના બનાવનો પણ આમાં સમાવેશ થતો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nation.lk/2006/07/23/newsfe3.htm|title=Is the State complacent?|access-date=2007-01-30|work=The Nation|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930224026/http://www.nation.lk/2006/07/23/newsfe3.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ahrchk.net/statements/mainfile.php/2006statements/612/|title='Murder of five Tamil youths highlights need to end impunity' – Govt must protect witnesses to Trinco killings – HRW|access-date=2007-01-30|work=Human Rights Watch|archive-date=2009-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090108034108/http://www.ahrchk.net/statements/mainfile.php/2006statements/612/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 

બંને પક્ષો વચ્ચેના કરારને બચાવવાના છેલ્લા પ્રયાસ તરીકે, નોર્વેના ખાસ દૂત [[એરિક સોલ્હેઈમ]] અને એલટીટીઈનાં વિચારક એન્ટન બાલાસીન્ઘમ શ્રીલંકા આવી પહોંચ્યા.    મંત્રણાનાં સ્થળ વિષે બંને પક્ષો વચ્ચે વ્યાપક મતભેદો હતા; જોકે, સતત પ્રયાસોને લીધેને સફળતા ત્યારે મળી કે જ્યારે બન્ને પક્ષો 7 ફેબ્રુઆરી, 2006ના રોજ નવી વાટાઘાટો 22 ફેબ્રુઆરી તથા 23 ફેબ્રુઆરીએ [[સ્વિટ્ઝરલેન્ડ]]ના [[જીનેવા]]માં યોજી શકાય તે અંગે સંમત થયા.  આ વાટાઘાટોમાં સરકાર અને એલટીટીઈ, બન્ને હિંસા ખતમ કરવા તથા 19-21 એપ્રિલના રોજ વધુ વાટાઘાટો યોજવા માટે સંમત થઈ જતા આ વાટાઘાટો &quot;અપેક્ષાથી પણ ઊંચી&quot; સાબિત થઈ.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4742208.stm|title = Sri Lanka foes to 'curb violence'| work =|publisher = BBC News| date = February 24, 2006  | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; આ વાટાઘાટો યોજાયા પછીના એક સપ્તાહ દરમિયાન, હિંસામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો હતો.  જો કે, એલટીટીઈએ એપ્રિલમાં જ સૈન્ય વિરુદ્ધના હુમલાઓ ફરી શરૂ કરી દીધા અને તેન પ્રારંભ 11 એપ્રિલના રોજ સૈન્યના વાહનો ઉપર માનવ-વિરોધી ભૂમિગત સુરંગો દ્વારા કરાયેલા હુમલાથી થયો, જેમાં નૌકાદળના 10 ખલાસીઓ માર્યા ગયા.  ત્યારપછીના દિવસે, બળવાખોરો દ્વારા કરાયેલા બૉમ્બ હુમલાઓ અને દેશના ઉત્તર-પૂર્વ હિસ્સામાં તોફાનોને લીધે 16 લોકો માર્યા ગયા.  સૌપ્રથમ તો, [[ત્રિંકોમાલી]] ખાતે એક ભૂમિગત માનવ-વિરોધી સુરંગનો વિસ્ફોટ થયો, જેમાં બે પોલીસ જવાનો તેમના વાહનમાં જ માર્યા ગયા.  બીજો ધડાકો, ભીડભર્યાં શાકભાજીના બજારમાં થયો, જેમાં એક સૈનિક અને થોડાં નાગરિકોનાં જીવ ગયા.  આગામી સમયમાં થયેલા તોફાનોમાં એક ડઝન કરતા પણ વધુ લોકો માર્યા ગયા.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4901952.stm|title = Sri Lanka violence leaves 16 dead| publisher = BBC News | date = April 12, 2006 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; આ હુમલાઓની જવાબદારી [[અપસર્જીંગ પિપલ'સ ફૉર્સ]] નામના એક સંગઠને લીધી, જે એલટીટીઈ માટે કામ કરતું હોવાનો સૈન્યએ આક્ષેપ કર્યો હતો. 

આ હિંસાચાર ચાલુ હતો તેવા સમયે, એલટીટીઈએ જીનેવાની વાટાઘાટોને 24-25 એપ્રિલ સુધી મુલતવી રાખવા જણાવ્યું, અને પ્રારંભમાં તો સરકાર આ અંગે સંમત થઈ ગઇ હતી.  મંત્રણાઓ બાદ, સરકાર અને બળવાખોરો- બન્ને પક્ષો આંતરરાષ્ટ્રીય યુદ્ધવિરામ નિરીક્ષકો સાથે એલટીટીઈના નેતાઓને 16 એપ્રિલના રોજ એક નાગરિક જહાજમાં લઈ જવામાં આવે તે અંગે સંમત થયા, આ જહાજ દ્વારા આ લોકોને સરકાર અંકુશિત હદ-વિસ્તારમાંથી બહાર લઈ જવાના હતા.   જો કે, તમિલ ટાઈગર્સે આ બેઠક રદ કરતા પરિસ્થિતિએ જોરદાર વળાંક લીધો, તેમણે એવો દાવો કર્યો કે તેઓ વળાવિયા તરીકે સાથે આવનારી નૌકાદળની ટૂકડી માટે સંમત થયા નહોતા.  એસએલએમએમએ જણાવ્યા અનુસાર, તમિલ બળવાખોરો અગાઉ વળાવિયા તરીકે સાથે આવનારી ટૂકડી માટે સંમત થઈ ગયા હતા.  આને લીધે એસએલએમએમનાં પ્રવક્તા હેલન ઓલાફ્સડોટિરે જણાવ્યું કે, &quot;આ સમજૂતીનો એક ભાગ જ હતો.  બળવાખોરોએ કલમો કાળજીપૂર્વક વાંચવી જોઈતી હતી. અમે હતાશ થયા છીએ.&quot;&lt;ref name=&quot;bbc8&quot;&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/4911554.stm | title = Tamil Tigers harden talks stance| work = | publisher = BBC News| date = April 17, 2006 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; 20 એપ્રિલ, 2006ના રોજ, એલટીટીઈએ સત્તાવારરીતે અનિશ્ચિત ગાળા માટે પોતાને શાંતિ પ્રક્રિયાથી અળગી કરી દીધી.  તેમણે એવું જણાવ્યું કે પરિવહનનાં પ્રશ્નોને લીધે તેઓ તેમના પ્રાદેશિક નેતાઓને મળી શક્યા નહોતા. આને લીધે કેટલાક વિશ્લેષકો તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સમાજના મનમાં ઊંડો સંશય જાગ્યો, તેમને લાગ્યું કે એલટીટીઇનો પરિવહનનો મુદ્દો એ જીનીવાની શાંતિ વાટાઘાટોમાં ઉપસ્થિતિ ટાળવા માટે વિલંબ કરવાનો કિમીયો હતો.&lt;ref name=&quot;bbc9&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.bbc.co.uk/sinhala/news/story/2006/04/printable/060423_eu_ban.shtml | title = EU ban on LTTE urged| publisher = BBC News | date = April 23, 2006}}&lt;/ref&gt;  

હિંસાચાર વધતો ગયો અને 23 એપ્રિલ, 2006ના રોજ, શંકાસ્પદ એલટીટીઈ સૈનિકોએ [[ત્રિંકોમાલી]] જિલ્લામાં ડાંગર/ચોખાના ખેતરમાં કામ કરી રહેલા [[છ સિંહાલી ખેડૂતોની હત્યા]] કરી નાખી.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/COL157189.htm |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-07 |archive-date=2006-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060514204120/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/COL157189.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060514204120/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/COL157189.htm |date=2006-05-14 }}&lt;/ref&gt;  ત્યારપછીના દિવસે, [[બટ્ટીકલોઆ]]માં બે શંકાસ્પદ તમિલ ટાઈગર્સ બળવાખોરો, એક યુવાન માતાની હત્યા કરીને તેના બાળકનું અપહરણ કર્યા બાદ, સુરંગો બિછાવતા ઝડપાતા તેમને ઠાર મારવામાં આવ્યા.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4937624.stm |title = 'Eight die' in Sri Lanka violence |publisher = BBC News | date = April 24, 2006 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; એલટીટીઈએ નૌકાદળના કાફલા ઉપર આત્મઘાતી હુમલો કર્યો જેમાં 18 ખલાસીઓ માર્યા ગયા. ત્યારબાદ ઉત્તરીય શ્રીલંકાના [[નાનકડાં ટાપુ કેટ્સ (ઉરૂથોટા)]]ના ત્રણ ગામોમાં [[અલ્લાઈપિડ્ડી હત્યાકાંડ]] સર્જાયો જેમાં 13 મે, 2006ના રોજ બનેલા જુદા જુદા બનાવોમાં 13 લઘુમતી [[તમિલ]] નાગરિકોની હત્યા કરવામાં આવી.&lt;ref&gt;{{cite news | first = Dumeetha | last = Luthra | title = Sri Lanka villagers flee massacre | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5000920.stm | work = [[BBC]] | date = May 20, 2006 | access-date =  2007-08-16}}&lt;/ref&gt; એલટીટીઈ [[બ્લેક ટાઈગર]]ની ગર્ભવતી [[આત્મઘાતી બૉમ્બર]] [[અનોજા કુગેન્થિરાસાહે]] શ્રીલંકાના સૈન્યના કમાન્ડર, લેફ્ટનન્ટ જનરલ [[સરથ ફોન્સેકા]]ની હત્યા કરવાની કોશિશ કરતાં એલટીટીઈની વિરુદ્ધમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ટીકાઓનું પ્રમાણ ઘણું વધી ગયું. આ બનાવમાં બૉમ્બરે દેશની રાજધાની [[કોલમ્બો]]માં [[શ્રીલંકાન સૈન્ય]]નાં મુખ્ય મથક ખાતે પોતાની જાતને ઉડાવી દીધી હતી.  આ હુમલામાં લેફ્ટ. જનરલ ફોન્સેકા અને 27 અન્ય લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા, જ્યારે 10 લોકો માર્યા ગયા.  આ હુમલાની પ્રતિક્રિયા સ્વરૂપે, 2001ના યુદ્ધવિરામ બાદ સૌપ્રથમવાર, શ્રીલંકાની વાયુસેનાએ દેશના ઉત્તર-પૂર્વીય હિસ્સામાં બળવાખોરોના સ્થાન ઉપર હવાઈ હુમલા કર્યાં.&lt;ref&gt;{{cite news |url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4941744.stm |title = Bomb targets Sri Lanka army chief |publisher = BBC News | date = April 25, 2006 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

એક વર્ષ અગાઉ થયેલી લક્ષ્મણ કાદિરગામારની હત્યા અને રજા મનાવવા માટે જઈ રહેલા સુરક્ષા દળનાં 710 નિઃશસ્ત્ર જવાનોને લઇ જઇ રહેલા જહાજ પરના નિષ્ફળ હુમલા ઉપરાંત થયેલો આ હુમલો એક અસરકારક બનાવ સાબિત થયો કેમકે 19 મે, 2006ના રોજ યુરોપીય સંઘે એલટીટીઇને એક ત્રાસવાદી સંગઠન ગણીને તેને ગેરકાયદેસર ઠરાવવાનો નિર્ણય કર્યો.  આને પરિણામે યુરોપીય સંઘના સદસ્ય રાષ્ટ્રોમાં એલટીટીઈની મિલ્કતો ટાંચમાં લેવાઈ અને શ્રીલંકામાં પોતાના ત્રાસવાદી અભિયાન માટે ભંડોળ એકત્ર કરવાના એલટીટીઇના પ્રયાસો પર પૂર્ણવિરામ લાગી ગયું.  [[યુરોપની સંસદે]] એક નિવેદનમાં એલટીટીઇ તમામ તમિલોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી ન હોવાનું જણાવ્યું અને તેને શ્રીલંકાના ઉત્તરીય તથા પૂર્વીય હિસ્સામાં લોકશાહીનો વિકલ્પ બનવાનું સૂચન કર્યું.&lt;ref name=&quot;hindu1&quot;&gt;{{cite news| url =http://www.hindu.com/2006/05/31/stories/2006053117200100.htm| title =European Union bans LTTE| work =Amit Baruah| publisher =The Hindu| date =May 31, 2006| access-date =સપ્ટેમ્બર 7, 2010| archive-date =જૂન 1, 2006| archive-url =https://web.archive.org/web/20060601100958/http://www.hindu.com/2006/05/31/stories/2006053117200100.htm| url-status =dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060601100958/http://www.hindu.com/2006/05/31/stories/2006053117200100.htm |date=જૂન 1, 2006 }}&lt;/ref&gt; 

દેશનાં ઉત્તર અને પૂર્વ ભાગમાં હુમલાઓ યથાવત રહ્યાં હતા, તેવા સમયે નોર્વેના ઓસ્લોમાં 8-9 જૂનનાં રોજ નવી વાટાઘાટો યોજવાનું નક્કી થયું.  બન્ને પક્ષોનાં પ્રતિનિધિ મંડળો ઓસ્લો આવી પહોંચ્યા, પરંતુ એલટીટીઇએ પોતાના ટાઈગર્સને વાટાઘાટોના સ્થળ સુધીની મુસાફરી માટે સુરક્ષિત માર્ગની છૂટ આપવામાં ન આવી હોવાનો આક્ષેપ કરીને  સરકારના પ્રતિનિધિ મંડળ સાથે પ્રત્યક્ષ બેઠક યોજવાનો ઇનકાર કરી દેતા વાટાઘાટો રદ કરાઈ.  નોર્વેના મધ્યસ્થી એરિક સોલ્હેઇમે પત્રકારોને જણાવ્યું કે એલટીટીઇએ આ વાટાઘાટો પડી ભાંગવા અંગેની સીધી જવાબદારી સ્વીકારવી જોઈએ.&lt;ref name=&quot;bbc10&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.bbc.co.uk/sinhala/news/story/2006/06/060609_saroj-oslo.shtml| title =Collapse of talks | work =Saroj Pathirana|publisher = BBC News|date = June 9, 2006}}&lt;/ref&gt; 

ત્યારબાદ જે હિંસાનો દોર ચાલ્યો, તે પૈકી [[વનકલાઈ હત્યાકાંડ]]માં 8 જૂન, 2006ના રોજ [[શ્રીલંકા]]ના [[મન્નાર]] જિલ્લાના [[વનકલાઈ]] ગામના ચાર લોકોના [[લઘુમતી શ્રીલંકન તમિલો]]ના કુટુંબ પર સિતમ ગુજારીને તેમની હત્યા કરાઈ.   માતા અને તેની નવ વર્ષની બાળકીની હત્યા કરતા પૂર્વે બન્નેની પર કથિતપણે બળાત્કાર ગુજારવામાં આવ્યો હતો.  બળવાખોરો તરફી ન્યૂઝ સાઈટ [[તમિલનેટ]] દ્વારા પ્રદર્શિત કરાયેલી આ લોકોની લોહીથી ખરડાયેલી લાશોની તસવીરોએ શ્રીલંકા અને વિદેશમાં વિવાદ સર્જ્યો હતો.  શ્રીલંકાના સૈન્ય અને તમિલ [[ટાઈગર બળવાખોરો]]એ આ હત્યા માટે એકબીજા ઉપર આક્ષેપો કર્યા હતા.&lt;ref name=&quot;ml&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.themorningleader.lk/20060614/focus.html | title = Another family wiped out in Vankalai | access-date = 2010-09-07 | archive-date = 2009-02-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090220015546/http://www.themorningleader.lk/20060614/focus.html | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220015546/http://www.themorningleader.lk/20060614/focus.html |date=2009-02-20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hhr&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hhr-srilanka.org/hhr/news/summary.pdf|title=Details of few extra judicial claims|format=PDF|access-date=2010-09-07|archive-date=2007-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20071127110521/http://www.hhr-srilanka.org/hhr/news/summary.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071127110521/http://www.hhr-srilanka.org/hhr/news/summary.pdf |date=2007-11-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AN&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.asianews.it/index.php?l=en&amp;art=6425 | title = People terrorized after massacre of Tamil family | access-date = 2010-09-07 | archive-date = 2011-02-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110220093630/http://www.asianews.it/index.php?l=en&amp;art=6425 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pw&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.peacewomen.org/resources/Human_Rights/Statement_womensgroup.html | title = Statement by women for democracy and human rights | access-date = 2010-09-07 | archive-date = 2008-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080516230758/http://www.peacewomen.org/resources/Human_Rights/Statement_womensgroup.html | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516230758/http://www.peacewomen.org/resources/Human_Rights/Statement_womensgroup.html |date=2008-05-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs06/sri_lanka_021106.doc|title=Country of origin information report– Sri Lanka|access-date=2010-09-07|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325153828/http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs06/sri_lanka_021106.doc|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325153828/http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs06/sri_lanka_021106.doc |date=2009-03-25 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.peacewomen.org/resources/Human_Rights/Statement_womensgroup.html|title= Sri Lankan Combatants Rape Women to Terrorize|access-date= 2010-09-07|archive-date= 2008-05-16|archive-url= https://web.archive.org/web/20080516230758/http://www.peacewomen.org/resources/Human_Rights/Statement_womensgroup.html|url-status= dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516230758/http://www.peacewomen.org/resources/Human_Rights/Statement_womensgroup.html |date=2008-05-16 }}&lt;/ref&gt;  15 જૂન, 2006ના રોજ [[કબિથિગોલ્લેવા હત્યાકાંડ]] પણ થયો જેમાં એલટીટીઇએ એક બસ પર હુમલો કરીને ઓછામાં ઓછાં 64 સિંહાલી નાગરિકોને મારી નાખ્યા હતા અને તેને કારણે શ્રીલંકાની વાયુસેના&lt;ref name=&quot;usinfo1&quot;&gt;''યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઇન્ટરનેશનલ ઇન્ફર્મેશન પ્રોગ્રામ્સ'' &quot;, [http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&amp;amp;y=2006&amp;amp;m=June&amp;amp;x=20060615115032ndyblehs0.351742&amp;amp;t=livefeeds/wf-latest.html યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા શ્રીલંકામાં બસ પરના આતંકવાદી હુમલાઓની આલોચના] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219172235/http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&amp;y=2006&amp;m=June&amp;x=20060615115032ndyblehs0.351742&amp;t=livefeeds%2Fwf-latest.html |date=2007-12-19 }}.&lt;/ref&gt;એ વધુ હવાઈ હુમલા કરવા પડ્યાં હતા. આ સિવાય, 26 જૂનનાં રોજ એલટીટીઈની આત્મઘાતી બૉમ્બરે શ્રીલંકાના ત્રીજા ક્રમનાં સર્વોચ્ચ સૈન્ય અધિકારી અને ડેપ્યુટી ચીફ ઓફ સ્ટાફ [[જનરલ પરામી કલુટુંગા]]ને મોતને ઘાટ ઉતારી દીધા.&lt;ref name=&quot;bbc11&quot;&gt;{{cite news | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5115968.stm| title =Sri Lanka general killed in blast| work =|publisher = BBC News|date = June 26, 2006 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;  આ બનાવોને લીધે [[એસએલએમએમ]]ને પ્રશ્ન થયો કે હજુ પણ યુદ્ધવિરામ ચાલુ રાખી શકાય કે કેમ.&lt;ref name=&quot;slmm1&quot;&gt;{{cite web|url=  http://www.slmm.lk/intros/press_releases.htm|title=  Press releases|access-date=  2006-08-07|date=  |work=  |publisher=  Sri Lanka Monitoring Mission|archive-date=  2007-03-12|archive-url=  https://web.archive.org/web/20070312223248/http://www.slmm.lk/intros/press_releases.htm|url-status=  dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312223248/http://www.slmm.lk/intros/press_releases.htm |date=2007-03-12 }}&lt;/ref&gt;  જો કે, મોટાભાગના વિશ્લેષકો સતત એવું માનતા હતા કે ફરી પૂર્ણ-ફલકનું યુદ્ધ થવાની શક્યતા નથી અને &quot;નીચી-તીવ્રતા ધરાવતો વિગ્રહ&quot; ચાલુ રહેશે.&lt;ref name=&quot;bbc11&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

===માવિલ ઓયા (મવિલ અરુ) જળ તકરાર===
21 જુલાઈના રોજ એલટીટીઇએ માવિલ ઓયા ([[મવિલ અરુ]]) [[જળાશય]]ના [[સ્લુઈસ ગેટ]] બંધ કરીને સરકારના અંકુશ હેઠળના 15,000 ગામોમાં [[પાણીનો પૂરવઠો]] કાપી નાખ્યો, આ નવી કટોકટીને કારણે યુદ્ધવિરામની સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કરાયા બાદ સૌપ્રથમવાર વિશાળ-ફલકનો સંઘર્ષ થયો.&lt;ref name=&quot;bbc12&quot;&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5249884.stm | title = Sri Lanka forces attack reservoir|work =|publisher = BBC News|date=August 6, 2006 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; આ ગેટ્સ ખોલાવવા માટે એસએલએમએમ દ્વારા હાથ ધરાયેલી પ્રારંભિક મંત્રણા અને પ્રયાસો નિષ્ફળ નીવડ્યા બાદ, વાયુસેનાએ 26 જુલાઈના રોજ એલટીટીઈના સ્થાનો પર હુમલો કર્યો અને ભૂમિદળોએ આ ગેટ ખોલાવવા માટે અભિયાન શરૂ કર્યું.&lt;ref name=&quot;dm1&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.dailymirror.lk/2006/07/27/front/6.asp | title =  Air Force jets hit LTTE targets|work =Sunil Jayasiri|publisher = The Daily Mirror| date =July 27, 2006}}&lt;/ref&gt; 

ત્યારબાદ 8 ઓગસ્ટના રોજ આ સ્લુઈસ ગેટ ખોલવામાં આવ્યા, આ ગેટ ખરેખર કોણે ખોલ્યા તે અંગેના અહેવાલો વિરોધાભાસી છે.  શરૂઆતમાં, એસએલએમએમએ એવો દાવો કર્યો કે જળાશયના બંધ ગેટ ખોલાવા માટે તેણે એલટીટીઈની સાથે શરતી સમજૂતી સાધી હતી.&lt;ref name=&quot;fline1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;  જો કે, સરકારના પ્રવક્તાએ એવું જણાવ્યું કે બળવાખોરો&lt;ref name=&quot;bbc12&quot;&gt;&lt;/ref&gt; દ્વારા &quot;સૌદાબાજીના સાધન તરીકે વ્યવહારિક ઉપયોગિતાની વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરી શકાય નહિ&quot; અને સરકારના દળોએ જળાશયની આસપાસના એલટીટીઈના સ્થાનો ઉપર નવેસરથી હુમલા કર્યાં હતા.  આ હુમલાને કારણે એસએલએમએમનાં ચીફ ઓફ સ્ટાફે તેની નિંદા કરી અને જણાવ્યું કે &quot;એલટીટીઈએ આ ઓફર કરી હોવાની સરકાર પાસે માહિતી છે.&quot; &quot;એ વાત અત્યંત સ્પષ્ટ છે કે તેઓ પાણીમાં રસ ધરાવતા નહોતા. તેઓને અન્ય કશાંકમાં જ રસ હતો.&quot;&lt;ref name=&quot;bbc12&quot;&gt;&lt;/ref&gt;  એલટીટીઇએ ત્યારપછી એવો દાવો કર્યો હતો કે તેણે &quot;માનવતાના ધોરણે&quot; આ સ્લુઈસ ગેટ ખોલી નાખ્યાં હતા, અલબત્ત તેની સામે સૈન્યના સંવાદદાતાઓએ વાંધો ઉઠાવ્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે સુરક્ષા દળોએ માવિલ અરુ અનિકટના ચોક્કસ સ્થળે બૉમ્બિંગ કર્યા બાદ તરત જ પાણી વહેવું શરૂ થઈ ગયું હતું.&lt;ref name=&quot;st2&quot;&gt;''ધ સન્ડે ટાઇમ્સ સિચ્યુએશન રિપોર્ટ'' , [http://sundaytimes.lk/060813/index.html ઇલમ વૉર 4માં વિવિધ મોરચે ભડકો].&lt;/ref&gt;  આખરે, બળવાખોરો સાથેના ભીષણ યુદ્ધ બાદ, સરકારના દળોએ મવિલ અરુ જળાશય પર 15 ઓગસ્ટના રોજ સંપૂર્ણપણે કબ્જો સ્થાપી દીધો.&lt;ref name=&quot;jw1&quot;&gt;''ઇકબાલ અથાસ, જેન'સ ડિફેન્સ વિકલી,''  [http://www.janes.com/defence/news/jdw/jdw060817_1_n.shtml શ્રીલંકામાં ભડકી ઉઠેલું પૂર્ણ ફલકનું યુદ્ધ].&lt;/ref&gt; 

===મુત્તુર અને જાફનામાં એલટીટીઇના આક્રમણો===
માવિલ અરુ (માવિલ ઓયા)ની નજીકમાં ઉગ્ર લડાઈ ચાલી રહી હતી, તેવા સમયે ગોકન્ના (ત્રિંકોમાલી) સુધી પણ હિંસા ફેલાઈ, ત્યાં એલટીટીઇએ શ્રીલંકાના નૌકાદળના મહત્વના મથક ઉપર,&lt;ref name=&quot;fline1&quot;&gt;{{cite news |url = http://www.hinduonnet.com/fline/fl2316/stories/20060825001405400.htm |title = Water war |work = B. Muralidhar Reddy |publisher = The Hindu |date = August 12, 2006 |access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010 |archive-date = ફેબ્રુઆરી 1, 2008 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080201115217/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2316/stories/20060825001405400.htm |url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080201115217/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2316/stories/20060825001405400.htm |date=ફેબ્રુઆરી 1, 2008 }}&lt;/ref&gt; અને ઓગસ્ટના પ્રારંભમાં સરકારના અંકુશ હેઠળના સમુદ્રતટે વસેલાં વ્યૂહાત્મક મુત્તુર નગર પર હુમલો કર્યો, જેના પરિણામે લગભગ 30 નાગરિકોના મોત નિપજ્યાં તથા આશરે 25,000 લોકો આ વિસ્તારમાંથી વિસ્થાપિત થયા.&lt;ref&gt;{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5240864.stm |title = Civilians die in Sri Lanka clash |work = |publisher = BBC News |date = August 3, 2006 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;  2 ઓગસ્ટ, 2006ના રોજ એલટીટીઇએ મુત્તુર&lt;ref name=&quot;toi1&quot;&gt;{{cite news |url =http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1859354.cms |title = 152 LTTE rebels killed in Sri Lanka  |work = |publisher = [[The Times of India]] |date = August 4, 2006}}&lt;/ref&gt; પર તોપખાનાં સાથે ભારે હુમલો કર્યો અને ત્યારબાદ તેમાં ઘૂસી જઈને નગરના કેટલાક ભાગો ઉપર નિયંત્રણ મેળવી લીધું, જેને લીધે અથડામણો ફાટી નીકળી.&lt;ref name=&quot;hindu2&quot;&gt;{{cite news |url = http://www.hindu.com/2006/08/04/stories/2006080408511500.htm |title = 34 killed as LTTE `overruns' Muttur town |work = B. Muralidhar Reddy |publisher = The Hindu |date = August 4, 2006 |access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010 |archive-date = સપ્ટેમ્બર 30, 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930235841/http://www.hindu.com/2006/08/04/stories/2006080408511500.htm |url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930235841/http://www.hindu.com/2006/08/04/stories/2006080408511500.htm |date=સપ્ટેમ્બર 30, 2007 }}&lt;/ref&gt; સૈન્યએ આનો પ્રતિક્રિયા આપી અને ભારે યુદ્ધમાં એલટીટીઇના આશરે 150 બળવાખોરોને મારી નાખીને 5 ઓગસ્ટના રોજ નગર ઉપર ફરી પોતાનું નિયંત્રણ સ્થાપી દીધું.&lt;ref name=&quot;toi1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

તેના ટૂંક સમય બાદ જ, મૂદુથારા (મુથુર)માં ફ્રાન્સની આંતરરાષ્ટ્રીય સદભાવના સંસ્થા [[એક્સન અગેઈન્સ્ટ હંગર]] (એસીએફ)માં કામ કરતા 17 લોકો [[મૃત્યુ પામેલી હાલતમાં મળી આવ્યા]].  આ લોકો તેમની ઓફિસમાં જમીન તરફ મોઢું રાખીને સુતેલી હાલતમાં મળી આવ્યા હતા, તેમણે પહેરેલી ટી-શર્ટ કે જેના પર બુલેટના ઘાનાં નિશાન હતા તેના પરથી એવો સંકેત મળ્યો કે તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય માનવતાવાદી કાર્યકરો હતા.  આ હત્યાઓની વિશ્વભરમાંથી વ્યાપક નિદા થઈ.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.hindu.com/2006/08/08/stories/2006080808521200.htm |title=15 NGO workers killed |access-date= 2007-01-30 |work=The Hindu}}&lt;/ref&gt;  એસએલએમએમએ એવો દાવો કર્યો કે આ હુમલા પાછળ સરકારનો હાથ હતો,&lt;ref&gt;{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5298470.stm |title = Military 'killed Lanka aid staff' |publisher = BBC |date = August 30, 2006 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; પરંતુ સરકારે આ આક્ષેપોને &quot;ખિન્નતા ઉપજાવનારા અને પક્ષપાતી&quot; ગણાવીને તેને રદિયો આપ્યો હતો, અને જણાવ્યું હતું કે એસએલએમએમને &quot;આ પ્રકારના નિવેદનો આપવાનો કોઈ અધિકાર નથી કારણ કે તેઓ ઓટોપ્સી અથવા પોસ્ટ-મોર્ટમ સાથે સંકળાયેલા નથી.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5298470.stm | title =  Sri Lanka forces attack reservoir|work =|publisher = BBC News|date=August 6, 2006 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; આંતરરાષ્ટ્રીય ફૉરેન્સિક નિષ્ણાતોની મદદથી સરકારે શરૂ કરેલી સત્તાવાર તપાસ હાલમાં ચાલી રહી છે.&lt;ref&gt;[http://www.foreignminister.gov.au/releases/2007/fa007_07.html ઓસ્ટ્રેલિયાના સુવિખ્યાત ધારાશાસ્ત્રી શ્રીલંકામાં માનવ અધિકારની તપાસમાં મદદરૂપ થશે].&lt;/ref&gt; 

દરમિયાન, દેશની ઉત્તરમાં, 11 ઓગસ્ટના રોજ એલટીટીઈએ [[શ્રીલંકાના સૈન્ય]]ની સુરક્ષા હરોળ પર ભીષણ હુમલો કર્યો, ત્યાર બાદ 2001 પછીની સૌથી લોહિયાળ લડાઈઓ પૈકીની લડાઇ થઈ. આ હુમલાઓમાં એલટીટીઇએ 400થી 500 ફાઈટર્સના જૂથનો ઉપયોગ કર્યો અને તેમાં જમીન તથા અન્ય જગ્યાએથી કરાયેલા હુમલાઓનો સમાવેશ થતો હતો, આ હુમલામાં પલુયાલા ([[પલય]]) ખાતેના લશ્કરના મુખ્ય ઍરબેઝ સહિતના સરકારના સ્થાનો ઉપર ભારે તોપમારો પણ કરવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;hindu3&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200608121801.htm | title = At least 127 combatants killed in Lanka fighting: military | work =  | publisher = The Hindu | date = August 12, 2006 | access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010 | archive-date = સપ્ટેમ્બર 30, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070930211134/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200608121801.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;  શરૂઆતમાં, ટાઈગર્સે મુહામલાઈ (મહાકન્દા)ની આસપાસની સૈન્યની સુરક્ષા હરોળને તોડી પાડી, અને ઉત્તર તરફ વધુ આગળ વધ્યાં,&lt;ref name=&quot;oi1&quot;&gt;{{cite news | url = http://news.oneindia.in/2006/08/12/sri-lanka-rebels-say-destroy-northern-defences-advance-1155353635.html | title = Lanka rebels destroy northern defenses, advance | work =  | publisher = One India | date = August 12, 2006 | access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010 | archive-date = મે 10, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110510083652/http://news.oneindia.in/2006/08/12/sri-lanka-rebels-say-destroy-northern-defences-advance-1155353635.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; પરંતુ 10 કલાકની ભીષણ લડાઈ બાદ તેઓ થંભી ગયા.  આગામી થોડા દિવસો સુધી આ લડાઈઓ ચાલતી રહી, પરંતુ ભારે જાનહાનિને કારણે એલટીટીઇએ પોતાનું આક્રમણ છોડી દેવું પડ્યું.&lt;ref name=&quot;ht1&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.hindustantimes.com/news/7598_1883909,000500020002.htm | title = Lanka's chilling 2006 timeline | work = PK Balachandran | publisher = [[Hindustan Times]] | date = December 30, 2006 | access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010 | archive-date = સપ્ટેમ્બર 30, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070930045807/http://www.hindustantimes.com/news/7598_1883909,000500020002.htm | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930045807/http://www.hindustantimes.com/news/7598_1883909,000500020002.htm |date=સપ્ટેમ્બર 30, 2007 }}&lt;/ref&gt;  આ અભિયાનમાં એલટીટીઇએ આશરે 250&lt;ref name=&quot;ht1&quot;&gt;&lt;/ref&gt; સૈનિકો ગુમાવ્યા હોવાનો અંદાજ છે, જ્યારે શ્રીલંકાના 90 સૈનિકો અને ખલાસીઓ પણ માર્યા ગયા હતા.&lt;ref name=&quot;usatoday1&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.usatoday.com/news/world/2006-08-15-sri-lanka_x.htm | title =  Fighting rages in northern Sri Lanka in fourth week of hostilities |work = |publisher = [[USA Today]]| date = August 15, 2006}}&lt;/ref&gt; 

===ચેન્કોલાઈ હવાઈ હુમલો===
શ્રીલંકાની ઉત્તર અને પૂર્વમાં જમીન પર લડાઈ ચાલી રહી હતી, તેવા સમયે શ્રીલંકાની વાયુસેનાએ બળવાખોરોના કબ્જામાં રહેલા મલ્લાઈતિવુ વિસ્તારમાં આવેલી સુવિધાઓ ઉપર હવાઈ હુમલો હાથ ધર્યો, જેમાં [[સંખ્યાબંધ તમિલ છોકરીઓ મૃત્યુ પામી]]. એલટીટીઈએ 61 છોકરીઓના મોત થયા હોવાનો દાવો કર્યો હતો, તેમછતાં એસએલએમએમએ જણાવ્યું કે તેમણે ફક્ત 19 મૃતદેહો જ ગણ્યાં હતા.  સરકારે જણાવ્યું કે તે એલટીટીઇની તાલીમ સુવિધા હતી અને આ બાળકો એ એલટીટીઇના બાળ સૈનિકો હતા,&lt;ref name=&quot;mg1&quot;&gt;{{cite news |url = http://www.mg.co.za/articlepage.aspx?area=/breaking_news/breaking_news__international_news/&amp;articleid=280855|title = Unicef: Bombed orphans were not Tamil Tigers |publisher = [[Mail and Guardian Online]] |date = August 15, 2006}}&lt;/ref&gt; અલબત્ત એલટીટીઇએ એવો દાવો કર્યો કે ભોગ બનનાર છોકરીઓ શાળાની વિદ્યાર્થિનીો હતી જે એક અનાથાલયમાં પ્રાથમિક સારવારના કોર્સમાં ભાગ લઇ રહી હતી.&lt;ref name=&quot;mg1&quot;&gt;&lt;/ref&gt; 

===પાકિસ્તાનનાં હાઈ કમિશ્નર પર હુમલો===
તે જ દિવસે, શ્રીલંકા ખાતેના [[પાકિસ્તાન]]ના [[હાઈ કમિશ્નર]] [[બશીર વલી મોહમદ]]ને લઇ જઈ રહેલા  પર એક [[ઓટો રીક્ષા]]માં છુપાવવામાં આવેલી [[ભૂમિગત માનવ-વિરોધી સુરંગ]] દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો.   આ ધડાકામાં હાઈ કમિશ્નર એક પણ ઈજા વગર બચી ગયા, પણ સાત લોકો માર્યા ગયા અને 17 લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા.&lt;ref name=&quot;ndtv1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?id=20040&amp;template=Lanka&amp;callid=0&amp;frmsrch=1&amp;txtsrch=Lanka  | title=Lanka blast: Pak envoy safe, 7 killed  | author = Rica Roy &amp; Anisa Khan |date=August 14, 2006 | publisher =NDTV }}&lt;/ref&gt;  આ હુમલાની જવાબદારી એક પણ જુથે સ્વીકારી નહોતી, પણ શ્રીલંકાની સરકારે એલટીટીઈ પર આક્ષેપ કર્યો હતો. [[પાકિસ્તાન]]ના [[હાઈ કમિશ્નર]], [[બશીર વલી મોહમદ]]એ એવો દાવો કર્યો કે પાકિસ્તાનને ડરાવવા માટે,&lt;ref name=&quot;at2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HI22Df01.html |title=The Pakistani muscle behind Colombo |author=Sudha Ramachandran |date=September 22, 2006 |publisher=Asia Times |access-date=સપ્ટેમ્બર 7, 2010 |archive-date=જુલાઈ 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725112954/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HI22Df01.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725112954/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HI22Df01.html |date=જુલાઈ 25, 2011 }}&lt;/ref&gt; ભારતે આ હુમલો કરાવ્યો હોય તેવી મજબુત ધારણા છે. પાકિસ્તાન શ્રીલંકાની સરકારને સૈન્ય સાધન-સરંજામ પુરા પડતા મુખ્ય સપ્લાયરો પૈકીનું એક છે.&lt;ref name=&quot;at2&quot;&gt;&lt;/ref&gt;  પાકિસ્તાને આવનારા મહિનાઓમાં દર 10 દિવસે એક વાર જરૂરી સહાયનું વચન આપ્યું, પાકિસ્તાને મજબુત ટેકાની ખાતરી આપતા શ્રીલંકાનાં સંરક્ષણ સચિવ ગોતાભ્ય રાજપક્ષેએ જાહેરમાં એવું જણાવ્યું કે એલટીટીઈનાં મુખ્ય મથક કિલીનોચ્ચીને ડીસેમ્બરના અંત સુધીમાં મુક્ત કરવામાં આવશે.  

===સંપુરનું પતન ===
હિંસાનો દોર ફરી શરુ થયો ત્યારથી, ત્રીન્કોમાંલી ખાતેના શ્રીલંકાના નૌકાદળનાં વ્યુહાત્મક રીતે અગત્યના&lt;ref name=&quot;reuters1&quot;&gt;{{cite news|url = http://today.reuters.co.uk/news/CrisesArticle.aspx?storyId=COL24804|title = Sri Lanka army battles rebels in northeast|work = Peter Apps|publisher = Reuters|date = September 12, 2006|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|archive-date = સપ્ટેમ્બર 3, 2006|archive-url = https://web.archive.org/web/20060903184404/http://today.reuters.co.uk/News/CrisesArticle.aspx?storyId=COL24804|url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060903184404/http://today.reuters.co.uk/News/CrisesArticle.aspx?storyId=COL24804 |date=સપ્ટેમ્બર 3, 2006 }}&lt;/ref&gt; મથકને સંપૂર અને તેની આસપાસનાં એલટીટીઈનાં સ્થાનોથી ખતરો હોવા અંગે સૈન્યના ઘટકોમાં ચિંતા વધતી જતી હતી. સમ્પુરનું સ્થાન ત્રિકોમાંલીથી કોદ્દીયારનાં અખાત પર છે.&lt;ref name=&quot;saag1&quot;&gt;{{cite news|url = http://www.saag.org/%5Cnotes4%5Cnote331.html|title = Sri Lanka: LTTE's moment of truth at Sampur - Update 101|work = Col R Hariharan (retd.)|publisher = South Asai Analysis Group|date = September 8, 2006|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|archive-date = જુલાઈ 6, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070706090043/http://www.saag.org//notes4/note331.html|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hindu4&quot;&gt;{{cite news|url = http://www.hindu.com/2006/09/05/stories/2006090505251300.htm|title = Sri Lankan army captures Sampur|work = B. Muralidhar Reddy|publisher = The Hindu|date = September 5, 2006|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|archive-date = ઑક્ટોબર 1, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20071001023247/http://www.hindu.com/2006/09/05/stories/2006090505251300.htm|url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001023247/http://www.hindu.com/2006/09/05/stories/2006090505251300.htm |date=ઑક્ટોબર 1, 2007 }}&lt;/ref&gt;  આ વિસ્તારમાંથી એલટીટીઈનાં થાણાઓમાંથી થતો તોપમારો નૌકાદળના મથકને છિન્નભિન્ન કરીને જાફનાને સૈન્ય પુરવઠો પૂરો પડી શકે એવી એકમાત્ર સૈન્ય કડીને કાપી નાખે અને સૈન્યને સંપૂર્ણપણે અસહાય બનાવી શકે તેવી સંભાવના હતી.  નૌકાદળના જહાજોની તમામ હિલચાલ પર પણ એલટીટીઈની ચાંપતી નજર રહેતી હતી.&lt;ref name=&quot;saag1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;  2005માં શ્રીલંકાની મુલાકાતે આવેલી યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સના સૈન્યની સલાહકારી ટૂકડીએ પણ આ દહેશતને ટેકો આપ્યો હતો. માવિલ અરુ (માવિલ ઓયા) અને મુત્તુર (મૂદુથારા)માં અથડામણોને પગલે, એલટીટીઇએ ત્રિંકોમાલી (ગોકન્ના)માં આવેલા નૌકાદળના મથકને લક્ષ્યાંક બનાવીને તીવ્ર હુમલાઓ કર્યાં,&lt;ref name=&quot;hindu4&quot;&gt;&lt;/ref&gt; અને 21 ઓગસ્ટના રોજ, શ્રીલંકાના પ્રમુખ મહિન્દા રાજાપક્ષેએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સરકારનો આશય સમ્પૂરમાં એલટીટીઇનો ડર નિકાળવાનો હતો.&lt;ref name=&quot;hindu4&quot;&gt;&lt;/ref&gt;  28 ઓગસ્ટના રોજ, શ્રીલંકાનાં સૈન્યએ સમ્પૂર તથા તેની નજીકના કદ્દાઈપરિકચન (ગાયેતા-બારા-હેના) અને થોપ્પુર (થુપાપુરા) વિસ્તારોમાં એલટીટીઇના કૅમ્પ ફરી હાંસલ કરવા માટે આક્રમણ કર્યું.  આને કારણે એલટીટીઇએ એવી જાહેરાત કરી કે જો આ આક્રમણ ચાલુ રહેશે, તો યુદ્ધવિરામ સત્તાવાર રીતે પૂરો થશે. 

એકધારી પ્રગતિ બાદ, 4 સપ્ટેમ્બરના રોજ બ્રિગેડ કમાન્ડર સરથ વિજેસિંઘે&lt;ref name=&quot;hindu5&quot;&gt;&lt;/ref&gt;ની આગેવાની હેઠળનાં શ્રીલંકાના સુરક્ષા દળોએ એલટીટીઇના કબ્જામાંથી સમ્પૂર (સોમાપુરા)ને પુનઃ હાંસલ કર્યું, અને ત્યાં સૈન્યના મથકો સ્થાપવાનું શરૂ કર્યું.&lt;ref&gt;{{cite news |url = http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601080&amp;sid=ax6hzULkWuCE|title = Sri Lanka Army captures Sampur |publisher = [[Bloomberg.com]] |date = September 4, 2006}}&lt;/ref&gt; એલટીટીઇએ હારનો સ્વીકાર કર્યો અને પોતે આ વ્યૂહાત્મકરીતે મહત્વના નગરમાંથી પોતાના સૈનિકો &quot;પરત ખેંચ્યાં&quot; હોવાનું જણાવ્યું.&lt;ref&gt;{{cite news |url = http://www.bbc.co.uk/sinhala/news/story/2006/09/060904_sampoor_defeat.shtml| title = LTTE admits defeat in Sampoor|work = |publisher = BBC |date = September 4, 2006}}&lt;/ref&gt; 2002માં યુદ્ધવિરામના કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા બાદ પ્રાદેશિક કબ્જામાં થયેલો આ સૌપ્રથમ મહત્વનો ફેરફાર હતો.&lt;ref name=&quot;iht1&quot;&gt;{{cite news|url = http://www.iht.com/articles/ap/2006/09/04/asia/AS_GEN_Sri_Lanka.php|title = Sri Lankan military captures key rebel territory, Tigers vow to keep fighting|work = |publisher = International Herald Tribune|date = September 3, 2006|archive-url = https://web.archive.org/web/20080205184829/http://www.iht.com/articles/ap/2006/09/04/asia/AS_GEN_Sri_Lanka.php|archive-date = ફેબ્રુઆરી 5, 2008|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|url-status = live}}&lt;/ref&gt; શ્રીલંકાના સૈન્યના અંદાજ પ્રમાણે આ હુમલામાં તેના 33 અધિકારીઓ અને એલટીટીઇના આશરે 200 લડવૈયાઓ માર્યા ગયા હતા.&lt;ref name=&quot;hindu5&quot;&gt;{{cite news|url = http://www.hindu.com/2006/09/12/stories/2006091204601400.htm|title = Fierce battles continue in Jaffna|work = B. Muralidhar Reddy|publisher = The Hindu|date = September 12, 2006|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|archive-date = માર્ચ 12, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070312233039/http://www.hindu.com/2006/09/12/stories/2006091204601400.htm|url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312233039/http://www.hindu.com/2006/09/12/stories/2006091204601400.htm |date=માર્ચ 12, 2007 }}&lt;/ref&gt;

===એલટીટીઇની પ્રતિક્રિયા અને આગળની શાંતિ મંત્રણા===
ઓક્ટોબરમાં એલટીટીઇ પુનઃ ત્રાટકી.  સૌપ્રથમ તો દેશની ઉત્તરે આવેલા સરકાર તથા એલટીટીઇના અંકુશ હેઠળના વિસ્તારો વચ્ચેનાં ક્રોસિંગ પોઇન્ટરૂપ મુહામલાઈ (મહાકન્દા) ખાતે થયેલા ઉગ્ર યુદ્ધમાં એલટીટીઇએ લગભગ 130 સૈનિકોને મારી નાખ્યા.&lt;ref name=&quot;dm2&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.dailymirror.lk/2006/10/18/front/1.asp | title =  No repeat of Muhamalai, President warns; orders full probe into debacle |work =Poorna Rodrigo and Sunil Jayasiri |publisher = The Daily Mirror|date=October 18, 2006}}&lt;/ref&gt;  થોડા દિવસ બાદ જ, એલટીટીઇના એક આત્મઘાતી બૉમ્બરે દેશની મધ્યમાં આવેલા હાબાર્બા ખાતે ઘરે રજા વિતાવવા માટે પરત ફરી રહેલા [[નૌકાદળના ખલાસીઓના કાફલા ઉપર હુમલો]] કરીને આશરે 100 ખલાસીઓનાં મોત નિપજાવ્યાં.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.playfuls.com/news_10_1683-Bloodbath-in-Sri-Lanka-At-Least-100-Unarmed-Sailors-Dead.html | title = Bloodbath in Sri Lanka: At Least 100 Unarmed Sailors Dead | work =  | publisher = Playfuls.com | date = October 16, 2006 | access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010 | archive-date = જાન્યુઆરી 13, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090113224201/http://www.playfuls.com/news_10_1683-Bloodbath-in-Sri-Lanka-At-Least-100-Unarmed-Sailors-Dead.html | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090113224201/http://www.playfuls.com/news_10_1683-Bloodbath-in-Sri-Lanka-At-Least-100-Unarmed-Sailors-Dead.html |date=જાન્યુઆરી 13, 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6045866.stm| title = Analysis: Sri Lanka military setbacks|work = |publisher = BBC |date = October 16, 2006 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; તમિલ વિગ્રહના ઇતિહાસનો આ સૌથી ઘાતક આત્મઘાતી હુમલો હતો.&lt;ref name=&quot;zaman1&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.zaman.com/?bl=international&amp;alt=&amp;hn=37451 | title = Bloody Day in Sri Lanka: 103 Dead | work =  | publisher = Zaman Daily | date = October 17, 2006 | access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010 | archive-date = મે 11, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110511061254/http://www.zaman.com/?bl=international&amp;alt=&amp;hn=37451 | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511061254/http://www.zaman.com/?bl=international&amp;alt=&amp;hn=37451 |date=મે 11, 2011 }}&lt;/ref&gt; 

બે દિવસ બાદ, એલટીટીઇ સી ટાઈગરના લડવૈયાઓએ દેશની દક્ષિણે આવેલા તટીય શહેર [[ગાલે]]માં આવેલા ''દક્ષિણ''  નૅવલ બૅઝ પર હુમલો કર્યો.  દક્ષિણના દૂરના પ્રદેશમાં થયેલો આ સૌથી મોટો એલટીટીઈ હુમલો હતો, અને તેમાં એલટીટીઇના 15 લડાયકો સામેલ હતા જેઓ પાંચ સ્યુસાઈડ બૉટ્સમાં આવ્યા હતા.  સરકારે આ હુમલાને નિષ્ફળ બનાવ્યો હતો, અને નૌકાદળના મથકને ઓછું નુકશાન થયું હતું. શ્રીલંકાના નૌકાદળના એક નાવિક ઉપરાંત, આ હુમલામાં સામેલ એલટીટીઇના તમામ 15 આત્મઘાતી લડવૈયાઓ પણ માર્યા ગયા હોવાનું માનવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;hindu6&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.hindu.com/2006/10/19/stories/2006101915420100.htm | title = LTTE attack on Galle repulsed | work = B. Muralidhar Reddy | publisher = The Hindu | date = October 19, 2006 | access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010 | archive-date = નવેમ્બર 5, 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061105150432/http://www.hindu.com/2006/10/19/stories/2006101915420100.htm | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061105150432/http://www.hindu.com/2006/10/19/stories/2006101915420100.htm |date=નવેમ્બર 5, 2006 }}&lt;/ref&gt;

આ બનાવો બનવા છતાં, બન્ને પક્ષો 28-29 ઓક્ટોબરના રોજ જીનેવામાં યોજાનારી શાંતિ મંત્રણામાં બિનશરતી ઉપિસ્થિતિ માટે સંમત થયા.&lt;ref name=&quot;car1&quot;&gt;{{cite news | url = http://conflict-religion.boker.tv/news/conflicts/hinduism/sri_lanka_tamil_tigers_ok_talks_with_sri_lanka_tamil_tigers_agree_to_unconditional_talks_with_sri_lankan_government | title = Sri Lanka - Tamil Tigers OK Talks With Sri Lanka: Tamil Tigers Agree to Unconditional Talks With Sri Lankan Government | work = BHARATHA MALLAWARACHI | publisher = Conflict and Religion | date = October 3, 2006 | access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010 | archive-date = માર્ચ 25, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090325181330/http://conflict-religion.boker.tv/news/conflicts/hinduism/sri_lanka_tamil_tigers_ok_talks_with_sri_lanka_tamil_tigers_agree_to_unconditional_talks_with_sri_lankan_government | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325181330/http://conflict-religion.boker.tv/news/conflicts/hinduism/sri_lanka_tamil_tigers_ok_talks_with_sri_lanka_tamil_tigers_agree_to_unconditional_talks_with_sri_lankan_government |date=માર્ચ 25, 2009 }}&lt;/ref&gt; જો કે, મહત્વનો એ-9 હાઇ-વે ફરી ખુલ્લો મૂકવા અંગે થયેલા મતભેદોને કારણે આ શાંતિ મંત્રણા પડી ભાંગી, આ હાઇ-વે દક્ષિણમાં જાફના અને સરકાર અંકુશિત વિસ્તારોને સાંકળી કડીરૂપ હતો.  ઓગસ્ટમાં થયેલી ભીષણ લડાઈ બાદ બંધ કરી દેવાયેલા આ આ હાઇ-વેને એલટીટીઇ પુનઃ શરૂ કરવા ઇચ્છતી હતી, પરંતુ સરકારે ઇનકાર કર્યો, અને જણાવ્યું કે એલટીટીઇ તેનો ઉપયોગ ત્યાંથી પસાર થતા લોકો પાસેથી વેરો વસૂલવા માટે કરશે, વસૂલાયેલા નાણાંનો ઉપયોગ તે સરકારના દળોની વિરુદ્ધ વધુ હુમલાઓ કરવા માટે કરશે.&lt;ref&gt;{{cite news|url = http://www.iht.com/articles/ap/2006/10/29/europe/EU_GEN_Switzerland_Sri_Lanka_Talks.php|title = Sri Lankan peace talks end in deadlock over road blockade|work = |publisher = International Herald tribune|date = October 28, 2006|archive-url = https://web.archive.org/web/20061104192937/http://www.iht.com/articles/ap/2006/10/29/europe/EU_GEN_Switzerland_Sri_Lanka_Talks.php|archive-date = નવેમ્બર 4, 2006|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; નવા વર્ષના પ્રારંભ બાદ, [[એલટીટીઇ]]ના શંકાસ્પદ લડવૈયાઓએ દેશની દક્ષિણે બે બસમાં બૉમ્બ ધડાકા કરીને 21 નાગરિકોને મોતને ઘાટ ઉતાર્યાં.  સમાચાર અહેવાલોમાં જણાવવામાં આવ્યા પ્રમાણે આ હુમલાઓ એલટીટીઈના હુમલાની તમામ હદોને ઓળંગી ગયા હતા.&lt;ref name=&quot;an1&quot;&gt;{{cite news| url =http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/COL157334.htm| title =Fear and loathing in south Sri Lanka after bus bombs| work =Buddhika Weerasinghe| publisher =Reuters| date =January 8, 2007| archive-url =https://web.archive.org/web/20080201065722/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/COL157334.htm| archive-date =ફેબ્રુઆરી 1, 2008| access-date =સપ્ટેમ્બર 7, 2010| url-status =dead}}&lt;/ref&gt; શ્રીલકાના પ્રમુખે આ હુમલાઓની નિંદા કરી અને આ હુમલો એલટીટીઇએ કરાવ્યો હોવાનો આક્ષેપ કર્યો,&lt;ref name=&quot;mcns1&quot;&gt;''મિડીયા સેન્ટર ફોર નેશનલ સિક્યોરિટી'' , [http://www.nationalsecurity.lk/fullnews.php?id=3298 નાગરિકો પર એલટીટીઇના આતંકવાદી હુમલાની સરકાર દ્વારા આલોચના] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223055805/http://www.nationalsecurity.lk/fullnews.php?id=3298 |date=2007-02-23 }}.&lt;/ref&gt; અલબત્ત એલટીટીઇએ આમાં પોતાની સામેલગીરી હોવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.  જેન'સ ડિફૅન્સ વિકલીનાં વિશ્લેષક ઇકબાલ અથાસે એવી ટિપ્પણી કરી કે નાગરિકોને લક્ષ્ય બનાવવાની એલટીટીઇની નીતિ એક ચિંતાજનક પરિબળ છે, અને નાગરિકો વિરુદ્ધના વધુ હુમલાઓની શક્યતા નકારી શકાય નહિ.&lt;ref name=&quot;glp1&quot;&gt;{{cite news| url =http://godlikeproductions.com/news/item.php?keyid=11224&amp;category=1| title =Suspected suicide bomber attacks S. Lanka bus| work =Simon Gardner| publisher =Reuters| date =January 6, 2007}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; અન્ય વિશ્લેષકોએ પણ એલટીટીઇના હુમલાની દહેશત વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે વિગ્રહના અપેક્ષિત તબક્કામાં બનતું હોય છે તે રીતે નાગરિકોને લક્ષ્યાંક બનાવતા એલટીટીઇના હુમલાઓ વધી શકે છે. યુદ્ધવિરામના સમયગાળા દરમિયાન એલટીટીઇના હુમલાઓનું લક્ષ્ય મોટેભાગે સૈન્ય અને રાજકીય રહ્યું હતું. 

===પૂર્વમાં સરકારનું આક્રમણ===
ડિસેમ્બર 2006માં, સૈન્યના કમાન્ડર અને અન્ય વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓએ તેમની એવી યોજના રજૂ કરી કે પહેલા તો એલટીટીઇને શ્રીલંકાના [[પૂર્વીય પ્રદેશ]]માંથી બહાર કાઢવી, અને ત્યારબાદ દેશની ઉત્તરમાં રહેલી એલટીટીઇને પછાડવા માટે સૈન્યની પૂરી તાકાતનો ઉપયોગ કરવો.&lt;ref name=&quot;dm1&quot;/&gt; ઉત્તરમાં આક્રમણ માટે સૈન્ય દ્વારા આપવામાં આવેલા કારણોમાં &quot;આ વિસ્તારના નાગરિકોને એલટીટીઇથી મુક્ત કરાવવાની&quot; આવશ્યક્તાનું એક કારણ મુખ્ય હતું, સૈન્યએ જણાવ્યા પ્રમાણે એલટીટીઇ નાગરિક મિલ્કતો પર તોપમારો કરી રહી હતી અને 35,000 લોકોનો માનવ કવચ તરીકે ઉપયોગ કરી રહી હતી.&lt;ref name=reuters-12/14/2006&gt;{{cite news|url = http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/COL298949.htm|title = Sri Lanka military vows to drive Tigers from east coast|work = |publisher = Reuters|date = December 14, 2006|archive-url = https://web.archive.org/web/20080201065727/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/COL298949.htm|archive-date = ફેબ્રુઆરી 1, 2008|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; સૈન્યના આ દાવાને બાદમાં નાગરિકો દ્વારા સમર્થન મળ્યું જેમણે પત્રકારોને એવું જણાવ્યું હતં કે તેમને તમિલ ટાઈગર્સે બળજબરીથી પોતાના કબ્જામાં રાખ્યાં હતા. &lt;ref name=iht-12/18/2006&gt;{{cite news|url = http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/18/asia/AS_GEN_Sri_Lanka_Refugees.php|title = Fleeing Tamil refugees describe being held by separatists as Sri Lanka shelled camps|publisher = International Herald Tribune|date = December 18, 2006|archive-url = https://web.archive.org/web/20080205184839/http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/18/asia/AS_GEN_Sri_Lanka_Refugees.php|archive-date = ફેબ્રુઆરી 5, 2008|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; આ સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો હતો તે દરમિયાન, 7 નવેમ્બર, 2006ના રોજ [[વહારાઇ બૉમ્બિંગ]] તરીકે ઓળખાતા હત્યાકાંડમાં આશરે 45 તમિલ નાગરિકોના મોત નિપજ્યાં હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો.   

ત્યારબાદ, 8 ડિસેમ્બર, 2006ના રોજ સૈન્યએ [[વકારાઇ]]ને પ્રાપ્ત કરવાના લક્ષ્યાંક સાથે બટ્ટીકોલોઆ જિલ્લામાં એલટીટીઇની સામે આક્રમણની શરૂઆત કરી, જે પૂર્વ પ્રદેશમાં એલટીટીઇનો ગઢ હતો, &lt;ref name=Hindu-12/9/06&gt;{{cite news|url = http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200612091430.htm|title = Heavy fighting in Sri Lanka's restive east, 13 injured|work = |publisher = The Hindu|date = December 9, 2006|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|archive-date = ફેબ્રુઆરી 22, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080222023439/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200612091430.htm|url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080222023439/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200612091430.htm |date=ફેબ્રુઆરી 22, 2008 }}&lt;/ref&gt; પરંતુ આ વિસ્તારમાં નાગરિકોની વિશાળ સંખ્યા તથા વરસતાં [[વરસાદ]]ને લીધે લડાઇના ઓપરેશન હાથ ધરવામાં પડતી મુશ્કેલીને લીધે લડાઈના એક સપ્તાહ બાદ થોડા વખત માટે આ આક્રમણ છોડી દેવામાં આવ્યું. &lt;ref name=saloon-12/16/06&gt;{{cite news|url = http://www.salon.com/wire/ap/archive.html?wire=D8M22IEO0.html|title = 3,000 Tamils Flee to Escape Fighting|work = GEMUNU AMARASINGHE|publisher = The Hindu|date = December 16, 2006|archive-url = https://web.archive.org/web/20070929141203/http://www.salon.com/wire/ap/archive.html?wire=D8M22IEO0.html|archive-date = સપ્ટેમ્બર 29, 2007|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|url-status = live}}&lt;/ref&gt; આગામી થોડા સપ્તાહો દરમિયાન, તોળાઇ રહેલા આક્રમણની દહેશતને કારણે એક અંદાજ મુજબ આશરે 20,000 નાગરિકોએ વકારાઇમાંથી સરકારના અંકુશ હેઠળના વિસ્તારોમાં પલાયન કર્યું.    જાન્યુઆરીના મધ્યભાગમાં સૈન્યએ નવેસરથી આક્રમણ કર્યું, અને 19 જાન્યુઆરી, 2007ના રોજ વકારાઇ આગળ ધપતાં સૈન્યનાં અંકુશ હેઠળ આવી ગયું.  પૂર્વમાં આક્રમણ ચાલી રહ્યું હતું, તેવા સમયે એલટીટીઇ અને અન્ય લોકોએ સરકાર ઉપર 2 જાન્યુઆરી, 2007ના રોજ [[પેદાહુથુરાઇ બૉમ્બ હુમલા]]માં 15 નાગરિકોની હત્યા કરવાનો આક્ષેપ મૂક્યો, આ બનાવમાં [[શ્રીલંકાની વાયુસેના]]એ ઉત્તરીય [[શ્રીલંકા]]ના ઈલ્લુપ્પાઇકડવઇ, કે જેને તે બળવાખોર [[એલટીટીઇ]]નું નૌકા મથક હોવાનો દાવો કરતી હતી, તેના ઉપર બૉમ્બવર્ષા કરી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boston.com/news/world/asia/articles/2007/01/02/sri_lankan_air_force_says_tamil_base_hit/|title=Rebel base hit, says government|access-date=2006-01-07|work=Boston.com|archive-date=2007-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070310024231/http://www.boston.com/news/world/asia/articles/2007/01/02/sri_lankan_air_force_says_tamil_base_hit/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.slmm.lk/press_releases/statement%20-%20air%20strike.pdf|format=PDF|title=Press release on 29 April 2006 SUBJECT: Air strikes violate the Ceasefire Agreement|access-date=2007-03-02|work=SLMM|archive-date=2007-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20070625102927/http://www.slmm.lk/press_releases/statement%20-%20air%20strike.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070625102927/http://www.slmm.lk/press_releases/statement%20-%20air%20strike.pdf |date=2007-06-25 }}&lt;/ref&gt; 
સૈન્યએ ત્રણ અલગ અલગ દિશામાંથી હુમલા કર્યાં, અને સંરક્ષણ પ્રવક્તા કેહૈલ્યા રામબુકવેલ્લાએ જાહેરાત કરી કે, &quot;વકારાઇના લોકોને આતંકવાદીઓના સકંજામાંથી મુક્ત કરાવવામાં આવ્યા છે&quot;.   વાકરી (વકારાઇ) ગુમાવવાને લીધે, ઉત્તરમાં રહેલા ટાઈગર્સ અને પૂર્વના તેના લડવૈયા વચ્ચેનો પૂરવઠાનો માર્ગ કપાઈ ગયો હતો તેવુ અનુમાન છે, જેનાથી નબળાં પડેલા ટાઈગર્સની પૂર્વ પરની પકડ ઢીલી પડવા લાગી હતી.&lt;ref&gt;{{cite news | url =http://www.asiantribune.com/index.php?q=node/4211 | title =Tigers admit fall of Vakarai | publisher =Asian Tribune | date =January 20, 2007 | access-date =જુલાઈ 10, 2021 | archive-date =જુલાઈ 26, 2018 | archive-url =https://web.archive.org/web/20180726040911/http://www.asiantribune.com/index.php?q=node%2F4211 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url =http://www.asiantribune.com/index.php?q=node/4208 | title =Sri Lanka Security forces captured LTTE controlled Vaharai | publisher =Asian Tribune | date =January 19, 2007 | access-date =જુલાઈ 10, 2021 | archive-date =જુલાઈ 26, 2018 | archive-url =https://web.archive.org/web/20180726040919/http://www.asiantribune.com/index.php?q=node%2F4208 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;

સૈન્ય આક્રમણ ચાલી રહ્યું હતું, તેવા સમયે એલટીટીઇએ સરકારના અંકુશ હેઠળના વિસ્તારોમાં નાગરિકો વિરુદ્ધ હુમલાઓ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું.  1 એપ્રિલ, 2007ના રોજ, શ્રીલંકાનાં સૈન્યએ એલટીટીઇ ઉપર પૂર્વનાં બટ્ટીકલોઆ જિલ્લામાં છ સિંહાલી સુનામી સહાયનાં કર્મચારીઓની હત્યાનો આરોપ મૂક્યો.&lt;ref name=&quot;smh-4/2/07&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka says rebels killed aid workers | date=April 2, 2007 | url =http://www.smh.com.au/news/World/Sri-Lanka-says-rebels-killed-aid-workers/2007/04/02/1175366108841.html | work =Sydney Morning Herald | access-date =  2007-04-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;toi-4/2/07&quot;&gt;{{cite news | title=Tamil Tigers kill 6 civilian workers in Lanka | date=2007-04-02 | url =http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/World/Rest_of_World/Tamil_Tigers_kill_6_civilian_workers_in_Lanka/articleshow/1842392.cms | work =Times of India | access-date =  2007-04-22}}&lt;/ref&gt;  ત્યારપછીના દિવસે, એલટીટીઇના શંકાસ્પદ લડવૈયાઓએ અમ્પારામાં નાગરિકોને લઇ જતી એક બસમાં બૉમ્બ ધડાકો કરીને 17 લોકોના મોત નિપજાવ્યાં, જેમાં ત્રણ બાળકોનો પણ સમાવેશ થતો હતો.&lt;ref name=&quot;bbc-4/2/07&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka blast 'kills civilians' | date=2007-04-02 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6517167.stm | work =BBC | access-date =  2007-04-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-bus-4/2/07&quot;&gt;{{cite news | title=Seventeen persons killed, over two dozens injured- Ampara [4th Lead] | date=2007-04-02 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070402_07 | work=Ministry of Defence | access-date=2007-04-22 | archive-date=2007-04-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070407165748/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070402_07 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070407165748/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070402_07 |date=2007-04-07 }}&lt;/ref&gt;

મુખ્યત્વે ખાસ દળોના બનેલા નાના જૂથોમાં કામ કરતા સૈનિકો અને કમાન્ડો યુનિટ્સે પૂર્વીય પ્રાંતમાં બાકી બચેલા એલટીટીઇના લડવૈયાઓને સાફ કરવા માટે ફેબ્રુઆરી&lt;ref name=&quot;ra-4/12/07&quot;&gt;&lt;/ref&gt;માં નવું ઓપરેશન શરૂ કર્યું.   આ ઓપરેશનનાં ભાગરૂપે, સરકારના દળોએ 28 માર્ચ&lt;ref name=&quot;mod-kkd-3/28/07&quot;&gt;{{cite news | title=Kokkadicholai LTTE base falls to SL Army | date=2007-03-28 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070328_06 | work=Ministry of Defence | access-date=2007-04-22 | archive-date=2007-04-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070403180143/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070328_06 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403180143/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070328_06 |date=2007-04-03 }}&lt;/ref&gt;ના રોજ એલટીટીઇના મહત્વના મથક ગોકાટગોલ્લા ([[કોક્કાડિચોલઇ]])ને હાંસલ કર્યું અને 12 એપ્રિલના રોજ વ્યૂહાત્મક એ-5 હાઇવે પર કાબુ મેળવ્યો, જેને લીધે 15 વર્ષમાં સૌપ્રથમવાર સંપૂર્ણ હાઇ-વે સરકારના અંકુશ હેઠળ આવી ગયો.&lt;ref name=&quot;mod-a5-4/12/07&quot;&gt;{{cite news | title=SL Army Troops gain complete control over the A-5 Main Road | date=2007-04-12 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070411_07 | work=Ministry of Defence | access-date=2007-04-22 | archive-date=2007-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070927175656/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070411_07 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927175656/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070411_07 |date=2007-09-27 }}&lt;/ref&gt;   આને કારણે પૂર્વમાં એલટીટીઇની ઉપસ્થિતિ ઘટીને માદકલપુવા (બટટ્ટીકલોઆ)ની ઉત્તર-પશ્ચિમે થોપ્પીગલ વિસ્તારના જંગલના 140 ચોરસ કિલોમીટરના એક હિસ્સા પૂરતી સીમિત થઈ ગઇ.  સૈન્યના અંદાજ પ્રમાણે, આ આક્રમણમાં 9 સૈનિકો અને 184 ટાઈગર લડવૈયાઓ માર્યા ગયા, જ્યારે એક પણ નાગરિક જાનહાનિ થઇ નહોતી.&lt;ref name=&quot;ra-4/12/07&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka captures key highway in rebel territory | date=2007-04-12 | url =http://www.radioaustralia.net.au/news/stories/s1895901.htm | work =Radio Australia | access-date =  2007-04-22}}&lt;/ref&gt;

===ઉત્તરમાં સરકારનું આક્રમણ. એલટીટીઇની નેતાગીરીને લક્ષ્યાંક બનાવાઈ===
ઉત્તરમાં મહિનાઓ સુધી છૂટીછવાઇ લડાઇ ચાલી આવતી હતી, પરંતુ સપ્ટેમ્બર 2007 બાદ તેની તીવ્રતામાં વધારો થયો.  આગલી સુરક્ષા હરોળમાં થયેલી અથડામણો દરમિયાન, બન્ને પક્ષોએ તેમના દળોને અલગ અલગ કરીને, એકબીજા ઉપર ભારે તોપમારો કર્યો, ત્યારબાદ લશ્કરી ચડાઇ કરવામાં આવી.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7046629.stm | title =  Sri Lanka on brink of all-out war | publisher = BBC News| date = October 16, 2007 | access-date =  2007-12-31}}&lt;/ref&gt;
22 ડિસેમ્બર, 2007 સુધીમાં, શ્રીલંકાનાં સૈન્યની આગળ વધતી કૂમકો સામે એલટીટીઇ ઉયિલન્કુલામા અને થામ્પાનાઇ હારી ગયું.&lt;ref name=&quot;mod-ma-12/22/07&quot;&gt;{{cite news | title=LTTE defences in Mannar and Vavuniya fall to army; terrorists on the run with soaring casualties | date=December 22, 2007 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071222_08 | work=Ministry of Defence | access-date=2007-12-31 | archive-date=2007-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071225110603/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071222_08 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225110603/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071222_08 |date=2007-12-25 }}&lt;/ref&gt;
29 ડિસેમ્બર, 2007ના રોજ, સૈન્યએ [[મન્નાર જિલ્લા]]માં આવેલા એલટીટીઇના ગઢ પેરાપ્પાકંદલ પર વિજય મેળવી લીધો.&lt;ref name=&quot;mod-ma-12/29/07&quot;&gt;{{cite news | title=SLA overruns LTTE stronghold: several LTTE leaders injured- Mannar | date=2007-12-29 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071229_04 | work=Ministry of Defence | access-date=2007-12-31 | archive-date=2007-12-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071230211156/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071229_04 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071230211156/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071229_04 |date=2007-12-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-ma-12/30/07&quot;&gt;{{cite news | title=33 terrorists killed, 38 wounded: SLA overruns LTTE stronghold- Mannar | date=2007-12-30 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071230_02 | work=Ministry of Defence | access-date=2007-12-31 | archive-date=2007-12-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071230220342/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071230_02 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071230220342/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071230_02 |date=2007-12-30 }}&lt;/ref&gt;

[[સન્ડે ઓબ્ઝર્વર]]ને આપેલી એક મુલાકાતમાં સૈન્યના કમાન્ડર લેફ્ટનન્ટ જનરલ સરથ ફોન્સેકાએ જણાવ્યું હતું કે સૈન્યએ એલટીટીઇની અગ્રિમ સુરક્ષા હરોળ પર કાબુ મેળવી લીધો હતો અને એલટીટીઇના વન્ની મથકને તમામ દિશાએથી ઘેરી લીધું હતું.  તેમણે એવું પણ જણાવ્યું હતું કે આશરે 3,000 ટાઈગર્સ બચ્યાં છે અને આગામી વર્ષના પ્રથમ છ મહિનાની અંદર સૈન્ય તેમનો જડમૂળથી નાશ કરવાનો આશય ધરાવે છે.&lt;ref name=&quot;mod-no-12/30/07&quot;&gt;{{cite news | title=Wanni is surrounded on all prongs | date=December 30, 2007 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071230_05 | work=Ministry of Defence | access-date=2007-12-31 | archive-date=2008-01-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080101155601/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071230_05 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080101155601/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071230_05 |date=2008-01-01 }}&lt;/ref&gt; એક દિવસ બાદ ભૂમિદળ, વાયુસેના અને નૌકાદળના કમાન્ડરોએ ઓછાં આશાવાદી નિવેદનો આપ્યા હતા. સૈન્યએ વન્નીમાં અંદાજિતપણે 5,000 ટાઈગર્સનો મુકાબલો કરવાનો હતો. સૈન્યના કમાન્ડર હાલની લડાઇને અગ્રિમ સુરક્ષા હરોળોમાં લઇ જઇને ઓગસ્ટ 2008માં લડાઇને નિર્ણાયક તબક્કામાં લાવવા માગતા હતા. કમાન્ડરના દૃષ્ટિકોણ અનુસાર, 2008માં એલટીટીઇને હરાવવું અત્યંત આસાન હતું.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Forces' Chiefs predict Tiger extinction in 2008 | date=2007-12-31 | publisher= | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071231_01 | work=Ministry of Defence | pages= | access-date=2007-12-31 | language= | archive-date=2008-01-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080101155611/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071231_01 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080101155611/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071231_01 |date=2008-01-01 }}&lt;/ref&gt;

[[શ્રીલંકાના સૈન્ય]]એ એવો દાવો કર્યો હતો કે [[શ્રીલંકાની વાયુસેના]] દ્વારા 26 નવેમ્બર, 2007ના રોજ જયંથિનગરમાં આવેલા એક બંકર કૉમ્પલૅક્સ પર કરાયેલા હવાઈ હુમલા દરમિયાન એલટીટીઇના નેતા [[વેલુપિલ્લઈ પ્રભાકરન]]ને ગંભીર ઈજા થઈ હતી.&lt;ref name=&quot;mod-vp-12/19/07&quot;&gt;{{cite news | title=Prabhakaran injured in air attack | date=December 19, 2007 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071219_05 | work=Ministry of Defence | access-date=2007-12-26 | archive-date=2007-12-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071221192746/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071219_05 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071221192746/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071219_05 |date=2007-12-21 }}&lt;/ref&gt; અગાઉ, 2 નવેમ્બર, 2007ના રોજ, બળવાખોરોની રાજકીય પાંખના વડા [[એસ. પી. થમિલસેલ્વન]] સરકારના બીજા એક હવાઇ હુમલામાં માર્યા ગયા હતા.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7074450.stm | title =  Senior Tamil Tiger leader killed | publisher = BBC News| date = November 2, 2007 | access-date =  2007-12-31}}&lt;/ref&gt; શ્રીલંકાની વાયુસેના એલટીટીઇની સંપૂર્ણ નેતાગીરીનો નાશ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ હતી.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;&lt;/ref&gt; એક એલટીટીઇ-તરફી વૅબસાઇટે જણાવ્યા અનુસાર, 5 જાન્યુઆરી, 2008ના રોજ, શ્રીલકાના સૈન્યનાં શંકાસ્પદ ડીપ પેનિટ્રેશન યુનિટ દ્વારા કરાયેલા એક [[ભૂમિગત સુરંગ]] હુમલામાં એલટીટીઇની મિલિટરી ઇન્ટેલિજન્સનાં વડા કર્નલ ચાર્લ્સનું મોત થયું હતું.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7173679.stm | title =  Tamil intelligence chief killed | publisher = BBC News| date = January 6, 2008 | access-date =  2008-01-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=24197 | title =  LTTE's Head of Military Intelligence killed in Claymore ambush | publisher = [[TamilNet]]| date = January 6, 2008 | access-date =  2008-01-06}}&lt;/ref&gt; 

==યુદ્ધવિરામમાંથી સરકારના ખસી ગયા બાદની સમયરેખા==
2 જાન્યુઆરી, 2008ના રોજ, શ્રીલંકાની સરકારે સત્તાવારરીતે પોતે યુદ્ધવિરામમાંથી ખસી ગયા હોવાની જાહેરાત કરી.&lt;ref name=&quot;afp&quot;&gt;{{cite news| url = http://www.france24.com/france24Public/en/archives/news/world/20080102-sri-lanka-tamil-tiger-cease-fire-end.php| title = Government ends ceasefire with Tamil Tigers| publisher = Agence France Presse| date = January 2, 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20081205104725/http://www.france24.com/france24Public/en/archives/news/world/20080102-sri-lanka-tamil-tiger-cease-fire-end.php| archive-date = ડિસેમ્બર 5, 2008| access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010| url-status = live}}&lt;/ref&gt; સંરક્ષણ સચિવ [[ગોતભ્ય રાજાપક્ષા]]એ 29 ડિસેમ્બર, 2007ના રોજ આની માગ કરી હતી, તેના બાદ સરકારે આ પગલું લીધું.&lt;ref name=&quot;Daily&quot;&gt;{{cite news|url = http://www.dailynews.lk/2007/12/29/sec01.asp|title = Ban LTTE, end truce|work = |publisher = Daily News|date = December 29, 2007|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|archive-date = ડિસેમ્બર 31, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20071231054702/http://www.dailynews.lk/2007/12/29/sec01.asp|url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231054702/http://www.dailynews.lk/2007/12/29/sec01.asp |date=ડિસેમ્બર 31, 2007 }}&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ,&lt;ref name=&quot;State&quot;&gt;{{cite news|url = http://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2008/jan/98381.htm/|title = Government of Sri Lanka’s Withdrawal from Ceasefire Agreement|publisher = U.S. Department of State|date = January 3, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080104214927/http://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2008/jan/98381.htm/|archive-date = જાન્યુઆરી 4, 2008|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|url-status = live}}&lt;/ref&gt; કેનેડા &lt;ref name=&quot;Foreign&quot;&gt;{{cite news|url = http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?isRedirect=True&amp;Language=E&amp;publication_id=385729&amp;docnumber=2|title = Statement on the possible escalation of violence in sri lanka|publisher = Foreign Affairs and International Trade Canada|date = January 3, 2008|access-date = સપ્ટેમ્બર 7, 2010|archive-date = જાન્યુઆરી 7, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080107090421/http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?isRedirect=True&amp;Language=E&amp;publication_id=385729&amp;docnumber=2|url-status = dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080107090421/http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?isRedirect=True&amp;Language=E&amp;publication_id=385729&amp;docnumber=2 |date=જાન્યુઆરી 7, 2008 }}&lt;/ref&gt; અને નોર્વે&lt;ref name=&quot;Ministry&quot;&gt;{{cite news | url= http://www.regjeringen.no/en/dep/ud/Press-Contacts/News/2008/Norway-regrets-the-Government-of-Sri-Lan.html?id=495581 | title = Norway regrets the Government of Sri Lanka’s decision to terminate the 2002 ceasefire agreement| work =|publisher = Ministry of Foreign Affairs|date = January 2, 2008}}&lt;/ref&gt; જેવા દાતા રાષ્ટ્રોએ શ્રીલંકાની સરકારના આ નિર્ણય અંગે ઊંડી દિલગીરી દર્શાવી.  શ્રીલંકાએ યુદ્ધવિરામ રદ કરતા પડોશી રાષ્ટ્ર ભારતે પણ પોતાનો ખેદ વ્યક્ત કર્યો.&lt;ref name=&quot;India&quot;&gt;{{cite news | url= http://mea.gov.in/pressbriefing/2008/01/04pb01.htm | title = In response to questions about Sri Lankan Government’s abrogation of Ceasefire Agreement of 2002, Official Spokesperson said:| publisher = Ministry of External Affairs, India|date = January 4, 2008}}&lt;/ref&gt;

10 જાન્યુઆરી, 2008ના રોજ, ટાઈગર્સની રાજકીય પાંખના નવા વડા બી. નાદેશન તરફથી એલટીટીઇએ ઔપચારિક પ્રતિસાદ આપ્યો. તેમણે જણાવ્યા અનુસાર, એલટીટીઇને આને કારણે આઘાત લાગ્યો છે અને હતાશા સાંપડી છે, કારણ કે શ્રીલંકાની સરકારે કોઇ ન્યાયિક તર્ક વિના જ યુદ્ધવિરામના કરારમાંથી એકપક્ષીય રીતે ખસી ગઇ હતી.  આ પ્રતિસાદમાં વધુમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, એલટીટીઇ ત્યારપછી પણ યુદ્ધવિરામ કરારની પ્રત્યેક કલમોનો અમલ કરવા તૈયાર હતી અને તેનું 100 ટકા પાલન કરતી હતી.  એલટીટીઇએ એવો દાવો કર્યો હતો કે, સરકારના આ પગલાને લક્ષ્યમાં રાખીને, એલટીટીઇ પર લગાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધો તાત્કાલિકપણે હટાવી લેવા એ આંતરરાષ્ટ્રીય સમાજનું કર્તવ્ય છે.&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7180761.stm | title = Tamil Tigers in ceasefire appeal | publisher = BBC |date = January 10, 2008 | access-date= January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cfa&quot;&gt;{{cite news | url= http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=24249 | title = LTTE requests Norway to continue facilitation, urges IC's support for Tamil rights | publisher = TamilNet |date = January 10, 2008}}&lt;/ref&gt; 

23 એપ્રિલ, 2008ના રોજ શ્રીલંકાના 185 સૈનિકો માર્યા ગયા હોવાનું અહેવાલોમાં નોંધવામાં આવ્યું હતું, તે સમયે [[મહામલાઇ અગ્રિમ સુરક્ષા હરોળ]] પર રહેલા દળોએ ત્રીજો મોરચો ખોલવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને જાફના પ્રાંતથી [[કિલિનોચ્ચી]] તરફ આગળ વધ્યાં હતા.  બળવાખોરોને નાબૂદ કરવાના સૈન્યના પ્રયાસો માટે આ બનાવ આંચકારૂપ હતો.&lt;ref name=&quot;apr2308&quot;&gt;{{cite news | url= http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/04/23/srilanka.battle/index.html | title= Sources: Tigers' feint kills 100 Sri Lanka troops | publisher= CNN | date= April 23, 2008 | access-date= સપ્ટેમ્બર 7, 2010 | archive-date= એપ્રિલ 11, 2023 | archive-url= https://web.archive.org/web/20230411090205/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/04/23/srilanka.battle/index.html | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

9 મે, 2008ના રોજ, શ્રીલંકાના સૈન્યએ એદમ્પન નગર જીતી લીધું હતું.&lt;ref name=&quot;mod-ma-05/09/08&quot;&gt;{{cite news | title =Army captures Adampan Town - Mannar front | date =May 19, 2008 | url =http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080509_02 | work =Ministry of Defence | access-date =2008-05-11 | archive-date =2008-05-12 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080512112242/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080509_02 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt; 30 જૂન, 2008ના રોજ, શ્રીલંકાના સૈન્યના દળોએ પેરિયામાધુની દક્ષિણપશ્ચિમે આવેલા વાવુનિયા યુદ્ધભૂમિ સાથે મન્નાર યુદ્ધભૂમિને જોડી દીઘી.&lt;ref name=&quot;mod-ma-07/01/08&quot;&gt;{{cite news | title=Wanni liberation enters decisive phase; Two warfronts linked up | date=July 1, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080701_01 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-07-01 | archive-date=2008-07-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080704114119/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080701_01 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704114119/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080701_01 |date=2008-07-04 }}&lt;/ref&gt; 16 જુલાઈ, 2008ના રોજ, શ્રીલંકાના સૈન્યના દળોએ ટાપુનાં ઉત્તર-પશ્ચિમ કિનારે આવેલા સૌથી મોટા શહેર [[વિદાત્તલતિવુ]]ને જીતી લીધું, જે [[સી ટાઇગર]]નું મુખ્ય મથક હતું.&lt;ref name=&quot;mod-ma-07/16/08&quot;&gt;{{cite news | title =Vidattaltivu Liberated; terrorists suffer fatal blow | date =July 16, 2008 | url =http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080716_03 | work =Ministry of Defence | access-date =2008-07-16 | archive-date =2008-07-18 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080718234304/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080716_03 | url-status =dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080718234304/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080716_03 |date=2008-07-18 }}&lt;/ref&gt; 20 જુલાઈ, 2008ના રોજ, શ્રીલંકાના સૈન્યએ લુપ્પઇક્કાદાવઇ નગર જીતી લીધું.&lt;ref name=&quot;mod-ma-07/20/08&quot;&gt;{{cite news | title=Troops Liberate Illuppaikkadavai | date=July 20, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080720_02 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-07-20 | archive-date=2008-07-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080722223609/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080720_02 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080722223609/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080720_02 |date=2008-07-22 }}&lt;/ref&gt;

21 જુલાઈ, 2008ના રોજ, એલટીટીઇએ જાહેરાત કરી કે, તે 28 જુલાઈથી 4 ઓગસ્ટ સુધીનો એકપક્ષીય યુદ્ધવિરામ જાહેર કરી રહી છે, આ સમયે [[કોલમ્બો]]માં [[સાર્ક]] દેશોના વડાઓની 15મી શિખર મંત્રણા યોજાવાની હતી.&lt;ref name=&quot;dm 22/07/08&quot;&gt;{{cite news | first=Jamila | last=Najmuddin | coauthors= | title=LTTE set to declare unilateral ceasefire | date=July 22, 2008 | publisher=Daily Mirror | url=http://www.dailymirror.wijeya.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx?ARTID=21107 | access-date=2008-07-22 | archive-date=2008-07-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080722223548/http://www.dailymirror.wijeya.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx?ARTID=21107 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080722223548/http://www.dailymirror.wijeya.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx?ARTID=21107 |date=2008-07-22 }}&lt;/ref&gt; જો કે, શ્રીલંકાની સરકારે એલટીટીઇના આ પ્રસ્તાવને જરૂર વિનાનો અને છેતરપિંડીયુક્ત ગણાવીને ફગાવી દીધો.&lt;ref name=&quot;mod-ma-07/25/08&quot;&gt;{{cite news | title=LTTE's ceasefire: Public relations or more? | date= July 25, 2008 | url =http://in.rediff.com/news/2008/jul/25guest2.htm | work =Rediff News | access-date =  2008-08-04}}&lt;/ref&gt;

===સરકાર દ્વારા નોંધપાત્ર સૈન્ય વિજય===
2 ઓગસ્ટ, 2008ના રોજ, [[મન્નાર જિલ્લા]]માં એલટીટીઇનો છેલ્લો બચેલો ગઢ વેલ્લાનકુલમ નગર શ્રીલંકાના સૈન્યના આગેકૂચ કરતા દળોએ જીતી લીધો.&lt;ref name=&quot;mod-ma-08/02/08&quot;&gt;{{cite news | title=Troops capture LTTE's last stronghold in Mannar District | date=August 2, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080802_06 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-08-02 | archive-date=2008-08-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080805155156/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080802_06 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080805155156/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080802_06 |date=2008-08-05 }}&lt;/ref&gt;  આ સાથે સંપૂર્ણ મન્નાર જિલ્લાને સૈન્યએ મુક્ત કરાવ્યો, જેમાં તેને આઠ મહિનાનો સમય લાગ્યો.&lt;ref name=&quot;mod-ma-08/03/08&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka Army captured Vellankulam – last bastion of Tigers in Mannar district | date=August 3, 2008 | url=http://www.asiantribune.com/?q=node/12554 | work=Asian Tribune | access-date=2008-08-04 | archive-date=2018-03-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180323092800/http://www.asiantribune.com/?q=node%2F12554 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; બે દિવસ અગાઉ મન્નાર-કિલિનોચ્ચી સીમાને ઓળંગીને સૈન્ય [[કિલિનોચ્ચી જિલ્લા]]માં પ્રવેશ્યું.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Gamini Gunaratna, Sri Lanka News Paper by LankaPage.com (LLC)- Latest Hot News from Sri Lanka |url=http://www.colombopage.com/archive_08/August1145347CH.html |title=Sri Lankan troops enter Tigers’ final frontier |publisher=Colombopage.com |date=2008-08-01 |access-date=2009-05-17 |archive-date=2008-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012213506/http://www.colombopage.com/archive_08/August1145347CH.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012213506/http://www.colombopage.com/archive_08/August1145347CH.html |date=2008-10-12 }}&lt;/ref&gt; સંરક્ષણ સચિવ [[ગૌતભ્ય રાજાપક્ષા]]એ એવી ટિપ્પણી કરી કે સૈન્ય આ વર્ષના અંત પૂર્વે બળવાખોરોના ગઢસમાન [[કિલિનોચ્ચી]]ને હાંસલ કરવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailymirror.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx?ARTID=23222 |title=Sri Lanka Breaking News-Daily Mirror Online |publisher=Dailymirror.lk |date= |access-date=2009-05-17 |archive-date=2008-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080909230842/http://www.dailymirror.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx?ARTID=23222 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080909230842/http://www.dailymirror.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx?ARTID=23222 |date=2008-09-09 }}&lt;/ref&gt; ત્યારપછીના સપ્તાહો ભારે સૈન્ય જમાવટના હતા, 2 સપ્ટેમ્બર, 2008ના રોજ, સૈન્યએ [[મલ્લાવી]] નગર પર સંપૂર્ણપણે કબ્જો મેળવી લીધો.&lt;ref name=&quot;mod-ma-09/02/08&quot;&gt;{{cite news | title =LTTE's strategic bastion Mallavi falls to security forces | date =September 2, 2008 | url =http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080902_07 | work =Ministry of Defence | access-date =2008-09-02 | archive-date =2008-09-06 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080906000010/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080902_07 | url-status =dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906000010/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080902_07 |date=2008-09-06 }}&lt;/ref&gt; 

9 સપ્ટેમ્બર, 2008ના રોજ, એલટીટીઇએ [[વવુનિયા]] હવાઇમથક પર ઓચિંતો હુમલો કર્યો. સૈન્યએ એવો દાવો કર્યો કે આ હુમલાને નિષ્ફળ બનાવવામાં આવ્યો હતો, બન્ને પક્ષે ભારે જાનહાનિ થઈ હતી, જ્યારે બળવાખોરોએ એવો દાવો કર્યો કે આ હુમલો સફળ રહ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;mod-va-09/09/08&quot;&gt;{{cite news | title=Security Forces crush major terror attack at Vavuniya | date=September 9, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080909_02 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-09-09 | archive-date=2008-09-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080911203435/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080909_02 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911203435/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080909_02 |date=2008-09-11 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-tn-09/09/08&quot;&gt;{{cite news | title=Mission on Vanni SF HQ successful, Tiger aircrafts safe - LTTE | date=September 9, 2008 | url =http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=26876 | work =TamilNet | access-date =  2008-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-bbc-09/10/08&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka jets attack rebel base | date=September 10, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7607610.stm | work =BBC News | access-date =  2008-09-10}}&lt;/ref&gt;

15 સપ્ટેમ્બર, 2008ના રોજ, કિલિનોચ્ચીની નજીક આવેલા અક્કારાયનકુલમ વિસ્તારમાં ભીષણ લડાઇ શરૂ થઈ.&lt;ref name=&quot;mod-ki-09/15/08&quot;&gt;{{cite news | title =Fierce gun battle in Akkarayankulam, 18 terrorists killed, many injured | date =September 15, 2008 | url =http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080915_05 | work =Ministry of Defence | access-date =2008-09-15 | archive-date =2008-09-16 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080916015734/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080915_05 | url-status =dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916015734/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080915_05 |date=2008-09-16 }}&lt;/ref&gt;  3 ઓક્ટોબર, 2008ના રોજ, આશરે 650 ટન ખાદ્ય સામગ્રી ભરેલી 51 ટ્રકોનો યુનાઇટેડ નેશન્સનો મદદનો કાફલો કિલિનોચ્ચી જિલ્લામાં ઉતર્યો, જ્યારે કિલિનોચ્ચી નગરને &quot;લગભગ દરેકજણે&quot; છોડી દીધું હતું એવા અહેવાલ હતા.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-10/03/08&quot;&gt;{{cite news | title=Civilians flee Tamil Tiger centre | date=October 10, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7651232.stm | work =BBC News | access-date =  2008-10-03}}&lt;/ref&gt; 

6 ઓક્ટોબર, 2008ના રોજ નિવૃત્ત મેજર જનરલ [[જનકા પરેરા]] એક આત્મઘાતી વિસ્ફોટમાં અન્ય 26 હતભાગીઓ સાથે માર્યા ગયા.  સરકારે આ હુમલા બદલ [[એલટીટીઇ]] પર આક્ષેપ કર્યો. દરમિયાન, સૈન્યના વડાએ એવું જણાવ્યું કે તેમના દળો કિલિનોચ્ચીમાં ટાઈગર્સના વહીવટી વડામથકની અંદર{{convert|2|km|mi|abbr=on}} છે.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-10/06/08&quot;&gt;{{cite news | title = Suicide blast hits Sri Lanka town | date=October 6, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7653945.stm | work =BBC News | access-date =  2008-10-06}}&lt;/ref&gt; 

શ્રીલંકાના સૈન્યના દળોએ નચ્ચિકુદાની ઉત્તરે મન્નાર-પૂનારયન (એ-32) માર્ગને કાપી નાખીને, નચ્ચિકુદાને અસરકારક રીતે ઘેરી લીધું, શ્રીલંકાના ઉત્તરપૂર્વીય તટે [[સી ટાઈગર]]નો બાકી બચેલો આ છેલ્લો ગઢ હતો.&lt;ref name=&quot;mod-ki-10/17/08&quot;&gt;{{cite news | title=Troops encircle Nachchikudha; LTTE on the verge of losing Sea Tiger stronghold | date=October 17, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081017_07 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-10-17 | archive-date=2008-10-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081020031941/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081017_07 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081020031941/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081017_07 |date=2008-10-20 }}&lt;/ref&gt;   આ સમયે લડાઇના છેલ્લા દૌરમાં વિસ્થાપિત થયેલા આશરે 2,00,00 કરતા પણ વધુ નાગરિકોની પરિસ્થિતિ માનવીય સંકટમાં પરિવર્તિત થઈ રહી હતી; જોકે, એલટીટીઇની વાટાઘાટોની વિશ્વસનીયતાને લગતી શંકાઓ સહિતના સંખ્યાબંધ કારણોને લીધે, યુદ્ધવિરામ કરાવવા માટે પશ્ચિમી સરકારો કે ભારતે હસ્તક્ષેપ કર્યો નહીં.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-10/17/08-2&quot;&gt;{{cite news | title=West urged not to ignore Sri Lanka | date=October 17, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7676839.stm | work =BBC News | access-date =  2008-10-18}}&lt;/ref&gt;

પશ્ચિમ કિલિનોચ્ચી યુદ્ધભૂમિ પર રહેલા શ્રીલંકાના દળોએ 28 ઓક્ટોબર, 2008ના રોજ, એલટીટીઇના પશ્ચિમી તટીય ગઢ જેવા નચ્ચિકુદા પર આખરી હુમલો શરૂ કર્યો, પછીના જ દિવસે નચ્ચિકુદ્દાનું પતન થયું.&lt;ref name=&quot;mod-ki-10/28/08&quot;&gt;{{cite news | title=SLA crush LTTE defences: fall of Nachchikuda imminent | date=October 28, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081028_08 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-10-28 | archive-date=2008-10-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081031072110/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081028_08 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081031072110/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081028_08 |date=2008-10-31 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-ki-10/29/08&quot;&gt;{{cite news | title=Nachchikuda falls to troops - Kilinochchi | date=October 29, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081029_08 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-10-29 | archive-date=2008-11-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081101061848/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081029_08 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081101061848/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081029_08 |date=2008-11-01 }}&lt;/ref&gt; ત્યારબાદ આર્મી ટાસ્ક ફોર્સ વનએ પૂનીર્યન તરફ પોતાની આગેકૂચ જારી રાખી અને કિરાન્ચ્ચી, પલાવી, વેરાવિલ, વલઈપાદુ અને ડેવિલ'સ પોઇન્ટને કબ્જે કર્યાં.&lt;ref name=&quot;mod-ki-11/11/08&quot;&gt;{{cite news | title=Heavy fighting at Wanni fronts; Troops recover 9 LTTE bodies | date=November 11, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081111_11 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-11-11 | archive-date=2011-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110510102849/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081111_11 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510102849/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081111_11 |date=2011-05-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-bbc-11/11/08&quot;&gt;{{cite news | title=Tamil Tiger 'strong point taken' | date=November 11, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7722705.stm | work =BBC News | access-date =  2008-11-12}}&lt;/ref&gt; 15 નવેમ્બર 2008ના રોજ, આર્મી ટાસ્ક ફોર્સ વનનાં સૈનિકો તમિલ ટાઈગરના વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વના ગઢ એવા [[પૂનીર્યન]]માં પ્રવેશ્યાં.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-11/15/08&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka army 'takes Tiger base' | date=2008-11-15 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7730850.stm | work =BBC News | access-date =  2008-11-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-ki-11/15/08&quot;&gt;{{cite news | title=Mop up operations in progress in Pooneryn salient; Air Force comes to troops assistance | date=November 15, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081115_04 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-11-16 | archive-date=2008-12-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081201171559/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081115_04 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201171559/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081115_04 |date=2008-12-01 }}&lt;/ref&gt;

3 નવેમ્બર 2008ના રોજ, નવરચિત આર્મી ટાસ્ક ફૉર્સ થ્રીને માનકુલમ વિસ્તારમાં ઉતારવામાં આવી, જેનું લક્ષ્ય હતું એલટીટીઇના લડવૈયાઓને જાફના-કેન્ડી (એ-9) માર્ગની પૂર્વ તરફની નવી યુદ્ધભૂમિમાં રોકી રાખવા.&lt;ref name=&quot;mod-mu-11/03/08&quot;&gt;{{cite news | title=Army Task Force 3 comes into action; pounds LTTE positions in Mankulam | date=November 3, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081103_05 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-11-03 | archive-date=2008-11-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081106110927/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081103_05 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081106110927/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081103_05 |date=2008-11-06 }}&lt;/ref&gt;  શ્રીલંકાના સૈન્યના સૈનિકોએ 17 નવેમ્બર, 2008ના રોજ [[માનકુલમ]] અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર જીતી લીધો.&lt;ref name=&quot;mod-mu-11/17/08&quot;&gt;{{cite news | title=Troops overrun Mankulama: LTTE flee amidst heavy casualties- Mullaittivu | date=November 17, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081117_06 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-11-22 | archive-date=2011-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110510103335/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081117_06 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510103335/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081117_06 |date=2011-05-10 }}&lt;/ref&gt; 

પૂર્વીય મલ્લાઈતિવુ યુદ્ધભુમિમાં શ્રીલંકાના સૈન્યના સૈનિકો 4 ડિસેમ્બર, 2008ના રોજ, [[મલ્લાઈતિવુ]]ની દક્ષિણે આવેલા,{{convert|10|km|mi|abbr=on}} અલામ્પિલમાં પ્રવેશ્યાં.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-12/05/08&quot;&gt;{{cite news | title=S Lanka army 'enters rebel town' | date=December 5, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7766378.stm | work =BBC News | access-date =  2008-12-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-mu-12/04/08&quot;&gt;{{cite news | title=59 Div troops enter Alampil sea tiger bastion | date=December 4, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081204_03 | work=Ministry of Defence | access-date=2008-12-06 | archive-date=2008-12-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081205131234/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081204_03 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205131234/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081204_03 |date=2008-12-05 }}&lt;/ref&gt;

===કિલિનોચ્ચીનું પતન અને ત્યારપછીની ઘટનાઓ===
શ્રીલંકાના સૈન્યએ જણાવ્યા અનુસાર, કિલિનોચ્ચી પર 23 નવેમ્બર, 2008નાં રોજ હુમલો શરૂ કરવામાં આવ્યો.  સૈનિકો બળવાખોરો દ્વારા ત્રણ દિશાએથી કરાતા પ્રતિકારનો સામનો કરતા કરતા હુમલો કરી રહ્યાં હતા.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-11/24/08&quot;&gt;{{cite news | title=S Lanka attack on rebel 'capital' | date=November 24, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7745162.stm | work =BBC News | access-date =  2008-11-24}}&lt;/ref&gt; જોકે, એલટીટીઇએ ઉગ્ર પ્રતિકાર કર્યો, અને હુમલો લાંબો સમય ચાલવાથી બન્ને પક્ષે ભારે જાનહાનિ થઈ.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-12/17/08&quot;&gt;{{cite news | title='Many dead' in Sri Lanka battles | date=December 17, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7786183.stm | work =BBC News | access-date =  2008-12-26}}&lt;/ref&gt;

1 જાન્યુઆરી, 2009 સુધી, શ્રીલંકાના સૈન્યના સૈનિકો એ-9 માર્ગ પર કિલિનોચ્ચીની ઉત્તરે આવેલા [[પરાન્થન]]ને હાંસલ કરી શક્યા નહોતા.  નામવિહોણાં સુરક્ષા નિરીક્ષકોએ જણાવ્યા અનુસાર, પરાન્થનના પતનને લીધે એલટીટીઇના ગઢસમાન એલિફન્ટ પાસનો દક્ષિણ ઘેરાવો જૂદો /એકલો પડી ગયો અને કિલિનોચ્ચી ખાતે એલટીટીઇની મુખ્ય કિલ્લેબંધી પણ ખુલ્લી પડી ગઈ.&lt;ref name=&quot;mod-ki-01/01/09&quot;&gt;{{cite news | title=Paranthan LTTE garrison captured: Troops make headway at Wanni battles | date=January 1, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090101_01 | work=Ministry of Defence | access-date=2009-01-06 | archive-date=2011-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110510103220/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090101_01 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510103220/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090101_01 |date=2011-05-10 }}&lt;/ref&gt;

2 જાન્યુઆરી, 2009ના રોજ, શ્રીલંકાના પ્રમુખ [[મહિન્દા રાજાપક્ષા]]એ સૈનિકોએ કિલિનોચ્ચી પર વિજય મેળવ્યો હોવાની જાહેરાત કરી, જેનો એક દશક કરતા વધુ સમયથી બળવાખોરો પોતાની વાસ્તવિક વહીવટી રાજધાની તરીકે ઉપયોગ કરતા આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindu.com/2009/01/03/stories/2009010357740100.htm |title=Kilinochchi captured in devastating blow to LTTE |publisher=Hindu.com |date= |access-date= 2009-05-17}}&lt;/ref&gt; એક નોઁધ પ્રમાણે, કિલિનોચ્ચીના પતનને કારણે એક સક્ષમ, નિર્દયી આતંકવાદી જૂથ તરીકેની એલટીટીઇની છબિને જોરદાર ફટકો પડ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-01/03/content_10596928.htm |title=The fall of rebel headquarters: what does it hold for Sri Lanka? |publisher=News.xinhuanet.com |date=2009-01-03 |access-date=2009-05-17 |archive-date=2009-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090604103501/http://news.xinhuanet.com/english/2009-01/03/content_10596928.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; શ્રીલંકાના સૈન્યના સૈનિકોના હાથે કિલિનોચ્ચીના પતનની દેશભરમાં ફટાકડા ફોડીને ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.  એવું જણાવવામાં આવ્યું કે કિલિનોચ્ચીના પતન બાદ અનેક મોરચે સૈન્યના દબાણ હેઠળ એલટીટીઇ પડી ભાંગે એવી શક્યતા હતી.&lt;ref&gt;[http://www.island.lk/2009/01/03/editorial.html વૈશ્વિક આતંકવાદને ફટકો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090624062509/http://www.island.lk/2009/01/03/editorial.html |date=2009-06-24 }}.&lt;/ref&gt; 

8 જાન્યુઆરી, 2009 સુધીમાં, ટાઈગર્સે જાફના પ્રાંતમાં તેમનું સ્થાન ત્યજી દઇને [[મલ્લાઈતિવુ]], કે જે તેમનો છેલ્લો મહત્વનું બૅઝ હતો, તેના જંગલોમાં તેમનો છેલ્લો મુકામ કર્યો.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-01/08/09&quot;&gt;{{cite news | title=Army 'takes more Tiger territory' | date=January 8, 2009 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7817110.stm | work =BBC News | access-date =  2009-01-08}}&lt;/ref&gt;  14 જાન્યુઆરી, 2009 સુધીમાં સંપૂર્ણ જાફના પ્રાંત પર શ્રીલંકાના સૈન્યએ કબ્જો કરી લીધો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&amp;sid=aehebYR1I8gI&amp;refer=india |title=Sri Lankan Military Seizes Last Rebel Base on Jaffna Peninsula |publisher=Bloomberg.com |date=2009-01-14 |access-date= 2009-05-17}}&lt;/ref&gt;

25 જાન્યુઆરી, 2009ના રોજ, શ્રીલંકાના સૈન્યના સૈનિકોએ તમિલ ટાઈગર બળવાખોરોનો છેલ્લો ગઢ [[મલ્લાઈતિવુ]] નગરને કબ્જે કર્યું.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-01/25/09&quot;&gt;{{cite news | title=Last Tamil Tiger bastion 'taken' | date=January 25, 2009 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7849684.stm | work =BBC News | access-date =  2009-01-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nytimes 2009/01/26&quot;&gt;{{cite news | author = Somini Sepgupta |title = Sri Lankan Troops Take Last Rebel Stronghold |date = January 26, 2009 |publisher=New York Times |url = http://www.nytimes.com/2009/01/26/world/asia/26lanka.html?hp |access-date =  2009-01-26 }}&lt;/ref&gt; 

3 ફેબ્રુઆરી, 2009ના રોજ, [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]], [[યુરોપીયન યુનિયન]], [[જાપાન]] અને [[નોર્વે]]એ એક સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડીને તમિલ ટાઈગર્સને તેમના હથિયારો હેઠા મૂકી દેવાં તથા વિગ્રહનો અંત લાવવા વિનંતી કરી, કારણ કે ટાઈગર્સ હજુ થોડા સમય પૂર્વે તેમના નિયંત્રણ હેઠળ રહેલો સમગ્ર પ્રદેશ ગુમાવી ચૂક્યાં હતા.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7867743.stm શ્રીલંકા ટાઈગર્સે યુદ્ધના અંત માટે વિનંતી કરી], ''બીબીસી ન્યૂઝ'' .&lt;/ref&gt; 

5 ફેબ્રુઆરી, 2009ના રોજ, સૈન્યએ ચેલાઈમાં આવેલું [[સી ટાઇગર]]નું છેલ્લું મથક કબ્જે કર્યું, જેના લીધે બળવાખોરોના કાબુ હેઠળનો પ્રદેશ ઘટીને 200 કિ.મી.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; કરતા પણ ઓછો રહી ગયો.&lt;ref name=&quot;mod-mu-02/05/09&quot;&gt;{{cite news | title=Army captures last sea tiger base &amp; clears entire Visuamadu area | date=February 5, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090205_08 | work=Ministry of Defence | access-date=2009-02-05 | archive-date=2009-02-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090227182635/http://defence.lk/new.asp?fname=20090205_08 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227182635/http://defence.lk/new.asp?fname=20090205_08 |date=2009-02-27 }}&lt;/ref&gt; 

20 ફેબ્રુઆરી, 2009ના રોજ, એક આત્મઘાતી યોજના હેઠળ એલટીટીઇના બે પ્લેને શ્રીલંકાની રાજધાની [[કોલમ્બો]] પર હુમલો કર્યો, જેમાં 2 લોકોના મોત થયા અને 45 ઘાયલ થયા.  બન્ને પ્લેન તેમનાં અપેક્ષિત લક્ષ્યાંકો - સૈન્યનું વડુમથક તથા વાયુસેનાનાં મુખ્ય બૅઝને નુકશાન કરે તે પૂર્વે જ [[શ્રીલંકાની વાયુસેના]]એ તેમને તોડી પાડ્યાં.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=Cricket&amp;id=be92742a-93ec-45ae-8445-3255107d44ef&amp;MatchID1=4932&amp;TeamID1=7&amp;TeamID2=8&amp;MatchType1=1&amp;SeriesID1=1247&amp;PrimaryID=4932&amp;Headline=LTTE+air+power+has+collapsed%3a+officials |title=LTTE air power has collapsed: officials |publisher=Hindustantimes.com |date=2009-02-23 |access-date=2009-05-17 }}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Tamil Tiger planes raid Colombo | date=February 20, 2009 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7902392.stm | work=BBC | access-date =  2009-02-20 }}&lt;/ref&gt; 

લડાઇના આ તબક્કામાં નાગરિકોની વિરુદ્ધની ક્રૂરતામાં વધરો થયો અને નાગરિકોની જાનહાનિ ઝડપથી વધતી જતી હતી.  19 ફેબ્રુઆરી, 2009ના રોજ, [[હ્યુમન રાઈટ્સ વૉચે]] એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો, જેમાં શ્રીલંકાના સૈન્ય પર અવિવેકભર્યાં તોપમારાના હુમલાઓ (હોસ્પિટલો પરના વારંવારના તોપમારા સહિત) દરમિયાન નાગરિકોનો 'સંહાર' કરવાનો આરોપ મૂક્યો અને શ્રીલંકાની સરકારને સૈન્ય-સંચાલિત કેદ શિબિરોમાં &quot;વિસ્થાપિત લોકોને અટકાયતમાં રાખવા&quot;ની નીતિનો અંત લાવવાનું સૂચન કર્યું.  હ્યુમન રાઈટ્સ વૉચે તમિલ ટાઈગર્સને પણ એવી વિનંતી કરી કે ફસાઇ ગયેલા નાગરિકોને યુદ્ધભુમિમાંથી નીકળી જવાની છૂટ આપવામાં આવે અને &quot;છટકી જવાનો પ્રયત્ન કરનારા લોકોને ઠાર મારવાનું બંધ&quot; કરવામાં આવે.&lt;ref name=&quot;hrw-2/19/08&quot;&gt;[http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/srilanka0209webwcover_0.pdf વૉર ઓન ડિસપ્લેસ્ડઃ વન્નીમાં નાગરિકો પર શ્રીલંકાના સૈન્ય અને એલટીટીઇનો સિતમ], ''હ્યુમન રાઇટ્સ વૉચ'' . ફેબ્રુઆરી 19, 2006.&lt;/ref&gt; [[યુનાઇટેડ નેશન્સે]] પણ આંતરિકપણે વિસ્થાપિત થયેલા લોકોની સ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી અને વન્નીમાં તટ પરની જમીનનાં 14 ચોરસ કિલોમીટરના નાના ટુકડામાં આશરે 2,00,000 લોકો પેસી ગયા હોવાનો અંદાજ આપ્યો હતો, જેને સરકારે 'નો-ફાયર ઝોન' તરીકે ઘોષિત કર્યો હતો.&lt;ref name=&quot;un-2/27/08&quot;&gt;[http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=30046&amp;amp;Cr=sri+lanka&amp;amp;Cr1= અથડામણો વચ્ચે ઘેરાયેલા શ્રીલંકાના નાગરિકોની શારીરિક સ્થિતિ અંગે યુનાઇટેડ નેશન્સના વૉર રિલીફ ચીફની ચિંતા], ''યુનાઇટેડ નેશન્સ'' . ફેબ્રુઆરી 12, 2003.&lt;/ref&gt; 

26 માર્ચ, 2009ના રોજ, સૈન્યએ એવો દાવો કર્યો કે નો-ફાયર ઝોનની બહાર તમિલ ટાઈગર્સના અંકુશ હેઠળ ફક્ત એક ચોરસ કિલોમીટરનો વિસ્તાર જ રહી ગયો છે.  ત્રણ વર્ષ કરતા પણ ઓછાં સમય પૂર્વે, એલટીટીઇનો 15,000 કિ.મી.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; વિસ્તાર પર અંકુશ હતો.  મહિન્દા રાજાપક્ષા પર આ સંઘર્ષનો રાજકીય ઉકેલ શોધી કાઢવા માટે દબાણ કરવામાં આવ્યું અને તેમણે ટાઈગર્સ સાથે જોડાયેલા સાંસદો સાથેની એક બેઠક બોલાવી, પરંતુ સરકાર લડાઇમાં ફસાયેલા નાગરિકો દ્વારા ભોગવવા પડતાં માનવીય સંકટનો ઉકેલ કાઢે નહીં ત્યાં સુધી તેમણે આનો ઈનકાર કરી દીધો.&lt;ref&gt;[http://ca.news.yahoo.com/s/reuters/090326/world/international_us_srilanka_war શ્રીલંકાએ જણાવ્યા પ્રમાણે ટાઈગર્સથી આખરી મુક્તિ નજીકમાં]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;

===નો-ફાયર ઝોનમાં લડાઈ===
5 એપ્રિલ, 2009ના રોજ, શ્રીલંકાના સૈન્યના સૈનિકોએ સંપૂર્ણ પુથુક્કુદિયિરીપ્પુ વિસ્તારને પોતાનાં કબ્જામાં લઈ લીધો, જેના કારણે તમિલ ટાઈગર્સ નાગરિકો માટે ઉભા કરાયેલા નો-ફાયર ઝોનમાં પેસી ગયા.&lt;ref name=&quot;mod-mu-04/05/09&quot;&gt;{{cite news | title=Troops unshackle LTTE grip on Puthukkudiyirippu: Over 250 terrorists killed | date=April 5, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090405_04 | work=Ministry of Defence | access-date=2009-04-05 | archive-date=2009-04-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090408124001/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090405_04 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090408124001/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090405_04 |date=2009-04-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Army 'routs Tigers in north-east' | date=April 5, 2009 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7984184.stm | work=BBC | access-date =  2009-04-05 }}&lt;/ref&gt;


20 એપ્રિલ, 2009ના રોજ, નો-ફાયર ઝોનની પશ્ચિમી હદે એલટીટીઇ દ્વારા બાંધવામાં આવેલા{{Convert|3|km|adj=on|0}} લાંબા અર્થ બન્ડને શ્રીલંકાના સૈન્યના સૈનિકોએ કબ્જે કરીને પુથુમથાલન તથા આમ્પલાલાવનપોક્કાની વિસ્તારમાં ફસાયેલા આશરે 30,000 નાગરિકોને છોડાવ્યાં.&lt;ref name=&quot;mod-mu-04/20/09&quot;&gt;{{cite news  | title=World's largest hostage rescue mission becomes success; over 30,000 rescued  | date=April 20, 2009  | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090420_09  | work=Ministry of Defence  | access-date=2009-04-20  | archive-date=2012-09-23  | archive-url=https://web.archive.org/web/20120923171711/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090420_09  | url-status=dead  }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120923171711/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090420_09 |date=2012-09-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Thousands flee Sri Lanka combat | date=April 20, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8007465.stm | work=BBC | access-date =  2009-04-20 }}&lt;/ref&gt; દરમિયાન, એલટીટીઇએ શ્રીલંકાની સરકાર પર તેના છેલ્લાં લશ્કરી આક્રમણ દરમિયાન આશરે 1,000 નાગરિકોની હત્યા કરવાનો અને અન્ય ઘણાંને ઘાયલ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Sri Lanka army 'killed civilians' | date=April 21, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8009459.stm | work=BBC | access-date =  2009-04-21 }}&lt;/ref&gt; જો કે, એલટીટીઇએ ભાગી રહેલા નાગરિકો પર એક આત્મઘાતી બૉમ્બરનો ઉપયોગ કરીને આશરે 15 નાગરિકોને મારી નાખ્યા હતા. 


21 એપ્રિલ, 2009ના રોજ, શ્રીલંકાના સૈનિકોએ એલટીટીઇ વિરુદ્ધ &quot;આખરી આક્રમણ&quot; કર્યું, ખાસ કરીને તેના નેતા, [[વેલુપિલ્લઈ પ્રભાકરન]]ને નિશાન બનાવ્યો. તે જ સમયે, 'નો-ફાયર ઝોન'માંથી મોટાપાયે તમિલોની હિજરત ચાલુ હતી.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Final assault begins as LTTE vows to fight on | date=April 22, 2009 | url = http://timesofindia.indiatimes.com/Final-assault-begins-as-LTTE-vows-to-fight-on/articleshow/4432129.cms | work=The Times of India | access-date =  2009-04-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Mass Tamil exodus from rebel area | date=April 21, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8010818.stm | work=BBC | access-date =  2009-04-22 }}&lt;/ref&gt;


22 એપ્રિલ, 2009ના રોજ, એલટીટીઇના બે વરિષ્ઠ સભ્યોએ (એલટીટીઇના મિડીયા કો-ઓર્ડિનેટર વેલાયુથન થેયાનિથિ, ઉર્ફે દયા માસ્ટર, અને ટોચના ઇન્ટરપ્રિટર કુમાર પંચરત્થનમ, ઉર્ફે જ્યોર્જ)&lt;ref&gt;[http://defence.lk/new.asp?fname=20090422_07 દયા માસ્ટર અને જ્યોર્જે સૈન્યનું શરણ માગ્યું] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426230549/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090422_07 |date=2009-04-26 }}.&lt;/ref&gt; આગળ ધપી રહેલાં શ્રીલંકાના સૈન્ય સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું. બળવાખોરોની નેતાગીરી માટે આ એક 'આકરા આઘાતરૂપ' બનાવ હતો અને મોટો આંચકો હતો.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Two key Tamil Tigers 'surrender'| date=April 22, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8012016.stm | work=BBC news | access-date =  2009-04-24 }}&lt;/ref&gt;


25 એપ્રિલ, 2009 સુધીમાં, એલટીટીઇનાં અંકુશ હેઠળનો વિસ્તાર ઘટીને 10 કિલોમીટર&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; થઈ ગયો. 'નો-ફાયર ઝોન'માંથી તમિલોની હિજરત યથાવત હતી, તે વખતે [[યુનાઇટેડ નેશન્સે]] જાન્યુઆરી 2009 અને એપ્રિલ 2009ની વચ્ચેના ગાળામાં આશરે 6,500 નાગરિકો માર્યા ગયા હોવાનો અને અન્ય 14,000 ઘાયલ થયા હોવાનો અંદાજ કાઢ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Prabhakaran trapped in 10sqkm area:Lanka army| date=April 24, 2009 | url = http://timesofindia.indiatimes.com/World/Prabhakaran-trapped-in-10sqkm-areaLanka-army/articleshow/4445465.cms | work=Times Of India| access-date =  2009-04-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Sri Lanka rejects rebel ceasefire| date=April 27, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8019865.stm | work=BBC news | access-date =  2009-05-12 }}&lt;/ref&gt;  બીબીસીએ જણાવ્યા અનુસાર, સૈન્ય દ્વારા બળવાખોરો પાસેથી પાછલા થોડા મહિનાઓમાં પુનઃ કબ્જે લેવાયેલી જમીન સંપૂર્ણપણે ખાલીખમ હતી અને તમામ જગ્યાએ વિનાશ જોવા મળતો હતો.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Journey to Sri Lanka's frontline| date=April 25, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8017945.stm | work=BBC news | access-date =  2009-05-11 }}&lt;/ref&gt;


29 એપ્રિલ, 2009ના રોજ, સંરક્ષણ મંત્રાલયે '[http://defence.lk/new.asp?fname=HiddenReality હિડન રિયાલિટી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502080311/http://www.defence.lk/new.asp?fname=HiddenReality |date=2009-05-02 }}' તરીકે ઓળખાતી મુલાકાતનું પ્રસારણ કર્યું, જેમાં દયા માસ્ટર તથા જ્યોર્જે 'નો-ફાયર ઝોન'માં તેમનો અનુભવ અને તેમણે વિતાવેલા સમયગાળાનું વર્ણન કર્યું.  તમે શા માટે આત્મસમર્પણ કર્યુ હતું તેવું પૂછવામાં આવતા, બન્નેએ એ વાત પર ભાર મૂક્યો કે બળવાખોરો નાગરિકોને ઠાર કરી રહ્યાં હતા અને તેમને 'નો-ફાયર ઝોન'માંથી છટકીને સરકાર-અંકુશિત વિસ્તારોમાં સુરક્ષા મેળવવા માટે જતા અટકાવી રહ્યાં હતા.  તેમણે એ વાતને સમર્થન આપ્યું કે એલટીટીઇ હજુ પણ 14 વર્ષ જેટલા નાનાં બાળકોનું અપહરણ કરીને તેમને ફરજિયાતપણે લશ્કરમાં ભરતી કરતી હતી, અને પ્રતિકાર કરનાર કોઇ પણ બાળકને ઠાર કરી દેતી હતી.  બીબીસી ન્યૂઝે પણ એવા અહેવાલ આપ્યા હતા કે ટાઈગર્સ બળજબરીથી નાના બાળકોને ભરતી કરતી હતી અને લોકોને સરકાર-અંકુશિત વિસ્તારોમાં જતા અટકાવી રહી હતી.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Natarajan |first=Swaminathan |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/7985155.stm |title=World &amp;#124; South Asia &amp;#124; Sri Lanka civilians tell of war ordeal |publisher=BBC News |date=2009-04-06 |access-date= 2009-05-17}}&lt;/ref&gt;


8 મે, 2009ના રોજ, યુનાઇટેડ નેશન્સના સ્વતંત્ર નિષ્ણાતોનાં એક જૂથે [[હ્યુમન રાઇટ્સ કાઉન્સિલ]]ને શ્રીલંકામાં સૈન્ય અને તમિલ બળવાખોરોની લડાઈ વચ્ચે ઉભી થયેલી 'ગંભીર' પરિસ્થિતિના ઉકેલ માટે તાત્કાલિકપણે આંતરરાષ્ટ્રીય તપાસ કરવા જણાવ્યું. [[યુએન ઓફિસ ફોર કોઓર્ડિનેશન ઓફ હ્યુમેનિટેરિયન અફેર્સ]] ([[ઓસીએચએ]])એ જણાવ્યા અનુસાર, આશરે 1,96,000 લોકો ઉત્તર-પૂર્વીય તટ પ્રદેશનાં એક નાનકડાં હિસ્સામાં આવેલા સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારમાંથી વિસ્થાપિત થયા હતા. આ વિસ્તારમાં સરકારના દળો એ એલટીટીઇ વચ્ચે અથડામણો ચાલુ હતી. જ્યારે લગભગ 50,000 લોકો હજુ પણ ત્યાં ફસાયા હતા.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Urgent international scrutiny needed in Sri Lanka, say UN rights experts | date=May 8, 2009 | url = http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=30740&amp;Cr=Sri%20Lanka&amp;Cr1= | work=UN | access-date =  2009-05-11 }}&lt;/ref&gt; 


વિગ્રહગ્રસ્ત વિસ્તારમાં કામચલાઉ ધોરણે ઉભી કરાયેલી હોસ્પિટલમાં કામ કરતા ડૉ. વી. શનમુગરાજાહે એવો દાવો (જેની બીબીસીએ &quot;ખાતરી કરવી અશક્ય&quot; હોવાનું જણાવ્યું હતું.)કર્યો હતો કે 9 મે, 2009ની રાતભર ભારે અને લાંબા ચાલેલા તોપમારા દરમિયાન આશરે 378 નાગરિકો માર્યા ગયા હતા, જ્યારે અન્ય 1,122 ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા.  એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે શ્રીલંકાના સૈન્ય દ્વારા અંકુશિત વિસ્તારમાંથી તોપમારો થઈ રહ્યો હતો.  સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે વિગ્રહગ્રસ્ત વિસ્તારમાં બીબીસીનો સ્રોત એક સરકારી અધિકારી હોય તે વાતનો ઇનકાર કર્યો હતો.  શ્રીલંકાના સૈન્યએ 'નો-ફાયર ઝોન' પર તોપમારો કર્યો હોવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, અને તે એલટીટીઇને આભારી હોવાનું જણાવ્યું હતું. માધ્યમોને આપવામાં આવેલો આ સ્થળનો વિડીયો અને આ સ્થળ પર યુદ્ધની અસર સ્પષ્ટપણે જણાતી હતી.&lt;ref&gt;{{cite news | title='Steep rise' in Sri Lanka deaths | date=May 10, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8042341.stm | work=BBC news | access-date =  2009-05-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-mu-05/12/09&quot;&gt;{{cite news | title=BBC - What they do not wish to see | date=May 12, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090511_15 | work=Ministry of Defence | access-date=2009-05-12 | archive-date=2009-05-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090515011258/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090511_15 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090515011258/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090511_15 |date=2009-05-15 }}&lt;/ref&gt;  કોલમ્બોમાં રહેલા યુએનના ંપ્રવક્તા, ગોર્ડન વૅઇસે જણાવ્યું હતું કે 'નાગરિકોની મોટેપાયે હત્યા' દરમિયાન 100 કરતા વધુ બાળકો માર્યા ગયા હતા અને ઉત્તરીય શ્રીલંકામાં પ્રવર્તતી સ્થિતિને &quot;ખુનામરકી&quot; તરીકે વર્ણવી હતી.&lt;ref&gt;{{cite news | title=UN mourns Sri Lanka 'bloodbath' | date=May 11, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8043169.stm | work=BBC news | access-date =  2009-05-11 }}&lt;/ref&gt;  [[યુએનનાં મહાસચિવ]] બાન કી-મૂને જણાવ્યું હતું કે, પાછલા એક સપ્તાહથી સૈન્ય અને અલગાવવાદી તમિલ બળવાખોરો વચ્ચે ચાલી રહેલા વિગ્રહમાં સપડાયેલાં સેંકડો શ્રીલંકન નાગરિકોની હત્યાથી તેઓને આઘાત લાગ્યો છે.  તેમણે યુદ્ધગ્રસ્ત વિસ્તારમાં ભારે હથિયારોનો ઉપયોગ ચાલુ રહેવા અંગે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ તે વાત પર ભાર મૂક્યો હતો કે &quot;નાગરિકોની સુરક્ષા પ્રત્યે એલટીટીઇએ દર્શાવેલા અવિચારી અનાદરને કારણે સેંકડો લોકો આ વિસ્તારમાં ફસાયેલાં છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | title=UN chief ‘appalled’ by weekend death toll in Sri Lankan conflict | date=May 11, 2009 | url = http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=30759&amp;Cr=sri+lanka&amp;Cr1= | work=UN | access-date =  2009-05-12 }}&lt;/ref&gt;


13 મે, 2009ના રોજ, મલ્લીવૈકલમાં ડૉ. ટી. વરથરાજાહે બીબીસીને જણાવ્યું હતું કે આ ઝોનની મુખ્ય હોસ્પિટલના પ્રાંગણમાં બે તોપગોળાં આવી પડતાં 50થી વધુ લોકોના મોત થયા હતા.  યુએનમાં રહેલા સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ આ આંકડા સાથે સહમત છે અને તેમણે 100 લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા હોવાનું પણ જણાવ્યું હતું.  તોપમારા દરમિયાન [[ઇન્ટરનેશનલ કમિટિ ઓફ ધ રેડ ક્રોસ]] માટે કામ કરતો એક શ્રીલંકન ટેક્નીશિયન તેની માતા સમેત મૃત્યુ પામ્યો હતો, એવું આ સંસ્થાએ જણાવ્યું હતું. અમેરિકાના પ્રમુખ બરાક ઓબામાએ શ્રીલંકાને નાગરિકો પર &quot;અવિવેકી તોપમારો&quot; બંધ કરવા વિનંતી કરી હતી અને તમિલ ટાઈગર બળવાખોરોને તેમના હથિયારો હેઠાં મૂકી દેવા માટે વિનંતી કરી હતી.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Tamil war zone hospital hit again | date=May 13, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8048087.stm | work=BBC news | access-date =  2009-05-13 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lankasrinews.com/view.php?2b34OXJ4a3df5Am34d0IOoM3a03O4BBa4d35TmA4e0d60Mmcce0ccYdZ2cce3lYo2e |title=SLA shells hospital again, several killed including doctor, ICRC worker |publisher=Lankasrinews.com |date= |access-date=2009-05-17 |archive-date=2009-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090516115707/http://www.lankasrinews.com/view.php?2b34OXJ4a3df5Am34d0IOoM3a03O4BBa4d35TmA4e0d60Mmcce0ccYdZ2cce3lYo2e |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સર્વસંમતિથી બહાર પાડેલા એક નિવેદનમાં, યુએન સિક્યોરિટી કાઉન્સિલે &quot;નાગરિકોનો માનવ ઢાલ તરીકે ઉપયોગ કરવા બદલ એલટીટીઇની કડક આલોચના કરી હતી અને આતંકવાદનો મુકાબલો કરવાનો શ્રીલંકાની સરકારને કાયદેસરનો અધિકાર હોવાનો સ્વીકાર કર્યો હતો.&quot;  તેની સાથે સાથે, કાઉન્સિલનાં સદસ્યોએ &quot;નાગરિકોની ગીચ વસતી ધરાવતા વિસ્તારોમાં ભારે ક્ષમતા ધરાવતા હથિયારોનો ઉપયોગ ચાલુ રહેવા અંગેના અહેવાલો પ્રત્યે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, અને આ સંદર્ભમાં શ્રીલંકાની સરકાર પોતાની પ્રતિબદ્ધતાનું પાલન કરે તેવી અપેક્ષા વ્યક્ત કરી હતી.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Security Council voices ‘grave’ concern over Sri Lanka humanitarian crisis | date=May 13, 2009 | url = http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=30785&amp;Cr=sri+lanka&amp;Cr1= | work=UN | access-date =  2009-05-14 }}&lt;/ref&gt;


16 મે, 2009ના રોજ, શ્રીલંકાના સૈનિકોએ એલટીટીઇની કિલ્લેબંધી તોડી પાડી અને તમિલ ટાઈગર બળવાખોરોના કબ્જામાં રહેલું સમુદ્રતટનું છેલ્લું મથક નિયંત્રણમાં લીધું.  સૈન્યએ એક હેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે તે થોડા દિવસોમાં જ બળવાખોરોના અંકુશમાં રહેલી બાકીની જમીનને &quot;સાફ&quot; કરવા માટે સજ્જ છે.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Sri Lanka army 'controls coast' | date=May 16, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8053091.stm | work=BBC news | access-date =  2009-05-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-mu-05/16/09&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka's coast free of terror; Army 58 Div links up with the 59 Div | date=May 16, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090516_02 | work=Ministry of Defence | access-date=2009-05-16 | archive-date=2009-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090519180146/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090516_02 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090519180146/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090516_02 |date=2009-05-19 }}&lt;/ref&gt; સૈન્યએ દાવો કર્યા બાદ, એલટીટીઇના આંતરવામાં આવેલા સંદેશાવ્યવહારમાં જાણવા મળ્યું કે, બચી નીકળવાના તમામ રસ્તાઓ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જવાથી બળવાખોરો સામુહિક આત્મહત્યા કરવા માટે તૈયારી કરી રહ્યાં હતા.&lt;ref name=&quot;mod-nfz-05/16/09&quot;&gt;{{cite news | title=LTTE prepares for mass suicide; key terror leaders trapped | date=May 16, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090516_08 | work=Ministry of Defence | access-date=2009-05-16 | archive-date=2009-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090519180152/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090516_08 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090519180152/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090516_08 |date=2009-05-19 }}&lt;/ref&gt; કેટલાક બળવાખોરોએ પોતાની જાતને ધડાકામાં ઉડાવી દીધી હોવાના અહેવાલ પણ હતા.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/may/17/tamil-tigers-surrender|title=Tamil Tigers announce plan to surrender|last=Chamberlain|first=Gethin|coauthors=David Batthy|date=17 May 2009|work=The Observer|access-date= 2009-05-17 | location=London}}&lt;/ref&gt;


''[[ધ ટાઈમ્સ]]''  અખબારે યુનાઇટેડ નેશન્સમાં રહેલા એક સ્રોતના હવાલાથી એવો અહેવાલ આપ્યો હતો કે, સુરક્ષિત વિસ્તારમાં લગભગ 20,000 નાગરિકોના જાન ગયા હતા.&lt;ref name=&quot;times&quot;&gt;{{cite news | url= http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/leading_article/article6382706.ece | title= Slaughter in Sri Lanka | publisher= The Times | access-date= 29 May 2009 | date= 29 May 2009 | location= London | archive-date= 29 એપ્રિલ 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110429054611/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/leading_article/article6382706.ece | url-status= dead }}&lt;/ref&gt; આ અખબારે વધુમાં એવું ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કેટલાંક મોત પાછળ તમિલ ટાઈગર્સ જવાબદાર હતા, પરંતુ મોટાભાગનાં મોત શ્રીલંકાના સૈન્ય દ્વારા કરાયેલા તોપમારાના પરિણામે થયા હતા.  યુએને એવો અંદાજ આપ્યો હતો કે એપ્રિલના મધ્યભાગ સુધીના ત્રણ મહિનાઓમાં 6,500 નાગરિકોના મોત નિપજ્યાં હતા, આ તારીખ પછીનો કોઈ સત્તાવાર આંકડો તેની પાસે નહોતો. ''ધ ટાઇમ્સે''  એવું ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે લડાઇના આખરી બે સપ્તાહ દરમિયાન મૃત્યુનો આંક વધીને પ્રતિદિન 1,000 સુધી પહોંચ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot;&gt;{{cite web | url= http://english.aljazeera.net/news/asia/2009/05/200952964049285757.html | title = Sri Lanka fighting 'killed 20,000' | publisher= [[Al Jazeera]] | access-date=  29 May 2009 | date = 29 May 2009}}&lt;/ref&gt;  યુનાઇટેડ નેશન્સે જણાવ્યું કે તેની પાસે નાગરિક જાનહાનિનો કોઇ જ ખાતરીપૂર્વકનો અંદાજ નથી અને શ્રીલંકાની સરકારે પણ ''ટાઈમ્સ'' ના આક્ષેપોને રદિયો આપ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;bbc290509&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8073540.stm | title = Sri Lanka rejects deaths report  | publisher= BBC News | access-date=  29 May 2009 | date = 29 May 2009}}&lt;/ref&gt; ''ધ ગાર્ડિયન'' અખબારે, યુનાઇટેડ નેશન્સના અન્ય એક અધિકારીને ટાંકીને, ટાઈમ્સના આંકડાને &quot;અજાણપણે ગંભીર અનુમાન કરનારાં આંકડા&quot; ગણાવ્યા હતા. ધ ગાર્ડિયને, ધ ટાઇમ્સના આંકડાઓમાં વ્યક્ત કરાયેલા ઘણાં અનુમાનો સામે પ્રશ્નાર્થ ઉઠાવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/may/29/sri-lanka-casualties-united-nations |title=Sri Lanka death toll 'unacceptably high', says UN &amp;#124; World news &amp;#124; guardian.co.uk |publisher=Guardian |date= May 29, 2009|access-date= 2009-05-30 | location=London}}&lt;/ref&gt; 


અહેવાલમાં નાગરિક વિગ્રહના આખરી તબક્કામાં સામુહિક નાગરિક જાનહાનિનું વર્ણન કરનારા પાંચ ડોક્ટરો (શિવપાલન, વી. શનમુગારાજા, થુરઇરાજા વરથરાજા, સત્યમૂર્થિ અને ઈલાંચેલિયાન)એ 8 જુલાઈ, 2009ના રોજ નિવેદનો જારી કરીને પોતાના અહેવાલોનું જ ખંડન કર્યું હતું.&lt;ref name=&quot;bbc080709&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8141007.stm | title = S Lanka medics recant on deaths  | publisher= [[BBC News]] | access-date=  12 July 2009 | date = 8 July 2009 | author=Charles Haviland}}&lt;/ref&gt;  તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેમણે જારી કરેલા જાનહાનિના આંકડા અતિશયોક્તિપૂર્ણ હતા અને તેમને તે [[તમિલ ટાઈગર્સ]] દ્વારા આપવામાં આવ્યા હતા. તેમણે જણાવ્યા પ્રમાણે જાન્યુઆરી 2009 અને મે 2009માં યુદ્ધનો અંત આવ્યો તે વચ્ચેના ગાળા દરમિયાન આશરે 600-700 નાગરિકોના મોત થયા હતા અને તેનાથી બમણી સંખ્યામાં રહેલા લોકોને ઇજા થઈ હતી.  આ આંકડા અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાહત સંસ્થાઓ દ્વારા જારી કરાયેલા આંકડા વિરોધાભાસી હતાઃ [[યુનાઈટેડ નેશન્સે]] જણાવ્યું કે જાન્યુઆરીના અંતભાગ અને એપ્રિલના પ્રારંભની વચ્ચેના ગાળામાં 6,500 લોકોના મોત થયા હતા; અને [[રેડ ક્રોસે]] ફેબ્રુઆરીના મધ્યભાગ અને મેનાં મધ્યભાગની વચ્ચેના ગાળામાં 14,000 માંદા તથા ઇજાગ્રસ્ત લોકોને બહાર કાઢ્યાં હતા. ડૉક્ટરોએ પણ જણાવ્યું હતું કે 2 ફેબ્રુઆરીના રોજ કોઇ હોસ્પિટલ પર તોપમારો કરવામાં આવ્યો હતો તે વાત સાચી નથી. જો કે, યુનાઇટેડ નેશન્સ અને રેડ ક્રોસે, કે જેમના કર્મચારીઓ સુરક્ષિત વિસ્તારમાં તૈનાત હતા, જણાવ્યું કે હોસ્પિટલ પર તોપમારો કરવામાં આવ્યો હતો અને નાગરિકો માર્યા ગયા હતા.&lt;ref name=&quot;bbc080709&quot;&gt;&lt;/ref&gt;


યુનાઇટેડ નેશન્સે જણાવ્યું કે તે જાનહાનિના પોતાના આંકડાઓ પર મક્કમ છે.&lt;ref name=&quot;bbc080709&quot;&gt;&lt;/ref&gt; [[એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલે]] જણાવ્યું કે ડોક્ટરો દ્વારા અહેવાલોનું કરાયેલું [[ખંડન]] [[ભરોસા]]ને પાત્ર નથી કેમ કે તેમને શ્રીલંકાના સૈન્યએ બે મહિના સુધી અટકાયતમાં રાખ્યા હતા અને તેમને [[વકીલો]]ને મળવા દીધા નહોતા; તેમના પર [[સિતમ]] ગુજારવામાં આવ્યો, ગેરવર્તણૂંક કરવામાં આવી અને [[જોર-જબરદસ્તી]]ના અન્ય વિકલ્પો પણ અજમાવવામાં આવ્યા; વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓએ ડૉક્ટરોને [[રાજદ્રોહ]] સહિતના ગંભીર ગુનામાં સંડોવવાની ધમકી આપી; અને ડોક્ટરોના તાજેતરના વિરોધાભાસી નિવેદનો પોતે જ [[સત્ય]] પ્રમાણિત કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA37/015/2009/en/b25685b7-31d7-4056-ad7c-6e94c641cba1/asa370152009eng.html | title= ASA 37/015/2009 Sri Lanka: Statements by detained doctors underline need for independent inquiry | publisher= [[Amnesty International]] | access-date= 12 July 2009 | date= 9 July 2009 | archive-date= 1 ઑગસ્ટ 2012 | archive-url= https://archive.today/20120801065523/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA37/015/2009/en/b25685b7-31d7-4056-ad7c-6e94c641cba1/asa370152009eng.html | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;  એમ્નેસ્ટીએ જણાવ્યું કે તેને ડોક્ટરોની સુરક્ષાની ચિંતા સતાવે છે.  આ સંસ્થાએ બન્ને પક્ષો દ્વારા આચરવામાં આવેલા કથિત[[ યુદ્ધ ગુનાં]]ઓની સ્વતંત્ર તપાસ યોજવાની વારંવાર માગ કરી હતી.  એમ્નેસ્ટીએ યુએન અને રેડ ક્રોસ સહિતની તમામ સ્વતંત્ર સંસ્થાઓ, કે જેમણે યુદ્ધના આખરી તબક્કા અંગેની માહિતી એકત્ર કરી હતી, તેમને આ માહિતી જારી કરવાની વિનંતી કરી જેથી વિશ્વ જાનહાનિના આંકડા તથા યુદ્ધ ગુન્હાઓ અંગેનું સત્ય જાણી શકે.

==યુદ્ધનો અંત==
===16 મેઃ પ્રમુખે વિજયની ઘોષણા કરી===
શ્રીલંકાના પ્રમુખ [[મહિન્દા રાજાપક્ષા]]એ 16 મે, 2009ના રોજ વિજયની ઘોષણા કરી. જો કે, ત્યારપછીના દિવસ સુધી યુદ્ધનો અંત આવ્યો નહોતો.  શ્રીલંકાનાં સૈનિકો એલટીટીઇના છેલ્લાં પ્રતિકાર સ્થાનોની સાફસૂફી કરવા માટે આગળ ધપી રહ્યાં હતા. એલટીટીઇનાં છેલ્લા ગઢસમાન સ્થળોનો નાશ થયો, બોટ દ્વારા ભાગી જવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા 70 બળવાખોરોને શ્રીલંકાના સૈનિકોએ મારી નાખ્યા. એલટીટીઇનો નેતા [[વેલુપિલ્લઈ પ્રભાકરન]] અને અન્ય મહત્વના બળવાખોર નેતાઓનાં સ્થાન અંગે ખાતરી કરી શકાઇ નહોતી, જો કે, શ્રીલંકાની સરકારે 17 મે, 2009ના રોજ પ્રભાકરનને મૃત ઘોષિત કર્યો.&lt;ref name=&quot;MSN news, Sunday, May 17, 2009&quot;&gt;{{cite web | title = Is LTTE chief Prabhakaran dead? Yes, says Lanka govt | url = http://news.in.msn.com/international/article.aspx?cp-documentid=3016836 | access-date = 2009-05-17 | archive-date = 2009-05-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090520011234/http://news.in.msn.com/international/article.aspx?cp-documentid=3016836 | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090520011234/http://news.in.msn.com/international/article.aspx?cp-documentid=3016836 |date=2009-05-20 }}&lt;/ref&gt;  એલટીટીઇના વિવિધ અન્ય મહત્વના કમાન્ડરોએ આત્મહત્યા કરી.{{Citation needed|date=May 2009}} શ્રીલંકાના વિજયના સમાચાર સાંભળીને, લોકોએ [[કોલમ્બો]]માં ઉજવણી કરી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.news.yahoo.com/s/ap/20090517/ap_on_re_as/as_sri_lanka_civil_war |title=Sri Lanka rebels concede defeat in civil war |publisher=News.yahoo.com |date= |access-date=2009-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090521161711/http://www.news.yahoo.com/s/ap/20090517/ap_on_re_as/as_sri_lanka_civil_war |archive-date=2009-05-21 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===17 મેઃ ટાઈગર્સે પરાજય સ્વીકાર્યો===
આખરે 17 મે, 2009ના રોજ એલટીટીઇએ પરાજયનો સ્વીકાર કર્યો, તે સાથે જ બળવાખોરોના આંતરરાષ્ટ્રીય રિલેશન્સ વિભાગના વડા [[સેલ્વરાસા પથ્મનાથને]] વેબસાઇટ પર જણાવ્યું કે &quot;આ યુદ્ધ તેના કડવા અંત સુધી પહોંચી ગયું છે...  અમે અમારી બંદૂકોને શાંત કરી દેવાનો નિર્ણય કર્યો છે.  અમને એકમાત્રપણે જેમના જીવ ગયા છે તેમના માટે દિલગીરી છે તથા અમે લાંબો સમય પ્રતિકાર ચાલુ રાખી શકીએ તેમ નથી&quot;.&lt;ref name=&quot;correspondentscivil&quot;&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2009/05/19/world/asia/19lanka.html?pagewanted=2&amp;amp;_r=1&amp;amp;partner=rss&amp;amp;emc=rss શ્રીલંકન સે રેબેલ્સ ક્રશ્ડ એન્ડ લીડર કિલ્ડ] [[ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ]], મે 18, 2009.&lt;/ref&gt;

===18 મેઃ પ્રભાકરનનું મોત===
શ્રીલંકાના સૈન્ય દળોએ એલટીટીઇના નેતા [[વેલુપિલ્લઈ પ્રભાકરન]]નું 18 મે, 2009ની સવારે મોત નિપજ્યું હોવાની વાતને સમર્થન આપ્યું.  સૈન્યએ જણાવ્યું કે તેણે ઉત્તર-પૂર્વીય પ્રદેશના જંગલોનાં એક નાનકડાં હિસ્સામાં પ્રભાકરનને ઘેરી લીધો હતો, સૈન્યના આ નિવેદનના ટૂંક સમય બાદ સરકારના ટેલિવિઝન પર ઘોષણા કરવામાં આવી. ''ધ ડેઇલી ટેલિગ્રાફ'' ના અહેવાલ પ્રમાણે, શ્રીલંકન ટીવીએ જણાવ્યા અનુસાર પ્રભાકરન જ્યારે પોતાના નજીકના સાથીઓ સાથે એક એમ્બ્યુલન્સમાં બેસીને યુદ્ધભુમિમાંથી ભાગવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો ત્યારે એક રોકેટ-સંચાલિત ગ્રેનેડ હુમલામાં તેનું મોત થયું. તેના &quot;[[સી ટાઈગર્સ]]&quot; નૌકાદળના વડા [[કર્નલ સૂસાઈ]], અને તેનો ઇન્ટેલિજન્સ ચીફ [[પોટ્ટુ અમ્માન]] પણ આ હુમલામાં માર્યા ગયા હતા.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Nelson |first=Dean |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/srilanka/5343129/Sri-Lanka-Tamil-Tiger-leader-Velupillai-Prabhakaran-and-his-lieutenants-eliminated.html |title=Sri Lanka: Tamil Tiger leader Velupillai Prabhakaran and his lieutenants 'eliminated' |publisher=Telegraph |date=2009-05-18 |access-date= 2009-05-30 | location=London}}&lt;/ref&gt; શ્રીલકાના સૈન્યના વડા [[જનરલ]] [[સરથ ફોન્સેકા]]એ જણાવ્યું કે સૈન્યએ બળવાખોરોને હાર આપી છે અને &quot;સમગ્ર દેશને મુક્તિ&quot; અપાવી છે.  સૈન્યના પ્રવક્તા [[બ્રિગેડિયર]] [[ઉદયા નનાયાક્કારા]]એ પ્રભાકરનનાં મોતને સમર્થન આપતા, જણાવ્યું કે રાત દરમિયાન 250 તમિલ ટાઈગર્સ પણ માર્યા ગયા હતા.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/8055015.stm |title=South Asia &amp;#124; Sri Lanka's rebel leader 'killed' |publisher=BBC News |date=2009-05-19 |access-date= 2009-05-30}}&lt;/ref&gt; માત્ર નાગરિકો માટે જ ઉભા કરાયેલા ઝોનમાં તેઓ છૂપાયા હતા તથા લડત આપી રહ્યાં હતા.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sundayobserver.lk/2009/05/17/sec04.asp |title=Security News &amp;#124; Sundayobserver.lk - Sri Lanka |publisher=Sundayobserver.lk |date=2009-05-17 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090521095500/http://www.sundayobserver.lk/2009/05/17/sec04.asp |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521095500/http://www.sundayobserver.lk/2009/05/17/sec04.asp |date=2009-05-21 }}&lt;/ref&gt; [[જનરલ]] [[સરથ ફોન્સેકા]]એ 19 મે, 2009ના રોજ પ્રભાકરનનું શબ મળી આવ્યું હોવાને સમર્થન આપ્યું હતું. એલટીટીઇના વડાનું શબ [[મેજર જનરલ]] [[કમલ ગૂણરત્ને]]ની આગેવાની હેઠળના [[53 ડિવિઝન]] ટ્રૂપ્સને મળી આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090519_03 |title=Prabhakaran's body found |publisher=Defence.lk |date= |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090522101554/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090519_03 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090522101554/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090519_03 |date=2009-05-22 }}&lt;/ref&gt; 

===પ્રત્યાઘાત:===
====શ્રીલંકા====
18 મે 2009ના રોજ, [[યુનાઈટેડ નેશનલ પાર્ટી]]ના નેતા [[રાનિલ વિક્રમસિંઘે]]એ, એક ટેલિફોન કૉલ દ્વારા પ્રમુખ [[મહિન્દા રાજાપક્ષા]]ને તથા દેશના સુરક્ષા દળોને તેમણે મેળવેલા વિજય બદલ અભિનંદન આપ્યા.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Gamini Gunaratna, Sri Lanka News Paper by LankaPage.com (LLC)- Latest Hot News from Sri Lanka |url=http://www.colombopage.com/archive_091/May1242653081CH.html |title=Sri Lanka: Opposition Leader congratulates Sri Lanka President |publisher=Colombopage.com |date=2009-05-18 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090521074242/http://www.colombopage.com/archive_091/May1242653081CH.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521074242/http://www.colombopage.com/archive_091/May1242653081CH.html |date=2009-05-21 }}&lt;/ref&gt;  એ જ દિવસે જારી કરાયેલી એક અખબારી યાદીમાં, [[રોમન કેથોલિક આર્કબિશપ]] [[ઓસ્વાલ્ડ ગોમિસે]] પણ અભિનંદન પાઠવ્યા હતા.

{{quote|1=I congratulate His Excellency President Mahinda Rajapakse, President of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka, for his very courageous leadership and thank the Chiefs of the Defense outfit who supported him with deep commitment and self-sacrifice. I also offer my deepest sympathies to those who laid down their lives in battle and those innocent civilians killed, trapped in war.

In a sense we could say that we have won the battle but the war is not ended. The war would end only on the day that we grow in nationhood realizing that we are all one people in one country with equal right. We have to realize the fact that we are a multi-ethnic, multi-religious and multi-cultural community. As such we are now left with the great task of nation- building forgetting our ethnic, political and religious differences.

It is imperative that there be a political formula that will inspire confidence and promote a sense of belonging among the minority groups in the country. We have to leave the sad and bitter memories of the past three decades and look positively and optimistically towards the future in hope. All of us have to share the blame for our division and forgive each other. We should have the humility and wisdom to learn from the sad experiences of that past.

It is then, and only then, that we could build nationhood that will bring true peace and prosperity to our beloved country - Sri Lanka. Let us always remember that united we will flourish but divided we will perish.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090518_15 |title=Archbishop congratulates Armed forces on the conclusion of war |publisher=Defence.lk |date=2009-05-18 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510102857/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090518_15 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

યુદ્ધના અંતની જાહેરાત થતાની સાથે, શ્રીલંકાના [[શેરબજાર]]માં કોઇ પણ સમયનો ટકાવારીની દૃષ્ટિએ સૌથી મોટો ઉછાળો નોંધાયો.&lt;ref name=&quot;lbo-victorystocks&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lankan stocks shoot up on war victory | date=2009-05-18 | url=http://lbo.lk/fullstory.php?nid=491291415 | work=Times Online | access-date=2009-05-18 | archive-date=2011-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110510014843/http://lbo.lk/fullstory.php?nid=491291415 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510014843/http://lbo.lk/fullstory.php?nid=491291415 |date=2011-05-10 }}&lt;/ref&gt; 

====આંતરરાષ્ટ્રિય સંસ્થાઓ====
{{Flag|United Nations}}- [[જીનેવા]] ખાતે 19 મે, 2009ના રોજ યોજાયેલી એક પત્રકાર પરિષદમાં, [[યુનાઇટેડ નેશન્સના મહાસચિવ]] [[બાન કી-મૂને]] જણાવ્યું હતું કે, &quot;સૈન્ય ઓપરેશનની પૂર્ણાહુતિને લીધે મે નિરાંતનો શ્વાસ લીધો છે, પરંતુ અસંખ્ય નાગરિકોની જાનહાનિને લીધે હું ભારે વ્યથિત છું. હવે શ્રીલંકાના લોકોની સામે જે કાર્ય આવી પડ્યું છે તે વિરાટ છે અને તેમાં તમામ લોકોની મદદની જરૂર છે.  દેશમાં સુધારણા અને રાષ્ટ્રમાં મતભેદોની પતાવટની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે તમામ પ્રયાસ કરવામાં આવે એ સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. આજે પ્રમુખ રાજાપક્ષાએ સંસદમાં જે સંબોધન કર્યું હતું તે મેં અત્યંત કાળજીપૂર્વક સાંભળ્યું હતું.  તમિલ લોકો અને અન્ય લઘુમતીઓની કાયદેસરની ચિંતાઓ તથા આકાંક્ષાઓ સંપૂર્ણપણે સંતોષાવી જ જોઈએ.&quot; ત્યારપછી મહાસચિવે યુદ્ધગ્રસ્ત પ્રદેશની તેમની આગામી મુલાકાતની જાહેરાત કરી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.un.org/apps/sg/offthecuff.asp?nid=1291 | title = Geneva, 19 May 2009 - Joint Press Conference held by UN Secretary-General and World Health Organization Director-General, Margaret Chan | publisher= [[United Nations]] | access-date=  19 May 2009 | date = 19 May 2009}}&lt;/ref&gt; 

[[બ્રુસેલ્સ]]માં 18 મે, 2009ના રોજ [[યુરોપીય સમિતિ]]ની બેઠક યોજાઇ હતી, જેમાં &quot;ધ ગવર્મેન્ટ ઓફ શ્રીલંકા અરજન્ટલી ટુ પ્રોસીડ ટુવર્ડસ અ કોમ્પ્રિહેન્સિવ પોલિટિકલ પ્રોસેસ&quot;  અને &quot;ધ પ્રેસિડેન્ટ ઓફ શ્રીલંકા ટુ આઉટલાઇન અ ક્લીઅર પ્રોસેસ લિડીંગ ટુ અ ફુલ્લી ઇન્ક્લુઝિવ પોલિટિકલ સોલ્યુશન, બેઝ્ડ ઓન કન્સેન્ટ, ઇક્વાલિટી એન્ડ ધ રૂલ ઓફ લૉ&quot; તરીકે ઓળખાતા નિવેદનોનો સ્વીકાર કરવામાં આવ્યો.  આ સમિતિએ જણાવ્યા પ્રમાણે આ પ્રકારના પગલાં એ શ્રીલંકામાં લાંબા ગાળાની સુરક્ષા, વિગ્રહ પછીની પુનઃરચના અને સમૃદ્ધિ તરફ દોરી જતો એકમાત્ર રસ્તો છે.  આ નિવેદનનાં નિષ્કર્ષ અનુસારઃ &quot;યુરોપીયન યુનિયન યુનાઇટેડ નેશન્સની હ્યુમન રાઇટ્સ કાઉન્સિલ દ્વારા યોગ્ય પગલાની માગ યથાવત રાખે છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.eu-un.europa.eu/articles/en/article_8730_en.htm | title = Summary: 18 May 2009, Brussels - Council of the European Union, 2942nd GENERAL AFFAIRS Council meeting, Conclusions on Sri Lanka | publisher= [[European Union]] | access-date=  19 May 2009 | date = 18 May 2009}}&lt;/ref&gt; ધ ટાઇમ્સના અહેવાલ પ્રમાણે, યુરોપીયન યુનિયનનાં સદસ્ય રાષ્ટ્રોએ માનવ અધિકારોના ઉલ્લંઘનની દહેશત હોવા છતાં પણ શ્રીલંકાની સરકારને હથિયારોનું વેચાણ કર્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23702375-details/WORLD:+Britain+sold+arms+to+Sri+Lanka+while+civil+war+raged/article.do |title=નાગરિક વિગ્રહ ભડકેલો હોવા છતાં બ્રિટન દ્વારા શ્રીલંકાને શસ્ત્રોનું વેચાણ |access-date=2010-09-07 |archive-date=2009-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614041448/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23702375-details/WORLD:+Britain+sold+arms+to+Sri+Lanka+while+civil+war+raged/article.do |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====અન્ય દેશો====
વિદેશ પ્રધાન [[લૉરેન્સ કેનને]] જણાવ્યું હતું કે, &quot;શ્રીલંકામાં સૈન્યના પગલાને લીધે નાગરિકો પર પડેલી આઘાતજનક અસર અને પગલાં બાદનાં ખરાબ પ્રત્યાઘાતથી કેનેડાના લોકો અત્યંત ચિંતિત છે.&quot; આ ભયાવહ, દશકો-લાંબા યુદ્ધે શ્રીલંકાના લોકો ઉપર કહી ન શકાય તેવો વિનાશ અને અતિશય દુઃખ લાદ્યું છે. કેનેડાની સરકાર નાગરિકોની જાનહાનિ માટે ચિંતા વ્યક્ત કરવા ઇચ્છે છે અને  આ જુગુપ્સાપ્રેરક સંઘર્ષમાં પોતાના મિત્રો તથા કૌટુંબિક સદસ્યોને ગુમાવનારા શ્રીલંકાના લોકો તથા વિશ્વભરના લોકોને પોતાની દિલસોજી પાઠવવા ઇચ્છે છે. શ્રીલંકાના તમામ લોકોની કાયદેસરની અપેક્ષાઓ સંતોષે તેવો લાંબા ગાળાનો રાજકીય ઉકેલ શોધી કાઢવાની ક્વાયત શરૂ કરવા માટે કેનેડાની સરકાર શ્રીલંકાની સરકારને વિનંતી કરે છે.  રાજકીય સમજૂતી અને લાંબો સમય ટકી રહે તેવી શાંતિનો રસ્તો શોધવા માટેના શ્રીલંકાના પ્રયાસોમાં મદદરૂપ થવા કેનેડા તૈયાર છે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://w01.international.gc.ca/minpub/publication.aspx?publication_id=387175&amp;lang=eng&amp;docnum=135 |title=Department of Foreign Affairs and International Trade - Media Room - News Releases |publisher=W01.international.gc.ca |date=2009-03-25 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091001090108/http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?lang=eng&amp;publication_id=387175&amp;docnum=135 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001090108/http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?lang=eng&amp;publication_id=387175&amp;docnum=135 |date=2009-10-01 }}&lt;/ref&gt;

[[ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે]] 18 મે, 2009ના રોજ એક નિવેદન બહાર પાડ્યું હતું જેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે &quot;આજે દિવસના પ્રારંભમાં [[વિદેશી બાબતોના પ્રધાન]] [[શ્રી પ્રણવ મુખર્જી]] સાથેની ટેલિફોન પર થયેલી વાતચીતમાં, શ્રીલંકાના પ્રમુખે શ્રીલંકામાં સશસ્ત્ર વિગ્રહનો અંત આવ્યો હોવાને અને એલટીટીઇનો નેતા વેલુપિલ્લઈ પ્રભાકરન મૃત્યુ પામ્યો હોવાની વાતને પુષ્ટિ આપી હતી. આ દુઃખદ સંઘર્ષને લીધે અસર પામેલા લોકોને રાહત પૂરી પાડવા તથા વિસ્થાપિત થયેલા તમામ લોકોનું ઝડપી પુનઃવસન કરાવીને તેમનું જીવન શક્ય તેટલી જલ્દી પુનઃ સામાન્ય કરવા માટે ભારત શ્રીલંકાના લોકો અને સરકારની સાથે મળીને કામ કરશે.

અમારા દૃષ્ટિકોણ પ્રમાણે શ્રીલંકામાં પરંપરાગત સંઘર્ષનો અંત આવ્યો છે, આ એક એવી ઘડી છે કે જ્યારે શ્રીલંકામાં સંઘર્ષના મૂળ કારણોનો ઉકેલ લાવી શકાશે.  આ ઉકેલમાં શ્રીલંકાના બંધારણની સીમામાં રહીને સત્તાનાં અસરકારક વિકેન્દ્રીકરણ તરફના રાજકીય પગલાઓનો સમાવેશ થાય છે જેથી તમિલ સહિતની તમામ જાતિના શ્રીલંકાવાસીઓને પોતાની ખુદની માતૃભૂમિની લાગણી થાય અને તેઓ તેમની સ્વૈચ્છા મુજબ જીવન જીવી શકે.&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://meaindia.nic.in/ | title = Statement by the Official Spokesperson on Sri Lanka | publisher= [[Ministry of External Affairs (India)]] | access-date=  19 May 2009 | date = 18 May 2009}}&lt;/ref&gt; 

{{IRN}}- [[ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઇરાન]]નાં [[વિદેશ પ્રધાન]] [[મનોશેહર મોટ્ટેકી]]એ 19 મે, 2009ના રોજ શ્રીલંકાના[[ વિદેશ પ્રધાન]] [[રોહિતા બોગોલાગામા]] સાથે ટેલિફોન પર થયેલી વાતચીત દરમિયાન એલટીટીઇના આતંકવાદને પરાસ્ત કરવામાં શ્રીલંકાએ મેળવેલી સફળતા બદલ પ્રમુખ, વિદેશ પ્રધાન અને શ્રીલંકાની સરકારને ઉમળકાભેર અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. 

&quot;ઇરાન શ્રીલંકા સાથે નજીકના સંબંધો ધરાવે છે અને તેણે હંમેશા આતંકવાદની આલોચના કરી છે અને, સતતપણે શ્રીલંકાના સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડતાનો પક્ષ લીધો છે.&quot; તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ ઇરાનના રાષ્ટ્રપતિ વતી વાત કરી રહ્યાં છે જેમણે શ્રીલંકાને તેમની હાર્દિક શુભકામનાઓ પાઠવી છે તથા તેઓ પરસ્પર અનુકૂળ સમયે [[શ્રીલંકાના પ્રમુખ]] સાથે અંગતપણે વાત કરશે. ઉત્તરીય શ્રીલંકામાં આઇડીપીની માટે તાત્કાલિક રાહત અભિયાન હાથ ધરવા માટે, ઇરાને રેડ ક્રેસન્ટ મારફત સહાયનો પ્રસ્તાવ પણ મૂક્યો છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090519_11 |title=Iran congratulates Sri Lanka on defeating terrorism |publisher=Defence.lk |date=2009-05-19 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523161801/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090519_11 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090523161801/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090519_11 |date=2009-05-23 }}&lt;/ref&gt;

{{JPN}}- જપાનનાં વડાપ્રધાનના કાર્યાલયે, શ્રીલંકાના પ્રમુખ મહિન્દા રાજાપક્ષે સાથે જાપાનનાં [[વડાપ્રધાન]] [[તારો આસો]]એ ટેલિફોન પર કરેલી વાતચીતની યાદી બહાર પાડી હતી.  આ નિવેદનમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે વડાપ્રધાને શ્રીલંકા સરકાર અને લિબરેશન ટાઈગર્સ ઓફ તમિલ ઇલમ વચ્ચેના આંતરવિગ્રહનાં અંતને આવકાર આપ્યો હતો. આ નિવેદનમાં જણાવવામાં આવ્યા અનુસાર &quot;હવે, આંતરિકપણે વિસ્થાપિત લોકોને મદદરૂપ થવાનું તથા તેમનું પુનઃસ્થાપન કરવાનું તેમજ શાંતિના નિર્માણની દિશામાં રાજકીય પ્રક્રિયામાં આગેકૂચ દર્શાવવાનો પ્રારંભ કરવો એ મહત્વની બાબતો છે.&quot;

તેમણે એ વાત ઉપર પણ વિશેષ ભાર આપ્યો હતો કે ગરીબી એ આતંકવાદની પૃષ્ઠભૂમિ તૈયાર કરી આપનારા પૈકીનું એક પરિબળ છે. આ યાદીમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે શ્રીલંકાના વડાપ્રધાનને શ્રીલંકામાં બુનિયાદી સુવિધાઓનું નિર્માણ જોવું ગમશે, અને ઉમેર્યું હતું કે જાપાન શ્રીલંકાના પ્રયાસોમાં શક્ય તેટલી મદદ કરશે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?nid=1503900039 |title=Japan PM welcomes end of Sri Lanka war |publisher=Lanka Business Online |date=2009-05-19 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511135304/http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?nid=1503900039 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511135304/http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?nid=1503900039 |date=2011-05-11 }}&lt;/ref&gt;  

{{MDV}}- માલદીવના [[પ્રમુખ]] [[મોહમદ નાશીદ]] અને [[ઉપ-પ્રમુખ]] [[મોહમ્મદ વાહીદ હસને]] શ્રીલંકાની સરકાર અને લોકોને તેમના દેશમાં દશકોથી ચાલતા સંઘર્ષનો અંત લાવવામાં સફળ થવા બદલ અભિનંદન પાઠવ્યાં હતા. 

શ્રીલંકાની સરકાર અને લોકો પ્રત્યે તેમના ટેકા અને સહાનુભૂતિ ચાલુ રહેવાનો પ્રમુખે પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો, કેમકે શ્રીલંકા પણ એકસમાન રાષ્ટ્ર જ છે.  &quot;આ અવસરે હું માલદીવની સરકાર તથા લોકોની વતી આપના રાષ્ટ્રપતિ તથા શ્રીલંકાના લોકોને અમારી હાર્દિક શુભકામનાઓ પાઠવું છું.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Miadhu News |url=http://miadhu.com.mv/news.php?id=10177 |title=President congratulates Sri Lankan President on ending civil war |publisher=Miadhu.com.mv |date=2009-05-19 |access-date=2009-05-30 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&quot;શ્રીલંકાના ઇતિહાસનો આ સૌથી મહત્વનો પ્રસંગ શ્રીલંકાના લોકોને વધુ સમાનતા અને ન્યાયિતાની અનુભૂતિની દિશામાં દોરી જતો માર્ગ મોકળો કરશે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.minivannews.com/news_brief.php?id=6542 |title=Maldives News |publisher=Minivan News |date=2009-05-19 |access-date=2009-05-30 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

{{NOR}}- [[નોર્વેના વિદેશ પ્રધાન]] [[જોનાસ ગેહર સ્ટોરે]] એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે &quot;આ યુદ્ધમાં પોતાના સંબંધીઓ અને પ્રિયજનોને ગુમાવનારા તમામ લોકોની સાથે અમારી સહાનુભૂતિ છે. આપણે ભોગ બનનારા લોકોને મદદ કરવા માટે સહકાર આપવો જ જોઈએ. શરણાર્થી શિબિરમાં રહેલા લોકોને ઘરે પરત ફરવાની તાત્કાલિકપણે છૂટ અવશ્ય મળવી જોઈએ.&quot;

સ્ટોરે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે, આંતરિકપણે વિસ્થાપિત લોકો માટેની શરણાર્થી શિબિરોમાં યુનાઇટેડ નેશન્સ દ્વારા કરાયેલી માગ અનુસાર પરિસ્થિતિમાં સુધારો અવશ્ય થવો જોઇએ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=James Wray and Ulf Stabe |url=http://www.monstersandcritics.com/news/southasia/news/article_1478210.php/Norway_urges_Sri_Lanka_to_aid_refugees_ |title=Norway urges Sri Lanka to aid refugees |publisher=Monsters and Critics |date=2009-05-19 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2012-09-06 |archive-url=https://archive.today/20120906132624/http://news.monstersandcritics.com/southasia/news/article_1478210.php/Norway_urges_Sri_Lanka_to_aid_refugees_ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120906132624/http://news.monstersandcritics.com/southasia/news/article_1478210.php/Norway_urges_Sri_Lanka_to_aid_refugees_ |date=2012-09-06 }}&lt;/ref&gt; 

{{PAK}}-પાકિસ્તાનનાં વિદેશ રાજ્ય પ્રધાન [[નવાબઝાદા મલિક આમદ ખાને]] શ્રીલંકાના ઉપ વિદેશ પ્રધાન [[હુસૈન એ. ભાઈલા]]ની સાથે ટેલિફોન કરીને શ્રીલંકાને &quot;આતંકવાદ પર મેળવેલા ભવ્ય વિજય&quot; બદલ અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. 

પાકિસ્તાનના વિદેશ રાજ્ય પ્રધાને જણાવ્યું કે પાકિસ્તાન હંમેશાથી શ્રીલંકાનું અડગ મિત્ર રહ્યું છે અને તે આ દેશની એકતા, સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું મજબૂત ટેકેદાર રહ્યું છે. આતંકવાદનો સામનો કરવામાં શ્રીલંકાને તેમની સરકારનો સતત સહકાર મળતો રહેશે તે બાબતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.    તેમણે પોતાની શુભેચ્છાઓ તથા અભિનંદનને પ્રમુખ મહિન્દા રાજાપક્ષે અને વિદેશ પ્રધાન રોહિતા બોગોલાગામા સુધી પહોંચાડવા ઉપ પ્રધાનને વિનંતી કરી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090523_02 |title=Pakistan felicitates Sri Lanka on 'great victory over terrorism' |publisher=Defence.lk |date= |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090529112727/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090523_02 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529112727/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090523_02 |date=2009-05-29 }}&lt;/ref&gt;

{{PHI}}- ફિલિપાઈન્સના વિદેશી બાબતોના વિભાગે 22 મે, 2009ના રોજની અખબારી યાદીમાઃ &quot;ઉત્તરીય શ્રીલંકામાં કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિની વાપસીનું સ્વાગત કર્યું હતું અને ત્યાના તમિલ લઘુમતીઓ દ્વારા ભોગવવી પડતી સમસ્યાઓનો સર્વગ્રાહી, ન્યાયિક અને ટકી રહે એવો રાજકીય ઉકેલ શોધવા માટેના શ્રીલંકાના પ્રયાસોને ટેકો જાહેર કર્યો હતો.

ફિલિપાઇન્સે તમિલ લઘુમતીઓ તેમના દેશમાં શાંતિના ફળ ચાખી શકે એવો લાંબા સમયનો રાજકીય ઉકેલ શોધવામાં આવશે એવી આશા વ્યક્ત કરી હતી.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://dfa.gov.ph/?p=5236 |title=On the End of Sri Lankan Civil War: Department of Foreign Affairs |publisher=Dfa.gov.ph |date=2009-05-22 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2015-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912175749/http://dfa.gov.ph/?p=5236 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  

{{RUS}}- &quot;રશિયાની સરકાર એલટીટીઇ (લિબરેશન ટાઈગર્સ ઓફ તમિલ ઇલમ)ના આતંકવાદને પરાજય આપવામાં આ દેશને મળેલી સફળતા બદલ શ્રીલંકાના પ્રમુખ અને લોકોને ઉષ્માસભર અભિનંદન પાઠવે છે,&quot; એવું રશિયાની સરકારના માહિતી વિભાગે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું. 

શ્રીલંકાના વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ જણાવ્યા પ્રમાણે રશિયાએ આતંકવાદ અને અલગાવવાદ વિરુદ્ધની શ્રીલંકાની સરકારની લડાઇને ટેકો આપતું હોવાનું જણાવ્યું હતું. 

રશિયાએ એવી આશા વ્યક્ત કરી હતી કે શ્રીલંકામાં અડધી સદી કરતા પણ વધુ સમયથી ચાલનારા આ લોહિયાળ સશસ્ત્ર સંઘર્ષનો અંત દેશમાં શાંતિ, સુરક્ષા અને સ્થિરતાની સ્થાપનાની ગેરેન્ટી બની રહેશે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-05/21/content_11409677.htm |title=Russia, Iran congratulate Sri Lanka on ending civil war_English_Xinhua |publisher=News.xinhuanet.com |date=2009-05-21 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523115616/http://news.xinhuanet.com/english/2009-05/21/content_11409677.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

{{ZAF}}- દક્ષિણ આફ્રિકાની સરકારે ડેપ્યુટી ઇન્ટરનેશનલ રિલેશન્સ એન્ડ કોઓપરેશન પ્રધાન એહરેઈમ ઇબ્રાહિમની મારફત શ્રીલંકામાં સૈન્ય કામગીરીના અંત આવવા અંગેનું એક નિવેદન બહાર પાડ્યું હતું. 

&quot;દક્ષિણ આફ્રિકાની સરકાર જે રીતે સૈન્ય આક્રમણ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું તે રીત પ્રત્યે દિલગીરી વ્યક્ત કરે છે અને યુનાઇટેડ નેશન્સ હ્યુમન રાઇટ્સ કમિશનને તાત્કાલિકપણે આંતરરાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર કાયદાઓ અને જીનેવા સંમેલનન નિયમોના સંભવિત ભંગ અંગે તાત્કાલિકપણે તપાસ હાથ ધરવાની વિનંતી કરે છે,&quot; એવું ઇબ્રાહિમે જણાવ્યું હતું.  આ નિવેદનમાં અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં તાત્કાલિકપણે માનવીય મદદ તથા આંતરરાષ્ટ્રીય માધ્યમોને પ્રવેશવાની છૂટ આપવાની પણ માગ કરવામાં આવી હતી.

&quot;દક્ષિણ આફ્રિકાની સરકારે 19 મે, 2009ના રોજની પ્રમુખ મહિન્દા રાજાપક્ષાના વ્યક્તવ્યમાં મન પ્રસન્ન કરનારા સ્વરની નોંધ લીધી છે અને અમે એવી આશા વ્યક્ત કરીએ છીએ કે લશ્કરી અભિયાનનો અંતે તમામ લઘુમતીઓ સાથે તેમના લાંબા સમયથી પડત પ્રશ્નોના ઉકેલ માટે શાંતિપ્રિય વાટાઘાટો હાથ ધરાશે. પક્ષો વચ્ચે શાંતિ અને સુલેહ સ્થાપવાનો હેતુ ધરાવતા કોઇ પણ પ્રયાસને અમે ટેકો આપતા રહીશું.&quot;&lt;ref&gt;http://www.dfa.gov.za/docs/2009/sri0521.html&lt;/ref&gt; 

{{SGP}}- [[સિંગાપોર]]માં યોજાયેલી [[શાંગરી-લા મંત્રણા]] દરમિયાન [[શ્રીલંકાના વિદેશ પ્રધાન]] [[રોહિતા બોગોલાગામા]]ની સાથે સિંગાપોરના [[વિદેશ પ્રધાન]] [[જ્યોર્જ યેઓ]]ની મુલાકાત બાદ, 29 મે 2009ના રોજ [[સિંગાપોરના વિદેશી બાબતોના મંત્રાલયે]] એવું નિવેદન બહાર પાડ્યું હતું કે &quot;શ્રીલંકામાં લાંબા સમયથી ચાવતા સંઘર્ષનો અંત આવેલો જોઇને સિંગાપોરે રાહત અનુભવી છે.   આ સંઘર્ષને કારણે શ્રીલંકામાં મોટી જાનહાનિ થઇ હતી. માત્ર હજારો-સેંકડોની સંખ્યામાં રહેલા લોકોનાં જીવ જ નથી ગયા, પણ સેંકડો-હજારો શ્રીલંકન નાગરિકોને તેમના ઘરમાંથી વિસ્થાપિત થવું પડ્યું છે. શ્રીલંકાની સરકાર દ્વારા આખરે સૈન્ય અભિયાનની સમાપ્તિ કરવામાં આવતા ઇતિહાસનું એક દુઃખદ પ્રકરણ પૂરું કરવાની અને રાષ્ટ્રીયસ્તરે પ્રશ્નો ઉકેલવા તથા સમજૂતી સાધવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવાની તક મળી છે. શ્રીલંકામાં રહેલા તમામ સમાજના હિતોની સંપૂર્ણ વિચારણા કર્યા બાદ જ શાંતિ ટકી રહે તે માટેની લાંબા ગાળાની સમજૂતી ઘડવી જોઇએ અને તેનો અમલ કરવો જોઇએ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.mfa.gov.sg/ | title = MFA Press Statement: The Situation in Sri Lanka - Sri Lankan Minister of Foreign Affairs Rohitha Bogollagama calls on Minister for Foreign Affairs George Yeo | publisher= [[Ministry of Foreign Affairs (Singapore)|Ministry of Foreign Affairs, Singapore]] | access-date=  5 June 2009 | date = 29 May 2009}}&lt;/ref&gt; 

એલટીટીઇના આતંકવાદીઓ ઉપર વિજય મેળવવા બદલ જ્યોર્જ યેઓએ રોહિતા બોગોલાગામા અને શ્રીલંકાની સરકારને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090604_09 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-07 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930033023/http://defence.lk/new.asp?fname=20090604_09 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110930033023/http://defence.lk/new.asp?fname=20090604_09 |date=2011-09-30 }}&lt;/ref&gt;

{{SUI}}- 19 મે, 2009ના રોજની એક અખબારી યાદીમાં, સ્વિટ્ઝરલેન્ડની સરકારે સશસ્ત્ર સંઘર્ષની સમાપ્તિને આવકાર આપ્યો હતો.  જો કે, સ્વિટ્ઝરલેન્ડે &quot;આંતરરાષ્ટ્રીય માનવતાલક્ષી કાયદાઓના ભંગ બદલ ખેદ વ્યક્ત કર્યો હતો અને તમામ પક્ષોને તેનું પાલન કરવા તથા  કોઇ પણ સંજોગોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનો આદર કરવા તથા અનુસરણ કરવાની અપીલ કરી હતી.&quot;

&quot;સ્વિટ્ઝરલેન્ડ તમામ પક્ષો પાસે વેરભાવ પ્રેરતી ઉશ્કેરણીથી દૂર રહેવા તથા એકપક્ષીય અથવા સંયુક્ત સંમતિ વાળા પગલાઓ દ્વારા સુલેહની દિશામાં કામ કરવાની માગ કરે છે. તમામ પક્ષો તથા જૂથો તેમજ આ પ્રદેશના સદસ્યોએ સુલેહ પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે અને રાજકીય મંત્રણાના સ્વરૂપમાં ટકી રહે તેવા ઉકેલ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ સાથે મળીને મુક્તમને કામ કરવું જોઇએ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/recent/media/single.html?id=26978 |title=Media Release |publisher=Eda.admin.ch |date= |access-date= 2009-05-30}}&lt;/ref&gt; 

{{TUR}}- શ્રીલંકાના પ્રમુખ [[મહિન્દા રાજાપક્ષા]]એ ટર્કીના પ્રમુખ [[અબ્દુલ્લાહ ગુલ]]ને ટેલિફોન કર્યો હતો.  ટર્કીના પ્રમુખના મિ઼ડીયા સેન્ટર દ્વારા આ વાતચીતને બહાર પાડવામાં આવી હતી. શ્રીલંકાના પ્રમુખે ગુલને આતંકવાદ વિરુદ્ધની લડાઇમાં તાજેતરમાં મળેલી સિદ્ધિઓ અંગે જાણ કરી હતી.  પ્રમુખ ગુલે ટેલિફોનિક વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે તેઓ તાજેતરની ઘટનાઓથી અત્યંત ખુશ થયા છે અને તેઓ માનવતાવાદી મદદ પૂરી પાડવા તૈયાર છે.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.trtpersian.com/Haber/HaberDetay.aspx?HaberKodu=1c9a83c7-dc30-4e6c-aa40-95c53fb6281c | title = Sri Lanka'dan Gül'e Son Durum Bilgisi | publisher= [[TRT|TRT World]] | access-date=  7 September 2009 | date = 19 May 2009}}&lt;/ref&gt;

{{UK}}- [[વિદેશ સચિવ]] [[ડેવિડ મિલિબૅન્ડે]] 19 મે, 2009ના રોજ [[હાઉસ ઓફ કોમન્સ]]માં નીચેનું લેખિત નિવેદન કર્યું હતું કે - &quot;19 મેના રોજ, શ્રીલંકાના પ્રમુખે સત્તાવારપણે એવી જાહેરાત કરી છે કે 18 મેના રોજ સૈન્યનાં સૈનિકોએ અગાઉ એલટીટીઇના કબ્જામાં રહેલો તમામ પ્રદેશ પુનઃ પ્રાપ્ત કર્યો છે અને તેમણે આ સંગઠનના વરિષ્ઠ નેતાઓની ધરપકડ કરી છે અથવા તો તેઓ માર્યા ગયા છે. લાંબા સમયથી ચાલતો અને અત્યંત ક્રૂર સંઘર્ષ આખરે પૂરો થતાં સિંહાલી, તમિલ અને મુસ્લિમ સહિતની શ્રીલંકાની તમામ જાતિઓએ રાહતનો શ્વાસ લીધો છે. શ્રીલંકાની સરકારને આ સંઘર્ષ માટે જવાબદાર કારણોનો ઉકેલ કાઢવા તથા લાંબા સમય સુધી ટકી રહે તેવી શાંતિ સાધવાની તક મળી છે. આ તકનો બખૂબી ઉપયોગ થાય અને તેને પગલે સંઘર્ષનો ટકાઉ અંત આવે તે માટે આપણે શ્રીલંકાની સરકાર તથા તેની તમામ જાતિઓની સાથે મળીને કામ કરવું જ પડશે. શ્રીલંકાની સરકારે યુદ્ઘ જીતવામાં જે ઉર્જાથી કામ કર્યું હતું તેવી જ રીતે શાંતિ સ્થાપિત કરવામાં પણ કામ કરે તે માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સહભાગીઓની સાથે મળીને શ્રીલંકાની સરકારને પ્રોત્સાહિત કરવાની દિશામાં આ સરકાર આગામી સપ્તાહો અને દિવસો દરમિયાન સતતપણે પોતાનું લક્ષ્ય કેન્દ્રિત કરશે.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.fco.gov.uk/en/newsroom/latest-news/?view=PressS&amp;id=18007087 | title= Written ministerial statement on Sri Lanka (19/05/2009) | publisher= [[Foreign and Commonwealth Office]] | access-date= 22 May 2009 | date= 19 May 2009 | archive-url= https://archive.today/20121228191241/https://www.gov.uk/government/announcements?departments%5B%5D=foreign-commonwealth-office | archive-date= 28 ડિસેમ્બર 2012 | url-status= live }}&lt;/ref&gt; 

[[યુકે]]માં વિદેશ અને કોમનવેલ્થ વિભાગના રાજ્યકક્ષાના પ્રધાન [[લોર્ડ મેલોક બ્રાઉને]] [[હાઉસ ઓફ લોર્ડસ]]માં આ મુદ્દે પ્રશ્ન ઉઠાવનાર લોર્ડ નેઝબીને પ્રત્યુત્તર આપતા જણાવ્યું હતું કે, &quot;વાસ્તવમાં, પ્રમુખ સાથેનાં પ્રારંભિક સંપર્ક દરમિયાન અમે, તમિલ ટાઈગર્સ - એક આતંકવાદી જૂથ દ્વારા પ્રેરિત અને 26 વર્ષ ચાલનારા આ ક્રૂર યુદ્ધની સમાપ્તિ બદલ તેમને અભિનંદન આપ્યા હતા.&quot; લોર્ડ નેઝબી સાથે સંમત થતા, લોર્ડ મેલોક બ્રાઉને જણાવ્યું હતું કે, &quot;આ અંગેનો રાજકીય ઉકેલ શ્રીલંકાની અંદરથી પ્રમુખ રાજાપક્ષા દ્વારા સ્થપાયેલી અને તેમની આગેવાની હેઠળની પ્રક્રિયા દ્વારા જ આવવો જોઇએ.&quot;

વધુ સંબોધનમાં, બ્રાઉને જણાવ્યું હતું કે, &quot;&quot;પરંતુ અમે તેઓને અત્યંત સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે, યુદ્ધમાં મળેલા વિજયને શ્રીલંકાના ઇતિહાસના એક નવા અને આનંદપ્રદ પ્રકરણ તરીકે જોવું કે નહી એ બાબત શ્રીલંકાના પ્રમુખના હવે પછીના કદમ અને આ જાતિના પ્રશ્નોનો રાજકીય અથવા માનવતાવાદી ઉકેલ શોધવામાં તેઓ મુત્સદ્દીગીરી દર્શાવી શકે છે કે નહિ તેના પર નિર્ભર છે.&quot;

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, &quot;17 મેના રોજ, વડાપ્રધાને શ્રીલંકાને વધુ પાંચ મિલિયન પાઉન્ડની સહાયની જાહેરાત કરી હતી, તેના સાથે સપ્ટેમ્બર 2008થી અત્યાર સુધીમાં આપવામાં આવેલી સહાયનો કુલ આંકડો 12.5 મિલિયન થઈ ગયો છે.&quot; તેમની સમક્ષ રજૂઆત કરતા [[લોર્ડ નેસબી]]એ જણાવ્યું હતું કે, &quot;માય લોર્ડસ, શું રાણી સાહેબાની સરકારે શ્રીલંકાની સરકારને તમિલ ટાઈગર્સને પરાસ્ત કરીને દેશમાં શાંતિ લાવવા બદલ અભિનંદન પાઠવ્યા છે?  આંતરાષ્ટ્રીય સ્તરે, રાણી સાહેબાની સરકારની નીતિ મુખ્યત્વે 2,50,000 તમિલ લોકો અને 1,00,000 મુસ્લિમો, કે જેમને જાફનામાંથી [[સામુદાયિક સાફસૂફી]] કરવામાં આવી છે, તેમના પુર્નસ્થાપનનો પક્ષ લેવાની છે, અથવા તો શું આ સરકાર શ્રીલંકામાં બંધારણીય ઉકેલ લાવવો જોઇએ એવું ભાષણ આપવાનું ચાલુ રાખશે, જે આખરે તો શ્રીલંકાની સંસદના તાબાનો વિષય છે?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090522_01 |title=&quot;British government congratulated President Rajapaksa for finishing off terrorists&quot; - Lord Malloch Brown |publisher=Defence.lk |date=2009-05-22 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525104500/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090522_01 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090525104500/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090522_01 |date=2009-05-25 }}&lt;/ref&gt;

{{USA}}- 18 મે, 2009ના રોજ [[વૉશિંગ્ટન ડી.સી.]]માં યોજાયેલી એક પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન, [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના સ્ટેટ્સ ડિપાર્ટમેન્ટ]]ના પ્રવક્તા આયન કેલીએ જણાવ્યું હતું કે, &quot;ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સ્ટેટ આ સંઘર્ષની સમાપ્તિને આવકાર આપે છે, અને અમે અત્યંત ઊંચી જાનહાનિ અને નિર્દોષ નાગરિકોના મોતનો સિલસિલો હવે પૂરો થઇ ગયેલો જણાતો હોવાથી અમે રાહત અનુભવીએ છીએ.  શ્રીલંકાની સરકાર સમક્ષ પોતાના ભૂતકાળને દફનાવી દઇને લોકશાહી, સહનશીલતા તથા માનવ અધિકારો પ્રત્યે આદરના મૂળ ધરાવતા શ્રીલંકાની સ્થાપના કરવાની આ તક આવી છે. સરકાર માટે હવેનો સમય તમિલો, સિંહાલી અને અન્ય શ્રીલંકન નાગરિકોને, તમામ શ્રીલંકાવાસીઓના અધિકારોને પ્રોત્સાહન આપે અને રક્ષણ કરે એવી રાજકીય વ્યવસ્થાનું સર્જન કરવાની પ્રક્રિયામાં જોતરી દેવાનો છે.

રાહત શિબિરોમાં રહેતા 2,80,000 નાગરિકોની આવશ્યક્તાઓ સંતોષવાનું કામ પણ સરકાર માટે મહત્વનું છે. આ લોકોની ખોરાક, પાણી, છત, મૂળભૂત આરોગ્ય સુવિધા અને સ્વચ્છતા જેવી જરૂરિયાતો સંતોષવી તેમજ આ લોકોની પોતપોતાના ઘરે વાપસી કરવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવી એ સરકાર માટે ટોચની પ્રાથમિક્તા હોવી જોઇએ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.state.gov/r/pa/prs/dpb/2009/05/123541.htm | title = Daily Press Briefing May 18, 2009 | publisher= [[United States Department of State]] | access-date=  19 May 2009 | date = 18 May 2009}}&lt;/ref&gt;

શ્રીલંકાના સંરક્ષણ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે 18 મે 2009ના રોજ [[શ્રીલંકા ખાતેના અમેરિકાના રાજદૂત]] [[રોબર્ટ ઓ. બ્લેક]], જુનિયરે વિસ્થાપિત લોકોને માનવીય મદદ અને તમિલ લોકો સાથે સુલેહના સંદર્ભે દેશના [[વિદેશ પ્રધાન]] [[રોહિતા બોગોલાગામા]]ને બોલાવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090519_07 |title='US will continue to support Sri Lanka's humanitarian relief efforts' says US Ambassador |publisher=Defence.lk |date= |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090522111614/http://defence.lk/new.asp?fname=20090519_07 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090522111614/http://defence.lk/new.asp?fname=20090519_07 |date=2009-05-22 }}&lt;/ref&gt; 

{{VNM}}- 21 મે, 2009ના રોજ વિદેશી બાબતોના મંત્રાલયના પ્રવક્તા લી દુન્ગે પત્રકારોની પૂછપરછના પ્રતિસાદરૂપે નીચેનું નિવેદન જારી કર્યું હતુઃ 

&quot;શ્રીલંકાની સરકાર અને લોકોએ તાજેતરમાં મેળવેલા વિજયને વિયેતનામ આવકાર આપે છે. આ વિજય રાષ્ટ્રીય નિર્માણ અને વિકાસ, શાંતિ અને સ્થિરતા તથા આ પ્રદેશમાં વિકાસ પ્રત્યે શ્રીલંકાની સરકાર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે તે માટેની ઇચ્છનીય પરિસ્થિતિનું સર્જન કરશે.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mofa.gov.vn/en/tt_baochi/pbnfn/ns090522095256 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-07 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511180000/http://www.mofa.gov.vn/en/tt_baochi/pbnfn/ns090522095256 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090526_04 |title=Vietnam welcomes the victory of the Government and people of Sri Lanka |publisher=Defence.lk |date= |access-date=2009-05-30 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511194957/http://defence.lk/new.asp?fname=20090526_04 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511194957/http://defence.lk/new.asp?fname=20090526_04 |date=2011-05-11 }}&lt;/ref&gt;

==18 મે, 2009 બાદની લડાઇ==
* 19 મે 1951
[[કાચિકુદીચ્ચૈરુ]], [[અમ્પારા]] ખાતે શ્રીલંકાના સૈન્ય દ્વારા એલટીટીઇના 3 લડવૈયાઓના મોત થયા.&lt;ref name=&quot;detailed1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.army.lk/detailed.php?NewsId=500 |title=Sri Lanka Army - Defenders of the Nation |publisher=Army.lk |date=2009-05-20 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523092615/http://www.army.lk/detailed.php?NewsId=500 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

* (15 મે 2006).
[[પેરિયાપિલ્લુમલાઇ]] વિસ્તાર નજીક શ્રીલંકાના સૈન્યએ એલટીટીઇના પાંચ લડવૈયાઓને મારી નાખ્યા.&lt;ref name=&quot;detailed1&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

* (15 મે 2006).
[[કદાવાના]] જંગલ વિસ્તારમાં શ્રીલંકાના સૈન્યએ એલટીટીઇના 10 લડવૈયાઓને મારી નાખ્યા.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.army.lk/detailed.php?NewsId=518 |title=Sri Lanka Army - Defenders of the Nation |publisher=Army.lk |date=2009-05-21 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090526205616/http://www.army.lk/detailed.php?NewsId=518 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* (15 મે 2006).
બેટ્ટીકલોઆ વિસ્તારમાં [[કાલાવનચ્ચિકુડી]] ખાતે શ્રીલંકાના સૈન્યએ એલટીટીઇના 11 લડવૈયાઓને મારી નાખ્યા.


સૈન્યના સાધનો દ્વારા પાંચ ટી-56 એસોલ્ટ રાઇફલ, 20 ભૂમિગત સુરંગ (15 કિ.ગ્રા.ની એક), બે હાથગોળા, ત્રણ માનવ-વિરોધી સુરંગો અને સારવારની ચીજવસ્તુઓ મળી આવી હોવાના અહેવાલો આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090527_14 |title=Commandos kill 11 LTTE infiltrators - Kalavanchchikudi |publisher=Defence.lk |date= |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090531055222/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090527_14 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531055222/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090527_14 |date=2009-05-31 }}&lt;/ref&gt; 

* 5 જુન 2004
[[અમ્પારા]]માં ધરમપાલવા વિસ્તારમાં સર્ચ એન્ડ ક્લીઅર ઓપરેશન હાથ ધરી રહેલા સ્પેશ્યલ ટાસ્ક ફોર્સ (એસટીએફ)ના અધિકારીઓને એલટીટીઇના લડવૈયાઓના એક જૂથનો સામનો થયો હતો અને બે શબ ઉપરાંત અસંખ્ય સૈન્ય સરંજામ મળી આવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090606_01 |title=Troops recover more military equipments in search and clear operations |publisher=defence.lk |date=2009-06-08 |access-date=2009-06-13 |archive-date=2009-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090609051315/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090606_01 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090609051315/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090606_01 |date=2009-06-09 }}&lt;/ref&gt; 

* 23 ઓગસ્ટ 1953
દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાના એક દેશમાં એલટીટીઇના નવા નેતા [[સેલ્વરાસા પથ્મનાથન]]ની ધરપકડ કરાઇ અને તેને કોલમ્બો લાવવામાં આવ્યો. 

==પરિણામો==
{{Main|Sri Lankan IDP camps}}
પ્રમુખ રાજાપક્ષાએ જણાવ્યું કે સરકાર એક રાજકીય ઉકેલ લાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે, અને આ હેતુસર બંધારણમાં 13મો સુધારો કરીને પગલા લેવામાં આવશે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090523_07 |title=IDPs: Govt. already acting on agreed areas of priority - President to Ban Ki-moon |publisher=Defence.lk |date=2009-05-23 |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527085039/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090523_07 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090527085039/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090523_07 |date=2009-05-27 }}&lt;/ref&gt;

એલટીટીઇના એકધારા પરાજયને કારણે તેના લડવૈયાઓ મોટી સંખ્યામાં આ સંગઠનને છોડી ગયા હતા.  સૈન્ય સમક્ષ આત્મસમર્પણ કરનારા આશરે 7,237 બળવાખોરોને હાલમાં વિવિધ પુનઃસ્થાપન કેન્દ્રોમાં પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી રહ્યાં છે,  આ પૈકી 1,601 સ્ત્રીઓ છે. 

અધિકારીઓએ જણાવ્યા પ્રમાણે, આશરે એલટીટીઇના આશરે 2,379 લડવૈયાઓને સૈન્ય દ્વારા ઓળખી કાઢવામાં આવ્યા છે.  આ પૈકીના લડવૈયાઓએ સૈન્ય સમક્ષ સ્વૈચ્છાએ આત્મસમર્પણ કર્યું હતું. 

આશરે 2,065 પુરુષોએ જણાવ્યું કે તેમનાં આગેવાનો વિશેનો ભ્રમ તૂટી જતા તેમણે અગ્રિમ સુરક્ષા હરોળ ખાતે સૈનિકો સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું હતું.  તેમને આ ઐતિહાસિક પરાજયનો અણસાર આવી ગયો હતો અને તેમને ભાન થયું કે એલટીટીઇના લડવૈયાઓને તમિલ પ્રદેશ માટે નહી પણ એલટીટીઇના નેતાના જીવનનું રક્ષણ કરવા માટે લડવું પડતું હતું. આત્મસમર્પણ કરનારા લડવૈયાઓને સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં આવી છે અને એ પૈકીના મોટાભાગના લોકોને પુનઃસ્થાપન શિબિરોમાં મોકલી આપવામાં આવ્યા છે.

યુદ્ધનો અંત આવ્યા બાદ, સરકારે ઇનટરવ્યુ માટે બોલાવતા 5,000 કરતા પણ વધુ તમિલ યુવાનો પોલીસ દળમાં જોડાવા માટે પૂર્વીય પ્રાંતમાં આવેલા પસંદગીના પોલીસ સ્ટેશનોએ ઇન્ટરવ્યુ માટે ઉમટી પડ્યાં. 

શ્રીલંકાની સરકાર આ વિભાગમાં, ખાસ કરીને દેશના ઉત્તરીય પ્રદેશમાં પોલીસ સેવા માટે 2,000 નવા પોલીસ અધિકારી નિમવાનું આયોજન કરી રહી છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.colombopage.com/archive_091/May1242917634RA.html |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-07 |archive-date=2011-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513045725/http://www.colombopage.com/archive_091/May1242917634RA.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513045725/http://www.colombopage.com/archive_091/May1242917634RA.html |date=2011-05-13 }}&lt;/ref&gt;

== માનવતાવાદી અસર ==
યુદ્ધના અંતિમ ચરણમાં, શ્રીલંકાની સરકારના દળો તમિલ ટાઈગર અંકુશિત વિસ્તારોમાં ઊંડે સુધી આગળ વધતાં, ત્યાં ફસાયેલા 3,50,000 નાગરિકોના ભવિષ્યને લઇને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચિંતામાં વધારો થયો.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/jan/17/srilanka-tamil-tigers-trapped-civilians | work=The Guardian | location=London | title=Fears grow for trapped civilians as army advances on Tamil Tigers | first=Amelia | last=Gentleman | date=January 18, 2009 | access-date= May 23, 2010}}&lt;/ref&gt;  21 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ, શ્રીલંકાના સૈન્યએ એ35 હાઇ-વે અને ચેલાઇ લગૂન વચ્ચે પુથુક્કુદિવિરુપ્પુની ઉત્તરપશ્ચિમે આવેલા 32 ચોરસ કિલોમીટર (12.4 માઇલ)ના વિસ્તારને ''સુરક્ષિત વિસ્તાર''  જાહેર કર્યો.  [[શ્રીલંકાની વાયુસેના]]નાં વિમાને ચોપાનિયા ફેંકીને નાગરિકોને આ સુરક્ષિત વિસ્તારમાં ખસી જવા અને જ્યાં સુધી સૈન્ય તેમને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસેડે નહી ત્યાં સુધી પ્રતિક્ષા કરવાની વિનંતી કરી.  શ્રીલંકાના સૈન્યએ આ વિસ્તારમાં ગોળીબાર નહી કરવાનું વચન આપ્યું.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/jan/22/sri-lanka-military | work=The Guardian | location=London | title=Military declares civilian safety zone in rebel area | date=January 22, 2009 | access-date= May 23, 2010}}&lt;/ref&gt; જો કે, બહુ થોડા લોકો જ વાસ્તવમાં આ સુરક્ષિત વિસ્તારમાં ગયા, અને શ્રીલંકાની સરકાર, [[યુનાઇટેડ નેશન્સ]], અને [[માનવ અધિકાર]] સંગઠનોએ એલટીટીઇ પર નાગરિકોને સુરક્ષિત ઝોનમાં જતા અટકાવવાનો આરોપ મૂક્યો. આખરે લડાઇને કારણે નાગરિકો સુરક્ષિત વિસ્તારમાંથી [[નાન્થી કદાલ]] અને ભારતીય સમુદ્ર વચ્ચેની જમીનની સાંકડી પટ્ટી પર જતા રહ્યાં. 12 ફેબ્રુઆરીના રોજ શ્રીલંકાના સૈન્યએ [[મલ્લાતિવુ]]ની ઉત્તરપશ્ચિમે 10 ચોરસ કિલોમીટર (3.9 ચોરસ માઇલ)ના નવા સુરક્ષિત વિસ્તારની ઘોષણા કરી.  આગામી ત્રણ મહિનાઓ દરમિયાન, શ્રીલંકાના સૈન્યએ સુરક્ષિત વિસ્તારોમાં ફસાયેલા બાકી બચેલા તમિલ ટાઈગર્સનો નાશ કરવા માટે વિમાનો અને તોપો દ્વારા વારંવાર તેના પર હુમલા કર્યા.  શ્રીલંકાની સરકારે એવો દાવો કર્યો કે તે તમિલ ટાઈગરના સ્થાનો પર હુમલો કરવાનો પ્રયત્ન કરી રહી હતી, અને એવો દાવો કર્યો કે આ હુમલાઓ 15 ફેબ્રુઆરીએ શરૂ થયા હતા અને સૈન્ય દ્વારા તમિલ ટાઈગર્સની સુરક્ષા તોડી પડાઇ તથા નાગરિકો બહાર આવવા શરૂ થયા તેના એક દિવસ પૂર્વે 19 એપ્રિલે સમાપ્ત થયા હતા.&lt;ref&gt;http://english.aljazeera.net/news/asia/2009/05/20095141557222873.html&lt;/ref&gt;  જો કે, આ હુમલાઓને લીધે જંગી નુકશાન થયું.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6201379.ece | work=The Times | location=London | title=Leaked UN satellite images show haven for Sri Lanka refugees was bombed | first=Jeremy | last=Page | date=May 1, 2009 | access-date=May 23, 2010 | archive-date=મે 7, 2009 | archive-url=https://archive.today/20090507152057/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6201379.ece | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. સેંકડો નાગરિકો માર્યા ગયા અથવા તો ઇજાગ્રસ્ત થયા, અને તમિલ ટાઈગર્સે ઘણાંને માનવ કવચ તરીકે રાખ્યા હોવાના અહેવાલ હતા.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/apr/24/srilanka | work=The Guardian | location=London | title=Sri Lanka war toll near 6,500, UN report says | first=David | last=Pallister | date=April 24, 2009 | access-date= May 23, 2010}}&lt;/ref&gt; યુદ્ધના આખરી ચરણમાં 3,00,000 [[ઇન્ટરનલી ડિસપ્લેસ્ડ પર્સન્સ]] (આઇડીપી)નું સર્જન થયું જેમને [[વાવુનિયા જિલ્લા]]ની શિબિરોમાં ખસેડવામાં આવ્યા અને તેમને તેમની મરજીની વિરુદ્ધ અટકાયતમાં રખાયા.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA37/016/2009/en/5de112c8-c8d4-4c31-8144-2a69aa9fff58/asa370162009en.html|title=ASA 37/016/2009 Unlock the Camps in Sri Lanka: Safety and Dignity for the Displaced Now|publisher=[[Amnesty International]]|date=10 August 2009|access-date=22 October 2009|archive-date=18 જુલાઈ 2012|archive-url=https://archive.today/20120718154017/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA37/016/2009/en/5de112c8-c8d4-4c31-8144-2a69aa9fff58/asa370162009en.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; આ સિવાય, શિબિરોની અંદરની પરિસ્થિતિની શ્રીલંકાની અંદર અને બહારથી ભારે આલોચના કરાઇ. આ શિબિરો ચોતરફ કાંટાળાં તારની વાડ ધરાવતી હતી, અને આ વાડને ઓળંગવાનો પ્રયાસ કરનારને ઠાર કરી દેવાતો હતો. સરકારે એવું જણાવ્યું હતું કે એકવાર આ શિબિરોમાં નાગરિકો વચ્ચે છૂપાયેલા તમિલ ટાઈગર્સને વીણી વીણીને બહાર કાઢવા માટેની ચકાસણી પ્રક્રિયા પૂરી થઇ જાય તેમજ અધુરી સૈન્ય કાર્યવાહી પૂરી થઇ જાય એટલે તે આ શિબિરોમાંથી નાગરિકોને મુક્ત કરી દેશે.&lt;ref&gt;http://www.crisisgroup.org/home/index.cfm?id=6335&amp;amp;I=3{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 7 મે 2009ના રોજ શ્રીલંકાની સરકારે 2009ના અંત સુધીમાં 80 ટકા આઇડીપીને પુનઃ સ્થાપિત કરવાની યોજનાની જાહેરાત કરી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hrw.org/en/news/2009/10/19/sri-lanka-government-breaks-promises-displaced-can-go-home|title=Sri Lanka: Government Breaks Promises That Displaced Can Go Home|date=19 October 2009|publisher=[[Human Rights Watch]]|access-date= 22 October 2009}}&lt;/ref&gt;  આ નાગરિક યુદ્ધના અંત બાદ, પ્રમુખ રાજાપક્ષાએ વિદેશી રાજદ્વારીઓને ખાતરી આપી કે 180 દિવસની યોજના અનુસાર આઇડીપીનું પુનઃસ્થાપન કરાશે.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/nol/ukfs_news/mobile/newsid_8060000/newsid_8061600/8061623.stm|title=Sri Lanka vows to resettle Tamils|date=21 May 2009|publisher=[[BBC News]]|access-date= 22 October 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.news.lk/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=9776&amp;Itemid=44|title=India and Sri Lanka agree on IDP timetable, political solution |date=22 May 2009|publisher=The Official Government News Portal of Sri Lanka|access-date= 22 October 2009}}&lt;/ref&gt;  9 ઓક્ટોબર, 2009 સુધીમાં, 150 દિવસથી પણ વધુ દિવસો બાદ, 10 ટકા (27,000) કરતા પણ ઓછાં આઇડીપી મુક્ત કરવામાં આવ્યા અથવા તો તેમના મૂળ સ્થાને પાછા ગયા, અને 2,50,000 આઇડીપી હજુ પણ આ શિબિરોમાં છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.humanitarianinfo.org/srilanka_hpsl/Files/Situation%20Reports/Joint%20Humanitarian%20Update/Joint,_Joint%20Humanitarian%20Update%20-%2010.pdf|title=Report # 10: 26 September – 9 October 2009|date=9 October 2009|work=Joint Humanitarian Update: North East Sri Lanka|publisher=[[UN]] [[Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]]|access-date= 22 October 2009}}&lt;/ref&gt; 

==વિરોધો==
વિશ્વભરમાં રહેલાં [[તમિલ જાતિ]]ના લોકોએ તાજેતરમાં જ [[શ્રીલંકાના ઉત્તરીય પ્રાંત]]માં [[તમિલ]] નાગરિકોની થયેલી જાનહાનિ તથા આ એકંદર યુદ્ધના વિરોધમાં સક્રિયપણે દેખાવો કર્યાં હતા. [[ભારત]],&lt;ref&gt;[http://www.indopia.in/India-usa-uk-news/latest-news/554313/TamilNadu/2/20/2 લંકાને &quot;ભારતીય મદદ&quot; વિરુદ્ધ મલેશિયાના તમિલોનો વિરોધ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090825192307/http://www.indopia.in/India-usa-uk-news/latest-news/554313/TamilNadu/2/20/2 |date=2009-08-25 }} ઈન્ડોપિયા, 21 એપ્રિલ 2009.&lt;/ref&gt; [[બ્રિટન]],&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8043773.stm તમિલ વિરોધ પ્રદર્શન ગલીઓમાં ઉતરી આવ્યું] [[બીબીસી]] 11 મે 2009.&lt;/ref&gt; [[કેનેડા]],&lt;ref&gt;{{cite news | title =Misguided Tamil protesters | date =2009-05-13 | url =http://www.nationalpost.com/related/topics/story.html?id=1590422 | work =Martin Collacott | publisher =[[The National Post]] | access-date =2009-05-13 }}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[ઓસ્ટ્રેલિયા]], [[નોર્વે]], [[સ્વિટ્ઝરલેન્ડ]], [[ડેન્માર્ક]], [[જર્મની]] અને [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]ના મુખ્ય શહેરો તથા પાટનગરમાં સક્રિયપણે વિરોધ થયો છે.  આ વિરોધોનો એકમાત્ર હેતુ વિશ્વભરના રાષ્ટ્રોના નેતાઓને આંતરવિગ્રહને અટકાવવા તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંયોજન સાધીને કુનેહભરી વ્યૂહરચના સાથે સ્થાયી યુદ્ધવિરામ કરાવવા માટે સમજાવવાનો હતો. 

==મૃત્યુ-ઈજાઓ==
{{Main|Casualties of the Sri Lankan Civil War}}
શ્રીલંકાનો આંતરવિગ્રહ અત્યંત ખર્ચાળ, હતો, જેમાં એક અંદાજ પ્રમાણે 80,000-1,00,000 લોકો મા્યા ગયા હતા.&lt;ref name=&quot;ABC200509&quot;&gt;&lt;/ref&gt;  મૃતકોમાં 27,639 તમિલ લડવૈયાઓ, 23,327 કરતા પણ વધુ શ્રીલંકન સૈનિકો અને પોલીસકર્મીઓ, 1,155 ભારતીય સૈનિકો, અને હજારો નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. 

સંરક્ષણ મંત્રાલયના સચિવ [[ગોતભ્ય રાજાપક્ષા]]એ સરકારના ટેલિવિઝન સાથેની એક મુલાકાતમાં જણાવ્યું હતું કે 1981થી અત્યાર સુધીમાં શ્રીલંકાના સૈન્યના 23,790 (આ આંકડામાં પોલીસ અથવા અન્ય બિન-હથિયારધારી દળોના સૈનિકોનો સમાવેશ થાય છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ નથી) સૈનિકોના મોત થયા હતા. 

ઓગસ્ટ, 2006માં માવિલ આરુને પુનઃ હાંસલ કરવામાં આવ્યું ત્યારથી લઈ આક્રમણના અંતની ઔપચારિક જાહેરાત (18 મેના રોજ) કરવામાં આવી, ત્યા સુધીના ગાળામાં શ્રીલંકાના 6,261 સૈનિકો માર્યા ગયા હતા અને 29,551 ઇજાગ્રસ્ત થયા હતા.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/victorys-price-6200-sri-lankan-troops-20090522-bi4f.html |title=Victory's price: 6,200 Sri Lankan troops |publisher=News.smh.com.au |date=2009-05-22 |access-date= 2009-05-30}}&lt;/ref&gt;

શ્રીલંકાના સૈન્યના અંદાજ પ્રમાણે, વિગ્રહના આખરી ત્રણ વર્ષ દરમિયાન 22,000 સુધીની સંખ્યામાં એલટીટીઇના લડવૈયાઓ માર્યા ગયા હતા.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/0/eda17636-4733-11de-923e-00144feabdc0.html?nclick_check=1 |title=/ UK - Sri Lankan army and Tamil Tiger death tolls reveal grim cost of years of civil war |publisher=Ft.com |date=2009-05-23 |access-date= 2009-05-30}}&lt;/ref&gt; 

{{POV-section|date=May 2010}}
આંતરવિગ્રહના આખરી પાંચ મહિનામાં, નાગરિકોની સૌથી ભારે જાનહાનિ જોવા મળી.  ''સુરક્ષિત વિસ્તાર'' માંથી સમુદ્ર માર્ગે બહાર કાઢવામાં આવેલા નાગરિકો તથા સહાયકારી સંસ્થાઓના વિશ્વસનીય સાક્ષી પૂરાવાઓના આધારે, [[યુનાઇટેડ નેશન્સે]] એવો અંદાજ વ્યક્ત કર્યો હતો કે જાન્યુઆરી, 2009નો મધ્યગાળો કે જ્યારે ''સુરક્ષિત વિસ્તાર'' ની સૌપ્રથમવાર જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, અને એપ્રિલ, 2009નો મધ્ય ગાળાની વચ્ચેના સમય દરમિયાન 6,500 નાગરિકોના મોત થયા હતા અને અન્ય 14,000 ઇજાગ્રસ્ત થયા હતા.&lt;ref name=&quot;TG240409&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/apr/24/srilanka|title=Sri Lanka war toll near 6,500, UN report says|author=David Pallister &amp; Gethin Chamberlain|date=24 April 2009|publisher=[[The Guardian]], UK | location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC270409&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8019865.stm|title=Sri Lanka rejects rebel ceasefire|date=27 April 2009|publisher=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt;  આ સમયગાળા પછીના ગાળાનો કોઇ સત્તાવાર ઇજા-મૃત્યુનો આંકડો ઉપલબ્ધ નથી પરંતુ આંતરવિગ્રહના આખરી ચાર મહિના (મધ્ય જાન્યુઆરીથી મધ્ય મે) સુધીમાં 15,000થી 20,000 લોકોના મોત થયા હોય તેવો અંદાજ છે.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2009/may/29/sri-lanka-casualties-united-nations|title=Sri Lanka death toll 'unacceptably high', says UN|last=Chamberlain |first=Gethin|date=29 May 2009|publisher=[[The Guardian]], UK|access-date= 26 October 2009 | location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/leading_article/article6382706.ece|title=Slaughter in Sri Lanka|date=29 May 2009|publisher=[[The Times]], UK|access-date=26 October 2009|location=London|archive-date=29 એપ્રિલ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429054611/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/leading_article/article6382706.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  [[યુએસ સ્ટેટ્સ ડિપાર્ટમેન્ટ]]ના એક અહેવાલમાં એવું સૂચન કરવામાં આવ્યું હતું કે ઈજા-મૃત્યુનો વાસ્તવિક આંકડો યુએનનાં અંદાજો કરતા કદાચ ઘણો જ વધારે હતો અને ઇજા-મૃત્યુની મોટી સંખ્યાની નોંધણી જ થઇ નહોતી.&lt;ref name=&quot;State&quot;/&gt; યુનાઇટેડ નેશન્સના એક ભૂતપૂર્વ અધિકારીએ એવો દાવો કર્યો હતો કે આંતરવિગ્રહના આખરી તબક્કામાં 40,000 સુધીના નાગરિકોના મોત થયા હોઇ શકે છે.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Buncombe|first=Andrew|title= Up to 40,000 civilians 'died in Sri Lanka offensive'|url=http://www.independent.co.uk/news/world/asia/up-to-40000-civilians-died-in-sri-lanka-offensive-1897865.html|access-date= 23 May 2010|newspaper=[[The Independent]]|date=12 February 2010 | location=London}}&lt;/ref&gt;

==સંદર્ભો==
{{Reflist|3}}

==ગ્રંથસૂચિ==
{{Refbegin|3}}
* બાલાસિંઘમ, એડલઃ ''ધ વિલ ટુ ફ્રીડમ - અન ઈનસાઇડ વ્યૂ ઓફ તમિલ રેઝિસ્ટન્સ'' . ફૅરમેક્સ પબ્લિશિંગ લિ., બીજી આવૃત્તિ 2003, ISBN 1-903679-03-6.
* દિસ્સાનાયકા, ટી. ડી. એસ. એ.: ''વૉર ઓર પીસ ઇન શ્રીલંકા, વોલ્યૂમ ટુ'' . સ્વસ્તિકા (પ્રા.)  લિ., કોલમ્બો 1998.
* દિક્ષીત, જે. એન.: ''એસાઇન્મેન્ટ કોલમ્બો'' , ISBN 81-220-0499-7.

 (આઇપીકેએફની ઉપસ્થિતિ તરફ દોરી જનારી 1980ની વાટાઘાટો દરમિયાન દિક્ષીત ભારતના હાઇ કમિશ્નર હતા.) 
* ગેમેજ, એસ. અને વોટસન, આઈ.બી.: ''કોન્ફ્લિક્ટ એન્ડ કમ્યૂનિટી ઇન કન્ટેમ્પરરી શ્રીલંકા'' .

 સેજ, નવી દિલ્હી 1999.
* ગેમેજ, એસ: ''એથનિક કોન્ફ્લિક્ટ, સ્ટેટ રિફોર્મ એન્ડ નેશન બિલ્ડીંગ ઇન શ્રીલંકા: એનાલિસિસ ઓફ  કોન્ટેક્સ્ટ એન્ડ સજેશન્સ ફોર અ સેટલમેન્ટ'' , નીલસેન, જ્હોન પી. અને મલિક, દિપકઃ &quot;ક્રાઈસિસ ઓફ સ્ટેટ એન્ડ નેશનઃ સાઉથ એશિયન સ્ટેટ્સ બીટવીન નેશન બિલ્ડીંગ એન્ડ ફ્રેગમેન્ટેશન&quot;, મનોહર, નવી દિલ્હી (આવી રહી છે).

* હૂલે, આર., સોમસુંદરમ, ડી., શ્રીથારન કે., અને થિરાંગમા, આર., '' ધ બ્રોકન પાલ્મિરા - ધ તમિલ ક્રાઇસિસ ઇન શ્રીલંકાઃ અન ઇનસાઇડ એકાઉન્ટ'' .

 ધ શ્રીલંકા સ્ટડીઝ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, ક્લૅરમોન્ટ 1990. (ઓનલાઇન પણ ઉપલબ્ધ.)[http://www.uthr.org/BP/Content.htm ધ બ્રોકન પાલ્મિરા - ધ તમિલ ક્રાઇસિસ ઇન શ્રીલંકાઃ અન ઇનસાઇડ એકાઉન્ટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515072857/http://www.uthr.org/BP/Content.htm |date=2011-05-15 }}.


* જોનસન, રોબર્ટઃ ''અ રિજીયન ઇન ટર્મોઇલ'' . રિએક્શન, ન્યૂ યોર્ક અને લંડન 2005. (શ્રીલંકા અને તેના પ્રાદેશિક સંદર્ભને આવરી લે છે.)
* નારાયણ સ્વામી, એમ. આર.: ''ટાઇગર્સ ઓફ લંકાઃ ફ્રોમ બોય્ઝ ટુ ગુરિલ્લાઝ'' .
 કોણાર્ક પબ્લિશર્સ; ત્રીજી આવૃત્તિ. 2002, ISBN 81-220-0631-0.
* રાજાસિંઘન, કે. ટી.: ''શ્રીલંકા: ધ અનટોલ્ડ સ્ટોરી'' . 2001-2002. (''એશિયા ટાઇમ્સ ઓનલાઇન'' માં હપતાવાર પ્રકાશિત).[http://www.atimes.com/atimes/others/untold_story.html શ્રીલંકાઃ ધ અનટોલ્ડ સ્ટોરી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011103308/http://www.atimes.com/atimes/others/untold_story.html |date=2007-10-11 }}.
* ''વૉર એન્ડ પીસ ઇન શ્રીલંકાઃ વિથ અ પોસ્ટ-એકોર્ડ રિપોર્ટ ફ્રોમ જાફના'' . ISBN 955-26-0001-4 /ISBN 978-955-26-0001-2, ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફંડામેન્ટલ સ્ટડીઝ, શ્રીલંકા; 1 આવૃત્તિ (ઓક્ટોબર 1, 1987), [[રોહન ગુણરત્ના]] દ્વારા.
* ''શ્રીલંકામાં ભારતનો હસ્તક્ષેપઃ ભારતની ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સીઓની ભૂમિકા'' . ISBN 955-95199-0-5/ ISBN 978-955-95199-0-4, સાઉથ એશિયન નેટવર્ક ઓન કોન્ફ્લિક્ટ રિસર્ચ (1993), [[ રોહન ગુણરત્ના]] દ્વારા..
{{Refend}}

==બાહ્ય લિંક્સ==
'''સત્તાવાર વેબસાઇટો''' 
*[http://www.defence.lk/ સંરક્ષણ મંત્રાલય, શ્રીલંકા]
*[http://www.peaceinsrilanka.org/ શ્રીલંકા સરકારનું શાંતિ સચિવાલય ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060112015449/http://www.peaceinsrilanka.org/ |date=2006-01-12 }}
*[http://www.ltteps.org/ એલટીટીઇનું શાંતિ સચિવાલય]

'''નકશા''' 
* [http://www.defence.lk/orbat/Default.asp સંરક્ષણ મંત્રાલય, યુદ્ધની પ્રગતિનો નકશો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090823094426/http://www.defence.lk/orbat/Default.asp |date=2009-08-23 }}
* [http://www.lakdiva.org/army/digital_globe.html આખરી વિગ્રહગ્રસ્ત વિસ્તારના નક્શા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426044854/http://www.lakdiva.org/army/digital_globe.html |date=2009-04-26 }}
* [http://www.cyberlk.com/defencemap/ શ્રીલંકાનો ઇન્ટેક્ટિવ ડિફેન્સ મૅપ]

'''સ્વતંત્ર અહેવાલો અને લખાણ''' 
* [http://wsws.org/category/as-lanka.shtml વર્લ્ડ સોશિયાલિસ્ટ વૅબ સાઇટ શ્રીલંકાનું કવરૅજ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122223029/http://wsws.org/category/as-lanka.shtml |date=2009-01-22 }} - ઘણાં અહેવાલો તથા સમાજવાદી વિશ્લેષણો 
* [http://www.pact.lk/ પીસ એન્ડ કોન્ફ્લિક્ટ ટાઇમલાઇન (પીએસીટી) - શ્રીલંકાના વિગ્રહની એક ઇન્ટરેક્ટિવ સમયરેખા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523100752/http://pact.lk/ |date=2013-05-23 }}
* [http://www.c-r.org/our-work/accord/sri-lanka/key-texts.php ભૂતકાળની શાંતિ પ્રક્રિયાની મહત્વની સમજૂતીઓનું લખાણ તથા સમાધાનકારી સાધનો દ્વારા પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ]
* [http://defencewire.blogspot.com/ શ્રીલંકાના સંગ્રહની હાલની સ્થિતિનું સ્વતંત્ર સૈન્ય વિશ્લેષણ]
* [http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/srilanka0209webwcover_0.pdf ]વૉર ઓન ડિસપ્લેસ્ડઃ વન્નીમાં નાગરિકો પર શ્રીલંકાના સૈન્ય અને એલટીટીઇનો સિતમ/0}, હ્યુમન રાઇટ્સ વૉચ. 

'''વિશ્લેષણ''' 
* [http://www.iss.europa.eu/nc/actualites/actualite/article/sri-lanka-what-role-for-the-eu/ શ્રીલંકાઃ વ્હોટ રોલ ફોર ધ ઇયુ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015040718/http://www.iss.europa.eu/nc/actualites/actualite/article/sri-lanka-what-role-for-the-eu/ |date=2009-10-15 }}, ઍમિયા સાંચેઝ કેસિકેડોનો અભિપ્રાય, મે 2009, [[યુરોપિયન યુનિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર સિક્યોરિટી સ્ટડીઝ]]


[[Category:શ્રીલંકાનું રાજકારણ]]
[[Category:શ્રીલંકાનો ઇતિહાસ]]
[[Category:શ્રીલંકાની શામેલગીરી ધરાવતા યુદ્ધો]]
[[Category:શ્રીલંકાનો સમાજ]]
[[શ્રેણી:શ્રીલંકા]]</text>
      <sha1>6vtsz9hj0l7o59q08oovexp1172hhob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વિકિપીડિયાની યાદી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28637</id>
    <revision>
      <id>906614</id>
      <parentid>793443</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:39:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14121" sha1="ppi6jxwbdgfpes4hckzcfucrnmxkxja" xml:space="preserve">{{ભાષાંતર}}
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;margin-bottom:0.5em;border:1px solid #999999;padding:0px;padding-left:0.5em;padding-right:0.5em;background:#EEFFEE&quot;&gt;
&lt;small&gt;''Languages:'' {{Template:List of Wikipedias/Languages}}&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float:right;margin-left:5px&quot;&gt;__TOC__&lt;/div&gt;
{{Project lists}}
This page contains a list of the official [[Wikipedia]]s under the auspices of the [[Wikimedia Foundation]] for various languages. Test Wikipedias are listed at the [[incubator:|Wikimedia Incubator Wiki project.]]

All '''276''' Wikipedias are ordered by article count. The table lists each language name in English (linked to the English Wikipedia entry for the language) and the &quot;local&quot; name, in the language itself (linked to the article in that language's wiki). It also lists for each wiki the [[Special:SiteMatrix|language code]] used in its URL and in [[Help:Interwiki linking|interwiki links]] to it (linked to the local Main Page), as well as statistics on articles, edits, administrators, users, active users, and images (most linked to an appropriate local special page).

'''Note: Just adding a link below does not suddenly spring a [[Wikipedia:Wiki|wiki]] into existence.''' For information on starting a Wikipedia in a new language, please see [[Meta:Language proposal policy]]. (Currently, Wikipedia's volunteer developers are overworked and understaffed. Your patience is appreciated.)
If a wiki becomes active and is not listed here, please post a notice on [[Talk:List of Wikipedias|this article's talk page]], including a link to ''all'' the relevant Wikipedia pages, and help promote the effort by announcing it on the [[Mailing list#Projects|Wikipedia-L]] mailing list, and at [[Wikimedia News]].

'''The information in the main article count table, below, is regularly completely overwritten by editors''' (using automatically gathered data from Special:Statistics of each wiki), so edits to individual entries won't last long, and are therefore usually unnecessary. If something is wrong with an entry other than simply having slightly out of date statistics, post about it on the [[Talk:List of Wikipedias|talk page]].

'''See also:'''
*[http://s23.org/wikistats/wikipedias_html Wiki Stats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110806174101/http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |date=2011-08-06 }}, the source of the information below &amp;mdash; other data formats are available.
*[[List of Wikipedias by edits per article]]
*[[List of Wikipedias by sample of articles]]
*[[List of Wikipedias by language group]] and [[List of Wikipedias by language family]]
*[[List of Wikipedias by speakers per article]]
*[[Wikimedia News#Wikipedias|Wikipedia Milestones]] and [[List of largest wikis]]

==Notes==
*The &quot;'''Total'''&quot; column refers to the number of pages in ''all'' namespaces, including both '''Articles''' (the [[w:Wikipedia:What is an article?|official article count]] of each wiki) and '''Non-Articles''' ('''User''' pages, '''Images''', talk pages, &quot;project&quot; pages, categories, and templates).
*The &quot;'''[[Depth]]'''&quot; column ('''Edits/Articles &amp;times; Non-Articles/Articles &amp;times; Stub-ratio''') is a rough indicator of a Wikipedia’s quality, showing how frequently its articles are updated. It does not refer to ''academic'' quality, which cannot be computed, but to ''Wikipedian'' quality, i.e. the depth of collaborativeness—a descriptor that is highly relevant for a Wikipedia. Depths above 300 for Wikipedias below 100&amp;nbsp;000 articles have been automatically dismissed as irrelevant.

==All Wikipedias ordered by number of articles==
The languages listed below are Wikipedias which have been created (ordered by number of articles and within each number alphabetically from A to Z). These tables can also be kept up to date by ordinary users. If you feel that an update is needed, simply cut and paste the wiki syntax from [http://s23.org/wikistats/wikipedias_wiki.php this page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208145005/http://s23.org/wikistats/wikipedias_wiki.php |date=2011-02-08 }} (which is updated by script fairly regularly) into [[વિકિપીડિયા:Table|this page]], overwriting the existing tables.

[[વિકિપીડિયા:Table| See Table here.]]

==Deprecated, moved and other==
Redirect:
#, showing up in [[Special:SiteMatrix]] as existing Wikimedia language code but without any wiki, redirects to .

Deprecated:
#[[:en:Alsatian language|Alsatian]] wiki: [[:als:|als]] &amp;ndash; extended when having 19 persistent articles; now for [[:en:Alemannic language|Alemannic]] dialects in general, no change in address. &lt;code&gt;als&lt;/code&gt; is the code for ; &lt;code&gt;gsw&lt;/code&gt; is considered.
#[[:en:Akan language|Akan]] &amp;ndash; [[:ak:|ak]] &amp;ndash; [[:ak:Special:Statistics|statistics]] &amp;ndash; [[:ak:Special:Allpages|all articles]] &amp;ndash; deprecated: Akan is now considered a family of languages. There is a Wikipedia; if you'd like to write articles in another Akan language you can [[Requests for new languages|request a new Wikipedia]].

Read-only (existing users can still log in; their user preferences are still effective but cannot be changed):
#The [[:kr:|Kanuri]] Wikipedia has been closed, following a [[Proposals for closing projects/Closure of Kanuri Wikipedia|community vote]]. The reason was the absence of both content and community.
#The [[:cho:|Choctaw Wikipedia]] has been closed following a [[Proposals for closing projects/Closure of Choctaw Wikipedia|community vote]]. The existing minimal content will possibly be moved to the incubator Wiki.
# The [[:mo:|Moldovan Wikipedia]]. See [[Proposals for closing projects/Closure of Moldovan Wikipedia]].
#The [[:ho:|Hiri Motu Wikipedia]] was closed on 2007-07-09.
#The [[:kj:|Kwanyama Wikipedia]] was closed on 2007-07-10.
#The [[:mus:|Muscogee Wikipedia]] was closed on 2007-07-10.
#The [[:ii:|Yi Wikipedia]] was closed on 2007-07-29.
#The [[:aa:|Afar Wikipedia]] was closed on 2008-05-13.
#The [[:mh:|Marshallese Wikipedia]] was closed on 2008-05-14.
#The [[:ng:|Ndonga Wikipedia]] was closed on 2010-02-24.

Emptied and locked (this is different from &quot;non-existing&quot; in that it is in [[Special:SiteMatrix]]; also xx.wikipedia.org gives a non-existing &quot;Main Page&quot; as opposed to a browser message that the URL is wrong; furthermore the interlanguage prefix is still operational):
#The [[:hz:|Herero Wikipedia]] was closed on 2007-07-24, but the original user pages still exist.

Moved and deleted:
# The [[:w:Toki Pona|Toki Pona]] language edition of the Wikipedia is no longer hosted by Wikimedia and is now hosted by Wikia as [[wikia:tokipona|Wikipesija]].
# The [[:w:Klingon language|Klingon]] language edition of the Wikipedia is no longer hosted by Wikimedia and is now hosted by as [[wikia:Klingon|Klingon Wiki]]. There is more on the [[history of the Klingon Wikipedia]].
# It is now widely agreed upon, that the creation of the Siberian language Wikipedia 2006 was based on a hoax. It was [[Proposals for closing projects/Deletion of Siberian Wikipedia|deleted 2007]] after contents had been moved to the sib.volgota.com. 
# The [[Sep11wiki|September 11]] Wiki was hosted by Wikipedia from 2001 to 2008 despite having a different scope and point of view from all other Wikipedias.  It was made read-only in 2006 and later closed. The content was moved to the site sep11memories.org, which has since been taken offline.

Never been an official Wikipedia:
#[http://lfn.wikia.com/wiki/Paje_xef Lingua Franca Nova Wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130508192850/http://lfn.wikia.com/wiki/Paje_xef |date=2013-05-08 }}. The Wiki of this language has been noted on this page for some months. It now has 1,158 articles. A [[Requests for new languages/Wikipedia Lingua Franca Nova|request for an official Wikipedia]] was rejected.
#[http://bonwen.wikispaces.com Bon Wen.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200621075423/https://bonwen.wikispaces.com/ |date=2020-06-21 }}
#[http://kore.wikia.com Korean Hanja Wiki]. The wiki of this writing system was [[Requests for new languages/Wikipedia Hanja|rejected]] on new language request of Wikimedia. Now it has 263 articles.
#[http://advisory.wikimedia.org Wikimedia Advisory Board Wiki], is listed in the [http://download.wikimedia.org/advisorywiki/ list of dumps] as '''advisorywiki''', but as it is not a Wikipedia edition, it is actually located at advisory.wiki'''media'''.org not advisory.wiki'''pedia'''.org.

====Languages without ISO 639 language code or duplicated or using incorrect code====
#[[:simple:|Simple English]] (using invented code &lt;code&gt;simple&lt;/code&gt;)
#[[:map-bms:|Banyumasan]] (using invented code &lt;code&gt;[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=map map]-bms&lt;/code&gt;)
#[[:be-x-old:|Belarusian (Taraškievica)]] (using private code &lt;code&gt;be-x-old&lt;/code&gt; instead of official &lt;code&gt;be-tarask&lt;/code&gt; )
#[[:roa-rup:|Aromanian]] (using invented code &lt;code&gt;[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=roa roa]-rup&lt;/code&gt;)
#[[:bat-smg:|Samogitian]] (using invented code &lt;code&gt;bat-smg&lt;/code&gt; instead of the official new &lt;code&gt;[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=sgs sgs]&lt;/code&gt;)
#[[:cbk-zam:|Zamboanga Chavacano]] (using invented code &lt;code&gt;[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cbk cbk]-zam&lt;/code&gt;)
#[[:roa-tara:|Tarantino]] (using invented code &lt;code&gt;[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=roa roa]-tara&lt;/code&gt;)
#[[:ksh:|Ripuarian]] (currently using [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ksh &lt;code&gt;ksh&lt;/code&gt; of Kölsch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223033824/http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ksh |date=2010-12-23 }}, actually a subset of Ripuarian)
#[[:nds-nl:|Dutch Low Saxon]] (using correct code &lt;code&gt;nds-NL&lt;/code&gt;, but duplicated with [[:nds:|Plattdüütsch]], using [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nds &lt;code&gt;nds&lt;/code&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223151056/http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nds |date=2010-12-23 }})
#[[:nrm:|Norman]] (using unrelated [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nrm &lt;code&gt;nrm&lt;/code&gt;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121003171125/http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nrm |date=2012-10-03 }} instead of superset [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=roa &lt;code&gt;roa&lt;/code&gt;]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})
#[[:fiu-vro:|Võro]] (still using old invented code &lt;code&gt;[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=fiu fiu]-vro&lt;/code&gt; instead of official new &lt;code&gt;[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=vro vro]&lt;/code&gt;)
#[[:zh-yue:|Cantonese]] (still using an old invented code &lt;code&gt;zh-yue&lt;/code&gt; instead of the official new &lt;code&gt;[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=yue yue]&lt;/code&gt;)
#[[:zh-min-nan:|Minnan]] (still using old invented code &lt;code&gt;zh-min-nan&lt;/code&gt; instead of the official new &lt;code&gt;[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=nan nan]&lt;/code&gt;)
#[[:zh-classical:|Classical Chinese]] (still using old invented code &lt;code&gt;zh-classical&lt;/code&gt; instead of the official new &lt;code&gt;[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=lzh lzh]&lt;/code&gt;)

:''See [[Language code]] for more information''

===Test Wikipedias===
*Please visit the new [http://incubator.wikimedia.org/ Wikimedia Incubator Wiki project].
*Languages without an ISO code can go to the [http://incubatorplus.wikia.com/wiki/Main_Page Incubator Plus], the place where rejected tests from the Wikimedia Incubator go to.
*Deprecated pages that will be moved: [[special:Prefixindex/Test-WP]] and [[special:Prefixindex/Test-wp]]: don't edit them!

==See also==

===Additional resources and statistics===
*See [[Template:Active Wikipedias]] for a simple enumeration of all the Wikipedias ordered by local language name. For a list ordered by the language names in English, see [[w:Wikipedia:Multilingual coordination|Wikipedia:Multilingual coordination]].
*See [[Special:SiteMatrix]] for an automatically maintained table, with one row for each language, ordered by language code; the local names are also given, but not the English names.
*[[List of Wikipedias/sortable]] - sortable, also by language family
*[[List of Wikipedias by language family]]
*[[List of Wikipedias by sample of articles]]
*[[List of Wikipedias by edits per article]]
*[[List of Wikipedias/logaritmic chart]]
*[[Wikipedia:Wikipedia:Wikipedia articles per population|List of Wikipedias by articles per population]]
*[[List of Wikipedias by speakers per article]], a more up to date, but shorter, inverse version.
*[[Wikimedia News#Wikipedias|Wikipedia Milestones]]
*[http://stats.wikimedia.org/ Wikipedia Statistics] &lt;small&gt;(as of 03-31-10)&lt;/small&gt;
*[http://wikistics.falsikon.de/latest/ THEwikiStics] - lists most accessed pages for each project &lt;small&gt;(since 02-08)&lt;/small&gt;
*[https://web.archive.org/web/20110923154537/http://stats.grok.se/ Wikipedia article traffic stats] - counts hits (views) for individual articles &lt;small&gt;(since 12-07)&lt;/small&gt;
*[[Help:Interwiki_linking#Interlanguage link|Interlanguage link (software feature)]]
*[[Administrators of Wikimedia projects/Wikipedias|Administrators of various Wikipedias]] - with the numbers of users
*[http://svn.wikimedia.org/viewvc/mediawiki/trunk/phase3/languages/Names.php?view=markup Names.php] &amp;ndash; The list gives, and is ordered by, the language codes built into the Mediawiki software, and includes the local language name and the language name in English.
*[[Wikipedia logo in each language|The name &quot;Wikipedia&quot; in different languages]] including logos
*[[Meta:Templates for translating language names]]
*[http://www.geonames.de GeoNames]
**[[List of largest wikis]]

===Additional projects===
*[[Wikimedia projects]] - with a link to each &quot;Village Pump&quot; etc.
*Complete lists of Wikimedia projects: [[Complete list of Wikimedia projects|separate lists]] | [[Table of Wikimedia projects|table]]

==See also==
*[[Multilingual Wikipedia]]

[[શ્રેણી:વિકિપીડિયા]]

[[de:ISO 639#ISO 639-3]]</text>
      <sha1>ppi6jxwbdgfpes4hckzcfucrnmxkxja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લૅરી પેજ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31181</id>
    <revision>
      <id>906612</id>
      <parentid>901680</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33844" sha1="hcwy0ks8tqob37td2x6pnl03fu4ffbf" xml:space="preserve">{{Cleanup}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''લૉરેન્સ &quot;લૅરી&quot; પેજ''' &lt;ref name=&quot;homepage&quot;&gt;{{cite web|url=http://infolab.stanford.edu/~page/|title=Lawrence or Larry Page's Page|author=Larry Page|publisher=Stanford Web Site|year=1999|access-date=May 18, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030081028/http://infolab.stanford.edu/~page/|archive-date=ઑક્ટોબર 30, 2006|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; (જન્મ 26 માર્ચ, 1973) એક અમેરિકન કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાની, સૉફ્ટવેર ડેવલપર અને ઉદ્યોગસાહસિક છે, જે શ્રેષ્ઠ રૂપે સર્ગેઈ બ્રિન સાથે  ગૂગલ (Google)ના સહ-સ્થાપક તરીકે ઓળખાય છે. 21 જાન્યુઆરી, 2011ના બ્લોગ પોસ્ટ દ્વારા કરાયેલી જાહેરાત અનુસાર,&lt;ref&gt;{http://googleblog.blogspot.com/2011/01/update-from-chairman.html&lt;/ref&gt; 4 એપ્રિલ, 2011થી અમલમાં આવે તે રીતે તેઓ, મુખ્ય કારોબારી અધિકારીની રૂએ ગૂગલ (Google)ના રોજિંદા સંચાલનોનો કાર્યભાર સંભાળશે.&lt;ref&gt;http://blogs.wsj.com/digits/2011/01/20/statement-from-eric-schmidt-on-google-ceo-change/&lt;/ref&gt;

== પૂર્વ જીવન અને શિક્ષણ ==
પેજનો જન્મ પૂર્વ લાન્સિંગ, મિશિગનમાં એક યહૂદી પરિવારમાં થયો હતો.&lt;ref&gt;સ્ટ્રોસ, રૅન્ડાલ. ''પ્લૅનેટ ગૂગલ (Google): વન કંપનીઝ ઑડેશસ પ્લાન ટૂ ઓર્ગેનાઈઝ એવ્રીથિંગ વી નો'' , સાયમન અને શુસ્ટર (2008) પૃ. 75.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;બ્રૅન્ડ્ટ રિચાર્ડ એલ. ''ઇનસાઈડ લૅરી ઍન્ડ સર્ગેઈઝ બ્રેઈન'' , પેંગ્વિન (2009)&lt;/ref&gt; તેમના પિતા, કાર્લ પેજ, કમ્પ્યૂટર સાયન્સ જ્યારે તેના શૈશવકાળમાં હતું ત્યારે 1965માં તે વિષય સાથે પીએચ.ડી.(Ph.D.) થયા હતા, અને તેમને &quot;કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાન અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાના આદ્યસ્થાપક&quot; માનવામાં આવે છે. તેઓ અને પેજની માતા, બંને મિશિગન સ્ટેટ યુનિવર્સિટીમાં કમ્પ્યૂટર સાયન્સના પ્રોફેસર હતાં.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;સ્મેલ, વિલ. [http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3666241.stm &quot;પ્રોફાઈલઃ ધ ગૂગલ (Google) ફાઉન્ડર્સ&quot;] ''બીબીસી(BBC)'' , 30 એપ્રિલ, 2004.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cse.msu.edu/endowment/carl_page.php |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2011-03-30 |archive-date=2010-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100625200728/http://www.cse.msu.edu/endowment/carl_page.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

પેજ 1975થી 1979માં ઓકેમોસ, મિશિગનમાં ઓકેમોસ મૉન્ટેસરી સ્કૂલ(હવે મૉન્ટેસરી રૅડમૂર કહેવાય છે)માં ભણ્યા, અને 1991માં ઇસ્ટ લાન્સિંગ હાઇસ્કૂલમાંથી સ્નાતક થયા.&lt;ref&gt;&quot;ગૂગલ (Google) વિસ્તરણ માટે મિશિગનને પસંદ કરે છે,&quot; [http://www.michigan.gov/gov/0,1607,7-168-23442_21974-147032--,00.html ઑફિસ ઑફ ધ ગવર્નર, સ્ટેટ ઑફ મિશિગન, 11 જુલાઈ, 2006] [માર્ચ 6, 2010ના મેળવેલ]&lt;/ref&gt; તેઓ યુનિવર્સિટી ઑફ મિશિગનમાંથી ઑનર્સ સાથે કમ્પ્યૂટર એન્જીનિયરિંગમાં વિજ્ઞાનના સ્નાતકની પદવી અને સ્ટૅનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનના અનુસ્નાતકની પદવી ધરાવે છે. જ્યારે તેઓ યુનિવર્સિટી ઑફ મિશિગનમાં હતા, ત્યારે &quot;પેજે લેગો(Lego) બ્રિક્સના (ખરેખર લાઈન પ્લૉટર) બનેલા ઇંકજેટ પ્રિન્ટરની રચના કરી હતી&quot;,&lt;ref name=&quot;corpexecs&quot;/&gt; તેમણે 1994ની પાનખરમાં એચકેએન(HKN)ના પ્રમુખ તરીકે સેવાઓ આપી,&lt;ref&gt;{{cite web | title = HKN College Chapter Directory |publisher = Eta Kappa Nu | date = January 15, 2007 | url = http://www.hkn.org/admin/chapters/beta_epsilon.html }}&lt;/ref&gt; અને તેઓ સોલર કાર ટીમના સભ્ય હતા.

એક મુલાકાત વખતે, પેજે પોતાનું બાળપણ યાદ કરતાં ઉલ્લેખ કર્યો કે તેમનું ઘર &quot;ખરેખર ખૂબ જ અવ્યવસ્થિત હતું, જેમાં ચારે તરફ કમ્પ્યૂટરો અને ''પ્રોપ્યુલર સાયન્સ''  મૅગેઝિનો વેરવિખેર પથરાયેલાં રહેતાં.&quot; કમ્પ્યૂટર પ્રત્યે તેમનું આકર્ષણ ત્યારે શરૂ થયું જ્યારે તેઓ છ વર્ષના હતા, અને તેમણે &quot;ચારે તરફ પડેલી સામગ્રીથી રમવાનું શરૂ કર્યું.&quot;  તેઓ પોતાની પ્રાથમિક શાળામાં &quot;એ પહેલા બાળક હતા જે વર્ડ પ્રોસેસરમાંથી નિયત કાર્ય કરી લાવતા હતા.&quot;&lt;ref name=&quot;Scott&quot;&gt;સ્કૉટ, વર્જિનિયા. ''ગૂગલ (Google): કૉર્પોરેશન્સ ધેટ ચેન્જ્ડ ધ વર્લ્ડ'' , ગ્રીનવુડ પબ્લિશિંગ ગ્રુપ (2008).&lt;/ref&gt; તેમના મોટા ભાઈએ પણ તેમને દરેક વસ્તુને જુદી જુદી કરીને જોતાં શીખવ્યું હતું, અને તેથી પણ પહેલાં તે પોતાના ઘર માંહેની &quot;દરેક ચીજને છૂટી કરીને તે કઈ રીતે કામ કરે છે તે જોવા માંડ્યા હતા.&quot; તેમણે કહ્યું કે &quot;ખૂબ જ બચપણથી મને પ્રતીતિ થઈ ગઈ હતી કે હું નવી ચીજોની શોધ કરવા ઇચ્છું છું.  તેથી હું ખરેખર ટૅકનોલૉજી અને.. વ્યાપારમાં રસ લેતો થયો. ...બનતાં સુધી હું 12 વર્ષનો હતો, ત્યારથી મને ખબર હતી કે છેવટે એક કંપની શરૂ કરવાનો છું.&quot;&lt;ref name=&quot;Scott&quot;/&gt;

સ્ટૅનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાં કમ્પ્યૂટર વિજ્ઞાનના પ્રોગ્રામમાં પીએચ.ડી.(Ph.D.) માટે નામ નોંધાવ્યા પછી, લૅરી પેજ એક શોધનિબંધ માટેની વિષયવસ્તુની શોધમાં હતા, અને તેમણે [[વર્લ્ડ વાઈડ વેબ]]ના લિંક માળખાને એક વિરાટ આલેખ રૂપે સમજીને, તેની ગણિતિક સંપત્તિઓ અંગે શોધખોળ કરવાનું વિચાર્યું.&lt;ref name=&quot;wiredbirth&quot;&gt;બૅટેલી, જૉન. &quot;[http://www.wired.com/wired/archive/13.08/battelle.html?tw=wn_tophead_4 ધ બર્થ ઑફ ગૂગલ (Google)].&quot; ''વાયર્ડ મૅગેઝિન.''  ઑગસ્ટ 2005.&lt;/ref&gt; તેમના નિરીક્ષક ટેરી વિનોગ્રાડે તેમને આ વિચાર પર કામ કરવા માટે ઉત્તેજન આપ્યું, જેને પેજ પાછળથી &quot;મને મળેલી શ્રેષ્ઠ સલાહ&quot;ના નાતે યાદ કરે છે.&lt;ref&gt;[http://money.cnn.com/galleries/2008/fortune/0804/gallery.bestadvice.fortune/2.html ધ બેસ્ટ એડવાઈસ આઈ એવર ગોટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127150338/http://money.cnn.com/galleries/2008/fortune/0804/gallery.bestadvice.fortune/2.html |date=2013-11-27 }} (ફોર્ચ્યૂન, એપ્રિલ 2008).&lt;/ref&gt; પછી પેજે કયાં વેબ પેજીસ આપેલા પેજ સાથે જોડાય છે તેને શોધી કાઢવાની સમસ્યા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું, જેમાં એ પેજ(પૃષ્ઠ) વિશે મૂલ્યવાન માહિતી બની શકે (મનમાં શૈક્ષણિક પ્રકાશનોમાં નિર્દેશની ભૂમિકાને ધ્યાનમાં રાખીને) તેવી બૅકલિંક(backlink)ની સંખ્યા અને પ્રકૃતિનું ધ્યાન રાખવાનું હતું.&lt;ref name=&quot;wiredbirth&quot;/&gt; તેમના આ &quot;બૅકરબ(BackRub)&quot; ઉપનામ ધરાવતા સંશોધન પ્રકલ્પમાં, તુરંત તેમની સાથે સર્ગેઈ બ્રિન, સ્ટૅનફોર્ડ પીએચ.ડી.(Ph.D.)ના સહવિદ્યાર્થી જોડાયા.&lt;ref name=&quot;wiredbirth&quot;/&gt;

''વાયર્ડ''  મૅગેઝિનના સહસ્થાપક, જૉન બૅટેલીએ પેજ વિશે લખ્યું કે તેમણે તર્ક કર્યો કે &quot;સમગ્ર વેબ મોટા ભાગે નિર્દેશની ભૂમિકા પર આધારિત હતું, એક લિંક એ નિર્દેશ સિવાય બીજું શું છે? જો તેઓ વેબ પર પ્રત્યેક બૅકલિંકની ગણના અને યોગ્યતાની પદ્ધતિ ઘડી કાઢે, તો પેજના શબ્દોમાં 'વેબ વધુ મૂલ્યવાન સ્થાન બની જશે'.&quot;&lt;ref name=&quot;wiredbirth&quot;/&gt; કઈ રીતે પેજ અને બ્રિને આ પ્રોજેક્ટ પર સાથે મળીને કામ કરવાનું શરૂ કર્યું તેના વિશે બૅટેલી આગળ વર્ણન કરે છેઃ

:&quot;જે વખતે પેજે બૅકરબ(BackRub)ની કલ્પના કરી ત્યારે વેબમાં, તેમની વચ્ચે અસંખ્ય લિંક્સ ધરાવતા, લગભગ 10 મિલિયન દસ્તાવેજો હતા. આટલા વિશાળ રાક્ષસને ક્રૉલ કરાવવા (ભાંખોડિયા ભરાવવા) માટે જરૂરી કમ્પ્યૂટિંગ (ગણના કરનારા) સ્રોતો એક વિદ્યાર્થી પ્રોજેક્ટની સામાન્ય સીમાઓની બહારની બાબત હતી. તે ખરેખર શાની અંદર ઊતરી રહ્યા છે તેના વિશે અજાણ એવા પેજે, પોતાના ક્રૉવલરનું નિર્માણ કરવું શરૂ કર્યું.

:&quot;આ વિચારની જટિલતા અને વ્યાપકતાએ બ્રિનને આ કામમાં જોડાવા માટે પ્રલોભિત કર્યા. એક બહુશ્રુત વ્યક્તિ, જે મહાનિબંધના વિષય પર સ્થિર થયા વગર એક પ્રોજેક્ટથી બીજા પ્રોજેક્ટ પર  કૂદકા માર્યા કરતા હતા, તેમને બૅકરબ(BackRub) પાછળની આધારભૂત ભૂમિકા મંત્રમુગ્ધ કરનારી લાગી. બ્રિન યાદ કરે છે, શાળાની ચારે તરફ, &quot;મેં ઘણાં સંશોધક જૂથો સાથે વાત કરી, અને મને આ પ્રોજેક્ટ ખૂબ જ આકર્ષક લાગ્યો, બન્ને રીતે, કારણ કે તે વેબના વિષયને લગતો હતો, જે માનવીય જ્ઞાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, અને બીજું, કારણ કે હું લૅરીને પસંદ કરતો હતો.&quot;&lt;ref name=&quot;wiredbirth&quot;/&gt;

બ્રિન અને પેજ મૂળે માર્ચ 1995માં, વસંત ઋતુ દરમ્યાન કમ્પ્યૂટર પીએચ.ડી.(Ph.D.)ના નવા ઉમેદવારોને અપાતી પૂર્વભૂમિકા વખતે મળ્યા હતા. બ્રિન, જે બે વર્ષથી આ પ્રોગ્રામમાં હતા, તેમને કેટલાક વિદ્યાર્થીઓને કૅમ્પસમાં ફેરવીને બતાવવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું, બ્રિનને સોંપાયેલા વિદ્યાર્થી જૂથમાં પેજ પણ સામેલ હતા, અને પાછળથી તેઓ સારા મિત્રો બની ગયા.&lt;ref name=&quot;Moschovitis&quot;&gt;મોશ્ચોવાઇટિસ ગ્રુપ. ''ધ ઇન્ટરનેટઃ અ હિસ્ટોરિકલ એનસાઇક્લોપિડિયા'' , ABC-CLIO (2005)&lt;/ref&gt; 

આપેલા વેબ પેજ માટે બૅકરબ(BackRub)ના વેબ ક્રૉવલર દ્વારા એકત્રિત બૅકલિંક ડેટાને મહત્ત્વના માપમાં પરિવર્તિત કરવા, બ્રિન અને પેજે મળીની પેજરેંક(PageRank) કલનવિધિ વિકસિત કરી, અને ત્યારે તેમને પ્રતીતિ થઈ કે તેનો ઉપયોગ વર્તમાન વ્યવસ્થા કરતાં ખૂબ જ ઉચ્ચ પ્રકારના સર્ચ એન્જિનનું નિર્માણ કરવામાં થઈ શકશે.&lt;ref name=&quot;wiredbirth&quot;/&gt; એ નવા પ્રકારની ટૅક્નોલૉજી પર નિર્ભર છે, જે એક વેબ પેજને બીજા વેબ પેજ સાથે જોડનારી બૅકલિંકોની સુસંગતતાનું વિશ્લેષણ કરે છે.&lt;ref name=&quot;Moschovitis&quot;/&gt; ઑગસ્ટ 1996માં, ગૂગલ(Google)ની પ્રારંભિક આવૃત્તિ ઉપલબ્ધ કરવામાં આવી હતી, જે હજી પણ સ્ટૅનફોર્ડ યુનિવર્સિટીની વેબસાઈટ પર છે.&lt;ref name=&quot;wiredbirth&quot;/&gt;

== વ્યવસાય ==
{{Main|Google|History of Google}}
[[ચિત્ર:Larry Page in the European Parliament, 17.06.2009.jpg|thumb|યુરોપિયન સંસદમાં, 17 જૂન, 2009]]
1998માં, બ્રિન અને પેજે ગૂગલ (Google), Inc.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.google.com/corporate/execs.html#larry| title = Larry Page Profile | publisher = Google }}&lt;/ref&gt;ની સ્થાપના કરી. 2001 સુધી, પેજે બ્રિન સાથે સહ-પ્રમુખ તરીકે ગૂગલ(Google)નું સંચાલન કર્યું, તે પછી તેમણે એરિક શ્મિટને ગૂગલ(Google)ના અધ્યક્ષ તથા સીઈઓ(CEO) તરીકે નિયુક્ત કર્યા. જાન્યુઆરી 2011માં ગૂગલે (Googleએ) જાહેર કર્યું કે આ જ વર્ષના એપ્રિલમાં પેજ સીઈઓ(CEO) તરીકે શ્મિટનું સ્થાન લેશે.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704881304576094340081291776.html?mod=googlenews_wsj | title = Google's Page to Replace Schmidt as CEO }}&lt;/ref&gt; પેજ અને બ્રિન બન્ને વળતર રૂપે વર્ષે એક ડૉલર કમાય છે.
4 એપ્રિલ, 2011ના, પેજ સત્તાવાર રીતે ગૂગલ(Google)ના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી બનશે, જ્યારે શ્મિટ એક પગથિયું નીચે ઊતરીને કાર્યકારી અધ્યક્ષ બનશે.

== અંગત જીવન ==
પેજ 2007માં રિચાર્ડ બ્રાનસનના કૅરિબિયન ટાપુ, નેકર ટાપુ પર લ્યુસિન્ડા સાઉથવર્થ સાથે લગ્ન કર્યાં છે.&lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/mediaNews/idUSN1360879220071114 ગૂગલ(Google)ના સ્થાપક લૅરી પેજ પરણશે], રાયટર.&lt;/ref&gt; સાઉથવર્થ એક સંશોધક વિજ્ઞાની છે, અને અભિનેત્રી તથા મૉડલ કૅરી સાઉથવર્થની બહેન છે.&lt;ref name=&quot;ValleyWag.com 2007-12-7&quot;&gt;મેકાર્થી, મેગન. [http://valleywag.com/tech/larry-and-lucy/president-bush-clintons-to-meet-at-googler-wedding-331398.php &quot;રાષ્ટ્રપ્રમુખ બુશ, ક્લિન્ટન્સ ગૂગલરના લગ્ન પ્રસંગે મળશે?&quot;   ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919085419/http://valleywag.com/tech/larry-and-lucy/president-bush-clintons-to-meet-at-googler-wedding-331398.php |date=2008-09-19 }}[http://valleywag.com/tech/larry-and-lucy/president-bush-clintons-to-meet-at-googler-wedding-331398.php ValleyWag.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919085419/http://valleywag.com/tech/larry-and-lucy/president-bush-clintons-to-meet-at-googler-wedding-331398.php |date=2008-09-19 }} 7 ડિસેમ્બર 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SOAPnet.com 2008-7-16&quot;&gt;કૉલેરિજ, ડેનિયલ આર. [http://soapnet.go.com/soapnet/article/path-articleNum_8389/category_shows &quot;][http://soapnet.go.com/soapnet/article/path-articleNum_8389/category_shows &quot;''નાઇટ શિફ્ટ્'' &lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;સ મૉડલ એમડી(MD).&quot; ][http://soapnet.go.com/soapnet/article/path-articleNum_8389/category_shows SOAPnet.com.] 16 જુલાઈ, 2008. 10 સપ્ટેમ્બર, 2008ના મેળવેલ.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://ap.google.com/article/ALeqM5hsrCJztj9j0xezqYCWBi8Dg2ifbQD8ST2SL82 ગૂગલ (Google) સહસ્થાપક પેજ પરણે છે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116160744/http://ap.google.com/article/ALeqM5hsrCJztj9j0xezqYCWBi8Dg2ifbQD8ST2SL82 |date=2007-11-16 }}, ધ એસોસિએટેડ પ્રેસ.&lt;/ref&gt;

== અન્ય રુચિઓ ==
પેજ ટેસ્લા મોટર્સ જેવી, જેણે ટેસ્લા રોડસ્ટર નામે, એક {{convert|220|mi|km|sing=on}} રેંજનું બૅટરી ઇલેક્ટ્રિક વાહન વિકસિત કર્યું છે, વૈકલ્પિક ઊર્જા કંપનીઓમાં સક્રિય રોકાણકર્તા છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.siliconbeat.com/entries/2006/06/01/tesla_motors_new_electric_sportscar_company_raises_40m_from_google_guys_others.html |title=સિલિકૉનબીટઃ ટેસ્લા મોટર્સની નવી ઇલેક્ટ્રિક સ્પોર્ટ્સ કાર |access-date=2011-03-30 |archive-date=2007-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070428145446/http://www.siliconbeat.com/entries/2006/06/01/tesla_motors_new_electric_sportscar_company_raises_40m_from_google_guys_others.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમણે પુર્નવીકૃત ઊર્જા ટૅકનોલૉજી પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ રહેવાનું ચાલુ રાખ્યું છે, અને ગૂગલ(Google)ની પરોપકારી પાંખ, Google.orgની મદદથી પ્લગ-ઈન હાઈબ્રિડ ઈલેક્ટ્રિક કારો તથા અન્ય વૈકલ્પિક ઊર્જા રોકાણોનો પ્રચાર-પ્રસાર કરે છે.&lt;ref name=&quot;Scott&quot;/&gt;

પેજ અને બ્રિન 2007ની ફિલ્મ ''બ્રોકન ઍરોઝ'' ના કાર્યકારી નિર્માતા છે.

== પુરસ્કારો અને સન્માન ==

2003માં, બ્રિન અને પેજ બન્નેને &quot;ઉદ્યોગસાહસિક જુસ્સો વ્યક્ત કરવા બદલ અને નવા વ્યવસાયોને ગતિ આપવા બદલ...&quot; આઈ.ઈ.(IE) બિઝનેસ સ્કૂલ તરફથી એમબીએ(MBA)ની માનદ ઉપાધિ એનાયત કરવામાં આવી હતી&lt;ref&gt;[http://www.ie.edu/IE/php/en/noticia.php?id=225 બ્રિન અને પેજ એમબીએ(MBAs) પુરસ્કૃત] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226171611/http://www.ie.edu/IE/php/en/noticia.php?id=225 |date=2009-02-26 }}, અખબાર યાદી, સપ્ટેમ્બર 9, 2003&lt;/ref&gt; અને 2004માં, તેઓને માર્કોની ફાઉન્ડેશન પ્રાઈઝ મળ્યું, જે &quot;એન્જીનિયરિંગમાં સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર&quot; લેખાય છે, અને તેઓને કોલંબિયા યુનિવર્સિટી ખાતે માર્કોની ફાઉન્ડેશનના ફેલો(સદસ્ય) તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા હતા. &quot;તેમની પસંદગી જાહેર કરતી વખતે, ફાઉન્ડેશનના પ્રમુખ, જૉન જૅય આઇસેલિને આ બન્ને યુવાનોને, આજે માહિતી પુનઃપ્રાપ્ત કરવાની પદ્ધતિમાં પાયાનું પરિવર્તન કરી નાખતી તેમની શોધ બદલ અભિનંદન આપ્યા.&quot; તેઓ &quot;વિશ્વની સૌથી પ્રભાવક સંપ્રેષણ(કોમ્યુનિકેશન) ટૅકનોલૉજી સ્થાપકોના ચૂંટેલી કૅડરના 32...&quot;માં જોડાયા.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111106043612/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2004_Sept_23/ai_n6208748/ બ્રિન અને પેજ પ્રાપ્ત કરે છે માર્કોની ફાઉન્ડેશનનું સર્વોચ્ચ સન્માન], અખબારી યાદી, સપ્ટે. 23, 2004&lt;/ref&gt; 
તે 2004માં નેશનલ ઍકેડમી ઑફ એન્જીનિયરિંગમાં ચુંટાઈ આવ્યા હતા.
2005માં, બ્રિન અને પેજ અમેરિકન ઍકેડમી ઑફ આર્ટ્સ ઍન્ડ સાયન્સિસમાં ફેલો(સદસ્ય) તરીકે ચુંટાઈ આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.amacad.org/news%5Cnew2005.aspx |title=અકાદમી ચૂંટે છે 225મા વર્ગના સદસ્યો તથા વિદેશી માનદ સભ્યો |access-date=2011-03-30 |archive-date=2009-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090615155050/http://www.amacad.org/news/new2005.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2002માં વર્લ્ડ ઈકોનૉમિક ફોરમે, પેજને ગ્લોબલ લીડર ફોર ટુમોરો (આવતીકાલના વૈશ્વિક નેતા) જાહેર કર્યા અને 2004માં ઍક્સ પ્રાઈઝે(X PRIZE) પેજને પોતાના ટ્રસ્ટી તરીકે પસંદ કર્યા.&lt;ref name=&quot;corpexecs&quot;&gt;[http://www.google.com/corporate/execs.html#larry ગૂગલ (Google) કોર્પોરેટ માહિતીઃ વ્યવસ્થાપનઃ લૅરી પેજ]&lt;/ref&gt; 

''પીસી(PC) મૅગેઝિને''  ટોચની 100 વેબસાઈટ્સ તથા એન્જીન્સ(1998)માં ગૂગલ(Google)ને સ્થાન આપીને તેની પ્રશંસા કરી હતી તથા 1999માં વેબસાઈટ ઍપ્લિકેશન ડેવલપમેન્ટમાં નવપ્રવર્તન માટે ગૂગલ(Google)ને ટેકનિકલ ઍક્સલન્સ અવૉર્ડ આપ્યો હતો. 2000ની સાલમાં, ટૅકનિકલ સિદ્ધિ માટે ગૂગલ(Google)ને પીપલ્સ વૉઈસ અવૉર્ડ, વેબી અવૉર્ડ મળ્યો, અને 2001માં ઉત્કૃષ્ટ સર્ચ સર્વિસ, શ્રેષ્ઠ ઇમેજ સર્ચ એન્જીન, શ્રેષ્ઠ ડિઝાઈન, સૌથી મૈત્રીપૂર્ણ વેબમાસ્ટર સર્ચ એન્જીન તથા શ્રેષ્ઠ સર્ચ ફીચર માટે સર્ચ એન્જીન વૉચ અવૉર્ડ્સ એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.nsfgrfp.org/why_apply/fellow_profiles/sergey_brin નેશનલ સાયન્સ ફાઉન્ડેશન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513191112/http://www.nsfgrfp.org/why_apply/fellow_profiles/sergey_brin |date=2011-05-13 }}, સદસ્ય પ્રોફાઇલ.&lt;/ref&gt;

2004માં, પેજ અને બ્રિનને ''એબીસી(ABC) વર્લ્ડ ન્યૂઝ ટૂનાઈટ''  દ્વારા &quot;પર્સન્સ ઓફ ધ વિક (સપ્તાહની વ્યક્તિઓ)&quot; ઘોષિત કરવામાં આવ્યા હતા. 2009માં પેજને યુનિવર્સિટી ઑફ મિશિગન તરફથી દીક્ષાન્ત સમારંભ દરમ્યાન ડૉક્ટરેટની માનદ પદવી મળી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.google.com/intl/en/press/annc/20090502-page-commencement.html |title=Larry Page's University of Michigan 2009 Spring Commencement Address=2009-10-6}}&lt;/ref&gt;

2009માં, ''ફૉર્બ્સ'' ની વિશ્વના અબજો પતિઓની યાદીમાં તેઓ 26મા ક્રમે હતા અને અમેરિકાની સૌથી ધનવાન વ્યક્તિઓની યાદીમાં તેઓ 11મા ક્રમે હતા.&lt;ref&gt;મૅકદોઉગલ, પૉલ. [http://www.informationweek.com/news/windows/showArticle.jhtml?articleID=201808182 &quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615041127/http://www.informationweek.com/news/windows/showArticle.jhtml?articleID=201808182 |date=2010-06-15 }}[http://www.informationweek.com/news/windows/showArticle.jhtml?articleID=201808182 બિલ ગેટ્સ હજુ પણ અમેરિકાનો સૌથી મોટો ધનપતિ&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615041127/http://www.informationweek.com/news/windows/showArticle.jhtml?articleID=201808182 |date=2010-06-15 }}, ''ઇન્ફર્મેશન વીક'' , સપ્ટે. 21, 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.forbes.com/lists/2009/54/rich-list-09_The-400-Richest-Americans_Rank.html | work=Forbes | title=The 400 Richest Americans 2009 | date=September 30, 2009}}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist|2}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.google.com/corporate/execs.html ગૂગલ (Google) કૉર્પોરેટ માહિતીઃ વ્યવસ્થાપન]
* [http://www.usnews.com/usnews/news/articles/051031/31google.htm અમેરિકાના શ્રેષ્ઠ આગેવાનો]
* [http://www.engin.umich.edu/alumni/engineer/04SS/achievements/advances.html લૅરી પેજના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી તરીકેની સમગ્ર રૂપરેખા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041011215011/http://www.engin.umich.edu/alumni/engineer/04SS/achievements/advances.html |date=2004-10-11 }}
* ચૅનલ 4ની ન્યૂઝઃ &quot;[http://www.channel4.com/news/special-reports/special-reports-storypage.jsp?id=2419 ગૂગલ(Google)ની દૃષ્ટિ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070406201055/http://www.channel4.com/news/special-reports/special-reports-storypage.jsp?id=2419 |date=2007-04-06 }}&quot; 23 મે, 2006
* [http://bnaibrith.org/pubs/bnaibrith/spring2006bbm/searchmeisters.cfm &quot;ધ સર્ચમિસ્ટર્સ&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080330205412/http://bnaibrith.org/pubs/bnaibrith/spring2006bbm/searchmeisters.cfm |date=2008-03-30 }} – ''બિનાઈ બર્થ (B'nai B'rith) મૅગેઝિન'' (વસંત 2006)માં પેજ અને બ્રિન પર રૂપરેખા
* [http://video.google.com/videoplay?docid=6958201596441974119#0h37m34s વિડીઓઃ ગૂગલ (Google) ફાઉન્ડર્સ – ચાર્લી રોઝ મુલાકાત 2001માંથી (14 મિનિટ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120034151/http://video.google.com/videoplay?docid=6958201596441974119#0h37m34s |date=2012-01-20 }}
* [http://www.nsf.gov/discoveries/disc_summ.jsp?cntn_id=100660&amp;amp;org=NSF ગૂગલ(Google)ના ઉદ્ગમ વિશે]
* [http://edcorner.stanford.edu/authorMaterialInfo.html?mid=1076&amp;amp;author=149 શા માટે તમારે VCsની અવગણના કરવી જોઈએ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090204122302/http://edcorner.stanford.edu/authorMaterialInfo.html?mid=1076&amp;author=149 |date=2009-02-04 }}, લૅરી પેજ સ્ટૅનફોર્ડ ખાતે બોલે છે
* [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/11/13/BUV6TB3HH.DTL સાન ફ્રાન્સિસ્કો ક્રોનિકલ, ગૂગલ(Google)ના સહ-સ્થાપકની શોધ પૂર્ણ થાય છે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513204356/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/11/13/BUV6TB3HH.DTL |date=2011-05-13 }}
* [http://valleywag.com/tech/larry-page/ny-post-outs-lucy-southworth-larry-pages-girlfriend-157256.php ધ પેજ ગર્લ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080912041517/http://valleywag.com/tech/larry-page/ny-post-outs-lucy-southworth-larry-pages-girlfriend-157256.php |date=2008-09-12 }}

{{s-start}}
{{s-bus}}
{{succession box |
  before=Company Founded |
  title=[[Google|Google CEO]] |
  years=1998-2001 |
  after=[[Eric E. Schmidt]]
}}
{{succession box |
  before=[[Eric E. Schmidt]] |
  title=[[Google|Google CEO]] |
  years=2011-present |
  after=Incumbent
}}
{{s-end}}
{{Google Inc.|corporate=yes|products=yes}}

[[શ્રેણી:અમેરિકન અબજોપતિઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત લોકો]]
[[શ્રેણી:ગૂગલ]]
[[શ્રેણી:૧૯૭૩માં જન્મ]]</text>
      <sha1>hcwy0ks8tqob37td2x6pnl03fu4ffbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સેર્ગેઈ બ્રિન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31799</id>
    <revision>
      <id>906619</id>
      <parentid>901696</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T15:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71106" sha1="thgxfrua85s0isogvbitduz0e8u523v" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{Infobox person/Wikidata
| fetchwikidata  =ALL
| name                   = Sergey Brin
| image                 = Sergey Brin.JPG| image_size             = 
| caption                = 
| birth_name             = Sergey Mikhaylovich Brin 
| birth_date             = {{birth date and age|mf=yes|1973|8|21}}
| birth_place            = [[Moscow]], [[RSFSR]], [[Soviet Union]]
| નિવાસ              = [[Los Altos Hills, California]]
| રાષ્ટ્રીયતા            =  [[United States|American]] &lt;!--per [[nationality]]--&gt;
| ethnicity              = 
| residence            = [[United States]] &lt;!--[[naturalized citizen]]--&gt;
| education             = Univ. of Maryland (B.S., 1993)&lt;br /&gt; Stanford University (M.S., 1995)
| alma_mater             = [[University of Maryland, College Park|University of Maryland]] &lt;br /&gt; [[Stanford University]]
| occupation             = [[Computer scientist]], technology innovator, entrepreneur
| known_for              = Co-founder of [[Google]], Inc.
| networth               = {{gain}}[[United States dollar|US$]]15 [[1,000,000,000 (number)|billion]] (2010)&lt;ref name=&quot;Profile page on Sergey Brin&quot;&gt;{{cite web | title = Profile page on Sergey Brin | publisher = Forbes | url = http://www.forbes.com/profile/Sergey-Brin | access-date = 2010-04-05 | archive-date = 2011-02-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110211211338/http://www.forbes.com/profile/Sergey-Brin | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 
| salary                 = [[United States dollar|USD]] free of wage (2008)&lt;ref&gt;2005 compensations from Google: $1 in salary, $1723 in bonus, $41,999 other annual compensation, $3 all other compensation. Source: [[United States Securities and Exchange Commission|SEC]]. [http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1288776/000119312506070406/ddef14a.htm Google form 14A]. Filed March 31, 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;myDanwei&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.mydanwei.com/detail.php?org_oid=49f9f04e17e64d2652dc06384adf3d83&amp;type=org&amp;tab=1 |title=Google Executives Compensation |access-date=2011-04-28 |archive-date=2010-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100305054744/http://www.mydanwei.com/detail.php?org_oid=49f9f04e17e64d2652dc06384adf3d83&amp;type=org&amp;tab=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| spouse                 = [[Anne Wojcicki]]&lt;ref name=&quot;Washington Post&quot;/&gt;
| website                = [http://www-db.stanford.edu/~sergey/ stanford.edu/~sergey]
| footnotes              =
}}

સેર્ગેઈ''' મિખાઇલોવિચ બ્રિન'''  (રશિયન:Серге́й Миха́йлович Брин) કે જેમનો જન્મ ૨૧ ઓગસ્ટ, ૧૯૭૩ના રોજ થયો હતો, એક રશિયન અમેરિકન કોમ્પ્યુટર વિજ્ઞાની અને ઉદ્યોગપતિ છે અને જેઓ લેરી પેજ સાથે સર્ચ એન્જિન અને ઓનલાઇન એડવર્ટાઇઝીંગ ટેક્નોલોજી પર આધારિત વિશ્વની સૌથી મોટી [[ઇન્ટરનેટ]] કંપની{{cite}} ગૂગલ(Google), ઇન્કના સહસ્થાપક તરીકે ઓળખાય છે.&lt;ref&gt;જંગ યેઓનૃજે[http://www.highbeam.com/doc/1P1-140030803.html ગટ્ટી ઇમેજીસ લેખ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421212142/https://www.highbeam.com/doc/1P1-140030803.html |date=2016-04-21 }}, 30 મે, 2007&lt;/ref&gt; 

બ્રિન છ વર્ષની ઉંમરે રશિયાથી સ્થળાંતર કરીને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ગયા હતા. યુનિવર્સિટી ઓફ મેરિલેન્ડ ખાતે ઉપસ્નાતક પદવી મેળવ્યા બાદ, ગણિતનો અભ્યાસ અને કોમ્પ્યુટર સાયન્સમાં બેવડી ડિગ્રી મેળવીને તેમના પિતા અને દાદાજીને અનુસર્યા હતા. સ્નાતક થયા બાદ તેઓ સ્ટેનફોર્ડ ગયા પીએચ.ડી ઇન કોમ્પ્યુટર સાયન્સ મેળવવા માટે. ત્યાં તેઓ લેરી પેજને મળ્યા, જેઓ પાછળથી તેમના મિત્ર બની ગયા. તેમણે તેમના શયનગૃહને સસ્તા કોમ્પ્યુટરોથી ઠાંસીને ભરી દીધો અને સર્વોચ્ચ સર્ચ એન્જિનના સર્જન માટે તેમણે બ્રિનની ડેટા માઇનીંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કર્યો. આ પ્રોગ્રામ સ્ટેનફોર્ડ ખાતે લોકપ્રિય બની ગયો અને તેમણે પીએચ.ડીનો અભ્યાસ છોડી દીધો એક ભાડેથી લીધેલા ગેરેજમાં ગૂગલ(Google)ની શરૂઆત કરવા માટે.

''ધી ઇકોનોમિસ્ટ''  મેગેઝિને બ્રિનને &quot;એન્લાઇટન્મેન્ટ મેન&quot; તેમજ &quot;જ્ઞાન હંમેશાં સારી વસ્તુ છે અને અજ્ઞાન કરતાં તો ચોક્કસ સારી છે&quot;, તેવી માન્યતા ધરાવતા વ્યક્તિ તરીકે ગણાવ્યા, ગૂગલ(Google)નો દુનિયાની પ્રત્યેક માહિતીને &quot;વૈશ્વિક કક્ષાએ પ્રાપ્ય અને ઉપયોગી&quot;&lt;ref name=&quot;Economist&quot;/&gt; બનાવવાના તેમજ &quot;ખરાબ નહીં બનવાના&quot; ઉદ્દેશનો આ નિષ્કર્ષ છે.

== પ્રારંભિક જીવન અને શિક્ષણ ==
સેર્ગેઈ બ્રિનનો જન્મ મોસ્કો ખાતે યહૂદી કુટુંબમાં થયો. તેમના માતા-પિતાનું નામ માઇકલ બ્રિન અને યુજેનિયા બ્રિન હતું, જેઓ બંને મોસ્કો સ્ટેટ યુનિવર્સિટીમાંથી સ્થાતક થયેલા છે. તેમના પિતા યુનિવર્સિટી ઓફ મેરિલેન્ડ ખાતે ગણિતના અધ્યાપક છે અને તેમની માતા [[નાસા|નાસા (NASA)]]ના ગોડેર્ડ સ્પેસ ફ્લાઇટ સેન્ટર ખાતે સંશોધન વિજ્ઞાની છે.&lt;ref&gt;સ્મેલ, વિલ(30 એપ્રિલ, 2004). &quot;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/3666241.stm પરિચય: ધી ગૂગલ(Google) ફાઉન્ડર્સ]&quot;. બીબીસી ન્યૂઝ 07-01-2010ના રોજ સુધારો.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://www.nndb.com/people/826/000044694/ સર્ગેઇ બ્રિન]&quot;. એનએનડીબી. 07-01-2010ના રોજ સુધારો.&lt;/ref&gt;

=== સોવિયત યુનિયનમાં બાળપણ ===
1979માં જ્યારે બ્રિન છ વર્ષના હતા ત્યારે તેમના કુટુંબને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં સ્થળાંતર કરવાની ફરજ પડી. ''ધી ગૂગલ(Google) સ્ટોરી'' ના લેખક માર્ક માલસિડ સાથેની એક મુલાકાતમાં,&lt;ref name=&quot;Vise&quot;&gt;વિસે, ડેવીડ અને માલસિડ, માર્ક. ''ધી ગૂગલ(Google) સ્ટોરી'' , ડેલ્ટા પુબી. (2006)&lt;/ref&gt; સેર્ગેઈના પિતાએ તેઓ &quot;કોલેજ પહોંચ્યા તે પહેલાં જ તેમના [[ખગોળશાસ્ત્ર|ખગોળશાસ્ત્રી]] બનવાના સપનાને કેવી રીતે ત્યાજી દેવાની ફરજ પડી&quot; તે અંગે જણાવ્યું હતું. [[સોવિયેત યુનિયન|સોવિયત યુનિયન]]માં યહૂદી-વિરોધી સત્તાવાર નીતિ અસ્તિત્વમાં ન હોવા છતાં પણ બ્રિનના જણાવ્યા પ્રમાણે સામ્યવાદી પક્ષના વડા યહૂદી લોકોને યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રવેશ આપવાનો ઇનકાર કરીને તેમને ઉચ્ચ વ્યાવસાયિક સ્થાનો પર પહોંચતા અટકાવતા હતા; &quot;યહૂદીઓને વિશેષ રૂપે [[ભૌતિક શાસ્ત્ર|ભૌતિકવિજ્ઞાન]]ના વિભાગથી બહાર રાખવામાં આવતા હતા...&quot; આથી માઇકલ બ્રિને તેમનો મુખ્ય વિષય બદલીને [[ગણિત]] કર્યો હતો, જેમાં તેમણે સતત એ ગ્રેડ મળતો હતો. તેમણે જણાવ્યુ, &quot;કોઇએ મને ગ્રેજ્યુએટ સ્કૂલ માટે પણ ધ્યાનમાં ન લે કેમકે હું યહૂદી છું.&quot;&lt;ref name=&quot;Moment&quot;&gt;માલસિડ, માર્ક (ફેબ્રુઆરી 2007). &quot;[http://www.momentmag.com/Exclusive/2007/2007-02/200702-BrinFeature.html સર્ગેઇ બ્રિનની વાર્તા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120705021655/http://www.momentmag.com/Exclusive/2007/2007-02/200702-BrinFeature.html |date=2012-07-05 }}&quot;. ''મોમેન્ટ મેગેઝીન'' . 07-01-2010ના રોજ સુધારો.&lt;/ref&gt;
બ્રિન કુટુંબ મધ્ય મોસ્કોમાં ત્રણ રૂમ, 30 ચોરસ મીટર (350 ચોરસ ફૂટ)ના એપાર્ટમેન્ટમાં રહેતા હતા, જેમાં તેમની સાથે સેર્ગેઈના દાદી પણ રહેતા હતા.&lt;ref name=&quot;Moment&quot;/&gt; સેર્ગેઈએ માલસિડને કહ્યું હતું કે, &quot;હું લાંબા સમયથી જાણતો હતો કે મારા પિતા તેમને જોઇતી કારકીર્દીને અનુસરવા માટે સક્ષમ ન હતા&quot;, પરંતુ સેર્ગેઈએ જ ફક્ત તેઓ અમેરિકામાં સ્થાયી થયા બાદ લાંબા વર્ષની પસંદગી કરી હતી. તેઓ એવી રીતે શીખ્યા હતા કે 1977માં, તેમના પિતા વોર્સો, [[પોલેંડ|પોલેન્ડ]]ની ગણિતની કોન્ફરન્સમાંથી પરત ફર્યા બાદ, તેમણે પરિવાર માટે સ્વદેશ છોડીને પરદેશ જવાનો સમય છે તેવી જાહેરાત કરી હતી. &quot;અહીં હવે આપણે લાંબું રહી શકીએ તેમ નથી&quot;, એમ તેમણે તેમના પત્ની અને માતાને કહ્યું હતું. કોન્ફરન્સ ખાતે તેઓ તેઓ &quot;[[સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા|યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]], [[ફ્રાન્સ|ફ્રાંસ]], ઇંગ્લેંડ અને જર્મનીના સાથીઓ સાથે ભળી જવામાં સક્ષમ બન્યા હતા, અને શોધી કાઢ્યું હતું કે પશ્ચિમમાં તેમનો બૌદ્ધિક સંપ્રદાય 'મોટો ન' હતો.&quot; તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, &quot;હું પરિવારમાં એક માત્ર હતો કે જેણે જવાનું અગત્યનું હતું તેવું નક્કી કર્યું હતું...&quot;&lt;ref name=&quot;Moment&quot;/&gt;

સેર્ગેઈના માતા તેમના મોસ્કોમાંના ઘરને છોડવા ઓછા રાજી હતા, જ્યાં તેમણે તેમની સમગ્ર જિંદગી વીતાવી હતી. માલસિડ લખે છે કે, &quot;જેનીયા માટે અંતે નિર્ણય સેર્ગેઈ પર લદાયો હતો. જ્યારે તેમના પતિ કબૂલે છે કે તેઓ વધુ પડતું તેમના ભવિષ્ય અંગે વિચારતા હતા, જેમ કે તેમનો પુત્ર તેમના માટે, 'સેર્ગેઈની સામે 80/20'ના પ્રમાણે હતો.&quot; સપ્ટેમ્બર 1978માં તેમણે અગાઉ એક્ઝિટ વિઝા માટે અરજી કરી હતી, અને તેને પરિણામે તેમના પિતાને &quot;તાત્કાલિક ધોરણે બરતરફ&quot; કરવામાં આવ્યા હતા. સંબંધિત કારણો માટે, તેમની માતાને પણ નોકરી છોડવી પડી હતી. પછીના આઠ મહિનાઓ માટે કોઇ પણ સ્થિર આવક વિના ઘણા નનૈયા અનુસાર તેમની વિનંતીઓને નકારવામાં આવશે તેવી રાહ જોવાનું, ગુસ્સો આવતા તેમને જોબ મેળવવાની ફરજ પડી હતી.  આ સમયગાળા દરમિયાન તેમના માતાપિતાએ તેમની સંભાળ રાખવાની જવાબદારી વહેંચી લીધી હતી અને તેમના પિતાએ પોતાની જાતને કોમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામીંગ શીખવ્યું હતું. મે 1979માં, તેમના તેમના સત્તાવાર એક્સિટ (બહાર નીકળવાના) વીસાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી અને દેશ છોડવાની સંમતિ આપવામાં આવી હતી. &lt;ref name=&quot;Moment&quot;/&gt;

ઓક્ટોબર, 2000માં એક મુલાકાતમાં બ્રિને જણાવ્યું હતું કે , &quot;તે સમય મારા માતાપિતાએ કઠિન સમય ગાળ્યો હતો તે હું જાણું છુ અને મને સ્ટેટ્સમાં લાવવા બદલ હું ઘણો જ આભારી છું.&quot;&lt;ref name=&quot;Scott&quot;&gt;[15] ^ સ્કૉટ, વર્જિનિયા. ''ગૂગલ(Google)ઃ કૉર્પોરેશન્સ ધેટ ચેન્જ્ડ ધ વર્લ્ડ'' , ગ્રીનવુડ પબ્લિશિંગ ગ્રુપ (2008).&lt;/ref&gt; એક દાયકા પહેલા 1990ના ઉનાળામાં, તેમની 17મી વર્ષગાંઠ પહેલા તેમના પિતાએ સર્ગેઇ સહિત ગિફ્ટેડ હાઇ સ્કુલ મેથ વિદ્યાર્થીઓના જૂથની આગેવાની લીધી હતી જેમાં સોવિયેતમાં બે સપ્તાહનો વિનીમય કાર્યક્રમ હતો. &quot;સેર્ગેઇ યાદ કરે છે કે, આ પ્રવાસે તેમના બાળપણના સત્તાના ભયને ફરી ઉજાગર કર્યો હતો&quot; અને તેઓ યાદ કરે છે કે તેમના પ્રથમ &quot;સંઘર્ષમય સોવિયેત જુલમ પરના આવેગે તેમને પોલીસ કાર પર પત્થરો ફેંકવા પ્રેર્યા હતા.&quot; માલસિડ ઉમેરે છે કે, &quot;પ્રવાસના બીજા દિવસે જ્યારે જૂથે મોસ્કોની નજીક કંટ્રીસાઇડમાં સેનિટેરિયમની મુલાકાત લીધી ત્યારે સર્ગેઇએ તેમના પિતાને બાજુ પર રાખીને તેમની આંખમાં જોઇને કહ્યું હતું કે 'અમને રશિયામાંથી બહાર લાવવા બદલ તમારો આભાર.'&quot;&lt;ref name=&quot;Moment&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Moment&quot;/&gt;

=== અમેરિકામાં શિક્ષણ ===
બ્રિને એડેલ્ફી, મેરીલેન્ડમાં પેઇન્ટ બ્રાન્ચ મોન્ટેસરી સ્કુલ ખાતે ગ્રેડ સ્કુલ ખાતે હાજરી આપી હતી, પરંતુ તેમણે વધારાનું શિક્ષણ ઘરે લીધું હતું; તેમના પિતા કે જેઓ યુનિવર્સિટી ઓફ મેરીલેન્ડ ખાતે ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ મેથેમેટિક્સના અધ્યાપક હતા તેમણે તેમની ગણિતમાં રુચિનુ્ સંવર્ધન કર્યું હતું અને તેમના પરિવારે તેમની રશિયન-ભાષા કુશળતાઓમાં સહાય કરી હતી. સપ્ટેમ્બર 1990માં, ગ્રીનબેલ્ટ, મેરીલેન્ડમાં એલેનોર રુઝવેલ્ટ હાઇ સ્કુલમાં હાજરી આપ્યા બાદ, બ્રિને કોમ્પ્યુટર સાયન્સ અને [[ગણિત]] ભણવા માટે  યુનિવર્સિટી ઓફ મેરીલેન્ડ, કોલેજ પાર્કમાં એડમિશન લીધું હતું, જ્યાં તેમણે તેમની સન્માન સાથે મે 1993માં તેમની બેચલર ઓફ સાયન્સ ડિગ્રી મેળવી હતી. &lt;ref name=&quot;resume&quot;&gt;{{cite web |url=http://infolab.stanford.edu/~sergey/resume.html |title=Resume |access-date= 2008-03-09 |last=Brin |first=Sergey |date=January 7, 1997 |quote= }}&lt;/ref&gt;

બ્રિને નેશનલ સાયન્સ ફાઉન્ડેશન તરફથી સ્નાતક ફેલોશિપ પર સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી ખાતે કોમ્પ્યુટર સાયન્સમાં સ્નાતક અભ્યાસનો પ્રારંભ કર્યો હતો. 1993માં તેઓ મેથેમેટિકાના સર્જક વોલફ્રામ રિસર્ચ ખાતે ઇન્ટર્ન્ડ (સહાયક સ્નાતક) રહ્યા હતા. &lt;ref name=&quot;resume&quot;/&gt; તેમણે સ્ટેનફોર્ડ ખાતેના તેમના પીએચ.ડી અભ્યાસમાંથી રજા મેળવી હતી. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://investing.businessweek.com/businessweek/research/stocks/people/person.asp?personId=534604&amp;symbol=GOOG |title=Sergey Brin: Executive Profile &amp; Biography – BusinessWeek |access-date= 2008-03-09|work=[[Business Week]] |publisher= |pages= |language= |doi= |archive-url =  |archive-date= |quote=He is currently on leave from the PhD program in computer science at Stanford university...}}&lt;/ref&gt;

== સર્ચ એન્જિન વિકાસ ==
સ્ટેનફોર્ડ ખાતે વિદ્યાર્થીઓના અનુસ્થાપન દરમિયાન તેઓ લેરી પેજને મળ્યા હતા. ''ધી ઇકોનોમિસ્ટ'' માટેના તાજેતરની મુલાકાતમાં બ્રિને રમૂજ કરતા જણાવ્યું હતું કે &quot;અમે બંને વાંધાભરેલા હતા.&quot; તેઓ મોટા ભાગના વિષયોમાં અસંમતિ દાખવનારા તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા. પરંતુ એક સાથે સમય ગાળ્યા બાદ તેઓ &quot;બૌદ્ધિક આદર્શ સાથી અને ગાઢ મિત્રો બની ગયા હતા&quot;. બ્રિનનું ધ્યાન ડેટા માઇનીંગ સિસ્ટમ વિકસાવવા પર કેન્દ્રિત હતું જ્યારે પેજ &quot;તેમના અન્ય પેપરો પરના ટાંકણો પરથી સંશોધનની અગત્યતાની બાદબાકીના ખ્યાલને વિકસાવતા હતા.&quot; &lt;ref name=&quot;Economist&quot;/&gt; સાથે, આ જોડીએ પ્રતિપાદિત કર્યું હતું જેને બહોળા પ્રમાણમાં તેમના આધારભૂત ફાળા તરીકે માનવામાં આવે છે, જેને &quot;ધી એનાટોમિ ઓફ અ લાર્જ સ્કેલ હાયપરટેક્સ્ટ્યુઅલ વેબ રિસર્ચ એન્જિન&quot; નામના પેપરમાં સમાવવામાં આવ્યા હતા. &lt;ref&gt;&quot;[http://infolab.stanford.edu/pub/papers/google.pdf લાર્જ-સ્કેલ હાયપરટેક્ચ્યુઅલ વેબ સર્ચ એન્જિનની રચના] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150927004511/http://infolab.stanford.edu/pub/papers/google.pdf |date=2015-09-27 }}&quot;&lt;/ref&gt;

તેમના ખ્યાલોને સંયુક્ત કરતા તેમણે &quot;તેમના મોટા ઓરડાને કોમ્પ્યુટરોની ચિપથી છલોછલ ભરી  દીધો હતો&quot; અને વેબ પર તેમના નવા સર્ચ એન્જિન ડિઝાઇન પર પરીક્ષણ કર્યું હતું. તેમનો પ્રોજેક્ટ પૂરતી ઝડપથી વિકસ્યો હતો &quot;જે સ્ટેનફોર્ડના કોમ્પ્યુટીંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટેની મુશ્કેલીનું કારણ બન્યો હતો.&quot; પરંતુ તેઓને એવી પ્રતીતિ થઇ હતી કે તેઓને વેબ સર્ચ કરવા માટે શ્રેષ્ઠ એન્જિનનું સર્જન કરવામા સફળતા પ્રાપ્ત થઇ છે અને તેમની સિસ્ટમ પર કામ કરવા માટે તેમના પીએચડી(PhD) અભ્યાસને છોડી દીધો હતો. &lt;ref name=&quot;Economist&quot;/&gt;

માર્ક માલસિડ લખ્યું હતું તેમ, &quot;શિક્ષક સભ્યો, પરિવાર અને મિત્રો પાસેથી ભંડોળ આમંત્રતા સેર્ગેઇ અને લેરીએ કેટલાક સર્વર ખરીદવા માટે સાથે મળીને પૂરતું ભંડોળ ઊભુ કર્યું હતુ ંઅને તે મેનલો પાર્કમાં... આવેલા વિખ્યાત ગેરેજને ભાડે આપ્યું હતુ, (તરત પછી) સન માઇક્રોસિસ્ટમ્સના સહસ્થાપક એન્ડી બેકટોલશેઇમે 100,000 ડોલરનો ચેક &quot;ગૂગલ, ઇન્ક (Google, Inc.)&quot;ને લખી આપ્યો હતો. મુશ્કેલી માત્ર એક જ હતી કે “ગૂગલ, ઇન્ક (Google, Inc.)” હજુ સુધી અસ્તિત્વમાં આવી ન હતી- હજુ સુધી કંપનીની શરૂઆત કરવામાં આવી ન હતી. બે સપ્તાહ સુધી તેમણે કાગળ પર કામ કર્યું હોવાથી, આ યુવાન વ્યક્તિઓ પાસે તેમના નાણાં મુકવાની કોઇ જગ્યા ન હતી.&quot; &lt;ref name=&quot;Moment&quot;/&gt;

''ધી ઇકોનોમિસ્ટ''  મેગેઝીન બ્રિનનો પેજ તરફનો જીવન પરત્વેનો દ્રષ્ટિકોણ ગૂગલ(Google)ના સિદ્ધાંત દ્વારા સ્વપ્નોના સરવાળાને આધારે વર્ણવે છે કે, &quot;વિશ્વની તમામ માહિતીને 'સાર્વત્રિક પહોંચમાં હોય તેવી અને ઉપયોગી' બનાવવી.'&quot; અન્યોએ તેમના સ્વપ્નને આધુનિક પ્રિન્ટીંગના શોધક  જોહનીસ ગુટેનબર્ગ સાથે સરખાવ્યું હતું: 
:&quot;1440માં, જોહાનિસ ગુટનબર્ગે યુરોપને મિકેનિકલ પ્રિન્ટીંગ પ્રેસ, વ્યાપક વપરાશમાં પ્રિન્ટીંગના બાઇબલ તરીકે રજૂ કર્યું હતું.  આ ટેકનોલોજીએ પુસ્તકો અને હસ્તલિખિત પ્રતો-હાથ દ્વારા મૂળભૂત રીતે નકલ-ને સ્વીકારી હતી-જેથી વધુ ઝડપી દરે પ્રિન્ટ કરી શકાય આમ જાણકારીમાં ફેલાવો કર્યો હતો અને યુરોપીયન પુનરોજ્જીવનમાં દાખલો બેસાડ્યો હતો. .  ગૂગલે (Google) પણ સમાન કામગીરી કરી હતી.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.librarystuff.net/2009/10/01/google-the-gutenberg/ ''ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119215310/http://www.librarystuff.net/2009/10/01/google-the-gutenberg/ |date=2015-01-19 }}, 1 ઓકટો., 2009&lt;/ref&gt;

તે રીતે આ તુલનાને ''ધી ગૂગલ(Google) સ્ટોરી''  દ્વારા નોંધવામાં આવી હતી: &quot;ગુટેનબર્ગથી જ નહી . . . નવી શોધે ગૂગલ(Google)ની જેમ તલસ્પર્શી રીતે વ્યક્તિગતને સત્તા બક્ષી છે અને માહિતીં એક્સેસ સ્થાપિત કર્યો છે.&quot;&lt;ref name=&quot;Vise&quot;/&gt;{{rp|1}}

બન્નેએ 'વેબ સર્ચીસ માટે નવું એન્જિન બનાવ્યા બાદ, લાંબા ગાળે તેમણે એવી માહિતી વિશે વિચારવાનું શરૂ કર્યું હતું કે જે આજે વેબથી પર છે', જેમ કે ડિજીટલાઇઝીંગ બુક્સ અને આરોગ્ય માહિતીમાં વિસ્તરણ.&lt;ref name=&quot;Economist&quot;/&gt;

== અંગત જીવન ==

મે 2007માં, બ્રિને ધી બહામાસમાં એની વોજકિકી સાથે લગ્ન કર્યા હતા.  વોજકિકી બાયોટેક વિશ્લેષક અને બાયોલોજીમાં બી.એસ. સાથે યેલ યુનિવર્સિટીની 1996ની સ્નાતક છે. &lt;ref name=&quot;Washington Post&quot;&gt;{{cite news | first = Amy | last = Argetsinger | coauthors = Roberts, Roxanne | title = The Reliable Source | work = [[The Washington Post]] | date = May 13, 2007 | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/12/AR2007051201168.html | access-date =  2007-10-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title = Anne Wojcicki Marries the Richest Bachelor | publisher = Cosmetic Makovers | url = http://cosmetic-makeovers.com/2007/05/18/anne-wojcicki-marries-the-richest-bachelor | access-date = 2007-10-20 | archive-date = 2007-10-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071028080241/http://www.cosmetic-makeovers.com/2007/05/18/anne-wojcicki-marries-the-richest-bachelor | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 
તેણી આરોગ્ય માહિતીમાં સક્રિય રસ ધરાવે છે, અને તે અને બ્રિન સાથે મળીને તેને વધુ પહોંચક્ષમ બનાવવા નવા રસ્તાઓ વિકસાવી રહ્યાં છે. તેમના પ્રયત્નોના ભાગરૂપે તેમણે હ્યુમન જેનોમ પ્રોજેક્ટ અંગે અગ્રણી સંશોધકો સાથે વિચારવિમર્શ કર્યો હતો. &quot;બ્રિન સહજવૃત્તિથી જિનેટિક્સને ડેટાબેઝ અને કોમ્પ્યુટીંગ સમસ્યા તરીકે ગણે છે. તેમની પત્ની પણ એમ માને છે, જેઓ 23andMe&quot; કંપનીના સહસ્થાપક હતા,  જે લોકોને પૃથ્થકરણ અને તેમના પોતાની જિનેટકિ તૈયારીઓ (રંગસૂત્રોની 23 જોડીઓ સમાવિષ્ટ)માં સહાય કરે છે.&lt;ref name=&quot;Economist&quot;/&gt; ગૂગલ(Google)ની ઝેઇટગાઇસ્ટ કોન્ફરન્સ ખાતે તાજેતરમાં કરાયેલી જાહેરાતમાં, તેમણે જણાવ્યું હતું કે તેઓ આશા રાખે છે કે એક દિવસે દરેક જણ તેમના જિનેટિક કોડ વિશે જાણકારી મેળવશે, જેથી ડોકટરો, દર્દીઓ અને સંશોધકોને ડેટામાં સહાય કરી શકાય અને તેમની ખામીઓની મરમ્મત કરવામાં પ્રયત્ન કરે.&lt;ref name=&quot;Economist&quot;/&gt;

બ્રિનના માતા, યુજેનીયાને પાર્કીન્સનના રોગનું નિદાન થયું હતું. 2008માં, તેમણે યુનિવર્સિટી ઓફ મેરીલેન્ડ સ્કુલ ઓફ મેડિસીનને દાન આપવાનું નક્કી કર્યું હતું, જ્યાં તેમના માતા સારવાર લઇ રહ્યા હતા. &lt;ref&gt;{{cite news | title = Google Co-Founder Has Genetic Code Linked to Parkinson's | url= http://www.nytimes.com/2008/09/19/technology/19google.html?_r=1&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss&amp;oref=slogin | access-date =  2008-09-18 | work=The New York Times | first=Miguel | last=Helft | date=September 19, 2008}}&lt;/ref&gt; બ્રિને 23એન્ડમિ(23AndMe)ની સેવાઓનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને શોધ્યું હતું કે પાર્કીનસન્સ સામાન્ય રીતે  વંશીય નહીં હોવા છતાં, તેઓ અને તેમની માતા બન્ને એલઆરઆરકે2 (LRRK2) જેનનું પરિવર્તન ધરાવે છે, જે પાછળના વર્ષોમા 20 અને 80% વચ્ચે પારકીનસન્સના વિકાસની તકો બનાવે છે. &lt;ref name=&quot;Economist&quot;&gt;&quot;એનલાઇટનમેન્ટ મેન&quot;, ''ધી ઇકોનોમિસ્ટ'' , 6 ડિસે., 2008 [http://www.economist.com/science/tq/displaystory.cfm?story_id=12673407 ]&lt;/ref&gt; આ પ્રકારની બાબતોમાં અવગણના આનંદ નહોતી આપતી તેવું પૂછતા તેમણે દર્શાવ્યું હતું કે તેમની જાણકારીનો અર્થ એ છે કે તેઓ હવે રોગને થતો અટકાવી શકે છે. ''ધી ઇકોનોમિસ્ટ''  આવેલો તંત્રીલેખ દર્શાવે છે કે &quot;શ્રી બ્રિન તેમના એલઆરઆરકે2 (LRRK2)ના પરિવર્તનને તેમના અંગત કોડમાં એક ખામી તરીકે ગણાવે છે અને કોમ્યુટર કોડથી કોઇ અલગ ખામી નહીં કે જે ગૂગલ(Google)ના એન્જિનિયરો દરરોજ ફિક્સ કરે છે.  પોતાની જાતને સહાય કરતા તેઓ અન્યોને પણ મદદ કરી શકે છે. તેઓ પોતાની જાતને નસીબદાર માને છે. ... પરંતુ શ્રી બ્રિન બહુ મોટા મુદ્દો નજર સમક્ષ લાવતા હતા. એવું નથી કે જ્ઞાન હંમેશાં સારું જ હોય છે, અને ચોક્કસ જ, હંમેશાં અજ્ઞાન કરતાં વધુ જ સારું હોય છે?&quot;&lt;ref name=&quot;Economist&quot;/&gt;

== ચીનમાં ગૂગલ(Google) પર પ્રતિબંધ ==
{{details|Censorship in the People's Republic of China}}
તેમની યુવાની અને તેમના પરિવારને સોવિયેત યુનિયન છોડવાના કારણોને યાદ કરતા તેમણે &quot;ગૂગલ(Google)ને સેન્સર સર્ચ એન્જિન પરિણામોને મંજૂરી આપતા ચીનની સામ્યવાદી સરકારને ખુશ રાખવાના ગૂગલ(Google)ના નિર્ણય સામે નારાજી વ્યક્ત કરી હતી&quot;, પરંતુ નક્કી કર્યું હતું કે ચાઇનીઝ ગૂગલ(Google)ની ઉપલબ્ધિ વિના પણ સારી સ્થિતમાં રહી શકશે. &lt;ref name=&quot;Economist&quot;/&gt; તેમણે તેમના કારણો ''ફોર્ચ્યુન''  મેગેઝીનને સમજાવ્યા હતા:

:&quot;અમે માન્યુ હતું કે ત્યાં ભાગ લેવાથી અને અમારી સેવાઓને વધુ ઉપલબ્ધ બનાવતા, અમને 100 ટકા હિસ્સો ન મળે તો પણ તે ચાઇનીઝ વેબ યૂઝરો માટે વધુ સારું ગણાશે, કારણ કે અંતે તો તેઓ વધુ માહિતી મેળવશે, જો કે તે પૂરતી નહીં હોય.&quot;&lt;ref name=&quot;Martin&quot;&gt;માર્ટીન, ડિક. ''રિબિલ્ડીંગ બ્રાન્ડ અમેરિકા: હેટ વી મસ્ટ ડુ ટુ રિસ્ટોર અવર રેપ્યુટેશન એન્ડ સેફગાર્ડ ધ ફ્યુચર ઓફ અમેરિકન બિઝનેસ એબ્રોડ'' , એએમએસીઓએમ (AMACOM) ડિવીઝન. અમેરિકન મેનેજમેન્ટ. એએસએસએન. (2007)&lt;/ref&gt;

12 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ ગૂગલે(Google) એક મહિના પહેલા શરૂ થયેલા તેના કોમ્પ્યુટરો અને કોર્પોરેટ આંતરમાળખા પર મોટા સાયબર હૂમલાઓ થયા હોવાનો અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો, જેમાં અસંખ્ય જીમેલ એકાઉન્ટમાં એક્સેસ કરવાનો અને ગૂગલ(Google)ની બૌદ્ધિક સંપત્તિની ચોરી થયો હોવાનો સમાવેશ થાય છે. હૂમલાનું પગેરુ ચીનમાં મળી આવ્યા બાદ, કંપનીએ દર્શાવ્યું હતું કે તે ચીનમાં તેના સર્ચ એન્જિન પર પ્રતિબંધ મૂકશે નહીં અને જરૂર પડ્યે દેશમાંથી સદંતર બહાર નીકળી જશે. ''ન્યુ યોર્ક ટાઇમ્સે''  એવો અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો કે &quot;હૂમલાખોરોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ચાઇનીઝ હ્યુમન રાઇટ્સ એક્ટીવીસ્ટના જીમેલ એકાઉન્ટમાં એક્સેસ કરવાનો હતો, પરંતુ તે હૂમલાએ અન્ય મોટી 20 કંપનીઓ કે જે નાણા, ટેકનોલોજી, મિડીયા અને કેમિકલ ક્ષેત્રે કાર્યરત હતી તેને પણ લક્ષ્યાંક બનાવવામાં આવી હતી.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2010/01/13/world/asia/13beijing.html &quot;ગૂગલ(Google), સાઇટીંગ સાયબર એટેક, થ્રેટન્સ ટુ એક્ઝિટ ચાઇના&quot;], ''ન્યુ યોર્ક ટાઇમ્સ'' , 12 જાન્યુઆરી, 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://googleblog.blogspot.com/2010/01/new-approach-to-china.html અ ન્યુ એપ્રોચ ટુ ચાઇના]&lt;/ref&gt; બાદમાં એવો અહેવાલ રજૂ કરાયો હતો કે હૂમલામાં &quot;ગૂગલ(Google)ની ક્રાઉન જ્વેલ્સ, કે જે એક પાસવર્ડ સિસ્ટમ હતી અને વિશ્વભરના કરોડો યૂઝરોના એક્સેસ પર નિયંત્રણ કરે છે તેનો પણ સમાવેશ થતો હતો.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2010/04/20/technology/20google.html?nl=technology&amp;amp;emc=techupdateema1 &quot;સાયબરએટેક ઓન ગૂગલ(Google) સેઇડ ટુ હીટ પાસવર્ડ સિસ્ટમ&quot;] ''ન્યુ યોર્ક ટાઇમ્સ'' , 19 એપ્રિલ, 2010&lt;/ref&gt;

માર્ચ, 2010ના અંતમાં તેણે સત્તાવાર રીતે ચાઇના સ્થિત સર્ચ એન્જિનને રદ કર્યું હતું જ્યારે તેની બિનપ્રતિબંધિત [[હોંગકોંગ|હોંગ કોંગ]] સાઇટને કાર્યરત રાખી હતી. સમાન પ્રકારના પગલામાં ડોમેન રજિસ્ટ્રાર ગો ડેડી ઇન્કે. પણ કોંગ્રેસને જણાવ્યું હતું કે તે તેમના નોંધણીદારો વિશેની ગુપ્ત માહિતીની નવી ચાઇનીઝ સરકારની જરૂરિયાતોને કારણે પરત ફરશે. &lt;ref name=&quot;WSJ&quot;/&gt; ગૂગલ(Google) માટે બોલતા બ્રિને તેમની મુલાકાત દરમિયાનમાં જણાવ્યું હતું કે , &quot;અમે ચીનમાં આ પગલું ભરી રહ્યા છે તેનું એક કારણની ખુશી એટલા માટે છે કે ચાઇના જેવી સ્થિતિ અન્ય દેશોને પણ તેમના પોતાના ફાયરવોલ્સનો પ્રયત્ન અને લાગુ પાડવા માટે ખરેખર પ્રોત્સાહન આપી રહી છે.&quot; &lt;ref name=&quot;WSJ&quot;&gt;[http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704266504575141064259998090.html &quot;બ્રિન ડ્રુવ ગૂગલ(Google) ટુ પુલ બેક ઇન ચાઇના&quot;] ''વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ'' , 24 માર્ચ, 2010&lt;/ref&gt; ''સ્પાઇજેલ''  સાથેની અન્ય એક મુલાકાત દરમિયાન તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, &quot;અમારા માટે કાયમ ચર્ચાનો વિષય રહ્યો છે કે અમે ઇન્ટરનેટ પર નિખાલસતા માટે અમે કેવી શ્રેષ્ઠ રીતે લડી શકીએ. અમે માનીએ છીએ કે ઇન્ટરનેટ પર નિખાલસતા અને માહિતીના સિદ્ધાંતોને જાળવી રાખવા માટે અમે આવી જ શ્રેષ્ઠ વસ્તુ કરી શકીએ છીએ.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/international/business/0,1518,686269,00.html &quot;ગૂગલ(Google) કો-ફાઉન્ડર ઓન પુલીંગ આઉટ ઓફ ચાઇના&quot;] ''સ્પાઇજેલ ઓનલાઇન'' , 30 માર્ચ, 2010&lt;/ref&gt;

આ પગલાને બહુ થોડી કંપનીઓએ તેમનો ટેકો આપ્યો હતો ત્યારે ઘણા ઇન્ટરનેટ &quot;સ્વતંત્રતા તરફીઓએ આ પગલાંને વધાવ્યું હતું,&quot; અને તે કાયદાઘડવૈયાઓ પાસેથી &quot;યુ.એસમાં પ્રસંશા પ્રાપ્ત કરી રહ્યું છે. &lt;ref name=&quot;WSJ&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://money.cnn.com/2010/03/24/technology/china_google_hearing/index.htm &quot;કોંગ્રેસ સ્લેમ્સ ચાઇના એન્ડ માઇક્રોસોફ્ટ, પ્રેઇઝીઝ ગૂગલ(Google)&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110503175404/http://money.cnn.com/2010/03/24/technology/china_google_hearing/index.htm |date=2011-05-03 }} ''સીએનએન મની'' , 24 માર્ચ, 2010&lt;/ref&gt; સેનેટર બાયરોન ડોર્ગને જણાવ્યું હતું કે &quot;ગૂગલ(Google)નો નિર્ણય પ્રતિભાવ અને માહિતીની તરફેણમાં મજબૂત પગલું છે.&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100327010750/http://news.yahoo.com/s/ap/20100325/ap_on_hi_te/as_china_google &quot;ગૂગલ(Google)્સ ડીલઇન ડાઉટ અમિડ સ્પેટ વિથ પેઇજીંગ&quot;] યાહૂ ન્યુઝ, 25 માર્ચ, 2010&lt;/ref&gt; અને કોંગ્રેસમેન બોબ ગુડલેટે જણાવ્યું હતું કે, &quot;ગૂગલ(Google).સીએન. પર સેન્સરીંગ સર્ચને બંધ કરી દેવાના હિંમતવાન પગલાં માટે હું ગૂગલ(Google)ના વખાણ કરું છું.  ગૂગલ(Google)ે રેતીમાં રેખા દોરી છે અને ચીનમાં વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા નિયંત્રણોના અત્યંત ઘાટા વિસ્તારમાં ચળકાટ મારી રહી છે.&quot;&lt;ref&gt;[http://goodlatte.house.gov/2010/03/goodlatte-statement-in-support-of-googles-decision-to-stop-censoring-in-china.shtml &quot;ગુડલેટ સ્ટેટમેન્ટ ઇન સપોર્ટ ઓફ ગૂગલ(Google)્સ ડિસીશન ટુ સ્ટોપ સેન્સરીંગ ઇન ચાઇના&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721042833/http://goodlatte.house.gov/2010/03/goodlatte-statement-in-support-of-googles-decision-to-stop-censoring-in-china.shtml |date=2011-07-21 }} 23 માર્ચ, 2010&lt;/ref&gt; કારોબારના દૃષ્ટિકોણથી ઘણા સમર્થન આપે છે કે આ પગલાંથી ગૂગલ(Google)ના નફાને અસર થવાની શક્યતા છે: &quot;ગૂગલ(Google) આ પગલાં માટે ભારે મોટી કિંમત ચૂકવવા જઇ રહ્યું છે, કેમ કે તે ચીનમાં તેની સેવા પર પ્રતિબંધની ના પાડવા માટે પ્રસંશાને લાયક છે.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.kansascity.com/2010/03/28/1842611/googles-strategy-in-china-deserves.html &quot;ગૂગલ(Google)્સ સ્ટ્રેટેજી ઇન ચાઇના ડિઝર્વઝ પ્રેઇઝ&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100401043301/http://www.kansascity.com/2010/03/28/1842611/googles-strategy-in-china-deserves.html |date=2010-04-01 }} ''કાન્સાસ સિટી સ્ટાર'' , 28 માર્ચ, 2010&lt;/ref&gt; ''ધી ન્યુ રિપબ્લિક''  ઉમેરે છે કે &quot;ગૂગલ(Google) સમાન કડી પર આવી પહોંચી છે જે  એન્ડ્રેઇ સખારોવ માટે દેખીતી મનાતી હતી: જેઓ વિજ્ઞાન અને સ્વતંત્રતા વચ્ચે એક માત્ર હતા,&quot; તેમણે આ પગલાંને &quot;પરાક્રમ&quot; તરીકે ગણાવ્યું હતું. &lt;ref&gt;[http://www.tnr.com/article/dont-be-evil &quot;ડોન્ટ બી એવિલ&quot;], &quot;ધી હીરોઇઝમ ઓફ ગૂગલ(Google),&quot; ''ધી ન્યુ રિપબ્લિક'' , 21 એપ્રિલ, 2010&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:Sergey Brin cropped.jpg|thumb|સર્ગેઈ બ્રિન]]

== પુરસ્કારો અને સન્માન ==
નવેમ્બર 2009માં, ''ફોર્બ્સ મેગેઝીને''  બ્રિન અને લેરીને વિશ્વમાં પાંચમા સૌથી શક્તિશાળી લોકો તરીકે દર્શાવવાનું નક્કી કર્યું હતું. &lt;ref&gt;[http://www.forbes.com/lists/2009/20/power-09_Sergey-Brin-and-Larry-Page_D664.html &quot;ધા વર્લ્ડઝ મોસ્ટ પાવરફુલ પીપલ: #5 સર્ગેઇ બ્રિન અને લેરી પેજ&quot;] ''ફોર્બ્સ''  મેગેઝીન, 11 નવે., 2009&lt;/ref&gt; અગાઉ તે જ વર્ષના ફેબ્રુઆરીમાં, બ્રિનને નેશનલ એકેડમી ઓફ એન્જિનીયરીંગમાં લેવામાં આવ્યા હતા, જે &quot;એન્જિનીયરોને અનેક મોટી વ્યાવસાયિક પદવીઓ પ્રદાન કરતી સંસ્થાઓમાંની એક છે... [અને] જેમણે એન્જિનીયરીંગ સંશોધન, પ્રેક્ટિસ... ક્ષેત્રે શ્રેષ્ઠ પ્રદાન કર્યું છે તેમનું સન્માન કરે છે&quot;. તેમની પસંદગી ખાસ કરીને, &quot;ઝડપી ઇન્ડેક્સીંગના વિકાસમાં આગેવાની અને વર્લ્ડ વાઇડ વેબમાંથી સંબંધિત માહિતી પરત મેળવવા માટે&quot; કરવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;[http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=02062009 નેશનલ એકેડમી ઓફ એન્જિનીયરીંગ], અખબારી યાદી, 6 ફેબ્રુ., 2009&lt;/ref&gt;

2003માં, બ્રિન અને પેજ બન્નેને &quot;ઉદ્યોગસાહસિક જુસ્સો વ્યક્ત કરવા બદલ અને નવા વ્યવસાયોને ગતિ આપવા બદલ...&quot; આઈ.ઈ.(IE) બિઝનેસ સ્કૂલ &lt;ref&gt;[39] ^ [http://www.ie.edu/IE/php/en/noticia.php?id=225 બ્રિન અને પેજ એમબીએ(MBAs) પુરસ્કૃત] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226171611/http://www.ie.edu/IE/php/en/noticia.php?id=225 |date=2009-02-26 }}, અખબાર યાદી, સપ્ટેમ્બર 9, 2003&lt;/ref&gt;તરફથી એમબીએ(MBA)ની માનદ ઉપાધિ એનાયત કરવામાં આવી હતી[39] અને 2004માં, તેઓને માર્કોની ફાઉન્ડેશન પ્રાઈઝ મળ્યું, જે &quot;એન્જીનિયરિંગમાં સર્વોચ્ચ પુરસ્કાર&quot; લેખાય છે, અને તેઓને કોલંબિયા યુનિવર્સિટી ખાતે માર્કોની ફાઉન્ડેશનના ફેલો(સદસ્ય) તરીકે ચૂંટવામાં આવ્યા હતા. &quot;તેમની પસંદગી જાહેર કરતી વખતે, ફાઉન્ડેશનના પ્રમુખ, જૉન જૅય આઇસેલિને આ બન્ને યુવાનોને, આજે માહિતી પુનઃપ્રાપ્ત કરવાની પદ્ધતિમાં પાયાનું પરિવર્તન કરી નાખતી તેમની શોધ બદલ અભિનંદન આપ્યા.&quot; તેઓ &quot;વિશ્વની સૌથી પ્રભાવક સંપ્રેષણ(કોમ્યુનિકેશન) ટૅકનોલૉજી સ્થાપકોના ચૂંટેલી કૅડરના 32...&quot;માં જોડાયા &lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20111106043612/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_2004_Sept_23/ai_n6208748/ બ્રિન એન્ડ પેજ રિસીવ માર્કોની ફાઉન્ડેશન્સ હાઇસ્ટ ઓનર]&quot;. અખબારી યાદી, 23 સપ્ટેમ્બર, 2004.&lt;/ref&gt;

તેમના ફેલોના &quot;પ્રોફાઇલ્સ&quot;માં નશનલ સાયન્સ ફાઉન્ડેશને અસંખ્ય અગાઉના એવોર્ડોનો સમાવેશ કર્યો હતો:
:&quot;તેમને વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ અન ટેકનોલોજી, એન્ટરટેઇનમેન્ટ અને ડિઝાઇન કોન્ફરન્સ ખાતે વક્તા તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા હતા.. ... ''પીસી(PC)મૅગેઝિને''  ટોચની 100 વેબસાઈટ્સ તથા એન્જીન્સ(1998)માં Googleને સ્થાન આપીને તેની પ્રશંસા કરી હતી તથા 1999માં વેબસાઈટ ઍપ્લિકેશન ડેવલપમેન્ટમાં નવપ્રવર્તન માટે Googleને ટેકનિકલ ઍક્સલન્સ અવૉર્ડ આપ્યો હતો. 2000ની સાલમાં, ટૅકનિકલ સિદ્ધિ માટે Googleને પીપલ્સ વૉઈસ અવૉર્ડ, વેબી અવૉર્ડ&lt;ref&gt;[43] ^ [http://www.nsfgrfp.org/why_apply/fellow_profiles/sergey_brin નેશનલ સાયન્સ ફાઉન્ડેશન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513191112/http://www.nsfgrfp.org/why_apply/fellow_profiles/sergey_brin |date=2011-05-13 }}, ફેલો પ્રોફાઇલ.&lt;/ref&gt; મળ્યો, અને 2001માં ઉત્કૃષ્ટ સર્ચ સર્વિસ, શ્રેષ્ઠ ઇમેજ સર્ચ એન્જીન, શ્રેષ્ઠ ડિઝાઈન, સૌથી મૈત્રીપૂર્ણ વેબમાસ્ટર સર્ચ એન્જીન તથા શ્રેષ્ઠ સર્ચ ફીચર માટે સર્ચ એન્જીન વૉચ અવૉર્ડ્સ એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા.&quot;&lt;ref&gt;[43] ^ [http://www.nsfgrfp.org/why_apply/fellow_profiles/sergey_brin નેશનલ સાયન્સ ફાઉન્ડેશન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513191112/http://www.nsfgrfp.org/why_apply/fellow_profiles/sergey_brin |date=2011-05-13 }}, ફેલો પ્રોફાઇલ.&lt;/ref&gt;

''ફોર્બ્સ'' ના જણાવ્યા પ્રમાણે તેઓ અને લેરિ પેજ વર્ષ 2010માં 17.5 બિલિયન ડોલરની વ્યક્તિગત સંપત્તિ સાથે વિશ્વમાં 24મા ક્રમના સૌથી ધનવાન વ્યક્તિ છે.&lt;ref name=&quot;Topic page on Sergey Brin&quot;&gt;{{cite web | title = Topic page on Sergey Brin | publisher = Forbes | url = http://billionaires.forbes.com/topic/Sergey_Brin | access-date = 2010-04-05 | archive-date = 2010-11-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101102200306/http://billionaires.forbes.com/topic/Sergey_Brin | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101102200306/http://billionaires.forbes.com/topic/Sergey_Brin |date=2010-11-02 }}&lt;/ref&gt;

== અન્ય રુચિઓ ==
બ્રિન ગૂગલ(Google)થી પણ આગળ નીકળી જાય તેવા અન્ય વધુ અંગત પ્રોજેક્ટો પર કામ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, વૈકલ્પિક ઉર્જા ઉદ્યોગમાં નવેસરની ઉર્જા સ્ત્રોતો શોધી કાઢવા માટે રોકાણ કરતી ગૂગલ(Google)ની પરોપકારી શાખા Google.org ખાતે તેઓ અને પેજ વિશ્વની ઉર્જા અને આબોહવા સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવવા માટે મદદ કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે. કંપની સમર્થન આપે છે કે તેના સ્થાપક &quot;ખરેખર મોટી સમસ્યાઓને ટેકનોલોજીના ઉપયોગ વડે ઉકેલવા માગે છે.&quot;&lt;ref name=&quot;windpower&quot;&gt;[http://voices.washingtonpost.com/posttech/2010/10/google_a_vanguard_of_the.html &quot;કાર્સ એન્ડ વીન્ડ: વોટ્સ નેક્સ્ટ ફોર ગૂગલ(Google) એઝ ઇટ પુશીઝ બિયોન્ડ ધ વેબ?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180219210737/http://voices.washingtonpost.com/posttech/2010/10/google_a_vanguard_of_the.html |date=2018-02-19 }} ''વોશિગ્ટોન પોસ્ટ'' , 12 ઓક્ટો., 2010&lt;/ref&gt; 

ઓક્ટોબર 2010માં ઉદાહરણ તરીકે, તેમણે ઇસ્ટ કોસ્ટ પાવર ગ્રીડને મદદ કરવા માટે મોટા ઓફશોર વિન્ડપાવર વિકાસમાં રોકાણ કર્યું હતું,&lt;ref&gt;[http://googleblog.blogspot.com/2010/10/wind-cries-transmission.html &quot;ધી વિન્ડ ક્રાઇસ ટ્રાન્સમિશન&quot;] ગૂગલ(Google)નો સત્તાવાર બ્લોગ, 11 ઓક્ટો., 2010&lt;/ref&gt; જે અંતે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પ્રથમ &quot;ઓફશોર વિન્ડ ફાર્મ&quot; તરીકે ઉભરી આવી હતી. &lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/idUSTRE69B4NU20101012?pageNumber=2 &quot;ગૂગલ(Google) જોઇન્સ $5 બીલીયન યુ.એસ. ઓફશોર વિન્ડ ગ્રીડ પ્રોજેક્ટ&quot;] ''રુઇટર્સ''  12 ઓક્ટો., 2010&lt;/ref&gt; એક સપ્તાહ અગાઉ તેમણે એક કારની રજૂઆત કરી હતી, &quot;કૃત્રિમ સમજ&quot; ધરાવતી હતી, તે વીડિયો કેમેરા અને રડાર સેન્સરની મદદથી તેની જાતે હંકારી શકતી હતી. &lt;ref name=&quot;windpower&quot;/&gt; ભવિષ્યમાં, સમાન સેન્સર્સ સાથેના ડ્રાઇવરોથી અકસ્માતો ઓછા થશે. આ સલામત વાહનો તેથી હળવા બનાવી શકાય અને તેમાં ઓછા ઇંધણ વપરાશની જરૂર પડે છે. &lt;ref&gt;માર્કોફ્ફ, જોહ્ન. [http://www.nytimes.com/2010/10/10/science/10google.html?_r=2&amp;amp;hp=&amp;amp;pagewanted=all &quot;ગૂગલ(Google) કાર્સ ડ્રાઇવ ધેમસેલ્વઝ, ઇન ટ્રાફિક&quot;] ''ન્યુ યોર્ક ટાઇમ્સ,''  9 ઓક્ટો., 2010&lt;/ref&gt;

તેઓ વૈશ્વિક પુરવઠો વધારવા સંશોધન ઉકેલનું સર્જન કરી શકાય તે માટે કંપનીઓને એકત્ર કરવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે. &lt;ref name=&quot;LATimes&quot;&gt;ગુયન, જેસિકા (17 સપ્ટેમ્બર, 2008). &quot;[http://latimesblogs.latimes.com/technology/2008/09/googles-schmidt.html ગૂગલ(Google)્સ શમિડ્ટ, પેજ એન્ડ બ્રિન હોલ્ડ કોર્ટ એટ ઝેઇટગેઇસ્ટ]&quot;. ''લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સ.''  07-01-2010ના રોજ સુધારો.&lt;/ref&gt; તેઓ તેસલા મોટર્સમાં રોકાણકાર છે, જેણે તેસલા રોડસ્ટાર, {{convert|244|mi|km|sing=on}} રેંજ બેટરી ઇલેક્ટ્રીક વાહન વિકસાવ્યુ હતું.  

બ્રિને ટેલિવીઝન શો અને અસંખ્ય ડોક્યુમેન્ટ્રી સમક્ષ દેખા દીધી છે જેમાં ''ચાર્લ્સ રોઝ'' , સીએનબીસી, અને સીએનએનનો સમાવેશ થાય છે. 2004માં તેઓ અને લેરી પેજને ''એબીસી વર્લ્ડ ન્યુઝ ટુનાઇટ''  દ્વારા &quot;પર્સન્સ ઓફ ધી વીક&quot; એવુ નામ આપવામાં આવ્યું હતું. જાન્યુઆરી 2005માં તેઓ વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમના અનેક &quot;યુવાન વૈશ્વિક નેતાઓ&quot;માંના એક તરીકે નોમિનેટેડ થયા હતા. તેઓ અને પેજ 2009ની ફિલ્મ ''બ્રોકન એરોઝ'' ના એક્ઝિક્યુટિવ નિર્માતા પણ છે.

જૂન 2008માં, બ્રિને વર્જિનીયા સ્થિત અવકાશ પ્રવાસન કંપની સ્પેસ એડવેન્ચરમાં 4.5 મિલીયન ડોલરનું રોકાણ કર્યું હતું. સ્પેસ એડવેન્ચર્સના 2011માં સૂચિત અનેક ફ્લાઇટ્સમાંના એક માટે તેમનું રોકાણ એક અનામત તરીકે રહેશે. અત્યાર સુધીમાં, સ્પેસ એડવેન્ચર્સે સાત પ્રવાસીઓને અવકાશમાં મોકલ્યા છે. &lt;ref&gt;{{cite news | first = John| last = Schwartz|   title = Google Co-Founder Books a Space Flight | publisher = [[The New York Times]] Online | date = June 11, 2008 | url = http://www.nytimes.com/2008/06/11/technology/11soyuz.html?hp | access-date =  2008-06-11}}&lt;/ref&gt;

તેઓ અને પેજ કસ્ટમાઇઝડ બોઇંગ 767-200 અને ડોર્નીયર આલ્ફા જેટની સહ માલિકી ધરાવે છે, અને તે રાખવા પાછળ વર્ષે 1.4 મિલીયન ડોલરની ચૂકવણી કરે છે અને બે ગલ્ફસ્ટ્રીમ  V જેટ્સની માલિકી મોફેટ્ટ ફેડરલ એરફિલ્ડ ખાતે ગૂગલ(Google) એક્ઝિક્યુટિવોની છે. એરક્રાફ્ટમાં વૈજ્ઞાનિક સાધન છે જે ફ્લાઇટમાં એકત્ર કરવામાં આવનારા અજમાયશી ડેટાને લેવા માટે  [[નાસા]] દ્વારા ઇન્સ્ટોલ કરવામાં આવ્યુ છે. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/09/13/technology/13google.html|title=Google Founders’ Ultimate Perk: A NASA Runway|first=Miguel|last=Helft|date=September 13, 2007|work=The New York Times|access-date= 2007-09-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/09/13/BUPRS4MHA.DTL|title=Google founders pay NASA $1.3 million to land at Moffett Airfield|first=Verne|last=Kopytoff|date=September 13, 2007|access-date=2007-09-13|work=San Francisco Chronicle|archive-date=2012-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516185454/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2007%2F09%2F13%2FBUPRS4MHA.DTL|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

બ્રિન અમ્બાર(AmBAR)ના સભ્ય છે, જે એક રશિયન બોલતા કારોબાર વ્યાવસાયિકો (સ્વદેશ ત્યાગ કરનારા અને કાયમી વસવાટ કરનારાઓ એમ બન્ને)ની [[સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા|યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]માં નેટવર્કિંગ સંસ્થા છે. તેમણે ઘણી વાર વક્તા તરીકે હાજરી આપી છે. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.svod.org/2006/sponsors/ambar |title=''અમેરિકન બિઝનેસ એસોસિયેશન ઓફ રશિયન પ્રોફેશનલ્સ''  |access-date=2011-04-28 |archive-date=2007-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071004091226/http://www.svod.org/2006/sponsors/ambar |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== અવતરણો ==
*&quot;જ્યારે નાણાં મેળવવા ઘણા સરળ હોય છે ત્યારે તમે ખરખર શોધ અને સાહસિકતા સાથે મિશ્રિત ઘણો અવાજ પ્રાપ્ત કરો છો.  કઠિન સમય સિલીકોન વેલીના શ્રેષ્ઠ ભાગોને બહાર લાવ્યો છે&quot;&lt;ref name=&quot;LATimes&quot;/&gt;

*&quot;અમે એવા અભિપ્રાય ધરાવીએ છીએ કે દરેક વેબ પેજીસનું સમાન રીતે સર્જન કરવામાં આવ્યું નથી. લોકો સમાન છે - પણ વેબ પેજિસ નહીં.&quot;&lt;ref name=&quot;UCB&quot;&gt;[http://video.google.com/videoplay?docid=7582902000166025817 ગેસ્ટ લેક્ચર, યુસી બર્કલે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110519211646/http://video.google.com/videoplay?docid=7582902000166025817 |date=2011-05-19 }} 5 ઓક્ટો. 5, 2005 – 40 મિનીટ.&lt;/ref&gt;

*&quot;ટેકનોલોજી એક સહજ લોકતંત્રત્મક છે. હાર્ડવેર અને સોફ્ટવેરના વિકાસને કારણે તમે લગભગ કંઇ પણ પ્રમાણસર વધારો કરવા શક્તિમાન છો. તેનો અર્થ એ તે આપણા જીવનપર્યંતમં દરેક પાસે સમાન શક્તિનું સાધન હોવું જોઇએ.&quot;

== સંદર્ભો ==
{{Reflist|2}}

== બાહ્ય લિંક્સ ==
{{commons category}}
{{wikiquote|Sergey Brin}}
* [http://en.scientificcommons.org/sergey_brin સર્ગેઇ બ્રિન દ્વારાના વૈજ્ઞાનિક પ્રકાશનોની યાદી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006223206/http://en.scientificcommons.org/sergey_brin |date=2011-10-06 }}
* [http://video.google.com/videoplay?docid=7582902000166025817 બ્રિનની યુસી બર્કલે ખાતે પ્રવચન આપી રહ્યાની વીડીયો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110519211646/http://video.google.com/videoplay?docid=7582902000166025817 |date=2011-05-19 }} – જેઓ વિકીપીડિયા અને સર્ચ એન્જિન, ગૂગલ(Google) અને તેના વિકાસ, પ્રશ્નો અને ઉત્તરો (2005 ઉતરતા)ની ચર્ચા કરે છે
* [http://www.nsf.gov/discoveries/disc_summ.jsp?cntn_id=100660&amp;amp;org=NSF → ગૂગલ(Google)ની ઉત્પત્તિ પર]
* [http://too.blogspot.com સર્ગેઇ બ્રિનનો બ્લોગ]
* [http://quotewords.com/quotes/Sergey_Brin.html સર્ગેઇ બ્રિન ટંકણો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715140716/http://quotewords.com/quotes/Sergey_Brin.html |date=2011-07-15 }}

=== મુલાકાતો/ઇન્ટર્વ્યૂ ===
* બ્રિન અને પેજ સાથેની વીડીયો વાતચીત [http://www.ted.com/index.php/talks/sergey_brin_and_larry_page_on_google.html  &quot;ઇનસાઇડ ધ ઘૂગલ્સ મશિન&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827123326/http://www.ted.com/index.php/talks/sergey_brin_and_larry_page_on_google.html |date=2011-08-27 }} – ફેબ્રુ. 2004, 20 મિનીટ.
* [http://www.linuxjournal.com/article/4196 લિનક્સ જર્નલ મુલાકાત] – 31 ઓગસ્ટ 31, 2000
* [http://www.archive.org/details/Newwebsi01 નેટ કાફ ટેલિવીઝન ઇન્ટરવ્યૂ] – 6 ઓક્ટોબર, 2000. મુલાકાતો આશરે 18 મિનીટ અને 15 સેકંડઝ ચાલે છે. 
* {{Fresh Air episode|url_date_arg=October 14, 2003|date=October 14, 2003}}
* [http://searchenginewatch.com/searchday/article.php/3081081 સર્ચ એન્જિન વોચ મુલાકાત] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060215151032/http://searchenginewatch.com/searchday/article.php/3081081 |date=2006-02-15 }} – 16 ઓક્ટોબર, 2003
* [http://www.time.com/time/podcast/business/In_Search_of_the_Real_Google.mp3 ટાઇમ મેગેઝીન ગૂગલ(Google) અને તેના સ્થાપકો વિશે ઇન્ટરનેટ પર મલ્ટીમિડીયા ફાઇલ્સ વહેંચે છે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010053442/http://www.time.com/time/podcast/business/In_Search_of_the_Real_Google.mp3 |date=2011-10-10 }}
* [http://bnaibrith.org/pubs/bnaibrith/spring2006bbm/searchmeisters.cfm &quot;ધી સર્ચમેઇસ્ટર્સ&quot;{/0-બ્રિન અને પેજ પર {1}બી'નાઇ બી'રીથ મેગેઝીન તરફથી પરિચય (સ્પ્રીંગ 2006)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080330205412/http://bnaibrith.org/pubs/bnaibrith/spring2006bbm/searchmeisters.cfm |date=2008-03-30 }}
* [http://video.google.com/videoplay?docid=6958201596441974119#0h37m34s વિડીઓઃ Google ફાઉન્ડર્સ – ચાર્લી રોઝ મુલાકાત 2001માંથી (14 મિનિટ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120034151/http://video.google.com/videoplay?docid=6958201596441974119#0h37m34s |date=2012-01-20 }}

=== લેખો ===
* [http://forbes.com/2004/12/23/cz_pn_fortuneslide_2.html ફોર્બ્સ.કોમ: ફોર્ચ્યુન્સ ધેટ રોર્ડ ઇન 2004]
* [http://www.momentmag.com/Exclusive/2007/2007-02/200702-BrinFeature.html મોમેન્ટમેગ.કોમ: ધી સ્ટોરી ઓફ સર્ગેઇ બ્રિન] 
[[શ્રેણી:અમેરિકન અબજોપતિઓ]]
[[શ્રેણી:જીવિત લોકો]]
[[શ્રેણી:૧૯૭૩માં જન્મ]]</text>
      <sha1>thgxfrua85s0isogvbitduz0e8u523v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રોજર ફેડરર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32493</id>
    <revision>
      <id>906611</id>
      <parentid>904133</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134832" sha1="jm5g73jxh36of7608ivbio2091vdlah" xml:space="preserve">{{cleanup}}
{{Use dmy dates|date=January 2011}}
{{pp-move-indef}}
{{Fix bunching|beg}}
{{Infobox Tennis player
|playername = Roger Federer
|image = [[ચિત્ર:Roger Federer (26 June 2009, Wimbledon) 2 new.jpg|200px|alt=A dark-haired man is in the serving motion, which he is in all white clothing, and he has a reddish-black tennis racket in his right hand]]
|caption = Wimbledon  2009
|country = {{flag|Switzerland|size=15px}}
|residence = [[Bottmingen]], [[Switzerland]]
|datebirth = {{birth date and age|df=yes|1981|08|08}}
|placebirth = [[Basel]], [[Switzerland]]
|height = {{height|m=1.85}}
|weight = {{convert|85|kg}}
|turnedpro = 1998&lt;ref name=ATPWEBSITE&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/tennis/3/en/players/playerprofiles/?playernumber=F324 |title=ATP website profile of Roger Federer |publisher=ATP World Tour |date= |access-date=5 July 2009}}&lt;/ref&gt;
|plays = Right-handed (one-handed backhand)
|careerprizemoney = [[United States dollar|US$]]61,657,232
* [[ATP Tour records#Earnings|All-time leader in earnings]]
|singlesrecord = 755–175 (81.14%)
|singlestitles = 67 (4th in overall rankings in Open era)
|highestsinglesranking = No. '''1''' (2 February 2004)
|currentsinglesranking = No. 2 (18 October 2010)
|AustralianOpenresult = '''W''' ([[2004 Australian Open - Men's Singles|2004]], [[2006 Australian Open - Men's Singles|2006]], [[2007 Australian Open - Men's Singles|2007]], [[2010 Australian Open - Men's Singles|2010]])
|FrenchOpenresult = '''W''' ([[2009 French Open – Men's Singles|2009]])
|Wimbledonresult = '''W''' ([[2003 Wimbledon Championships - Men's Singles|2003]], [[2004 Wimbledon Championships - Men's Singles|2004]], [[2005 Wimbledon Championships - Men's Singles|2005]], [[2006 Wimbledon Championships - Men's Singles|2006]], [[2007 Wimbledon Championships - Men's Singles|2007]], [[2009 Wimbledon Championships - Men's Singles|2009]])
|USOpenresult = '''W''' ([[2004 U.S. Open - Men's Singles|2004]], [[2005 U.S. Open - Men's Singles|2005]], [[2006 U.S. Open - Men's Singles|2006]], [[2007 U.S. Open - Men's Singles|2007]], [[2008 U.S. Open - Men's Singles|2008]])
|Othertournaments = Yes
|MastersCupresult = '''W''' ([[2003 Tennis Masters Cup#Singles|2003]], [[2004 Tennis Masters Cup#Singles|2004]], [[2006 Tennis Masters Cup#Singles|2006]], [[2007 Tennis Masters Cup#Singles|2007]], [[2010 ATP World Tour Finals – Singles|2010]])
|Olympicsresult = 4th place (losing bronze-finalist) ({{OlympicEvent|Tennis|2000 Summer|title=2000|subcategory=Men's Singles}})
|doublesrecord = 114–74 (60.6%)
|doublestitles = 8
|OthertournamentsDoubles = yes
|grandslamsdoublesresults= yes
|AustralianOpenDoublesresult = 3R (2003)
|FrenchOpenDoublesresult = 1R (2000)
|WimbledonDoublesresult = QF (2000)
|USOpenDoublesresult = 3R (2002)
|OlympicsDoublesresult = [[ચિત્ર:Gold medal.svg|20px]] '''Gold Medal''' ({{OlympicEvent|Tennis|2008 Summer|title=2008|subcategory=Men's Doubles}})
|highestdoublesranking = No. 24 (9 June 2003)
|updated = 7 November 2010}}
{{Fix bunching|mid}}
{{MedalTop}}
{{MedalCountry|{{SUI}}}}
{{MedalSport|Men's [[Tennis at the Summer Olympics|Tennis]]}}
{{MedalGold|[[2008 Summer Olympics|2008 Beijing]]|[[Tennis at the 2008 Summer Olympics|Doubles]]}}
{{MedalBottom}}
{{Fix bunching|end}}
'''રોજર ફેડરર'''  (8 ઓગસ્ટ 1981ના રોજનો જન્મ) વ્યવસાયિક સ્વિસ ટેનિસ ખેલાડી છે, જે સળંગ 237 અઠવાડિયા સુધી એટીપી (ATP) માં પ્રથમ ક્રમે રહેવાનો વિક્રમ ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Profile: Roger Federer – The greatest ever|date=6 July 2009|publisher=CNN|url=http://edition.cnn.com/2009/SPORT/07/04/roger.federer.profile.wimbledon/index.html|access-date=3 October 2009|archive-date=30 એપ્રિલ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430102905/http://edition.cnn.com/2009/SPORT/07/04/roger.federer.profile.wimbledon/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 9 જાન્યુઆરી 2011ના રોજ એસોસિયેશન ઓફ ટેનિસ પ્રોફેશનલ્સ (એટીપી (ATP))એ તેમને બીજો ક્રમ આપ્યો છે. ફેડરર મેન્સમાં 16 સિંગલ ગ્રાન્ડ સ્લૅમ બિરુદ જીતવાનો વિક્રમ ધરાવે છે. તેણે કેરિયર ગ્રાન્ડ સ્લૅમ મેળવનારા સાત મહાન ટેનિસ ખેલાડીઓ અને ત્રણ જુદી-જુદી સપાટી (માટી, ઘાસ અને સખત સપાટી) પર બિરુદ જીતનારા ત્રણમાંના એક (આન્દ્રે અગાસી અને રફેલ નાદાલ)માં સ્થાન મેળવ્યું છે. ઘણા રમત વિશ્લેષકો, ટેનિસ વિવેચકો, ભૂતપૂર્વ અને વર્તમાન ખેલાડીઓ ફેડરરને ટેનિસનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મહાનતમ ખેલાડી માને છે.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Richard Evans| date=24 June 2007|publisher=The Observer|url=http://observer.guardian.co.uk/sport/story/0,,2110101,00.html|title=Jack the Lad|access-date=15 February 2009 | location=London|quote=Jack Kramer &quot;is ready to anoint Roger Federer as the best he has seen. Recently in a contest Roger Federer's greatest fan was chosen, a teenager from India, ''Yash Malhotra''.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Federer the greatest ever&amp;nbsp;— Lloyd|date=7 June 2009 |publisher=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/tennis/8088191.stm|access-date=7 June 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title='Roger Federer is the greatest' says Pete Sampras after record broken|date=5 June 2009 |agency=The Guardian |url=http://www.guardian.co.uk/sport/2009/jul/05/pete-sampras-roger-federer-wimbledon|first=Richard|last=Jago|access-date=9 November 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Roger Federer, greatest of all time, ensures statistics back up unrivalled artistry |date=8 June 2009 |work=Times Online |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/columnists/simon_barnes/article6451942.ece |access-date=9 June 2009 |location=London |first=Simon |last=Barnes |archive-date=15 જૂન 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615062650/http://www.thetimes.co.uk/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Is Roger Federer the greatest?|date=4 July 2009 |publisher=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/8133532.stm|access-date=4 July 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Top 10 Men's Tennis Players of All Time|publisher=Sports Illustrated|url=http://sportsillustrated.cnn.com/multimedia/photo_gallery/1009/top.ten.tennis/content.1.html|access-date=23 September 2010|archive-date=18 સપ્ટેમ્બર 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100918225840/http://sportsillustrated.cnn.com/multimedia/photo_gallery/1009/top.ten.tennis/content.1.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ફેડરર 22 કેરિયર ગ્રાન્ડ સ્લૅમમાં રમ્યો છે, તેમા તે સળંગ દસ ફાઇનલમાં રમ્યો છે અને 2005ની વિમ્બલ્ડન ચેમ્પિયનશિપથી 2010ની ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન સુધીના સાડા ચાર વર્ષમાં તે 19માંથી 18 ફાઇનલમાં પ્રવેશ્યો છે, તેમાં 2008ની ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનમાં જ તે ફાઇનલમાં પ્રવેશ્યો ન હતો. તે સળંગ 23 ગ્રાન્ડ સ્લૅમ ટુર્નામેન્ટની સેમી ફાઇનલમાં પ્રવેશવાનો વિક્રમ ધરાવે છે, 2004ની વિમ્બલ્ડન ચેમ્પિયનશિપથી 2010ની ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન સુધીના સાડા પાંચ વર્ષના સમયગાળામાં તેણે આ સિદ્ધિ નોંધાવી છે.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Soderling rocks tennis world again |url=http://sports.espn.go.com/sports/tennis/french10/columns/story?columnist=garber_greg&amp;id=5236156|access-date=1 June 2010|publisher=ESPN|author=Greg Garber}}&lt;/ref&gt; 2011ની ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનમાં તે ક્વાર્ટર ફાઇનલમાં પહોંચ્યો ત્યારે તેણે સળંગ 27 ક્વાર્ટર ફાઇનલમાં પહોંચવાના જીમી કોન્નર્સના વિક્રમની બરોબરી કરી હતી.&lt;ref&gt;ફેડરરે ટોમ્મી રોબ્રેડોને હરાજી ચોથો રાઉન્ડ જીત્યા બાદ, યૂરોસ્પોર્ટ બ્રોડકાસ્ટમાં જીમ કુરિયરે તેની સાથે 23 જાન્યુઆરી 2011ના રોજ રૂબરૂ ચર્ચા કરી હતી.&lt;/ref&gt;

ફેડરરે વિક્રમજનક ગણાય એવી પાંચ એટીપી (ATP) વર્લ્ડ ટુર ફાઇનલ્સ (ઇવાન લેન્ડલ અને પીટ સેમ્પ્રાસની બરોબરી) જીતી છે અને 17 એટીપી (ATP) માસ્ટર્સ શ્રેણી ટુર્નામેન્ટ્સ જીતી છે. તે આ ઉપરાંત તેના સહયોગી સ્ટિનસ્લાસ વાવરીન્કા સાથે 2008ની સમર ઓલિમ્પિક ગેમ્સમાં ડબલ્સમાં ઓલિમ્પિક સુવર્ણ ચંદ્રક પણ જીત્યો હતો.  તે સળંગ 8 વર્ષ (2003-2010) સુધી ટોચના બે ક્રમમાં જ રહ્યો છે.

ફેડરરે ટેનિસમાં મેળવેલી સફળતાના પગલે તેને સળંગ 4 વર્ષ (2005-2008) સુધી લોરિયસ વર્લ્ડ સ્પોર્ટ્સમેન ઓફ ધ યરનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.laureus.com/winners?id=418 |title=Winners Archive Roger Federer |publisher=Laureus World Sports Awards |access-date=10 July 2008 |archive-date=13 જુલાઈ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713042646/https://www.laureus.com/winners?id=418 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેને ઘણી વખત ધ ફેડરર એક્સપ્રેસના ઉપનામથી,&lt;ref name=&quot;Nickname&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.allheadlinenews.com/articles/7017679597?Federer%20Express%20Cruises%20To%2016th%20Grand%20Slam%20Title,%20Tops%20Murray%20In%20Australia|title=Federer Express Cruises To 16th Grand Slam Title, Tops Murray In Australia|publisher=All Headline News|access-date=3 February 2010|date=31 January 2010|archive-date=5 નવેમ્બર 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111105055543/http://www.allheadlinenews.com/articles/7017679597?Federer%20Express%20Cruises%20To%2016th%20Grand%20Slam%20Title,%20Tops%20Murray%20In%20Australia|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; અથવા તો તેના સંક્ષિપ્ત ઉપનામ ફેડ એક્સપ્રેસ,&lt;ref name=&quot;Nickname&quot;/&gt; મહાન સ્વિસ અથવા મહાન ખેલાડી&lt;ref name=&quot;Nickname&quot;/&gt; તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;Nickname&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/news/sport/roger-federer-express-rolls-lleyton-hewitt/story-e6frg7mf-1225823460917|title=Roger Federer express rolls Lleyton Hewitt|author=Walsh, Courtney|work=[[The Australian]]|access-date=3 February 2010|date=26 January 2010}} {{Dead link|date=ઑક્ટોબર 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sportal.com.au/tennis-news-display/hewitt-eclipsed-by-fed-84756|title=Fed Express steamrolls Lleyton|author=Cohen, Brandon|publisher=Sportal.com.au|access-date=3 February 2010|date=25 January 2010|archive-date=29 ઑગસ્ટ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829030802/http://www.sportal.com.au/tennis-news-display/hewitt-eclipsed-by-fed-84756|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espn.co.uk/tennis/sport/story/3174.html|title=Fed Express powers though|publisher=ESPN.co.uk|access-date=3 February 2010|date=23 January 2010|archive-date=21 જુલાઈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721083204/http://www.espn.co.uk/tennis/sport/story/3174.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{{TOC limit|limit=4}}

== બાળપણ અને વ્યક્તિગત જીવન ==
ફેડરરનો જન્મ સ્વિસ નાગરિક રોબર્ટ ફેડરર અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં જન્મેલી લિનેટીને ત્યાં બાસેલ નજીક બિનિન્ગેન ખાતે થયો હતો.&lt;ref name=&quot;story&quot;&gt;{{cite book |author=Rene Stauffer |title=The Roger Federer Story: Quest for Perfection |url=https://archive.org/details/rogerfedererstor00rene |publisher=New Chapter Press |year=2007 |page=[https://archive.org/details/rogerfedererstor00rene/page/4 4] |isbn=0942257391}}&lt;/ref&gt; તે સ્વિસ અને દક્ષિણ આફ્રિકા બંનેનું નાગરિકત્વ ધરાવે છે.&lt;ref&gt;[http://www.blick.ch/sport/fussball/nati/roger-federer-hat-luxusproblem-128296 Für wen schlägt Federers Fussball-Herz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090914045531/http://www.blick.ch/sport/fussball/nati/roger-federer-hat-luxusproblem-128296 |date=14 સપ્ટેમ્બર 2009 }}, Blick.ch, 11 સપ્ટેમ્બર 2009&lt;/ref&gt; તેનો ઉછેર બાસેલ નજીક મ્યુન્કેન્સ્ટેઇન ખાતે થયો છે, આ વિસ્તાર ફ્રેન્ચ-જર્મન સરહદની નજીક છે અને ફેડરર સ્વિસ જર્મન, જર્મન, ફ્રેન્ચ અને અંગ્રેજી સારી રીતે બોલી શકે છે.&lt;ref name=&quot;story&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;askroger&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.rogerfederer.com/en/fanzone/askroger/index.cfm |title=Ask Roger&amp;nbsp;— Official website |publisher=Roger Federer Official Website |access-date=2 March 2007 |archive-date=25 ફેબ્રુઆરી 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070225151333/http://www.rogerfederer.com/en/fanzone/askroger/index.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Roger Federer|url=http://www.rogerfederer.com/en/fanzone/askroger/index.cfm|title=Ask Roger|publisher=Roger Federer Official Website|date=|access-date=30 June 2009|archive-date=25 ફેબ્રુઆરી 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070225151333/http://www.rogerfederer.com/en/fanzone/askroger/index.cfm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; તેનો ઉછેર રોમન કેથલિક તરીકે થયો છે અને તે 2006માં રોમમાં ઇન્ટરનેઝનલી બીએનએલ (BNL) ડી’ઇટાલિયા ટુર્નામેન્ટ દરમિયાન તે પોપ બેનેડિક્ટ 16માને મળ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rogerfederer.com/en/rogers/news/newsdetail.cfm?uNewsID=327 |title=Roger Meets With Pope |publisher=Roger Federer Official Website |access-date=19 November 2007 |archive-date=20 જાન્યુઆરી 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080120205719/http://www.rogerfederer.com/en/rogers/news/newsdetail.cfm?uNewsID=327 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; બધા પુરુષ સ્વિસ નાગરિકોની જેમ ફેડરરે સ્વિસ લશ્કરી દળની ફરજિયાત લશ્કરી સેવા આપવી પડી હતી. જોકે, 2003માં તે લાંબા સમયની પીઠની મુશ્કેલીના લીધે અનફિટ જાહેર થયો હતો અને તેના પરિણામે તે તેની “ફરજ” બજાવી શકે તેમ ન હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lematin.ch/actu/suisse/roger-federer-exempte-pc-143403|title=Roger Federer: le voici exempté de PC...|publisher=Le Matin|date=13 July 2009|access-date=14 October 2009|author=Fabian Muhieddine|language=French|archive-date=18 ઑક્ટોબર 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091018040912/http://www.lematin.ch/actu/suisse/roger-federer-exempte-pc-143403|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== લગ્ન અને કુટુંબ ===
ફેડરરે ભૂતપૂર્વ વિમેન્સ ટેનિસ એસોસિયેશન પ્લેયર મિર્કા વાવરીનેક સાથે લગ્ન કર્યા છે. તેઓ 2000માં સિડની ઓલિમ્પિક્સમાં સ્વિટ્ઝરલેન્ડ તરફથી રમતી વખતે મળ્યા હતા. વાવરીનેક 2002માં પગની ઇજાના લીધે નિવૃત્ત થઈ હતી અને તે ત્યારથી ફેડરરની પબ્લિક રિલેશન્સ મેનેજર તરીકે કામ કરતી હતી.&lt;ref name=&quot;Vavrinec&quot;&gt;{{cite news |author=Brian Viner |title=Roger Federer: A Smashing Guy |url=http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/roger-federer-a-smashing-guy-497263.html |work=The Independent |date=2 July 2005 |access-date=12 March 2009 |location=London |archive-date=4 ફેબ્રુઆરી 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090204063458/http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/roger-federer-a-smashing-guy-497263.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમણે 11 એપ્રિલ 2009ના રોજ વેન્કેનહોફ વિલા (રિહેન મ્યુનિસિપાલિટી)માં નજીકના મિત્રો અને કુટુંબની હાજરીમાં લગ્ન કર્યા હતા.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rogerfederer.com/en/rogers/news/newsdetail.cfm?uNewsID=889 |title=Off Court&amp;nbsp;— Mr. and Mrs. Federer |publisher=Roger Federer Official Website |date=11 April 2009 |access-date=7 June 2009 |archive-date=20 મે 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520042433/http://www.rogerfederer.com/en/rogers/news/newsdetail.cfm?uNewsID=889 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 23 જુલાઈ 2009ના રોજ, મિર્કાએ જોડિયા બાળક (કન્યા) મિલા રોઝ અને ચાર્લીન રિવાને જન્મ આપ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2009/07/24/roger-federer-and-wife-are-proud-parents-of-twins.html |title=Roger Federer and wife are proud parents of twins |publisher=OneIndia |date=24 July 2009 |access-date=3 October 2009 |archive-date=6 ઑક્ટોબર 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006123035/http://news.oneindia.in/2009/07/24/roger-federer-and-wife-are-proud-parents-of-twins.html |url-status=dead }}.&lt;/ref&gt;

=== દયાળુ સ્વભાવ અને સેવાભાવી કાર્યો ===
ફેડરર તેના સેવાભાવી કાર્યોને ટેકો આપે છે. તેણે અસમર્થ લોકોને મદદ કરવા અને રમતને ટેકો આપવા માટે 2003માં રોજર ફેડરર ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના કરી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rogerfederer.com/en/mediacorner/mediareleases/mediareleasesdetail.cfm?uPressID=145 |title=Roger Federer Foundation To Support Children And Young People In South Africa |publisher=Roger Federer Official Website |date=28 May 2004 |access-date=15 October 2009 |archive-date=27 સપ્ટેમ્બર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927003523/http://www.rogerfederer.com/en/mediacorner/mediareleases/mediareleasesdetail.cfm?uPressID=145 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rogerfedererfoundation.org/en/mission-statement.html |title=Mission statement |publisher=Roger Federer Foundation |access-date=15 October 2009 |archive-date=20 ઑગસ્ટ 2008 |archive-url=https://archive.is/20080820172505/http://www.rogerfedererfoundation.org/en/mission-statement.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2005માં તેણે યુએસ (US) ઓપન ચેમ્પિયનશિપમાં હરિકેન કેટરિનાનો ભોગ બનેલાઓને મદદ કરવા માટે તેના રેકેટની હરાજી કરી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rogerfederer.com/en/rogers/news/newsdetail.cfm?uNewsID=211 |title=Off Court – Racquets Net $40,000 For Victims Of Hurricane |publisher=Roger Federer Official Website |date=20 September 2005 |access-date=15 October 2009 |archive-date=24 ઑક્ટોબર 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061024155855/http://www.rogerfederer.com/en/rogers/news/newsdetail.cfm?uNewsID=211 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેની 2006માં યુનિસેફના ગુડવિલ એમ્બેસેડર તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unicef.org/infobycountry/usa_32007.html |title=UNICEF's newest Goodwill Ambassador, tennis star Roger Federer, hits an ace for children |publisher=UNICEF |date=3 April 2006 |access-date=15 October 2009 |archive-date=2 એપ્રિલ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402050144/http://www.unicef.org/infobycountry/usa_32007.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2005માં ઇન્ડિયાનાવેલ્સ ખાતે પેસિફિક લાઇફ ઓપનમાં ફેડરરે રાહત કાર્ય માટે એટીપી (ATP) ટુર અને ડબલ્યુટીએ (WTA) ટુરના કેટલાક ટોચના ખેલાડીઓને લઈને પ્રદર્શન મેચનું આયોજન કર્યું હતું. આ પ્રદર્શન મેચમાંથી મળેલાં ભંડોળનો ઉપયોગ 2004માં હિન્દ મહાસાગરમાં આવેલા ભૂકંપના લીધે થયેલા સુનામીનો ભોગ બનેલાઓ પાછળ કરાયો હતો. તેણે આટલેથી ન અટકતા સુનામીનો સૌથી વધુ ભોગ બનેલા વિસ્તાર દક્ષિણ આફ્રિકા અને [[તમિલનાડુ|તામિલનાડુ]]ની પણ મુલાકાત લીધી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.swissinfo.ch/eng/front/Federer_visits_tsunami_victims_in_India.html?siteSect=105&amp;sid=7379212&amp;cKey=1166901396000&amp;ty=st |title=Federer visits tsunami victims in India |publisher=SwissInfo |date=23 December 2006 |access-date=15 October 2009 |archive-date=26 મે 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526010707/http://www.swissinfo.ch/eng/federer-visits-tsunami-victims-in-india/566960 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તે [[એડ્સ|એઇડ્ઝ (AIDS)]] માટેના જાગૃતિ કાર્યક્રમમાં યુનિસેફના જાહેર સંદેશોઆમાં પણ દેખા દે છે. 2010માં હૈતીમાં આવેલા ભૂકંપનો ભોગ બનેલાઓની સહાય માટે ફેડરરે રફેલ નાદાલ, નોવાક યોકોવિચ, એન્ડી રોડ્ડીક, કિમ ક્લાઇસ્ટર્સ, સેરેના વિલિયમ્સ, લીટોન હ્યુઇટ અને સામ સ્ટોસુર સાથે હાથ મિલાવી 2010ની ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનની તૈયારીના અંતિમ દિવસે ખાસ ચેરિટી સ્પર્ધા યોજી હતી, જેનું નામ આપવામાં આવ્યું હતું હિટ ફોર હૈતી, તેની બધી રકમ હૈતીના ભૂકંપ પીડિતોને ગઈ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tennis.com.au/pages/News.aspx?id=4&amp;pageId=11478&amp;HandlerId=2&amp;archive=false&amp;newsid=6671&amp;utm_source=feedburner&amp;utm_medium=feed&amp;utm_campaign=Feed%3A+tennis-australia+%28Tennis+Australia%29 |title=Stars rally for a common cause |publisher=Tennis Australia |date=16 January 2010 |access-date=16 January 2010 |archive-date=1 ફેબ્રુઆરી 2010 |archive-url=https://www.webcitation.org/5nDbzXsV7?url=http://www.tennis.com.au/Pages/News.aspx?id=4 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેને વિશ્વ આર્થિક મંચની બેઠકમાં 2010ના યુવા વૈશ્વિક નેતા તરીકે નામાંકિત કરાયો હતો, તેનુ નેતૃત્વ, સિદ્ધિઓ અને સમાજ અંગેના પ્રદાનને ધ્યાનમાં રાખીને તેને આ સન્માન આપવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;[http://www.weforum.org/en/media/Latest%20News%20Releases/PR_YGL2010 વિશ્વ આર્થિક મંચ – છેલ્લા સમાચારો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100307012504/http://www.weforum.org/en/media/Latest%20News%20Releases/PR_YGL2010 |date=7 માર્ચ 2010 }}. Weforum.org (3 માર્ચ 2010). 18 માર્ચ 2010ના રોજ સુધારો.&lt;/ref&gt;

2010ની હિટ ફોર હૈતીની મેચની જેમ ફેડરરે 2010-2011ના ક્વિન્સલેન્ડમાં આવેલા પૂરનો ભોગ બનેલા લોકો માટે 16 જાન્યુઆરી 2011ના રોજની રેલી ફોર રીલીફમાં ભાગ લીધો હતો.

== ટેનિસ કારકિર્દી ==
=== 1998 પૂર્વેઃ જુનિયર ખેલાડી તરીકે ===
{{Main|Roger Federer juniors years}}
ફેડરરની જુનિયર ખેલાડી તરીકેની કારકિર્દીમાં જોઈએ તો પ્રથમ સિંગલ્સ ટુર્નામેન્ટમાં ઇરાકલી લેબેડ્ઝને 6-4,6-4&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wimbledon.org/en_GB/about/history/rolls/boysroll.html|author=AELTC|title=Boys' Singles honour roll|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt;ની પરાજય થયો હતો અને ડબલ્સમાં તેણે ઓલિવર રોક્સ સાથે ટીમ બનાવી માઇકલ લોડ્રા અને એન્ડી રેમને 6-4,6-4થી પરાજય આપ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wimbledon.org/en_GB/about/history/rolls/boysdoublesroll.html|author=AELTC|title=Boys' Doubles honour roll|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; વધારામાં ફેડરર 1998માં ડેવિડ નેલ્બેન્ડિયન સામે 3-6,5-7થી યુએસ (US) ઓપન જુનિયર ટુર્નામેન્ટની ફાઇનલમાં હારી ગયો હતો. તેણે તેની કારકિર્દીમાં આઇટીએફ (ITF) જુનિયર સિંગલ્સ ટુર્નામેન્ટ જીતી હતી, તેમાં પ્રતિષ્ઠિત ઓરેન્જ બાઉલનો સમાવેશ થાય છે, તેમાં તેણે ફાઇનલમાં ગ્યુલેર્મો કોરિયાને 7-5,6-3થી પરાજય આપ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.itftennis.com/juniors/players/activity.asp?player=10019424|author=ITF Junior|title=Federer Junior Activity|access-date=16 February 2010|archive-date=10 નવેમ્બર 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20041110004751/http://www.itftennis.com/juniors/players/activity.asp?player=10019424|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; જુનિયર વર્લ્ડ નંબર વન ખેલાડી તરીકે તેણે 1998નું વર્ષ પૂર્ણ કર્યું હતું.

=== 1998-2002 એટીપી (ATP)ની પ્રારંભિક કારકિર્દી ===
{{Main|Roger Federer's early career}}
[[ચિત્ર:Roger federer 2002 2.jpg|thumb|left|125px|alt=A dark-haired man in all white clothing, and caring a redish-black bag on his right shoulder and a black one on the left shoulder|2002 યુએસ (US) ઓપનમાં ફેડરર]]
રોજર ફેડરર વ્યવસાયિક ખેલાડી તરીકે તેની પ્રથમ ટુર્નામેન્ટ 1998માં જીસ્ટાડ ખાતે રમ્યો હતો, તેમાં તે 32માં રાઉન્ડમાં લ્યુકાસ આર્નોલ્ડ કેર સામે ટકરાયો હતો અને 4-6, 4-6થી હાર્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF1998&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=1998&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 1998|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; ફેડરર 2000માં પ્રથમ વખત માર્સેલી ઓપનમાં રમ્યો હતો અને તેના જ દેશના માર્ક રોસેટ સામે 6-2, 3-6, 6-7(5)થી હાર્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2000&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2000&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 2000|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; ફેડરરે 2001માં સ્વિટ્ઝરલેન્ડનું પ્રતિનિધિત્વ કરતાં માર્ટિના હિંગિસ સાથે હોપમેન કપ જીત્યો હતો. ફેડરર સૌપ્રથમ વખત મિલાન ઇન્ડોર ટુર્નામેન્ટ જીત્યો હતો. તેમા તેણે જુલિયન બુટરને 6-4, 6-7(7), 6-4થી હરાવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2000&quot;/&gt; 2001માં ફેડરર તેની પ્રથમ ગ્રાન્ડ સ્લેમ તરીકે ફ્રેન્ચ ઓપનમાં રમીને તેની ક્વાર્ટર ફાઇનલમાં પહોંચ્યો હતો. તે જ વર્ષે વિમ્બલ્ડનમાં તેણે ચાર વખતના ભૂતપૂર્વ ચેમ્પિયન પીટ સેમ્પ્રાસને હરાવી ક્વાર્ટર ફાઇનલમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ સમયગાળામાં તે કોઈ પ્રતિષ્ઠિત ટુર્નામેન્ટની ફાઇનલમાં પહોંચ્યો હોય તો તે 2002ની મિયામી માસ્ટર્સ ઇવેન્ટ હતી, હાર્ડ કોર્ટ (સખત સપાટી) પરની આ મેચમાં તે આન્દ્રે અગાસી સામેની ફાઇનલ 3-6, 3-6, 6-3, 4-6થી હાર્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2002&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2002&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 2002|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; વધારામાં ફેડરર 2002 હેમ્બર્ગ માસ્ટર્સના સ્વરૂપમાં પ્રથમ માસ્ટર શ્રેણી ઇવેન્ટ જીત્યો હતો. માટીની સપાટી પર રમાયેલી આ મેચમાં તેણે મારાત સાફીનને 6-1, 6-3, 6-4થી હરાવ્યો હતો; તેણે પ્રથમ વખત ટોપ 10માં પ્રવેશ મેળવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2002&quot;/&gt; ફેડરર 1998થી 2002ના સમયગાળામાં 10 સિંગલ્સ ફાઇનલમાં પ્રવેશ્યો હતો અને તેમાથી ચાર જીત્યો હતો અને છ હાર્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF1998&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RF2000&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RF2002&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RF1999&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=1999&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 1999|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RF2001&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2001&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 2001|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; 1998થી 2002માં ફેડરર ડબલ્સમાં 6 ફાઇનલ્સમાં પહોંચ્યો હતો. ફેડરર અને તેના પાર્ટનર મેક્સ મિરનઈનો 2002માં ઇન્ડિયાનાવેલ્સની માસ્ટર્સ શ્રેણીની ફાઇનલમાં પરાજય થયો હતો. તેઓએ તે જ વર્ષે રોટરડેમ 500 શ્રેણી ઇવેન્ટની ફાઇનલમાં વિજય મેળવ્યો હતો. ફેડરર પછીના વર્ષના પ્રારંભમાં આ ટુર્નામેન્ટ પાર્ટનર જોનાસ બ્યોર્કમેન સાથે જીત્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2002&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RF2001&quot;/&gt;

=== 2003-2006 સફળતા અને પ્રભુત્વ ===
{{Main|Roger Federer in 2003|Roger Federer in 2004 |l2=2004|Roger Federer in 2005|l3=2005|Roger Federer in 2006|l4=2006}}
ફેડરરે 2003માં વિમ્બલ્ડનના સ્વરૂપમાં પ્રથમ ગ્રાન્ડ સ્લૅમ સિંગલ્સ બિરુદ જીત્યું હતું, તેણે માર્ક ફિલિપ્પોસિસને 7-6(5), 6-2,7-6(3)થી હરાવી આ બિરુદ જીત્યું હતું.&lt;ref name=&quot;RF2003&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2003&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 2003|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; ફેડરર તેનું પ્રથમ અને એકમાત્ર ડબલ્સ માસ્ટર્સ શ્રેણી 1000 ઇવેન્ટ બિરુદ મિયામીમાં મેક્સ મિરનઈ સાથે જીત્યો હતો,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2003&amp;m=d&amp;e=0|author=ATP|title=Roger Federer 2003 Doubles|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; અને તેણે રોમમાં માટીની સપાટી પર એક સિંગલ્સ માસ્ટર્સ શ્રેણી 1000 ઇવેન્ટ આમ કર્યું હતું, જયાં તે હાર્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2003&quot;/&gt; ફેડરરે એટીપી (ATP) ટુરમાં નવ ફાઇનલમાં પ્રવેશ કર્યો હતો અને તેમાથી સાત જીતી હતી, તેમાં દુબઈ અને વિયેના ખાતેની 500 શ્રેણીનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref name=&quot;RF2003&quot;/&gt; છેલ્લે ફેડરરે આન્દ્રે અગાસીને હરાવી વર્ષાંત ચેમ્પિયનશિપ જીતી હતી.&lt;ref name=&quot;RF2003&quot;/&gt;

2004માં ફેડરરે કારકિર્દીમાં પ્રથમ વખત ત્રણ ગ્રાન્ડ સ્લૅમ બિરુદ જીત્યા હતા અને તે મેટ્સ વિલેન્ડરે 1988માં સિદ્ધિ નોંધાવ્યા પછી આવી સિદ્ધિ મેળવનાર પ્રથમ ખેલાડી બન્યો હતો. તેનું પ્રથમ ગ્રાન્ડ સ્લૅમ હાર્ડ કોર્ટ (સખત સપાટી) બિરુદ ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનના સ્વરૂપમાં હતું, જે તેણે મારાત સાફીનને 7-6(3), 6-4, 6-2થી હરાવી જીત્યું હતું. તેના પછી તેણે એન્ડી રોડ્ડીકને 4-6, 7-5, 7-6(3), 6-4થી હરાવી બીજું વિમ્બલ્ડન બિરુદ જીત્યું હતું.&lt;ref name=&quot;RF2004&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2004&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 2004|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; ફેડરરે 2001ના યુએસ (US) ઓપન ચેમ્પિયન લીટોન હ્યુઇટને 6-0, 7-6(3), 6-0થી હરાવીને તેનું પ્રથમ યુએસ (US) ઓપન બિરુદ જીત્યું હતું.&lt;ref name=&quot;RF2004&quot;/&gt; ફેડરરે ત્રણ એટીપી (ATP) માસ્ટર્સ શ્રેણી 1000 ઇવેન્ટ જીતી હતી. તેમાની એક હેમ્બર્ગમાં માટીની સપાટી પર હતી અને બીજી બે ઇન્ડિયાનાવેલ્સ અને કેનેડામાં સખત સપાટી પર હતી.&lt;ref name=&quot;RF2004&quot;/&gt;  ફેડરરે દુબઈમાં એટીપી (ATP) 500 શ્રેણી જીતી હતી અને સળંગ બીજી વખત વર્ષાંત ચેમ્પિયનશિપ જીતી વર્ષનું સફળ સમાપન કર્યું હતું.&lt;ref name=&quot;RF2004&quot;/&gt;

[[ચિત્ર:Roger Federer at Wimbledon 2005.jpg|thumb|125px|alt=A dark-haired man is waving to the crowd with his tennis racket in his right hand, and he is wearing all white clothing|2005 વિમ્બલ્ડન ચેમ્પિયનશિપ દરમિયાન ફેડરર, જ્યાં તે સતત ત્રીજી વખત બિરુદ જીત્યો હતો.]]
2005માં ફેડરર પ્રથમ બંને ગ્રાન્ડ સ્લૅમ ટુર્નામેન્ટની ફાઇનલમાં પહોંચવામાં નિષ્ફળ ગયો હતો, ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનમાં તે ચેમ્પિયન સાફીન સામે હારી ગયો હતો અને ફ્રેન્ચ ઓપન સેમી ફાઇનલમાં તે રફેલ નાદાલ સામે હાર્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2005&quot;/&gt; જોકે, ગ્રાસ કોર્ટ (ઘાસની સપાટી) પર ફેડરરે પોતાનું પ્રભુત્વ ફરીથી પુરવાર કરતાં એન્ડી રોડ્ડીકને 6-2, 7-6(2), 6-4થી હરાવી વિમ્બલ્ડન ચેમ્પિયનશિપ જીતી હતી. યુએસ (US) ઓપનમાં ફેડરરે આન્દ્રે અગાસીને તેની છેલ્લી ગ્રાન્ડ સ્લૅમ ફાઇનલમાં 6-3, 2-6, 7-6(1), 6-1થી હરાવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2005&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2005&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 2005|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; ફેડરરે ચાર એટીપી (ATP) માસ્ટર્સ શ્રેણી 1000 જીતી હતી. ઇન્ડિયન વેલ્સ, મિયામી અને સિનસિનાટી (હાર્ડ કોર્ટ (સખત સપાટી) પર) અને હેમ્બર્ગ (ક્લે (માટી)) પર જીતી હતી.&lt;ref name=&quot;RF2005&quot;/&gt; વધુમાં ફેડરરે બે એટીપી (ATP) 500 શ્રેણી ઇવેન્ટ્સ રોટરડેમ અને દુબઈ ખાતે જીતી હતી.&lt;ref name=&quot;RF2005&quot;/&gt; ફેડરર વર્ષાંત ચેમ્પિયનશિપની ફાઇનલમાં ડેવિડ નેલ્બેન્ડિયન સામે હાર્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2005&quot;/&gt;

ફેડરર 2006માં ત્રણ સિંગલ્સ ગ્રાન્ડ સ્લૅમ બિરુદ જીત્યો હતો અને અન્યની ફાઇનલમાં પહોંચ્યો હતો. તેનો એકમાત્ર પરાજય નાદાલ સામે ફ્રેન્ચ ઓપનની ફાઇનલમાં 1-6, 6-1, 6-4, 7-6(4)થી થયો હતો. બંને ટોચના ખેલાડીઓની ગ્રાન્ડ સ્લૅમમાં આ પ્રથમ ટક્કર હતી.&lt;ref name=&quot;RF2006&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2006&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 2006|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; ફેડરરે નાદાલને વિમ્બલ્ડન ચેમ્પિયનશિપની ફાઇનલમાં 6-0, 7-6(5), 6-7(2), 6-3થી હરાવ્યો હતો, બસ ત્યારથી બંને વચ્ચેના ઐતિહાસિક મુકાબલાનો પ્રારંભ થયો હતો. ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન ફેડરરે માર્કોસ બેઘડેટિસને 5-7, 7-5, 6-0, 6-2થી હરાવી જીતી હતી,&lt;ref name=&quot;RF2006&quot;/&gt; અને યુએસ (US) ઓપનમાં ફેડરરે રોડ્ડીક (2003નો ચેમ્પિયન)ને 6-2, 4-6, 7-5, 6-1થી હરાવી ચેમ્પિયનશિપ જીતી હતી.&lt;ref name=&quot;RF2006&quot;/&gt; વધારામાં ફેડરર છ એટીપી (ATP) માસ્ટર્સ શ્રેણી 1000ની ફાઇનલમાં પહોંચ્યો છે અને ચાર સખત સપાટી પર જીતી છે અને બે મેચ માટીની સપાટી પર નાદાલ સામે હાર્યો છે. ફેડરરે ટોક્યોમાં એટીપી (ATP) 500 શ્રેણી જીતી હતી અને તેની કારકિર્દીમાં ત્રીજી વખત વર્ષાંત ચેમ્પિયનશિપ જીતી હતી.&lt;ref name=&quot;RF2006&quot;/&gt;

=== 2007થી અત્યાર સુધીઃ મહાન ખેલાડી બન્યા ===
{{Main|Roger Federer in 2007|Roger Federer in 2008|l2=2008|Roger Federer in 2009|l3=2009|Roger Federer in 2010|l4=2010|Roger Federer in 2011|15=2011}}
રોજર ફેડરર 2007માં ચારેય ગ્રાન્ડ સ્લૅમની ફાઇનલમાં પહોંચ્યા હતા અને તેમાથી ત્રણ જીતી હતી. ફેડરરે ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનની ફાઇનલમાં ફર્નાન્ડો ગોન્ઝાલેઝને 7-6(2), 6-4,6-4થી હરાવ્યો હતો. વિમ્બલ્ડન ચેમ્પિયનશિપની ફાઇનલમાં રફેલ નાદાલને બીજી વખત 7-6(7), 4-6, 7-6(3), 2-6, 6-2થી હરાવ્યો હતો અને યુએસ (US) ઓપનની ફાઇનલમાં નોવાક યોકોવિચ સામે 7-6(4), 7-6(2), 6-4થી વિજય મેળવ્યો હતો. ફેડરર ફ્રેન્ચ ઓપનની ફાઇનલમાં નાદાલ સામે 6-3, 4-6, 6-3, 6-4થી હારી ગયો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2007&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2007&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 2007|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; ફેડરરે પાંચ એટીપી માસ્ટર્સ શ્રેણી 1000 ફાઇનલ્સમાં પ્રવેશ કર્યો હતો, પરંતુ તે ફક્ત હેમ્બર્ગ અને મેડ્રિડમાં જ વિજયી બન્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2007&quot;/&gt; ફેડરરે દુબઈમાં એક 500 શ્રેણી અને વર્ષાંત ચેમ્પિયનશિપ જીતી હતી.&lt;ref name=&quot;RF2007&quot;/&gt;

[[ચિત્ર:Federer Beijing 2008.jpg|thumb|left|125px|alt=A dark-haired man is in a red shirt with white shorts and shoes and bandanna, which he is carrying his tennis racket in his right hand pointing towards the ground|2008 સમર ઓલિમ્પિક્સમાં ફેડરર, જ્યાં તે ડબ્લસમાં સુવર્ણ ચંદ્રક જીત્યો હતો.]]
ફેડરર 2009માં એક જ ગ્રાન્ડ સ્લૅમ બિરુદ જીતી શક્યો હતો, આ બિરુદ તેણે યુએસ (US) ઓપનના સ્વરૂપમાં બ્રિટનના એન્ડી મૂર્રીને 6-2, 7-5, 6-2થી હરાવી જીત્યું હતું.&lt;ref name=&quot;RF2008&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2008&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 2008|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; ફેડરરને નાદાલે બે ગ્રાન્ડ સ્લૅમની ફાઇનલમાં પરાજય આપ્યો હતો, ફ્રેન્ચ ઓપનની ફાઇનલમાં 6-1, 6-3, 6-0થી વિમ્બલ્ડનની ફાઇનલમાં 6-4, 6-4, 6-7(5), 6-7(8), 9-7થી હરાવ્યો હતો,  જેના લીધે ફેડરર સળંગ છ વિમ્બલ્ડન વિજય મેળવી બ્યોન બોર્ગનો વિક્રમ તોડી શક્યો ન હતો.&lt;ref name=&quot;RF2008&quot;/&gt; ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનમાં જોઈએ તો ફેડરર સળંગ 10 ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન ફાઇનલમાં પ્રવેશવાના વિક્રમ માટે રમી રહ્યો હતો ત્યારે જ સેમી ફાઇનલમાં યોકોવિચ સામે હારી ગયો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2008&quot;/&gt; ફેડરર મોન્ટે કાર્લો અને હેમ્બર્ગમાં માટી પર રમાયેલી માસ્ટર્સ શ્રેણી 1000ની ફાઇનલમાં નાદાલ સામે હારી ગયો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2008&quot;/&gt; જોકે, ફેડરરે એસ્ટોરિલ, હોલમાં 250 લેવલની ઇવેન્ટમાં બે બિરુદ જીત્યા હતા અને બાસેલ ખાતે એક બિરુદ 500ની ઇવેન્ટમાં જીત્યું હતું. ડબલ્સમાં ફેડરર અને સ્ટેનિસ્લાસ વાવરીન્કાએ ઓલિમ્પિક રમતોમાં ગોલ્ડ જીત્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2008&amp;m=d&amp;e=0|author=ATP|title=Roger Federer 2008 Doubles|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt;

{{External media
|align=right
|width=150px
|image1=[http://sportsillustrated.cnn.com/vault/cover/featured/11260/index.htm Federer on the Cover of Sports Illustrated After 2009 French Open Victory]
}}

2009માં ફેડરરે બે ગ્રાન્ડ સ્લૅમ સિંગલ્સ બિરુદ જીત્યા હતા. તેમા તેણે રોબિન સોડરલિંગને 6-1, 7-6(1), 6-4થી હરાવીને ફ્રેન્ચ ઓપન જીતી હતી અને એન્ડી રોડ્ડીકને 5-7, 7-6(6), 7-6(5), 3-6, 16-14થી હરાવી વિમ્બલ્ડન ચેમ્પિયનશિપમાં વિજય મેળવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2009&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2009&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 2009|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; ફેડરર આ ઉપરાંત બીજા બે ગ્રાન્ડ સ્લૅમની ફાઇનલમાં પહોંચ્યો હતો, પરંતુ ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનની ફાઇનલમાં નાદાલ સામે તેનો 7-5, 3-6, 7-6(3), 3-6, 6-2થી પરાજય થયો હતો, જ્યારે યુએસ (US) ઓપનની ફાઇનલમાં તેનો જુઆન માર્ટિન ડેલ પોટ્રો સામે 3-6, 7-6(5), 4-6, 7-6(4), 6-2થી પરાજય થયો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2009&quot;/&gt; ફેડરરે વધુ બે ઇવેન્ટ જીતી હતી, એક હતી મેડ્રિડ માસ્ટર્સ, જે માટી પર હોવા છતાં પણ ફાઇનલમાં નાદાલને 6-4, 6-4થી હરાવીને તે જીતી હતી.&lt;ref name=&quot;RF2009&quot;/&gt; જ્યારે બીજી સિનસિનાટીમાં હતી, તેમા તેણે યોકોવિચને 6-1, 7-5થી હરાવી વિજય મેળવ્યો હતો, પણ પછી વર્ષના અંતે બાસેલમાં યોકોવિચે ફેડરરને 6-4, 4-6, 6-2થી હરાવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2009&quot;/&gt; ફેડરરે સૌપ્રથમ ફ્રેન્ચ ઓપન બિરુદ જીતીને કેરિયર ગ્રાન્ડ સ્લૅમ પૂરું કર્યું છે અને મેન્સમાં પાંચમું વિક્રમજનક ગ્રાન્ડ સ્લૅમ બિરુદ કબ્જે કર્યું છે, જે પીટ સેમ્પ્રાસે જીતેલા 14 ગ્રાન્ડ સ્લૅમ કરતાં એક વધારે છે.&lt;ref name=&quot;RF2009&quot;/&gt;

2010માં ફેડરરે સીમાચિન્હો સર કરવાનું અને સિદ્ધિઓ મેળવી રાખવાનું જારી રાખ્યું હતું. તે ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન જીત્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2010&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Roger-Federer.aspx?t=pa&amp;y=2010&amp;m=s&amp;e=0|title=Roger Federer Playing Activity 2010|author=ATP|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; ફાઇનલમાં ફેડરરે એન્ડી મૂર્રીએ 6-3, 6-4, 7-6(11)થી વિજય મેળવ્યો હતો, તેણે મૂર્રીને 2008ની યુએસ (US)ઓપનની ફાઇનલમાં હરાવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2008&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RF2010&quot;/&gt; ફ્રેન્ચ ઓપનમાં ફેડરર 2004 ફ્રેન્ચ ઓપન પછી પ્રથમ વખત ફાઇનલમાં પ્રવેશવામાં નિષ્ફળ ગયો હતો અને ક્વાર્ટર ફાઇનલમાં 3-6, 6-3, 7-5, 6-4થી પરાજય થયો હતો અને તેણે તે સાથે પ્રથમ ક્રમાંક ગુમાવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2010&quot;/&gt; સોડરલિંગ ફાઇનલમાં નાદાલ સામે હારી ગયો હતો, આ ફ્રેન્ચ ઓપનમાં 2004 પછી એવું પ્રથમ વખત બન્યું હતું કે જેમાં ફેડરર ચેમ્પિયન સિવાયના કોઈ ખેલાડી સામે હાર્યો હોય. જોકે, ફ્રેન્ચ ઓપન દરમિયાન ફેડરર 700મી ટુર મેચ જીત્યો હતો અને માટી પર 150મી ટુર મેચ જીત્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2010&quot;/&gt;&lt;ref&gt;http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2010/05/Roland-Garros/Roland-Garros-Friday-Federer-Wins-700th-Match.aspx&lt;/ref&gt; ફેડરર પીટ સેમ્પ્રાસના 286 અઠવાડિયા સુધી પ્રથમ ક્રમે રહેવાના વિક્રમની બરોબરી કરવાથી એક જ વર્ષ દૂર હતો. 2001 પછીનું આ એકમાત્ર એવું વર્ષ હતું જેમાં ફેડરર વર્ષમાં એકમાત્ર બિરુદ જીતી પ્રવેશ્યો હોય. તેનાથી પણ વધારે મોટું આશ્ચર્ય ફેડરર ક્વાર્ટર ફાઇનલમાં ટોમસ બર્ડિક સામે 6-4, 3-6, 6-1, 6-4થી હાર્યો અને સાત વર્ષ બાદ રેન્કિંગમાં ત્રીજા ક્રમે ઉતરી ગયો ત્યારે થયું હતું, પણ તેણે પ્રથમ રાઉન્ડમાં તેનો 200મો ગ્રાન્ડ સ્લૅમ વિજય મેળવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2010&quot;/&gt;&lt;ref&gt;http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2010/06/Wimbledon/Wimbledon-Wednesday2-Berdych-Upsets-Federer.aspx&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://sports.rediff.com/slide-show/2010/jun/22/slide-show-1-roger-federer-joins-elite-club.htm&lt;/ref&gt; 2010માં યુએસ (US) ઓપનમાં ફેડરર સેમી ફાઇનલમાં પહોંચ્યો હતો અને તેણે ફ્રેન્ચ ઓપનમાં ક્વાર્ટર ફાઇનલમાં સોડરલિંગ સામે થયેલા પરાજયનો બદલો લીધો હતો. તેના પછી ફેડરર પાંચ સેટની મેચ ત્રીજા ક્રમના અને 2008ના ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન ચેમ્પિયન નોવાક યોકોવિચ સામે 7-5, 1-6, 7-5, 2-6, 7-5થી હારી ગયો હતો. &lt;ref name=&quot;RF2010&quot;/&gt; ફેડરર ચાર માસ્ટર્સ 1000 ફાઇનલ્સમાં પ્રવેશ્યો હતો અને તેમાથી ત્રણમાં હાર્યો હતો અને એકમાં જીત્યો હતો. મેડ્રિડ ઓપનમાં તે નાદાલ સામે 6-4, 7-6થી હારી ગયો હતો.&lt;ref name=&quot;RF2010&quot;/&gt; કેનેડિયન માસ્ટર્સમાં ફેડરર મૂર્રી સામે હારી ગયો હતો.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Murray beats rain and Federer to defend title | date = 15 August 2010 | url = http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2010/08/32/Toronto-Sunday-Murray-Defends-Title.aspx | work = ATP | access-date = 16 August 2010}}&lt;/ref&gt; સિનસિનાટી માસ્ટર્સમાં ફેડરરે આઠ મહિના બાદ પ્રથમ બિરુદ જીત્યું હતું. આમ તે અગાસી પછી આ બિરુદ જાળવી રાખનારો પ્રથમ ખેલાડી બન્યો હતો, તેણે ફાઇનલમાં ફિશને હરાવી આ ટુર્નામેન્ટ જીતી હતી.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Federer back to winning ways with fourth Cincinnati crown | date = 22 August 2010 | url = http://www.atpworldtour.com/News/Tennis/2010/08/33/Cincinnati-Sunday2-Federer-Ends-Title-Drought.aspx | work = ATP | access-date = 22 August 2010}}&lt;/ref&gt; આ ઉપરાંત તેણે માસ્ટર્સ શ્રેણીમાં 17 વિજય મેળવવાના અગાસીના વિશ્વવિક્રમની અને બ્યોન બોર્ગના સૌથી વધુ બિરુદની મેચો જીતવાના વિક્ર્મની બરોબરી કરી હતી અને સેમ્પ્રાસ કરતાં એક જ બિરુદ પાછળ હતો. તેના પછી તે શાંઘાઈમાં રમ્યો હતો અને માસ્ટર્સ શ્રેણીની ફાઇનલમાં આ વર્ષે બીજી વખત એન્ડી મૂર્રી સામે હાર્યો હતો. જુલાઈના મધ્યાંતર સુધીમાં ફેડરરે પીટ સેમ્પ્રાસના કોચ પૌલ એનાકોનને લીધા હતા અને પ્રાયોગિક ધોરણે તેની ટેનિસની રમત અને કારકિર્દીને યોગ્ય દિશામાં મૂકી હતી.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Federer hires Annacone | date = 21 July 2010 | url = http://www.telegraph.co.uk/sport/tennis/rogerfederer/7911377/Roger-Federer-hires-Paul-Annacone-as-coach-for-test-period.html | work = Daily Telegraph | access-date = 28 July 2010 | location = London | archive-date = 31 જુલાઈ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100731155559/http://www.telegraph.co.uk/sport/tennis/rogerfederer/7911377/Roger-Federer-hires-Paul-Annacone-as-coach-for-test-period.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
ફેડરર એટીપી (ATP)-250 લેવલ ઇવેન્ટમાં સ્ટોકહોમ ઓપન ખાતે સળંગ બે બિરુદ જીત્યો છે. તેના પછી બાસેલમાં એટીપી (ATP)-500 લેવલની સ્પર્ધા જીત્યો છે, તેની સાથે તેણે કારકિર્દીના બિરુદોનો આંક 65 પર પહોંચાડી દીધો હતો અને પીટ સેમ્પ્રાસના એટીપી (ATP) ટુરમાં 64 બિરુદ જીતવાના વિક્રમને તોડ્યો હતો. છેલ્લે ફેડરર વર્ષાંત ચેમ્પિયનશિપ્સ(હવે વર્લ્ડ ટુર્સ ફાઇનલ્સ તરીકે ઓળખાય છે) જીત્યો હતો જેમાં તેણે પાંચમી ઇવેન્ટ તેના કટ્ટર હરીફ રફેલ નાદાલને હરાવી જીતી હતી. તેણે તેનું જૂનું ફોર્મ બતાવ્યું હતું, નાદાલ સિવાયના બધા હરીફોને તેણે એક પણ સેટ ગુમાવ્યા વગર હરાવ્યા હતા. પોલ એનાકોનને કોચ તરીકે લીધા બાદ ફેડરર 9 ટુર્નામેન્ટ રમ્યો છે અને તેમાથી 5 જીત્યો છે, બેમાં તે રનર્સ અપ રહ્યો છે અને બીજી બેની સેમી ફાઇનલમાં પહોંચ્યો છે. વિમ્બલ્ડન 2010 સુધી ફેડરરનો વિજય પરાજયનો રેકોર્ડ 34-4નો છે. યુએસ (US) ઓપનમાં ડોજકોવિક સામેની સેમી ફાઇનલ અને પેરિસ માસ્ટર્સ શ્રેણીમાં ગેલ મોન્ફિલ્સ સામેની સેમી ફાઇનલમાં તેણે ઢગલાબંધ મેચ પોઇન્ટ ગુમાવ્યા હતા. ફેડરર 2010ના ડેવિસ કપમાં રમ્યો નથી.

2011ની સીઝનના પ્રારંભમાં ફેડરરે નિકોલાઈ ડેવીડેન્કોને 6-3,6-4થી હરાવીને કતાર એક્ઝોન મોબિલ ઓપન એકપણ સેટ ગુમાવ્યા વગર જીતી હતી, 2005 અને 2006માં મેળવ્યા બાદ તેણે અહીં આ બિરુદ ત્રીજી વખત જીત્યું હતું. 2011માં ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનની સેમી ફાઇનલમાં ફેડરરને નોવાસ ડોજકોવિકે સીધા સેટોમાં હરાવ્યો હતો, આમ જુલાઈ 2003 પછી તે કોઈપણ વખત ગ્રાન્ડસ્લૅમ્સ ધરાવતો ન હોય તેવું પ્રથમ વખત બન્યું છે.

=== કટ્ટર મુકાબલો ===

==== ફેડરર વિરુદ્ધ નાદાલ ====
{{Main|Federer–Nadal rivalry}}
[[ચિત્ર:Nadal Australian Open 2009 5.jpg|thumb|left|125px|alt=A dark-haired tennis player is reaching to hit a tennis shot with a racket in his left hand, and he is wearing black shoes and shorts with black and white mixture shirt and yellowish-green accessories|2009 ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન ફાઈનલમાં નાદાલ]]
ફેડરર અને નાદાલ બંને સામ-સામે 2004થી રમી રહ્યા છે અને બંનેની કારકિર્દીમાં બંને વચ્ચેની મેચો તેનો નોંધપાત્ર હિસ્સો રહી છે.&lt;ref name=&quot;asgoodasitgets&quot;&gt;{{cite news| publisher = ''International Herald Tribune'' ([[Associated Press]])| title = Federer-Nadal rivalry as good as it gets| url = http://www.iht.com/articles/ap/2008/07/07/sports/TEN-On-Tennis-Rafa---Roger.php| date = 7 July 2008| access-date = 14 February 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20080823030306/http://www.iht.com/articles/ap/2008/07/07/sports/TEN-On-Tennis-Rafa---Roger.php| archive-date = 23 ઑગસ્ટ 2008| url-status = live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;moveoverborgmac&quot;&gt;{{cite news | first=Paul | last=Weaver | title = Move over McEnroe and Borg, this one will run and run in the memory | url = http://www.guardian.co.uk/sport/2008/jul/07/wimbledon.tennis4 | publisher= The Guardian | date = 7 July 2008 | access-date = 14 February 2009 | location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asgoodassportgets&quot;&gt;{{cite news | first = Martin | last = Flanagan | title = Federer v Nadal as good as sport gets | publisher=The Age | url = http://www.theage.com.au/news/tennis/federer-v-nadal-as-good-as-sport-gets/2008/07/11/1215658132528.html | date = 12 July 2008 | access-date = 14 February 2009 | language = | location=Melbourne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bodo-rivalry!&quot;&gt;{{cite web|url=http://tennisworld.typepad.com/tennisworld/2009/01/tj.html|title=Rivalry!|last=Bodo|first=Peter|date=30 January 2009|work=Peter Bodo's Tennisworld|publisher=Tennis.com |access-date=14 February 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;macgregor&quot;&gt;{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/espn/page2/story?page=macgregor/090203&amp;sportCat=tennis|title=Greatest rivalry of the 21st century? |last=MacGregor|first=Jeff|date=3 February 2009|publisher=ESPN.com|access-date=14 February 2009}}&lt;/ref&gt;

એટીપી (ATP) રેન્કિંગમાં તેણે જુલાઈ 2005થી 14 સપ્ટેમ્બર 2009 સુધી ટોચના બે ક્રમ જાળવી રાખ્યા હતા જ્યારે પછી નાદાલ તે સમયે વિશ્વ ક્રમાંકમાં ત્રીજા સ્થાને પહોંચી ગયો હતો (એન્ડી મૂર્રી બીજા નંબરનો નવો ખેલાડી બન્યો હતો).&lt;ref&gt;{{cite news | first = Richard | last = Jago | title = Murray reaches world #2 | date = 15 August 2009 | url = http://www.guardian.co.uk/sport/2009/aug/15/andy-murray-montreal-masters-jo-wilfried-tsonga | work = Observer | access-date = 16 August 2010 | location=London}}&lt;/ref&gt; તેઓ એકમાત્ર એવી પુરુષ જોડી છે જે સળંગ ચાર કેલેન્ડર વર્ષના અંત સુધી ટોચના સ્થાને રહી છે. ફેડરર 2004માં ફેબ્રુઆરીના પ્રારંભથી સળંગ 237 અઠવાડિયા સુધી પ્રથમ ક્રમે રહ્યો છે. જ્યારે તેનાથી પાંચ વર્ષ નાનો નાદાલ જુલાઈ 2005થી બીજા નંબર પર હતો અને તે વિક્રમજનક એવા 160 અઠવાડિયા સુધી આ ક્રમ પર રહ્યો હતો. જો કે પછી તે ઓગસ્ટ 2008માં ફેડરરને વટાવી પ્રથમ ક્રમાંકિત બન્યો હતો.&lt;ref name=&quot;nadalnum1&quot;&gt;{{cite web|url=http://nbcsports.msnbc.com/id/25978842/|title=It's official: Nadal will pass Federer for No. 1|date=1 August 2008|publisher=NBC Sports (Associated Press)|access-date=14 February 2009|archive-date=19 ઑક્ટોબર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081019231656/http://nbcsports.msnbc.com/id/25978842/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

નાદાલ ફેડરર સાથેના જંગમાં તે 14-8ની સરસાઈ ધરાવે છે.&lt;ref name=&quot;atp-headtohead&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/tennis/3/en/players/headtohead/?player1=roger+federer&amp;player2=rafael+nadal|title=Head to Head player details|publisher=ATP World Tour|access-date=14 February 2009}}&lt;/ref&gt; તેની પાછળનું કારણ એ છે કે ટુર્નામેન્ટના ક્રમાંકનો આધાર રેન્કિંગ પર હોય છે, બંને વચ્ચેની 18 જેટલી મેચો તો ટુર્નામેન્ટની ફાઇનલ છે. આ ફાઇનલમાં તો હરહંમેશ વિક્રમ ગણાય એવી 7 તો ગ્રાન્ડ સ્લૅમ ફાઇનલ છે.&lt;ref name=&quot;atp-therivalry&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atpworldtour.com/1/en/news/newsarticle_1967.asp|title=Rafa &amp; Roger: The Rivalry|date=29 January 2009|publisher=ATP World Tour|access-date=14 February 2009|archive-date=10 ફેબ્રુઆરી 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090210175247/http://atpworldtour.com/1/en/news/newsarticle_1967.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2006થી 2008માં તેઓ દરેક ફ્રેન્ચ ઓપન અને વિમ્બલ્ડન ફાઇનલમાં રમ્યા છે. 2009માં તેઓ ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપનની ફાઇનલમાં ટકરાયા હતા. નાદાલ સાતમાંથી પાંચમાં જીત્યો છે. તે પ્રથમ બંને વિમ્બલ્ડન ફાઇનલમાં હારી ગયો છે. આ બંને મેચ પાંચ સેટ્ની હતી (2007 અને 2008 વિમ્બલ્ડન, ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન), 2008ની વિમ્બલ્ડન ફાઇનલને ટેનિસના વિશ્લેષકો ટેનિસના ઇતિહાસમાં શ્રેષ્ઠ મેચ ગણે છે.&lt;ref name=&quot;greatestmatchever&quot;&gt;{{cite news | first=Bruce | last=Jenkins | title=The Greatest Match Ever | publisher=San Francisco Chronicle | url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/07/06/SPP711KSLR.DTL | date=7 July 2008 | access-date=14 February 2009 | archive-date=4 માર્ચ 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120304234833/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F07%2F06%2FSPP711KSLR.DTL | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;McEnroe-greatestmatch&quot;&gt;{{cite news | first = Richard | last = Alleyne | title = Wimbledon 2008: John McEnroe hails Rafael Nadal victory as greatest final ever | publisher = The Telegraph | url = http://www.telegraph.co.uk/sport/tennis/wimbledon/2305019/Wimbledon-2008-John-McEnroe-hails-Rafael-Nadal-victory-as-greatest-final-ever.html | date = 7 July 2008 | access-date = 14 February 2009 | location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wertheim-greatestmatch&quot;&gt;{{cite news|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2008/writers/jon_wertheim/07/09/wertheim.mailbag/index.html|title=Without a doubt, it's the greatest|last=Wertheim|first=Jon|date=9 July 2008|work=Tennis Mailbag|publisher=SI.com|access-date=14 February 2009|archive-date=13 ઑગસ્ટ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130813175621/http://sportsillustrated.cnn.com/2008/writers/jon_wertheim/07/09/wertheim.mailbag/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tignor-greatestmatch&quot;&gt;{{cite web|url=http://tennisworld.typepad.com/thewrap/2008/07/w-report-cards.html|title=W: Report Cards|last=Tignor|first=Steve|work=Concrete Elbow|publisher=Tennis.com|date=8 July 2008|access-date=14 February 2009}}&lt;/ref&gt; તેઓ વિક્રમી એવી 9 માસ્ટર્સ શ્રેણી ફાઇનલ્સ રમ્યા છે. તેમાં 2006ની રોમ માસ્ટર્સ શ્રેણીની પાંચ કલાકની મેચનો સમાવેશ થાય છે, જે નાદાલ પાંચમા સેટમાં ટાઇ-બ્રેકરમાં જીત્યો હતો.

14 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ જુઆન માર્ટિન ડેલ પોટ્રોએ નાદાલને યુએસ (US) ઓપનની સેમી ફાઇનલમાં નાદાલને હરાવ્યો અને ફાઇનલમાં ફેડરરને હરાવી ચેમ્પિયન બન્યો ત્યાં સુધી કોઈ ખેલાડી નાદાલ અને ફેડરરને એક જ ગ્રાન્ડ સ્લૅમમાં હરાવી શક્યો ન હતો. નાદાલ સળંગ (5) ફ્રેન્ચ ઓપન ફાઇનલ હાર્યો નથી. જ્યારે ફેડરર યુએસ (US) ઓપનની ફાઇનલમાં ડેલ પોટ્રો સામે હાર્યો ત્યાં સુધી (5 વખતથી) અપરાજીત હતો. બંને જણા ત્રણ જુદી-જુદી સપાટી પર ગ્રાન્ડ સ્લૅમ જીત્યા છે (નાદાલ 2008ની ફ્રેન્ચ ઓપન, 2008ની વિમ્બલ્ડન અને 2009ની ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન જીત્યો છે, જ્યારે ફેડરર 2008ની યુએસ (US) ઓપન 2009ની ફ્રેન્ચ ઓપન અને વિમ્બલ્ડન જીત્યો છે).

==== ફેડરર વિરુદ્ધ હ્યુઇટ ====

ફેડરર અને લીટોન હ્યુઇટ બંને એકબીજા સામે 25 વખત ટકરાયા છે. કારકિર્દીના પ્રારંભમાં હ્યુઇટ ફેડરર પર પ્રભુત્વ ધરાવતો હતો, તે પ્રથમ નવમાંથી આઠ મેચ જીત્યો હતો. તેમાં 2003ની ડેવિસ કપ સેમી ફાઇનલમાં બે સેટ ગુમાવ્યા પછી મેળવેલા વિજયનો સમાવેશ થાય છે, તેના આ વિજયના લીધે ઓસ્ટ્રેલિયા ડેવિસ કપની સેમી ફાઈનલમાં સ્વિટ્ઝરલેન્ડને હરાવી શક્યું હતું. જોકે, 2004થી ફેડરર બંને વચ્ચેના આ જબરજસ્ત મુકાબલા પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે. તેણે છેલ્લી 16માંની 15 મેચ જીતી છે અને એકંદરે બંને વચ્ચે બરાબરીનો વિક્રમ હવે 17-8નો છે.&lt;ref&gt;[http://www.atpworldtour.com/Players/Head-To-Head.aspx?pId=F324&amp;amp;oId=H432 ફેડરર સામે હ્યુઈટ બરોબરીમાં]&lt;/ref&gt; બંને ખેલાડીઓ જુનિયરમાં 1996થી એકબીજા સામે રમતા હતા, તે સમયથી બંને વચ્ચે આ સંઘર્ષ જોવા મળે છે. તેઓ 2004ની યુએસ (US) ઓપનની ફાઇનલમાં પ્રવેશ્યા હતા, જ્યાં ફેડરર 6-0, 7-6, 6-0થી જીત્યો હતો, આ તેનો પ્રથમ યુએસ (US) ઓપન બિરુદનો વિજય હતો.  ફેડરર ગ્રાન્ડ સ્લૅમમાં હ્યુઇટ સામે 8-0નો વિક્રમ ધરાવે છે અને તેણે છ ગ્રાન્ડ સ્લૅમ હ્યુઇટને હરાવી જીતી છે.

==== ફેડરર વિરુદ્ધ નેલ્બેન્ડિયન ====

કારકિર્દીના પ્રારંભમાં ડેવિડ નેલ્બેન્ડિયન ફેડરરનો સૌથી મોટો હરીફ હતો. બંને ખેલાડીઓની જુનિયર સ્તરની કારકિર્દી જબરજસ્ત હતી, ફેડરર જુનિયર વિમ્બલ્ડન બિરુદ જીત્યો હતો અને નેલ્બેન્ડિયન (ફેડરરને હરાવી) યુએસ (US) ઓપનનું જુનિયર બિરુદ જીત્યો હતો. ફેડરર નેલ્બેન્ડિયન સામે સામાન્ય સરસાઈ ધરાવે છે, છતા ફેડરરનો તેની સામેનો વિક્રમ 10-8નો છે, નેલ્બેન્ડિયને વ્યસાયિક ખેલાડી બન્યા બાદ પ્રથમ પાંચ મેચમાં ફેડરરને હરાવ્યો હતો, જેમાં 2003માં ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન અને યુએસ (US) ઓપનના ચોથા રાઉન્ડનો સમાવેશ થાય છે. જો કે બંને વચ્ચેની જોરદાર રોમાંચક મેચ 2005નો શાંઘાઈ માસ્ટર્સ કપ હતો, જ્યારે નેલ્બેન્ડિયને ફેડરર સામે પ્રથમ બે સેટ એકપણ ગેમ જીત્યા વગર ગુમાવી સમગ્ર મુકાબલો છેવટે પાંચમાં સેટમાં ટાઇબ્રેકરમાં જીત્યો હતો. આ પરાજયના લીધે ફેડરર 1984માં જોન મેકેન્રોએ સ્થાપેલા 82-3ના વિક્રમની બરોબરી કરવાથી ચૂકી ગયો હતો. નેલ્બેન્ડિયન, લીટોન હ્યુઇટ અને એન્ડી મૂર્રીએ ફેડરરને 8 વખત હરાવ્યો છે, પણ તેમનાથી વધારે વખત એકમાત્ર રફેલ નાદાલે તેને હરાવ્યો છે.

==== ફેડરર વિરુદ્ધ જોકોવિક ====
બંને વચ્ચે 20 વખત મુકાબલો થયો છે અને ફેડરર તેમાં 13-7થી અને ગ્રાન્ડ સ્લૅમ ઇવેન્ટમાં 4-3થી આગળ છે. જો કે બંને વચ્ચે આ મુકાબલો ફેડરર અને નાદાલ વચ્ચેના મુકાબલા જેવો તીવ્ર નથી. જોકોવિક નાદાલ પછી એકમાત્ર એવો ખેલાડી છે જેણે ફેડરરને 2004 પછી એક કરતા વધારે ગ્રાન્ડ સ્લૅમ ટુર્નામેન્ટમાં હરાવ્યો છે અને એકમાત્ર એવો ખેલાડી છે જેણે નાદાલ ઉપરાંત ફેડરરને સળંગ ગ્રાન્ડ સ્લૅમ ટુર્નામેન્ટમાં હાર આપી છે (2010માં યુએસ (US) ઓપન અને 2011માં ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન).

==== ફેડરર વિરુદ્ધ મૂર્રી ====
બંને વચ્ચે 14 વખત મુકાબલો થયો છે, આ બધા મુકાબલા સખત સપાટી પર થયા છે, મૂર્રી તેમાં 8-6થી આગળ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atpworldtour.com/Players/Head-To-Head.aspx?pId=F324&amp;oId=MC10|title=Federer v Murray Head to Head|publisher=atpworldtour.com|access-date=9 January 2011}}&lt;/ref&gt; ફેડરર તેની સામે બંને ગ્રાન્ડ સ્લૅમ મેચ સીધા સેટોમાં જીત્યો છે ((2008ની યુએસ (US) ઓપન અને 2010ની ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન),&lt;ref&gt;{{citenews|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/7603307.stm|title=Superb Federer ends Murray dream|publisher=BBC Sport|date=8 September 2008|access-date=27 April 2010}}&lt;/ref&gt; પણ મૂર્રી એટીપી (ATP) 1000 ટુર્નામેન્ટ્સમાં 5-1ની સરસાઈ ધરાવે છે.&lt;ref&gt;[http://www.australianopen.com/en_AU/news/match_reports/2010-01-31/201001311264925883203.html?fpos=r1 &quot;વન મોર ઈક્વલ્સ ફોર&quot;] australianopen.com. 31 જાન્યુઆરી 2010ના રોજ સુધારો.&lt;/ref&gt; તેઓ એટીપી (ATP) વર્લ્ડ ટુર ફાઇનલ્સમાં ત્રણ વખત ટકરાયા છે, મૂર્રી 2008માં જીત્યો હતો,&lt;ref&gt;{{citenews|url=http://www.guardian.co.uk/sport/2008/nov/14/tennis-murray-federer-masters-cup|title=Murray beats Federer in 3 sets|publisher=Guardian|date=14 November 2008|access-date=27 April 2010}}&lt;/ref&gt; અને ફેડરર 2009 અને 2010માં જીત્યો હતો.&lt;ref&gt;{{citenews|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/9216649.stm|title=Federer crushes lacklustre Murray|publisher=BBC Sport|publisher=23 November 2010}}&lt;/ref&gt; નાદાલ ઉપરાંત મૂર્રી વર્તમાન ટોચના 10 ખેલાડીઓમાં એકમાત્ર એવો ખેલાડી છે જે ફેડરરને ટક્કર આપવા માટે સમર્થ છે.

==== ફેડરર વિરુદ્ધ રોડ્ડીક ====
ફેડરરનો લાંબા સમયથી બીજો કોઈ હરીફ હોય તો તે એન્ડી રોડ્ડીક છે.
બંને વચ્ચે ચાર ગ્રાન્ડ સ્લૅમ ફાઇનલ્સ સહિત ઘણી વખત ટક્કર થઈ છે, ફેડરર તેની સામે 20-2નો વિક્રમ ધરાવે છે. ફેડરરના પ્રભુત્વ સામે રોડ્ડીક પ્રથમ ક્રમના ખેલાડી તરીકે ઉભરી આવ્યો.
બંને વચ્ચે અત્યંત રોમાંચક મુકાબલો કહેવો હોય તો તેને વિમ્બલ્ડન 2009ની ફાઇનલ કહી શકાય, જ્યાં રોડ્ડીકે ફેડરરને પાંચ સેટમાં ખેંચી ગયો હતો અને તેમાય પાંચમો સેટ તો એકદમ રોમાંચક હતો, આ મેચ ચાર કલાકથી પણ વધારે સમય ચાલી હતી.

=== રમવાની શૈલી ===
[[ચિત્ર:Roger Federer.jpg|thumb|2007 ડેવિડઓફ સ્વિસ ઈન્ડોર્સમાં ફેડરર]]
ફેડરરની વૈવિધ્યતાને જીમી કોન્નર્સે ખૂબ જ ખૂબીથી વ્યાખ્યાયિત કરી છેઃ “વિશેષજ્ઞોના યુગમાં તમે માટીની સપાટીના વિશેષજ્ઞ છો, તમે ઘાસની સપાટીના વિશેષજ્ઞ છો, તમે સખત સપાટીના વિશેષજ્ઞ છો... અથવા તમે રોજર ફેડરર છો”.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sportsfeelgoodstories.com/2009/02/20/roger-federer-a-class-act-on-and-off-the-court-leads-tennis-revival/|title=Roger Federer, a class act on and off the court, leads tennis revival|author=www.sportsfeelgoodstories.com|date=20 February 2009|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt;

ફેડરર બધા જ પ્રકારની સપાટીનો ઓલરાઉન્ડર ખેલાડી છે, તે તેની રમવાની પ્રવાહી શૈલી અને શોટ મેકિંગ માટે જાણીતો છે.{{citation needed|date=December 2010}} ફેડરર મુખ્યત્વે બેઝલાઇનનો ખેલાડી છે, પરંતુ નેટની પાસે પણ તે તેટલું જ સારું રમે છે અને તેને આજે ટેનિસનો શ્રેષ્ઠ વોલિયર કહેવાય છે. તેની સ્મેશ એકદમ અસરકારક અને પ્રભાવી છે, જે આજના ટેનિસમાં ભાગ્યે જ જોવા મળે છે. આ જ રીતની બેકહેન્ડ સ્મેશ, હાફ વોલી અને જમ્પ સ્મેશ (સ્લૅમ ડન્ક) જેવી સ્મેશ આજે ભાગ્યે જ કોઈ ફટકારી શકે છે. ડેવિડ ફોસ્ટર વોલેસે ફેડરરની અપવાદરૂપ ઝડપ, પ્રવાહિતા અને તેના ફોરહેન્ડની તીવ્ર ઝડપને “અ ગ્રેટ લિક્વીડ વ્હીપ” તરીકે વર્ણવી છે,&lt;ref name=&quot;Wallace&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2006/08/20/sports/playmagazine/20federer.html?ex=1313726400&amp;en=716968175e36505e&amp;ei=5090 |author=David Foster Wallace |title=Federer as Religious Experience |date=20 August 2006 |work=Play Magazine |publisher=New York Times|access-date=21 June 2007}}&lt;/ref&gt; જ્યારે જોન મેકેન્રો ફેડરરના ફોરહેન્ડને “વર્તમાન સમયનો મહાન શોટ” કહે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://msn.foxsports.com/other/story/6741576?MSNHPHCP&amp;GT1=10035|title=Who's the best athlete in the world right now?|author=Kevin Hench|date=7 May 2007|publisher=Fox Sports|access-date=31 March 2009|archive-date=20 ઑક્ટોબર 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071020021531/http://msn.foxsports.com/other/story/6741576?MSNHPHCP&amp;GT1=10035|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ફેડરર સિંગલ હેન્ડેડ બેકહેન્ડ રમે છે જે તેને જબરજસ્ત વૈવિધ્યતા આપે છે. તે સ્લાઇસનો ઉપયોગ પ્રસંગોપાત ધોરણે હરીફને નેટ સમક્ષ લલચાવવા કરે છે અને પાસ કરે છે. ફેડરર ટોપસ્પિન વિનર્સ પણ ફટકારી શકે છે અને તેની પાસે અતુલનીય કહી શકાય તેવો ‘ફ્લિક’ બેકહેન્ડ છે, જેમાં તે કાંડા દ્વારા ઝડપ સર્જે છે, તે સામાન્ય રીતે નેટમાં હરીફને પસાર કરી જાય છે.&lt;ref name=&quot;Wallace&quot;/&gt; તેની સર્વ (ટેનિસમાં દડો મારવાની શરૂઆત કરવી) સમજવી મુશ્કેલ છે, કારણ કે તે હંમેશા એક સમાન ધોરણે બોલ ટોસ કરે છે, પછી તે ભલેને ગમે તે પ્રકારની સર્વ (ટેનિસમાં દડો મારવાની શરૂઆત કરવી) ફટકારતો હોય અને ગમે ત્યાં ફટકારવાનો ઇરાદો ધરાવતો હોય અને તેની પીઠને તે મોશન દરમિયાન તેના હરીફ તરફ રાખે છે. તે મેચ દરમિયાન મોટી સર્વ (ટેનિસમાં દડો મારવાની શરૂઆત કરવી) ફટકારી ચાવીરૂપ પોઇન્ટ મેળવવા પણ સમર્થ છે. તેની પ્રથમ સર્વ (ટેનિસમાં દડો મારવાની શરૂઆત કરવી) તો સામાન્ય રીતે પ્રતિ કલાક 200 કિલોમીટર(પ્રતિ કલાક 125 માઇલ)ની ઝડપે આવતી હોય છે,&lt;ref name=&quot;AUSServe&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.australianopen.com/en_AU/scores/stats/day19/1701ms.html|title=Match Statistics: Federer vs. Murray|author=Australianopen.com|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WIMBYServe&quot;&gt;{{cite web|url=http://2009.wimbledon.org/en_GB/scores/stats/day21/1701ms.html|title=Match Statistics:Federer vs. Roddick|author=Wimbledon.org|access-date=16 February 2010|archive-date=12 જૂન 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612031302/http://2009.wimbledon.org/en_GB/scores/stats/day21/1701ms.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/sports/tennis/wimbledon08/columns/story?columnist=ubha_ravi&amp;id=3471097|title=Federer's serve allowing him to manufacture easy points|author=Ubha, Ravi|publisher=ESPN.com|date=2 July 2008|access-date=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; પણ તે પ્રતિ કલાક 220 કિલોમીટર(પ્રતિ કલાક 137 માઇલ)ની ઝડપે પણ સર્વિસ કરવા સમર્થ છે.&lt;ref name=&quot;AUSServe&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;WIMBYServe&quot;/&gt; ફેડરરની સર્વ અને વોલિંગ પર નિપુણતા હતી,&lt;ref name=&quot;Bierly&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/sport/2003/jul/08/tennis.wimbledon2003 |author=Stephen Bierley |title=Serve-volley dead? No one told Federer |date=8 July 2003 |work=The Guardian |publisher=Guardian News and Media Limited 2010|access-date=19 November 2010}}&lt;/ref&gt; તે તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કારકિર્દીના પ્રારંભમાં કરતો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://essentialtennis.com/tournews/2010/07/best-serve-and-volleyer-in-the-world/|title=Best Serve and Volleyer in the World|author=Charles Lin|date=11 July 2010|access-date=19 November 2010|archive-date=23 મે 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523065818/http://essentialtennis.com/tournews/2010/07/best-serve-and-volleyer-in-the-world/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; બેઝલાઇન પરથી હાફ-વોલીમાં તેમની નિપુણતાએ તેમને એકદમ બેઝલાઇન પરથી રમવા સમર્થ બનાવ્યો, તેના લીધે તે બોલ ટપ્પો પડીને ઉછળે ત્યારે ઝડપથી સમજી(પછી બોલ ગમે તેટલો ડીપ કેમ ન હોય) શકતો હતો. તેના કારણે તેમના હરીફોને તેમના શોટનો જવાબ આપવાનો સમય જ મળતો ન હતો.{{citation needed|date=December 2010}} તાજેતરમાં ફેડરરે તેની રમતમાં ડ્રોપ શોટનો ઉમેરો કર્યો છે અને તે તેનો ઉપયોગ બંને બાજુએ અત્યંત ખૂબીથી કરે છે. તે બે પગ વચ્ચેથી શોટ પણ સારી રીતે મારી શકે છે, આ શોટને ‘ટ્વીનર’ કહેવાય છે. તે 2009ની યુએસ (US) ઓપનની નોવાક જોકોવિક સામેની સેમી ફાઇનલમાં જોવા મળ્યો હતો, જેના લીધે તેને મેચ પોઇન્ટ મળ્યો હતો. તેણે તાજેતરમાં ચિપ્સ એન્ડ ચાર્જ ઉમેર્યા છે, જેના મિશ્ર પરિણામ મળ્યા છે.{{citation needed|date=December 2010}}

=== સાધનસામગ્રી, કપડા, કરારો ===
ફેડરર હાલમાં કસ્ટમાઇઝ્ડ વિલ્સન સિક્સ માટે રમે છે.વન ટુર બીએલએક્સ (BLX) ટેનિસ રેકેટકે જેમાં હિટિંગ એરિયા 99 ચોરસ ઇંચ જેટલો નાનો છે,&lt;ref name=&quot;Wilson Sports&quot;&gt;{{cite web|url=http://tennis.wilson.com/rackets/blx/rackets/player/six-one/six.one-tour-blx/|title=Wilson Sports|publisher=Wilson Sporting Goods|access-date=29 January 2010|archive-date=22 જાન્યુઆરી 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100122055338/http://tennis.wilson.com/rackets/blx/rackets/player/six-one/six.one-tour-blx/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; તેનું વજન 12.5 ઔંસ છે અને તેનો બીમ 17 મિલિમીટર જેટલો પાતળો છે તેનાથી રમે છે. તેની ગ્રીપ (પકડ)નું કદ 4 3-8 ઇંચ છે (કેટલીક વખત તેને એલ-3 (L3) કહેવાય છે).&lt;ref name=&quot;Ask Roger Equipment&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rogerfederer.com/en/fanzone/askroger/index.cfm?uNC=44884627&amp;uPage=3&amp;uCategoryID=3|title=Ask Roger&amp;nbsp;— Equipment|publisher=Roger Federer Official Website|access-date=29 January 2010|archive-date=25 જુલાઈ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090725062052/http://www.rogerfederer.com/en/fanzone/askroger/index.cfm?uNC=44884627&amp;uPage=3&amp;uCategoryID=3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ફેડરર તેના રેકેટના તારને 24થી 28 કિલોગ્રામ (52.9થી 61.7 પાઉન્ડ)ના દબાણે બાંધે છે, તેના મુખ્ય તાર માટે વિલ્સન નેચરલ ગટ 16 ગેજનું હોય છે અને આડી તાર બાંધણી માટે લક્સીલોન બેન્ગર એએલયુ (ALU) પાવર રફ 16 એલ (16L) ગેજ(પોલીએસ્ટર)નું હોય છે.&lt;ref name=&quot;Ask Roger Equipment&quot;/&gt; તેમને જ્યારે તારના દબાણ અંગે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે ફેડરરે કહ્યું હતું કે “તેનો આધાર દિવસ કેટલો ગરમ હોય છે તેના પર અને કયા પ્રકારના બોલથી હું રમુ છું અને મારી સામે કોણ રમે છે તેના પર છે. આમ તમે જોઈ શકે છો કે તેનો આધાર ઘણા બધા પરિબળો પર છે, ફક્ત સપાટી પર નહીં, મારા માટે તેનો અનુભવ મોટી બાબત છે.”&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rogerfederer.com/en/fanzone/askroger/index.cfm?uNC=97027562&amp;uPage=1&amp;uCategoryID=3 |title=Ask Roger; Official website |publisher=Roger Federer Official Website |access-date=2 March 2007 |archive-date=27 સપ્ટેમ્બર 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927003712/http://www.rogerfederer.com/en/fanzone/askroger/index.cfm?uNC=97027562&amp;uPage=1&amp;uCategoryID=3 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ફેડરર વિશ્વમાં સૌથી વધુ કમાતા એથ્લેટોમાં એક છે. તેનો નાઇક ફૂટવેર એન્ડ એપેરલ સાથે કરાર છે.&lt;ref name=&quot;Nike&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.rogerfederer.com/en/rogers/sponsors/index.cfm |title=Roger Federer Sponsors |publisher=Roger Federer Official Website |access-date=18 January 2008 |archive-date=17 ડિસેમ્બર 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217033621/http://www.rogerfederer.com/en/rogers/sponsors/index.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2006ની વિમ્બલ્ડન ચેમ્પિયનશિપમાં નાઇકે તેના માટે ત્રણ ટેનિસ રેકેટના ક્રેસ્ટની ડિઝાઇનવાળું જેકેટ તૈયાર કર્યું હતું, આ રેકેટ તેણે જીતેલી ત્રણ વિમ્બલ્ડન ચેમ્પિયનશિપનું પ્રતીક દર્શાવતા હતા. પછીના વર્ષે 2006માં તેણે ચોથી ચેમ્પિયનશિપ જીતી ત્યારે આ જેકેટમાં વધુ એક રેકેટનો ઉમેરો કરવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;Telegraph: Federer's jacket&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/tennis/wimbledon/2339295/More-jacket-than-racket-for-Federer.html|title=More than a jacket for Federer|work=The Telegraph|date=27 June 2006|access-date=14 June 2009 | location=London | first=Mark | last=Hodgkinson}}&lt;/ref&gt; વિમ્બલ્ડન 2008 અને 2009માં નાઇકે તેના માટે વ્યક્તિગત જેકેટ બનાવવાનો ટ્રેન્ડ ચાલુ રાખ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=/sport/2006/06/27/stfede27.xml |title=More jacket than racket for Federer |author=Mark Hodgkinson |date=27 June 2006 |access-date=5 September 2007 |publisher=The Telegraph |location=London |archive-date=2 જૂન 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080602005348/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=%2Fsport%2F2006%2F06%2F27%2Fstfede27.xml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તે પોતાનો લોગો પણ ધરાવે છે, આર (R) અને એફ (F)ને જોડીને લોગો બનાવવામાં આવ્યો છે.&lt;ref name=&quot;Federer logo&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2009/08/31/sports/tennis/31logo.html?r=1&amp;hp&amp;pagewanted=all|title=The Main Characters of Tennis, and Style|work=The New York Times|date=29 August 2009|access-date=6 February 2011|first=Holly|last=Bruback}}&lt;/ref&gt;
ફેડરરે જિલેટ,&lt;ref name=&quot;Business insider article&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/2008/8/federer-beats-nadal-and-maria-sharapova-in-endorsement-deals|title=Federer beats Nadal and Sharapova&amp;nbsp;— in endorsement deals|date=25 August 2008|publisher=Business Insider|access-date=14 June 2009}}&lt;/ref&gt; સ્વિસ સ્થિત કોફી મશીન કંપની જુરા&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://gillettewinners.com/custom/en_in/html/roger_federer.shtml |title=Gillette Winners |publisher=Gillette Winners |access-date=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011142121/http://gillettewinners.com/custom/en_in/html/roger_federer.shtml |archive-date=11 ઑક્ટોબર 2007 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ઉપરાંત મર્સિડિઝ બેન્ઝ અને નેટજેટ્સ સાથે કરાર કર્યો છે. ફેડરરે અગાઉ મોરિસ લેક્રોઇસનો એમ્બેસેડર હોવા છતાં&lt;ref name=&quot;Europastar&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.europastar.com/europastar/magazine/article_display.jsp?vnu_content_id=1000863592|title=Roger Federer Chronometer|publisher=Europa Star|date=2 April 2005|access-date=14 June 2009|archive-date=12 નવેમ્બર 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061112091740/http://www.europastar.com/europastar/magazine/article_display.jsp?vnu_content_id=1000863592|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; રોલેક્સ વોચીસ સાથે પણ કરાર કર્યો છે.&lt;ref name=&quot;CNN money article&quot;&gt;{{cite news|url=http://money.cnn.com/2007/06/29/commentary/sportsbiz/index.htm|title=Federer's on-court dominance still not attracting sponsors|publisher=CNNMoney.com|date=1 July 2007|access-date=14 June 2009|archive-date=24 એપ્રિલ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424193414/https://money.cnn.com/2007/06/29/commentary/sportsbiz/index.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2009માં ફેડરર સ્વિસ ચોકલેટ ઉત્પાદક લિન્ડ્ટનો બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર બન્યો હતો.&lt;ref&gt;http://www.lindt.com/int/swf/eng/company/news/roger-federer-becomes-lindt-brand-ambassador/&lt;/ref&gt; 2010માં તેણે ચીનમાં મર્સિડિઝ-બેન્ઝ સાથે કરેલા કરારને વૈશ્વિક મર્સિડિઝ-બેન્ઝ ભાગીદારી સુધી લંબાવાયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Mercedes-Benz Announces Global Partnership with Roger Federer
|publisher=PRNewsWire.com|date=2010-05-27|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/mercedes-benz-announces-global-partnership-with-roger-federer-95020244.html|access-date=6 January 2011}}&lt;/ref&gt;

=== ગ્રાન્ડ સ્લૅમ દેખાવની સમયરેખા ===
{{Main|Roger Federer career statistics}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#efefef&quot;
! ટુર્નામેન્ટ 
! 1998 
! 1999 
! 2000 
! 2001 
! 2002 
! 2003 
! 2004 
! 2005 
! 2006 
! 2007 
! 2008 
! 2009 
! 2010 
! 2011 
! style=&quot;width:65px&quot;|કારકિર્દી એસઆર (SR) 
! style=&quot;width:69px&quot;|કારકિર્દી ડબ્લ્યુ-એલ (W-L) 
! style=&quot;width:69px&quot;|કારકિર્દી વિજય %
|-
|  colspan=&quot;18&quot;| '''ગ્રાન્ડ સ્લૅમ ટુર્નામેન્ટ્સ''' 
|-
|  style=&quot;background:#efefef&quot;| ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન
|  style=&quot;text-align:center&quot;|એ (A)
|  style=&quot;text-align:center&quot;|એલક્યૂ (LQ)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|3આર (3R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|3આર (3R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|4આર (4R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|4આર (4R)
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:yellow&quot;|એસએફ (SF)
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:yellow&quot;|એસએફ (SF)
|  style=&quot;text-align:center;background:thistle&quot;|એફ (F)
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:yellow&quot;|એસએફ (SF)
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|4/12
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|59-8
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|88.05
|-
|  style=&quot;background:#efefef&quot;| ફ્રેન્ચ ઓપન
|  style=&quot;text-align:center&quot;|એ (A)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|1આર (1R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|4આર (4R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#ffebcd&quot;|ક્યૂએફ (QF)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|1આર (1R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|1આર (1R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|3આર (3R)
|  style=&quot;text-align:center;background:yellow&quot;|એસએફ (SF)
|  style=&quot;text-align:center;background:thistle&quot;|એફ (F)
|  style=&quot;text-align:center;background:thistle&quot;|એફ (F)
|  style=&quot;text-align:center;background:thistle&quot;|એફ (F)
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:#ffebcd&quot;|ક્યૂએફ (QF)
| 
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|1/12
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|43–11
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|79.63
|-
|  style=&quot;background:#efefef&quot;| વિમ્બલ્ડન
|  style=&quot;text-align:center&quot;|એ (A)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|1આર (1R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|1આર (1R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#ffebcd&quot;|ક્યૂએફ (QF)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|1આર (1R)
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:thistle&quot;|એફ (F)
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:#ffebcd&quot;|ક્યૂએફ (QF)
| 
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|6/12
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|55-6
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|90.16
|-
|  style=&quot;background:#efefef&quot;| યુએસ (US) ઓપન
|  style=&quot;text-align:center&quot;|એ (A)
|  style=&quot;text-align:center&quot;|એલક્યૂ (LQ)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|3આર (3R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|4આર (4R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|4આર (4R)
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|4આર (4R)
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:thistle&quot;|એફ (F)
|  style=&quot;text-align:center;background:yellow&quot;|એસએફ (SF)
| 
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|5/11
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|56-6
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|90.32
|-
|  style=&quot;background:#efefef&quot;| જીત-હાર
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|0-0
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|0-2
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|7-4
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|13-4
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|6-4
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|13-3
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|22-1
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|24-2
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|27-1
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|26-1
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|24-3
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|26-2
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|20-3
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|5-1
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|16/47
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|213–31
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|87.29
|}

''મૂંઝવણ દુર કરવા અને ડબલ ગણતરી રોકવા માટે આ ટેબલની માહિતી ખેલાડીએ ટુર્નામેન્ટમાં ભાગ લીધો હોય તે ટુર્નામેન્ટ પૂર્ણ થયા પછી સુધારવામાં આવી છે.'' 

&quot;એ (A)&quot; પરિણામ સુચવે છે કે ખેલાડી આ ઈવેન્ટમાં રમ્યો નથી.

&quot;એલક્યૂ (LQ)&quot; પરિણામ સુચવે છે કે ખેલાડી ટુર્નામેન્ટના ક્વોલિફાઈંગ રાઉન્ડમાં હારી ગયો હતો.

;&lt;big&gt;ફાઈનલો (16 બિરુદો, 6 રનર્સ-અપ)&lt;/big&gt;
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
|  style=&quot;width:100px&quot;|'''પરિણામ''' 
|  width=&quot;50&quot;|'''વર્ષ''' 
|  style=&quot;width:200px&quot;|'''ચેમ્પિયનશિપ''' 
|  width=&quot;75&quot;|'''સપાટી''' 
|  style=&quot;width:200px&quot;|'''ફાઈનલના હરીફ''' 
|  style=&quot;width:200px&quot;|'''ફાઈનલમાં સ્કોર''' 
|- style=&quot;background:#cfc&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2003 
|  વિમ્બલ્ડન &lt;small&gt;(1)&lt;/small&gt;
|  ઘાસ 
| {{Flagicon|AUS}} માર્ક ફિલિપ્પોસિસ 
| 7–6(5), 6–2, 7–6(3)
|- style=&quot;background:#ffc&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2004 
|  ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન &lt;small&gt;(1)&lt;/small&gt;
|  સખત 
|  {{Flagicon|RUS}} મારાત સાફીન 
|  7–6(3), 6–4, 6–2
|- style=&quot;background:#cfc&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2004 
|  વિમ્બલ્ડન &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
|  ઘાસ 
|  {{Flagicon|USA}} એન્ડી રોડ્ડીક 
| 4–6, 7–5, 7–6(3), 6–4
|- style=&quot;background:#ccf&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2004 
|  યુએસ (US) ઓપન &lt;small&gt;(1)&lt;/small&gt;
|  સખત 
| {{Flagicon|AUS}} લીટોન હ્યુઇટ 
|  6–0, 7–6(3), 6–0
|- style=&quot;background:#cfc&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2005 
|  વિમ્બલ્ડન &lt;small&gt;(3)&lt;/small&gt;
|  ઘાસ 
| {{Flagicon|USA}} એન્ડી રોડ્ડીક 
|  6–2, 7–6(2), 6–4
|- style=&quot;background:#ccf&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2005 
|  યુએસ (US) ઓપન &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
|  સખત 
|  {{Flagicon|USA}} આન્દ્રે અગાસી 
|  6–3, 2–6, 7–6(1), 6–1
|- style=&quot;background:#ffc&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2006 
|  ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
|  સખત 
|  {{Flagicon|CYP}} માર્કોસ બેઘડેટીસ 
|  5–7, 7–5, 6–0, 6–2
|- style=&quot;background:#ebc2af&quot;
|  style=&quot;background:#ffa07a&quot;|રનર-અપ 
|  2006 
|  ફ્રેન્ચ ઓપન &lt;small&gt;(1)&lt;/small&gt;
|  માટી
| {{Flagicon|ESP}} રફેલ નાદાલ 
|  6–1, 1–6, 4–6, 6–7(4)
|- style=&quot;background:#cfc&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2006 
|  વિમ્બલ્ડન &lt;small&gt;(4)&lt;/small&gt;
|  ઘાસ 
|  {{Flagicon|ESP}} રફેલ નાદાલ 
|  6–0, 7–6(5), 6–7(2), 6–3
|- style=&quot;background:#ccf&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2006 
|  યુએસ (US) ઓપન &lt;small&gt;(3)&lt;/small&gt;
|  સખત 
|  {{Flagicon|USA}} એન્ડી રોડ્ડીક 
| 6–2, 4–6, 7–5, 6–1
|- style=&quot;background:#ffc&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2007 
|  ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન &lt;small&gt;(3)&lt;/small&gt;
|  સખત 
|  {{Flagicon|CHI}} ફર્નાન્ડો ગોન્ઝાલેઝ 
|  7–6(2), 6–4, 6–4
|- style=&quot;background:#ebc2af&quot;
|  style=&quot;background:#ffa07a&quot;|રનર-અપ 
| 2007 
|  ફ્રેન્ચ ઓપન &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;
|  માટી 
|  {{Flagicon|ESP}} રફેલ નાદાલ 
|  3–6, 6–4, 3–6, 4–6
|- style=&quot;background:#cfc&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2007 
|  વિમ્બલ્ડન &lt;small&gt;(5)&lt;/small&gt;
|  ઘાસ 
|  {{Flagicon|ESP}} રફેલ નાદાલ 
|  7–6(7), 4–6, 7–6(3), 2–6, 6–2
|- style=&quot;background:#ccf&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2007 
|  યુએસ (US) ઓપન &lt;small&gt;(4)&lt;/small&gt;
|  સખત 
|  {{Flagicon|SRB}} નોવાક યોકોવિચ 
|  7–6(4), 7–6(2), 6–4
|- style=&quot;background:#ebc2af&quot;
|  style=&quot;background:#ffa07a&quot;|રનર-અપ 
|  2008 
|  ફ્રેન્ચ ઓપન &lt;small&gt;(3)&lt;/small&gt;
|  માટી 
|  {{Flagicon|ESP}} રફેલ નાદાલ 
|  1–6, 3–6, 0–6
|- style=&quot;background:#cfc&quot;
|  style=&quot;background:#ffa07a&quot;|રનર-અપ 
|  2008 
|  વિમ્બલ્ડન &lt;small&gt;(1)&lt;/small&gt;
|  ઘાસ 
|  {{Flagicon|ESP}} રફેલ નાદાલ 
|  4–6, 4–6, 7–6(5), 7–6(8), 7–9
|- style=&quot;background:#ccf&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2008 
|  યુએસ (US) ઓપન &lt;small&gt;(5)&lt;/small&gt;
|  સખત 
|  {{Flagicon|UK}} એન્ડી મૂર્રી 
|  6–2, 7–5, 6–2
|- style=&quot;background:#ffc&quot;
|  style=&quot;background:#ffa07a&quot;|રનર-અપ 
|  2009 
|  ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન &lt;small&gt;(1) &lt;/small&gt;
|  સખત 
|  {{Flagicon|ESP}} રફેલ નાદાલ 
|  5–7, 6–3, 6–7(3), 6–3, 2–6
|- style=&quot;background:#ebc2af&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2009 
|  ફ્રેન્ચ ઓપન &lt;small&gt;(1)&lt;/small&gt;
|  માટી 
|  {{Flagicon|SWE}} રોબિન રોડર્લિંગ 
|  6–1, 7–6(1), 6–4
|- style=&quot;background:#cfc&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2009 
|  વિમ્બલ્ડન &lt;small&gt;(6)&lt;/small&gt;
|  ઘાસ 
| {{Flagicon|USA}} એન્ડી રોડ્ડીક 
|  5–7, 7–6(6), 7–6(5), 3–6, 16–14
|- style=&quot;background:#ccf&quot;
|  style=&quot;background:#ffa07a&quot;|રનર-અપ 
|  2009 
|  યુએસ (US) ઓપન &lt;small&gt;(1)&lt;/small&gt;
|  સખત 
|  {{Flagicon|ARG}} જુઆન માર્ટિન ડેલ પોટ્રો 
|  6–3, 6–7(5), 6–4, 6–7(4), 2–6
|- style=&quot;background:#ffc&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2010 
|  ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન &lt;small&gt;(4)&lt;/small&gt;
|  સખત 
|  {{Flagicon|UK}} એન્ડી મૂર્રી 
| 6–3, 6–4, 7–6(11)
|}

=== વર્ષાંતે યોજાતી ચેમ્પિયનશિપમાં દેખાવની સમયરેખા ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#efefef&quot;
! ટુર્નામેન્ટ 
! 1998 
! 1999 
! 2000 
! 2001 
! 2002 
! 2003 
! 2004 
! 2005 
! 2006 
! 2007 
! 2008 
! 2009 
! 2010 
! 2011 
! style=&quot;width:65px&quot;|કારકિર્દી એસઆર (SR) 
! style=&quot;width:69px&quot;|કારકિર્દી ડબ્લ્યુ-એલ (W-L) 
! style=&quot;width:69px&quot;|કારકિર્દી વિજય %
|-
|  colspan=&quot;18&quot;| '''વર્ષાંતે યોજાતી ચેમ્પિયનશિપ ટુર્નામેન્ટ્સ''' 
|-
|  style=&quot;background:#efefef&quot;| વાયઈસી (YEC)
|  style=&quot;text-align:center;background:&quot;|એનક્યૂ (NQ)
|  style=&quot;text-align:center;background:&quot;|એનક્યૂ (NQ)
|  style=&quot;text-align:center;background:&quot;|એનક્યૂ (NQ)
|  style=&quot;text-align:center;background:&quot;|એનક્યૂ (NQ)
|  style=&quot;text-align:center;background:yellow&quot;|એસએફ (SF)
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:thistle&quot;|એફ (F)
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
|  style=&quot;text-align:center;background:#afeeee&quot;|આરઆર (RR)
|  style=&quot;text-align:center;background:yellow&quot;|એસએફ (SF)
|  style=&quot;text-align:center;background:lime&quot;|'''ડબ્લ્યુ (W)''' 
| 
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot; rowspan=&quot;2&quot;|5/9
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot; rowspan=&quot;2&quot;|34-7
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot; rowspan=&quot;2&quot;|82.93
|-
|  style=&quot;background:#efefef&quot;| જીત-હાર
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|0-0
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|0-0
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|0-0
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|0-0
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|3-1
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|5-0
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|5-0
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|4-1
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|5-0
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|4-1
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|1-2
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|2–2
|  style=&quot;text-align:center;background:#efefef&quot;|5-0
|}

;&lt;big&gt;ફાઈનલ્સ (5 બિરુદો, 1 રનર-અપ)&lt;/big&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|  width=&quot;100&quot;|'''પરિણામ''' 
|  width=&quot;50&quot;|'''વર્ષ''' 
|  width=&quot;200&quot;|'''ચેમ્પિયનશિપ''' 
|  width=&quot;75&quot;|'''સપાટી''' 
|  width=&quot;200&quot;|'''ફાઈનલના હરીફ''' 
|  width=&quot;200&quot;|'''ફાઈનલમાં સ્કોર''' 
|- bgcolor=&quot;ffffcc&quot;
|  bgcolor=&quot;98FB98&quot;|વિજેતા 
|  2003 
|  {{flagicon|USA}} હ્યુસ્ટન 
|  સખત 
|  {{flagicon|USA}} આન્દ્રે અગાસી 
|  6–3, 6–0, 6–4
|- bgcolor=&quot;ffffcc&quot;
|  bgcolor=&quot;98FB98&quot;|વિજેતા 
|  2004 
|  {{flagicon|USA}} હ્યુસ્ટન 
|  સખત 
|  {{flagicon|AUS}} લીટોન હ્યુઇટ 
|  6–3, 6–2
|- bgcolor=&quot;ffffcc&quot;
|  bgcolor=&quot;FFA07A&quot;|રનર-અપ 
|  2005 
|  {{flagicon|CHN}} શાંઘાઈ 
|  જાજમ (i) 
|  {{flagicon|ARG}} ડેવિડ નેલ્બેન્ડીયન 
|  7–6(4), 7–6(11), 2–6, 1–6, 6–7(3)
|- bgcolor=&quot;ffffcc&quot;
|  bgcolor=&quot;98FB98&quot;|વિજેતા 
|  2006 
|  {{flagicon|CHN}} શાંઘાઈ 
|  સખત (i) 
|  {{flagicon|USA}} જેમ્સ બ્લેક 
|  6–0, 6–3, 6–4
|- bgcolor=&quot;ffffcc&quot;
|  bgcolor=&quot;98FB98&quot;|વિજેતા 
|  2007 
|  {{flagicon|CHN}} શાંઘાઈ 
|  સખત (i) 
|  {{flagicon|ESP}} ડેવિડ ફેર્રર 
|  6–2, 6–3, 6–2
|- bgcolor=&quot;ffffcc&quot;
|  bgcolor=&quot;98FB98&quot;|વિજેતા 
|  2010 
|  {{flagicon|GBR}} [[લંડન]] 
|  સખત (i) 
|  {{flagicon|ESP}} રફેલ નાદાલ 
|  6–3, 3–6, 6–1
|}

=== ઓલિમ્પિક રમતો ===
;&lt;big&gt;(1 સુવર્ણ ચંદ્રક)&lt;/big&gt;
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
|  style=&quot;width:100px&quot;|'''પરિણામ''' 
|  width=&quot;50&quot;|'''વર્ષ''' 
|  style=&quot;width:200px&quot;|'''ચેમ્પિયનશિપ''' 
|  width=&quot;75&quot;|'''સપાટી''' 
|  style=&quot;width:95px&quot;|'''ભાગીદાર''' 
|  style=&quot;width:100px&quot;|'''વિરોધી''' 
|  style=&quot;width:200px&quot;|'''ફાઈનલમાં સ્કોર''' 
|- style=&quot;background:gold&quot;
|  style=&quot;background:#98fb98&quot;|વિજેતા 
|  2008
|  {{flagicon|CHN}} બેઈજિંગ
|  સખત
|  {{Flagicon|SUI}} વાવરીન્કા
|  {{Flagicon|SWE}} એસ્પેલીન &lt;br /&gt; {{Flagicon|SWE}} જોહાન્સન
|  6–3, 6–4, 6–7(4), 6–3
|}


=== વિક્રમો ===
{{Main|List of career achievements by Roger Federer}}
* આ વિક્રમો ટેનિસના ઓપન એરા (1968માં શરૂ થયેલો ટેનિસનો સમયગાળોમાં મેળવવામાં આવ્યા હતા.
* '''ઘાટા'''  અક્ષરોના વિક્રમો બિન-સમોવડિયા વાળી સિદ્ધિઓ છે.
* ''ઈટાલિક્સ (ત્રાંસા)''  અક્ષરના વિક્રમો હાલમાં સક્રિય અવસ્થાની સિદ્ધિઓ છે.

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! સમયગાળો
! પસંદગીના ગ્રાન્ડ સ્લૅમ વિક્રમો
! રમેલા ખેલાડીઓ
|-
|  '''વિમ્બલ્ડન 2003 —''' &lt;br /&gt;''' ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 2010'''  
|  '''16 બિરુદો'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  વિમ્બલ્ડન 2003 —&lt;br /&gt; ફ્રેન્ચ ઓપન 2009 
|  કારકિર્દી ગ્રાન્ડ સ્લૅમ 
|  રોડ લેવર &lt;br /&gt; આન્દ્રે અગાસી &lt;br /&gt; રફેલ નાદાલ
|-
|  '''વિમ્બલ્ડન 2003 —''' &lt;br /&gt;''' ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 2010'''  
|  '''22 ફાઈનલ'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''વિમ્બલ્ડન 2005 —''' &lt;br /&gt;''' યુએસ (US) ઓપન 2007'''  
|  '''સળંગ 10 ફાઈનલ'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''વિમ્બલ્ડન 2004 —''' &lt;br /&gt;''' ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 2010'''  
|  '''સળંગ 23 સેમી-ફાઈનલ'''  
| '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''વિમ્બલ્ડન 2003 —''' &lt;br /&gt;''' ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 2010'''  
|  '''વિવિધ ત્રણ ગ્રાન્ડ સ્લૅમના વિજેતા અને દરેક બિરુદ કમસેકમ ચાર વખત'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''વિમ્બલ્ડન 2004 —''' &lt;br /&gt;''' ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 2011'''  
|  '''સળંગ 27 ગ્રાન્ડ સ્લૅમમાં ક્વાર્ટરફાઈનલો'''  
| '''એકમાત્ર ખેલાડી''' &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cbsnews.com/stories/2011/01/23/sportsline/main7274418.shtml |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=30 મે 2011 |archive-date=16 ફેબ્રુઆરી 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110216171116/http://www.cbsnews.com/stories/2011/01/23/sportsline/main7274418.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|  ''વિમ્બલ્ડન 2004 —'' &lt;br /&gt;'' ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 2011''  
|  ''ગ્રાન્ડ સ્લૅમ રમ્યા હોય તેમાં સળંગ 27 ક્વાર્ટર-ફાઈનલ''  
| જીમી કોન્નર્સ
|-
|  '''2006 — 2007'''  
|  '''સળંગ 2 વર્ષ 3+ બિરુદો જીત્યા'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''2004 અને 2006 — 2007'''  
|  '''3 વર્ષમાં 3+ બિરુદો જીત્યા'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''2004 — 2007'''  
|  '''સળંગ 4 વર્ષ સુધી 2+ બિરુદો જુત્યા'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''2004 — 2007 અને 2009'''  
|  '''5 વર્ષમાં 2+ બિરુદ જીત્યા'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  ''2003-2010''  
|  ''સળંગ 8 વર્ષ સુધી 1+ બિરુદ જીત્યા''  
|  બ્યોન બોર્ગ&lt;br /&gt; પીટ સેમ્પ્રાસ
|-
|  '''વિમ્બલ્ડન 2003 —''' &lt;br /&gt;''' ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 2006'''  
|  '''પ્રથમ 7 ફાઈનલમાં વિજય'''  
| '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  ''ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 2004 —'' &lt;br /&gt;'' યુએસ (US) ઓપન 2010''  
|  ''સળંગ 7 વર્ષ સુધી 20+ મેચોમાં વિજય''  
|  ઇવાન લેન્ડલ
|-
|  ફ્રેન્ચ ઓપન 2006 —&lt;br /&gt; યુએસ (US) ઓપન 2009 
|  તમામ ચાર ગ્રાન્ડ સ્લૅમમાં રનર-અપ 
|  ઇવાન લેન્ડલ
|-
|  '''યુએસ (US) ઓપન 2006''' &lt;br /&gt;''' ફ્રેન્ચ ઓપન 2007'''  
|  '''સળંગ 36 સેટ્સ જીત્યા'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''યુએસ (US) ઓપન 2007'''  
|  '''સળંગ 35 સર્વિસ પોઈન્ટ્સ જીત્યા'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''યુએસ (US) ઓપન 2007'''  
|  '''$2.4 મિલિયનની કમાણી એક કાર્યક્રમમાં કરી'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''વિમ્બલ્ડન 2009'''  
|  '''ફાઈનલમાં 50 એસ (પોઈન્ટ)'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''ફ્રેન્ચ ઓપન 2004 —''' &lt;br /&gt;''' વિમ્બલ્ડન 2008'''  
|  '''સળંગ 18 વખત નં-1 તરીકે પસંદગી'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! ગ્રાન્ડ સ્લૅમ
! સમયગાળો
! દરેક ગ્રાન્ડ સ્લૅમમાં વિક્રમો
! રમેલા ખેલાડીઓ
|-
|  ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 
|  2004-2010 
|  કુલ 4 બિરુદો 
|  આન્દ્રે અગાસી
|-
|  '''ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન'''  
|  '''2004-2010'''  
|  '''7 વર્ષમાં 4 બિરુદો'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 
|  2004–2007 
|  4 વર્ષમાં 3 બિરુદો 
|  આન્દ્રે અગાસી
|-
|  ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 
|  2006–2007 
|  સળંગ 2 બિરુદ 
|  કેન રોઝવેલ &lt;br /&gt; ગ્યુલેર્મો વિલાસ &lt;br /&gt; જોહાન ક્રિક &lt;br /&gt; મેટ્સ વિલેન્ડર &lt;br /&gt; સ્ટીફન એડબર્ગ &lt;br /&gt; ઇવાન લેન્ડલ &lt;br /&gt; જિમ કુરિયર &lt;br /&gt; આન્દ્રે અગાસી
|-
|  ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 
|  2004-2010 
|  કુલ 5 ફાઈનલ 
|  સ્ટીફન એડબર્ગ
|-
|  '''''ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન'' '''  
|  '''''2004 — 2011'' '''  
|  '''''સળંગ 8 સેમી-ફાઈનલ'' '''  
|  '''''એકમાત્ર ખેલાડી'' ''' 
|-
|  ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન 
|  align=&quot;center&quot;|2007 
|  સેટ ચુક્યા વગર વિજય 
|  કેન રોઝવેલ
|-
|  '''ઓસ્ટ્રેલિયન ઓપન'''  
|  '''2000 — 2011'''  
|  '''59 સિંગલ્સ મેચમાં વિજય&lt;ref&gt;http://www.australianopen.com/en_AU/news/articles/2011-01-21/201101211295597217301.html&lt;/ref&gt;'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  ફ્રેન્ચ ઓપન 
|  2006–2009 
|  સળંગ 4 ફાઈનલ 
|  બ્યોન બોર્ગ &lt;br /&gt;ઇવાન લેન્ડલ &lt;br /&gt; રફેલ નાદાલ
|-
|  ફ્રેન્ચ ઓપન 
|  2006–2008 
|  3 રનર-અપ 
|  ગ્યુલેર્મો વિલાસ
|-
|  '''ફ્રેન્ચ ઓપન'''  
|  '''2006 — 2008'''  
|  '''સળંગ 3 રનર-અપ'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''ફ્રેન્ચ ઓપન'''  
|  '''2005 — 2009'''  
|  '''સળંગ 5 સેમી-ફાઈનલ'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  વિમ્બલ્ડન 
|  2003–2007 
|  સળંગ 5 બિરુદ 
|  બ્યોન બોર્ગ
|-
|  વિમ્બલ્ડન 
|  2003–2009 
|  કુલ 7 ફાઈનલ 
|  બોરિસ બેકર&lt;br /&gt;પીટ સેમ્પ્રાસ
|-
|  '''વિમ્બલ્ડન'''  
|  '''2003 — 2009'''  
|  '''સળંગ 7 ફાઈનલ'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''વિમ્બલ્ડન'''  
|  '''2003 — 2009'''  
|  '''સળંગ 7 સેમી-ફાઈનલ'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
| યુએસ (US) ઓપન 
|  2004–2008 
|  કુલ 5 બિરુદ 
|  જીમી કોન્નર્સ&lt;br /&gt;પીટ સેમ્પ્રાસ
|-
|  '''યુએસ (US) ઓપન'''  
| ''' 2004 — 2008'''  
| '''સળંગ 5 બિરુદ'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  '''યુએસ (US) ઓપન'''  
| ''' 2004 — 2009'''  
| '''સળંગ 40 મેચમાં વિજય'''  
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; border=&quot;1&quot;
|-
! સમયગાળો
! અન્ય પસંદગીના વિક્રમો
! રમેલા ખેલાડીઓ
|-
|  2 ફેબ્રઆરી 2004 —&lt;br /&gt; 17 ઓગસ્ટ 2008 
|  સળંગ 237 અઠવાડિયા સુધી નં.1 પર 
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  ઓક્ટોબર 2003&lt;br /&gt; જાન્યુઆરી 2005 
|  ટોચના 10 હરીફો સામે સળંગ 26 મેચમાં વિજય 
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2005–2006 
|  સળંગ 56 સખત સપાટીની મેચમાં વિજય
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2003–2008 
|  સળંગ 65 વખત ઘાસની સપાટીની મેચમાં વિજય 
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2003–2005 
|  સળંગ 24 ટુર્નામેન્ટ ફાઈનલમાં વિજય 
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2006 
|  ટુર્નામેન્ટ ફાઈનલમાંથી 94.12%માં 1 સેશનમાં પહોંચી ગયા 
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2005–2006 
|  2-સેશનમાં મેચ જીતવાની ટકાવારી 95.05% 
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2004–2006 
|  3-સેશનમાં મેચ જીતવાની ટકાવારી 94.27% 
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2004–2007 
|  4-સેશનમાં મેચ જીતવાની ટકાવારી 92.92% 
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2003-2010 
|  5 એટીપી (ATP) વર્લ્ડ ટૂર ફાઈનલ બિરુદ
|  ઇવાન લેન્ડલ&lt;br /&gt;પીટ સેમ્પ્રાસ
|-
|  2007 
|  $10 મિલિયનની કમાણી એક સેશનમાં 
|  '''રફેલ નાદાલ''' 
|-
|  2002-2010 
|  29 માસ્ટર્સ 1000 ફાઈનલ સુધી પહોંચ્યા 
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2005–2006 
|  સળંગ 29 માસ્ટર 1000 મેચમાં વિજય 
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2004–2008 
|  સળંગ 2 ઓલિમ્પિક રમતોમાં વાયર-થી-વાયર નં.-1 તરીકે 
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2005–2007 
|  સળંગ 3 કેલેન્ડર વર્ષમાં વાયર-થી-વાયર નં.-1 તરીકે
|  '''એકમાત્ર ખેલાડી''' 
|-
|  2005–2007 
|  સળંગ 3 કેલેન્ડર વર્ષમાં વાયર-થી-વાયર નં.-1 તરીકે 
|  જીમી કોન્નર્સ
|}

== આ પણ જુઓ ==
{{Portal|Tennis}}
* રોજર ફેડરરની કારકિર્દીના આંકડાઓ
* રોજર ફેડરર દ્વારા હાંસલ કરાયેલી કારકિર્દી સિદ્ધિઓની યાદી
* ફેરડરની આઈટીએફ (ITF) અને એટીએફ (ATP) મેચોની યાદી
* ગ્રાન્ડ સ્લૅમ મેન્સ સિંગલ્સ ચેમ્પિયન્સની યાદી
* પુરુષ ટેનિસ ખેલાડીઓની યાદી
* સ્વિટ્ઝરલેન્ડ ડેવિસ કપ ટીમ
* 2008 સમર ઓલિમ્પિક્સ રાષ્ટ્રીય ધ્વજ આરોહકો

== સંદર્ભ અને નોંધો ==
{{Reflist|2}}

== વધુ વાંચન ==
* {{Cite book |first=Chris|last= Bowers |title=Fantastic Federer: The Biography of the World's Greatest Tennis Player |url=https://archive.org/details/fantasticfederer0000bowe|publisher=John Blake |location= |year=2007 |pages= |isbn=1-84454-407-9}}
* {{Cite book |first=Rene|last=Stauffer |title=The Roger Federer Story: Quest for Perfection |url=https://archive.org/details/rogerfedererstor00rene|publisher=New Chapter Press |location=New York, N.Y |year=2007 |pages= |isbn=0-942257-39-1}}

== વીડિયો ==
* ''વિમ્બલ્ડન ક્લાસિક મેચ: ફેડરર વિરુદ્ધ સેમ્પ્રાસ''  માત્ર સ્ટેન્ટિંગ રૂમ, ડીવીડી (DVD) રજૂઆત તારીખ: 31 ઓક્ટોબર 2006, સમય: 233 મિનિટ, એએસઆઈએન (ASIN): B000ICLR98.
* ''વિમ્બલ્ડન 2007 ફાઈનલ: ફેડરર વિરુદ્ધ નાદાલ (2007)''  કલ્ટર વ્હાઈટ સ્ટાર, ડીવીડી (DVD) રજૂઆત તારીખ: 30 ઓક્ટોબર 2007, સમય: 180 મિનિટ, એએસઆઈએ (ASIN): B000V02CU0.
* ''વિમ્બલ્ડન&amp;nbsp;— ધ 2008 ફાઈનલ્સ: નાદાલ વર્સેસ ફેડરર''  માત્ર સ્ટેન્ડિંગ રૂમ, ડીવીડી (DVD) રજૂઆત તારીખ: 19 ઓગસ્ટ 2008, સમય: 300 મિનિટ, એએસઆઈએન (ASIN): B001CWYUBU.

== બાહ્ય લિંક્સ ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category|Roger Federer}}
* [http://www.rogerfederer.com/ અધિકૃત વેબસાઈટ]
* [http://thebiofile.com/2010/12/roger-federer-portrait-of-the-champion/ વિજેતાનું વર્ણન - રોજર ફેડરર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515052750/http://thebiofile.com/2010/12/roger-federer-portrait-of-the-champion/ |date=15 મે 2011 }}
* [http://www.rogerfedererfoundation.org/en.html રોજર ફેડરર ફાઉન્ડેશન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127091017/http://www.rogerfedererfoundation.org/en.html |date=27 જાન્યુઆરી 2013 }}
* {{Facebook User|Federer|Roger Federer}}

=== ટૂંકી રૂપરેખાઓ ===
* {{ATP|id=F324}}
* {{IMDb name|id=1716574|name=રોજર ફેડરર}}

[[શ્રેણી:જીવિત લોકો]]
[[શ્રેણી:ટેનિસ ખેલાડી]]
[[શ્રેણી:૧૯૮૧માં જન્મ]]</text>
      <sha1>jm5g73jxh36of7608ivbio2091vdlah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રાખેજ (તા. સુત્રાપાડા)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36558</id>
    <revision>
      <id>906627</id>
      <parentid>813265</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58104-85</username>
        <id>89785</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>906627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2629" sha1="3w0is7wzc7jka9yalsvsi6rj6ogqqok" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
|native_name = {{PAGENAME}}
|type = ગામ
|latd = 20.798987|longd = 70.656531
|state_name = ગુજરાત
|district = ગીર સોમનાથ
|leader_title =
|leader_name =
|altitude =
|population_as_of =૨૦૧૧
|population_total =૨૦૩૫
|population_total_cite= &lt;ref name=&quot;S_2011&quot;/&gt;
|area_magnitude=
|area_total =  
|area_telephone = 
|postal_code =
|vehicle_code_range = GJ-32
|sex_ratio =
|unlocode =
|website =
|footnotes =
|સ્થિતિ=યોગ્ય
}}'''રાખેજ (તા. સુત્રાપાડા)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારમાં આવેલા [[ ગીર સોમનાથ જિલ્લો|  ગીર સોમનાથ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ સુત્રાપાડા તાલુકો|સુત્રાપાડા તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે. રાખેજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], ખેતમજૂરી તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

==વસતી==
વસતી ગણતરી ૨૦૧૧ પ્રમાણે આ ગામમાં કુલ ૩૩૧ કુટુંબો મળી ૨૦૩૫ લોકોની વસતી છે. જેમાં ૧૦૫૯ પુરુષો અને ૯૭૬ સ્ત્રીઓ છે.&lt;ref name=&quot;S_2011&quot;&gt;[http://www.censusindia.gov.in/PopulationFinder/View_Village_Population.aspx?pcaid=615143&amp;category=VILLAGE censusindia]&lt;/ref&gt;

==સંદર્ભો==
{{reflist}} 
{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}


[[શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો]]
[[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]]</text>
      <sha1>3w0is7wzc7jka9yalsvsi6rj6ogqqok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>906628</id>
      <parentid>906627</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T06:17:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58104-85</username>
        <id>89785</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>906628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2713" sha1="gzroav2i5pa2zxo5xudquyd9dw4h6nw" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
|native_name = {{PAGENAME}}
|type = ગામ
|latd = 20.798987|longd = 70.656531
|state_name = ગુજરાત
|district = ગીર સોમનાથ
|leader_title =
|leader_name =
|altitude =
|population_as_of =૨૦૧૧
|population_total =૨૦૩૫
|population_total_cite= &lt;ref name=&quot;S_2011&quot;/&gt;
|area_magnitude=
|area_total =  
|area_telephone = 
|postal_code =
|vehicle_code_range = GJ-32
|sex_ratio =
|unlocode =
|website =
|footnotes =
|સ્થિતિ=યોગ્ય
}}'''રાખેજ (તા. સુત્રાપાડા)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારમાં આવેલા [[ ગીર સોમનાથ જિલ્લો|  ગીર સોમનાથ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ સુત્રાપાડા તાલુકો|સુત્રાપાડા તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે. રાખેજ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], ખેતમજૂરી તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]] , [[રજકો]] ,શેરડી જુવાર તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] , માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

==વસતી==
વસતી ગણતરી ૨૦૧૧ પ્રમાણે આ ગામમાં કુલ ૩૩૧ કુટુંબો મળી ૨૦૩૫ લોકોની વસતી છે. જેમાં ૧૦૫૯ પુરુષો અને ૯૭૬ સ્ત્રીઓ છે.&lt;ref name=&quot;S_2011&quot;&gt;[http://www.censusindia.gov.in/PopulationFinder/View_Village_Population.aspx?pcaid=615143&amp;category=VILLAGE censusindia]&lt;/ref&gt;

==સંદર્ભો==
{{reflist}} 
{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}


[[શ્રેણી:સુત્રાપાડા તાલુકો]]
[[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]]</text>
      <sha1>gzroav2i5pa2zxo5xudquyd9dw4h6nw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>હાજાપર (તા. ભુજ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54624</id>
    <revision>
      <id>906622</id>
      <parentid>813770</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4726" sha1="91bzhnirxuuhmjqp1e702kfbhm6z6co" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction |
native_name = {{PAGENAME}} | 
type = ગામ | 
latd = 23.138584 | longd = 69.767711|
locator_position = right | 
state_name = ગુજરાત |
state_name2 = |
district = [[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ]] |
leader_title = |
leader_name = |
altitude = |
population_as_of = ૨૦૧૧&lt;ref name=&quot;kutchpdf&quot;&gt;{{cite web |url=https://panchayat.gujarat.gov.in/panchayatvibhag/Images/Kutch-grampanchayat.pdf |title=પત્રક-૧ તા. ૩૦/૦૬/૨૦૧૫ની સ્થિતિએ જીલ્લો કચ્છ |publisher=panchayat.gujarat.gov.in |format=PDF |access-date=૧૬ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; |
population_total = ૬૨૫ | 
population_density = |
area_magnitude= sq. km |
area_total = |
area_telephone = |
postal_code = |
vehicle_code_range = GJ-12|
sex_ratio = |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
સ્થિતિ=યોગ્ય
}}
'''{{PAGENAME}}''' [[ભારત]]ના [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[કચ્છ]] જિલ્લાના [[ભુજ તાલુકો|ભુજ તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે.&lt;ref name=&quot;bvndp1234&quot;&gt;{{cite web
 |url = http://kutchdp.gujarat.gov.in/kutch/marugam-4.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325172325/https://kutchdp.gujarat.gov.in/kutch/marugam-4.htm |archive-date=૨૫ માર્ચ ૨૦૧૬
 |title      = કચ્છ જિલ્લા પંચાયતની વેબસાઇટ પર ભુજ તાલુકાના ગામોની યાદી
 |last       = જિલ્લા-પંચાયત
 |first      =  કચ્છ
 |date       = 
 |website    = 
 |publisher  = ગુજરાત સરકાર
 |access-date =  
}}&lt;/ref&gt; આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], નોકરી તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[મગ]] , [[તલ]], [[બાજરી]], [[જુવાર]],  [[રજકો]] તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.&lt;ref name=&quot;bvndp1234&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

== ઇતિહાસ ==
હાજાપર ગામ કચ્છના મિસ્ત્રીઓએ સ્થાપેલા ૧૯ ગામોમાંનું એક ગામ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chawra.com/kgk/history2.htm |title=Kutch Gujar Kshatriyas, History &amp; names of their 18 Villages |access-date=2017-01-16 |archive-date=2011-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110303084223/http://www.chawra.com/kgk/history2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.expressindia.com/latest-news/Sinougra-houses-no-longer-live-up-to-their-claim-to-fame/274190/ |title=Press Report after earthquake Giving details of Villages, Art &amp; Skills of Mistris of Kutch |access-date=2017-01-16 |archive-date=2012-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930182039/http://www.expressindia.com/latest-news/Sinougra-houses-no-longer-live-up-to-their-claim-to-fame/274190/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.expressindia.com/news/ie/daily/20010312/ina12017.html |title=Press Report on Houses, History of Mistiris of Kutch |access-date=2017-01-16 |archive-date=2012-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121220074425/http://www.expressindia.com/news/ie/daily/20010312/ina12017.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.docstoc.com/docs/6135227/Kachchh Kutch Gurjar Kshatriyas]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.india9.com/i9show/Gurjar-Kshatriyas-36231.htm |title=Gurjar Kshatriyas, also known as Mistris, came to Kutch from Rajasthan. They are skilled in building construction. They first established themselves at Dhaneti and were granted 18 villages by the rulers of Kutch. They are famous designers and developers of buildings and bridges |access-date=2017-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034501/http://www.india9.com/i9show/Gurjar-Kshatriyas-36231.htm |archive-date=2015-09-24 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;hr&gt;
{{ઢાંચો:ભુજ તાલુકાના ગામ}}

==સંદર્ભ==
{{reflist}}

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}


[[શ્રેણી:ભુજ તાલુકો]]</text>
      <sha1>91bzhnirxuuhmjqp1e702kfbhm6z6co</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વીડી (તા. અંજાર)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54895</id>
    <revision>
      <id>906615</id>
      <parentid>828866</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6252" sha1="ov0jdwcca3f8dwlmdu8cm77jtnc4d77" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction |
native_name = {{PAGENAME}} | 
type = ગામ | 
latd = 23.093214 |
longd = 70.007522 |
locator_position = right | 
state_name = ગુજરાત |
state_name2 = |
district = [[કચ્છ જિલ્લો|કચ્છ]] |
leader_title = |
leader_name = |
altitude = |
population_as_of =  |
population_total = | 
population_density = |
area_magnitude= sq. km |
area_total = |
area_telephone = |
postal_code = |
vehicle_code_range = GJ-12|
sex_ratio = |
unlocode = |
website = |
footnotes = |
સ્થિતિ=યોગ્ય
}}
'''{{PAGENAME}}''' [[ભારત]]ના [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[કચ્છ]] જિલ્લાના [[અંજાર તાલુકો|અંજાર તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે&lt;ref name=&quot;bvndp1234&quot;&gt;{{cite web |url = http://kutchdp.gujarat.gov.in/kutch/marugam-2.htm |title = કચ્છ જીલ્લા પંચાયત  - મારો તાલુકો - અંજાર |last = જિલ્લા-પંચાયત |first = કચ્છ |publisher = ગુજરાત સરકાર |access-date = 2013-12-03 |archive-date = 2011-01-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110104084135/https://kutchdp.gujarat.gov.in/kutch/marugam-2.htm |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], નોકરી તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[મગ]] , [[તલ]], [[બાજરી]], [[જુવાર]],  [[રજકો]] તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે&lt;ref name=&quot;bvndp1234&quot;&gt;&lt;/ref&gt;.

વીડી ગામ તાલુકા મથક [[અંજાર]]&lt;nowiki/&gt;થી ૪ કિમીના અંતરે આવેલું છે.

== ઇતિહાસ ==
વીડી ગામ કચ્છ ગુર્જર ક્ષત્રિયો દ્વારા સ્થાપેયલ ૧૯ ગામોમાંનું એક છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.chawra.com/kgk/history2.htm |title=Kutch Gujar Kshatriyas, History &amp; names of their 18 Villages |access-date=2018-06-28 |archive-date=2011-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110303084223/http://www.chawra.com/kgk/history2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.expressindia.com/latest-news/Sinougra-houses-no-longer-live-up-to-their-claim-to-fame/274190/ |title=Press Report after earthquake Giving details of Villages, Art &amp; Skills of Mistris of Kutch |access-date=2018-06-28 |archive-date=2012-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930182039/http://www.expressindia.com/latest-news/Sinougra-houses-no-longer-live-up-to-their-claim-to-fame/274190/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120930182039/http://www.expressindia.com/latest-news/Sinougra-houses-no-longer-live-up-to-their-claim-to-fame/274190/ |date=2012-09-30 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.expressindia.com/news/ie/daily/20010312/ina12017.html |title=Press Report on Houses, History of Mistiris of Kutch |access-date=2018-06-28 |archive-date=2012-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121220074425/http://www.expressindia.com/news/ie/daily/20010312/ina12017.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.docstoc.com/docs/6135227/Kachchh Kutch Gurjar Kshatriyas]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.india9.com/i9show/Gurjar-Kshatriyas-36231.htm |title=Gurjar Kshatriyas, also known as Mistris, came to Kutch from Rajasthan. They are skilled in building construction. They first established themselves at Dhaneti and were granted 18 villages by the rulers of Kutch. They are famous designers and developers of buildings and bridges |access-date=2018-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034501/http://www.india9.com/i9show/Gurjar-Kshatriyas-36231.htm |archive-date=2015-09-24 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; જોકે, ૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના ધરતીકંપમાં ગૂર્જર ક્ષત્રિયોએ બનાવેલ જૂના મકાનોમાંથી મોટાભાગના નષ્ટ પામ્યા હતા.

== જાણીતા વ્યક્તિઓ ==
કચ્છ ગૂર્જર ક્ષત્રિયો માંથી કેટલાક રેલ્વેના કોન્ટ્રાક્ટર બન્યા હતા અને ૧૮૬૦-૧૯૧૦ના સમયગાળામાં ખ્યાતિ પામ્યા હતા.&lt;ref&gt;Nanji Bapa ni Nondh-pothi published in Gujarati in year 1999 from Vadodara. It is a diary of Railway Contracts done by KGK community noted by Nanji Govindji Tank of Hajapar/Jamshedpur, compiled by Dharsibhai Jethalal Tank of Nagalpar/Tatanagar. This book was given Aank Sidhhi award by Kutch Shakti at Mumbai in year 2000.Railway Contractors from Veedee&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ratna Bhagat Ni Chopdi :1930&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kadia Kshatriya Abhudaya:1897&lt;/ref&gt;

વીડી ગામ ક્રિકેટ ખેલાડી રાજેશ ચૌહાણના વડવાઓનું ગામ છે.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Kutch Gurjar Kshatriyas: A brief History &amp; Glory|author=Raja Pawan Jethwa|year=૨૦૦૭|location=કલક્તા}}&lt;/ref&gt;

== મંદિરો ==
વીડી ગામની બહાર ગુફામાં હનુમાન મંદિર આવેલું છે, જે ખૂબ પ્રખ્યાત છે. ગામમાં ગૂર્જર ક્ષત્રિયોના કુળદેવીના મંદિરો આવેલા છે.

&lt;hr&gt;
{{અંજાર તાલુકાના ગામ}}

==સંદર્ભ==
{{reflist}}

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}


[[શ્રેણી:અંજાર તાલુકો]]</text>
      <sha1>ov0jdwcca3f8dwlmdu8cm77jtnc4d77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લાઠીદડ (તા. બોટાદ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55162</id>
    <revision>
      <id>906629</id>
      <parentid>875001</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57918-80</username>
        <id>89786</id>
      </contributor>
      <comment>બોટાદ-ભાવનગર રોડ પર આવેલા લાઠીદડ વિસ્તારની ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી માહિતીમાં SKY ગ્રુપની કંપનીઓ, ONE SKY Clothing Store તથા પાઇપ ઉત્પાદન એકમો વિશેની માહિતી ઉમેરવામાં આવી.</comment>
      <origin>906629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3957" sha1="ssel0sxvs9drnclc55rw47yen4jkrh0" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
|native_name = લાઠીદડ
|type = ગામ
|latd = 22.107231
|longd = 71.767566
|state_name = ગુજરાત
|district = બોટાદ
|leader_title =
|leader_name =
|altitude =
|population_as_of = ૨૦૧૧
|population_total = ૧૮૦૦૦
|population_total_cite = &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.co.in/villages/lathidad-population-bhavnagar-gujarat-516037|title=Lathidad Village Population, Caste - Botad Bhavnagar, Gujarat - Census India|website=www.censusindia.co.in|language=en-US|access-date=૧૩ ઓક્ટોબર ૨૦૧૭|archive-date=2020-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808230525/https://www.censusindia.co.in/villages/lathidad-population-bhavnagar-gujarat-516037|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|area_magnitude=
|area_total =  
|area_telephone = 
|postal_code =
|vehicle_code_range = GJ-33
|sex_ratio =
|unlocode =
|website =
|footnotes =
|સ્થિતિ=યોગ્ય
}}
'''{{PAGENAME}}''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારના [[બોટાદ જિલ્લો|બોટાદ જિલ્લા]]માં આવેલા [[બોટાદ તાલુકો|બોટાદ તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://botad.nic.in/village-panchayats/|title=Villages &amp; Panchayats, District Botad, Government of Gujarat, India|language=en|access-date=2021-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127100249/https://botad.nic.in/village-panchayats/|archive-date=2021-01-27}}&lt;/ref&gt; આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી|દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[માધ્યમિક શાળા]], [[ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા]], મહિલા કોલેજ, [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રે પણ સારો વિકાસ થયેલો જોવા અહીં જોવા મળે છે. બોટાદ-ભાવનગર રોડ પર આવેલા લાઠીદડ વિસ્તારમાં કાપડ અને અન્ય ઉત્પાદન ઉદ્યોગો આવેલા છે. આ વિસ્તારમાં SKY Textiles India Pvt. Ltd., SKY Primwear India Pvt. Ltd., SKY International LLP અને SKY Spintex Pvt. Ltd. જેવી કંપનીઓ કાર્યરત છે. આ ઉપરાંત, '''ONE SKY Clothing Store''' નામે વસ્ત્રોની દુકાન પણ આવેલી છે. આ વિસ્તારમાં પીવીસી પાઇપ તથા સિમેન્ટ અને આર.સી.સી. પાઇપના ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલા એકમો પણ આવેલા છે.

લાઠીદડ [[બોટાદ]]થી ભાવનગર માર્ગ પર ૧૩ કિમીના અંતરે આવેલું છે.

{{બોટાદ તાલુકાના ગામો}}

==સંદર્ભો==
{{reflist}}

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}</text>
      <sha1>ssel0sxvs9drnclc55rw47yen4jkrh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વાન્તાવંગ ધોધ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93080</id>
    <revision>
      <id>906613</id>
      <parentid>771072</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2505" sha1="0879k0x9wci5j4w9ihyn4p5fv8ibxxp" xml:space="preserve">{{Infobox waterfall|name=વાન્તાવંગ&amp;nbsp;ધોધ|photo=Vantawng Khawhthla.jpg|photo_caption=વાન્તાવંગ&amp;nbsp;ધોધ, ખાવથલા|coords={{Coord|23.25692|92.76246|format=dms|type:waterbody_region:IN|display=inline,title}}|location=[https://gu.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%AA%B8%E0%AB%87%E0%AA%B0%E0%AA%9B%E0%AA%BF%E0%AA%AA_%E0%AA%9C%E0%AA%BF%E0%AA%B2%E0%AB%8D%E0%AA%B2%E0%AB%8B સેરછિપ] જિલ્લો, મિઝોરમ, ભારત|type=બહુસ્તરીય|height={{convert|228.6|m}}|watercourse=વાનવા&amp;nbsp;નદી}}'''વાન્તાવંગ ધોધ '''(જેને મિઝો ભાષામાં વાન્તાવંગ ખાવથલા કહેવાય છે) [[ભારત]] દેશના પૂર્વ ભાગમાં સ્થિત [[મિઝોરમ]] રાજ્યના [[સેરછિપ જિલ્લો|સેરછીપ જિલ્લા]]&lt;nowiki/&gt;માં આવેલ થેન્ઝવલ ખાતેથી {{Convert|5|km}} દક્ષિણમાં આવેલ છે. તે મિઝોરમ ખાતે સૌથી વધુ ઊંચો અવિરત ધોધ છે. તે સેરછીપ ખાતેથી {{Convert|30|km}} અને ઐઝવાલ ખાતેથી {{Convert|137|km}} જેટલા અંતરે આવેલ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.india9.com/i9show/Vantawng-Falls-14604.htm|title=Vantawng Falls|publisher=india9|access-date=2010-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120829031219/http://www.india9.com/i9show/Vantawng-Falls-14604.htm|archive-date=2012-08-29|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ધોધ ==
તે એક, બે સ્તરીય [[ધોધ]] છે, જેની કુલ ઊંચાઇ {{Convert|228.6|m}} જેટલી છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.world-waterfalls.com/waterfall.php?num=243|title=Vantawng Falls|publisher=World Waterfall Database|archive-url = https://web.archive.org/web/20160312154245/http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall/Vantawng-Falls-195/|archive-date=2017-03-12|access-date=2010-06-24}}&lt;/ref&gt;

== આ પણ જુઓ ==

* ભારતમાં ધોધની યાદી
* ભારતમાં ધોધની યાદી (ઊંચાઇ પ્રમાણે)

== સંદર્ભો ==
{{reflist}}

[[શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો]]
[[શ્રેણી:મિઝોરમ]]</text>
      <sha1>0879k0x9wci5j4w9ihyn4p5fv8ibxxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>૨૦૧૮ એશિયાઈ રમતોત્સવ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96017</id>
    <revision>
      <id>906624</id>
      <parentid>870806</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:02:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56538" sha1="qdj7xg0pdjj0b64xk0146df5dviwkr3" xml:space="preserve">{{Asiad infobox 
| Name = અઢારમો એશિયાઈ રમતોત્સવ
| Logo = 
| Size = 
| Optional caption = 2018 રમતોત્સવનું આધિકારીક ચિહ્ન
| Motto = એશિઆ ની ઉર્જા&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Prasetya|first1=Muhammad Hary|title=Tema Asian Games 2018, The Energy of Asia, Ini Artinya|url=http://superball.tribunnews.com/2016/02/12/tema-asian-games-2018-the-energy-of-asia-ini-artinya|access-date=12 June 2016|publisher=Superball.id|date=12 February 2016|archive-date=11 ઑક્ટોબર 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011093423/http://superball.tribunnews.com/2016/02/12/tema-asian-games-2018-the-energy-of-asia-ini-artinya|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| Host city = જકાર્તા અને પ્લેમબંગ&lt;ref name=&quot;antara&quot;&gt;{{cite news|author=Odi Aria Saputra|title=Keppres Asian Games Turun Pertengahan April|date=10 April 2015|publisher=Sriwijaya Post|url=http://palembang.tribunnews.com/2015/04/10/keppres-asian-games-turun-pertengahan-april|language=Indonesian|access-date= 10 अप्रैल 2015}}&lt;/ref&gt;
| Nations participating  = 45
| Athletes participating =
| Events = 40 રમતોમાં 465
| Opening ceremony = 18 ઓગસ્ટ&lt;ref&gt;{{cite news|title=18-8-18 start planned for 18th Asian Games|url=http://www.ocasia.org/News/IndexNewsRM.aspx?WKegervtea1cpVOAYhDReQ==|access-date=28 January 2015|publisher=Olympic Council of Asia|date=27 January 2015|archive-date=5 માર્ચ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305192225/http://www.ocasia.org/News/IndexNewsRM.aspx?WKegervtea1cpVOAYhDReQ==|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|Closing ceremony = 2 સપ્ટેમ્બર
| Officially opened by = 
| Athlete's Oath =
| Judge's Oath =
| Torch Lighter =
| Stadium = ગેલોરા બુંગ કરોના સ્ટેડિયમ
| website = [https://www.asiangames2018.id આધિકારીક જાલસ્થાન]
| previous = 
| next = 
}}

'''૨૦૧૮ એશિયાઈ રમતોત્સવ''', ૧૮મો એશિયાઈ રમતોત્સવ ના સત્તાવાર નામે પણ જાણીતો છે, એ એક એશિયાઈ બહુ-રમત સ્પર્ધા છે જેનું આયોજન ઈંડોનેશિઆના જકાર્તા અને પ્લેમબંગ નામના શહેરોમાં ૧૮ આૅગસ્ટથી ૨ સપ્ટેમ્બર દરમિયાન કરાયું છે.

{| class=&quot;wikitable collapsible&quot; style=&quot;width: 100%; margin-bottom: 10px;&quot;
!ભાગલેનારી રાષ્ટ્રિય ઓલીમ્પિક સમિતીઓ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.asiangames2018.id/athletes/countries/|title=Asian Games 2018 Jakarta Palembang|website=Asian Games 2018 Jakarta Palembang|access-date=2018-08-28|archive-date=2018-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180809215600/https://en.asiangames2018.id/athletes/countries/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|
{{div col|colwidth=22em}}
*{{flagIOC2|AFG|2018 Asian Games|65}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ibrahim Momand|first1=Mohammad|title=Afghan squad leaves for 2018 Asian Games|url=http://salamwatandar.com/English/article.aspx?a=41759|access-date=18 August 2018|work=Salam Watandar|publisher=salamwatandar.com|date=15 August 2018|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818214412/http://salamwatandar.com/English/article.aspx?a=41759|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|BRN|2018 Asian Games|109}}
*{{flagIOC2|BAN|2018 Asian Games|117}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bangladesh sends 117 athletes for 2018 Asian Games|url=http://www.banglanews24.com/english/sports/article/70332/bangladesh-sends-117-athletes-for-2018-asian-games|access-date=18 August 2018|publisher=banglanews24.com|date=18 August 2018|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818150737/http://www.banglanews24.com/english/sports/article/70332/bangladesh-sends-117-athletes-for-2018-asian-games|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|BHU|2018 Asian Games|24}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bhutanese athletes gear up for 18th Asian Games 2018|url=http://www.businessbhutan.bt/businessbhutan/bhutanese-athletes-gear-up-for-18th-asian-games-2018/|access-date=18 August 2018|work=Business Bhutan|publisher=businessbhutan.bt|date=15 August 2018|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818150719/http://www.businessbhutan.bt/businessbhutan/bhutanese-athletes-gear-up-for-18th-asian-games-2018/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|BRU|2018 Asian Games|15}}
*{{flagIOC2|CAM|2018 Asian Games|45}}
*{{flagIOC2|CHN|2018 Asian Games|845}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Hong'e|first1=Mo|title=China to use Asian Games as preparation for Tokyo Olympics, says official|url=http://www.ecns.cn/news/sports/2018-08-16/detail-ifyxccrz0966142.shtml|access-date= 18 August 2018|agency=Xinhua|publisher=Ecns.cn|date=16 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|HKG|2018 Asian Games|580}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=中国香港代表团在亚运村升旗 女剑客江旻憓担纲开幕旗手|url=http://news.sina.com.cn/o/2018-08-16/doc-ihhvciiw1781656.shtml|access-date= 18 August 2018|work=Sina News|publisher=sina.com.cn|date=16 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|IND|2018 Asian Games|572}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Ministry clears 804-member contingent|url=https://www.thehindu.com/sport/athletics/ministry-clears-804-member-contingent/article24667008.ece|access-date= 14 August 2018|work=The Hindu|publisher=thehindu.com|date=11 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|INA|2018 Asian Games|938}} '''(host)'''&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Laksamana|first1=Nugyasa|title=Kontingen Indonesia untuk Asian Games 2018 Resmi Dikukuhkan|url=https://olahraga.kompas.com/read/2018/08/06/10212858/kontingen-indonesia-untuk-asian-games-2018-resmi-dikukuhkan|access-date= 18 August 2018|work=Kompas.com|publisher=olahraga.kompas.com|date=6 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|IRI|2018 Asian Games|387}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Iran’s national flag hoisted in 2018 Asian Games Village|url=https://en.mehrnews.com/news/136812/Iran-s-national-flag-hoisted-in-2018-Asian-Games-Village|access-date= 18 August 2018|work=Mehr News Agency|publisher=mehrnews.com|date=16 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|IRQ|2018 Asian Games|56}}
*{{flagIOC2|JPN|2018 Asian Games|762}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Nagatsuka|first1=Kaz|title=Team Japan targets short- and long-term success at Asian Games|url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2018/08/13/more-sports/team-japan-targets-short-long-term-success-asian-games/#.W3fzY7h9jIU|access-date= 18 August 2018|work=The Japan Times|publisher=japantimes.co.jp|date=13 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|JOR|2018 Asian Games|35}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Team Jordan athletes start heading to Indonesia|url=http://www.jordantimes.com/news/sports/team-jordan-athletes-start-heading-indonesia|access-date=18 August 2018|work=The Jordan Times|publisher=jordantimes.com|date=16 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818041527/http://jordantimes.com/news/sports/team-jordan-athletes-start-heading-indonesia|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|KAZ|2018 Asian Games|440}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Up to 200 Kazakhstan's athletes arrive at Asian Games in Jakarta|url=https://bnews.kz/en/news/up_to_200_kazakhstan%27s_athletes_arrives_at_asian_games_in_jakarta|access-date=18 August 2018|work=BNews KZ|publisher=bnews.kz|date=16 August 2018|archive-date=18 સપ્ટેમ્બર 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918123715/https://bnews.kz/en/news/up_to_200_kazakhstan%27s_athletes_arrives_at_asian_games_in_jakarta|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|COR|2018 Asian Games|60}}
*{{flagIOC2|PRK|2018 Asian Games|168}}
*{{flagIOC2|KOR|2018 Asian Games|807}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=韩国强势阵容征战亚运，期待蝉联金牌榜亚军|url=http://www.xinhuanet.com/sports/2018-08/10/c_1123247229.htm|access-date=18 August 2018|work=Sports.news.cn|publisher=Xinhuanet.com|date=10 August 2018|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818182051/http://www.xinhuanet.com/sports/2018-08/10/c_1123247229.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|KUW|2018 Asian Games|24}}
*{{flagIOC2|KGZ|2018 Asian Games|211}}
*{{flagIOC2|LAO|2018 Asian Games|142}}
*{{flagIOC2|LBN|2018 Asian Games|28}}
*{{flagIOC2|MAC|2018 Asian Games|109}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Moura|first1=Nelson|title=Macau&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;Local Karaté-do gold medallist left out of 2018 Asian Games due to passport regulations|url=http://www.macaubusiness.com/macau-local-karate-do-gold-medallist-left-out-of-2018-asian-games-due-to-passport-regulations/|access-date=18 August 2018|work=Macau News Agency|publisher=macaubusiness.com|date=15 August 2018|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818152157/http://www.macaubusiness.com/macau-local-karate-do-gold-medallist-left-out-of-2018-asian-games-due-to-passport-regulations/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|MAS|2018 Asian Games|426}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Phung|first1=Adrian|title=PM urges Asian Games athletes to repeat 2010 feat|url=http://www.thesundaily.my/news/2018/08/10/pm-urges-asian-games-athletes-repeat-2010-feat|access-date=18 August 2018|work=The Sun Daily|publisher=thesundaily.my|date=10 August 2018|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818150726/http://www.thesundaily.my/news/2018/08/10/pm-urges-asian-games-athletes-repeat-2010-feat|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|MDV|2018 Asian Games|146}}
*{{flagIOC2|MGL|2018 Asian Games|269}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=State flag handed over to Mongolian athletes|url=http://montsame.mn/en/read/16340|access-date= 18 August 2018|work=Montsame|publisher=montsame.mn|date=14 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|MYA|2018 Asian Games|112}}
*{{flagIOC2|NEP|2018 Asian Games|185}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Post|first1=Kathmandu|title=Participation itself an achievement: Nepal sports council|url=http://www.thejakartapost.com/news/2018/08/17/participation-itself-an-achievement-nepal-sports-council.html|access-date= 18 August 2018|work=The Jakarta Post|publisher=thejakartapost.com|date=17 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|OMA|2018 Asian Games|47}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Eyeing medals, Oman to send young team to Jakarta|url=https://timesofoman.com/article/138860|access-date= 18 August 2018|work=Times News Service|publisher=Times of Oman|date=28 July 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|PAK|2018 Asian Games|310}}
*{{flagIOC2|PLE|2018 Asian Games|88}}
*{{flagIOC2|PHI|2018 Asian Games|272}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Beltran|first1=Nelson|title=272 Filipino bets ready for war in 18th Asian Games|url=https://www.philstar.com/sports/2018/08/18/1843703/272-filipino-bets-ready-war-18th-asian-games|access-date= 18 August 2018|work=Phil Star Global|publisher=Philstar.com|date=18 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|QAT|2018 Asian Games|222}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Mackay|first1=Duncan|title=Qatar choose squash player to carry flag at Asian Games Opening Ceremony|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1068899/qatar-choose-squash-player-to-carry-flag-at-asian-games-opening-ceremony|access-date= 18 August 2018|work=inside the games|publisher=insidethegames.biz|date=17 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|KSA|2018 Asian Games|169}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Meenaghan|first1=Gary|title=Saudi Arabia hopeful ahead of opening Asian Games clash against Iran|url=http://www.arabnews.com/node/1356621/sport|access-date= 18 August 2018|work=Arab News|publisher=arabnews.com|date=14 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|SGP|2018 Asian Games|265}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Asian Games: Singapore pin hopes on Schooling while Malaysia's David seeks fifth squash gold|url=https://www.channelnewsasia.com/news/sport/asian-games-singapore-pin-hopes-on-schooling-while-malaysia-s-10618424|access-date=18 August 2018|work=Channel News Asia|publisher=channelnewsasia.com|date=15 August 2018|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818182105/https://www.channelnewsasia.com/news/sport/asian-games-singapore-pin-hopes-on-schooling-while-malaysia-s-10618424|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|SRI|2018 Asian Games|173}}&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kumara|first=Athula|date=16 August 2018|title=The Sri Lankan team will leave for Indonesia today for the 18th Asian Games|url=https://english.newsslbc.lk/?p=1608|work=[[Sri Lanka Broadcasting Corporation]] (SLBC)|location=Colombo, Sri Lanka|access-date=18 August 2018|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818130642/https://english.newsslbc.lk/?p=1608|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kaluarachchi|first=Anjana|date=12 August 2018|title=SL to send largest ever contingent to Asian Games|url=http://www.ceylontoday.lk/news-search/asian%20games/print-more/10740|work=[[Ceylon Today]]|location=Colombo, Sri Lanka|access-date=18 August 2018|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818084143/http://www.ceylontoday.lk/news-search/asian%20games/print-more/10740|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|SYR|2018 Asian Games|73}}
*{{flagIOC2|TPE|2018 Asian Games|588}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Premier pledges full support for Taiwan delegation at 2018 Asian Games|url=https://english.ey.gov.tw/News_Content2.aspx?n=8262ED7A25916ABF&amp;sms=DD07AA2ECD4290A6&amp;s=D9116E589C3A9BEE|access-date=18 August 2018|work=Executive Yuan, Republic of China (Taiwan)|publisher=english.ey.gov.tw|date=15 August 2018|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818182119/https://english.ey.gov.tw/News_Content2.aspx?n=8262ED7A25916ABF&amp;sms=DD07AA2ECD4290A6&amp;s=D9116E589C3A9BEE|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|TJK|2018 Asian Games|112}}
*{{flagIOC2|THA|2018 Asian Games|829}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Thais aiming for 17 gold medal haul in Indonesia|url=https://www.bangkokpost.com/news/sports/1523970/thais-aiming-for-17-gold-medal-haul-in-indonesia|access-date= 18 August 2018|work=Bangkok Post|publisher=bangkokpost.com|date=18 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|TLS|2018 Asian Games|69}}
*{{flagIOC2|TKM|2018 Asian Games|72}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Turkmen athletes to compete for medals in summer Asian Games|url=https://en.hronikatm.com/2018/08/turkmen-athletes-to-compete-for-medals-in-summer-asian-games/|access-date=18 August 2018|work=Chronicles of Turkmenistan|publisher=en.hronikatm.com|date=15 August 2018|archive-date=18 ઑગસ્ટ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818182121/https://en.hronikatm.com/2018/08/turkmen-athletes-to-compete-for-medals-in-summer-asian-games/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|UAE|2018 Asian Games|138}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Palmer|first1=Dan|title=United Arab Emirates confirm large delegation for Jakarta Palembang 2018|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1068255/united-arab-emirates-confirm-large-delegation-for-jakarta-palembang-2018|access-date= 18 August 2018|work=inside the games|publisher=insidethegames.biz|date=2 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|UZB|2018 Asian Games|232}}&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Tashkhodjayev|first1=Javokhir|title=Uzbekistan athletes will compete at the Asian Games 2018|url=http://uza.uz/en/sport/uzbekistan-athletes-will-compete-at-the-xviii-summer-olympic-07-08-2018|access-date= 18 August 2018|work=Uzbekistan National News Agency|publisher=uza.uz|date=7 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|VIE|2018 Asian Games|352}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Vietnamese athletes ready for ASIAD 2018 competitions|url=https://en.vietnamplus.vn/vietnamese-athletes-ready-for-asiad-2018-competitions/136644.vnp|access-date= 18 August 2018|work=Vietnam+|publisher=vietnamplus.vn|date=17 August 2018}}&lt;/ref&gt;
*{{flagIOC2|YEM|2018 Asian Games|32}}
{{div col end}}
|}
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed sortable&quot; style=&quot;border: 0px; margin-bottom: 10px;&quot; 
!સંગ્યા
!દેશ
!ખેલાડીઓ
|-
|INA
|ઈન્ડોનેશિઆ
|938
|-
|CHN
|ચિન
|845
|-
|THA
|થાઈલેન્ડ
|829
|-
|KOR
|દક્ષિણ કોરિઆ
|807
|-
|JPN
|જપાન
|762
|-
|TPE
|તાઈપેઈ
|588
|-
|HKG
|હોંગ કોંગ
|580
|-
|IND
|ભારત
|572
|-
|KAZ
|કઝાખસ્તાન
|440
|-
|MAS
|મલેશિઆ
|426
|-
|IRI
|ઈરાન
|387
|-
|VIE
|વિએતનામ
|352
|-
|PAK
|પાકિસ્થાન
|310
|-
|PHI
|ફિલીપિન્સ
|272
|-
|MGL
|મોંગોલિઆ
|269
|-
|SGP
|સિંગાપૌર
|265
|-
|UZB
|ઉઝબેકિસ્તાન
|232
|-
|QAT
|કતાર
|222
|-
|KGZ
|કિર્ગીઝસ્તાન
|211
|-
|NEP
|નેપાલ
|185
|-
|SRI
|શ્રી લંકા
|173
|-
|KSA
|અરેબિઆ
|169
|-
|PRK
|ઉત્તર કોરિઆ
|168
|-
|MDV
|માલદિવ્સ
|146
|-
|LAO
|લાઓસ
|142
|-
|UAE
|આરબ અમિરાત
|138
|-
|BAN
|બંગ્લાદેશ
|117
|-
|MYA
|મ્યાનમાર
|112
|-
|TJK
|તાજીકિસ્તાન
|112
|-
|BRN
|બહરિન
|109
|-
|MAC
|મકાઉ
|109
|-
|PLE
|પેલેસ્ટાઈન
|88
|-
|SYR
|સીરિઆ
|73
|-
|TKM
|તુર્કમેનિસ્તાન
|72
|-
|TLS
|તિમોર
|69
|-
|AFG
|અફઘાનિસ્તાન
|65
|-
|COR
|કોરિઆ
|60
|-
|IRQ
|ઈરાક
|56
|-
|OMA
|ઓમાન
|47
|-
|CAM
|કમ્બોડિઆ
|45
|-
|JOR
|જોર્ડન
|35
|-
|YEM
|યમન
|32
|-
|LBN
|લેબનાન
|28
|-
|BHU
|ભુતાન
|24
|-
|KUW
|કુવૈત
|24
|-
|BRU
|બ્રુનેઇ
|15
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 0.5em auto 10px; font-size: 90%; line-height: 1.25em;&quot; width=&quot;85%&quot;
! colspan=&quot;2&quot; id=&quot;768&quot; |ઓગસ્ટ/સપ્ટેમ્બર
! id=&quot;770&quot; width=&quot;35&quot; |10&lt;br /&gt;શુક્ર
! id=&quot;772&quot; width=&quot;35&quot; |11&lt;br /&gt;શનિ
! id=&quot;774&quot; width=&quot;35&quot; |12&lt;br /&gt;રવિ
! id=&quot;776&quot; width=&quot;35&quot; |13&lt;br /&gt;સોમ
! id=&quot;778&quot; width=&quot;35&quot; |14&lt;br /&gt;મંગલ
! id=&quot;780&quot; width=&quot;35&quot; |15&lt;br /&gt;બુધ
! id=&quot;782&quot; width=&quot;35&quot; |16&lt;br /&gt;ગુરુ
! id=&quot;784&quot; width=&quot;35&quot; |17&lt;br /&gt;શુક્ર
! id=&quot;786&quot; width=&quot;35&quot; |18&lt;br /&gt;શનિ
! id=&quot;788&quot; width=&quot;35&quot; |19&lt;br /&gt;રવિ
! id=&quot;790&quot; width=&quot;35&quot; |20&lt;br /&gt;સોમ
! id=&quot;792&quot; width=&quot;35&quot; |21&lt;br /&gt;મંગલ
! id=&quot;794&quot; width=&quot;35&quot; |22&lt;br /&gt;બુધ
! id=&quot;796&quot; width=&quot;35&quot; |23&lt;br /&gt;ગુરુ
! id=&quot;798&quot; width=&quot;35&quot; |24&lt;br /&gt;શુક્ર
! id=&quot;800&quot; width=&quot;35&quot; |25&lt;br /&gt;શનિ
! id=&quot;802&quot; width=&quot;35&quot; |26&lt;br /&gt;રવિ
! id=&quot;804&quot; width=&quot;35&quot; |27&lt;br /&gt;સોમ
! id=&quot;806&quot; width=&quot;35&quot; |28&lt;br /&gt;મંગલ
! id=&quot;808&quot; width=&quot;35&quot; |29&lt;br /&gt;બુધ
! id=&quot;810&quot; width=&quot;35&quot; |30&lt;br /&gt;ગુરુ
! id=&quot;812&quot; width=&quot;35&quot; |31&lt;br /&gt;શુક્ર
! id=&quot;814&quot; width=&quot;35&quot; |1&lt;br /&gt;શનિ
! id=&quot;816&quot; width=&quot;35&quot; |2&lt;br /&gt;રવિ
! id=&quot;818&quot; | સ્પર્ધાઓ.
|- id=&quot;820&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;821&quot; | પ્રસંગો
! id=&quot;831&quot; style=&quot;background-color:#00cc33;&quot; |ઓ.સી
! id=&quot;847&quot; style=&quot;background-color:#ee3333;&quot; |સી.સી
| class=&quot;table-na&quot; data-sort-value=&quot;&quot; id=&quot;849&quot; style=&quot;background: #ececec; color: #2C2C2C; vertical-align: middle; font-size: smaller; text-align: center; &quot; |N/A
|- id=&quot;851&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;852&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Archery_pictogram.svg|17x17px]] તિરંદાજી
| id=&quot;866&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;868&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;870&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;872&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;874&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;876&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;878&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;880&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;887&quot; |'''8'''
|- id=&quot;889&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;890&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Synchronized_swimming_pictogram.svg|17x17px]] આર્ટિસ્ટીક સ્વિમિંંગ
| id=&quot;910&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;912&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;914&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;920&quot; |'''2'''
|- id=&quot;922&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;923&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Athletics_pictogram.svg|17x17px]] એથ્લેટિક્સ
| id=&quot;941&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;943&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''11'''
| id=&quot;945&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''7'''
| id=&quot;947&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''7'''
| id=&quot;949&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''9'''
| id=&quot;951&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''10'''
| id=&quot;956&quot; |'''48'''
|- id=&quot;958&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;959&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Badminton_pictogram.svg|17x17px]] બેડમિન્ટન
| id=&quot;971&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;973&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;975&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;977&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;979&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;981&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;983&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;985&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;987&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;989&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;996&quot; |'''7'''
|- id=&quot;998&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;999&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Baseball_pictogram.svg|17x17px]] બેઝબોલ
| id=&quot;1018&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1020&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1022&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1025&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1027&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1029&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1032&quot; |'''1'''
|- id=&quot;1034&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1035&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Basketball_pictogram.svg|17x17px]] બાસ્કેટબોલ
| id=&quot;1038&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |
5 x 5
| id=&quot;1045&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1047&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1049&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1051&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1054&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1056&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1058&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1061&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1063&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1065&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1067&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1069&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1071&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1074&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1076&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1078&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1081&quot; |'''2'''
|- id=&quot;1083&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1084&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |
3 x 3
| id=&quot;1098&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1100&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1102&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1104&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1106&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1108&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1117&quot; |'''2'''
|- id=&quot;1119&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;1120&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Bowling_pictogram.svg|17x17px]] બાૅલિંગ
| id=&quot;1135&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1137&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1139&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1141&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1143&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1145&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1153&quot; |'''6'''
|- id=&quot;1155&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;1156&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Boxing_pictogram.svg|17x17px]] બોક્સિંગ
| id=&quot;1173&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1175&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1177&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1179&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1181&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1183&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1186&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1188&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''13'''
| id=&quot;1191&quot; |'''13'''
|- id=&quot;1193&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;1194&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Contract_bridge_pictogram.svg|17x17px]] બ્રિજ
| id=&quot;1208&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1210&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1212&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1214&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1216&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1218&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1220&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;1222&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1224&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1226&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1228&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1230&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;1233&quot; |'''6'''
|- id=&quot;1235&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1236&quot; rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |
કૅનોઈંગ
| id=&quot;1240&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Canoeing_(slalom)_pictogram.svg|17x17px]] સ્લાલોમ
| id=&quot;1253&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1255&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1257&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1269&quot; |'''4'''
|- id=&quot;1271&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1272&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Canoeing_(flatwater)_pictogram.svg|17x17px]] સ્પ્રિન્ટ
| id=&quot;1293&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1295&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''6'''
| id=&quot;1297&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1299&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''6'''
| id=&quot;1302&quot; |'''12'''
|- id=&quot;1304&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1305&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Dragon_boat_pictogram_2.svg|17x17px]] ડ્રેગન બોટ રેસ
| id=&quot;1322&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1324&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1326&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1334&quot; |'''5'''
|- id=&quot;1336&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1337&quot; rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |સાયક્લિંગ
| id=&quot;1340&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:BMX_freestyle_pictogram.svg|17x17px]]  બી.એમ.એક્સ (ફ્રિસ્ટાઈલ)
| id=&quot;1360&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1367&quot; |'''2'''
|- id=&quot;1369&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1370&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Cycling_(BMX)_pictogram.svg|17x17px]] બી.એમ.એક્સ. (રેસ
| id=&quot;1387&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1397&quot; |'''2'''
|- id=&quot;1399&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1400&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Cycling_(mountain_biking)_pictogram.svg|17x17px]] માઉન્ટેન બાઈકિંગ
| id=&quot;1412&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1414&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1428&quot; |'''4'''
|- id=&quot;1430&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1431&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Cycling_(road)_pictogram.svg|17x17px]] રોડ સાયક્લિંગ
| id=&quot;1445&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1447&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1449&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1460&quot; |'''4'''
|- id=&quot;1462&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1463&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Cycling_(track)_pictogram.svg|17x17px]] ટ્રેક સાયક્લિંગ
| id=&quot;1482&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1484&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;1486&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1488&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;1490&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;1494&quot; |'''14'''
|- id=&quot;1496&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;1497&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Diving_pictogram.svg|17x17px]] ડાઈવિંગ
| id=&quot;1518&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1520&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1522&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1524&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1526&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1529&quot; |'''10'''
|- id=&quot;1531&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1532&quot; rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Equestrian_Vaulting_pictogram.svg|17x17px]] ઈક્વેસ્ટ્રિઅન
| id=&quot;1535&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | ડ્રેસેઝ
| id=&quot;1548&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1550&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1553&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1565&quot; |'''2'''
|- id=&quot;1567&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1568&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | ઇવેન્ટિંગ
| id=&quot;1585&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1587&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1589&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1598&quot; |'''2'''
|- id=&quot;1600&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1601&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; | જમ્પિંગ
| id=&quot;1621&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1623&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1626&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1631&quot; |'''3'''
|- id=&quot;1633&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;1634&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Fencing_pictogram.svg|17x17px]] ફેન્સિંગ
| id=&quot;1646&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1648&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1650&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1652&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1654&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1656&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1667&quot; |'''12'''
|- id=&quot;1669&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;1670&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Field_hockey_pictogram.svg|17x17px]] હોકી
| id=&quot;1682&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1684&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1686&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1688&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1690&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1692&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1694&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1696&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1698&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1700&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1702&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1704&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1706&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1708&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1711&quot; |'''2'''
|- id=&quot;1713&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;1714&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Football_pictogram.svg|17x17px]] ફુટબોલ
| id=&quot;1717&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1720&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1723&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1725&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1727&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1729&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1732&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1734&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1736&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1738&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1740&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1742&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1744&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1746&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1748&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1750&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1752&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1754&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1757&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1760&quot; |'''2'''
|- id=&quot;1762&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;1763&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Golf_pictogram.svg|17x17px]] ગોલ્ફ
| id=&quot;1779&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1781&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1783&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1785&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;1794&quot; |'''4'''
|- id=&quot;1796&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1797&quot; rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |જીમ્નાસ્ટિક્સ
| id=&quot;1800&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Gymnastics_(artistic)_pictogram.svg|17x17px]] આર્ટિસ્ટિક
| id=&quot;1812&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1814&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1816&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1818&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''5'''
| id=&quot;1820&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''5'''
| id=&quot;1831&quot; |'''14'''
|- id=&quot;1833&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1834&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Gymnastics_(rhythmic)_pictogram.svg|17x17px]] રિધમિક
| id=&quot;1853&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1855&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1862&quot; |'''2'''
|- id=&quot;1864&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;1865&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Gymnastics_(trampoline)_pictogram.svg|17x17px]] ટ્રેમ્પોલિન
| id=&quot;1887&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1892&quot; |'''2'''
|- id=&quot;1894&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;1895&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Handball_pictogram.svg|17x17px]] હેન્ડબોલ
| id=&quot;1901&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1903&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1905&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1907&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1909&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1912&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1914&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1916&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1918&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1921&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1923&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1926&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1928&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1930&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1932&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1934&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1938&quot; |'''2'''
|- id=&quot;1940&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;1941&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Jet_Ski_pictogram.svg|17x17px]] જેટ સ્કી
| id=&quot;1957&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;1959&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1961&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;1963&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;1972&quot; |'''4'''
|- id=&quot;1974&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;1975&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Judo_pictogram.svg|17x17px]] જુડો
| id=&quot;1997&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;1999&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''5'''
| id=&quot;2001&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''5'''
| id=&quot;2003&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2006&quot; |'''15'''
|- id=&quot;2008&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2009&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Jujitsu_pictogram.svg|17x17px]] જુજીત્સુ
| id=&quot;2026&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;2028&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;2030&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2039&quot; |'''8'''
|- id=&quot;2041&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2042&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Kabaddi_pictogram.svg|17x17px]] કબડ્ડી
| id=&quot;2054&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2056&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2058&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2060&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2062&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2064&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2075&quot; |'''2'''
|- id=&quot;2077&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2078&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Karate_pictogram.svg|17x17px]] કરાટે
| id=&quot;2096&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;2098&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;2100&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;2108&quot; |'''12'''
|- id=&quot;2110&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2111&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Kurash_pictogram.svg|17x17px]] કુરાશ
| id=&quot;2132&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;2134&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2136&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2141&quot; |'''7'''
|- id=&quot;2143&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2144&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Modern pentathlon pictogram (pre-2025).svg|17x17px]] પેન્ટાથ્લોન
| id=&quot;2168&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2170&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2173&quot; |'''2'''
|- id=&quot;2175&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2176&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Paragliding_pictogram.svg|17x17px]] પૅરાગ્લાઈડિંગ
| id=&quot;2189&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2191&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2193&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2195&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2198&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2200&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2202&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2204&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2206&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2212&quot; |'''6'''
|- id=&quot;2214&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2215&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Pencak_silat_pictogram.svg|17x17px]] પૅનાક સિલાત
| id=&quot;2231&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2233&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2235&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2237&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2239&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''8'''
| id=&quot;2242&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''8'''
| id=&quot;2248&quot; |'''16'''
|- id=&quot;2250&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;2251&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |રાૅલર સ્પોર્ટસ
| id=&quot;2254&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |
[[File:Inline_speed_skating_pictogram.svg|17x17px]] રાૅલર સ્કેટિંગ
| id=&quot;2278&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2282&quot; |'''2'''
|- id=&quot;2284&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;2285&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Skateboarding_pictogram.svg|17x17px]] સ્કેટબોર્ડિંગ
| id=&quot;2305&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2307&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;2313&quot; |'''4'''
|- id=&quot;2315&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2316&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Rowing_pictogram.svg|17x17px]] રાૅવિંગ
| id=&quot;2328&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2330&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2332&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2334&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2336&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''8'''
| id=&quot;2338&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''7'''
| id=&quot;2349&quot; |'''15'''
|- id=&quot;2351&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2352&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Rugby_union_pictogram.svg|17x17px]] રગ્બી
| id=&quot;2375&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2377&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2379&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2382&quot; |'''2'''
|- id=&quot;2384&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2385&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Sailing_pictogram.svg|17x17px]] સેઈલિંગ
| id=&quot;2402&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2404&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2406&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2409&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2411&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2414&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''10'''
| id=&quot;2418&quot; |'''10'''
|- id=&quot;2420&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2421&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Sambo_pictogram.svg|17x17px]] સામ્બો
| id=&quot;2445&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2447&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2450&quot; |'''4'''
|- id=&quot;2452&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2453&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Sepaktakraw_pictogram.svg|17x17px]] સેપાટેક્રા
| id=&quot;2465&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2467&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2469&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2471&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2473&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2475&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2477&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2479&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2481&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2483&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2485&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2487&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2489&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2491&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2494&quot; |'''6'''
|- id=&quot;2496&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2497&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Shooting_pictogram.svg|17x17px]] શુટિંગ
| id=&quot;2509&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2511&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;2513&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;2515&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2517&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2519&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;2521&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2523&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2532&quot; |'''20'''
|- id=&quot;2534&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2535&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Tennis_pictogram.svg|17x17px]] સોફ્ટ ટેનિસ
| id=&quot;2556&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2558&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2560&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2562&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2564&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2567&quot; |'''5
|- id=&quot;2569&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2570&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Softball_pictogram.svg|17x17px]] સોફ્ટબોલ
| id=&quot;2582&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2584&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2586&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2589&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2591&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2602&quot; |'''1'''
|- id=&quot;2604&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2605&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Climbing_pictogram.svg|17x17px]] સ્પોર્ટસ્ ક્લાઈમબિંગ
| id=&quot;2621&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2623&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2625&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2627&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2629&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2637&quot; |'''6'''
|- id=&quot;2639&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2640&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Squash_pictogram.svg|17x17px]] સ્ક્વોશ
| id=&quot;2656&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2658&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2660&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2662&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2664&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2666&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2668&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2670&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2672&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2674&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2677&quot; |'''4'''
|- id=&quot;2679&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2680&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Swimming_pictogram.svg|17x17px]] સ્વિમીંગ
| id=&quot;2692&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''7'''
| id=&quot;2694&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''7'''
| id=&quot;2696&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''7'''
| id=&quot;2698&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''8'''
| id=&quot;2700&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''6'''
| id=&quot;2702&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''6'''
| id=&quot;2713&quot; |'''41'''
|- id=&quot;2715&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2716&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Table_tennis_pictogram.svg|17x17px]] ટૅબલ ટેનિસ
| id=&quot;2735&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2737&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2739&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2741&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2743&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2745&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2747&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2750&quot; |'''5'''
|- id=&quot;2752&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2753&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Taekwondo_pictogram.svg|17x17px]] ટાઈકવાન્ડો
| id=&quot;2765&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;2767&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;2769&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;2771&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2773&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2785&quot; |'''14'''
|- id=&quot;2787&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2788&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Tennis_pictogram.svg|17x17px]] ટૅનિસ
| id=&quot;2800&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2802&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2804&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2806&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2808&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2810&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2812&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;2822&quot; |'''5'''
|- id=&quot;2824&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2825&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Triathlon_pictogram.svg|17x17px]] ટ્રાયથ્લોન
| id=&quot;2849&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2851&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;2853&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2855&quot; |'''4'''
|- id=&quot;2857&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;2858&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |વોલિબોલ
| id=&quot;2861&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Volleyball_(beach)_pictogram.svg|17x17px]] બિચ વોલિબોલ
| id=&quot;2872&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2874&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2876&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2878&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2880&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2882&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2884&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2886&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2888&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2890&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2897&quot; |'''2'''
|- id=&quot;2899&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| id=&quot;2900&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Volleyball_(indoor)_pictogram.svg|17x17px]] ઇન્ડોર
| id=&quot;2911&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2913&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2915&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2917&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2919&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2921&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2923&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2925&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2927&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2929&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2931&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2933&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2935&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2937&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2940&quot; |'''2'''
|- id=&quot;2942&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2943&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Water_polo_pictogram.svg|17x17px]] વોટર પોલો
| id=&quot;2952&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2954&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2957&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2959&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2961&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2966&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2968&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2970&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2972&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2974&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2976&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2978&quot; style=&quot;background-color:#3399ff;&quot; |●
| id=&quot;2980&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;2983&quot; |'''2'''
|- id=&quot;2985&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;2986&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Weightlifting_pictogram.svg|17x17px]] વૅઈટલિફ્ટીંગ
| id=&quot;2999&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;3001&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;3003&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;3005&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;3007&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;3009&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;3011&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;3013&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;3021&quot; |'''15'''
|- id=&quot;3023&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;3024&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Wrestling_pictogram.svg|17x17px]] રેસલિંગ
| id=&quot;3036&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''5'''
| id=&quot;3038&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''5'''
| id=&quot;3040&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;3042&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''4'''
| id=&quot;3055&quot; |'''18'''
|- id=&quot;3057&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:0.7em;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; id=&quot;3058&quot; style=&quot;text-align:left;&quot; |[[File:Wushu_pictogram.svg|17x17px]] વુશુ
| id=&quot;3070&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''1'''
| id=&quot;3072&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;3074&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''3'''
| id=&quot;3076&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''2'''
| id=&quot;3078&quot; style=&quot;background-color:#ffcc00;&quot; |'''6'''
| id=&quot;3090&quot; |'''14'''
|- id=&quot;3092&quot; style=&quot;text-align:center;line-height:1em;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; id=&quot;3093&quot; |દૈનિક પદક સ્પર્ધાઓ
! id=&quot;3104&quot; |21
! id=&quot;3106&quot; |29
! id=&quot;3108&quot; |28
! id=&quot;3110&quot; |33
! id=&quot;3112&quot; |42
! id=&quot;3114&quot; |37
! id=&quot;3116&quot; |26
! id=&quot;3118&quot; |36
! id=&quot;3120&quot; |39
! id=&quot;3122&quot; |31
! id=&quot;3124&quot; |36
! id=&quot;3126&quot; |36
! id=&quot;3128&quot; |30
! id=&quot;3130&quot; |47
! id=&quot;3132&quot; |1
! id=&quot;3134&quot; |472
|- id=&quot;3136&quot;
! colspan=&quot;2&quot; id=&quot;3137&quot; |સંચિત કુલ
! id=&quot;3148&quot; |21
! id=&quot;3150&quot; |50
! id=&quot;3152&quot; |78
! id=&quot;3154&quot; |111
! id=&quot;3156&quot; |153
! id=&quot;3158&quot; |190
! id=&quot;3160&quot; |216
! id=&quot;3162&quot; |252
! id=&quot;3164&quot; |291
! id=&quot;3166&quot; |322
! id=&quot;3168&quot; |358
! id=&quot;3170&quot; |394
! id=&quot;3172&quot; |424
! id=&quot;3174&quot; |471
! id=&quot;3176&quot; |472
! id=&quot;3178&quot; |472
|- id=&quot;3180&quot;
! colspan=&quot;2&quot; id=&quot;3181&quot; |આૅગસ્ટ/સપ્ટેમ્બર
! id=&quot;3183&quot; width=&quot;35&quot; |10&lt;br /&gt;શુક્ર
! id=&quot;3185&quot; width=&quot;35&quot; |11&lt;br /&gt;શનિ
! id=&quot;3187&quot; width=&quot;35&quot; |12&lt;br /&gt;રવિ
! id=&quot;3189&quot; width=&quot;35&quot; |13&lt;br /&gt;સોમ
! id=&quot;3191&quot; width=&quot;35&quot; |14&lt;br /&gt;મંગલ
! id=&quot;3193&quot; width=&quot;35&quot; |15&lt;br /&gt;બુધ
! id=&quot;3195&quot; width=&quot;35&quot; |16&lt;br /&gt;ગુરુ
! id=&quot;3197&quot; width=&quot;35&quot; |17&lt;br /&gt;શુક્ર
! id=&quot;3199&quot; width=&quot;35&quot; |18&lt;br /&gt;શનિ
! id=&quot;3201&quot; width=&quot;35&quot; |19&lt;br /&gt;રવિ
! id=&quot;3203&quot; width=&quot;35&quot; |20&lt;br /&gt;સોમ
! id=&quot;3205&quot; width=&quot;35&quot; |21&lt;br /&gt;મંગલ
! id=&quot;3207&quot; width=&quot;35&quot; |22&lt;br /&gt;બુધ
! id=&quot;3209&quot; width=&quot;35&quot; |23&lt;br /&gt;ગુરુ
! id=&quot;3211&quot; width=&quot;35&quot; |24&lt;br /&gt;શુક્ર
! id=&quot;3213&quot; width=&quot;35&quot; |25&lt;br /&gt;શનિ
! id=&quot;3215&quot; width=&quot;35&quot; |26&lt;br /&gt;રવિ
! id=&quot;3217&quot; width=&quot;35&quot; |27&lt;br /&gt;સોમ
! id=&quot;3219&quot; width=&quot;35&quot; |28&lt;br /&gt;મંગલ
! id=&quot;3221&quot; width=&quot;35&quot; |29&lt;br /&gt;બુધ
! id=&quot;3223&quot; width=&quot;35&quot; |30&lt;br /&gt;ગુરુ
! id=&quot;3225&quot; width=&quot;35&quot; |31&lt;br /&gt;શુક્ર
! id=&quot;3227&quot; width=&quot;35&quot; |1&lt;br /&gt;શનિ
! id=&quot;3229&quot; width=&quot;35&quot; |2&lt;br /&gt;રવિ
! id=&quot;3231&quot; |સ્પર્ધાઓ
|}

== પદક કોષ્ટક ==

&lt;onlyinclude&gt;{{Color box|#ccccff||border=darkgray}} યજમાન દેશ

{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
| 1 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{PRC}} || 96 || 64 || 45 || 205
|-
| 2 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{JPN}} || 43 || 38 || 60 || 141
|-
| 3 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{KOR}} || 32 || 39 || 46 || 117
|- style=&quot;background:#ccccff&quot;
| 4 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{IDN}} || 24 || 19 || 29 || 72
|-
| 5 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{IRN}} || 17 || 16 || 16 || 49
|-
| 6 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{TPE}} || 13 || 14 || 20 || 47
|-
| 7 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{PRK}} || 12 || 8 || 7 || 27
|-
| 8 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{IND}} || 9 || 18 || 22 || 49
|-
| 9 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{UZB}} || 9 || 15 || 14 || 38
|-
| 10 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{THA}} || 9 || 11 || 33 || 53
|-&lt;/onlyinclude&gt;
| 11 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{KAZ}} || 8 || 9 || 29 || 46
|-
| 12 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{BHR}} || 7 || 3 || 5 || 15
|-
| 13 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{HKG}}, [[चीनी जनवादी गणराज्य|चीन]] || 4 || 12 || 16 || 32
|-
| 14 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{MAS}} || 4 || 8 || 8 || 20
|-
| 15 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{QAT}} || 4 || 3 || 3 || 10
|-
| 16 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{UAE}} || 3 || 6 || 3 || 12
|-
| 17 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{SIN}} || 3 || 4 || 10 || 17
|-
| 18 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{MGL}} || 3 || 2 || 5 || 10
|-
| 19 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{PHI}} || 3 || 0 || 12 || 15
|-
| 20 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{VIE}} || 2 || 11 || 13 || 26
|-
| 21 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{KGZ}} || 2 || 6 || 9 || 17
|-
| 22 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{JOR}} || 2 || 1 || 8 || 11
|-
| 23 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{KUW}} || 2 || 1 || 0 || 3
|-
| 24 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{CAM}} || 2 || 0 || 1 || 3
|-
| rowspan=2 | 25 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{KSA}} || 1 || 2 || 1 || 4
|-
| style=&quot;text-align:left&quot;| {{MAC}}, [[चीनी जनवादी गणराज्य|चीन]] || 1 || 2 || 1 || 4
|-
| 27 ||style=&quot;text-align:left&quot;| {{LBN}} || 1 || 1 || 2 || 4
|-
| 28 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{IRQ}} || 1 || 1 || 0 || 2
|-
| 29 || style=&quot;text-align:left&quot;| સંયુક્ત કોરિઆ || 1 || 0 || 2 || 3
|-
| 30 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{LAO}} || 0 || 2 || 2 || 4
|-
| 31 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{TKM}} || 0 || 1 || 2 || 3
|-
| 32 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{TJK}} || 0 || 1 || 0 || 1
|-
| 33 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{PAK}} || 0 || 0 || 3 || 3
|-
| rowspan=2 | 34 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{MYA}} || 0 || 0 || 2 || 2
|-
| style=&quot;text-align:left&quot;| {{AFG}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
| 36 || style=&quot;text-align:left&quot;| {{SYR}} || 0 || 0 || 1 || 1
|-
&lt;onlyinclude&gt;&lt;includeonly&gt;
|- class=sortbottom
| 11–36
| scope=&quot;row&quot; align=left| ''2018 એશિયાઈ રમતોત્સવ પદક કોષ્ટક''
| 47 || 78 || 114 || 239
&lt;/includeonly&gt;
|- class=sortbottom
! colspan=2 | કુલ (36)) || 308 || 308 || 420 || 1036
|}&lt;/onlyinclude&gt;

== નોંધ ==
{{NoteFoot}}

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>qdj7xg0pdjj0b64xk0146df5dviwkr3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>૨૦૨૫ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153534</id>
    <revision>
      <id>906625</id>
      <parentid>899575</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>906625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36070" sha1="bi9yhns5e1xq4onoedqg7xkd5lk0g3c" xml:space="preserve">આ વર્ષ ૨૦૨૫માં પ્રદર્શિત થયેલાં [[ગુજરાતી સિનેમા|ગુજરાતી ચલચિત્રો]]ની યાદી છે.

== જાન્યુઆરી–માર્ચ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૩ જાન્યુઆરી
|વિક્ટર ૩૦૩
|સ્વપ્નિલ મહેતા
|અભિનય બેન્કર, અંજલિ બારોટ, અલિશા પ્રજાપતિ
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title='Victor 303' is coming to THEATERS on THIS date|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/victor-303-is-coming-to-theaters-on-this-date/articleshow/115063687.cms|newspaper=The Times of India|date=2024-11-08|access-date=2026-01-27|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Victor 303 (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Dhekiajuli|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dhekiajuli/victor-303/ET00419713?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|કાશી રાઘવ
|ધ્રુવ ગોસ્વામી
|દીક્ષા જોશી, જયેશ મોરે, શૃહદ ગોસ્વામી, પીહુ ગઢવી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kaashi Raaghav (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Dhekiajuli|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dhekiajuli/kaashi-raaghav/ET00423687?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૦ જાન્યુઆરી
|મોમ તને નહીં સમજાય
|ધર્મેશ મહેતા
|રશ્મિ દેસાઇ, અમર ઉપાધ્યાય, તેજલ વ્યાસ, નમિત શાહ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mom Tane Nai Samjay (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/mom-tane-nai-samjay/ET00424440?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૭ જાન્યુઆરી
|તારો થયો
|ધર્મેશ પટેલ
|[[હિતેન કુમાર]], [[હિતુ કનોડિયા]], વ્યોમા નંદી, જિગ્નેશ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Taaro Thayo (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/taaro-thayo/ET00426433?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૧૭ જાન્યુઆરી
|માલિકની વાર્તા
|કે. આર. દેવમણી
|અનંગ દેસાઈ, રાજીવ મેહતા, હિતુ કનોડિયા, સુનિલ વિશ્રાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Malik Ni Varta (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/malik-ni-varta/ET00427963?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|છૂટાછેડા
|અખિલ કોટક
|હિતુ કાનોડિયા, અરવિંદ વેગડા, અખિલ કોટક, નિરાલી જોશી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chhutacheda (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/chhutacheda/ET00428656?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|જિગર ની જીત
|વિષ્ણુ ઠાકોર
|જિગર ઠાકોર, જિમી પંડ્યા, પૂજા સોની, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jigar Ni Jeet (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/jigar-ni-jeet/ET00428935?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૪ જાન્યુઆરી
|ઉંબરો
|અભિષેક શાહ
|વંદના પાઠક, કાજલ ઓઝા વૈદ્ય, દીક્ષા જોશી, સંજય ગલસર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Umbarro (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/umbarro/ET00420660?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૩૧ જાન્યુઆરી
|ફાટી ને?
|ફૈસલ હાશ્મી
|હિતુ કાનોડિયા, સ્મિત પંડ્યા, આકાશ ઝાલા, હેમીન ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Faati Ne? (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/faati-ne/ET00428340?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૭ ફેબ્રુઆરી
|વિશ્વાસ્થા
|નિકુંજ મોદી
|નિકુંજ મોદી, સોનમ લાંબા, વૈશાકી શાહ, કલ્પના ગાંગડેકર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vishwastha (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/vishwastha/ET00429934?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૪ ફેબ્રુઆરી
|ઇલુ ઇલુ
|રવિ સચદેવ, પાર્થ શુક્લ
|ભાવિક ભોજક, ખુશ્બુ ત્રિવેદી, પૂજા ભટ્ટ, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ilu Ilu (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/ilu-ilu/ET00431242?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૧ ફેબ્રુઆરી
|ભોલા: દ પાવર ઑફ મેન
|ભાવેશ ગોરાસિયા
|રાકેશ બરોટ, રિયા જયસ્વાલ, જીતુ પંડયા,  કવન શાહ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bholaa: The Power Of Man (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/bholaa-the-power-of-man/ET00434634?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પર્વત
|આસિફ સિલાવત
|હિતુ કાનોડિયા, સપના વ્યાસ, અક્ષત ઈરાની, મોના ઠીબ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Parvat (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/parvat/ET00431014?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૭ માર્ચ
|જેઠાલાલના ભવાડા
|નિલેશ મેહતા
|વિધિ શાહ, જિગ્નેશ મોદી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jethalal Na Bhavada (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jethalal-na-bhavada/ET00436667?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૪ માર્ચ
|ઓલ ધ બેસ્ટ પંડ્યા
|રાહુલ ભોલે, વિનિત કાનોજિયા
|મલ્હાર ઠાકર, દર્શન જરીવાલા, વંદના પાઠક, યુક્તિ રાંદેરિયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=All The Best Pandya (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/all-the-best-pandya/ET00432831?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|નેહડો
|હિતેશ બેલદાર
|જિગ્નેશ બરોટ, પ્રેનલ ઓબેરોય, જીતુ પંડયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nehdo (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/nehdo/ET00437740?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ માર્ચ
|જીજા સાળા જીજા
|વિપુલ શર્મા
|તુષાર સાધુ, રાગી જાની, જય  પંડયા, દિપેન રાવલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jija Sala Jija (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jija-sala-jija/ET00435453?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== એપ્રિલ-જૂન ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૧૮ એપ્રિલ
|મીઠડાં મહેમાન
|ચિન્મય પરમાર
|યશ સોની, આરોહી પટેલ, મિત્ર ગઢવી
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/yash-soni-aarohi-patel-starrer-mithada-maheman-set-for-release-on-april-18-2025/articleshow/119111360.cms |title=Yash Soni, Aarohi Patel starrer 'Mithada Maheman' set for release on April 18, 2025 |date=17 March 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=17 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૫ એપ્રિલ
|આંટીપ્રેન્યોર
|પ્રતીક કોઠારી
|સુપ્રિયા પાઠક, કૌસુમ્બી ભટ્ટ, બ્રિન્દા ત્રિવેદી
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Auntypreneur (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url= https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/auntypreneur/ET00439413 |access-date=2025-04-19 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧ મે 
|શસ્ત્ર
|કર્તવ્ય શાહ
|ચેતન ધનાણી, પૂજા જોશી, દીપ વૈદ્ય, હેમીન ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/puja-joshi-and-chetan-dhanani-lead-cyber-thriller-shastra-film-to-release-on-april-18-2025/articleshow/118712387.cms |title=Puja Joshi and Chetan Dhanani lead cyber-thriller 'Shastra'; film to release on April 18, 2025
|date=4 March 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=5 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૯ મે
|જય માતા જી - લેટ્સ રોક
|મનીષ સાઇની
|મલ્હાર ઠાકર, વ્યોમા નંદી, વંદના પાઠક 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.vtvgujarati.com/short-videos/motion-poster-of-malhar-thakar-and-tiku-talsanias-film-jai-mataji-lets-rock-released |title=મલ્હાર ઠાકર અને ટીકુ તલસાણિયાની ફિલ્મ 'જય માતાજી, Let's Rock'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ
|date=8 February 2025|work=VTV Gujarati|access-date=25 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૬ મે
|સરપ્રાઈસ
|સચિન બ્રહ્મભટ્ટ
|વત્સલ શેઠ, હેલી શાહ, જ્હાનવી ચૌહાણ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhram (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in rajkot |url=https://in.bookmyshow.com/rajkot/movies/bhram/ET00432237 |access-date=2025-03-13 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૩ મે
|ભ્રમ
|પલ્લવ પરીખ
|મિત્ર ગઢવી, અભિનય બેન્કર, નિષમા સોની, સોનાલી દેસાઇ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Surprise (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/surprise/ET00443468?type=coming-soon |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પપ્પાનો ઇન્સ્યોરન્સ
|અમૃત સોની
|પરીક્ષિત તમાલિયા, ટીકુ તલસાણિયા, આંચલ શાહ
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/actors-parikshit-tamaliya-and-aanchal-shah-to-team-up-for-pappa-no-insurance/articleshow/109059732.cms |title=Actors Parikshit Tamaliya and Aanchal Shah to team up for 'Pappa No Insurance'|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૩૦ મે
|શુભચિંતક
|નિસર્ગ વૈદ્ય
|સ્વપ્નિલ જોશી, માનસી પારેખ, એશા કંસારા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/marathi-star-swwapnil-joshi-to-debut-in-gujarati-film-shubhchintak-film-starts-rolling/articleshow/116412557.cms |title=Marathi star Swwapnil Joshi to debut in Gujarati film 'ShubhChintak'|date=19 December 2024 | work=[[The Times of India]]|access-date=1 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કાઠિયાવાડી ટેલ્સ
|અભિષેક પંડયા
|આકાશ ત્રિવેદી, દર્પણ સોની, દીશા માનવાની
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/kathiyawadi-tales/movieshow/121595921.cms |title=Kathiyawadi Tales Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|બેલા
|તનસુખ ગોહેલ
|ચેતન દૈયા, પ્રશાંત બારોટ, પ્રિનલ ઓબરોઈ
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/bela/movieshow/121482659.cms |title=Bela Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૩ જૂન
|જલસો - અ ફેમિલી ઇન્વિટેશન
|રાજીવ ઋઈઆ 
|હિતેન તેજવાની, પૂજા જોશી, અરુણા ઈરાની
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Gujarati film 'Jalso' begins shooting after grand muhurat puja, featuring Aruna Irani, Hiten Tejwani, and others |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/gujarati-film-jalso-begins-shooting-after-grand-muhurat-puja-featuring-aruna-irani-hiten-tejwani-and-others/articleshow/114553863.cms |newspaper=Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૭ જૂન
|ગોતી લો
|દીપક અંતાણી
|મનોજ જોશી, મેહુલ બુચ, ભવ્યા સિરોહી
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Goti Lo - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/goti-lo/ET00447067 |access-date=2025-03-23 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sangritoday.com/spotlight/manoj-joshis-gujarati-film-goti-lo-highlights-losing-the-real-world-to-the-lure-of-the-virtual-one |title=Manoj Joshi's Gujarati film 'Goti Lo' highlights losing the real world to the lure of the virtual one |date=22 May 2025|work=Sangri Today |access-date=11 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|જલેબી રોક્સ
|ચિન્મય પુરોહિત
|વંદના પાઠક, માનવ ગોહિલ, માનસી રાંચ
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jalebi Rocks (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jalebi-rocks/ET00438033 |access-date=2025-03-13 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૪ જુલાઈ
|ડેડા
|હેમા શુક્લા
|ગૌરવ પાસવાલા, હેલી શાહ, હિતેન તેજવાની
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=First poster of Gujarati movie Deda unveiled |url=https://www.ahmedabadmirror.com/first-poster-of-gujarati-movie-deda-unveiled/81892805.html#goog_rewarded |access-date=2025-06-09 |website=Ahmedabad Mirror |language=en-IN |archive-url=https://web.archive.org/web/20250715204739/https://www.ahmedabadmirror.com/first-poster-of-gujarati-movie-deda-unveiled/81892805.html#goog_rewarded |archive-date=2025-07-15 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|અનામિકા
|ભૂષણ ભટ્ટ
|જૈની શાહ, આશિષ રાજપૂત, ઋષિ જાની, ચાર્મી કેલૈયા
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/anamika/movieshow/122224644.cms |title=Anamika Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૧ જુલાઈ
|વહાલી
|
|ભાવીન ભાનુશાલી, સચિન પરીખ, ભૂમિ શુક્લા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://english.loktej.com/article/18932/promising-gujarati-family-drama-vahali-set-for-july-11-release |title=Promising Gujarati family drama Vahali set for July 11 release |date=28 May 2025|work=Loktej|access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ahmedabadmirror.com/promising-gujarati-family-drama-vahali-set-for-july-11-release/81892106.html |title=Promising Gujarati family drama Vahali set for July 11 release |date=28 May 2025|work=Ahmedabad Mirror|access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૧૮ જુલાઈ
|ચાતર
|વિનોદ પરમાર
|મૌલિક નાયક, કૌસુંબી ભટ્ટ, રિદ્ધિ પી યાધવ, કબીર દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chaatar (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/chaatar/ET00450596 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|સંઘવી એન્ડ સન્સ
|ચંદ્રેશ ભટ્ટ
|મનોજ જોશી, કોમલ ઠક્કર, હિતેન તેજવાની 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/chandresh-bhatt-on-sanghvi-and-sons-this-story-is-a-heartfelt-tribute-to-those-emotions-and-realizationsexclusive/articleshow/121644750.cms |title=Chandresh Bhatt on Sanghvi and Sons: This story is a heartfelt tribute to those emotions and realizations—exclusive |date=5 June 2025|work=[[The Times of India]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|શ્રી
|ઉત્સવ પ્રવીણ
|ચેતન દૈયા, પ્રશાંત બારોટ, આનંદ દેવમની, ઉત્સવ પ્રવીણ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/shree/movieshow/122617252.cms |title=Shree Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧ ઓગસ્ટ
|મહારાણી
|વિરલ શાહ
|માનસી પારેખ, શ્રદ્ધા ડાંગર, સંજય ગોરડીયા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.gujaratimidday.com/entertainment-news/dhollywood-news/article/manasi-parekh-and-shraddha-dangar-come-together-for-viral-shahs-next-derectorial-film-maharani-to-be-released-on-1st-august-2025-243566 |title='મહારાણી'ના તાજ માટે 1લી ઑગસ્ટે સાથે લડત આપશે માનસી પારેખ અને શ્રદ્ધા ડાંગર |date=19 May 2025|work=[[Mid-Day|Gujarati Midday]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://thewire.in/ptiprnews/panorama-studios-joins-hands-with-monkey-god-entertainment-summit-studios-eka-entertainment-to-produce-maharani-a-gujarati-social-comedy-directed-by-viral-shah |title=Panorama Studios Joins Hands With Monkey God Entertainment, Summit Studios and Eka Entertainment To Produce Maharani, A Gujarati Social Comedy, Directed By Viral Shah |date=18 April 2025|work=[[The Wire (India)|The Wire]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|વિશ્વગુરુ
|શૈલેષ પટેલ, અતુલ સોનાર
|ગૌરવ પાસવાલા, શ્રદ્ધા ડાંગર, રાજીવ મહેતા
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vishwaguru |website=[[IMDb]] |url=https://www.imdb.com/title/tt37392519}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3&quot; |૮ ઓગસ્ટ
|ભોળાનો ભગવાન
|હિતેશ બેલદાર
|વિક્રમ ઠાકોર, પ્રેરણા ઓબેરોય, ભૂમિ ગૌર 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/bhola-no-bhagwan/ET00456484|title=Bhola No Bhagwan (2025)|access-date=12 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કોલ ૧૦૪ 
|ભાવેશ ગોરસિયા 
|ધર્મેશ વ્યાસ, ભરત ઠક્કર, જૈમિની ત્રિવેદી, સમર્થ શર્મા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Call 104 (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in mumbai |url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/call-104/ET00447659 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|વાર્તા 
|જસ્મીત કુમાર 
|આનંદ દેવમની, નૈસર્ગ મિસ્ત્રી, પ્રિયલ ભટ્ટ, આકાંક્ષા ભટનાગર 
|&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/varta/movieshow/123323126.cms&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|૨૭ ઓગસ્ટ
|બચુની બેનપણી
|વિપુલ મેહતા 
|સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા, દેવર્ષી શાહ, રત્ના પાઠક શાહ, યુક્તિ રંદેરિયા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Show timings of Bachu Ni Benpani |url=https://in.bookmyshow.com/movies/bachu-ni-benpani/ET00450272?type=coming-soon|website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|વશ : લેવલ ૨ 
|કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક 
|હિતુ કનોડિયા, જાનકી બોડીવાળા, મોનલ ગુજજેર, હિતેશ કુમાર 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/vash-level-2-set-to-terrify-audiences-this-august/articleshow/121641242.cms |title='Vash Level 2' set to terrify audiences this August |date=5 June 2025|work=[[The Times of India]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|૫ સેપ્ટેમ્બર 
|નાનખટાઈ 
|પ્રીત ગોહિલ 
|હિતેન કુમાર, મિત્રા ગઢવી, ચેતન દૈયા, સતીષ ભટ્ટ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=r9SR5ZbpmjQ |title=Naankhatai {{!}} Official Teaser {{!}} Gujarati Film {{!}} 8 August 2025 |date=2025-06-25 |last=Khushi Films |access-date=2025-07-15 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;
|-
|અજબ ઘરની ગજબની કહાની 
|નરેન્દ્ર પરમાર 
|વિધિ શાહ, મીતેશ વર્મા 
|&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/ajab-ghar-ni-ghazab-ni-kahani/movieshow/123735628.cms&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |૧૨ સેપ્ટેમ્બર 
|ધિંગા મસ્તી સ્ટોરી ઓફ બ્રેવ ચિલ્ડ્રન 
|જયેશ ત્રિવેદી 
|વિધિ શાહ, અરવિંદ વેગડ, તમન્ના સરાફ
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/dhinga-masti-story-of-brave-children/ET00462286|title=Dhinga Masti Story of Brave Children (2025)|access-date=18 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ફરી એક વાર 
|અખિલ કોટક 
|સુપ્રિયા પાઠક, અવની મોદી 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-fari-ek-vaar-release-date-story-social-drama-135458914.html |title=ગુજરાત ફિલ્મ 'ફરી એકવાર'ની રિલીઝ ડેટ જાહેર:12 સપ્ટેમ્બરે થિયેટરમાં ધૂમ મચાવશે, સુપ્રિયા પાઠક-ટીકુ તલસાણીયા સહિતના કલાકારો જોવા મળશે |date=16 July 2025|work=Divya Bhaskar |access-date=16 July 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot; |૧૯ સેપ્ટેમ્બર 
|ભારત ની દીકરી  
|કેશવ રાઠોડ 
|પ્રીનલ ઓબેરાઈ, જિગ્નેશ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latest Gujarati Movies {{!}} List of New Gujarati Films Releases 2025 {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/latest-new-movies/gujarati-movies |access-date=2025-12-26 |website=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|કોમન મેન 
|પ્રણવ પટેલ 
|ચેતન દૈયા, વિશાલ શાહ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/common-man/movieshow/123945763.cms |title=Common Man Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-12-26 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|શ્વાસ
|વસંત નારકર
|રાજ વિઠ્ઠલપુરા, નિસર્ગ ત્રિવેદી, ચેતન દૈયા, પૂર્વિ ભટ્ટ, રુબી ઠક્કર, જસવંત ગઢવી, મયુર અમિન
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/shwaas/movieshow/124093741.cms |title=Shwaas Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-12-26 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== ઓક્ટોબર–ડિસેમ્બર ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ઉદઘાટન
!નામ
!નિર્દેશક
!કાસ્ટ
!{{Tooltip|Ref.|References}}
|-
|૧૦ ઓક્ટોબર
|[[લાલો – કૃષ્ણ સદા સહાયતે|લાલો-કૃષ્ણ સદા સહાયતે]]
|અંકિત સખિયા
|રીવા રાચ, શૃહાદ ગોસ્વામી, કરણ જોશી, મિષ્ટી કાડેચા
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laalo – Krishna Sada Sahaayate|url=https://in.bookmyshow.com/movies/digras/laalo-krishna-sada-sahaayate/ET00459408|access-date=3 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOI3&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/laalo-krishna-sada-sahaayate/movieshow/124381512.cms|title=Laalo: Krishna Sada Sahaayate Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News and Videos|date=8 October 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=5 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૭ ઓક્ટોબર
|વિક્રમ નંબર ૧
|જીતુ પંડ્યા
|[[વિક્રમ ઠાકોર]], શ્વેતા સેન, ઉષા ભાટિયા
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vikram Number 1|url=https://in.bookmyshow.com/movies/vikram-number-1/ET00466772|access-date=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ ઓક્ટોબર
|ચણિયા ટોળી
|જય બોદાસ, પાર્થ ત્રિવેદી
|યશ સોની, નેત્રી ત્રિવેદી, હીના વર્દે, ચેતન દૈયા, મૌલિક નાયક, [[જાનકી બોડીવાળા]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Anand Pandit and Vaishal Shah team up for their fourth Gujarati project 'Chaniya Toli'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/anand-pandit-and-vaishal-shah-team-up-for-their-fourth-gujarati-project-chaniya-toli/articleshow/120196375.cms|work=Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|૩૧ ઓક્ટોબર
|મિસરી
|કુશલ નાઇક
|રૌનક કામદાર, [[માનસી પારેખ ગોહિલ]], ટીકુ તલસાણિયા, [[હિતુ કનોડિયા]], કૌશાંબી ભટ્ટ, પ્રિન્સી પ્રજાપતિ, પ્રેમ ગઢવી
|&lt;ref&gt;{{Cite news|last=timesofindia|date=29 Mar 2025|title=It's a wrap for Manasi Parekh and Raunaq Kamdar's 'Misri'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/its-a-wrap-for-manasi-parekh-and-raunaq-kamdars-misri/articleshow/119692619.cms}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૭ નવેમ્બર
|પ્રવાસ
|વિપુલ શર્મા
|વિશાલ ઠક્કર, જય પંડ્યા, કોમલ પંચાલ, નિશ્મા સોની
|&lt;ref name=&quot;DB1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-pravaas-trailer-release-videos-70-awards-nov-7-136283096.html|title=ગરીબી વચ્ચે સપનું પૂરું કરવાની ગડમથલનો 'પ્રવાસ':70થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય એવોર્ડ જીતનારી ગુજરાતી ફિલ્મનું ટ્રેલર રિલીઝ, 7 નવેમ્બરે સિનેમાઘરોમાં આવશે|date=29 October 2025|work=[[Divya Bhaskar]]|access-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ચરકટ
|આશિષ કુમાર
|સંજય ગલસર, નરેન્દ્ર વ્યાસ, ભરત ઠક્કર, જગપાલ ભારદ, શિવાની ભટ્ટ, મીર હનીફ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Charkat|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/charkat/ET00468101|access-date=3 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૪ નવેમ્બર
|દશેરા
|ચિનમય નાઇક
|કાર્તિક જે, જગદીશ ઇટાલિયા, સુંદરમ પ્રસાદ, પૌરવી જોશી, જીતેન્દ્ર સુમરા,
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dusshera|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/dusshera/ET00466628|access-date=3 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કુંડાળું
|રોહિત પ્રજાપતિ
|સોનાલી લેલે દેસાઈ, સ્વયં ગઢવી, વૈભવ બિનિવાલે, હેપ્પી ભાવસાર નાયક
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kundaalu|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/kundaalu/ET00470656|access-date=14 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ નવેમ્બર
|પૂર્ણ વિરામ
|પ્રીતેશ પટેલ, જેકી પટેલ
|કાજલ વશિષ્ઠ, સૌરભ બારોટ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Full Stop (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/full-stop/ET00471245?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2025-11-18|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૮ નવેમ્બર
|આવવા દે
|નિહાર ઠક્કર
|પરિક્ષિત તમાલિયા, કુંપલ પટેલ, હેમંત ખેર, સોનાલી લેલે દેસાઈ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=‘આવવા દે’નું ટીઝર રિલીઝ: પરીક્ષિત તમાલિયા અને કુંપલ પટેલની દિલસ્પર્શી પ્રેમકથા|url=https://www.gujaratimidday.com/entertainment-news/dhollywood-news/article/aavaa-de-teaser-release-parikshit-tamaliya-and-kumpal-patel-s-heartfelt-love-story-unveiled-256142|access-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૨ ડિસેમ્બર
|અજબ ટાર્ઝનની ગજબ કહાની
|સુરેશ જોશી
|અંકિત રાજ રવિન્દ્રન, વિધિ શાહ, ચેતન દૈયા, જયદીપ શાહ, કલ્પેશ પટેલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ajab Tarzan Ni Gajab Kahani (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ajab-tarzan-ni-gajab-kahani/ET00463758|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|જીવ
|જીગર કાપડી
|ધર્મેન્દ્ર ગોહિલ, શ્રદ્ધા ડાંગર
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=આવતા મહિને બે ગુજરાતી ફિલ્મો રિલીઝ થશે:સત્યઘટના પર આધારિત 'જીવ' અને મલ્હાર ઠાકરની NRI કોમેડી 'વંદે ભારત વાયા USA' ધૂમ મચાવશે|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/two-gujarati-films-to-be-released-next-month-jeev-and-vande-bharat-via-usa-136459312.html|access-date=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |૧૯ ડિસેમ્બર
|કલેક્ટર વિરાજ
|ભગવાન વાઘેલા
|જગદીશ ઇટાલિયા, સુદર્શન પ્રસાદ, પૌરવી જોશી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Collector Viraj (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/collector-viraj/ET00476812|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|નાપાસ
|આલોક ઠાકર, નિવેદિતા શાહ
|આલોક ઠાકર, લક્ષ્મી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Napaas (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/napaas/ET00476037|access-date=19 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|રાજા સાહેબ
|ઉત્પલ મોદી
|હર્ષ કવિતા, ડિમ્પલ ઉપાધ્યાય, જય રામી, જિગ્નેશ મોદી, નૈતિક દેસાઈ, રુદ્રાક્ષ નિસિદ્ધ પંચાલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Raja Saheb (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/raja-saheb/ET00448197|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|બે કપ ચા
|હિમાંશુ પટેલ
|જિગ્નેશ મોદી, વિધિ શાહ, નાયસર્ગ મિસ્ત્રી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|date=19 December 2025|title=Two Cup Tea Movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-details/two-cup-tea/movieshow/126103967.cms}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૫ ડિસેમ્બર
|[[વંદે ભારત વાયા યુ.એસ.એ|વંદે ભારત વાયા યુએસએ]]
|જયમીન પટેલ
|[[મલ્હાર ઠાકર]], [[પૂજા ઝવેરી]], કેલી પીયર્સન
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=દેશી દિલ સાથે વિદેશમાં વસવાના સપના!:'વંદે ભારત વાયા યુએસએ'ની રિલીઝ પર મોટી અપડેટ, મલ્હારની નવી ગુજરાતી ફિલ્મ લાગણીઓ અને હાસ્યથી ભરપૂર|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/dreams-of-living-abroad-with-a-native-heart-136350810.html|access-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vande Bharat Via USA|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/vande-bharat-via-usa/ET00470174?type=coming-soon|access-date=2025-11-19|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== સંદર્ભો ==
[[શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી]]</text>
      <sha1>bi9yhns5e1xq4onoedqg7xkd5lk0g3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Amarat bhai machhar</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155480</id>
    <revision>
      <id>906610</id>
      <timestamp>2026-10-30T12:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>906610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225" sha1="5lypo5byxcrmtowqmymno30q4a1zvgf" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|name=Amarat bhai machhar}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૮:૧૪, ૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>5lypo5byxcrmtowqmymno30q4a1zvgf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:D D SHUKAL</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155481</id>
    <revision>
      <id>906616</id>
      <timestamp>2026-10-30T14:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>906616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="74hiao4mmnrcsb6grkdtnb00uuplxko" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|name=D D SHUKAL}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૧૩, ૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>74hiao4mmnrcsb6grkdtnb00uuplxko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Sanjay manubhaipatel</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155482</id>
    <revision>
      <id>906618</id>
      <timestamp>2026-10-30T15:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>906618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="297" sha1="2v8d730etxjloyq05q7zlyvn1t71zcg" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|name=Sanjay manubhaipatel}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૦:૩૯, ૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>2v8d730etxjloyq05q7zlyvn1t71zcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Ballofmud</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155483</id>
    <revision>
      <id>906626</id>
      <timestamp>2026-10-31T02:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>906626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="sp7o4nih3wt638z3yn5u19eithnr1kx" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|name=Ballofmud}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૮:૧૫, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>sp7o4nih3wt638z3yn5u19eithnr1kx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Vanaliya rajesh</title>
    <ns>3</ns>
    <id>155484</id>
    <revision>
      <id>906630</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>906630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="hxtl2pv77hntcf70rq1etpc565npj8g" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|name=Vanaliya rajesh}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૫૧, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>hxtl2pv77hntcf70rq1etpc565npj8g</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>