વિકિસ્રોત guwikisource https://gu.wikisource.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0 MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા) વિશેષ ચર્ચા સભ્ય સભ્યની ચર્ચા વિકિસ્રોત વિકિસ્રોત ચર્ચા ચિત્ર ચિત્રની ચર્ચા મીડિયાવિકિ મીડિયાવિકિ ચર્ચા ઢાંચો ઢાંચાની ચર્ચા મદદ મદદની ચર્ચા શ્રેણી શ્રેણીની ચર્ચા પૃષ્ઠ પૃષ્ઠ ચર્ચા સૂચિ સૂચિ ચર્ચા સર્જક સર્જક ચર્ચા શ્રાવ્યપુસ્તક શ્રાવ્યપુસ્તક ચર્ચા TimedText TimedText talk વિભાગ વિભાગ ચર્ચા Event Event talk 104 74084 225637 225545 2026-10-29T15:18:31Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225637 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|વર્ષકારે જોયેલું વૈશાલીનું દૃશ્ય||૮૭}}<hr>'''</noinclude>વર્ષકારને સાંભર્યું, વૈશાલીમાં એક પ્રભાવશાળી નગનનું ઘણું માન હતું. આ એ જ માણસ હોવો જોઈએ. એટલામાં એણે ફરીને મોટેથી સાદ કર્યો : ‘અરે ! એ મહાનમન ! બોલ તો સહી, કે મૂંઝાઈ ગયો છે ?’ {{gap}}પણ વર્ષકાર એનું આ વાક્ય સાંભળતાં વધારે ચમકી ગયો. એ જે મહાનમનને બોલાવી રહ્યો હતો તે મહાનમન—આમ્રપાલીનો પાલિત પિતા તો ન હોય ? એમ હોય તો તે પેલો શિલા ઉપર બેઠો હતો તે જ, મહાનમન હોવો જોઈએ. {{gap}}વર્ષકારને કાંઈક નવી નવાઈ જેવી જાણવાલાયક વાત જણાઈ. તેણે એકદમ એક વૃક્ષને આધારે એક મોટા થડની પાછળ જ પોતાની જાતને સંતાડી દીધી. {{gap}}એટલામાં બીજી તરફથી કોઈ આવતું જણાયું. વર્ષકારને લાગ્યું કે એ જ મહાનમન હોવો જોઈએ. તે પોતે અત્યંત શાંત ઊભો રહી ગયો. {{gap}}થોડીવાર થઈ ત્યાં એ આવી રહેલો માણસ પેલા નાગા અચેલ કોરમટ્ટક તરફ જતો જણાયો. વર્ષકારને લાગ્યું કે મહાનમન આમ્રપાલી સબંધેની વાતનો તોડ મેળવવા માટે જ આવેલો હોવો જોઈએ. વૈશાલીના આ અદ્‌ભુત નગન જોગંદરની એક અનોખી જ વાત ચાલતી હતી તે એને ખબર હતી. એ સદા અને સર્વકાલ ‘માતા ધરતીના ખોળામાં રમતા બાળક જેવો જ રહેતો. રંગબેરંગી વસ્ત્રોને રાખતા લિચ્છવીઓને જોઈને એ મોટેથી હસી પડતો ! કહેતો ‘માતા કે સામને બાલક બન કર રહો, બાલક બન કર રહો, ઈતને પુરુષાર્થ કે દેખાવ ક્યું કરતે હો ? વૉ માતા એક પલ મેં એક સહસ્ર વૈશાલી કુ અપની ગોદમેં લે સકતી હય ! બાલક બન કર રહો, બાલક બન કર રહો !’ {{gap}}એ સદા આંહી મહાવનમાં ને જંગલોમાં ફર્યા કરતો. કેટલાક એને યક્ષ દેવ જ ગણતા. એ જે હોય તે, પણ એની જ્ઞાનધારા તો નવી નવાઈની હતી. એને અનાજ ખપતું નહિ. એ માંસભોગી હતો. મદ્યને એ પાણી માનતો. વૈશાલીના ચારે દિશાના ચારે ચૈત્યોની હદ<noinclude></noinclude> 24rsi7yn07k6156tfcupx5tgha008tz 104 74085 225638 225546 2026-10-29T15:31:53Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225638 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૮૮||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>બહાર એ કદી પગ પણ મૂકતો નહિ, એ જીવનભરનો અદ્‌ભુત બ્રહ્મચારી હતો._*<ref>વૈશાલી અભિનંદન ગ્રંથને આધારે.</ref> એ પોતે જ પોતાનો પંથ, અનુયાયી, શિષ્ય ને ગુરુ હતો. પણ વૈશાલીમાં જ્યારે પણ કોઈ સંકટ આવે, તો તે વખતે એને ઘણા પૂછવા આવતા. એવો એનો પ્રભાવ હતો. આજે મહાનમન લિચ્છવી એટલા માટે જ આંહીં આવેલો હોવો જોઈએ. વર્ષકાર એને પેલા નગન તરફ જતો જોયો. પોતે પણ ધીમે ધીમે ગુપચુપ એની પાછળ પાછળ ચાલ્યો. {{gap}}મહાનમનને આવેલો જોઈને નગન જોગંદર મોટેથી બાળકના જેવું રમતિયાળ હાસ્ય હસી પડયો. ‘ક્યું મહાનમન ! મ ને તુમકુ ચેતાયા થા, યે બાલિકા તારી, એક વખત તો વૈશાલી કુ ભારતભર મેં પ્રખ્યાત કરેગી. ઓર ફિર નગરી કુ ઉજ્જડ ભી બનાયેગી. યે હી સમય સામને ખડા હો ગયા હૈ કિ નહિ ? તને વર્ષો પહેલાં તારા આમ્રવનમાંથી જડી હતી તે જ આ લડકી છે નાં?’ {{gap}}‘હાં ભન્તે યક્ષદેવ ! એ જ. ઓર યે હી સમય આ ગયા !’ {{gap}}‘બોલ, ક્યું આયા હો ? ક્યા બાત હય ?’ {{gap}}‘આમ્રપાલીને લિચ્છની ગણસભા આદેશ આપવા માગે છે. એમ વાત ચાલે છે,’ {{gap}}‘કે ?’ {{gap}}‘જનપદકલ્યાણી બનીને એ વૈશાલીને ગૌરવ અપાવે. નગરશોભિની બને. પ્રવેણી પુસ્તકમાં આ આદેશ છે. આનો ભંગ થાય તો વૈશાલીમાં મહામારી ફાટી નીકળે ! એ વાત સાચી ? મહામારી ફાટી નીકળે ? વૈશાલીમાં મહામારી ફાટી નીકળે? તો તો મારું જીવ્યું...’ {{gap}}‘ઓહો ! યે હી વાત હય ? તો તુમ નગરી છોડ કર ચલે જાઓ !’ મહાનમન ઘડીભર બોલ્યો નહિ. પછી બોલ્યો ત્યારે એનો અવાજ ભારે હતો. {{gap}}‘હું વૈશાલીને તજું ? ભન્તે નગનદેવ ! આ વાત કોઈ દિવસ<noinclude><hr> {{Reflist}}</noinclude> ri2erx1k7fxghflpe8yysz0woi8l1h8 104 74086 225639 225547 2026-10-29T15:37:31Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225639 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|વર્ષકારે જોયેલું વૈશાલીનું દૃશ્ય||૮૯}}<hr>'''</noinclude>બને? એ કદી બનવાની નથી. વૈશાલી તો મારી માતા છે. એણે મને રમાડ્યો છે. એને હું તજું ? કદાપિ નહિ !’ {{gap}}અચેલ કોરમટ્ટક ફરીને મોટેથી હસી પડ્યો. એને આમ અકારણ મોટેથી હસતા જોવો, એ એક રોમાંચકારી અનુભવ હતો. આવી રીતે એ હસતો ત્યારે લાગે કે હવા, પાણી, ધરતી, વૃક્ષ, છોડવા, ફૂલ, બધાં જાણે એની સાથે હસે છે ! ખરેખર આ માણસની પાસે મોટામાં મોટી સિદ્ધિ આ હતી. હસવાની. એના હાસ્યમાં જ હજારો શબ્દો હતા. અને એ હજારો શબ્દોમાં લાખો અર્થો હતા. એને માત્ર સમજવાવાળા જ સમજતા. {{gap}}મહાનમનને કોરમટ્ટકના હાસ્યમાં સમજણ પડી નહિ. પોતે વર્ષો પહેલાં, એક સુંદર પ્રભાતે, અત્યંત રમણીય કુંદપુષ્પની કળી હોય તેવી, એક ગુલાબી બાલિકાને પોતાની આમ્રવન વાટિકામાં જોઈ, કોઈ એને ત્યાં મૂકી ગયું હતું. કોણ મૂકી ગયું એ એને ખબર ન હતી. પણ આકાશમાંથી જાણે કોઈ રસળતી સોનેરી વાદળી આવી હોય, અને એને છાના પગરવે આંહી મૂકીને ચાલી ગઈ હોય, એવી સુંદર એ બાલિકા હતી. જાણે કે કોઈ નભકન્યા જલબિંદુમાં રમવા આવી હોય ! એ અકારણ હસી રહી હતી ! લિચ્છવી મહાનમને એને પોતાની પાલિકા પુત્રી કરીને રાખી. આજે એની અત્યંત સુંદર મોહક તરુણાવસ્થા જોઈને વૈશાલી નગરીમાં મોટો કોલાહલ જાગ્યો હતો. મહાન પક્ષો પડ્યા હતા. {{gap}}‘આમ્રપાલી જનપદકલ્યાણી થાય !’ ‘આમ્રપાલી નગરશોભિની રહે’ ‘આમ્રપાલી વૈશાલી નગરીને ગૌરવ અપાવે’ ‘આમ્રપાલી ભારતભરમાં માન મુકાવે’ ‘આમ્રપાલીનું નામ અસર થાય !’ ઠેર ઠેર તરુણ લિચ્છવીઓની આ વાત હતી. આ માગણી હતી. {{gap}}પણ મહાનમન લિચ્છવી અત્યંત ગૌરવશીલ, સ્વતંત્ર, ભારે સ્વમાની પુરુષ હતો. {{nop}}<noinclude></noinclude> 4x5oexjfvf953mhpuzee0b867m03jzx 104 74087 225640 225548 2026-10-29T15:40:35Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225640 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૯૦||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}પોતાની આમ્રપાલી કોઈ મહાન ગણતંત્રની શાસન અધિકારિણી થઈ શકે તેવી પ્રભાવશાળી હતી. તેને જનપદકલ્યાણી રાખવાનો આ ગણતંત્રને શો અધિકાર હતો ? લિચ્છવીઓને શો હક્ક હતો ? {{gap}}એણે ગૌરવથી આ વાતને નકારી હતી. વૈશાલીના મહાધનુર્ધર મહાલી એને પક્ષે હતો. અચેલ કોર–મટ્ટક નગનદેવમાં એને શ્રદ્ધા હતી. એ એને પૂછવા આવ્યો હતો. પણ કોરમટ્ટકના હાસ્યમાં શું સમજવું એ એને જ સમજાતું ન હતું ! {{gap}}‘શું સમજવું ભન્તે નગનદેવ ! પ્રવેણી પુસ્તકનો આદેશ છે. એ આદેશને ખુદ રાજા, ઉપરાન્ત, સેનાપતિ કોઈ ભંગ કરી શકતા નથી, કોઈ દિવસ કોઈએ ભંગ કર્યો નથી !’ {{gap}}‘માત્ર એક જ જણ એ ભંગ કરી શકે છે મહાનમન !’ અચેલ કોરમટ્ટક પ્રભાવથી બોલ્યો. {{gap}}‘કોણ ?... ...’ {{gap}}‘મા—ધરિત્રી અને મા–નારી. એ બે સરખાં છે. મા–ધરિત્રી, એક સહસ્ર વૈશાલીને એક પળમાં પોતાના ખોળામાં પ્રેમથી પોઢાડી દે–ન એને કોઈ શબ્દ કહે. ન એની સામે ઉપાલંભનો હરફ બોલે. એ એનો અધિકાર છે. આંહીં પણ મા–નારીને એકને જ અધિકાર છે. પ્રવેણી પુસ્તકનો આદેશ જે એ સમજે તે. બીજો નહિ. મા–નારીને બોલવા દો !’ {{gap}}સહાનમનના અંતરમાં અજવાળું અજવાળું થઈ ગયું. એક જ વાક્યમાં એને આ નગનદેવ ^{*<ref>* આ નામ રાહુલ સાંકૃત્યાયનના લેખમાં છે. એ વખતે બીજા પણ નગરસાધુઓ હતા.</ref>}કોર-મટ્ટકે કેટલો બધો પ્રકાશ આપી દીધો હતો ! {{gap}}તે બે હાથ જોડીને ઊંડા ભાવથી એને નમી રહ્યો. પણ કોર-મટ્ટક તો એ જોઈને મોટેથી હસી પડ્યો. ને હસતો હસતો જ એ અદૃશ્ય થઈ ગયો. પણ ખૂબી આ હતી. એ આવ્યો હતો તે વાત<noinclude><hr> {{reflist}}</noinclude> f28moe2lopjptqv3lnfn5gm9jrjcsy6 104 74088 225641 225549 2026-10-29T15:44:01Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225641 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|વર્ષકારે જોયેલું વૈશાલીનું દૃશ્ય||૯૧}}<hr>'''</noinclude>સાચી હતી, કે એ ગયો તે વાત સાચી હતી, એની કોઈ જ છાયા ત્યાં રહી ન હતી ! જાણે કે એક આકાશી હવાનું મોજું આવીને ચાલ્યું ગયું ! {{gap}}વર્ષકારને આ નવી નવાઈનો અનુભવ થયો. એટલામાં એણે મહાનમનને જતો જોયો. તેના ગયા પછી પોતે પણ ચૈત્ય તરફ ચાલ્યો. {{gap}}વહેલી પ્રભાતે એણે વૈશાલી તરફ પ્રયાણ કર્યું. પૂર્વ દિશાનાં રંગ રંગીન આકાશમાં હજી સવારની ઠંડીની અસર પડી હતી. રસ્તાઓ શૂન્ય હતા. પક્ષીઓ સૂતાં હતાં. ખેતરો, નિદ્રામાં હતાં. એ પોતે એકલો વૈશાલીના પશ્ચિમ દ્વાર તરફ ચાલ્યો. {{gap}}થોડેક દૂર એ ગયો ત્યાં પ્રભાતના પહેલાં કિરણોની પ્રકાશ પગલીઓએ કાવ્યની વાણી જેવાં પક્ષીઓને જગાડી દીધાં હતાં. ચારે તરફતી નીલી લીલોતરીની હરિયાળી ભોં, રૂપ અને આકાર લેતી હતી. નદીનાં પાણી ચમકતાં હતાં. આકાશમાંથી રંગતી છટા ઊડતી હતી. {{gap}}એટલામાં એની નજર પૂર્વ દિશા તરફ ગઈ અને મહાઅમાત્ય વૈશાલી નગરીનું એ દૃશ્ય જોઈ જ રહ્યો ! {{gap}}સામે સેંકડો અને હજારો રમ્ય પ્રાસાદોથી શોભતી એક મહાન નગરી દેખાતી હતી. એના ઉત્તુંગ નગરપ્રાકાર ઉપર થઈ ને છેક ગગન સાથે વાતો કરતી રમ્ય હવેલીઓ શોભી રહી હતી. કોઈના શિખર ઉપર તાંબાના કળશ ચમકતા હતા. અનેક ઠેકાણે રજતના કુંભો ઉપર ધ્વજાઓ ફરફરતી હતી. સેંકડો અને હજારો સુવર્ણમઢ્યા શિખરો ઉપર કેકા કરતા મયૂરો બેઠા હતા. એમની આંખમાં મૂકેલાં લાલ મરકતમણિમાંથી અજબ જેવી પ્રકાશ કિરણાવલિ ફેલાતી હતી ! {{gap}}વર્ષકાર મહાઅમાત્ય નગરીને જોઈ જ રહ્યો. એની ચારે તરફ એણે નજર ફેરવી, તો પ્રાસાદો, ઉદ્યાનો, આરામગૃહો, વનોપવનો, પુષ્કરિણીઓથી જોજનવિસ્તારી પ્રદેશ, સ્વર્ગની અમરાપુરીને ભુલાવી દે એવો રળિયામણી બની ગયો હતો. {{nop}}<noinclude></noinclude> 6nigkgkxa4uyxn8ez9qb4i6ulndfyyg 104 74089 225642 225550 2026-10-29T15:46:44Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225642 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૯૨||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}આ એ જ વૈશાલી નગરી હતી, જ્યાં સાત હજાર સાતસો ને સત્યોતેર પ્રાસાદો હતા. સાત હજાર સાતસો ને સત્યોતેર સુંદર વન વાટિકાઓ ને ઉદ્યાનો હતાં. સાત હજાર સાતસો ને સત્યોતેર મહાન પુષ્કરિણીઓથી જે, સ્વર્ગગંગા સાથે સ્પર્ધા કરી રહી હતી. {{gap}}વૈશાલી નગરીને જોતા મહાઅમાત્ય વર્ષકાર ત્યાં થંભી જ ગયો ! {{gap}}પાછળથી આવતા કોઈ રથીએ એને જગાડ્યો ત્યારે જ એને ખબર પડી કે નગરીમાં જવાનો એને માટે હવે તો વખત થઈ ગયો છે ! {{gap}}રથીએ ઉડાડેલી ધૂળના ગોટેગોટામાં મહાઅમાત્ય થોડીવાર અટવાઈ ગયો. વૈશાલી નગરીની ઝાંખી એટલીવાર લુપ્ત બની ગઈ. ધૂળની ડમરી નીચે બેઠી અને એણે નગરીને ફરીને આંખ ભરીને જોવા માંડી. {{gap}}નગરી ખરેખર અદ્‌ભુત લાગતી હતી. પોતાને તો ઉત્તર પશ્ચિમ ભણી નગરીની બહારના શાખાનગર તરફ જવું હતું. વૈશાલી નિવાસ દરમ્યાન ત્યાં ગુપ્ત રીતે રહેવાનું હતું, પણ નગરીની આજે એણે જોયેલી આવી ભવ્યતા ફરીને જોવા નહિ મળે કરીને એણે એક વખત આંખભરી એને નિહાળવા માંડી. એ થોડીવાર હતો તેમ જ થોભી ગયો. {{gap}}વૈશાલીના ભવ્ય લગભગ ત્રીસ હસ્તમાપ ઊંચા વજ્જર જેવા નગરપ્રાકારોની ઉપરવટ થઈને, સહસ્રોના હિસાબે ઉત્તુંગ મહાલયો દેખાતાં હતાં. સોનેરી કળશો, રૂપેરી કળશો અને સહસ્રોને હિસાબે તાંબાના કળશોવાળા શિખરો દેખાતાં હતાં. {{gap}}નગરીની આ અદ્વિતીય વૈભવ છટાને મહાઅમાત્ય નિહાળી રહ્યો કળશોની સેંકડાની સંખ્યા જોઈ એને આશ્ચર્ય થયું. સાત હજાર સોનેરી કળશોના મહાલયોમાં, ઉત્તમ શ્રેષ્ઠીઓ, ગૃહપતિઓ અને નિગમો વસતા હતા. એમાંના દરેક સંકટ સમયે કરોડોની સમૃદ્ધિ વૈશાલીને ચરણે ઠાલવવાની શક્તિ ધરાવતા હોવા જોઈએ. શ્રેણીજેઠક, મહાજનો અને એવા મધ્યમવર્ગના મહાલયો ઉપરના, રૂપેરી કળશોની સંખ્યા,<noinclude></noinclude> 5jkzy32ipitcxe9cmndzidp85c6ktym 104 74090 225643 225551 2026-10-29T15:50:21Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225643 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|વર્ષકારે જોયેલું વૈશાલીનું દૃશ્ય||૯૩}}<hr>'''</noinclude>ચૌદહજારની ગણાતી. એકવીશ હજાર તાંબાના કળશો, કનિષ્ઠ નિવાસસ્થાનો કૃષિકવર્ગ કમ્મકાર એ નિવાસને સૂચવતા હતા. {{gap}}આવી સમૃદ્ધ નગરી જ્યારે સામે યુદ્ધમાં ઊતરે, ત્યારે એની વિશાળ સાધનસંપતિથી જ એ ધારે ત્યાં સુધી યુદ્ધ લંબાવી શકે. એના ઉત્તુંગ પ્રાકારો, ત્રણ ત્રણ દુર્ગોની એની રક્ષણ રચના, એની વિશાળ ભયંકર કાદવકીચડને ભયંકર જળચર ભરપૂર ખાઈઓ, અને ઉપરાંત ચારે તરફ જોજનોમાં ફેલાયલાં મહાકંટક કાંતારો, યુદ્ધ સમયે નગરીને અજેય બનાવી દે તેવાં હતાં. નગરી વૈશાલી ફરતા ત્રણ ત્રણ તો દુર્ગો હતા. એક એક દુર્ગની વચ્ચે એક ^{*<ref>* ગવ્યૂતી એટલે ૧/૪ જોજન </ref>}ગવ્યૂતીનું અંતર હતું. દરેકને ફરતી અભેદ્ય ખાઈઓ હતી. ખાઈઓએ દુર્ગ અને ગોપુરમ્‌ના ત્રિવિધ રક્ષણથી એક એક દુર્ગ સ્વતંત્ર રીતે પણ અજેય જેવો હતો. {{gap}}વર્ષકાર મહાઅમાત્ય વિચાર કરી રહ્યો. સામે મોંએ જુદ્ધ આપીને આ નગરીને જીતવા જતાં, જીતવા જનારો જ પાયમાલ થઈ જાય તેમ હતું. કોઈ દિવસ મગધ એને સામે મોંએ જીતી ન શકે. {{gap}}કેવળ બે વસ્તુના આધારે જ એનો પરાભવ શક્ય હતો. {{gap}}એક સુનીધ સેનાપતિનાં શસ્ત્રો સફળ નીવડે તો. બીજું વૈશાલીમાં આંતરઘર્ષણ જાગે તો. {{gap}}અત્યારે તો પોતાને દક્ષિણ દિશા તરફના બહારના શાખાનગર કુંડગ્રામ તરફ જવું હતું. {{gap}}શાખાનગર કુંડગ્રામના બે ભાગ હતા. વૈશાલીની ઉત્તર પૂર્વ દિશા તરફ જ્ઞાતૃવંશી ક્ષત્રિયનો સન્નિવેશ હતો. પાસે જ કોલ્લાગ સન્નિવેશ હતો. એમાં જ્ઞાતૃવંશી ક્ષત્રિયો રહેતા. {{gap}}બ્રાહ્મણ કુંડપુર સન્નિવેશમાં બ્રાહ્મણો રહેતા. તે દક્ષિણ દિશામાં હતો. {{gap}}વર્ષકાર મહાઅમાત્યે પોતાના અશ્વને દક્ષિણ દિશા તરફ લીધો. એને ત્યાંના બ્રાહ્મણ આર્યક સાથે ઓળખાણ હતી. {{nop}}<noinclude><hr> {{reflist}}</noinclude> eneehm6oj6yl6lb14jx54iolide0b8k 104 74091 225651 225552 2026-10-29T17:30:51Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૯૪||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>{gap}}બ્રાહ્મણ આર્યક બ્રાહ્મણકુંડપુરમાં રહેતો હતો. એ બ્રાહ્મણ ધર્મનો આગ્રહી પુરુષ હતો. આ નિવાસ દરમ્યાન એ જ એનો યજમાન બનવાનો હતો. તામ્રલિપ્તિના હીરામાણિક્ય મૌક્તિકના શ્રેષ્ઠી તરીકે પોતે એને ત્યાં ગુપ્ત નિવાસ કરી શકે એવી યોજના થઈ ગઈ હતી. વૈશાલીમાં રહેતા મગધના સત્રીએ એ ગોઠવી હતી. અને એવો સંદેશો મોકલ્યો હતો. બ્રાહ્મણ આર્યક સમૃદ્ધ શક્તિશાળી હતો. એને ત્યાં ત્રીસ વાટિકા હતી. ત્રણ આમ્રકુંજો હતી. એ પ્રથમ પંક્તિનો શ્રેષ્ઠી ગણાય તેવો હતો. વર્ષકાર બ્રાહ્મણ આર્યકને ત્યાં પહોંચ્યો. એ એની રાહ જોઈને જ બેઠેલો લાગ્યો. {{gap}}બ્રાહ્મણ આર્યકના કપાલમાં ચંદન હતું. ડોકે જનોઈ લટકતી હતી. એણે માત્ર બે વસ્ત્ર ધારણ કર્યાં હતાં. એના હાથમાં કોઈ જૂથી પોથી હતી. તે પોથી વાંચતો બેઠો હતો. એ વર્ષકારની રાહ જ જોઈ રહ્યો હતો. {{gap}}આર્યક જ્યારે સંથાગારમાં જાય ત્યારે વર્ષકાર તેની સાથે એના અતિથિ^{*<ref>* આ પ્રમાણે અતિથિને લાવવાની છૂટ મળતી રહેતી તેવો ઉલ્લેખ છે.</ref>} તરીકે જવાનો હતો. આવી રીતે કોઈ વખત અતિથિને લાવવાની છૂટ મળતી હતી. એ અતિથિ વિષે સદસ્યને વિશ્વાસ હોવો જોઈએ. બ્રાહ્મણ આર્યકે આ બધી વાત મહાઅમાત્યને કહી. {{gap}}બ્રાહ્મણ આર્યકની વાતો સાંભળીને વર્ષકારને આનંદ થયો. એને જવાશે કે નહિ તેની શંકા હતી તે ગઈ. શ્રમણ ગૌતમની નવી વાતો વિષે જાણવાને એ ઘણો આતુર જણાયો. આર્યકને એનો પરિચય ન હતો. પણ બ્રાહ્મણો વિષે જેમ લિચ્છવીગણમાં માન ન હતું, તેમ શ્રમણ ગૌતમની વિચાર પરંપરામાં પણ જાતજન્મ કરતાં ગુણને મહત્તા આપવાની વાત આવતી હતી. આર્યકને એમાં જતે દહાડે બ્રાહ્મણ કુલની અવહેલના થાય તે ગમતું ન હતું. એને લોહીકણમાં અચળ શ્રદ્ધા હતી. એને હતું કે કોઈક દિવસ, હજી વસિષ્ઠ, વિશ્વામિત્ર, ભારદ્વાજ,<noinclude><hr> {{reflist}}</noinclude> kl86205eb4qjnbvehnrpkj8b71yknya 104 74117 225631 225615 2026-10-29T14:50:04Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225631 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" /></noinclude><br/> <br/> <br/> <br/> <br/> {{સ-મ| |<big>'''૧૩. આમ્રપાલી'''</big> | }} <br/> <br/> {{gap}}'''<big>કો</big>ઇ''' કોઈ સ્ત્રીમાં રૂપ હોય છે ― પણ ભયંકર. એ રૂપ સામે નજર માંડવી એ જેવાતેવાનું કામ નહિ. એની સામે નજર માંડી શકાય જ નહિ. કોઈક સ્ત્રીમાં રૂપ હોય છે ભવ્ય. એની પાસે જવાની ભાગ્યે જ હિમ્મત ચાલે. એ એટલી અસ્પૃશ્ય ઉન્નત લાગે. કેટલીકમાં રૂપ હોય છે, સુંદર, મધુર, પ્રસન્ન, શાંત મનને જીતી લે તેવું — પણ અદ્‌ભુત કે રોમાંચક નહિ. માત્ર કોઈક વિરલમાં જ એ રૂપ મળે છે, જે રૂપ હોય છે, ને રૂપ હોતું નથી. જે રૂપને કોઈ એક પળે નીરખે અને પછી બીજી પળે નીરખે, એટલામાં તો એ રૂપમાં આકાશપાતાળ જેવડું અંતર પડ્યું હોય ! જાણે કે એ રૂપ જ ફરી ગયું હોય ! સમુદ્રના મનસ્વી તરંગને જેમ એક ક્ષણમાં લાખ લાખ રૂપોની સુંદરતા વરેલી હોય છે, જમીન કાંઠે એ સુંદરતા જુદી, જરાક જ આગળ એ તરંગ ધકેલાય, અને રૂપરંગ જુદાં, વધારે આગળ એ તરંગ જાય, અને એની છટા જ અનોખી, જરાક વધારે દૂર જાય, અને એ મિજાજ જ જુદો, હવા જુદી, રૂપરંગ છબી બધાં જ જુદાં, બરાબર એમ જ, કોઈક વિરલ સ્ત્રીદેહમાં રૂપ નહિ, પણ લાવણ્યનો સમુદ્ર રેલાતો હોય છે. તેનું સૌન્દર્ય એક પળે એક પ્રકારનું. બીજી પળે, એ તદ્દન જ જુદું. એક પળનું એનું રૂપ, એ બીજી પળે મળે જ નહિ. દરેક પળે એ આંખની સામે અનોખું<noinclude></noinclude> itc898w2uu3o6nf9lzs7q2l8z8v5oqu 104 74118 225632 225616 2026-10-29T14:54:00Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૨૧||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>અનોખું રૂપ લાવે. કેટલીક સ્ત્રીઓનાં રૂપ ઋતુ પ્રમાણે બદલાય છે. કોઈકનાં દિવસમાં હજાર વખત બદલાય છે. પણ જે રૂપ એક ક્ષણમાં, નોખનોખી સુંદરતા બતાવે છે તે વિરલરૂપ, રૂપ હોતું નથી. હજારેક વર્ષે એકાદ વખત રસળતાં રસળતાં આવી જનારી રૂપલીલા હોય છે. એકાદ રાધા, એકાદ તિલોત્તમા, શકુંતલા એ આવા અકસ્માત હોય છે. {{gap}}આમ્રપાલી પાસે આવી રૂપલીલા હતી. રૂપ ન હતું. એને જોનારા એને ભૂલી ન શકે, પણ એણે શું જોયું એ કદી એ કહી ન શકે. સ્વપ્નામાં આવી ગયેલા કોઈ બીજા મધુર સ્વપ્નસમી એ રૂપલીલા હતી. આ દુનિયાની ખરી, પણ આંહીંની નહિ. {{gap}}રથમાંથી ઊતરીને એણે સંથાગારમાં પ્રવેશ કર્યો. એક પળભર એ ત્યાં ઊભી રહી. એક વેધક દૃષ્ટિ વડે એણે સંથાગારની ચારે તરફ જોયું. અને જાણે કે હવા જ બદલાઈ ગઈ. તરત કોણજાણે સૌની નજરમાં શું આવીને બેઠું, પણ બધાને, દુનિયાની દરેક વસ્તુ કુરૂપ બની જતી લાગી. જાણે કે રૂપ બધેથી આવીને એકલી આમ્રપાલીમાં જ વસી ગયું હોય ! {{gap}}એક પળભર તો એમ થઈ ગયું કે આમ્રપાલી એક જ સત્ય સ્વપ્ન છે, અને બીજું બધું મિથ્યા સત્ય છે. {{gap}}આ અનુભવમાંથી જાગૃત રહેવા માટે પણ મથવું પડે તેમ હતું. {{gap}}મહાનમન ત્યાં હતો. સિંહસેનાપતિ હતો. આખી સંથાગાર સભા હતી. મહાધનુર્ધર મહાલી હતો. એની સાથેના એક સહસ્ર વીરપુરુષો હતા. આમ્રપાલી હવે શું જવાબ આપે છે તે જાણવા માટે બધા એક ધ્યાન થઈ ગયા હતા. તેની સામે જોઈ રહ્યા હતા. {{gap}}એટલામાં વીજળીને ભાષા મળે અને જે ભાષા એ લે, તેજસ્વી, રૂપભરી, અદ્‌ભુત છટા ભરી, અકૃત્રિમ, બરાબર એવી જ વાણી આમ્રપાલી પાસેથી ઊઠતી દેખાઈ. એ બોલી: ‘ભન્તે વૈશાલી ગણસંઘ મને સાંભળો. ગણજનો મને સાંભળે. મને સમજે. તમારે ત્યાં વૈશાલીમાં જે<noinclude></noinclude> o14buc13js1bchl4z9ef2qifrhpuoqy 104 74119 225633 225617 2026-10-29T14:57:43Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225633 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૨૨||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>ભયંકર……… નિયમ’ {{gap}}‘ભયંકર ?’ તરત જ એક મોટો અવાજ આવ્યો: ‘આ તો સંથાગારનું જ અપમાન છે ભન્તે સેનાપતિ !’ {{gap}}આમ્રપાલીની દેહ જરાક ઊંચી થઈ. ગૌરવમાં એનું માથું સહેજ ઉન્નત બન્યું. દૃષ્ટિમાં તેજસ્વી વીજળીની છટા આવી. તેણે વધુ દૃઢ પણ શાંત અવાજે કહ્યું: ‘હા, ભયંકર ... અને દુષ્ટ. તમારે ત્યાં જે ભયંકર અને દુષ્ટ નિયમ છે ...’ {{gap}}‘દુષ્ટ નિયમ ? પ્રવેણી પુસ્તકનું પણ અપમાન ?’ બીજો અવાજ સંભળાયો. {{gap}}‘ભન્તે ગણતંત્ર ! પહેલાં મને સાંભળો. મારે કાંઈક કહેવાનું છે. હું પૂછું છું, જે નિયમ તમે પ્રવેણી પુસ્તકમાં હોવાનું કહો છો તે શું છે?’ {{gap}}‘નગરની સર્વોત્તમ રૂપવતી જનપદકલ્યાણી બને. નગરશોભિની થઈ રહે. પ્રવેણી પુસ્તકનો એ અચલ નિયમ છે.’ {{gap}}‘બરાબર. જે સર્વોત્તમ રૂપવતી હોય, તે તમારી નગરીની નગરશોભિની થઈ રહે. પણ હું એમ પૂછું છું, તમે એટલે કોણ ? તમે કોણ ?’ {{gap}}‘અમે એટલે કોણ ? વાહ્ ! આ કેવી વાત છે ?’ કેટલાક ઉગ્ર મોટા અવાજો સંભળાયા: ‘અમે લિચ્છવીઓ. વૈશાલીના રાજાઓ. સંથાગારના સદસ્યો. મહાન વૈશાલીના નગરજનો. અમે કોણ ? અમે સાત હજાર સાતસો ને સાત. અમારે અમારી ઓળખાણ આપવાની ન હોય. અમને કોણ ઓળખતું નથી ? અમને કૌંસાંબીનો પ્રસેનજીત ઓળખે છે. મગધપતિ બિંબિસાર ઓળખે છે. વત્સરાજ ઉદયન અમને ઓળખે છે. અવંતીપતિ ચંડપ્રદ્યોત અમને જાણે છે. અમને કોણ ઓળખતું નથી ?’ {{gap}}‘તે છતાં પણ, તમને ન ઓળખવાનો દાવો કોઈકનો છે !’ {{nop}}<noinclude></noinclude> ch6id3zrpo3y5c4k59a2hs3nbw1y1jp 104 74120 225634 225215 2026-10-29T15:06:31Z Snehrashmi 2103 /* Proofread */ 225634 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh||આમ્રપાલી||૧૨૩}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}‘કોણ છે એ? જે અમને ઓળખતું ન હોય ?’ ગર્વિષ્ટ અવાજોથી સંથાગાર ગાજી ઊઠ્યો. {{gap}}આમ્રપાલીના દેહ જરાક વધારે ટટ્ટાર બન્યો. ધનુષટંકારવ સમ અવાજે તેણે કહ્યું: {{gap}}હું ! — હું આમ્રપાલી, તમને ઓળખતી નથી. મેં તમને જાણ્યા નથી !’ {{gap}}એકદમ માટી ગરબડ મચી ગઈ. સંથાગારનું આવું અપમાન કોઈએ કર્યું હોય તો લિચ્છવીઓ ત્યાં ને ત્યાં એને કૂટી નાખે એવા ગર્વિષ્ટ અને સમર્થ હતા. કેટલાય લિચ્છવી જુવાનોનો એક સામટો અવાજ આવ્યો: ‘ભન્તે સેનાપતિ ! સંથાગારની આ તો અવહેલના છે. સંથાગારનું અપમાન છે. વૈશાલી નગરીનો આ તો તિરસ્કાર છે. અમે આ નથી સહેવાના.’ {{gap}}‘પણ ભન્તે ગણસંઘ ! હજી મેં તમને પૂરેપૂરી વાત ક્યાં કરી છે ?’ આમ્રપાલીએ કહ્યું: ‘તમે મને સાંભળો. મને સમજો. પછી બોલો. હું કહું છું તમે લિચ્છવીઓ લિચ્છવી રહ્યા છો ? તમને બીજા ઓળખતા હશે. હું શી ઓળખાણે ઓળખું? શી રીતે ઓળખું ?’ {{gap}}‘પણ ત્યારે અમે શું છીએ ?’ કેટલાક પૂછ્યું. {{gap}}‘કહું ?’ {{gap}}‘હા, કહોને, કહોને. અમારે તો એ સાંભળવું છે !’ {{gap}}‘પેલા વૃક્ષ ઉપરથી ખરે, જુઓ—પાંદડાં ! એ દરેક છુટૂં છુટૂં ખર્યા જ કરે છે ! તમે પાંદડાં છો. તમારામાં સાચી એકતા ક્યાં છે ? તમારે ત્યાં ડાળી ક્યાં છે ? વૃક્ષ ક્યાં છે ? તમે શેને ચોટ્યા છો ? આજ તમે એકત્ર થયા છો.. એક નિયમની સ્પષ્ટતા માટે. પણ એ રૂપને સમજવાની તમારામાં શક્તિ નથી એનું શું ? કહું છું તમે અક્ષરને વળગ્યા છો, ને અર્થને ભૂલ્યા છો તેનું શું ? હું તમારે ત્યાં નગરશોભિની બનું ? એમ ? એ કદાપિ ન બને. હું તો ત્યાં નગરશોભિની બનું કે જે નગરીમાં<noinclude></noinclude> j354kh5ho3jvg6x3q0wk8a8c2wjb9rh 225644 225634 2026-10-29T16:16:45Z Amvaishnav 156 /* Validated */ 225644 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Amvaishnav" />'''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૨૩}}<hr>'''</noinclude>{{gap}}‘કોણ છે એ? જે અમને ઓળખતું ન હોય ?’ ગર્વિષ્ટ અવાજોથી સંથાગાર ગાજી ઊઠ્યો. {{gap}}આમ્રપાલીના દેહ જરાક વધારે ટટ્ટાર બન્યો. ધનુષટંકારવ સમ અવાજે તેણે કહ્યું: {{gap}}હું ! — હું આમ્રપાલી, તમને ઓળખતી નથી. મેં તમને જાણ્યા નથી !’ {{gap}}એકદમ મોટી ગરબડ મચી ગઈ. સંથાગારનું આવું અપમાન કોઈએ કર્યું હોય તો લિચ્છવીઓ ત્યાં ને ત્યાં એને કૂટી નાખે એવા ગર્વિષ્ટ અને સમર્થ હતા. કેટલાય લિચ્છવી જુવાનોનો એક સામટો અવાજ આવ્યો: ‘ભન્તે સેનાપતિ ! સંથાગારની આ તો અવહેલના છે. સંથાગારનું અપમાન છે. વૈશાલી નગરીનો આ તો તિરસ્કાર છે. અમે આ નથી સહેવાના.’ {{gap}}‘પણ ભન્તે ગણસંઘ ! હજી મેં તમને પૂરેપૂરી વાત ક્યાં કરી છે ?’ આમ્રપાલીએ કહ્યું: ‘તમે મને સાંભળો. મને સમજો. પછી બોલો. હું કહું છું તમે લિચ્છવીઓ લિચ્છવી રહ્યા છો ? તમને બીજા ઓળખતા હશે. હું શી ઓળખાણે ઓળખું? શી રીતે ઓળખું ?’ {{gap}}‘પણ ત્યારે અમે શું છીએ ?’ કેટલાક પૂછ્યું. {{gap}}‘કહું ?’ {{gap}}‘હા, કહોને, કહોને. અમારે તો એ સાંભળવું છે !’ {{gap}}‘પેલા વૃક્ષ ઉપરથી ખરે, જુઓ—પાંદડાં ! એ દરેક છુટૂં છુટૂં ખર્યા જ કરે છે ! તમે પાંદડાં છો. તમારામાં સાચી એકતા ક્યાં છે ? તમારે ત્યાં ડાળી ક્યાં છે ? વૃક્ષ ક્યાં છે ? તમે શેને ચોંટ્યા છો ? આજ તમે એકત્ર થયા છો.. એક નિયમની સ્પષ્ટતા માટે. પણ એ રૂપને સમજવાની તમારામાં શક્તિ નથી એનું શું ? કહું છું તમે અક્ષરને વળગ્યા છો, ને અર્થને ભૂલ્યા છો તેનું શું ? હું તમારે ત્યાં નગરશોભિની બનું ? એમ ? એ કદાપિ ન બને. હું તો ત્યાં નગરશોભિની બનું કે જે નગરીમાં<noinclude></noinclude> 6v0yd4zlfshrwnsc84l2s5bj55t2p3u 104 74121 225635 225216 2026-10-29T15:14:13Z Snehrashmi 2103 /* Proofread */ 225635 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૨૪||આમ્રપાલી}}<hr>''' '''<hr>{{rh||આમ્રપાલી||૧૨૪}}<hr>'''</noinclude>હું શોભું. જે નગરી ઇતિહાસ સર્જવાની હોય. જેણે ઇતિહાસ સરજ્યો હોય. જેને ઇતિહાસનું સ્વપ્ન હોય. તમારો ઇતિહાસ શું છે? તમારું સ્વપ્ન શું છે ? હું તો કહું છું, તમારી નગરી, નગરી જ ક્યાં રહી છે ? આ નગરી શું આમ લાંબો વખત રહેવાની છે ? તમે વર્તમાનના તરંગ ઉપર જીવો છો. હું તો ભવિષ્યતી ધરતી નિહાળું છું.’ {{gap}}આમ્રપાલીના વેધક પ્રશ્નોથી આખું સંથાગાર એક પળભર જડ અને સ્થિર જેવું થઈ ગયેલું જણાયું. શું ઉત્તર વાળવો તે કોઈને સૂઝતું હોય તેમ લાગ્યું નહિ. પણ થોડીવારમાં જ એક લિચ્છવી જુવાન ઊભો થયો. તે દૃઢતાથી બોલો: {{gap}}તમે અમને લિચ્છવી ગણતા નથી, તો તમે કોને લિચ્છવી ગણો છો ? તમારે કેવી નગરી જોઈએ છીએ ? આ નગરીમાં શું કહેવાપણું છે ?’ {{gap}}‘ભણે લિચ્છવી જુવાન ! લિચ્છવી તો એ છે,’ આમ્રપાલીએ દેહને વધુ ગૌરવ ભર્યો વળાંક આપતાં કહ્યું: ‘લિચ્છવી તો તે છે જે એકલો એક નગરી સમાન છે ! આ નગરીમાં એવો કોણ છે ? અને નગરી એટલે શું ? જેના ધનનો પાર ન હોય. જેના વૈભવની સીમા ન હોય. જ્યાં ધાન્યનો પાર નહિ. વીરત્વનો પાર નિહ. ઉદારતાનો પાર નહિ. રક્ષણનો પાર નહિ. {{gap}}‘એની વજ્જર જેવી દેહ માટે સહનશીલતાનો પાર નહિ. જે ડગે નહિ. તમે નહિ. પરાધીન બને નહિ. તેજોવધ ખમે નહિ. એનું નામ નગરી. આવી એક નગરી સમો જે નાગરિક—એ લિચ્છવી. અહીં કોણ એવો છે. જેને ત્યાં નારીના કેશમાં પરાવેલાં મૌક્તિકો નવકોટિ જેટલા મૂલ્યાંકનનાં હોય? કોણ એવો છે, જેના ધાન્યભંડારો ગણતંત્ર દેશ આખાને, સાત દુષ્કાળ પાર કરાવવાતી તાકાત ધરાવતા હોય ? તમારે સ્વપ્ન છે, નગરીના ગૌરવમાં એક જનપદકલ્યાણીનું; મારે સ્વપ્ન છે—નગરીમાં એવા નરસિંહોનું જે એકાકી એક સહસ્રને ભારે પડે તેવા હોય! એવો કોણ છે જે એકલો, એકલે હાથે, એક<noinclude></noinclude> 5mv2pkbrkrxhr7uwzugdf63fd230dcz 225636 225635 2026-10-29T15:14:35Z Snehrashmi 2103 225636 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૨૪||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>હું શોભું. જે નગરી ઇતિહાસ સર્જવાની હોય. જેણે ઇતિહાસ સરજ્યો હોય. જેને ઇતિહાસનું સ્વપ્ન હોય. તમારો ઇતિહાસ શું છે? તમારું સ્વપ્ન શું છે ? હું તો કહું છું, તમારી નગરી, નગરી જ ક્યાં રહી છે ? આ નગરી શું આમ લાંબો વખત રહેવાની છે ? તમે વર્તમાનના તરંગ ઉપર જીવો છો. હું તો ભવિષ્યતી ધરતી નિહાળું છું.’ {{gap}}આમ્રપાલીના વેધક પ્રશ્નોથી આખું સંથાગાર એક પળભર જડ અને સ્થિર જેવું થઈ ગયેલું જણાયું. શું ઉત્તર વાળવો તે કોઈને સૂઝતું હોય તેમ લાગ્યું નહિ. પણ થોડીવારમાં જ એક લિચ્છવી જુવાન ઊભો થયો. તે દૃઢતાથી બોલો: {{gap}}તમે અમને લિચ્છવી ગણતા નથી, તો તમે કોને લિચ્છવી ગણો છો ? તમારે કેવી નગરી જોઈએ છીએ ? આ નગરીમાં શું કહેવાપણું છે ?’ {{gap}}‘ભણે લિચ્છવી જુવાન ! લિચ્છવી તો એ છે,’ આમ્રપાલીએ દેહને વધુ ગૌરવ ભર્યો વળાંક આપતાં કહ્યું: ‘લિચ્છવી તો તે છે જે એકલો એક નગરી સમાન છે ! આ નગરીમાં એવો કોણ છે ? અને નગરી એટલે શું ? જેના ધનનો પાર ન હોય. જેના વૈભવની સીમા ન હોય. જ્યાં ધાન્યનો પાર નહિ. વીરત્વનો પાર નિહ. ઉદારતાનો પાર નહિ. રક્ષણનો પાર નહિ. {{gap}}‘એની વજ્જર જેવી દેહ માટે સહનશીલતાનો પાર નહિ. જે ડગે નહિ. તમે નહિ. પરાધીન બને નહિ. તેજોવધ ખમે નહિ. એનું નામ નગરી. આવી એક નગરી સમો જે નાગરિક—એ લિચ્છવી. અહીં કોણ એવો છે. જેને ત્યાં નારીના કેશમાં પરાવેલાં મૌક્તિકો નવકોટિ જેટલા મૂલ્યાંકનનાં હોય? કોણ એવો છે, જેના ધાન્યભંડારો ગણતંત્ર દેશ આખાને, સાત દુષ્કાળ પાર કરાવવાતી તાકાત ધરાવતા હોય ? તમારે સ્વપ્ન છે, નગરીના ગૌરવમાં એક જનપદકલ્યાણીનું; મારે સ્વપ્ન છે—નગરીમાં એવા નરસિંહોનું જે એકાકી એક સહસ્રને ભારે પડે તેવા હોય! એવો કોણ છે જે એકલો, એકલે હાથે, એક<noinclude></noinclude> bggdmq7101hco8j80b1ga31cotsb5xg 225645 225636 2026-10-29T16:19:00Z Amvaishnav 156 /* Validated */ 225645 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Amvaishnav" />'''<hr>{{rh|૧૨૪||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>હું શોભું. જે નગરી ઇતિહાસ સર્જવાની હોય. જેણે ઇતિહાસ સરજ્યો હોય. જેને ઇતિહાસનું સ્વપ્ન હોય. તમારો ઇતિહાસ શું છે? તમારું સ્વપ્ન શું છે ? હું તો કહું છું, તમારી નગરી, નગરી જ ક્યાં રહી છે ? આ નગરી શું આમ લાંબો વખત રહેવાની છે ? તમે વર્તમાનના તરંગ ઉપર જીવો છો. હું તો ભવિષ્યની ધરતી નિહાળું છું.’ {{gap}}આમ્રપાલીના વેધક પ્રશ્નોથી આખું સંથાગાર એક પળભર જડ અને સ્થિર જેવું થઈ ગયેલું જણાયું. શું ઉત્તર વાળવો તે કોઈને સૂઝતું હોય તેમ લાગ્યું નહિ. પણ થોડીવારમાં જ એક લિચ્છવી જુવાન ઊભો થયો. તે દૃઢતાથી બોલો: {{gap}}'તમે અમને લિચ્છવી ગણતા નથી, તો તમે કોને લિચ્છવી ગણો છો ? તમારે કેવી નગરી જોઈએ છીએ ? આ નગરીમાં શું કહેવાપણું છે ?’ {{gap}}‘ભણે લિચ્છવી જુવાન ! લિચ્છવી તો એ છે,’ આમ્રપાલીએ દેહને વધુ ગૌરવ ભર્યો વળાંક આપતાં કહ્યું: ‘લિચ્છવી તો તે છે જે એકલો એક નગરી સમાન છે ! આ નગરીમાં એવો કોણ છે ? અને નગરી એટલે શું ? જેના ધનનો પાર ન હોય. જેના વૈભવની સીમા ન હોય. જ્યાં ધાન્યનો પાર નહિ. વીરત્વનો પાર નિહ. ઉદારતાનો પાર નહિ. રક્ષણનો પાર નહિ. {{gap}}‘એની વજ્જર જેવી દેહ માટે સહનશીલતાનો પાર નહિ. જે ડગે નહિ. નમે નહિ. પરાધીન બને નહિ. તેજોવધ ખમે નહિ. એનું નામ નગરી. આવી એક નગરી સમો જે નાગરિક—એ લિચ્છવી. અહીં કોણ એવો છે. જેને ત્યાં નારીના કેશમાં પરાવેલાં મૌક્તિકો નવકોટિ જેટલા મૂલ્યાંકનનાં હોય? કોણ એવો છે, જેના ધાન્યભંડારો ગણતંત્ર દેશ આખાને, સાત દુષ્કાળ પાર કરાવવાતી તાકાત ધરાવતા હોય ? તમારે સ્વપ્ન છે, નગરીના ગૌરવમાં એક જનપદકલ્યાણીનું; મારે સ્વપ્ન છે—નગરીમાં એવા નરસિંહોનું જે એકાકી એક સહસ્રને ભારે પડે તેવા હોય! એવો કોણ છે જે એકલો, એકલે હાથે, એક<noinclude></noinclude> r5idvgroz4ek4at9mt5e6op1anbx4s4 104 74122 225646 225217 2026-10-29T16:32:22Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 225646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૨૫}}<hr>'''</noinclude>સહસ્રનો સામનો કરવા . . . .' {{gap}}પણ આમ્રપાલીનો શબ્દ અધૂરો રહી ગયો. ધનુર્ધર મહાલી આગળ આવી ગયો હતો. તેની ઊંચી સશકત કાયાનો અનેાખો પ્રતાપ તેજ ભરી કાંતિમાં શોભી રહ્યો. તેણે ગૌરવથી કહ્યું: ‘હું એકલો—એક સહસ્ર વીરોનું આહ્વાન તમારા શબ્દે ઉપાડી લઉં છું ! એક સહસ્ર વીરો બહાર આવે ! વૈશાલી વંધ્યા નથી. એને ત્યાં પણ યોદ્ધા છે ! ’ {{gap}}મહાલીનો શબ્દ પૂરો થયો ન થયો, ત્યાં તો જે એક સહસ્ર વીરો ત્યાં ઊભા હતા એ જ સામે ખડા થઈ ગયા ! {{gap}}મહાલી બોલ્યો: 'આ એક સહસ્ર વીરો હોય કે બંધુલમલ્લ જેવાના એક સહસ્ર વીરો આવવાના હોય—વૈશાલીમાંથી એનો સામનો કરવા એક જ જણ બસ છે. મને ગણતંત્રે એ બહુમાન આપ્યું છે. હું ગણતંત્રનો ભારે ઋણી છું. સેંકડો લિચ્છવીઓમાંથી એમણે મને નગરવીર તરીકે પિછાન્યો છે. ગમે તે એક સહસ્ર જોદ્ધ લઈને આવે હું એકલો, વૈશાલી નગરીને નામે જવાનો છું. જુઓ, તમે ખાત્રી કરો. તમારી વાત સાચી છે. જે નગરીમાં વીર નરસિંંહો ન હોય એ નગરીની નગરશોભિની કેટલા દીની? ગમે તે એ નગરશોભિનીની વાતથી જ યુદ્ધનો ધ્વજ રોર્પે. વાત તમારી સાચી છે. તમારે નામે હું આ કરું છું, તે જુઓ.' {{gap}}મહાલીએ તરત ખભા ઉપરથી ધનુષ ઉઠાવ્યું. સભા આખી તો ચિત્રવત્ સ્થિર બની ગઈ. શું બોલવું તે કોઈને સૂઝ્યું નહિ. વર્ષકાર મહાઅમાત્ય મહાલીને નિહાળી રહ્યો. એનુ વીરત્વ અત્યારે અનોખું જ લાગતું હતું. આમ્રપાલી અને મહાલી બે થઈને જ મહાન નગરી બની જાય એટલો પ્રતાપ તેણે ત્યાં જોયો. એ વિચાર કરી રહ્યો. {{gap}}એટલામાં મહાલીએ પ્રત્યંચાનો ટંકારવ કર્યો અને દિશાઓ જાણે ધ્રૂજી ગઈ. {{gap}}એણે તરત દોરી ઉપર બાણ પણ ચડાવ્યું. કોઈ સમજી શક્યું<noinclude></noinclude> d9cnem9ikqxanen8f0wlwsf2ffhai34 225653 225646 2026-10-30T03:52:20Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૨૫}}<hr>'''</noinclude>સહસ્રનો સામનો કરવા ....’ {{gap}}પણ આમ્રપાલીનો શબ્દ અધૂરો રહી ગયો. ધનુર્ધર મહાલી આગળ આવી ગયો હતો. તેની ઊંચી સશક્ત કાયાનો અનોખો પ્રતાપ તેજ ભરી કાંતિમાં શોભી રહ્યો. તેણે ગૌરવથી કહ્યું: ‘હું એકલો—એક સહસ્ર વીરોનું આહ્‌વાન તમારા શબ્દે ઉપાડી લઉં છું ! એક સહસ્ર વીરો બહાર આવે ! વૈશાલી વંધ્યા નથી. એને ત્યાં પણ યોદ્ધા છે !’ {{gap}}મહાલીનો શબ્દ પૂરો થયો ન થયો, ત્યાં તો જે એક સહસ્ર વીરો ત્યાં ઊભા હતા એ જ સામે ખડા થઈ ગયા ! {{gap}}મહાલી બોલ્યો: ‘આ એક સહસ્ર વીરો હોય—કે બંધુલમલ્લ જેવાના એક સહસ્ર વીરો આવવાના હોય—વૈશાલીમાંથી એનો સામનો કરવા એક જ જણ બસ છે. મને ગણતંત્રે એ બહુમાન આપ્યું છે. હું ગણતંત્રનો ભારે ઋણી છું. સેંકડો લિચ્છવીઓમાંથી એમણે મને નગરવીર તરીકે પિછાન્યો છે. ગમે તે એક સહસ્ર જોદ્ધ લઈને આવે—હું એકલો, વૈશાલી નગરીને નામે જવાનો છું. જુઓ, તમે ખાત્રી કરો. તમારી વાત સાચી છે. જે નગરીમાં વીર નરસિંંહો ન હોય એ નગરીની નગરશોભિની કેટલા દીની? ગમે તે એ નગરશોભિનીની વાતથી જ યુદ્ધનો ધ્વજ રોપે. વાત તમારી સાચી છે. તમારે નામે હું આ કરું છું, તે જુઓ.’ {{gap}}મહાલીએ તરત ખભા ઉપરથી ધનુષ ઉઠાવ્યું. સભા આખી તો ચિત્રવત્‌ સ્થિર બની ગઈ. શું બોલવું તે કોઈને સૂઝ્યું નહિ. વર્ષકાર મહાઅમાત્ય મહાલીને નિહાળી રહ્યો. એનું વીરત્વ અત્યારે અનોખું જ લાગતું હતું. આમ્રપાલી અને મહાલી બે થઈને જ મહાન નગરી બની જાય એટલો પ્રતાપ તેણે ત્યાં જોયો. એ વિચાર કરી રહ્યો. {{gap}}એટલામાં મહાલીએ પ્રત્યંચાનો ટંકારવ કર્યો અને દિશાઓ જાણે ધ્રૂજી ગઈ. {{gap}}એણે તરત દોરી ઉપર બાણ પણ ચડાવ્યું. કોઈ સમજી શક્યું<noinclude></noinclude> kmquqm7pcoercur70nlv1djscs6yqj1 104 74123 225647 225218 2026-10-29T16:48:24Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 225647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''<hr>{{rh|૧૨૬||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>નહિ કે મહાલી શું કરે છે, કે એ શું કરવાનો છે. આ બાણ હવે એ ક્યાં છેાડશે —ક્યાંય છોડવાની જગ્યા નથી એ વિચાર આવતાં સભા આખી આશ્ચર્યમાં પડી ગઈ હતી. આમ્રપાલી મહાલીની વીરમૂર્તિને જોઈ રહી. {{gap}}એટલામાં તો મહાલીએ ગોઠણ વાળ્યો. દેહને વીરાસનનો વળાંક આપ્યો. ધનુષ ઉપર બાણનું સંધાન લીધું. પ્રત્યંચા ખેંચી. આખા સંથાગારની હવા જાણે એ એકલો ખેંચી લેતો હોય તેમ લાગ્યું. એણે પ્રત્યંચા ખેંચી - અને હવામાં જાણે અગ્નિ પ્રગટ્યો. એટલા તો જોરથી એણે પ્રત્યંચા ખેંચી હતી કે, એનું છૂટેલું બાણ હવે ક્યાં જઈ શકશે, એ મહા ચિતાનો વિષય થઈ પડ્યો. તારકાસુરને હણવા નીકળેલા ભગવાન પિનાકપાણિની તેજશ્રી ત્યાં મહાલીમાં પ્રગટ થઈ. {{gap}}પણ ધનુષમાં બાણ અનુસંધાન થઈ ગયું હતું. મહાલીની એ વીર પ્રતિમા જોવા માટે જોનારા અરધા ઊભા જેવા થઈ ગયા હતા. વર્ષકાર તો મહાલીને જોઇને આશ્ચર્યમાં ગરકાવ થઈ ગયો. એનું ખળ ખરેખર અદ્ભુત હતું. લાગે કે ત્યાં કેવો મહાલી ને કેવી વાત ? મહાલી પોતે જ જાણે બદલાઈ ગયો હતો. અગ્નિના પૂંજ જેવો એ દેદીપ્યમાન લાગતો હતા. એના ચહેરા ઉપર હમણાં શાતિની સરવાણી ફૂટશે એમ જણાતું હતુ. આંખમાં વીજળી લખલખી રહી હતી. જે દિશામાં એ જોશે—એ દિશા પોતે જ જાણે સળગી ઊઠશે–એવો ભય અધાના દિલમાં વ્યાપી ગયો ! {{gap}}અને કોઈ મહાસમુદ્ર જેમ ધરતીકંપ થયે ખળભળી ઊઠે કોઈ મહાપર્વતનાં શિખરો સતીના શાપે જેમ ગડગડે, તેમ હવા બધી ખળભળી ઊઠી, સંથાગાર ધ્રુજવા માંડ્યું. બધા જડ જેવા થઈ ગયા. શું થયું, થશે કે થવાનું છે, તેનું કાંઈ ભાન રહ્યું નહિ. મહાભારતની કથાવાર્તાના જમાનાની ધનુર્વિદ્યા મહાલીએ સજીવન કરી બતાવી હતી! એટલામાં જેમ મહાભયંકર ઘેાર ગર્જન કરતાં વાદળાં ગડગડે<noinclude></noinclude> lfbx8uan1qk15r56eltak2s8zshujq9 225654 225647 2026-10-30T03:55:36Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૨૬||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>નહિ કે મહાલી શું કરે છે, કે એ શું કરવાનો છે. આ બાણ હવે એ ક્યાં છોડશે—ક્યાંય છોડવાની જગ્યા નથી એ વિચાર આવતાં સભા આખી આશ્ચર્યમાં પડી ગઈ હતી. આમ્રપાલી મહાલીની વીરમૂર્તિને જોઈ રહી. {{gap}}એટલામાં તો મહાલીએ ગોઠણ વાળ્યો. દેહને વીરાસનનો વળાંક આપ્યો. ધનુષ ઉપર બાણનું સંધાન લીધું. પ્રત્યંચા ખેંચી. આખા સંથાગારની હવા જાણે એ એકલો ખેંચી લેતો હોય તેમ લાગ્યું. એણે પ્રત્યંચા ખેંચી — અને હવામાં જાણે અગ્નિ પ્રગટ્યો. એટલા તો જોરથી એણે પ્રત્યંચા ખેંચી હતી કે, એનું છૂટેલું બાણ હવે ક્યાં જઈ શકશે, એ મહા ચિંતાનો વિષય થઈ પડ્યો. તારકાસુરને હણવા નીકળેલા ભગવાન પિનાકપાણિની તેજશ્રી ત્યાં મહાલીમાં પ્રગટ થઈ. {{gap}}પણ ધનુષમાં બાણ અનુસંધાન થઈ ગયું હતું. મહાલીની એ વીર પ્રતિમા જોવા માટે જોનારા અરધા ઊભા જેવા થઈ ગયા હતા. વર્ષકાર તો મહાલીને જોઇને આશ્ચર્યમાં ગરકાવ થઈ ગયો. એનું બળ ખરેખર અદ્‌ભુત હતું. લાગે કે ત્યાં કેવો મહાલી ને કેવી વાત ? મહાલી પોતે જ જાણે બદલાઈ ગયો હતો. અગ્નિના પૂંજ જેવો એ દેદીપ્યમાન લાગતો હતો. એના ચહેરા ઉપર હમણાં શાંતિની સરવાણી ફૂટશે એમ જણાતું હતું. આંખમાં વીજળી લખલખી રહી હતી. જે દિશામાં એ જોશે—એ દિશા પોતે જ જાણે સળગી ઊઠશે–એવો ભય બધાના દિલમાં વ્યાપી ગયો ! {{gap}}અને કોઈ મહાસમુદ્ર જેમ ધરતીકંપ થયે ખળભળી ઊઠે કોઈ મહાપર્વતનાં શિખરો સતીના શાપે જેમ ગડગડે, તેમ હવા બધી ખળભળી ઊઠી, સંથાગાર ધ્રુજવા માંડ્યું. બધા જડ જેવા થઈ ગયા. શું થયું, થશે કે થવાનું છે, તેનું કાંઈ ભાન રહ્યું નહિ. મહાભારતની કથાવાર્તાના જમાનાની ધનુષવિદ્યા મહાલીએ સજીવન કરી બતાવી હતી! એટલામાં જેમ મહાભયંકર ઘોર ગર્જન કરતાં વાદળાં ગડગડે<noinclude></noinclude> bqq4mgw94o18u6i3wbt9tqkbn84i59b 104 74124 225648 225219 2026-10-29T16:58:03Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 225648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૨૭}}<hr>'''</noinclude>એવો મોટો ગડગડાટ ધેાષ થયો. અને પૃથ્વીને બાળી નાખતી વીજળી ચમકે તેમ તેજ તેજના અંબાર સમી ધનુષની પ્રત્યંચા ત્યાં એક ઘડીભર ચમકી ગઈ. {{gap}}અને એ ચમકારાની સાથે જ મોટો ઘોષ કરતું મહાલીએ છોડેલું બાણ સરર સટ સંથાગાર માથેના ખુલ્લા આકાશમાંથી સંથાગાર સાંંસરવું હવામાર્ગે જતુ બધાની નજરે પડ્યું ! {{gap}}આખી સમિતિ ધનુષ્યબાણનો માર્ગ નિહાળવા માટે એક પગે ખડી થઈ ગઈ. {{gap}}પણ જેમ ગસ્ડ પંખી જાય, મસ્તનો વાવંટોળિયો ઉપડી જાય, તેમ સરર કરતુ બાણ હવામાં આગળ જતું રહ્યું હતું. આકાશને પંથે એ હજી ઊંચું ને ઊંચું કોણ જાણે કેટલું ઊંચુ જતુ જણાયું. અને પછી અચાનક જ દિશા બદલીને વેગભરી ગતિમાં આકાશને પથે જ કોણ જાણે ક્યાંનુ ક્યાં ચાહ્યું ગયું ! કોઈને ખબર પડી નહિ, કોઈને સમજાયું નહિ, પણ બાણ અદૃશ્ય થઈ ગયું હતું ! જાણે આકાશમાં જ ભળી ગયું ! {{gap}}આખી મેદની મહાલીના આ અપ્રતિમ બળને નિહાળી રહી. {{gap}}મેદનીના કંઠમાંથી અચાનક ધોધ ઊપડ્યો: ‘ધનુર્ધર મહાલીનો જય હો ! વૈશાલી ગણતંત્રનો વિજય હો !' {{gap}}આમ્રપાલીને અપાયલો જાણે કે આ પ્રત્યુત્તર છે એમ સમજણ આવતાં સંથાગારમાં પાછી તરત શાંતિ સ્થપાઈ ગઈ. સેનાપતિ સિંહ મહાલી સામે જોઈ રહ્યો. એણે ઘર્ષણનું કારણ ટાળી દીધું હતું. હવે આમ્રપાલી શુ કહેશે—શું કહી શકે, શુ કહે છે, એ જાણવા બધા જ આતુર થઈ ગયા. {{gap}}એ વખતે કોઈનું ધ્યાન ખેંચાયું ન ખેંચાયુ, પણ મહાલી પોતે સંથાગારમાંથી વિદાય લેતો દેખાયો. {{gap}}‘શું હશે ? ’ એ અનુમાને કઈકને અધીરા કર્યાં. પણ થોડીવારમાં જ એ સંથાગારની બહાર નીકળી ગયો. અને તરતજ સિંહનાયકની<noinclude></noinclude> o43zxeeokpyeoumygia6r8spvfwqmz0 225655 225648 2026-10-30T04:00:33Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225655 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૨૭}}<hr>'''</noinclude>એવો મોટો ગડગડાટ ઘોષ થયો. અને પૃથ્વીને બાળી નાખતી વીજળી ચમકે તેમ તેજ તેજના અંબાર સમી ધનુષની પ્રત્યંચા ત્યાં એક ઘડીભર ચમકી ગઈ. {{gap}}અને એ ચમકારાની સાથે જ મોટો ઘોષ કરતું મહાલીએ છોડેલું બાણ સરર સટ સંથાગાર માથેના ખુલ્લા આકાશમાંથી સંથાગાર સોંસરવું હવામાર્ગે જતું બધાની નજરે પડ્યું ! {{gap}}આખી સમિતિ ધનુષ્યબાણનો માર્ગ નિહાળવા માટે એક પગે ખડી થઈ ગઈ. {{gap}}પણ જેમ ગરુડ પંખી જાય, મસ્તનો વાવંટોળિયો ઉપડી જાય, તેમ સરર કરતું બાણ હવામાં આગળ જતું રહ્યું હતું. આકાશને પંથે એ હજી ઊંચું ને ઊંચું કોણ જાણે કેટલું ઊંચુ જતું જણાયું. અને પછી અચાનક જ દિશા બદલીને વેગભરી ગતિમાં આકાશને પંથે જ કોણ જાણે ક્યાંનું ક્યાં ચાલ્યું ગયું ! કોઈને ખબર પડી નહિ, કોઈને સમજાયું નહિ, પણ બાણ અદૃશ્ય થઈ ગયું હતું ! જાણે આકાશમાં જ ભળી ગયું ! {{gap}}આખી મેદની મહાલીના આ અપ્રતિમ બળને નિહાળી રહી. {{gap}}મેદનીના કંઠમાંથી અચાનક ધોધ ઊપડ્યો: ‘ધનુર્ધર મહાલીનો જય હો ! વૈશાલી ગણતંત્રનો વિજય હો !’ {{gap}}આમ્રપાલીને અપાયલો જાણે કે આ પ્રત્યુત્તર છે એમ સમજણ આવતાં સંથાગારમાં પાછી તરત શાંતિ સ્થપાઈ ગઈ. સેનાપતિ સિંહ મહાલી સામે જોઈ રહ્યો. એણે ઘર્ષણનું કારણ ટાળી દીધું હતું. હવે આમ્રપાલી શું કહેશે—શું કહી શકે, શું કહે છે, એ જાણવા બધા જ આતુર થઈ ગયા. {{gap}}એ વખતે કોઈનું ધ્યાન ખેંચાયું ન ખેંચાયું, પણ મહાલી પોતે સંથાગારમાંથી વિદાય લેતો દેખાયો. {{gap}}‘શું હશે ?’ એ અનુમાને કઈકને અધીરા કર્યા. પણ થોડીવારમાં જ એ સંથાગારની બહાર નીકળી ગયો. અને તરતજ સિંહનાયકની<noinclude></noinclude> spj7iwwieyu6dmxus9bgboh40gytddo 104 74125 225649 225220 2026-10-29T17:08:22Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 225649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''<hr>{{rh|૧૨૮||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>પાલખીમાં ઊપડી ગયો લાગ્યો. {{gap}}'બંધુલમલ્લ આવ્યો છે કે શું ? કે એવો કોઈ સંદેશો આવ્યો છે? એ વિષેની કાંઈ ચોક્કસ ખબર સિંહનાયક આપે છે કે નહિ એ જાણવા માટે સૌએ નાયક તરફ જોયું. પણ નાયકના મોં ઉપર ચિંતા હતી. હોઠ તો વજ્જરની માફક બિડાયલા હતા. તે હતો તેમ જ શાંત બેઠો હતો. મહાલી વિષે એને પણ કાંઈ સમજણ પડી લાગી નહિ. વ્યવસ્થા જાળવવા એ હતો તેમ શાંત રહ્યો. {{gap}}હવે આમ્રપાલી શું કહે છે તે જાણવા માટે સૌ આતુર થઈ ગયા. આમ્રપાલી બે ડગલાં આગળ આવી. તેણે એક સ્થિર દૃષ્ટિ સંથાગારમાં ચારે તરફ ફેંકી. એક પળ ભર દૃઢ રીતે તે શાંત ઊભી રહી. એનો અવાજ આવ્યો ત્યારે એમાં મેધનીતર્યાં આકાશની ગંભીરતા હતી. તે બોલી: ‘ સંથાગાર મને ક્ષમા કરે. પણ ધનુર્ધર મહાલી તો ભારત વિખ્યાત પુરુષ છે જ. એ છે તો વૈશાલીની પુષ્કરિણી સલામત છે. પણ જ્યારે બીજું કોઈ નથી, એમ બંધુલમલ્લને ખબર હશે, ત્યારે જ તેણે આવું ધૃષ્ટ આહ્વાન મોકલ્યું હશે નાં ?' તેનો સ્વર સહેજ ઊંચો થયા. જરાક તેજસ્વી બન્યોઃ 'વૈશાલીના ગણજનો ! મારું સ્વપ્ન ફળતું નથી..તમારું સ્વપ્ન પણ નહિ ફળે. હું તમને આહ્વાન આપું છું ... ધનુર્ધર મહાલી તો છેજ. એ તો દેશવિદેશમાં વિખ્યાત છે. સૌ એને જાણે છે. એમાં કાંઈ નવાઈ નથી. પણ મારી પડખે 'નીલપદ્મ ભવન'માં જેને હું મારા સાન્નિધ્યમાં બેસારતાં, ગૌરવ અનુભવી શકું, એવો એક પુરુષ-સિંંહ, લિચ્છવી નરસિઁહ ઊભો થાય ! આ સાત હજાર સાતસો ને સાતમાંથી કોઈની એ તાકાત હું જોતી નથી. જેને મારા સાન્નિધ્યમાં બેસારતાં મને ગૌરવ મળે. કોઈ એવો દેખાતો નથી. લિચ્છવી જુવાનો ! ગણતંત્ર મને સાંભળે. મારું સ્વપ્ન ફળતું નથી. તમારું સ્વપ્ન નહિ ફળે. હું વૈશાલી તજવાની નથી. આજે ક્યાંય જવાની નથી. પણ મને ઠીંગુજીઓનું સાન્નિધ્ય જનપદકલ્યાણી ન બનાવી શકે. જનપદ<noinclude></noinclude> gxmads38v6shg5cy9mlnrmwy0rf9nb8 225656 225649 2026-10-30T04:03:51Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225656 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૨૮||આમ્રપાલી}}<hr>'''</noinclude>પાલખીમાં ઊપડી ગયો લાગ્યો. {{gap}}‘બંધુલમલ્લ આવ્યો છે કે શું ? કે એવો કોઈ સંદેશો આવ્યો છે? એ વિષેની કાંઈ ચોક્કસ ખબર સિંહનાયક આપે છે કે નહિ એ જાણવા માટે સૌએ નાયક તરફ જોયું. પણ નાયકના મોં ઉપર ચિંતા હતી. હોઠ તો વજ્જરની માફક બિડાયલા હતા. તે હતો તેમ જ શાંત બેઠો હતો. મહાલી વિષે એને પણ કાંઈ સમજણ પડી લાગી નહિ. વ્યવસ્થા જાળવવા એ હતો તેમ શાંત રહ્યો. {{gap}}હવે આમ્રપાલી શું કહે છે તે જાણવા માટે સૌ આતુર થઈ ગયા. આમ્રપાલી બે ડગલાં આગળ આવી. તેણે એક સ્થિર દૃષ્ટિ સંથાગારમાં ચારે તરફ ફેંકી. એક પળ ભર દૃઢ રીતે તે શાંત ઊભી રહી. એનો અવાજ આવ્યો ત્યારે એમાં મેઘનીતર્યાં આકાશની ગંભીરતા હતી. તે બોલી: ‘સંથાગાર મને ક્ષમા કરે. પણ ધનુર્ધર મહાલી તો ભારત વિખ્યાત પુરુષ છે જ. એ છે તો વૈશાલીની પુષ્કરિણી સલામત છે. પણ જ્યારે બીજું કોઈ નથી, એમ બંધુલમલ્લને ખબર હશે, ત્યારે જ તેણે આવું ધૃષ્ટ આહ્‌વાન મોકલ્યું હશે નાં ?’ તેનો સ્વર સહેજ ઊંચો થયા. જરાક તેજસ્વી બન્યો: ‘વૈશાલીના ગણજનો ! મારું સ્વપ્ન ફળતું નથી.. તમારું સ્વપ્ન પણ નહિ ફળે. હું તમને આહ્‌વાન આપું છું... ધનુર્ધર મહાલી તો છેજ. એ તો દેશવિદેશમાં વિખ્યાત છે. સૌ એને જાણે છે. એમાં કાંઈ નવાઈ નથી. પણ મારી પડખે ‘નીલપદ્મ ભવન’માં જેને હું મારા સાન્નિધ્યમાં બેસારતાં, ગૌરવ અનુભવી શકું, એવો એક પુરુષ–સિંંહ, લિચ્છવી નર–સિંહ ઊભો થાય ! આ સાત હજાર સાતસો ને સાતમાંથી કોઈની એ તાકાત હું જોતી નથી. જેને મારા સાન્નિધ્યમાં બેસારતાં મને ગૌરવ મળે. કોઈ એવો દેખાતો નથી. લિચ્છવી જુવાનો ! ગણતંત્ર મને સાંભળે. મારું સ્વપ્ન ફળતું નથી. તમારું સ્વપ્ન નહિ ફળે. હું વૈશાલી તજવાની નથી. આજે ક્યાંય જવાની નથી. પણ મને ઠીંગુજીઓનું સાન્નિધ્ય જનપદકલ્યાણી ન બનાવી શકે. જનપદ<noinclude></noinclude> 9lgo7agaz4g89nlhoairbwuohac91oe 104 74126 225650 225221 2026-10-29T17:18:12Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 225650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૨૯}}<hr>'''</noinclude>સુંદરી ન રાખી શકે. નગરશોભિની કોઈ નારી એમ ન થઈ શકે. તમારો નિયમ દુષ્ટ છે. એ નિર્બળોનો નિયમ છે. હું એ માન્ય રાખતી નથી. એ માન્ય કરતી નથી. ’ {{gap}}'કારણ ? કારણ શું છે .... ? ' કેટલાક અવાજો આવ્યા. {{gap}}એની તીખાશ સામે લેશ પણ અવાજ ઊંચો કર્યાં વિના આમ્રપાલીએ દૃઢ શાંત જવાબ વાળ્યો : ‘ કારણ કે હું, હું છું !' {{gap}}આમ્રપાલીનો પ્રત્યુત્તર સાંભળતાં જ સંથાગારમાં મોટો કોલાહલ થઈ ગયો. ફરીને કેટલાક ઊભા થઈ ગયા હતા. કોઈક અવાજ કરતા હતા. કોઈકના હાથ ઊંચા થતા હતા. કોઈકને કાંઈક કહેવું હતું, કોઈકને કાંઈ કહેવું ન હતું, પણ ભાલો જ ઠપકારવો હતો. કોઈ કોઈને સાંભળે તેવું રહ્યું નહિ. આમ્રપાલીનો પ્રત્યુત્તર ધણો જ ઉગ્ર, વિરોધી વાતાવરણ જન્માવનારો હતો. સિંહનાયકે એ જોઈ લીધું. હવે તે ઊભો થયો. એક ક્ષણ પણ પોતાના ઉપરનો કાબુ ગુમાવ્યા વિના તેણે શાંત દૃઢ મોટા અવાજે કહ્યુંઃ ‘ ભન્તે ગણતંત્ર! મને સાંભળો. હજી ધનુર્ધર મહાલી ક્યાં ગયેલ છે ને શું સમાચાર એની પાસે છે, એ આપણે જાણતા નથી. કદાચ પળ બે પળમાં વૈશાલીના વીરત્વની કસોટી આવી પડવાની હોય ! ' {{gap}}સિંંહનાયકના શબ્દો ખળભળતા સમુદ્ર ઉપર તેલની ધાર જેમ પડ્યા લાગ્યા. વૈશાલીના વીરત્વની કસોટીની વાત આવતાં જ એક ક્ષણમાં વાતાવરણમાં ચમત્કારિક ફેરફાર થઈ ગયો. {{gap}}મગધનો મહાઅમાત્ય વર્ષકાર આ ફેરફાર જોઈ ને છક્ક થઈ ગયો. વૈશાલીના મહાન વ્યવસ્થિત સામર્થ્યનું આ જ રહસ્ય હતું. સંકટ સમયે એક પળમાં એક થઈ જવાનુ. એ જોઈ ને એક તરફથી એને આનંદ થયો. બીજી બાજુથી એટલી જ નવી ચિંંતા પણ જન્મી. એ મનમાં વિચારી રહ્યો. આ ગણ વ્યવસ્થામાં અનેક જગ્યાએ મતભેદો છે અને દેખાય છે. પણ ક્યાંય એક નબળી કડી નથી. ક્યાંય એક છિદ્ર નથી. એક<noinclude></noinclude> md823vrg8ipyf1ys9efstmj6l6vin6l 225657 225650 2026-10-30T04:06:18Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 225657 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૨૯}}<hr>'''</noinclude>સુંદરી ન રાખી શકે. નગરશોભિની કોઈ નારી એમ ન થઈ શકે. તમારો નિયમ દુષ્ટ છે. એ નિર્બળોનો નિયમ છે. હું એ માન્ય રાખતી નથી. એ માન્ય કરતી નથી.’ {{gap}}‘કારણ ? કારણ શું છે.... ?’ કેટલાક અવાજો આવ્યા. {{gap}}એની તીખાશ સામે લેશ પણ અવાજ ઊંચો કર્યાં વિના આમ્રપાલીએ દૃઢ શાંત જવાબ વાળ્યો : ‘કારણ કે હું, હું છું !’ {{gap}}આમ્રપાલીનો પ્રત્યુત્તર સાંભળતાં જ સંથાગારમાં મોટો કોલાહલ થઈ ગયો. ફરીને કેટલાક ઊભા થઈ ગયા હતા. કોઈક અવાજ કરતા હતા. કોઈકના હાથ ઊંચા થતા હતા. કોઈકને કાંઈક કહેવું હતું, કોઈકને કાંઈ કહેવું ન હતું, પણ ભાલો જ ઠપકારવો હતો. કોઈ કોઈને સાંભળે તેવું રહ્યું નહિ. આમ્રપાલીનો પ્રત્યુત્તર ઘણો જ ઉગ્ર, વિરોધી વાતાવરણ જન્માવનારો હતો. સિંહનાયકે એ જોઈ લીધું. હવે તે ઊભો થયો. એક ક્ષણ પણ પોતાના ઉપરનો કાબુ ગુમાવ્યા વિના તેણે શાંત દૃઢ મોટા અવાજે કહ્યું: ‘ ભન્તે ગણતંત્ર! મને સાંભળો. હજી ધનુર્ધર મહાલી ક્યાં ગયેલ છે ને શું સમાચાર એની પાસે છે, એ આપણે જાણતા નથી. કદાચ પળ બે પળમાં વૈશાલીના વીરત્વની કસોટી આવી પડવાની હોય !’ {{gap}}સિંંહનાયકના શબ્દો ખળભળતા સમુદ્ર ઉપર તેલની ધાર જેમ પડ્યા લાગ્યા. વૈશાલીના વીરત્વની કસોટીની વાત આવતાં જ એક ક્ષણમાં વાતાવરણમાં ચમત્કારિક ફેરફાર થઈ ગયો. {{gap}}મગધનો મહાઅમાત્ય વર્ષકાર આ ફેરફાર જોઈ ને છક્ક થઈ ગયો. વૈશાલીના મહાન વ્યવસ્થિત સામર્થ્યનું આ જ રહસ્ય હતું. સંકટ સમયે એક પળમાં એક થઈ જવાનું. એ જોઈ ને એક તરફથી એને આનંદ થયો. બીજી બાજુથી એટલી જ નવી ચિંંતા પણ જન્મી. એ મનમાં વિચારી રહ્યો. આ ગણ વ્યવસ્થામાં અનેક જગ્યાએ મતભેદો છે અને દેખાય છે. પણ ક્યાંય એક નબળી કડી નથી. ક્યાંય એક છિદ્ર નથી. એક<noinclude></noinclude> pn7tv91uy3ymgj5e6jxmwb4q68pb5st 3 74214 225630 2026-10-29T14:37:09Z New user message 396 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 225630 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|name=Divya katra}} -- [[સભ્ય:Dsvyas|ધવલ]] ૨૦:૦૭, ૨૯ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ (IST) d7jxsnr3qq7uj1fs67bn3hjwduws7ri 3 74215 225652 2026-10-30T01:20:39Z New user message 396 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 225652 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|name=Jitesh Rajpara}} -- [[સભ્ય:Dsvyas|ધવલ]] ૦૬:૫૦, ૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ (IST) tp171ms4wlyamvscjys07wvzxnf7enp 104 74216 225658 2026-10-30T04:07:53Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 225658 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૭||આમ્રપાલી}}<hr>''' '''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૮૭}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arva Samaj Foundation Chennai and eGangotri વકારને પત્તો લાગે છે ૧૮૭ તેવા આછા જાંબુડિયા રંગમાં નહાતી ક્રાપ્ત સ્વર્ગીય સુંદરી ડાય, એવી એ ખતી ગઈ ! પેાતાના ઉપર પાતે મેહી પડે એવી અદ્ભુત માહિની ત્યાં પ્રગટી હતી ! આ દશ્યને એ જોઈ જ રહી ! આ રત્ન અસલ ક્ષીરસ્ફટિક છે દેવી! એ ભાગ્યે જ મળે છે ! નીલમણિ, જેને લાક શત્રુના કહે છે, તેનાથી પણ શુભ શકુન આપવામાં આ વધે ! નીલમણના સુંદર જાબુડિયા રંગની તેજગુંથણી પણ આવી પાસે પાણી ભરે ! ' · આનું શું મૂલ્યાંકન છે શ્રેષ્ઠીજી ? ' આમ્રપાલી રત્નશેભાને હુજ જોઈ રહી હતી. · એનું મૂલ્યાંકન કેવળ શ્રાવસ્તી નગરી માટે જ છે. ત્યાં વિશા- ખાએ ચેપન કોટી હિરણ્ય શ્રમણુ ગૌતમના સાધુઓના વર્ષાવાસ માટે ખરચ્યા છે. તે આના કાર્યાંપણ આપી શકશે. શ્રાવસ્તી સિવાય બીજી કાઈ નગરીનું એ કામ નથી ! ’ આમ્રપાલી સાંભળી રહી. એની મુખમુદ્રા ઉપર સહેજ જ સ્મિત કરીને અદશ્ય થઈ ગયુ. વકાર સમજી ગયો. પેાતે વાતચીતમાં માત્ર એક જ શબ્દ વધારે પડતા બોલરો, તો આંહી' તરત એ શબ્દના નિ પકડાઈ જાય તેમ છે. પોતે શ્રાવસ્તી નગરીની વાત કરી ત્યારે તેમાં રહેલા જરાક વિશેષ પડતા ભારના નેિ આમ્રપાલીએ એક આછાં સ્મિત વડે પકડી પાડયો હતો ! તે તરત જ પેાતાના દરેક શબ્દના ચોકીદાર થઈ ગયા. ‘આનું મૂલ્યાંકન બરાબર *દસટિ સુવર્ણ છે! • દસટિ ? ’ · હા, મહાદેવી ! દસક્રેડિટ. પણ એની કિમ્મત ત્યારે થાય જ્યારે ; ક્ષીર સ્ફટિક બદલાયા કરે તેવા રંગનુ જવાહિર છે. સામાન્ય જને! એને લસણિયા કહે. રામના આદશાહ એન્ટોનીઅસના પુત્ર પાસે દસકરોડ ડૉલર ‘ની કિસ્મતના એક અદ્ભુત ક્ષીરસ્ફટિક હતા, તેવા ઈતિહાસમાં એક ઉલ્લેખ છે, CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Handar<noinclude></noinclude> 5jd38d3h6tzg53ayaap8g3nolmeupvo 104 74217 225659 2026-10-30T04:08:14Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 225659 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૮||આમ્રપાલી}}<hr>''' '''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૮૮}}<hr>'''</noinclude>૧૮૮ Digitized by Arva Samaj Foundation Chennai and Gangotri આમ્રપાલી કાઈ કટાકટીના રણક્ષેત્રમાં દેશના જયમગલ ગજરાજના કંઠમાં એ પડે ! ત્યારે આ રત્નની કમ્મત સમજાય. એનામાં એવી અદ્ભુત આકર્ષકતા છે. અને ધારનારા ગજરાજ અભેદ્ય બની જાય ! . k ખરેખર ?' ‘ દેવી ! રત્નમાણિકયના શ્રેષ્ઠીઓ અસત્ય ખેલશે ત્યારે રત્ના જ્યાંથી આવ્યાં છે, ત્યાં પાછાં જશે. રત્ના આકાશનુ આવ્યાં છે!' તેજ લઈને આમ્રપાલી કાંઈક વિચારમાં પડી ગઈ હોય તેમ લાગ્યું. વકાર મનમાં વિચારી રહ્યો; આની વૈશાલી-પ્રીતિ આની પાસે આ રત્ન ખરીદ કરાવશે જ. એનુ , જણાય છે. ' પણ એ જ વિચાર આવી ગયે.. રણભૂમિ મૂલ્યાંકન એને વધુ આકર્ષક લાગ્યું વખતે વકારના મનમાં અચાનક એક બીજો પેાતાને સ્ફુરેલા આ વિચારથી એ આન ંદમાં આવી ગયા. એને એક વાતની કડી અચાનક જડી આવી હતી. મહાલી કદાચ તે દિવસ પછી માંદ્યે જ પડી ગયા હોય ! અને તેથી જ અદૃશ્ય હોય ! .... તે મેક્લ્યા: ‘ આ ક્ષીરસ્ફટિક રન મહાદેવી ' એક રીતે આકાશી ચીજ છે. એનુ મૂલ્યાંકન જ ન હોય. રત્નોને જાણવાવાળા જાણે છે કે રત્ના એ રત્ન છે. મારી પાસે જ આ એક બીજું રત્ન છે ……… નીલમણુિ. પાવ દેશમાંથી આવતા વૈદૂ મણિ કે ન`દા કિનારાના વૈ' આની પાસે પાણી ભરે! એનું મૂલ્યાંકન જ એક રીતે અપૂ છે!” વકારે પેાતાના હાથમાં પુષ્પરાગ બતાવતાં કહ્યું. * એવું શું છે એમાં ?’ ‘ એમાં ? . . . . ' વકાર વિચાર કરતા જણાયા. પછી અચાનક જ વાત સ્ફુરી હોય તેમ તે એક્લ્યાઃ દેવી ! આ નીલમણુિના સુદર સમૃદ્ધ, આછા, ઝાંખા, મદપ્રકાશ, સમુદ્રના અતળ ઉંડાણુમાંથી ઉપર આવેલા માછા નીલા ઠંડા જલ સમાન છે. એને આંખ ઉપર હમેશાં CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> 9k2ycvv85mztl9m3xopvmfaf8ndn5uy 104 74218 225660 2026-10-30T04:08:34Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 225660 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૯||આમ્રપાલી}}<hr>''' '''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૮૯}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri વર્ષ કારને પત્તો લાગે છે ૧૮૯ રાખ્યા કરશ. જન્માંધને દેખતા કરે એવી અપૂર્વ શકિત એનામાં છે!* આમ્રપાલી વાત સાંભળતાં જ ચમકી ગઈ. એના ઉતાવળા ધીમા મધુર અવાજે વકારને પણ વિચાર કરતો કરી મૂકયોઃ * એનુ' મૂલ્યાંકન શ્રેષ્ઠી∞ ? આને અને .. આ મારી પાસે છે તેનું . . . ? બન્નેનું લેા. વૈશાલી નગરીમાં આ બન્ને જોઈ એ ! ' વકાર ખેલતાં પહેલાં જરાક થંભ્યા. પછી એ ધીમેથી ખેલો: •દેવી ! શ્રાવસ્તી જવાનો રસ્તો ઘણા અટપટા અને વિકટ છે. અંગુલિ- માલ લૂટારાને હજી રાજા પ્રસેનજીતે વશ કર્યાં નથી. વળી એમસાંભળ્યું છે કે વિશાખાના મહામૂલ્યવાન નવકાટિ એક લક્ષ સુવણૅ નું પ્રસાધન, જ્યારે એ સાકેતનગરીના પિતૃગૃહેથી શ્વસુરગૃહે આવી, ત્યારે રાજકર્મ- ચારીઓએ લાવી તેને કર વસૂલ કરવામાં કાંઈક અન્યાય કર્યાં હશે, તેથી વિશાખાને એ અન્યાય `'ચી રહ્યો છે. એ સ્થિતિમાં મારું આ મહા મૂલ્યવાન રત્ન હું રસ્તામાં જતાં વખતે ધૂળમાં જ ખાઈ ખેસ, તે કરતાં એ ભલે વૈશાલીને શણગારતું આંહીં રહે. આંહીં રહે તો કાઈક દિવસ કાઈ રત્નશ્રેણી એ જોશે. આવાં રત્ન હવે વિરલ બનતાં જાય છે. પણ મારી આ રત્ન આપવાની એક સરત છે ! ' ' * શી ? ’ ં આ બન્ને મૂલ્યવાન રત્ના હું તમને ન આપ્યું. એમાંથી એક લ્યો !” કર્યું એક ?' · તે દેવી ! તમે નિર્ણય કરે. સ્વર્ગનું સૌન્દર્યં તે ક્ષીર સ્ફટિકમાં છે ! ' આમ્રપાલી પેાતાની સામેના પ્રતિબિંબને નિહાળી રહી, પાતે જાણે પોતે નથી એવી અદ્ભુત સૌન્દર્યભ્રમણાને એ જોઈ જ રહી. ત્યાં ** વિશાખાના મહામૂલ્યવાન પ્રસાધન વિષેના ઉલ્લેખમાં જણાવ્યા પ્રમાણે આ પ્રસાધન વેચીને એણે બંધાવેલું. આ પ્રસાધન ઉપર લેવાતા ભારે અન્યાયી કર વિષે પણ એણે શ્રમણ ગૌતમને કહ્યું હતું. CC-0. In Public Domain. Gurukul Karngri Collection, Handar<noinclude></noinclude> 229sd0g1dtrl78fg9i8tzgvbcfx7grp 104 74219 225661 2026-10-30T04:08:59Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 225661 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૦||આમ્રપાલી}}<hr>''' '''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૯૦}}<hr>'''</noinclude>૧૯૦ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri આમ્રપાલી અદ્ભુત માહિતી હતી. અવર્ણનીય લાવણ્યતા પ્રગટી હતી. પેાતે માતાના પ્રેમમાં પડી જાય એવી કાઈ અકલ્પ્ય પ્રતિમા એની સામે હસી રહી હતી ! ક્ષીરસ્ફટિક ક્ષીરસ્ફટિક હતા! પળે પળે એની રંગછટા અદલતી હતી ! પણુ ક્ષીરટિક ને નીલમણિ બન્ને આપવાની શ્રેષ્ઠી ના પાડતા હતા. · શ્રેષ્ઠી∞ ! મૂલ્યાંકન સૂÈા. અને બન્ને રના વૈશાલી લઈ લેશે!' પણ દેવાનુ એક જ છે દેવી ! રત્ન માણિકથના શ્રેષ્ઠીએ રત્નાની આજ્ઞાને ઉડાવવાની હોય છે! * . અત્રે નહિ ? ઃ ‘ ગમે તે એક લક પ્યા, દેવી ! આમ્રપાલી સહેજ ધ્રૂજતી જણાઈ. તેના ચહેરા ઉપરથી એક આછી ફિક્કાશ આવીને સરી જતી દેખાઈ. તેણે એકદમ કહ્યું: ' આ નીલમણિ રાખુ ઠ્ઠું શ્રેષ્ઠીજી ! ' અને એણે કાંસ્યધટાના ઘાષ કર્યાં. જવાબમાં તરત એક દાસી આવી પહોંચી. * દસકેાટિ હિરણ્ય લાવા. શ્રેષ્ઠીજીને આપવાના છે ! ' ઘેાડીવાર પછી દસકેાટિ સુવર્ણને વહતા રથા સાથે અશ્વ ઉપર જઈ રહેલા વકાર મહામ`ત્રી અચાનક એક પુષ્કરિણીના કિનાર ઉપર કાંઈક ચિંતનમાં ઘેાડે! થંભાવતા અટકી પડયો. ઘેાડીવાર પછી તે મેર્ટથી આનંદમાં એલી ઊઠયો; · આ હા ! સમજાઈ ગયું! મહાલી ધનુર્ધારી આંખાને તે દિવસે ભયંકર નુકશાન થયેલુ હાવુ જોઈ એ. આ અદ્ભુત સ્ત્રીએ પોતાના જાત સૌન્દર્યને જતું કરીને નીલમણ લીધે. . . તેને એ જ અર્થ છે! સમજાયું, સમજાયુ, સમજાયું ! ' તે વેલાની પેઠે એલી ઊઠશો. પેાતાને કાઈ સાંભળતું તે નથી નાં એ જોવા એણે એક દૃષ્ટિ પાછળ કરી. સુવ ભારને વહતા દાસા અને રથા આવી રહ્યા હતા. CC-0, In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> sfqgciw7nbxfnqljq21vvxc2fqv4xxg 104 74220 225662 2026-10-30T04:09:18Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 225662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૧||આમ્રપાલી}}<hr>''' '''<hr>{{rh|આમ્રપાલી||૧૯૧}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti ૨૦. રાજા બિબિસારનું દિવાસ્વપ્ન. કાર મહાઅમાત્ય ચંપાનગરીમાં પાછો આવી પહોંચ્યા. લિવી અને શ્રાવસ્તી મે બળવાન પાડોશી ગમે તેવખતે હાથ મિલાવી લે એવી સ્થિતિ હતી. અત્યારે લિલીગણને તેડવાના પ્રયત્ન કરવા એ મૂર્ખાઈની પિરસીમા હતી. લિથ્વીએ એક હતા અને જાગ્રત હતા. અને શ્રાવસ્તીના પ્રસેનજીત ગમે તે પળે ગમે તે તરફ ઢળે. પણ તે ચંપાનગરી આવ્યા ને થાડા દિવસ થયા ત્યાં એક ખીજા સમાચાર એને મળ્યા. શ્રાવસ્તીના સેનાપતિ બંધુલઅલ પાંચસે યાદ્દાઓ સાથે વૈશાલીમાં આવ્યા હતા. અને ખડી જાગ્રત ચોકીદારાની હાર વીધીને એણે અભિષેક પુષ્કરીમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. માત્ર પસંદ કરેલા નવસા નવાણું –લિચ્છવીએ જ્યાં સ્નાન કરી શકતા અને હજારમા કાઈ જ નહિ, એવા જ્યાં અવિચળ નિયમ હતા તે લિન્રીઓની મંગલ પુષ્કરણીમાં બલમા પોતે ઊતર્યાં. પાતાની રાજરાણી જેવી પત્ની મલ્લિકાને સ્નાન કરાવ્યું. એની દોહદ છા પૂરી કરી. અને પછી વિજય ટંકારવ કરતો ચાલી નીકળ્યા. એ સાંભળીને લિઝ્ની રીએ, યાહા અને સવારા તેની CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Handwar<noinclude></noinclude> oqbpgvqdrsal3wnqbn1gqpql4f889cz