Wikipedia
hawiki
https://ha.wikipedia.org/wiki/Babban_shafi
MediaWiki 1.47.0-wmf.1
first-letter
Midiya
Musamman
Tattaunawa
User
Tattaunawar user
Wikipedia
Tattaunawar Wikipedia
Fayil
Tattaunawar fayil
MediaWiki
Tattaunawar MediaWiki
Samfuri
Tattaunawar samfuri
Taimako
Tattaunawar taimako
Rukuni
Tattaunawar rukuni
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Zamfara
0
2491
832098
831086
2026-05-07T19:47:14Z
Adamu Sani Muhammad
20906
832098
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Seal of Zamfara State Government.jpg|thumb|Tambarin Gwamnan jihar Zamfara]]
[[File:Coat of Arm Zamfara State.jpg|thumb|tambarin jihar zamfara]]
[[File:Talata Mafara Post Office - Zamfara State.jpg|thumb|Talata mafara post ofis]]
[[File:Zamfara state Gallery at Arewa House museum.jpg|thumb|Zamfara state gallery at arewa house museum Seal of zamfara state government]]
[[Fayil:Nomadic settlement in Zamfara State.jpg|thumb|Kyau yan zamfara]]
[[Fayil:Nomadic settlement in Zamfara State.jpg|thumb|wuri a zamfara ]]
[[Fayil:Zamfara flag.png|thumb|zamfara gusau]]
[[Fayil:Gusau 01.jpg|thumb|Gusau]]
[[Fayil:Seal of Zamfara State Government.jpg|thumb]]
'''Jahar Zamfara''' [[jiha|jaha]] ce dake [[Arewa (Najeriya)|Arewa]] Maso Yammacin ƙasar [[Najeriya]]. Tana da yawan fili kimanin kilomita '''39,762''' da yawan jama’a kimanin [[mutane]] '''3,838,160''' (miliyan uku da dubu ,ɗari takwas da Talatin da Takwas da ɗari ɗaya da sittin) (jimillar ƙidayar shekara ta 2011)<ref>https://www.bing.com/ck/a?!&&p=a556518742b7c156JmltdHM9MTcxOTQ0NjQwMCZpZ3VpZD0yNDE5NGEyMS03NTBiLTZiYjItMzNmMi01ZTg1NzRhMTZhMTkmaW5zaWQ9NTQzOA&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=24194a21-750b-6bb2-33f2-5e8574a16a19&psq=population+of+zamfara+state+2011&u=a1aHR0cHM6Ly93d3cuZmFjdHMubmcvbmlnZXJpYW4tc3RhdGVzL3phbWZhcmEvIzp-OnRleHQ9WmFtZmFyYSUyMGhhcyUyMHR3byUyMG1ham9yJTIwZXRobmljJTIwZ3JvdXBzJTJDJTIwSGF1c2ElMjBhbmQsYW4lMjBlc3RpbWF0ZWQlMjBwb3B1bGF0aW9uJTIwb2YlMjAzJTJDODM4JTJDMTYwJTIwYXMlMjBhdCUyMDIwMTEu&ntb=1</ref>. Babban birnin tarayyar jihar shi ne [[Gusau]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://dailypost.ng/2024/06/23/gusau-cargo-airport-absurd-inconceivable-shinkafi-to-gov-lawal/&ved=2ahUKEwjGwJvM5vGGAxV5XEEAHcOPBT8QxfQBKAB6BAgGEAE&usg=AOvVaw2BUsg3-pX1t7Al-lIbd68v</nowiki></ref>. Dauda Lawal Dare ne gwamnan jihar tun a shekarar 2023, har zuwa shekara ta 2026, wato karshen shekarar mulkin shi na farko wanda za'ayi zabe a farkon shekarar 2027.
== Tarihi. ==
'''Asalin Zamfarawa'''
[[File:Base to top section of kwatarkwashi.jpg|thumb|mutanen zamfara sun kasance maharba ne su a lokacin baya]]
''Zamfara'' ta kasance ɗaya daga cikin masarautun asali na [[Hausawa]]. zamfarawa asalin [[Hausa|Hausawa]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://trtafrika.com/ha/africa/tashe-aladar-hausawa-lokacin-ramadan-17603105&ved=2ahUKEwj97MeRv_CGAxVVUUEAHYrSBCYQxfQBKAB6BAgMEAI&usg=AOvVaw2tqxPhOk-rB6iUbdwJ_ebE</nowiki></ref>[[Hausa|a]]. Sarkin [[musulmi]] <ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://amp.dw.com/ha/musulmi-na-gudanar-da-babbar-sallah-ta-2024/a-69376621&ved=2ahUKEwj0hKHx5vGGAxUZXUEAHd_xAfoQyM8BKAB6BAgJEAI&usg=AOvVaw1anRUPTy7Py8jCPqpn1W_s</nowiki></ref>Muhammadu yana ganin [[Zamfarawa]] sun samu asali ne daga uba Bakatsine da uwa [[Bagobira]]. To su [[Zamfara]]wa sun kafa asalinsu ne daga [[Maguzawa]] maharba waɗanda sun zauna a yankin ƙasar [[Kano]] kafin zuwan [[Bagauda]] tun kafin zuwan [[Barbushe]] a [[Dutsen Dala]]. A nan zamu iya fahimtar cewa [[Zamfara]]wa [[Hausa]]wa ne na asali tun can fil azal. Zamu iya fahimtar cewa [[Zamfarawa]] dai asalinsu maharba ne daga [[Maguzawa]]. Watakila sun samu tasirin Bare-Bari a farkon tarihinsu ko kuma a ce Bare-bari ne na asalin sarautar [[Zamfara]]. Tarihin ƙauyen Zamfara ya samo asali ne daga [[mutum]] Na farko da ya fara zama a cikin garin, daga garin ZAMFARA wanda ake kira da [[BAWA]]. Shi ya sa ake kiran garin da suna [[Zamfara]]. Farkon fadar masarautar an rusa ta. Garin ya haɗa iyakoki kamar haka; Rogo sabon gari da,Tsohuwar [[Rogo]] ta gabas, Bari da [[Kaduna]] daga gefen yamma, Kaduna daga Kudu da Gari da Tsohuwar Rogo ta arewa.<ref name=":1">G.ƙaraye, Ibrahim. J. Shea, Philip. History of karaye. p.71 ISBN 978125341</ref>
Ana ganin Zamfarawan asali wasu irin manya-manyan mutane ne, a taƙaice dai [[Samudawa]] ne. [[Dakka]], sarkin Zamfara na farko kamar dai [[Barbushe]] yake, mutum ne mai tsananin girma da ƙarfi da jarumta. Akwai wasu manya-manyan kaburbura guda shida a Dutsi waɗanda aka ce ƙaburburan sarakunan [[Zamfara]] ne na asali. Sabo da girman kaburburan su ana kiransu da kmƙaburburan Samudawa. Ga alamu Zamfarawan asali na da girman jiki sosai.
'''Birnin Zamfara'''
[[File:Mtkwatarkwashi 4.jpg|thumb|dutsen kwatarkwashi]]
Zamfarawa sun fara kafa garinsu na farko ne mai suna Dutsi a ƙasar [[Zurmi]] ta yanzu. Don haka har yau Sarkin Zurmi na amsa sunan Sarkin [[Zamfara]]. An ce Zamfarawa sai da suka kwashe shekaru bakwai ba su naɗa sarki ba a Dutsi,daga nan sai suka naɗa sarkinsu na farko mai suna Dakka. Domin haka Sarkin Zamfara ana masa take da ''gimshikin gidan Dakka''. Sarakuna huɗu ne suka gaji Dakka a Dutsi. Daga nan sai sarauniyar [['Yar Goje|'ƴar Goje]].
[[File:IMG FK1.jpg|thumb|Zamfara]]
[[File:Even the beast of burden needs a break sometimes.jpg|thumb|Zamfara road]]
[[File:Roundabout in Gusau.jpg|thumb]]
Daga Dutsi sai Zamfarawa suka yi tafiyar kamar mil talatin a kan gulbin Gagare kusa da garin Isa na yanzu suka kafa wani sabon gari mai suna Birnin [[Zamfara]]. An ce Sarkin Zamfara na bakwai (7) mai suna [[Bakurukuru]] ya kafa birnin. Amma wasu masana tarihi sun hakikance cewa sarakuna ashirin da uku 23 ne aka binne a garin Dutsi don haka ba dai sarki na bakwai ba wanda ya kafa Birnin [[Zamfara]]. Zamfarawa sun gina garinsu wanda ya habaka sosai. Sun katange shi da ganuwa. Har yanzu akwai kufan tsohon garin akwai rusasshiyar [[ganuwa]] mai tsawon milyan goma-sha-uku da kofofin gari hamsin. A nan zamu iya fahimtar cewa Zamfarawa sun kafa garinsu na biyu wanda ya kasance babbar cibiyar mulkin [[Zamfara]]. Sannan garin ya samu arziƙin masarrafofin zamani irin su Makarantun Boko, islamiyya, rijiyoyi, Burtsatse da dai sauransu.<ref name=":1" />Ofishin siyasa ta mata an buɗeta ne a garin zamfara a shekarar 2007. <ref name=":0">Kabir, Hajara Muhammad. ''Northern women development''. [Nigeria]. p.164
ISBN 978-978-906-469-4</ref>
==Kananan hukumomi==
{| width=50%
|- valign ="top"
|width=50%|
# [[Anka, Nigeria|Anka]]
# [[Bakura, Nigeria|Bakura]]
# [[Birnin-Magaji/Kiyawa]]
# [[Bukkuyum]]
# [[Bungudu]]
# [[Gummi, Nigeria|Gummi]]
# [[Gusau]]
# [[Kauran-Namoda]]
# [[Maradun]]
# [[Maru, Nigeria|Maru]]
# [[Shinkafi]]
# [[Talata-Mafara]]
# [[Tsafe]]
# [[Zurmi]]
|}
== Rufe Netwok A Jihar Zamfara ==
[[Fayil:Coat of Arm Zamfara State.jpg|thumb|Zamfara coat of arm]]
A ranar 3 ga watan satumba na shekarar 2021, gwamnatin Jihar [[zamfara]] ta bada umarnin kulle dukkan layukan wayar hannu (sim card) da sabis na ɗaukacin Jihar [[zamfara]] gaba ɗaya don a samu a magance matsalar tsaro. Anyi hakan ne domin yaƙi da 'ƴan [[Banditry|Bindiga Daɗi]] da kuma 'Yan ta'adda. An bada umarnin rufe sabis ɗin ne na tsawon sati Biyu domin dawo da zaman lafiya da tsaro me ɗorewa a jihar ta [[Zamfara]].<ref>https://punchng.com/banditry-months-after-no-fly-order-fg-shuts-down-telecom-sites-in-zamfara/</ref>
== Arziki ==
tattalin arzikin Zamfarawa ya ta, allaƙane da harkar noma da kuma kiwo, sannan kuma da kasuwanci.
== Tsaro ==
== Wasanni ==
== Mutane ==
Mataimakin gwamnan shi ne [[Mahadi Ali Gusau]]. Dattijan jihar su ne: Janar [[Aliyu Muhammad Gusau]] me Ritaya,[[Ahmad Rufai Sani]], [[Mamuda Aliyu Shinkafi]], [[Abdul'aziz Abubakar Yari]],Hassan Nasiha,Sahabi Liman Kaura, Mansur Dan'Ali,[[Kabir Garba Marafa]], [[Dauda Lawal Dare]], [[Sadiya Umar Farouq]] da [[Tijjani Kaura]].
[[File:Nigeria_Zamfara_State_map.png|thumb|Taswira Najeriya, inda jan yake nanne jihar Zamfara (Gusau)]]
== Manazarta ==
{{reflist}}
* Kabir, Hajara Muhammad. ''Northern women development''. [Nigeria]. <nowiki>ISBN 978-978-906-469-4</nowiki>.
*Bello, Ahmadu, Sir, 1910-1966. (1999). ''Alhaji Sir Ahmadu, Bello, Sardauna of Sokoto : his thoughts and vision in his own words : selected speeches and letters of the great leader''. Nchi, Suleiman. Ismaila., Mohammed, Samai̕la Abdullahi. Makurdi: Oracle. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-34637-2-1|978-34637-2-1]]. [[OCLC (identifier)|OCLC]] 44137937.
*G.karaye, Ibrahim. J. Shea, Philip. History.of karaye. [[ISBN]] 978125341
{{DEFAULTSORT:Zamfara}}
[[Category:Jihohin Nijeriya]]
[[Category: Garuruwan Hausawa]]
{{Jihohin Najeriya}}
jpijxbmnftr1fvwpw9van0cbmel54ba
832102
832098
2026-05-07T19:54:19Z
Adamu Sani Muhammad
20906
/* Tarihi. */
832102
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Seal of Zamfara State Government.jpg|thumb|Tambarin Gwamnan jihar Zamfara]]
[[File:Coat of Arm Zamfara State.jpg|thumb|tambarin jihar zamfara]]
[[File:Talata Mafara Post Office - Zamfara State.jpg|thumb|Talata mafara post ofis]]
[[File:Zamfara state Gallery at Arewa House museum.jpg|thumb|Zamfara state gallery at arewa house museum Seal of zamfara state government]]
[[Fayil:Nomadic settlement in Zamfara State.jpg|thumb|Kyau yan zamfara]]
[[Fayil:Nomadic settlement in Zamfara State.jpg|thumb|wuri a zamfara ]]
[[Fayil:Zamfara flag.png|thumb|zamfara gusau]]
[[Fayil:Gusau 01.jpg|thumb|Gusau]]
[[Fayil:Seal of Zamfara State Government.jpg|thumb]]
'''Jahar Zamfara''' [[jiha|jaha]] ce dake [[Arewa (Najeriya)|Arewa]] Maso Yammacin ƙasar [[Najeriya]]. Tana da yawan fili kimanin kilomita '''39,762''' da yawan jama’a kimanin [[mutane]] '''3,838,160''' (miliyan uku da dubu ,ɗari takwas da Talatin da Takwas da ɗari ɗaya da sittin) (jimillar ƙidayar shekara ta 2011)<ref>https://www.bing.com/ck/a?!&&p=a556518742b7c156JmltdHM9MTcxOTQ0NjQwMCZpZ3VpZD0yNDE5NGEyMS03NTBiLTZiYjItMzNmMi01ZTg1NzRhMTZhMTkmaW5zaWQ9NTQzOA&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=24194a21-750b-6bb2-33f2-5e8574a16a19&psq=population+of+zamfara+state+2011&u=a1aHR0cHM6Ly93d3cuZmFjdHMubmcvbmlnZXJpYW4tc3RhdGVzL3phbWZhcmEvIzp-OnRleHQ9WmFtZmFyYSUyMGhhcyUyMHR3byUyMG1ham9yJTIwZXRobmljJTIwZ3JvdXBzJTJDJTIwSGF1c2ElMjBhbmQsYW4lMjBlc3RpbWF0ZWQlMjBwb3B1bGF0aW9uJTIwb2YlMjAzJTJDODM4JTJDMTYwJTIwYXMlMjBhdCUyMDIwMTEu&ntb=1</ref>. Babban birnin tarayyar jihar shi ne [[Gusau]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://dailypost.ng/2024/06/23/gusau-cargo-airport-absurd-inconceivable-shinkafi-to-gov-lawal/&ved=2ahUKEwjGwJvM5vGGAxV5XEEAHcOPBT8QxfQBKAB6BAgGEAE&usg=AOvVaw2BUsg3-pX1t7Al-lIbd68v</nowiki></ref>. Dauda Lawal Dare ne gwamnan jihar tun a shekarar 2023, har zuwa shekara ta 2026, wato karshen shekarar mulkin shi na farko wanda za'ayi zabe a farkon shekarar 2027.
== Tarihi. ==
'''Asalin Zamfarawa'''
[[File:Base to top section of kwatarkwashi.jpg|thumb|mutanen zamfara sun kasance maharba ne su a lokacin baya]]
''Zamfara'' ta kasance ɗaya daga cikin masarautun asali na [[Hausawa]]. zamfarawa asalin [[Hausa|Hausawa]]<ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://trtafrika.com/ha/africa/tashe-aladar-hausawa-lokacin-ramadan-17603105&ved=2ahUKEwj97MeRv_CGAxVVUUEAHYrSBCYQxfQBKAB6BAgMEAI&usg=AOvVaw2tqxPhOk-rB6iUbdwJ_ebE</nowiki></ref>[[Hausa|a]]. Sarkin [[musulmi]] <ref><nowiki>https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://amp.dw.com/ha/musulmi-na-gudanar-da-babbar-sallah-ta-2024/a-69376621&ved=2ahUKEwj0hKHx5vGGAxUZXUEAHd_xAfoQyM8BKAB6BAgJEAI&usg=AOvVaw1anRUPTy7Py8jCPqpn1W_s</nowiki></ref>Muhammadu yana ganin [[Zamfarawa]] sun samu asali ne daga uba Bakatsine da uwa [[Bagobira]]. To su [[Zamfara]]wa sun kafa asalinsu ne daga [[Maguzawa]] maharba waɗanda sun zauna a yankin ƙasar [[Kano]] kafin zuwan [[Bagauda]] tun kafin zuwan [[Barbushe]] a [[Dutsen Dala]]. A nan zamu iya fahimtar cewa [[Zamfara]]wa [[Hausa]]wa ne na asali tun can fil azal. Zamu iya fahimtar cewa [[Zamfarawa]] dai asalinsu maharba ne daga [[Maguzawa]]. Watakila sun samu tasirin Bare-Bari a farkon tarihinsu ko kuma a ce Bare-bari ne na asalin sarautar [[Zamfara]]. Tarihin ƙauyen Zamfara ya samo asali ne daga [[mutum]] Na farko da ya fara zama a cikin garin, daga garin ZAMFARA wanda ake kira da [[BAWA]]. Shi ya sa ake kiran garin da suna [[Zamfara]]. Farkon fadar masarautar an rusa ta. Garin ya haɗa iyakoki kamar haka; Rogo sabon gari da,Tsohuwar [[Rogo]] ta gabas, [[Kaduna]] daga gefen yamma, Kaduna daga Kudu da Gari da Tsohuwar Rogo ta arewa.<ref name=":1">G.ƙaraye, Ibrahim. J. Shea, Philip. History of karaye. p.71 ISBN 978125341</ref>
Ana ganin Zamfarawan asali wasu irin manya-manyan mutane ne, a taƙaice dai [[Samudawa]] ne. [[Dakka]], sarkin Zamfara na farko kamar dai [[Barbushe]] yake, mutum ne mai tsananin girma da ƙarfi da jarumta. Akwai wasu manya-manyan kaburbura guda shida a Dutsi waɗanda aka ce ƙaburburan sarakunan [[Zamfara]] ne na asali. Sabo da girman kaburburan su ana kiransu da kmƙaburburan Samudawa. Ga alamu Zamfarawan asali na da girman jiki sosai.
'''Birnin Zamfara'''
[[File:Mtkwatarkwashi 4.jpg|thumb|dutsen kwatarkwashi]]
Zamfarawa sun fara kafa garinsu na farko ne mai suna Dutsi a ƙasar [[Zurmi]] ta yanzu. Don haka har yau Sarkin Zurmi na amsa sunan Sarkin [[Zamfara]]. An ce Zamfarawa sai da suka kwashe shekaru bakwai ba su naɗa sarki ba a Dutsi,daga nan sai suka naɗa sarkinsu na farko mai suna Dakka. Domin haka Sarkin Zamfara ana masa take da ''gimshikin gidan Dakka''. Sarakuna huɗu ne suka gaji Dakka a Dutsi. Daga nan sai sarauniyar [['Yar Goje|'ƴar Goje]].
[[File:IMG FK1.jpg|thumb|Zamfara]]
[[File:Even the beast of burden needs a break sometimes.jpg|thumb|Zamfara road]]
[[File:Roundabout in Gusau.jpg|thumb]]
Daga Dutsi sai Zamfarawa suka yi tafiyar kamar mil talatin a kan gulbin Gagare kusa da garin Isa na yanzu suka kafa wani sabon gari mai suna Birnin [[Zamfara]]. An ce Sarkin Zamfara na bakwai (7) mai suna [[Bakurukuru]] ya kafa birnin. Amma wasu masana tarihi sun hakikance cewa sarakuna ashirin da uku 23 ne aka binne a garin Dutsi don haka ba dai sarki na bakwai ba wanda ya kafa Birnin [[Zamfara]]. Zamfarawa sun gina garinsu wanda ya habaka sosai. Sun katange shi da ganuwa. Har yanzu akwai kufan tsohon garin akwai rusasshiyar [[ganuwa]] mai tsawon milyan goma-sha-uku da kofofin gari hamsin. A nan zamu iya fahimtar cewa Zamfarawa sun kafa garinsu na biyu wanda ya kasance babbar cibiyar mulkin [[Zamfara]]. Sannan garin ya samu arziƙin masarrafofin zamani irin su Makarantun Boko, islamiyya, rijiyoyi, Burtsatse da dai sauransu.<ref name=":1" />Ofishin siyasa ta mata an buɗeta ne a garin zamfara a shekarar 2007. <ref name=":0">Kabir, Hajara Muhammad. ''Northern women development''. [Nigeria]. p.164
ISBN 978-978-906-469-4</ref>
==Kananan hukumomi==
{| width=50%
|- valign ="top"
|width=50%|
# [[Anka, Nigeria|Anka]]
# [[Bakura, Nigeria|Bakura]]
# [[Birnin-Magaji/Kiyawa]]
# [[Bukkuyum]]
# [[Bungudu]]
# [[Gummi, Nigeria|Gummi]]
# [[Gusau]]
# [[Kauran-Namoda]]
# [[Maradun]]
# [[Maru, Nigeria|Maru]]
# [[Shinkafi]]
# [[Talata-Mafara]]
# [[Tsafe]]
# [[Zurmi]]
|}
== Rufe Netwok A Jihar Zamfara ==
[[Fayil:Coat of Arm Zamfara State.jpg|thumb|Zamfara coat of arm]]
A ranar 3 ga watan satumba na shekarar 2021, gwamnatin Jihar [[zamfara]] ta bada umarnin kulle dukkan layukan wayar hannu (sim card) da sabis na ɗaukacin Jihar [[zamfara]] gaba ɗaya don a samu a magance matsalar tsaro. Anyi hakan ne domin yaƙi da 'ƴan [[Banditry|Bindiga Daɗi]] da kuma 'Yan ta'adda. An bada umarnin rufe sabis ɗin ne na tsawon sati Biyu domin dawo da zaman lafiya da tsaro me ɗorewa a jihar ta [[Zamfara]].<ref>https://punchng.com/banditry-months-after-no-fly-order-fg-shuts-down-telecom-sites-in-zamfara/</ref>
== Arziki ==
tattalin arzikin Zamfarawa ya ta, allaƙane da harkar noma da kuma kiwo, sannan kuma da kasuwanci.
== Tsaro ==
== Wasanni ==
== Mutane ==
Mataimakin gwamnan shi ne [[Mahadi Ali Gusau]]. Dattijan jihar su ne: Janar [[Aliyu Muhammad Gusau]] me Ritaya,[[Ahmad Rufai Sani]], [[Mamuda Aliyu Shinkafi]], [[Abdul'aziz Abubakar Yari]],Hassan Nasiha,Sahabi Liman Kaura, Mansur Dan'Ali,[[Kabir Garba Marafa]], [[Dauda Lawal Dare]], [[Sadiya Umar Farouq]] da [[Tijjani Kaura]].
[[File:Nigeria_Zamfara_State_map.png|thumb|Taswira Najeriya, inda jan yake nanne jihar Zamfara (Gusau)]]
== Manazarta ==
{{reflist}}
* Kabir, Hajara Muhammad. ''Northern women development''. [Nigeria]. <nowiki>ISBN 978-978-906-469-4</nowiki>.
*Bello, Ahmadu, Sir, 1910-1966. (1999). ''Alhaji Sir Ahmadu, Bello, Sardauna of Sokoto : his thoughts and vision in his own words : selected speeches and letters of the great leader''. Nchi, Suleiman. Ismaila., Mohammed, Samai̕la Abdullahi. Makurdi: Oracle. [[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-34637-2-1|978-34637-2-1]]. [[OCLC (identifier)|OCLC]] 44137937.
*G.karaye, Ibrahim. J. Shea, Philip. History.of karaye. [[ISBN]] 978125341
{{DEFAULTSORT:Zamfara}}
[[Category:Jihohin Nijeriya]]
[[Category: Garuruwan Hausawa]]
{{Jihohin Najeriya}}
k09uwqswzvnh4bz4tftomgitfoekjkg
Katsina
0
2497
831785
821815
2026-05-07T12:20:23Z
Mansir Yusuf
19064
831785
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Katsina State banner.jpg|thumb|Katsina_State_banner]]
[[File:Katsina State Nigeria.png|thumb|taswirar jihar Katsina ]]
[[Fayil:SAN 8439 (Katsina Emir Palace).jpg|thumb|Katsina Emir ]]
[[Fayil:Steel rolling round-about, IBB Way, Katsina.jpg|thumb|IBB Way]]
[[Fayil:SAN 8439 (Katsina Emir Palace).jpg|thumb|Katsina na dukko ]]
[[File:KATSINA STATE INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND MANAGEMENT KSITM.jpg|thumb|KATSINA_STATE_INSTITUTE_OF_TECHNOLOGY_AND_MANAGEMENT_KSITM]]
[[Fayil:Katsina State Inland Revenue Office, Katsina City.jpg|thumb|Katsina ]]
[[Fayil:Gobarau Minaret Katsina.JPG|thumb|Hasumiyar Katsina
[[File:Steel rolling rund-about, IBB Way, Katsina.jpg|thumb|Steel_rol]]
[[File:National Museum Katsina State 03.jpg|thumb|National_Museum_Katsina_State_03]]ling_round-about,_IBB_Way,_Katsina]]
Katsina [[Karamar hukuma|Ƙaramar hukuma]] ce kuma babban birnin [[Katsina (jiha)|Jihar Katsina]] a [[Yankin Arewacin Najeriya|Arewacin]] [[Najeriya]]. Katsina tana da nisan kilomita 260 km (160 mil) daga gabashin [[Sokoto (birni)|Birnin Sokoto]], da kuma kilomita 135 Km (84 mil) daga Arewa Maso Yammacin [[Kano (birni)|Birnin Kano]], tana kusa da iyakar [[Ƙasar Wuta|ƙasar]] [[Nijar (ƙasa)|Nijar]].
An ƙiyasta yawan mutanen dake cikin birnin Katsina a shekara ta 2016 da kimanin mutum 429,000.<ref>Katsina (State, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location, on March 21, 2016.</ref> Birnin akasarin mutanen birnin [[Musulmi|Musulmai]] ne daga ƙabilar [[Hausawa|Hausa]] da [[Fulani]].
Tsohon shugaban ƙasar Najeriya [[Umaru Musa Yar'Adua]] ya kasance babban mutum ne daga Katsina.<ref>"Umaru Musa Yar'Adua | president of Nigeria". ''Encyclopædia Britannica''. Retrieved 2018-12-03.</ref>
Gwamna mai ci na yanzu a Jihar Katsina shi ne
Umar Dikko Raɗɗa,<ref>"Buhari, Katsina governor meet inside Aso Rock". ''Punch Newspapers''. Retrieved 2018-12-03.</ref> wanda aka rantsar da shi a matsayin gwamnan jihar a ranar 29 ga watan mayu shekara ta 2023
== Masarautar Katsina: ==
Fadar Sarkin Katsina wanda aka fi sani da "Gidan Korau" wani katafaren gini ne dake tsakiyar tsohon birnin na Katsina. Fadar ta kuma kasance muhimmin alama na daga al'adu, tarihi da kuma ɗabi'ar [[Katsinawa]].
Kamar yadda tarihi ya nuna, [[Muhammadu Korau]] ya gina fadar a shekara ta 1348 [[Common Era|CE]], wanda ake tsammani cewa shi ne Sarkin musulmi na farko a Katsina. Wannan ne yasa ake kiran masarautar da Gidan Korau. Fadar na ɗaya daga cikin gidan sarauta mafi tsufa kuma na farko-farko, tare da masarautun [[Daura]], [[Kano]] [[Zazzau]]. Masarutar zagaye take da ganuwa wato katangar gidan Sarki wanda a yanzu babu ita. Ƙofar da ke isa zuwa masarautar ita ce 'Ƙofar Soro' sannan kuma ƙofar da ke bayan ta ita ce 'Ƙofar Bai' (babu ita a yanzu). Fadar sarkin a cikin masarautar wani ƙayataccen gini ne mai ƙirar salo na gargajiya.<ref>"KATSINA EMIRATE COUNCIL". Retrieved 6 August 2015.</ref> Sarkin Katsina na yanzu shine Alhaji [[Abdulmumini Kabir Usman]], runbun ilimi daga dangin sarakunan Fulani.
[[File:SAN 8439 (Katsina Emir Palace).jpg|thumb|Fadar Sarkin Katsina]]
[[Fayil:Steel rolling round-about, IBB Way, Katsina.jpg|thumb|Gidan rodi]]
== Tarihi: ==
Birnin na zagaye da ganuwa mai tsawon kilomita 21 (mil 13) wanda ake tsammani an gina ta a ƙarni na (1100).<ref>Katsina The Encyclopædia Britannica Online. Retrieved February 20, 2007.</ref> Kafin zuwan addinin musulunci, jagorar Katsina na musamman shi ne Sarki, wanda yake fuskantar kisa a duk lokacin da aka same shi baya mulki yadda ya kamata. Daga ƙarni na 17 zuwa ƙarni na 18, Katsina ta kasance cibiyar kasuwanci na [[Hausa Bakwai|Ƙasar Hausa]] kuma ta zamo mafi girma daga cikin ƙasashen [[Hausa Bakwai]]. Fulani sun mamaye Ƙatsina a lokacin [[Jihadin Fulani]] a shekarar (1807). A shekarar 1903 ne, sarkin Katsina na lokacin Abubakar ɗan Ibrahim ya miƙa wuya ga mulkin Turawa, wadda ta ci gaba har zuwa samun 'yancin kai a shekarar 1960.
[[File:Katsina, 1911.png|thumb|Katsina a shekarar 1911]]
A lokacin kasuwancin yankunan kusa da Sahara na Afirka, birnin ya kasance mai albarka kuma muhimmin cibiyar kasuwanci, kuma ana ɗaukanta a matsayin mafi shahara ta fuskar cinikayya, kasuwanci da kuma baiwar sarrafe-sarrafe. Matafiyi ɗan kasar Jamus, [[Friedrich Hornemann]] ne bature na farko da ya fara isa birnin a ƙarni na 19.
Tarihin birnin dangane da ilimin boko ya samo asali ne tun daga farkon shekarun 1950, a yayin da aka gina makaranta ta matsakaita ta farko a arewacin Najeriya. Akwai manyan makarantu a yanzu wanda suka haɗa da jami'oi guda biyu, [[Jami'ar Umaru Musa Yar'adua]] da kuma ta 'yan kasuwa wato [[Jami'ar Al-Qalam Katsina]]; sannan kuma akwai politakanik wato [[Hassan Usman Katsina Polytechnic]] da kuma [[Federal College of Education, Katsina]].Har wayau, birnin gida ne ga shahararren masallacin ƙarni na 18 wato [[Hasumiyar Gobarau]], hasumiya mai tsawon mita 15 (50 ft) wanda aka gina da laka da itacen dabino.
==== Al'amarin Boko Haram na 2020: ====
A cikin watan Disambar shekara na 2020, aka yi [[Garkuwa da yara ɗalibai a Kankara|garkuwa da yara 300 ƴan makaranta a Ƙanƙara]].<ref name=":0">"Nigeria school attack: Hundreds of boys". ''BBC News''. 2020-12-17. Archived from the original on 2021-02-28. Retrieved 2021-02-28.</ref> Amma daga bisani an maido da yara 344 mako ɗaya bayan hakan.<ref name=":0" /> [[Boko Haram|Ƙungiyar Boko Haram]] ta yi iƙirarin cewa ita ta aikata hakan, amma jami'ai sun nuna rashin amincewa da hakan kasancewa babu ƙungiyar Boko Haram a yankin.
kuma ita jahar katsina ta kasance cikin jerin jahohin nijeria guda talatin da shida 36.<ref>tabbaci gareni</ref>
== : ==
* [[Jami'ar Umaru Musa Yar'adua|Jami'ar Umaru Musa yar,aduwa Katsina]] (UMYU).
* [[Jami'ar Al-Qalam Katsina]] ( a da Islamic University Katsina).
* [[Hassan Usman Katsina Polytechnic]].
* [[Federal College of Education, Katsina]].
* Katsina State Institute of Technology and Management (KTSITM).
* National Open University of Nigeria (NOUN).
* Cherish Enterprises Institute.
* Katsina Community College of Education [Affiliated to Ahmadu Bello University Zaria (A.B.U) suncais ground].
==Hotunan Manyan wuraren garin Katsina tare da Makarantu:==
==Manyan Wuraren Garin Katsina;==
<gallery>
File:Umaru Musa Yar'adua, University 01.jpg|thumb|Umaru Musa Yar'adua University Katsina
File:KATSINA STATE INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND MANAGEMENT .jpg|thumb|Katsina State Institute of Technology and Management
File:Hassan usman katsina polytechnic 15.jpg|thumb|Hassan Usman Katsina Polytechnic
File:Outreach to Alqalam University Katsina.jpg|thumb|AlQalam University Katsina
File:Federal Collage of Education katsina State.jpg|thumb|Federal College of Education, Katsina State
</gallery>
==Manyan Wuraren Garin Katsina;==
<gallery>
File:SAN 8439 (Katsina Emir Palace).jpg|thumb|Kofar Gidan Sarkin Garin Katsina
File:Katsina State Inland Revenue Office, Katsina City.jpg|thumb|Ofishin Biyan Haraji na Jihar Katsina
File:Steel rolling round-about, IBB Way, Katsina.jpg|thumb|Steel Rolling Round About
File:The view from peak of Gobarau Minaret.jpg|thumb|Makarantar dake da Hasumiyar Gobarau
File:General hospital katsina 01.jpg|thumb|Asibitin Gwamnati na Jihar Katsina
File:National Museum Katsina State 03.jpg|thumb|Gidan Tarihin Jihar Katsina
File:Places in Katsina City 05.jpg|thumb|Babbar Magudanar Ruwa dake Garin Katsina
File:Roundabout in Katsina City 01.jpg|Round About na Katsina
</gallery>
== Labarin ƙasa: ==
=== Yanayi; ===
Dangane da rabe-raben yanayi na Koppen, Katsina ta faɗa acikin yanayi na zafi wato ''semi-arid climate'', wanda ake rubuta wa a takaice da ''BSh a'' taswirorin yanayi na duniya.<ref>Climate Summary for Katsina.</ref>
[[Fayil:Titin Dutsin-ma-road kusa da Central Market Katsina.jpg|thumb|karamar hukumar katsina]]
=== Ruwan sama; ===
Akwai ƙarancin ruwan sama a birnin Katsina, babu rikodin na ruwa kwata-kwata a tsakanin watannin Nuwamba zuwa March.
{| class="wikitable"
|+Jadawalin Ruwan Sama na Birnin Katsina:
!S/N
!Code
!Shekaru
!Junairu
!Febreru
!March
!Aprelu
!Mayu
!Yuni
!Yuli
!Agusta
!Satumba
!Oktoba
!Nuwamba
!Disemba
|-
|1.
|65028
|1990
|0
|0
|0
|0
|29.9
|57.9
|198.8
|220.2
|34.7
|0
|0
|0
|-
|2.
|65028
|1991
|0
|0
|10.8
|12.2
|73.5
|58.8
|71.5
|109.7
|21.1
|1.4
|0
|0
|-
|3.
|65028
|1992
|0
|0
|0
|0
|33.6
|19.9
|89.3
|119.4
|70.7
|0.2
|0
|0
|-
|4.
|65028
|1993
|0
|0
|0
|0
|4.5
|42.3
|69
|94.5
|51.7
|0
|0
|0
|-
|5.
|65028
|1994
|0
|0
|0
|3.1
|12.3
|42.3
|107.9
|174.2
|113.1
|20.3
|0
|0
|-
|6.
|65028
|1995
|0
|0
|0
|10
|30
|70
|80
|120
|80
|10
|0
|0
|-
|7.
|65028
|1996
|0
|0
|0
|0
|42.6
|44.5
|38.1
|66.8
|67.8
|0
|0
|0
|-
|8.
|65028
|1997
|0
|0
|7.2
|9.5
|89.5
|30.4
|91.1
|153.7
|56.5
|8.3
|0
|0
|-
|9.
|65028
|1998
|0
|0
|0
|10.1
|11.4
|43.4
|114.1
|116.6
|135.2
|0.8
|0
|0
|-
|10.
|65028
|1999
|0
|0
|0
|0
|4.2
|22.4
|149.2
|89.8
|132.3
|18.4
|0
|0
|-
|11.
|65028
|2000
|0
|0
|0
|0
|1.6
|106.8
|299.9
|160.2
|62.1
|45
|0
|0
|-
|12.
|65028
|2001
|0
|0
|0
|16.9
|83.9
|110.8
|176
|240.9
|70.6
|0
|0
|0
|-
|13.
|65028
|2002
|0
|0
|0
|0
|2.9
|141.3
|170.4
|71.3
|199.1
|9.8
|0
|0
|-
|14.
|65028
|2003
|0
|0
|0
|4
|52.8
|57.2
|118.2
|275.5
|75.1
|16.4
|0
|0
|-
|15.
|65028
|2004
|0
|0
|0
|0
|74.9
|151.2
|161.1
|268.8
|42
|0
|0
|0
|-
|16.
|65028
|2005
|0
|0
|0
|14.8
|18.4
|83.2
|173.7
|216.1
|194
|50.4
|0
|0
|-
|17.
|65028
|2006
|0
|0
|0
|0
|26.1
|69.9
|170.9
|314.9
|129.7
|15
|0
|0
|-
|18.
|65028
|2007
|0
|0
|0
|6.2
|84.9
|135.2
|117.4
|314.9
|45.5
|0
|0
|0
|-
|19.
|65028
|2008
|0
|0
|0
|16.6
|8.5
|63.3
|182.9
|213.9
|67.7
|4.2
|0
|0
|-
|20.
|65028
|2009
|0
|0
|0
|0
|95
|57.9
|96.5
|123.3
|38.3
|29
|0
|0
|-
|21.
|65028
|2010
|0
|0
|0
|85.6
|8.1
|118.8
|226.1
|448.9
|76.6
|48.6
|0
|0
|-
|22.
|65028
|2011
|0
|0
|0
|0
|38
|149.2
|116.6
|180.6
|67.3
|8
|0
|0
|-
|23.
|65028
|2012
|0
|0
|0
|0
|59.5
|135.2
|117.4
|314.9
|129.7
|15
|0
|0
|-
|24.
|65028
|2013
|0
|0
|0
|42.4
|36.7
|103.2
|89
|274.7
|107.6
|10.2
|0
|0
|-
|25.
|65028
|2014
|0
|0
|0
|0
|38.1
|39.5
|178.9
|178.7
|46.3
|0
|0
|0
|-
|26.
|65028
|2015
|0
|0
|0
|0
|0
|89.1
|178.9
|274.7
|46.3
|9
|0
|0
|-
|27.
|65028
|2016
|0
|0
|0
|0
|4.5
|42.3
|69
|94.5
|59.5
|0
|0
|0
|-
|28.
|65028
|2017
|0
|0
|0
|10.1
|11.4
|62
|114.1
|16.6
|135.2
|0.8
|0
|0
|-
|29.
|65028
|2018
|0
|0
|0
|0
|2.9
|141.3
|170.4
|149.7
|199.1
|63.8
|0
|0
|-
|30.
|65028
|2019
|0
|0
|0
|11.6
|8.1
|118.8
|232.7
|359.1
|98.6
|26.6
|0
|0
|}
Tushe: Hukumar Kula da Yanayi, Katsina (NiMET) 2021.
=== Yanayin zafi ko sanyi; ===
Yanayi na nufin yanayi na zafi ko kuwa yanayin sanyi na wuri
===== Zafi; =====
Katsina na da yanayi na zafi sosai, tare da watan Aprelu a matsayin wata mafi zafi na kimanin 40.8 °C ko kuma 105.4 °F, tare da yanayi na matsakaicin zafi (31.4 °C or 88.5 °F) acikin watan December.<ref>Yu Media Group. "Katsina, Nigeria - Detailed climate information and monthly weather forecast". Weather Atlas. Retrieved 2021-08-19.</ref>
{| class="wikitable"
!S/N
!Code
!Shekara
!Junairu
!Febrelu
!March
!Aprelu
!Mayu
!Juni
!Juli
!Augusta
!Satumba
!Oktoba
!Nuwamba
!December
|-
|1.
|65028
|1985
|31.7
|29.7
|36.5
|36.5
|38.6
|35.9
|31.6
|31.3
|33.2
|35.5
|33.9
|28.2
|-
|2.
|65028
|1986
|38.9
|34.7
|37
|40.2
|39.2
|37
|31.5
|31.4
|32.2
|35.4
|33.3
|37.4
|-
|3.
|65028
|1987
|30.4
|33.6
|36
|37.6
|40.1
|36.6
|35.1
|32.6
|34.4
|35.7
|34.1
|30.1
|-
|4.
|65028
|1988
|28.4
|32
|36.7
|39
|39.2
|35.3
|31.9
|29.5
|31.9
|34.3
|33.7
|28.5
|-
|5.
|65028
|1989
|26
|28.4
|35.2
|39.3
|38.3
|36.2
|32.4
|30.9
|32.6
|33.6
|33.6
|29.6
|-
|6.
|65028
|1990
|32.2
|30.1
|33.5
|39.9
|38.1
|36.7
|31.7
|31.4
|33.9
|36.7
|35.5
|34
|-
|7.
|65028
|1991
|29.4
|35.9
|35.9
|39
|35.3
|35.1
|31
|30.5
|34.4
|36.4
|33.3
|28.9
|-
|8.
|65038
|1992
|29.1
|30.1
|36.4
|39
|36.5
|35.6
|31
|30.3
|32.4
|35.7
|31.5
|30.2
|-
|9.
|65028
|1993
|36.5
|32.5
|36.5
|39.3
|39.3
|36.5
|33.3
|31.5
|33.1
|36.9
|35.5
|29.5
|-
|10.
|65028
|1994
|29.5
|31.6
|38.2
|38.7
|38.9
|35.4
|31.8
|29.5
|31.4
|34.1
|32.3
|27.4
|-
|11.
|65028
|1995
|27.7
|31
|38.1
|38.8
|38.3
|36.1
|32.9
|30.9
|32.6
|35.4
|32.2
|31.7
|-
|12.
|65028
|1996
|32.1
|34.8
|37.6
|39.3
|38.3
|34.5
|33.6
|30.3
|32.3
|35.3
|31.2
|31.8
|-
|13.
|65028
|1997
|31.3
|28.5
|34.8
|38.3
|36.5
|35.1
|32.4
|31.7
|33.6
|36.5
|35.6
|30.4
|-
|14.
|65028
|1998
|29.4
|33.5
|33.9
|40.2
|39.3
|35.6
|32.1
|30.8
|31.6
|34.9
|34.9
|30.6
|-
|15.
|65028
|1999
|30.8
|34
|39
|39.5
|39.3
|38.1
|31.7
|29.5
|31.4
|33.4
|33.2
|29.7
|-
|16.
|65028
|2000
|31
|28.6
|35.2
|40.5
|39.6
|35.3
|31
|31
|32.9
|33.8
|33.8
|29.6
|-
|17.
|65028
|2001
|29.3
|30.4
|36.9
|38
|37.8
|34.3
|31.3
|30
|32
|34.8
|33.6
|31.9
|-
|18.
|65028
|2002
|26.3
|31.6
|37
|39.8
|40.8
|36
|32.5
|31.1
|32.2
|32.4
|33.8
|31
|-
|19.
|65028
|2003
|34.7
|35.3
|39.6
|39.4
|34.4
|35.6
|31.3
|30.8
|32.8
|33.8
|33.5
|31.7
|-
|20.
|65028
|2004
|32
|29.9
|40
|39
|36.5
|32
|30
|33
|36
|34
|33.9
|31.9
|-
|21
|65028
|2005
|13.4
|19.4
|22
|24
|25.2
|24.2
|22.7
|21.6
|22.3
|20
|16.2
|14
|-
|22.
|65028
|2006
|15
|18.1
|20
|21.4
|26
|25
|23.2
|22
|22.2
|22
|15
|11.8
|-
|23.
|65028
|2007
|12.8
|13.6
|18.3
|22.7
|24.4
|23.8
|21.5
|20.3
|20.5
|17.6
|13.3
|10.7
|-
|24.
|65028
|2008
|9.5
|14.4
|20
|21.2
|23.2
|22.8
|21.1
|19.5
|19.8
|17.5
|13.3
|11.5
|-
|25.
|65028
|2009
|11.1
|14.2
|19.2
|23.4
|24.2
|22.4
|22.4
|21.1
|22.1
|21.5
|14.6
|13.6
|-
|26.
|65028
|2010
|14.5
|17
|19.7
|23.8
|23.7
|23.8
|22
|20.7
|21.9
|19.6
|14.3
|14.1
|-
|27.
|65028
|2011
|13.3
|17.9
|17.5
|22.3
|24.7
|23.8
|20.6
|20.5
|21.2
|21.2
|16.1
|12.2
|-
|28.
|65028
|2012
|12.6
|16.4
|18.6
|25.4
|26.3
|23.4
|21.3
|20.4
|21.8
|22.1
|19.0
|14.6
|-
|29.
|65028
|2013
|30.7
|34.3
|39.8
|37.8
|38.8
|35.6
|32.5
|29.9
|32.8
|34.9
|34.9
|31.1
|-
|30.
|65028
|2014
|30.8
|32.2
|37.5
|39.7
|37.6
|36.6
|33.4
|30.7
|32.5
|35.9
|34.8
|30.7
|-
|31.
|65028
|2015
|28.2
|35.1
|36.1
|37.5
|40.3
|37.4
|33.4
|33.1
|32.5
|35.9
|33.3
|36.1
|-
|32.
|65028
|2016
|28.2
|32.5
|38.5
|40.5
|39
|35.1
|32.2
|30.9
|32.3
|36.5
|35.5
|30.7
|-
|33.
|65028
|2017
|27.8
|31.6
|37.5
|39.5
|39
|34.7
|31.9
|31
|32.9
|35.7
|34.1
|30.2
|}
Tushe: Hukumar Kula da Yanayi Reshen Jihar Katsina (NiMET), 2021.
==== Sanyi; ====
Watan Janairu shi ne wata mafi sanyi a Katsina tare da kimanin 14.7 °C or 58.5 °F.
{| class="wikitable"
!S/N
!Code
!Shekara
!Junairu
!Febrelu
!March
!Aprelu
!Mayu
!Juni
!Juli
!Augusta
!Satumba
!Oktoba
!Nuwamba
!December
|-
|1.
|65028
|1985
|16
|14.7
|22.6
|24.2
|26.7
|24.4
|22.2
|22.2
|22.6
|21
|17.5
|14.7
|-
|2.
|65028
|1986
|12.7
|18
|23.4
|26.2
|26.6
|25.2
|21.9
|21.8
|22.2
|20.8
|17.9
|12.8
|-
|3.
|65028
|1987
|13.1
|16.7
|21.4
|22.3
|25.2
|24.9
|23.9
|22.6
|23.6
|22.5
|17.5
|14.5
|-
|4.
|65028
|1988
|14.4
|16.4
|21.6
|26.6
|24.5
|24.5
|22.7
|21.2
|22.3
|19.6
|16.2
|13.5
|-
|5.
|65028
|1989
|11.1
|13.8
|18.9
|23.1
|25.1
|24.4
|22.2
|21.7
|22.8
|20.6
|15.8
|13.8
|-
|6.
|65028
|1990
|15.5
|14.3
|17
|25.7
|25.7
|25.1
|22.4
|25.8
|23.4
|21
|18.1
|17.4
|-
|7.
|65028
|1991
|13.7
|18.9
|21.7
|25.5
|24.5
|24.4
|
|
|
|
|16.2
|12.6
|-
|8.
|65028
|1992
|12.5
|13.9
|21.9
|24.4
|25.1
|23.7
|21.4
|21.1
|21.6
|20.3
|16.5
|12.7
|-
|9.
|65028
|1993
|11.3
|15
|19.7
|22.7
|24.9
|23.1
|21.1
|20.7
|21.1
|20.5
|17.5
|12.5
|-
|10.
|65028
|1994
|12.5
|13.5
|19.5
|23.7
|24.2
|22.1
|20
|19.1
|19.6
|20.7
|13.5
|10.5
|-
|11.
|65028
|1995
|11.2
|13
|19.1
|22.7
|23.5
|22.2
|20.5
|19.4
|19.7
|19.8
|14
|12.4
|-
|12.
|65028
|1996
|11.4
|14.2
|18.7
|20.8
|22.3
|20.6
|20
|18.8
|19
|18.7
|11.8
|12.2
|-
|13.
|65028
|1997
|14
|14.1
|21.1
|24.7
|24.6
|24
|22.9
|22.3
|23.1
|23.5
|18.9
|14.2
|-
|14.
|65028
|1998
|13.7
|17.5
|18.6
|25.8
|27.7
|24.5
|23.1
|21.8
|22.3
|21.3
|16.9
|13.3
|-
|15.
|65028
|1999
|12.6
|16
|20.2
|23.1
|24.7
|24.1
|20.8
|20.4
|20.7
|19
|15.1
|11.3
|-
|16.
|65028
|2000
|13
|11.2
|16.7
|19
|24.3
|23.5
|21
|21
|21.9
|19.9
|14.1
|11
|-
|17.
|65028
|2001
|20.2
|12.6
|16.5
|23
|24.6
|23.2
|22
|21
|21.9
|19.7
|14.6
|12.8
|-
|18.
|65028
|2002
|11.7
|13.5
|20
|25.6
|26
|24
|22.1
|21.9
|22.3
|19.8
|13.9
|12.8
|-
|19.
|65028
|2003
|16.5
|18.6
|24.4
|24
|23.6
|23.5
|22.2
|22.1
|22.5
|19.9
|14.5
|12.5
|-
|20.
|65028
|2004
|16
|17.5
|25
|25
|24.2
|22
|21
|22
|20
|17
|14.7
|12.3
|-
|21
|65028
|2005
|13.4
|19.4
|22
|24
|25.2
|24.2
|22.7
|21.6
|22.3
|20
|16.2
|14
|-
|22
|65028
|2006
|15
|18.1
|20
|21.4
|26
|25
|23.2
|22
|22.2
|22
|15
|11.8
|-
|23.
|65028
|2007
|12.8
|13.6
|18.3
|22.7
|24.4
|23.8
|21.5
|20.3
|20.5
|17.6
|13.3
|10.7
|-
|24.
|65028
|2008
|9.5
|14.4
|20
|21.2
|23.2
|22.8
|21.1
|19.5
|19.8
|17.5
|13.3
|11.5
|-
|25.
|65028
|2009
|11.1
|14.2
|19.2
|23.4
|24.2
|22.4
|22.4
|21.1
|21.1
|21.5
|14.6
|13.6
|-
|26.
|65028
|2010
|14.5
|17
|19.7
|23.8
|23.7
|23.8
|22
|20.7
|21.9
|19.6
|14.3
|14.1
|-
|27.
|65028
|2011
|13.3
|17.9
|17.5
|22.3
|24.7
|23.8
|20.6
|20.5
|21.2
|21.2
|16.1
|12.2
|-
|28.
|65028
|2012
|12.6
|16.4
|18.6
|25.4
|26.3
|23.4
|21.3
|20.4
|21.8
|22.1
|19.0
|14.6
|-
|29.
|65028
|2013
|14.3
|15.8
|22.1
|23.4
|24.3
|22.7
|21.9
|21
|22.3
|20.9
|18.3
|15.9
|-
|30.
|65028
|2014
|14.3
|16.7
|21.7
|25.8
|25.8
|26.7
|24.2
|22.1
|22.3
|20.7
|18.2
|14.2
|-
|31.
|65028
|2015
|12.3
|18.1
|20.8
|22.2
|26.6
|24.8
|22.7
|
|22.3
|23.3
|17.6
|13.3
|-
|32.
|65028
|2016
|13.5
|16.5
|24.2
|27.1
|26.8
|24.9
|23.2
|22.2
|22
|22.3
|18.7
|13.1
|-
|33.
|65028
|2017
|13.4
|16.4
|19.9
|25
|27.1
|24.8
|23.1
|22.4
|23.1
|19.9
|16.6
|15.4
|}
Tushe: Hukumar Kula da Yanayi Reshen Jihar Katsina, (NiMET) 2021
==Sanannun Mutane;==
*[[Umaru Musa Yar'Adua]]
*[[Muhammadu Buhari]]
*[[Muhammad Ibn Muhammad Al-Fulani Al-Kishwani]]
== Hotuna ==
<gallery>
File:Palace of Katsina Emirate 05.jpg|palace of katsina
File:National Museum Katsina State 02.jpg|National museum Katsina state
File:General Hospital Katsina 02.jpg|Katsina General Hospital
File:Roundabout in Katsina City 02.jpg|katsina roundabout
File:Cheryl Francisconi at Katsina Hospital.jpg|Cheryl Francisconi in Katsina
File:SAN 8439 (Katsina Emir Palace).jpg|Gidan Sarkin katsina
File:Katsina State Nigeria.png|Taswirar jahar katsina
File:KSITM KATSINA STATE INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND MANAGEMENT.jpg|alt=
File:National Museum Katsina State 02.jpg|alt=
File:Federal Collage of Education katsina State.jpg|alt=
File:Kofar Kwaya katsina state 02.jpg|alt=
</gallery>
== Demografi a Jihar Katsina ==
'''Demografi''' na nufin bincike ko nazari kan yawan jama’a, rabonsu ta jinsi, shekaru, addini, harshe, da ayyukan tattalin arziki. A Jihar '''Katsina''', demografi yana da muhimmanci wajen tsara ci gaban al’umma, ilimi, lafiya, da tsare-tsaren gwamnati.
== Yawan Jama’a ==
A cewar kididdigar hukumar ƙididdiga ta ƙasa [[National Population Commission (NPC)]], Jihar Katsina tana da fiye da '''8.3 miliyan''' a ƙidayar shekara ta 2023, kuma ana sa ran yawan zai karu zuwa sama da '''9 miliyan''' a cikin shekaru goma masu zuwa.
== Rabe-raben Jama’a ==
* **Maza:** kusan kashi 51%
* **Mata:** kusan kashi 49%
* **Matasa:** fiye da rabin jama’ar jihar suna ƙasa da shekaru 25, wanda ke nuna cewa Katsina tana da matasa da yawa.
* **Tsofaffi:** kashi 4–5% suna da shekaru sama da 60.
== Addini ==
Yawancin jama’ar Jihar Katsina Musulmai ne, sai kuma ƙananan kabilu masu bin Kiristanci da wasu addinai na gargajiya.
== Harsuna ==
Harshe mafi rinjaye a Katsina shi ne [[Hausa language|Hausa]], amma akwai kuma Fulfulde (na Fulani), da Turanci wanda ake amfani da shi a makarantu da hukumomi.
== Kabilu ==
* Hausawa (mafi rinjaye)
* Fulani
* Gobirawa, Daurawa, Kurfayawa, da sauran ƙabilun ƙanana.
== Ilimi ==
Katsina tana da makarantu da yawa daga firamare har zuwa jami’a. Mafi shahara daga cikin su sune:
* [[Umaru Musa Yar’adua University (UMYU)]]
* [[Federal University Dutsin-Ma (FUDMA)]]
* [[Katsina State Polytechnic]]
* Makarantu da sakandire masu zaman kansu da na gwamnati da dama.
== Tattalin Arziki ==
Tattalin arzikin Katsina ya dogara ne da:
* Noma (irin su masara, gero, wake, da auduga)
* Kiwo (shanu, awaki, da tumaki)
* Sana’o’in hannu (ƙira, zane, da saka)
* Ciniki a kasuwanni kamar Dutsin-ma, Daura, da Katsina.
== Matsaloli da Kalubale ==
* Karuwar yawan jama’a ba tare da wadatattun ayyukan yi ba.
* Matsalar rashin isasshen ruwa da lafiyar muhalli.
* Kauracewar matasa zuwa manyan birane domin neman aiki.
== Kammalawa ==
Demografi a Jihar Katsina na nuna cewa jihar na da matasa da yawa, kuma tana da damar ci gaba idan aka tsara tsare-tsaren ilimi da tattalin arziki yadda ya kamata.
== Manazarta ==
* [[National Population Commission (Nigeria)]]
* [[National Bureau of Statistics]]
* Rahotanni daga [[United Nations Population Fund (UNFPA)]
{{reflist}}
{{Ƙananan Hukumomin Jihar Katsina}} jihar katsina tana da kananan hukuma 34
b93wik43x5ds6v8ez6o920at4da4ia4
832116
831785
2026-05-07T20:07:58Z
Adamu Sani Muhammad
20906
/* Masarautar Katsina: */
832116
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Katsina State banner.jpg|thumb|Katsina_State_banner]]
[[File:Katsina State Nigeria.png|thumb|taswirar jihar Katsina ]]
[[Fayil:SAN 8439 (Katsina Emir Palace).jpg|thumb|Katsina Emir ]]
[[Fayil:Steel rolling round-about, IBB Way, Katsina.jpg|thumb|IBB Way]]
[[Fayil:SAN 8439 (Katsina Emir Palace).jpg|thumb|Katsina na dukko ]]
[[File:KATSINA STATE INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND MANAGEMENT KSITM.jpg|thumb|KATSINA_STATE_INSTITUTE_OF_TECHNOLOGY_AND_MANAGEMENT_KSITM]]
[[Fayil:Katsina State Inland Revenue Office, Katsina City.jpg|thumb|Katsina ]]
[[Fayil:Gobarau Minaret Katsina.JPG|thumb|Hasumiyar Katsina
[[File:Steel rolling rund-about, IBB Way, Katsina.jpg|thumb|Steel_rol]]
[[File:National Museum Katsina State 03.jpg|thumb|National_Museum_Katsina_State_03]]ling_round-about,_IBB_Way,_Katsina]]
Katsina [[Karamar hukuma|Ƙaramar hukuma]] ce kuma babban birnin [[Katsina (jiha)|Jihar Katsina]] a [[Yankin Arewacin Najeriya|Arewacin]] [[Najeriya]]. Katsina tana da nisan kilomita 260 km (160 mil) daga gabashin [[Sokoto (birni)|Birnin Sokoto]], da kuma kilomita 135 Km (84 mil) daga Arewa Maso Yammacin [[Kano (birni)|Birnin Kano]], tana kusa da iyakar [[Ƙasar Wuta|ƙasar]] [[Nijar (ƙasa)|Nijar]].
An ƙiyasta yawan mutanen dake cikin birnin Katsina a shekara ta 2016 da kimanin mutum 429,000.<ref>Katsina (State, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location, on March 21, 2016.</ref> Birnin akasarin mutanen birnin [[Musulmi|Musulmai]] ne daga ƙabilar [[Hausawa|Hausa]] da [[Fulani]].
Tsohon shugaban ƙasar Najeriya [[Umaru Musa Yar'Adua]] ya kasance babban mutum ne daga Katsina.<ref>"Umaru Musa Yar'Adua | president of Nigeria". ''Encyclopædia Britannica''. Retrieved 2018-12-03.</ref>
Gwamna mai ci na yanzu a Jihar Katsina shi ne
Umar Dikko Raɗɗa,<ref>"Buhari, Katsina governor meet inside Aso Rock". ''Punch Newspapers''. Retrieved 2018-12-03.</ref> wanda aka rantsar da shi a matsayin gwamnan jihar a ranar 29 ga watan mayu shekara ta 2023
== Masarautar Katsina: ==
Fadar Sarkin Katsina wanda aka fi sani da "Gidan Korau" wani katafaren gini ne dake tsakiyar tsohon birnin na Katsina. Fadar ta kasance muhimmin alama na daga al'adu, tarihi da kuma ɗabi'ar [[Katsinawa]].
Kamar yadda tarihi ya nuna, [[Muhammadu Korau]] ya gina fadar a shekara ta 1348 [[Common Era|CE]], wanda ake tsammani cewa shi ne Sarkin musulmi na farko a Katsina. Wannan ne yasa ake kiran masarautar da Gidan Korau. Fadar na ɗaya daga cikin gidan sarauta mafi tsufa kuma na farko-farko, tare da masarautun [[Daura]], [[Kano]] [[Zazzau]]. Masarutar zagaye take da ganuwa wato katangar gidan Sarki wanda a yanzu babu ita. Ƙofar da ke isa zuwa masarautar ita ce 'Ƙofar Soro' sannan kuma ƙofar da ke bayan ta ita ce 'Ƙofar Bai' (babu ita a yanzu). Fadar sarkin a cikin masarautar wani ƙayataccen gini ne mai ƙirar salo na gargajiya.<ref>"KATSINA EMIRATE COUNCIL". Retrieved 6 August 2015.</ref> Sarkin Katsina na yanzu shine Alhaji [[Abdulmumini Kabir Usman]], runbun ilimi daga dangin sarakunan Fulani.
[[File:SAN 8439 (Katsina Emir Palace).jpg|thumb|Fadar Sarkin Katsina]]
[[Fayil:Steel rolling round-about, IBB Way, Katsina.jpg|thumb|Gidan rodi]]
== Tarihi: ==
Birnin na zagaye da ganuwa mai tsawon kilomita 21 (mil 13) wanda ake tsammani an gina ta a ƙarni na (1100).<ref>Katsina The Encyclopædia Britannica Online. Retrieved February 20, 2007.</ref> Kafin zuwan addinin musulunci, jagorar Katsina na musamman shi ne Sarki, wanda yake fuskantar kisa a duk lokacin da aka same shi baya mulki yadda ya kamata. Daga ƙarni na 17 zuwa ƙarni na 18, Katsina ta kasance cibiyar kasuwanci na [[Hausa Bakwai|Ƙasar Hausa]] kuma ta zamo mafi girma daga cikin ƙasashen [[Hausa Bakwai]]. Fulani sun mamaye Ƙatsina a lokacin [[Jihadin Fulani]] a shekarar (1807). A shekarar 1903 ne, sarkin Katsina na lokacin Abubakar ɗan Ibrahim ya miƙa wuya ga mulkin Turawa, wadda ta ci gaba har zuwa samun 'yancin kai a shekarar 1960.
[[File:Katsina, 1911.png|thumb|Katsina a shekarar 1911]]
A lokacin kasuwancin yankunan kusa da Sahara na Afirka, birnin ya kasance mai albarka kuma muhimmin cibiyar kasuwanci, kuma ana ɗaukanta a matsayin mafi shahara ta fuskar cinikayya, kasuwanci da kuma baiwar sarrafe-sarrafe. Matafiyi ɗan kasar Jamus, [[Friedrich Hornemann]] ne bature na farko da ya fara isa birnin a ƙarni na 19.
Tarihin birnin dangane da ilimin boko ya samo asali ne tun daga farkon shekarun 1950, a yayin da aka gina makaranta ta matsakaita ta farko a arewacin Najeriya. Akwai manyan makarantu a yanzu wanda suka haɗa da jami'oi guda biyu, [[Jami'ar Umaru Musa Yar'adua]] da kuma ta 'yan kasuwa wato [[Jami'ar Al-Qalam Katsina]]; sannan kuma akwai politakanik wato [[Hassan Usman Katsina Polytechnic]] da kuma [[Federal College of Education, Katsina]].Har wayau, birnin gida ne ga shahararren masallacin ƙarni na 18 wato [[Hasumiyar Gobarau]], hasumiya mai tsawon mita 15 (50 ft) wanda aka gina da laka da itacen dabino.
==== Al'amarin Boko Haram na 2020: ====
A cikin watan Disambar shekara na 2020, aka yi [[Garkuwa da yara ɗalibai a Kankara|garkuwa da yara 300 ƴan makaranta a Ƙanƙara]].<ref name=":0">"Nigeria school attack: Hundreds of boys". ''BBC News''. 2020-12-17. Archived from the original on 2021-02-28. Retrieved 2021-02-28.</ref> Amma daga bisani an maido da yara 344 mako ɗaya bayan hakan.<ref name=":0" /> [[Boko Haram|Ƙungiyar Boko Haram]] ta yi iƙirarin cewa ita ta aikata hakan, amma jami'ai sun nuna rashin amincewa da hakan kasancewa babu ƙungiyar Boko Haram a yankin.
kuma ita jahar katsina ta kasance cikin jerin jahohin nijeria guda talatin da shida 36.<ref>tabbaci gareni</ref>
== : ==
* [[Jami'ar Umaru Musa Yar'adua|Jami'ar Umaru Musa yar,aduwa Katsina]] (UMYU).
* [[Jami'ar Al-Qalam Katsina]] ( a da Islamic University Katsina).
* [[Hassan Usman Katsina Polytechnic]].
* [[Federal College of Education, Katsina]].
* Katsina State Institute of Technology and Management (KTSITM).
* National Open University of Nigeria (NOUN).
* Cherish Enterprises Institute.
* Katsina Community College of Education [Affiliated to Ahmadu Bello University Zaria (A.B.U) suncais ground].
==Hotunan Manyan wuraren garin Katsina tare da Makarantu:==
==Manyan Wuraren Garin Katsina;==
<gallery>
File:Umaru Musa Yar'adua, University 01.jpg|thumb|Umaru Musa Yar'adua University Katsina
File:KATSINA STATE INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND MANAGEMENT .jpg|thumb|Katsina State Institute of Technology and Management
File:Hassan usman katsina polytechnic 15.jpg|thumb|Hassan Usman Katsina Polytechnic
File:Outreach to Alqalam University Katsina.jpg|thumb|AlQalam University Katsina
File:Federal Collage of Education katsina State.jpg|thumb|Federal College of Education, Katsina State
</gallery>
==Manyan Wuraren Garin Katsina;==
<gallery>
File:SAN 8439 (Katsina Emir Palace).jpg|thumb|Kofar Gidan Sarkin Garin Katsina
File:Katsina State Inland Revenue Office, Katsina City.jpg|thumb|Ofishin Biyan Haraji na Jihar Katsina
File:Steel rolling round-about, IBB Way, Katsina.jpg|thumb|Steel Rolling Round About
File:The view from peak of Gobarau Minaret.jpg|thumb|Makarantar dake da Hasumiyar Gobarau
File:General hospital katsina 01.jpg|thumb|Asibitin Gwamnati na Jihar Katsina
File:National Museum Katsina State 03.jpg|thumb|Gidan Tarihin Jihar Katsina
File:Places in Katsina City 05.jpg|thumb|Babbar Magudanar Ruwa dake Garin Katsina
File:Roundabout in Katsina City 01.jpg|Round About na Katsina
</gallery>
== Labarin ƙasa: ==
=== Yanayi; ===
Dangane da rabe-raben yanayi na Koppen, Katsina ta faɗa acikin yanayi na zafi wato ''semi-arid climate'', wanda ake rubuta wa a takaice da ''BSh a'' taswirorin yanayi na duniya.<ref>Climate Summary for Katsina.</ref>
[[Fayil:Titin Dutsin-ma-road kusa da Central Market Katsina.jpg|thumb|karamar hukumar katsina]]
=== Ruwan sama; ===
Akwai ƙarancin ruwan sama a birnin Katsina, babu rikodin na ruwa kwata-kwata a tsakanin watannin Nuwamba zuwa March.
{| class="wikitable"
|+Jadawalin Ruwan Sama na Birnin Katsina:
!S/N
!Code
!Shekaru
!Junairu
!Febreru
!March
!Aprelu
!Mayu
!Yuni
!Yuli
!Agusta
!Satumba
!Oktoba
!Nuwamba
!Disemba
|-
|1.
|65028
|1990
|0
|0
|0
|0
|29.9
|57.9
|198.8
|220.2
|34.7
|0
|0
|0
|-
|2.
|65028
|1991
|0
|0
|10.8
|12.2
|73.5
|58.8
|71.5
|109.7
|21.1
|1.4
|0
|0
|-
|3.
|65028
|1992
|0
|0
|0
|0
|33.6
|19.9
|89.3
|119.4
|70.7
|0.2
|0
|0
|-
|4.
|65028
|1993
|0
|0
|0
|0
|4.5
|42.3
|69
|94.5
|51.7
|0
|0
|0
|-
|5.
|65028
|1994
|0
|0
|0
|3.1
|12.3
|42.3
|107.9
|174.2
|113.1
|20.3
|0
|0
|-
|6.
|65028
|1995
|0
|0
|0
|10
|30
|70
|80
|120
|80
|10
|0
|0
|-
|7.
|65028
|1996
|0
|0
|0
|0
|42.6
|44.5
|38.1
|66.8
|67.8
|0
|0
|0
|-
|8.
|65028
|1997
|0
|0
|7.2
|9.5
|89.5
|30.4
|91.1
|153.7
|56.5
|8.3
|0
|0
|-
|9.
|65028
|1998
|0
|0
|0
|10.1
|11.4
|43.4
|114.1
|116.6
|135.2
|0.8
|0
|0
|-
|10.
|65028
|1999
|0
|0
|0
|0
|4.2
|22.4
|149.2
|89.8
|132.3
|18.4
|0
|0
|-
|11.
|65028
|2000
|0
|0
|0
|0
|1.6
|106.8
|299.9
|160.2
|62.1
|45
|0
|0
|-
|12.
|65028
|2001
|0
|0
|0
|16.9
|83.9
|110.8
|176
|240.9
|70.6
|0
|0
|0
|-
|13.
|65028
|2002
|0
|0
|0
|0
|2.9
|141.3
|170.4
|71.3
|199.1
|9.8
|0
|0
|-
|14.
|65028
|2003
|0
|0
|0
|4
|52.8
|57.2
|118.2
|275.5
|75.1
|16.4
|0
|0
|-
|15.
|65028
|2004
|0
|0
|0
|0
|74.9
|151.2
|161.1
|268.8
|42
|0
|0
|0
|-
|16.
|65028
|2005
|0
|0
|0
|14.8
|18.4
|83.2
|173.7
|216.1
|194
|50.4
|0
|0
|-
|17.
|65028
|2006
|0
|0
|0
|0
|26.1
|69.9
|170.9
|314.9
|129.7
|15
|0
|0
|-
|18.
|65028
|2007
|0
|0
|0
|6.2
|84.9
|135.2
|117.4
|314.9
|45.5
|0
|0
|0
|-
|19.
|65028
|2008
|0
|0
|0
|16.6
|8.5
|63.3
|182.9
|213.9
|67.7
|4.2
|0
|0
|-
|20.
|65028
|2009
|0
|0
|0
|0
|95
|57.9
|96.5
|123.3
|38.3
|29
|0
|0
|-
|21.
|65028
|2010
|0
|0
|0
|85.6
|8.1
|118.8
|226.1
|448.9
|76.6
|48.6
|0
|0
|-
|22.
|65028
|2011
|0
|0
|0
|0
|38
|149.2
|116.6
|180.6
|67.3
|8
|0
|0
|-
|23.
|65028
|2012
|0
|0
|0
|0
|59.5
|135.2
|117.4
|314.9
|129.7
|15
|0
|0
|-
|24.
|65028
|2013
|0
|0
|0
|42.4
|36.7
|103.2
|89
|274.7
|107.6
|10.2
|0
|0
|-
|25.
|65028
|2014
|0
|0
|0
|0
|38.1
|39.5
|178.9
|178.7
|46.3
|0
|0
|0
|-
|26.
|65028
|2015
|0
|0
|0
|0
|0
|89.1
|178.9
|274.7
|46.3
|9
|0
|0
|-
|27.
|65028
|2016
|0
|0
|0
|0
|4.5
|42.3
|69
|94.5
|59.5
|0
|0
|0
|-
|28.
|65028
|2017
|0
|0
|0
|10.1
|11.4
|62
|114.1
|16.6
|135.2
|0.8
|0
|0
|-
|29.
|65028
|2018
|0
|0
|0
|0
|2.9
|141.3
|170.4
|149.7
|199.1
|63.8
|0
|0
|-
|30.
|65028
|2019
|0
|0
|0
|11.6
|8.1
|118.8
|232.7
|359.1
|98.6
|26.6
|0
|0
|}
Tushe: Hukumar Kula da Yanayi, Katsina (NiMET) 2021.
=== Yanayin zafi ko sanyi; ===
Yanayi na nufin yanayi na zafi ko kuwa yanayin sanyi na wuri
===== Zafi; =====
Katsina na da yanayi na zafi sosai, tare da watan Aprelu a matsayin wata mafi zafi na kimanin 40.8 °C ko kuma 105.4 °F, tare da yanayi na matsakaicin zafi (31.4 °C or 88.5 °F) acikin watan December.<ref>Yu Media Group. "Katsina, Nigeria - Detailed climate information and monthly weather forecast". Weather Atlas. Retrieved 2021-08-19.</ref>
{| class="wikitable"
!S/N
!Code
!Shekara
!Junairu
!Febrelu
!March
!Aprelu
!Mayu
!Juni
!Juli
!Augusta
!Satumba
!Oktoba
!Nuwamba
!December
|-
|1.
|65028
|1985
|31.7
|29.7
|36.5
|36.5
|38.6
|35.9
|31.6
|31.3
|33.2
|35.5
|33.9
|28.2
|-
|2.
|65028
|1986
|38.9
|34.7
|37
|40.2
|39.2
|37
|31.5
|31.4
|32.2
|35.4
|33.3
|37.4
|-
|3.
|65028
|1987
|30.4
|33.6
|36
|37.6
|40.1
|36.6
|35.1
|32.6
|34.4
|35.7
|34.1
|30.1
|-
|4.
|65028
|1988
|28.4
|32
|36.7
|39
|39.2
|35.3
|31.9
|29.5
|31.9
|34.3
|33.7
|28.5
|-
|5.
|65028
|1989
|26
|28.4
|35.2
|39.3
|38.3
|36.2
|32.4
|30.9
|32.6
|33.6
|33.6
|29.6
|-
|6.
|65028
|1990
|32.2
|30.1
|33.5
|39.9
|38.1
|36.7
|31.7
|31.4
|33.9
|36.7
|35.5
|34
|-
|7.
|65028
|1991
|29.4
|35.9
|35.9
|39
|35.3
|35.1
|31
|30.5
|34.4
|36.4
|33.3
|28.9
|-
|8.
|65038
|1992
|29.1
|30.1
|36.4
|39
|36.5
|35.6
|31
|30.3
|32.4
|35.7
|31.5
|30.2
|-
|9.
|65028
|1993
|36.5
|32.5
|36.5
|39.3
|39.3
|36.5
|33.3
|31.5
|33.1
|36.9
|35.5
|29.5
|-
|10.
|65028
|1994
|29.5
|31.6
|38.2
|38.7
|38.9
|35.4
|31.8
|29.5
|31.4
|34.1
|32.3
|27.4
|-
|11.
|65028
|1995
|27.7
|31
|38.1
|38.8
|38.3
|36.1
|32.9
|30.9
|32.6
|35.4
|32.2
|31.7
|-
|12.
|65028
|1996
|32.1
|34.8
|37.6
|39.3
|38.3
|34.5
|33.6
|30.3
|32.3
|35.3
|31.2
|31.8
|-
|13.
|65028
|1997
|31.3
|28.5
|34.8
|38.3
|36.5
|35.1
|32.4
|31.7
|33.6
|36.5
|35.6
|30.4
|-
|14.
|65028
|1998
|29.4
|33.5
|33.9
|40.2
|39.3
|35.6
|32.1
|30.8
|31.6
|34.9
|34.9
|30.6
|-
|15.
|65028
|1999
|30.8
|34
|39
|39.5
|39.3
|38.1
|31.7
|29.5
|31.4
|33.4
|33.2
|29.7
|-
|16.
|65028
|2000
|31
|28.6
|35.2
|40.5
|39.6
|35.3
|31
|31
|32.9
|33.8
|33.8
|29.6
|-
|17.
|65028
|2001
|29.3
|30.4
|36.9
|38
|37.8
|34.3
|31.3
|30
|32
|34.8
|33.6
|31.9
|-
|18.
|65028
|2002
|26.3
|31.6
|37
|39.8
|40.8
|36
|32.5
|31.1
|32.2
|32.4
|33.8
|31
|-
|19.
|65028
|2003
|34.7
|35.3
|39.6
|39.4
|34.4
|35.6
|31.3
|30.8
|32.8
|33.8
|33.5
|31.7
|-
|20.
|65028
|2004
|32
|29.9
|40
|39
|36.5
|32
|30
|33
|36
|34
|33.9
|31.9
|-
|21
|65028
|2005
|13.4
|19.4
|22
|24
|25.2
|24.2
|22.7
|21.6
|22.3
|20
|16.2
|14
|-
|22.
|65028
|2006
|15
|18.1
|20
|21.4
|26
|25
|23.2
|22
|22.2
|22
|15
|11.8
|-
|23.
|65028
|2007
|12.8
|13.6
|18.3
|22.7
|24.4
|23.8
|21.5
|20.3
|20.5
|17.6
|13.3
|10.7
|-
|24.
|65028
|2008
|9.5
|14.4
|20
|21.2
|23.2
|22.8
|21.1
|19.5
|19.8
|17.5
|13.3
|11.5
|-
|25.
|65028
|2009
|11.1
|14.2
|19.2
|23.4
|24.2
|22.4
|22.4
|21.1
|22.1
|21.5
|14.6
|13.6
|-
|26.
|65028
|2010
|14.5
|17
|19.7
|23.8
|23.7
|23.8
|22
|20.7
|21.9
|19.6
|14.3
|14.1
|-
|27.
|65028
|2011
|13.3
|17.9
|17.5
|22.3
|24.7
|23.8
|20.6
|20.5
|21.2
|21.2
|16.1
|12.2
|-
|28.
|65028
|2012
|12.6
|16.4
|18.6
|25.4
|26.3
|23.4
|21.3
|20.4
|21.8
|22.1
|19.0
|14.6
|-
|29.
|65028
|2013
|30.7
|34.3
|39.8
|37.8
|38.8
|35.6
|32.5
|29.9
|32.8
|34.9
|34.9
|31.1
|-
|30.
|65028
|2014
|30.8
|32.2
|37.5
|39.7
|37.6
|36.6
|33.4
|30.7
|32.5
|35.9
|34.8
|30.7
|-
|31.
|65028
|2015
|28.2
|35.1
|36.1
|37.5
|40.3
|37.4
|33.4
|33.1
|32.5
|35.9
|33.3
|36.1
|-
|32.
|65028
|2016
|28.2
|32.5
|38.5
|40.5
|39
|35.1
|32.2
|30.9
|32.3
|36.5
|35.5
|30.7
|-
|33.
|65028
|2017
|27.8
|31.6
|37.5
|39.5
|39
|34.7
|31.9
|31
|32.9
|35.7
|34.1
|30.2
|}
Tushe: Hukumar Kula da Yanayi Reshen Jihar Katsina (NiMET), 2021.
==== Sanyi; ====
Watan Janairu shi ne wata mafi sanyi a Katsina tare da kimanin 14.7 °C or 58.5 °F.
{| class="wikitable"
!S/N
!Code
!Shekara
!Junairu
!Febrelu
!March
!Aprelu
!Mayu
!Juni
!Juli
!Augusta
!Satumba
!Oktoba
!Nuwamba
!December
|-
|1.
|65028
|1985
|16
|14.7
|22.6
|24.2
|26.7
|24.4
|22.2
|22.2
|22.6
|21
|17.5
|14.7
|-
|2.
|65028
|1986
|12.7
|18
|23.4
|26.2
|26.6
|25.2
|21.9
|21.8
|22.2
|20.8
|17.9
|12.8
|-
|3.
|65028
|1987
|13.1
|16.7
|21.4
|22.3
|25.2
|24.9
|23.9
|22.6
|23.6
|22.5
|17.5
|14.5
|-
|4.
|65028
|1988
|14.4
|16.4
|21.6
|26.6
|24.5
|24.5
|22.7
|21.2
|22.3
|19.6
|16.2
|13.5
|-
|5.
|65028
|1989
|11.1
|13.8
|18.9
|23.1
|25.1
|24.4
|22.2
|21.7
|22.8
|20.6
|15.8
|13.8
|-
|6.
|65028
|1990
|15.5
|14.3
|17
|25.7
|25.7
|25.1
|22.4
|25.8
|23.4
|21
|18.1
|17.4
|-
|7.
|65028
|1991
|13.7
|18.9
|21.7
|25.5
|24.5
|24.4
|
|
|
|
|16.2
|12.6
|-
|8.
|65028
|1992
|12.5
|13.9
|21.9
|24.4
|25.1
|23.7
|21.4
|21.1
|21.6
|20.3
|16.5
|12.7
|-
|9.
|65028
|1993
|11.3
|15
|19.7
|22.7
|24.9
|23.1
|21.1
|20.7
|21.1
|20.5
|17.5
|12.5
|-
|10.
|65028
|1994
|12.5
|13.5
|19.5
|23.7
|24.2
|22.1
|20
|19.1
|19.6
|20.7
|13.5
|10.5
|-
|11.
|65028
|1995
|11.2
|13
|19.1
|22.7
|23.5
|22.2
|20.5
|19.4
|19.7
|19.8
|14
|12.4
|-
|12.
|65028
|1996
|11.4
|14.2
|18.7
|20.8
|22.3
|20.6
|20
|18.8
|19
|18.7
|11.8
|12.2
|-
|13.
|65028
|1997
|14
|14.1
|21.1
|24.7
|24.6
|24
|22.9
|22.3
|23.1
|23.5
|18.9
|14.2
|-
|14.
|65028
|1998
|13.7
|17.5
|18.6
|25.8
|27.7
|24.5
|23.1
|21.8
|22.3
|21.3
|16.9
|13.3
|-
|15.
|65028
|1999
|12.6
|16
|20.2
|23.1
|24.7
|24.1
|20.8
|20.4
|20.7
|19
|15.1
|11.3
|-
|16.
|65028
|2000
|13
|11.2
|16.7
|19
|24.3
|23.5
|21
|21
|21.9
|19.9
|14.1
|11
|-
|17.
|65028
|2001
|20.2
|12.6
|16.5
|23
|24.6
|23.2
|22
|21
|21.9
|19.7
|14.6
|12.8
|-
|18.
|65028
|2002
|11.7
|13.5
|20
|25.6
|26
|24
|22.1
|21.9
|22.3
|19.8
|13.9
|12.8
|-
|19.
|65028
|2003
|16.5
|18.6
|24.4
|24
|23.6
|23.5
|22.2
|22.1
|22.5
|19.9
|14.5
|12.5
|-
|20.
|65028
|2004
|16
|17.5
|25
|25
|24.2
|22
|21
|22
|20
|17
|14.7
|12.3
|-
|21
|65028
|2005
|13.4
|19.4
|22
|24
|25.2
|24.2
|22.7
|21.6
|22.3
|20
|16.2
|14
|-
|22
|65028
|2006
|15
|18.1
|20
|21.4
|26
|25
|23.2
|22
|22.2
|22
|15
|11.8
|-
|23.
|65028
|2007
|12.8
|13.6
|18.3
|22.7
|24.4
|23.8
|21.5
|20.3
|20.5
|17.6
|13.3
|10.7
|-
|24.
|65028
|2008
|9.5
|14.4
|20
|21.2
|23.2
|22.8
|21.1
|19.5
|19.8
|17.5
|13.3
|11.5
|-
|25.
|65028
|2009
|11.1
|14.2
|19.2
|23.4
|24.2
|22.4
|22.4
|21.1
|21.1
|21.5
|14.6
|13.6
|-
|26.
|65028
|2010
|14.5
|17
|19.7
|23.8
|23.7
|23.8
|22
|20.7
|21.9
|19.6
|14.3
|14.1
|-
|27.
|65028
|2011
|13.3
|17.9
|17.5
|22.3
|24.7
|23.8
|20.6
|20.5
|21.2
|21.2
|16.1
|12.2
|-
|28.
|65028
|2012
|12.6
|16.4
|18.6
|25.4
|26.3
|23.4
|21.3
|20.4
|21.8
|22.1
|19.0
|14.6
|-
|29.
|65028
|2013
|14.3
|15.8
|22.1
|23.4
|24.3
|22.7
|21.9
|21
|22.3
|20.9
|18.3
|15.9
|-
|30.
|65028
|2014
|14.3
|16.7
|21.7
|25.8
|25.8
|26.7
|24.2
|22.1
|22.3
|20.7
|18.2
|14.2
|-
|31.
|65028
|2015
|12.3
|18.1
|20.8
|22.2
|26.6
|24.8
|22.7
|
|22.3
|23.3
|17.6
|13.3
|-
|32.
|65028
|2016
|13.5
|16.5
|24.2
|27.1
|26.8
|24.9
|23.2
|22.2
|22
|22.3
|18.7
|13.1
|-
|33.
|65028
|2017
|13.4
|16.4
|19.9
|25
|27.1
|24.8
|23.1
|22.4
|23.1
|19.9
|16.6
|15.4
|}
Tushe: Hukumar Kula da Yanayi Reshen Jihar Katsina, (NiMET) 2021
==Sanannun Mutane;==
*[[Umaru Musa Yar'Adua]]
*[[Muhammadu Buhari]]
*[[Muhammad Ibn Muhammad Al-Fulani Al-Kishwani]]
== Hotuna ==
<gallery>
File:Palace of Katsina Emirate 05.jpg|palace of katsina
File:National Museum Katsina State 02.jpg|National museum Katsina state
File:General Hospital Katsina 02.jpg|Katsina General Hospital
File:Roundabout in Katsina City 02.jpg|katsina roundabout
File:Cheryl Francisconi at Katsina Hospital.jpg|Cheryl Francisconi in Katsina
File:SAN 8439 (Katsina Emir Palace).jpg|Gidan Sarkin katsina
File:Katsina State Nigeria.png|Taswirar jahar katsina
File:KSITM KATSINA STATE INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND MANAGEMENT.jpg|alt=
File:National Museum Katsina State 02.jpg|alt=
File:Federal Collage of Education katsina State.jpg|alt=
File:Kofar Kwaya katsina state 02.jpg|alt=
</gallery>
== Demografi a Jihar Katsina ==
'''Demografi''' na nufin bincike ko nazari kan yawan jama’a, rabonsu ta jinsi, shekaru, addini, harshe, da ayyukan tattalin arziki. A Jihar '''Katsina''', demografi yana da muhimmanci wajen tsara ci gaban al’umma, ilimi, lafiya, da tsare-tsaren gwamnati.
== Yawan Jama’a ==
A cewar kididdigar hukumar ƙididdiga ta ƙasa [[National Population Commission (NPC)]], Jihar Katsina tana da fiye da '''8.3 miliyan''' a ƙidayar shekara ta 2023, kuma ana sa ran yawan zai karu zuwa sama da '''9 miliyan''' a cikin shekaru goma masu zuwa.
== Rabe-raben Jama’a ==
* **Maza:** kusan kashi 51%
* **Mata:** kusan kashi 49%
* **Matasa:** fiye da rabin jama’ar jihar suna ƙasa da shekaru 25, wanda ke nuna cewa Katsina tana da matasa da yawa.
* **Tsofaffi:** kashi 4–5% suna da shekaru sama da 60.
== Addini ==
Yawancin jama’ar Jihar Katsina Musulmai ne, sai kuma ƙananan kabilu masu bin Kiristanci da wasu addinai na gargajiya.
== Harsuna ==
Harshe mafi rinjaye a Katsina shi ne [[Hausa language|Hausa]], amma akwai kuma Fulfulde (na Fulani), da Turanci wanda ake amfani da shi a makarantu da hukumomi.
== Kabilu ==
* Hausawa (mafi rinjaye)
* Fulani
* Gobirawa, Daurawa, Kurfayawa, da sauran ƙabilun ƙanana.
== Ilimi ==
Katsina tana da makarantu da yawa daga firamare har zuwa jami’a. Mafi shahara daga cikin su sune:
* [[Umaru Musa Yar’adua University (UMYU)]]
* [[Federal University Dutsin-Ma (FUDMA)]]
* [[Katsina State Polytechnic]]
* Makarantu da sakandire masu zaman kansu da na gwamnati da dama.
== Tattalin Arziki ==
Tattalin arzikin Katsina ya dogara ne da:
* Noma (irin su masara, gero, wake, da auduga)
* Kiwo (shanu, awaki, da tumaki)
* Sana’o’in hannu (ƙira, zane, da saka)
* Ciniki a kasuwanni kamar Dutsin-ma, Daura, da Katsina.
== Matsaloli da Kalubale ==
* Karuwar yawan jama’a ba tare da wadatattun ayyukan yi ba.
* Matsalar rashin isasshen ruwa da lafiyar muhalli.
* Kauracewar matasa zuwa manyan birane domin neman aiki.
== Kammalawa ==
Demografi a Jihar Katsina na nuna cewa jihar na da matasa da yawa, kuma tana da damar ci gaba idan aka tsara tsare-tsaren ilimi da tattalin arziki yadda ya kamata.
== Manazarta ==
* [[National Population Commission (Nigeria)]]
* [[National Bureau of Statistics]]
* Rahotanni daga [[United Nations Population Fund (UNFPA)]
{{reflist}}
{{Ƙananan Hukumomin Jihar Katsina}} jihar katsina tana da kananan hukuma 34
g1ii2i1yyo6cbs39t2eyyurgz0xjz5e
Tattaunawar user:Ammarpad
3
6214
832292
829760
2026-05-08T06:40:03Z
~2026-27714-30
44678
/* Zakiiya.karatu.bakadastarki */ sabon sashe
832292
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa ==
Hi,
Welcome on the Hausa Wikipedia.
Sorry that this message is in English - we are very few editors here and most of us speak only basic/survival Hausa... so I'm very glad to see that someone who speaks fluently has just arrived.
Wishing you a good time contributing to this project (please spread the news around you, since it needs more Hausa speakers!),
--[[User:DonCamillo|DonCamillo]] ([[User talk:DonCamillo|talk]]) 14:30, 12 Agusta 2017 (UTC)
:Nagode [[User:DonCamillo|DonCamillo]], Zanyi kokari in jawo mutane don mu inganta [[w:ha:|Hausa Wikipedia]].
:Thank you [[user:DonCamillo|DonCamillo]], I will try to draw more people to help develop this [[w:ha:|Hausa Wikipedia]]. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 17:47, 10 Satumba 2017 (UTC)
::Congratulations on your recent edits! I just wanted to ask if you had received my email from last week (there is a project in order to promote Wikipedia among Hausa speakers that I would like to talk you about), and if not, at which email address I could reach out to you. Thanks a lot, --[[User:DonCamillo|DonCamillo]] ([[User talk:DonCamillo|talk]]) 14:03, 3 Oktoba 2017 (UTC)
:::Thanks Don. I have received it, and I will reply you there –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 21:23, 3 Oktoba 2017 (UTC)
::::I replied. [[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 12:48, 6 Oktoba 2017 (UTC)
:Hello, iam jalamcy2023 by name iam also a participant of Wikipedia, I used to edits in wikis, so iam try to filled the data support form but it refuse to open for me I don't no what's wrong, and I need the data because I don't have money to buy, please I need your help, so that I should continue my work in Wikipedia, I really enjoyed working with you. Thanks [[User:Jalamcy2023|Jalamcy2023]] ([[User talk:Jalamcy2023|talk]]) 14:28, 12 Satumba 2023 (UTC)
== Help ==
I am Hausa by tribe,and I am interested to start editing and creating some page need ur help don Camilo and ammar,sorry nt gud in speaking English. [[User:Slmdbr|Slmdbr]] ([[User talk:Slmdbr|talk]]) 15:20, 21 Oktoba 2017 (UTC)
==Translation of three sentences==
Dear Ammarpad,
I hope this finds you well.
[[User:Doc James|Doc James]] posted this request on my talk page, but sadly my Hausa is too weak to translate it correctly. Maybe you will be able to help him? Thanks a lot, kind regards, --[[User:DonCamillo|DonCamillo]] ([[User talk:DonCamillo|talk]]) 12:29, 8 Faburairu 2018 (UTC)
We are working on an offline distribution system for Wikipedia in Nigeria. Am needing help with the translation of the three sentences '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Internet-in-a-Box/Nigeria#Hausa here]'''. Wondering if you can help. Thanks [[User:Doc James|Doc James]] ([[User talk:Doc James|talk]]) 11:48, 8 Faburairu 2018 (UTC)
*@Doc James and DonCamillo. I have translated it. I will also send someone to translate the Igbo, if no one did. Thank you all. [[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 00:01, 15 Faburairu 2018 (UTC)
:Thanks a lot! :) --[[User:DonCamillo|DonCamillo]] ([[User talk:DonCamillo|talk]]) 11:10, 5 Maris 2018 (UTC)
== Facebook page ==
Dear Ammar,
Just to mention that I have just created a Facebook page regarding the Hausa Wikipedia, in order to get more interest from Hausa-speaking people: you're welcome if you want to like it or share it with your friends: [https://www.facebook.com/HausaWikipedia/ Hausa Wikipedia]
Thanks a lot,
Kind regards, --[[User:DonCamillo|DonCamillo]] ([[User talk:DonCamillo|talk]]) 11:10, 5 Maris 2018 (UTC)
:Thanks a lot. I have seen it, will share too. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 14:48, 8 Maris 2018 (UTC)
== Neman Admin ==
Barka dai Mr.Ammarpad, Ina da matukar sha'awa sosai na taimaka a wannan shafin na hausa Wikipedia. Ni Bahaushe ne kuma ina gane Turanci, na fassara makaloli da dama daga Turanci Zuwa Hausa sabo da haka ne nake nema wannan shafin ya bani Admin domin karin tallafawa sosai. Nagode [[Abubakar A Gwanki]]
:[[User:Abubakar A Gwanki]] Naji dadin kasancewar ka bahaushe anan. Kasan babu Hausawa da yawa da zamu gina shi. Amma akwai shirye-shiryen da akeyi na farfado da it's. A wane gari kake zaune? –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 21:27, 11 Mayu 2018 (UTC)
::Mr.Ammarpad ina zaune ne a kauyen [[Gwanki]] na karamar hukumar [[Bagwai]] a jihar [[Kano]] Najeriya. [[User:Abubakar A Gwanki|Abubakar A Gwanki]].
:::OK, da kwai shirin taro na musamman da ake fatan yi a Kano domin fadada wannan Wikipedia da kuma sawa dalibai suyi rubuta a nan, zan nemeka in sha Allah. Kuma idan ka gama rubuta bayani a shafin tattaunawa (kamar nan da muke magana) kawai ka rubuta (<nowiki>~~~~</nowiki>) guda hudu, banda bracket din, to zaka ga sunan ka, da kwanan wata, ya fito da kanshi. Kamar yadda zaka ga nawa a kasa. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 14:05, 12 Mayu 2018 (UTC)
== [[AuwalAzare]] ==
This page can be deleted (again), apparently. [[User:PlyrStar93|PlyrStar93]] ([[User talk:PlyrStar93|talk]]) 04:16, 16 Mayu 2018 (UTC)
:[[User:PlyrStar93|PlyStar93]]. Thanks. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 04:47, 16 Mayu 2018 (UTC)
== Auwal Azare ==
Barla dai malam Ammarpad, Wanda ya kirkiri wannan makalar ta '''Auwal Azare''' ya tubtubeni game da yadda za'ayi unblocking nashi. Idan da yadda za'ayi to a taimaka. Nagode AAgwanki 16:16, 19 Mayu 2018 (UTC)
:@[[User:Abubakar A Gwanki|Gwanki]] Bani na yi blocking din shi ba. Daga can babban shafin [[Special:CentralAuth/Auwall|Meta da Wikifidiya ta Truranci]] akayi blocking din shi. Sannn '''ka daina kirkirar article akan shi''', ci gaba da yin hakan za iya ja yayi blocking dinka. Wikipedia ba wurin talla bane, kuma ba kowa ake rubuta ma tarihi ba sai sannanun mutane na hakika irin yan siyasa da makamantansu. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 13:30, 21 Mayu 2018 (UTC)
== help ==
Please how to add reference and make template on Hausa articles.
It's hard to me.
[[User:Abubakar A Gwanki|AAGWANKI]] ([[User talk:Abubakar A Gwanki|talk]]) 07:39, 22 Mayu 2018 (UTC)
:@[[User:Abubakar A Gwanki]]: Yanzu babu template din anan sai an dauko su daga Wikipedia ta turanci. Amma idan kana son ka fiddo reference kawai kasa '''<nowiki><ref> .......</ref> </nowiki>''' a karshen bayanin zaka ga reference din ya fito a kasa kamar haka (<ref>misali</ref>). Inda ka ga nasa dash (....) sai ka sa link din bayanin wato kamar BBC Hausa. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 13:54, 25 Mayu 2018 (UTC)
== Databox ==
Hi Ammar,
Well done on the translation of technical messages, I had started this a long time ago but you are way better than me at this!
By the way, I have started to translate Wikidata properties into Hausa. This can be useful because since recently there is a new tool called Databox: it allows, with very simple code, to have an infobox with a lot of useful information on many articles: I have created [[Napoleon]] to give an example. As you can see all the properties are not translated yet into Hausa. It can enable us to create thousands of stubs here on the Hausa Wikipedia (or just add an infobox to the existing articles).
I have put some on [[User:DonCamillo|my userpage]], you can translate them here if you want, or translate them directly on Wikidata if you are familiar with the "labels" system.
Have a great day! Best regards, --[[User:DonCamillo|DonCamillo]] ([[User talk:DonCamillo|talk]]) 06:11, 9 Yuni 2018 (UTC)
:You're welcome {{@|DonCamillo}}, I will look into them and do the appropriate thing. By the way, I am working on new, more intuitive [[Wikipedia:Sabon babban shafi|main page here]], you can have a look and tweak as deem fit. You'll find some templates like [[Template:Articles needed|this]] and [[Template:Invite|this]] are transcluded, so they can be edited independent of main page. Thanks. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 19:12, 9 Yuni 2018 (UTC)
== Reason for deletion of the article Abubakar A Gwanki ==
I have created many articles here in Hausa language Wikipedia, I didn't see anyone deleted but only one article of "Abubakar A Gwanki" why is being deleted? Nasan Dai dukkan makalolin da na kirkira shima kamar sauran ne amma kuma sai shi kadai ne naga ka goge shi. __ [[User:Abubakar A Gwanki|AAGWANKI]] ([[User talk:Abubakar A Gwanki|talk]]) 17:14, 11 Yuni 2018 (UTC)
:{{@|Abubakar A Gwanki}} Ina so in tabbatar ma abun da kake yi a Hausa Wikipedia kana kokari, kuma ina fatan ka ida fahimtar ta baki daya. Na dauki number wayarka zan neme ka mu tattauna abubuwa da dama. Amma ka daina kirkirar mukala akanka ko wani abokinka. Mukalar insakulofidiya ana rubuta ta ne kawai akan mutane fitatattu na gaskiya. Shiya sa kaga aka goge [[:en:Abubakar A Gwanki|abunda ka rubuta a Wikipedia ta turanci]]. Na gode. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 17:38, 11 Yuni 2018 (UTC)
== Translation request ==
Hello! May I ask you for a translation of the phrase '''Automatic refresh''' into {{#language:ha}}? Thanks [[User:-XQV-|-XQV-]] ([[User talk:-XQV-|talk]]) 18:23, 20 ga Yuni, 2018 (UTC)
:Will do that on translatewiki –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 18:05, 26 ga Yuni, 2018 (UTC)
::It is not a MediaWiki message; just my own request. [[User:-XQV-|-XQV-]] ([[User talk:-XQV-|talk]]) 19:43, 27 ga Yuni, 2018 (UTC)
== Neman taimako Daga Abdulmalik mansur sharif ==
Assalamu alaikum Ammarpad, Sunana abdulmalik mansur sharif a garin kano nake ni dalibi ne maison bincike, karance-karance da kuma rubutu musamman sanin tarihi dan Allah inaso a bani dama kuma asakani a hanya nayi wasu rubutun ta yadda zan anfanar da al'ummar hausawa, nadanyi wani Karin bayani akan tarihi Michael Jackson zaku iya dubawa Ku gani Dan Allah. Ina data zaku taimakeni.
:Sannu da zuwa {{@|Ameer Maleek}} na duba gyaran da kayi kuma nayi farin ciki. A halin yanzu da kwai hausawa yan kadan a shafin, ina fatan zaka ci gaba da ziyartar shi lokaci lokaci. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 17:56, 7 ga Yuli, 2018 (UTC)
== Godiya ==
Na gode in Allah ya yarda zanci gaba da bada gudun mowa Dari bisa dari kuma Dan idan kuna da wata kungiya inaso nazama member saboda na kara kwarewa Na kuma samu Karin ilimi da kuma hanyar da zan inganta rubuce rubuce Na. Na gode
:{{@|Ameer Maleek}} OK, ka ban numbarka ta waya, zan neme ka. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 17:46, 13 ga Yuli, 2018 (UTC)
aslm wai wannan malamin yana ina azaune
Lamba: 08160956607
Gari: kano Nigeria
== [[Kira]] ==
Hi Ammarpad, sorry for writing in English. An IP has blanked the page above, do you think it was correct? If it was we can delete it. Regards [[User:DARIO SEVERI|DARIO SEVERI]] ([[User talk:DARIO SEVERI|talk]]) 05:58, 15 ga Augusta, 2018 (UTC)
:Hi {{@|DARIO SEVERI}} I have restored it and will develop it very soon. It is useful stub about [[:en:Blacsmith|Blacksmithing]]. Thank you. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 06:39, 15 ga Augusta, 2018 (UTC)
== David oyedepo ==
Wanene crista
== WAM 2018 ==
Salam Ammarpad, Bansan ko zaka shiga cikin wannan gasar ba, amma idan kanada sha'awa zaka iya shiga, ka duba Karin bayani anan [[Wikipedia:Watan Yan'Asiya]]. Nagode. [[User:The Living love|The Living love]] ([[User talk:The Living love|talk]]) 21:24, 8 Nuwamba, 2018 (UTC)
== Hausa Wikimedians User Group ==
Hello! [[User:Ammarpad|Ammarpad]] I would like to let you know that I have started our Hausa editors community user group [[meta:Hausa Wikimedians User Group|Hausa Wikimedians User Group]] in order to have a connected and collaborative working environment, that would serve as a primary place for co-ordinating of activities that would support us all in our editing and order related endeavors to improve and make quality contents of the Wikimedia projects. [[User:The Living love|The Living love]] ([[User talk:The Living love|talk]]) 12:39, 13 ga Janairu, 2019 (UTC)
:Thanks {{@|The Living love}}, I will take a look. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 14:26, 13 ga Janairu, 2019 (UTC)
Hello {{@|Ammarpad}}, I'm sorry for contacting you here lately but I've sent you a message through WhatsApp earlier. I've spoken with {{@|DonCamillo}} regarding the application for recognition of our UG Hausa Wikimedians as I earlier told you about, and he's given 100% support for it. I hope to hear from you after seeing my messages. Thanks
[[User:The Living love|The Living love]] ([[User talk:The Living love|talk]]) 14:32, 8 ga Faburairu, 2019 (UTC)
:Hello [[user:Ammarpad|Ammarpad]], as I told you, the [[meta:Hausa Wikimedians User Group|Hausa Wikimedians User Group]] is already on recognition process with the affiliation Committee of the '''WMF''', but the changes you've made just recently has changed everything in the application form we sent, and this has affected the mission which is very crucial. Please let us adhere to the previous name and design of the group. I would also start a discussion on the home page of the project on how we can select boards and audit committee for the group. As founding members I, you and [[user:DonCamillo|DonCamillo]]'s email were all sent to the AffCom committee and I hope they would certainly contact you. If permitted I can undo all the changes or you do it yourself, and if otherwise please let me know. Thanks -[[User:The Living love|The Living love]] ([[User talk:The Living love|talk]]) 02:55, 13 ga Maris, 2019 (UTC)
::Zanyi reply ta WhatsApp. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 18:35, 14 ga Maris, 2019 (UTC)
:Slm [[user:Ammarpad|Ammar]] na maka magana ta whatsapp da email, dangane da message din da AffCom suka dawo dashi. Yanzu bansan me zaka ce ba.[[User:The Living love|The Living love]] ([[User talk:The Living love|talk]]) 14:28, 7 ga Yuli, 2019 (UTC)
::Nayi reply. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 10:49, 8 ga Yuli, 2019 (UTC)
== Moustapha ==
Hakananna sai nayi nazari
== I-mel ==
Sannu! Na turo maka sakon I-mel.
Na gode. [[User:Engr Muhammad Khamis|Engr Muhammad Khamis]] ([[User talk:Engr Muhammad Khamis|talk]]) 09:11, 10 ga Faburairu, 2019 (UTC)
narda
== Gyara ==
Barka da rana!
Ina son Na ankarar da admins wata matsala da na gano ta a wannan shafin. Matsalar kuwa itace mu masu amfani da wayoyi wajen editing wannan shafin baya bude mana a Babban Shafi (desktop version), Idan da mai yiwuwa to a gyara. - [[User:Abubakar A Gwanki|Abubakar A Gwanki]] ([[User talk:Abubakar A Gwanki|talk]]) 11:56, 4 ga Maris, 2019 (UTC)
:{{@|Abubakar A Gwanki}} OK, ina ganin wannan haka site din yake ne. Yanzu kaga nima ina kan wayar hannu ne, in kana son komawa desktop version, saidai ka latsa "Babban shafi" da kanka, zaka ga wurin a can kasan kowane shafi. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 12:08, 4 ga Maris, 2019 (UTC)
== gidanhaki ==
Gidanhaki dai shiya ce mai din bin tarifi ta kafune tun da zuwan shehu uthaman bin fodiyo allah shi yarda dashi izuwa kawo yanzu sai dai karin suna datakeyi a sassa daban daban da fannin muhammad sani gidanhaki
Slm ammarpad dan allah inaso na kirkiri shafuka na hausa
Assalam
== Kwankwaso,s wife ==
Kwankwaso,s wife
== Various requests ==
Hello, Could you please:
*Replace the [[MediaWiki:Common.css|Hausa wiki css]] with the [[:en:MediaWiki:Common.css|english wiki css]]. It fixes, amongst others, the position of the infoboxes.
*Delete these two pages: [[Template:Wikibase]], [[Module:Wikibase]].
*Edit these localization pages (Just modify the values on the right hand side):
**[[Template:Infobox biography/localize]].
**[[Template:Infobox biography/sport/basketball/localize]].
**[[Template:Infobox biography/sport/football/localize]].
**[[Template:Infobox biography/sport/tennis/localize]].
Thanks. [[User:Sami At Ferḥat|Sami At Ferḥat]] ([[User talk:Sami At Ferḥat|talk]]) 18:23, 15 Mayu 2019 (UTC)
== Alijos A Shehu ==
Sunan DUNiYA
== Ibrahim kabiru gagarawa ==
Ina Neman yadda zan bude account na Wikipedia
:{{@| 197.210.47.39}} Ka shiga [[Special:CreateAccount]]. Ko kuma ka tura man sunanka da email ta email dina <code>ammar@wikimedia.org.ng</code>. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 17:04, 13 ga Yuni, 2019 (UTC)
== Muhamadu ==
Salm YA AKEBUDE EMAIL
== yusuf ==
Ibrahim
== sa idu musa ==
riji yan gwamgwam jido dawakin kudu kano
== sa idu musa rijiya gwamgwam jido dawakin kudu IP ==
Yayi daidai kobaiyiba awayar mindakai
== 88465702 ==
Kaka ari
== layisantara ==
lawal ninazauna awurare dabandaba naungowa natashi dagabayan garin daura sunwajan gari shadam bu
== Aslm barkan'mu da warhaka ina mana patan alkhairi baki daya yan uwana musilmai ==
Ina godiya ga allah daya bamu damar yadda damu kasance atare da juna
== babani ==
112202
== Translation ==
I want to know if I can translate a Wikipedia article from 'English Wikipedia' to 'Hausa Wikipedia'. If yes, I want to know more about it. Thanks.
== ibraheem Adamu gumel jigawa state ==
barkanku DA
fatan kuna lafeeya I want be among members of this organization
wannni yafara shugaban kasa a nejire
== Neman taimako ==
Barkanku da aiki, ni sunana ABDULMALIK MANSUR ina zaune a garin kano nayi rijista da wannan shafi ne domin nima na bada gudunmowa. Dan Allah ina bukatar shawarwarinku da kuma taimakon ku na gode.
Godiya [[User:Maliky|Maliky]] ([[User talk:Maliky|talk]]) 17:25, 13 ga Augusta, 2020 (UTC)
:Yawwa {{@|Maliky}} Barka da zuwa, kamar dame dame kake bukatar ka sani? –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 22:31, 16 ga Augusta, 2020 (UTC)
Kamar yadda ake yin table da kuma saka hoto. [[User:Maliky|Maliky]] ([[User talk:Maliky|talk]]) 11:41, 14 Satumba 2020 (UTC)
== Muhammad Huwaidahu sufi ==
Facebook
Wkslm lafiya kalau
== 0852 ==
Aa
== Aliyu iliyasu dangada ==
Nima inaso nabada gudummawa sosai Dan kara bunkasa yaren hausa innasamu damar hakan dukda ba sosai nake fashintar turanciba amma ina ganeshi
misali wasu kalmomi da zamuso agyagygyara kuma muna munna da akasamar da wannan shafin
muna jinjina maka matuka very good,
[[Special:Contributions/105.112.25.48|105.112.25.48]] 10:00, 7 Oktoba 2020 (UTC)
:Yawwa yayi kyau, kuma muna maraba daku. Zaka iya shiga group dinmu na WhatsApp domin ci gaba da tattaunawa da kuma sanin shirye shiryen mu. Kuma ya kamata ka [[Special:CreateAccount|kirkiri sabon account]] don ka samu username na dindindin. Kana iya sake tambaya na idan kana neman karin bayani. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 10:09, 7 Oktoba 2020 (UTC)
== ismail ==
Labaran duniya
== Abdullahi dahiru odo ogun ==
Barkan muda warhaka!
:Yawwa. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 11:58, 31 ga Janairu, 2021 (UTC)
== na kirkira mukala ==
Ya zan sanya reference
::Ka duba shafinka na tattaunawa na anyi maka bayanin hakan. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 14:08, 16 ga Faburairu, 2021 (UTC)
== From ==
Ghy
== J k musa yaro ==
Son annabi shine so har abada shine son da mutum zai rika ya amfanar dashi duniya da lahira
Allah kasa mudace allah kasamu cekinyan tatu bayin ka
Asslm dan Allah ina da tambaya idan kana kusa
== mansir isah ==
unguwar.magaji. kakngi.giwa.area.Kaduna.state
Crawle
== aminuidris0808811 ==
aminuiris
== Auwal dalladi kargi ==
An haifi auwal a ranar 01/06/2000
== Databox ==
Asslm. Ammar ya ake sanya databox. Na yi translation na [[Jami'ar Jos]] amman daga baya naga '''Uncle bash''' ya saka databox. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 08:38, 11 Nuwamba, 2022 (UTC)
:@[[User:BnHamid|BnHamid]], Za ka rubuta <nowiki>{{databox}}</nowiki> ne a farkon article din. Har da brackets (braces) din. Daga nan zaka ga information din ya fito. A wani article din kuma ba zaka gani ba, amma duk daya ne. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 12:04, 11 Nuwamba, 2022 (UTC)
::@[[User:Ammarpad|Ammarpad]], na saka ma [[Jami'ar Jihar Kaduna]] yayi. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 16:34, 11 Nuwamba, 2022 (UTC)
==Neman shawara==
Masha Allah
Gaskiya naji dadi sosai kasancewar ansamu mai kula da page na Wikipedia da Hausa hakan ba qaramin cigaba ne ba ace Yaren Hausa yasamu irin wannan daukaka ta hanyar Mr.Ammarpad.
Mr. Ammarpad ina jinjina a gareka,Allah yaqara daukaka,yayimaka jagora adukan lamurranka.
A qarshe ina neman shawarar ka akan yadda za,ayi nabudawa garina Salame Wikipedia,Kasancewar Salame tsohon garine mai dinbin tarihi a daular Usmaniyya Wanda shine mahaifar Sheik Abdulqadir bn Mustafa alturud Salame.
Daga Kabiru Aliyu Salame,Gwadabawa local government,Sokoto state,Nigeria. [[User:Kabir salame|Kabir salame]] ([[User talk:Kabir salame|talk]]) 18:54, 11 Nuwamba, 2022 (UTC)
:Barka da zuwa Malam Kabir, muna farin ciki da zuwanka.
:Ka duba tutorial din mu: [[Wikipedia:Tutorial]] akwai bayani sosae akan yadda zaka yi gyara da ƙirƙira sabbin muƙaloli a Wikipedia.
:Akwai kuma bayani na musamman a wannan shafin shima: [[Wikipedia:Yadda ake rubuta muƙala]]. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 17:46, 14 Nuwamba, 2022 (UTC)
<u>ja layi</u> COMMUNIYT SYSTERM ALL THE USE VALU TRY [[Special:Contributions/197.210.70.246|197.210.70.246]] 23:09, 7 Disamba 2022 (UTC)
== Jami u lawal ==
Allah yajikan zulaihatu
== Databox ==
Barka da safe, Ammar,
Ina fata kana lafiya. Congratulations on the work you are doing to add "databox" to articles where it was missing! I have been doing that manually for a long time but you have very clearly found a faster way to do it. :) Could you tell me which tool you are using? Nagode sosai, –[[User:DonCamillo|DonCamillo]] ([[User talk:DonCamillo|talk]]) 07:00, 22 ga Faburairu, 2023 (UTC)
:Barka da yau {{@|DonCamillo|p=}} and sannu da ƙoƙari. Yes yana da wahala manually and can be quite slow. Ina amfani ne da custom PHP code ta hanyar [https://ha.wikipedia.org/w/api.php?action=help&modules=edit module na editing], ba tool bane dake a kan wiki ba. Nagode. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 21:00, 22 ga Faburairu, 2023 (UTC)
== Saifillahi Abdullahi mlf ==
Kaura ne katsina
SANI ABAKAR S D P SOKOTO WAMAKKO LG RUGGAR MONDE AR
== Abia ==
Anyinasarar kama dantaaddaa'ngelzarma'jihar yobe karamunhukumar fune
== ILIYASU UMAR KANYA BABBA JIGAWA ==
ILIYASU UMAR KANYA BABBA JIGAWA
== FUNAKAA ==
FUNAKAA
agaskiya inada tambaya
to kamar ita wannan kasar ta jamhoriyar nijar wane laifine muhammadu bazoum yake dashi har sukan yimasa juyi mulki
== Gaisuwa ==
Na gode kwarai,muna alfahari daku wurin nuna kulawa akan mu, Godiya nake [[User:El-Abdallaah|El-Abdallaah]] ([[User talk:El-Abdallaah|talk]]) 07:59, 31 ga Augusta, 2023 (UTC)
:Nagode, @[[User:El-Abdallaah|El-Abdallaah]]. Barka da ƙoƙari. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 22:53, 1 Satumba 2023 (UTC)
== Usman abubakar ==
Ita rayuwa wace abace da Allah madau kakin sarki yatsa ramana ita
== ci kekken sunan saiyadina abubakar ==
Ci kekken sunan saiyadina abubakar [[Special:Contributions/105.112.235.123|105.112.235.123]] 15:56, 9 ga Janairu, 2024 (UTC)
== maganin daji ==
maganin daji [[Special:Contributions/2C0F:ECF0:661:3B00:784B:D816:34A7:3ED6|2C0F:ECF0:661:3B00:784B:D816:34A7:3ED6]] 20:01, 19 ga Janairu, 2024 (UTC)
== Ali musa ==
An haife shi
Chida ga watan Oktoba
1986 cikin@
gari gidan kube @
dake jahar maradi
[[Nigerien Party for Democracy and Socialism]] [[Special:Contributions/41.254.48.53|41.254.48.53]] 21:45, 24 ga Janairu, 2024 (UTC)
== Rigar kusa ==
"Rigar kusa" kauye ne dake karamar hukumar musawa katsina state.
Rigar kusa kauye ne mai dauke dauke da yawa matasa da kuma dattawa masana sunce rigar kusa tsohon gari ne.
Rigarkusa kauyika da dama yahada da yar kiya,sabongida slow,bambama da sauransu.
Tana wutar nantarki da asibiti da makaranta primary da nasury.
== Ghana Boy 055 ==
Chapiou
@ [[Special:Contributions/154.160.9.24|154.160.9.24]] 12:09, 21 ga Maris, 2024 (UTC)
== ALIYO ==
BORNO
== Namespaces ==
Hi!
You [https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia%3A%C6%98ofan_al%27umma&diff=213527&oldid=181184 emptied] the page "Wikipedia:Ƙofan al'umma" some time ago.
There was a section I added there with a question about namespace names. It can be seen here in an old revision: [https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:%C6%98ofan_al%27umma&oldid=181178#Namespaces
You know the Hausa language, and you are also very experienced with MediaWiki. Can you please check the table and tell me whether the proposed names are good?
Thanks! [[User:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[User talk:Amire80|talk]]) 18:30, 11 ga Afirilu, 2024 (UTC)
:I made a new section about this here: [[Wikipedia:Kofan al'umma#Namespace name translations]]. [[User:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[User talk:Amire80|talk]]) 20:01, 12 ga Afirilu, 2024 (UTC)
== Shehu gibirima ==
Shehu gibirima [[Musamman:Contributions/102.91.4.40|102.91.4.40]] 19:03, 24 ga Yuni, 2024 (UTC)
== Salisu garba ==
Assalamu alaikum inason tan baya kozan shiwaka tana da sinada rin ciwon tayi pot
== Shin taya gobarar greenhouse katsina ta faru ==
Shin taya gobarar greenhouse katsina ta faru [[Musamman:Contributions/105.112.117.72|105.112.117.72]] 13:47, 28 ga Augusta, 2024 (UTC)
== ABDULRAHMAN HARUNA ==
KADUNA
== Bbca ==
A
== HAUSA RIGAR SILKE ==
DUK WANI ABU DA YA SHAFI INGANTA HARSHEN HAUSA DA HAƁAKATA [[User:ƊANDOGO BUNGUƊU|ƊANDOGO BUNGUƊU]] ([[User talk:ƊANDOGO BUNGUƊU|talk]]) 15:05, 2 ga Maris, 2025 (UTC)
== shaaibu ==
JIGAWA
== SHEHU USMANU ==
GADA BUNGUDU ZAMFARA NIGERIA
== AmmarBot for Swahili Wikipedia ==
Hello brother,
I hope you are doing great after the series of sessions at Wikimania. I also hope you've returned safely to your home country.
I was just asking about the bot issue which I shared with you back in Nairobi. Any progress so far? [[User:Muddyb|Muddyb]] ([[User talk:Muddyb|talk]]) 12:36, 15 ga Augusta, 2025 (UTC)
:Hello @[[User:Muddyb|Muddyb]], I am fine. I hope you reached home safely too.
:I have set up the code now, I just need the translated text. Please share the welcome text. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 17:22, 16 ga Augusta, 2025 (UTC)
::Hello back @[[User:Ammarpad|Ammarpad]]. I have replied to the email. [[User:Muddyb|Muddyb]] ([[User talk:Muddyb|talk]]) 17:46, 17 ga Augusta, 2025 (UTC)
== 7 ==
uyt [[Musamman:Contributions/~2025-29458-90|~2025-29458-90]] ([[Tattaunawar user:~2025-29458-90|talk]]) 17:51, 20 Oktoba 2025 (UTC)
Taba nono na mace
== Lawan abdulhamid ==
Lawan abdulhamid kano
MIYzansa
== Nakasa yin rijista ==
Nakasa yin rajista miyasane
== SLM ==
SLM
== Isma.il.abdul.yar.runfa ==
08142754552
Aslm da farko sunana Abdul'aziz Anas ni ina yankin malumfashi ne '''mazaunin yakinkin karamar hukumar malumfashi garin YABA taken wanna rubutu da nakeyi shine ina da burin naga na wallafar da wani littafi Wanda na rubuta na da mashi suna rayuwar mu a yau .Wannan shine taken Wannan rubutu''' [[Musamman:Contributions/~2026-11554-74|~2026-11554-74]] ([[Tattaunawar user:~2026-11554-74|talk]]) 13:02, 21 ga Faburairu, 2026 (UTC)
== Suleman yakubu yargaba alhaji ==
suleman yakubu yargaba alhaji
[[Musamman:Contributions/~2026-11940-32|~2026-11940-32]] ([[Tattaunawar user:~2026-11940-32|talk]]) 22:34, 22 ga Faburairu, 2026 (UTC)
== Dodik ==
imomaliyev [[Musamman:Contributions/~2026-12770-62|~2026-12770-62]] ([[Tattaunawar user:~2026-12770-62|talk]]) 13:18, 26 ga Faburairu, 2026 (UTC)
== Fulani daneji ==
danejawa
[[Musamman:Contributions/~2026-12974-74|~2026-12974-74]] ([[Tattaunawar user:~2026-12974-74|talk]]) 22:35, 27 ga Faburairu, 2026 (UTC)
== Tarihin fulani daneji ==
danejawa [[Musamman:Contributions/~2026-12974-74|~2026-12974-74]] ([[Tattaunawar user:~2026-12974-74|talk]]) 22:36, 27 ga Faburairu, 2026 (UTC)
== NURA FADA MUHAMMED ==
assalama alaikum waramatullah ta alawabar katuhum dafar kodai sunana NURA FADA MUHAMMED MUBI kemikagai suwaga shugabannin kasarmu najeriya dakuma sauran gomnonin jahohin dake afadin najeriya tareda rokon allah subahanahu wata alamadaukakin yabawa shugaban kasar nigeria nisan kona da yawan nasarar wajenganin anshimma wannan zaben dayatinkaromu nashekara ta 2027 alfarman annabi tareda rokonku dan allah dan annabin allah idon allah yasa wanan sakon taje indanake keutata zato taje todan allah kuyikokarin nemoni a number tawa don da sauran bayanin ne al,umar najeriya 07025450283, inajiranku
== inason zuwa gambiya ==
neman aure zasu bani [[Musamman:Contributions/~2026-13669-78|~2026-13669-78]] ([[Tattaunawar user:~2026-13669-78|talk]]) 02:28, 3 ga Maris, 2026 (UTC)
== Nazifi ==
yes [[Musamman:Contributions/~2026-13801-80|~2026-13801-80]] ([[Tattaunawar user:~2026-13801-80|talk]]) 16:48, 3 ga Maris, 2026 (UTC)
== Usmanisah01234@gmail.com ==
Usmanu [[Musamman:Contributions/~2026-14055-73|~2026-14055-73]] ([[Tattaunawar user:~2026-14055-73|talk]]) 20:11, 4 ga Maris, 2026 (UTC)
== AISHA ABDULLAHI ==
assalama alaikum mutanen wikipedia hausa
== Abdul Aziz ==
Ssdf [[Musamman:Contributions/~2026-14413-94|~2026-14413-94]] ([[Tattaunawar user:~2026-14413-94|talk]]) 07:21, 6 ga Maris, 2026 (UTC)
== YAHAYA MUSA ==
6/3/2026
Ni atemakeni bandasanaa
== Isah Abubakar ==
kaduna steste nigeria
inaneman temaku kudi
[[Musamman:Contributions/~2026-14783-76|~2026-14783-76]] ([[Tattaunawar user:~2026-14783-76|talk]]) 05:47, 8 ga Maris, 2026 (UTC)
== Help ==
Please help me improve [[Gaza genocide|this]] article I recently created; my Hausa language skills are poor. Also, please add [[:en:Gaza_genocide|this]] article to the Hausa Wikipedia as it is important. Thank you. [[User:جودت|جودت]] ([[User talk:جودت|talk]]) 15:48, 8 ga Maris, 2026 (UTC)
== Tsakanin sani jingir da Bala lau waye shugaban izalah ==
Tsakanin sani jingir da Bala lau waye shugaban izalah [[Musamman:Contributions/~2026-14911-34|~2026-14911-34]] ([[Tattaunawar user:~2026-14911-34|talk]]) 18:45, 8 ga Maris, 2026 (UTC)
== INASONASHIGA ==
WALLAHI
== Alkasim ==
alkasim [[Musamman:Contributions/~2026-15496-73|~2026-15496-73]] ([[Tattaunawar user:~2026-15496-73|talk]]) 13:39, 11 ga Maris, 2026 (UTC)
== Alkasim ==
alkasim [[Musamman:Contributions/~2026-15496-73|~2026-15496-73]] ([[Tattaunawar user:~2026-15496-73|talk]]) 13:40, 11 ga Maris, 2026 (UTC)
Jahan dosso partama nawa ne Garett [[Musamman:Contributions/~2026-15494-30|~2026-15494-30]] ([[Tattaunawar user:~2026-15494-30|talk]]) 23:24, 11 ga Maris, 2026 (UTC)
== Auwalu mansur gaya ==
A garin gaya na bada tallafin Ramadan a Kofar gidan Sarkin garin Wanda ya hada da shinkafa da wake da ruwan Leda da lemon fata
== Block review ==
Hi! Could I ask for your review of the block on [[Musamman:Contributions/Adamu ab|Adamu ab]] placed by a global sysop roughly a year ago? If you do not think their contributions necessitate it, I'd recommend removing the block.
The short version on my end is that [[Special:CentralAuth/Adamu ab|Adamu ab]] created a new account, [[Special:CentralAuth/Adamu mc|Adamu mc]], after their account was blocked and subsequently locked. I identified this yesterday and globally blocked the new account. However, reviewing their edits, I don't think they're actually connected to AhmedMustafaaaa. If their contributions to this wiki do not warrant a block, removing their previous account's block would be useful. Thanks for your time, and let me know if I should send this request elsewhere. Best, [[User:Vermont|Vermont]] ([[User talk:Vermont|talk]]) 18:40, 16 ga Maris, 2026 (UTC)
:Hi @[[User:Vermont|Vermont]], I am not very familiar with this user, but from looking at the accounts involved, I agree they are the least likely to be AhmedMustafaaaa. Although [[User:Adamu ab|Adamu ab]] appears to be independently blocked on Wikidata and MediaWiki.org for unrelated reasons, their actions here on this wiki are quite acceptable and do not warrant a block.
:I am fine with removing the block from the older account. However, it is worth noting that they created Adamu_ab about a month before the first account was blocked. They then immediately switched to the second account on the day the first was blocked. They need to stick to a single account and appeal blocks from there. –[[User:Ammarpad|Ammarpad]] ([[User talk:Ammarpad|talk]]) 10:33, 18 ga Maris, 2026 (UTC)
::@[[User:Ammarpad|Ammarpad]]: Indeed - part of a global unblock for them would be a commitment to using a single account, and the old account will likely remain locked. Thanks for looking into this. [[User:Vermont|Vermont]] ([[User talk:Vermont|talk]]) 14:49, 18 ga Maris, 2026 (UTC)
== Jimi boi gk ==
Washer boi
== (Ibrahim bako) ==
Bissimillahi rahamani rahim
== Zanshuga ==
masha Allah [[Musamman:Contributions/~2026-17709-67|~2026-17709-67]] ([[Tattaunawar user:~2026-17709-67|talk]]) 20:02, 21 ga Maris, 2026 (UTC)
@[[User:Ammarpad|Ammarpad]] [[Musamman:Contributions/~2026-17806-26|~2026-17806-26]] ([[Tattaunawar user:~2026-17806-26|talk]]) 22:04, 21 ga Maris, 2026 (UTC)
== I need to edit ==
yusuf bin shaik [[Musamman:Contributions/~2026-18422-17|~2026-18422-17]] ([[Tattaunawar user:~2026-18422-17|talk]]) 01:37, 25 ga Maris, 2026 (UTC)
== Dari daya ==
Litafi dari daya
== Gali ==
Gufanar da mal. Nasir el rufa'i a gabar kotu
== ALI ISA JC NAWA ==
CHAM
== Sai anjima ==
sai anjima
[[Musamman:Contributions/~2026-19045-00|~2026-19045-00]] ([[Tattaunawar user:~2026-19045-00|talk]]) 11:00, 27 ga Maris, 2026 (UTC)
== xxwxx ==
pap pu wwxx [[Musamman:Contributions/~2026-19636-09|~2026-19636-09]] ([[Tattaunawar user:~2026-19636-09|talk]]) 18:16, 29 ga Maris, 2026 (UTC)
== Masaudu ==
Ina son koyon NAHAWU
[[Musamman:Contributions/~2026-20180-81|~2026-20180-81]] ([[Tattaunawar user:~2026-20180-81|talk]]) 10:05, 1 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Ina bukatar taimakonku ==
Ina bukatar taimakonku [[Musamman:Contributions/~2026-20156-98|~2026-20156-98]] ([[Tattaunawar user:~2026-20156-98|talk]]) 12:50, 1 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Menene amfanin na'a na'a. ==
Menene amfanin na'a na'a. [[Musamman:Contributions/~2026-20503-90|~2026-20503-90]] ([[Tattaunawar user:~2026-20503-90|talk]]) 01:46, 3 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Learning physics topics ==
Explain why ph [[Musamman:Contributions/~2026-20678-19|~2026-20678-19]] ([[Tattaunawar user:~2026-20678-19|talk]]) 08:30, 4 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== ١٢٣٤٥ ==
روحاني [[Musamman:Contributions/~2026-20875-04|~2026-20875-04]] ([[Tattaunawar user:~2026-20875-04|talk]]) 15:56, 4 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Chrome ==
روحاني [[Musamman:Contributions/~2026-20860-61|~2026-20860-61]] ([[Tattaunawar user:~2026-20860-61|talk]]) 16:09, 4 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Inason shiga kasara ==
yanada sauki kokuma yabinyake Kuma yakudian kasar suke
[[Musamman:Contributions/~2026-21619-45|~2026-21619-45]] ([[Tattaunawar user:~2026-21619-45|talk]]) 15:43, 7 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Fty ==
Fg [[Musamman:Contributions/~2026-21613-47|~2026-21613-47]] ([[Tattaunawar user:~2026-21613-47|talk]]) 04:11, 8 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Alikirashi45 ==
alikirashi
[[Musamman:Contributions/~2026-21759-98|~2026-21759-98]] ([[Tattaunawar user:~2026-21759-98|talk]]) 11:05, 8 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Alikirashi45 ==
alikirashi
[[Musamman:Contributions/~2026-21759-98|~2026-21759-98]] ([[Tattaunawar user:~2026-21759-98|talk]]) 11:06, 8 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Jibril auwal hamza ==
Inaso Na goge asusuna Na access bank Nada Wani asusuna Yaya zanyi domin Yin hakan
== Usseni. Ibbirashim ==
08133144879 [[Musamman:Contributions/~2026-23155-49|~2026-23155-49]] ([[Tattaunawar user:~2026-23155-49|talk]]) 14:59, 14 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Correction ==
The image of the statue, is not of Tullio Moneta but that of his Uncle/Great uncle, Ernesto Theodore Moneta.
Tullio lived in Johannesburg, South Africa, not Durban. Mike Hoare lived in the Durban area.
Wikipedia is a popular site as a source of credible information. Please be certain of facts before posting information on people. Thank you. [[Musamman:Contributions/~2026-23654-39|~2026-23654-39]] ([[Tattaunawar user:~2026-23654-39|talk]]) 17:00, 16 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Ahmad Rufai ==
Ahmad Rufai [[Musamman:Contributions/~2026-23571-21|~2026-23571-21]] ([[Tattaunawar user:~2026-23571-21|talk]]) 23:36, 16 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Sutura ==
Sutura [[User:Ahamad roufaï|Ahamad roufaï]] ([[User talk:Ahamad roufaï|talk]]) 23:44, 16 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Wai dan Allah Da gaskene Akwai duniya Asama kamar wannan duniyar tamu ==
Wai dan Allah Da gaskene Akwai duniya Asama kamar wannan duniyar tamu [[Musamman:Contributions/~2026-24499-81|~2026-24499-81]] ([[Tattaunawar user:~2026-24499-81|talk]]) 09:23, 22 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Misali kasa ko bishyu haka ==
Wai dan Allah Da gaskene Akwai duniya Asama kamar wannan duniyar tamu [[Musamman:Contributions/~2026-24499-81|~2026-24499-81]] ([[Tattaunawar user:~2026-24499-81|talk]]) 09:24, 22 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Alhamdu lillah ==
masha Allah [[Musamman:Contributions/~2026-24815-45|~2026-24815-45]] ([[Tattaunawar user:~2026-24815-45|talk]]) 16:13, 22 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== Itaciyyar zamani ==
shin tayaya Zan Iya gabatar Da darasi Mai Anfani a wannan gida Dan cigaban Al,umma GABA daya . Zan so in Samu damar Hakan in sha Allah. [[Musamman:Contributions/~2026-25442-87|~2026-25442-87]] ([[Tattaunawar user:~2026-25442-87|talk]]) 13:35, 26 ga Afirilu, 2026 (UTC)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:33, 28 ga Afirilu, 2026 (UTC) </div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471754 -->
== Inaso temako ==
Please please please temako [[Musamman:Contributions/~2026-26771-95|~2026-26771-95]] ([[Tattaunawar user:~2026-26771-95|talk]]) 09:09, 2 Mayu 2026 (UTC)
== Abdullahi rabiu ==
<big>barka da warhaka akwai bonos da akabani to Amma yakifita me matsalan ne</big> [[Musamman:Contributions/~2026-26723-12|~2026-26723-12]] ([[Tattaunawar user:~2026-26723-12|talk]]) 09:53, 2 Mayu 2026 (UTC)
== Imrana bello kirfi ==
allah ya zaunarmana da kasarmu najeria lafiya [[Musamman:Contributions/~2026-26509-38|~2026-26509-38]] ([[Tattaunawar user:~2026-26509-38|talk]]) 13:49, 2 Mayu 2026 (UTC)
== Imrana bello kirfi ==
allah ya zaunarmana da kasarmu najeria lafiya [[Musamman:Contributions/~2026-26509-38|~2026-26509-38]] ([[Tattaunawar user:~2026-26509-38|talk]]) 13:52, 2 Mayu 2026 (UTC)
== Dangote ==
Dangote
[[Musamman:Contributions/~2026-27105-69|~2026-27105-69]] ([[Tattaunawar user:~2026-27105-69|talk]]) 23:40, 4 Mayu 2026 (UTC)
== Zakiiya.karatu.bakadastarki ==
Zakaiya.karatubakadastarki [[Musamman:Contributions/~2026-27714-30|~2026-27714-30]] ([[Tattaunawar user:~2026-27714-30|talk]]) 06:40, 8 Mayu 2026 (UTC)
t4mp2dx10rhvg7f9797fb6sz48osh0c
Afirka ta Yamma
0
8860
832321
686443
2026-05-08T07:33:08Z
Kabirusheshe
25193
832321
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afirka :Ta Yamma''' ko '''Yammacin Afirka, Ita''' ce yammacin [[nahiya|nahiyar]] [[Afirka]]. [[UN|Majalisan Dinkin Duniya]] sun bayyana Yammacin Afirka a matsayin [[Kasashe|ƙasashe]] 16, sune [[Benin]], [[Burkina Faso]], [[Cape Verde]], [[The Gambia|Gambia]], [[Gana]], [[Gini]], [[Guinea-Bissau]], [[Côte d'Ivoire]], [[Liberia]], [[Mali]], [[Muritaniya]], [[Nijar]], [[Najeriya]], [[Senegal]], [[Sierra Leone]] da kuma [[Togo]], haka kuma harda wasu [[tsuburi|tsuburi.]]<ref name="Paul R. Masson 2001">Paul R. Masson, Catherine Anne Pattillo, "Monetary union in West Africa (ECOWAS): is it desirable and how could it be achieved?" (Introduction). International Monetary Fund, 2001. {{ISBN|1-58906-014-8}}</ref>
==Ƙasashen yammacin Afrika;==
Ƙasashe kimanin guda 17, ne kamar haka:
[[File:Map of West AFrica.gif|thumb|right|350px|<div align="center">Taswirar kasashen Afrika ta yamma;<br />
{{Col-begin|width=100%}}
{{Col-break}}
* '''[[Benin]]'''
* '''[[Burkina Faso]]'''
* '''[[Cape Verde]]'''
* '''[[Côte d'Ivoire]]'''
* '''[[The Gambia]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Ghana]]'''
* '''[[Gini]]'''
* '''[[Guinea-Bissau]]'''
* '''[[Liberia]]'''
* '''[[Mali]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Nijer]]'''
* '''[[Nigeria]]'''
* '''[[Senegal]]'''
* '''[[Sierra Leone]]'''
* '''[[Togo]]'''
{{Col-break}}
{{Col-end}}
</div>
]]
* [[Benin]].
* [[Burkina Faso]].
* [[Cape Verde]].
* [[Côte d'Ivoire]].
* [[Gambiya]].
* [[Ghana]].
* Gini.
* Guinea-Bissau.
* [[Laberiya]].
* [[Mali]].
* [[Muritaniya]].
* [[Morocco]].
* [[Nijer]].
* Najeriya.
* [[Senegal]].
* [[Saliyo]].
* [[Togo]].
== Hotuna: ==
=== Manyan biranen kasashen yammacin Afrika ===
<gallery mode="packed" caption="Capital cities of West Africa;">
Praia coast Cape Verde.jpg|[[Praia]], Cape Verde
Dakar - Panorama_urbain.jpg|[[Dakar]], Senegal
Imagelomé20.jpg|[[Lomé]], Togo
Grande mosquee porto-novo.jpg|[[Porto-Novo]], Benin
Street scene niamey 2006 002.jpg|[[Niamey]], Niger
Kwamenkrumah av2.JPG|[[Ouagadougou]], Burkina Faso
Fort Thornton - Freetown - Sierra Leone.jpg|[[Freetown]], Sierra Leone
Banjul great mosque.jpg|[[Banjul]], Gambia
Conakry street (3329204314).jpg|[[Conakry]], Guinea
Praça Che Guevara, Bissau.jpg|[[Bissau]], Guinea-Bissau
Monrovia Street.jpg|[[Monrovia]], Liberia
Place des explorateurs, Koulouba - Bamako.jpg|[[Bamako]], Mali
Georgetown Ascension1.JPG|[[Georgetown, Ascension Island|Georgetown]], Ascension Island
Tristan W coast 47 (3449569461).jpg|[[Tristan da Cunha]], [[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]
</gallery>
Karin wasu fitattun hotuna na biranen yammacin Afrika;
<gallery> Lagos_Island.jpg
|[[Lagos]Island
Lagos_1_galleryfull.jpg
|Lagos Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 3.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 2.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory.jpg
|[[Abuja]] Najeriya
City Of Accra.jpg
|Accra
City of Accra.jpg|Birnin[[Accra]]
AbidjanSib.JPG
|Abidjan
Abidjan-Plateau1.JPG
|Abidjan
Abidjanpyramid.JPG
|Abidjan
Aerial View of Kumasi in 2003.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
PortHacourt1.jpg
|Fatakwal [[Najeriya]]
Pitakwa.jpg
|Pitawa
</gallery>
== Manazarta. ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Afirka ta Yamma}}
[[Category:Afirka]]
/ref>
ofqvb70oita9shox9y79gld391wzz1y
832323
832321
2026-05-08T07:34:07Z
Kabirusheshe
25193
832323
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afirka :Ta Yamma''' ko '''Yammacin Afirka, Ita''' ce yammacin [[nahiya|nahiyar]] [[Afirka]]. [[UN|Majalisan Dinkin Duniya]] sun bayyana Yammacin Afirka a matsayin [[Kasashe|ƙasashe]] 16, sune [[Benin]] da [[Burkina Faso]] da [[Cape Verde]] da [[The Gambia|Gambia]], [[Gana]], [[Gini]], [[Guinea-Bissau]], [[Côte d'Ivoire]], [[Liberia]], [[Mali]], [[Muritaniya]], [[Nijar]], [[Najeriya]], [[Senegal]], [[Sierra Leone]] da kuma [[Togo]], haka kuma harda wasu [[tsuburi|tsuburi.]]<ref name="Paul R. Masson 2001">Paul R. Masson, Catherine Anne Pattillo, "Monetary union in West Africa (ECOWAS): is it desirable and how could it be achieved?" (Introduction). International Monetary Fund, 2001. {{ISBN|1-58906-014-8}}</ref>
==Ƙasashen yammacin Afrika;==
Ƙasashe kimanin guda 17, ne kamar haka:
[[File:Map of West AFrica.gif|thumb|right|350px|<div align="center">Taswirar kasashen Afrika ta yamma;<br />
{{Col-begin|width=100%}}
{{Col-break}}
* '''[[Benin]]'''
* '''[[Burkina Faso]]'''
* '''[[Cape Verde]]'''
* '''[[Côte d'Ivoire]]'''
* '''[[The Gambia]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Ghana]]'''
* '''[[Gini]]'''
* '''[[Guinea-Bissau]]'''
* '''[[Liberia]]'''
* '''[[Mali]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Nijer]]'''
* '''[[Nigeria]]'''
* '''[[Senegal]]'''
* '''[[Sierra Leone]]'''
* '''[[Togo]]'''
{{Col-break}}
{{Col-end}}
</div>
]]
* [[Benin]].
* [[Burkina Faso]].
* [[Cape Verde]].
* [[Côte d'Ivoire]].
* [[Gambiya]].
* [[Ghana]].
* Gini.
* Guinea-Bissau.
* [[Laberiya]].
* [[Mali]].
* [[Muritaniya]].
* [[Morocco]].
* [[Nijer]].
* Najeriya.
* [[Senegal]].
* [[Saliyo]].
* [[Togo]].
== Hotuna: ==
=== Manyan biranen kasashen yammacin Afrika ===
<gallery mode="packed" caption="Capital cities of West Africa;">
Praia coast Cape Verde.jpg|[[Praia]], Cape Verde
Dakar - Panorama_urbain.jpg|[[Dakar]], Senegal
Imagelomé20.jpg|[[Lomé]], Togo
Grande mosquee porto-novo.jpg|[[Porto-Novo]], Benin
Street scene niamey 2006 002.jpg|[[Niamey]], Niger
Kwamenkrumah av2.JPG|[[Ouagadougou]], Burkina Faso
Fort Thornton - Freetown - Sierra Leone.jpg|[[Freetown]], Sierra Leone
Banjul great mosque.jpg|[[Banjul]], Gambia
Conakry street (3329204314).jpg|[[Conakry]], Guinea
Praça Che Guevara, Bissau.jpg|[[Bissau]], Guinea-Bissau
Monrovia Street.jpg|[[Monrovia]], Liberia
Place des explorateurs, Koulouba - Bamako.jpg|[[Bamako]], Mali
Georgetown Ascension1.JPG|[[Georgetown, Ascension Island|Georgetown]], Ascension Island
Tristan W coast 47 (3449569461).jpg|[[Tristan da Cunha]], [[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]
</gallery>
Karin wasu fitattun hotuna na biranen yammacin Afrika;
<gallery> Lagos_Island.jpg
|[[Lagos]Island
Lagos_1_galleryfull.jpg
|Lagos Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 3.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 2.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory.jpg
|[[Abuja]] Najeriya
City Of Accra.jpg
|Accra
City of Accra.jpg|Birnin[[Accra]]
AbidjanSib.JPG
|Abidjan
Abidjan-Plateau1.JPG
|Abidjan
Abidjanpyramid.JPG
|Abidjan
Aerial View of Kumasi in 2003.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
PortHacourt1.jpg
|Fatakwal [[Najeriya]]
Pitakwa.jpg
|Pitawa
</gallery>
== Manazarta. ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Afirka ta Yamma}}
[[Category:Afirka]]
/ref>
81gh8kamqpxo2gfijvl247i7t47jhdc
832324
832323
2026-05-08T07:34:36Z
Kabirusheshe
25193
832324
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afirka :Ta Yamma''' ko '''Yammacin Afirka, Ita''' ce yammacin [[nahiya|nahiyar]] [[Afirka]]. [[UN|Majalisan Dinkin Duniya]] sun bayyana Yammacin Afirka a matsayin [[Kasashe|ƙasashe]] 16, sune [[Benin]] da [[Burkina Faso]] da [[Cape Verde]] da [[The Gambia|Gambia]] da [[Gana]], [[Gini]], [[Guinea-Bissau]], [[Côte d'Ivoire]], [[Liberia]], [[Mali]], [[Muritaniya]], [[Nijar]], [[Najeriya]], [[Senegal]], [[Sierra Leone]] da kuma [[Togo]], haka kuma harda wasu [[tsuburi|tsuburi.]]<ref name="Paul R. Masson 2001">Paul R. Masson, Catherine Anne Pattillo, "Monetary union in West Africa (ECOWAS): is it desirable and how could it be achieved?" (Introduction). International Monetary Fund, 2001. {{ISBN|1-58906-014-8}}</ref>
==Ƙasashen yammacin Afrika;==
Ƙasashe kimanin guda 17, ne kamar haka:
[[File:Map of West AFrica.gif|thumb|right|350px|<div align="center">Taswirar kasashen Afrika ta yamma;<br />
{{Col-begin|width=100%}}
{{Col-break}}
* '''[[Benin]]'''
* '''[[Burkina Faso]]'''
* '''[[Cape Verde]]'''
* '''[[Côte d'Ivoire]]'''
* '''[[The Gambia]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Ghana]]'''
* '''[[Gini]]'''
* '''[[Guinea-Bissau]]'''
* '''[[Liberia]]'''
* '''[[Mali]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Nijer]]'''
* '''[[Nigeria]]'''
* '''[[Senegal]]'''
* '''[[Sierra Leone]]'''
* '''[[Togo]]'''
{{Col-break}}
{{Col-end}}
</div>
]]
* [[Benin]].
* [[Burkina Faso]].
* [[Cape Verde]].
* [[Côte d'Ivoire]].
* [[Gambiya]].
* [[Ghana]].
* Gini.
* Guinea-Bissau.
* [[Laberiya]].
* [[Mali]].
* [[Muritaniya]].
* [[Morocco]].
* [[Nijer]].
* Najeriya.
* [[Senegal]].
* [[Saliyo]].
* [[Togo]].
== Hotuna: ==
=== Manyan biranen kasashen yammacin Afrika ===
<gallery mode="packed" caption="Capital cities of West Africa;">
Praia coast Cape Verde.jpg|[[Praia]], Cape Verde
Dakar - Panorama_urbain.jpg|[[Dakar]], Senegal
Imagelomé20.jpg|[[Lomé]], Togo
Grande mosquee porto-novo.jpg|[[Porto-Novo]], Benin
Street scene niamey 2006 002.jpg|[[Niamey]], Niger
Kwamenkrumah av2.JPG|[[Ouagadougou]], Burkina Faso
Fort Thornton - Freetown - Sierra Leone.jpg|[[Freetown]], Sierra Leone
Banjul great mosque.jpg|[[Banjul]], Gambia
Conakry street (3329204314).jpg|[[Conakry]], Guinea
Praça Che Guevara, Bissau.jpg|[[Bissau]], Guinea-Bissau
Monrovia Street.jpg|[[Monrovia]], Liberia
Place des explorateurs, Koulouba - Bamako.jpg|[[Bamako]], Mali
Georgetown Ascension1.JPG|[[Georgetown, Ascension Island|Georgetown]], Ascension Island
Tristan W coast 47 (3449569461).jpg|[[Tristan da Cunha]], [[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]
</gallery>
Karin wasu fitattun hotuna na biranen yammacin Afrika;
<gallery> Lagos_Island.jpg
|[[Lagos]Island
Lagos_1_galleryfull.jpg
|Lagos Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 3.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 2.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory.jpg
|[[Abuja]] Najeriya
City Of Accra.jpg
|Accra
City of Accra.jpg|Birnin[[Accra]]
AbidjanSib.JPG
|Abidjan
Abidjan-Plateau1.JPG
|Abidjan
Abidjanpyramid.JPG
|Abidjan
Aerial View of Kumasi in 2003.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
PortHacourt1.jpg
|Fatakwal [[Najeriya]]
Pitakwa.jpg
|Pitawa
</gallery>
== Manazarta. ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Afirka ta Yamma}}
[[Category:Afirka]]
/ref>
idh2zh0qgoh80gluzrphdmc9tmuka08
832327
832324
2026-05-08T07:35:51Z
Kabirusheshe
25193
832327
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afirka :Ta Yamma''' ko '''Yammacin Afirka, Ita''' ce yammacin [[nahiya|nahiyar]] [[Afirka]]. [[UN|Majalisan Dinkin Duniya]] sun bayyana Yammacin Afirka a matsayin [[Kasashe|ƙasashe]] 16, sune [[Benin]] da [[Burkina Faso]] da [[Cape Verde]] da [[The Gambia|Gambia]] da [[Gana]] da[[Gini]] da [[Guinea-Bissau]], [[Côte d'Ivoire]], [[Liberia]], [[Mali]], [[Muritaniya]], [[Nijar]], [[Najeriya]], [[Senegal]], [[Sierra Leone]] da kuma [[Togo]], haka kuma harda wasu [[tsuburi|tsuburi.]]<ref name="Paul R. Masson 2001">Paul R. Masson, Catherine Anne Pattillo, "Monetary union in West Africa (ECOWAS): is it desirable and how could it be achieved?" (Introduction). International Monetary Fund, 2001. {{ISBN|1-58906-014-8}}</ref>
==Ƙasashen yammacin Afrika;==
Ƙasashe kimanin guda 17, ne kamar haka:
[[File:Map of West AFrica.gif|thumb|right|350px|<div align="center">Taswirar kasashen Afrika ta yamma;<br />
{{Col-begin|width=100%}}
{{Col-break}}
* '''[[Benin]]'''
* '''[[Burkina Faso]]'''
* '''[[Cape Verde]]'''
* '''[[Côte d'Ivoire]]'''
* '''[[The Gambia]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Ghana]]'''
* '''[[Gini]]'''
* '''[[Guinea-Bissau]]'''
* '''[[Liberia]]'''
* '''[[Mali]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Nijer]]'''
* '''[[Nigeria]]'''
* '''[[Senegal]]'''
* '''[[Sierra Leone]]'''
* '''[[Togo]]'''
{{Col-break}}
{{Col-end}}
</div>
]]
* [[Benin]].
* [[Burkina Faso]].
* [[Cape Verde]].
* [[Côte d'Ivoire]].
* [[Gambiya]].
* [[Ghana]].
* Gini.
* Guinea-Bissau.
* [[Laberiya]].
* [[Mali]].
* [[Muritaniya]].
* [[Morocco]].
* [[Nijer]].
* Najeriya.
* [[Senegal]].
* [[Saliyo]].
* [[Togo]].
== Hotuna: ==
=== Manyan biranen kasashen yammacin Afrika ===
<gallery mode="packed" caption="Capital cities of West Africa;">
Praia coast Cape Verde.jpg|[[Praia]], Cape Verde
Dakar - Panorama_urbain.jpg|[[Dakar]], Senegal
Imagelomé20.jpg|[[Lomé]], Togo
Grande mosquee porto-novo.jpg|[[Porto-Novo]], Benin
Street scene niamey 2006 002.jpg|[[Niamey]], Niger
Kwamenkrumah av2.JPG|[[Ouagadougou]], Burkina Faso
Fort Thornton - Freetown - Sierra Leone.jpg|[[Freetown]], Sierra Leone
Banjul great mosque.jpg|[[Banjul]], Gambia
Conakry street (3329204314).jpg|[[Conakry]], Guinea
Praça Che Guevara, Bissau.jpg|[[Bissau]], Guinea-Bissau
Monrovia Street.jpg|[[Monrovia]], Liberia
Place des explorateurs, Koulouba - Bamako.jpg|[[Bamako]], Mali
Georgetown Ascension1.JPG|[[Georgetown, Ascension Island|Georgetown]], Ascension Island
Tristan W coast 47 (3449569461).jpg|[[Tristan da Cunha]], [[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]
</gallery>
Karin wasu fitattun hotuna na biranen yammacin Afrika;
<gallery> Lagos_Island.jpg
|[[Lagos]Island
Lagos_1_galleryfull.jpg
|Lagos Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 3.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 2.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory.jpg
|[[Abuja]] Najeriya
City Of Accra.jpg
|Accra
City of Accra.jpg|Birnin[[Accra]]
AbidjanSib.JPG
|Abidjan
Abidjan-Plateau1.JPG
|Abidjan
Abidjanpyramid.JPG
|Abidjan
Aerial View of Kumasi in 2003.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
PortHacourt1.jpg
|Fatakwal [[Najeriya]]
Pitakwa.jpg
|Pitawa
</gallery>
== Manazarta. ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Afirka ta Yamma}}
[[Category:Afirka]]
/ref>
k23begwyu7hkicdxd138n73ynnl6hmr
832328
832327
2026-05-08T07:36:15Z
Kabirusheshe
25193
832328
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afirka :Ta Yamma''' ko '''Yammacin Afirka, Ita''' ce yammacin [[nahiya|nahiyar]] [[Afirka]]. [[UN|Majalisan Dinkin Duniya]] sun bayyana Yammacin Afirka a matsayin [[Kasashe|ƙasashe]] 16, sune [[Benin]] da [[Burkina Faso]] da [[Cape Verde]] da [[The Gambia|Gambia]] da [[Gana]] da[[Gini]] da [[Guinea-Bissau]] da [[Côte d'Ivoire]], [[Liberia]], [[Mali]], [[Muritaniya]], [[Nijar]], [[Najeriya]], [[Senegal]], [[Sierra Leone]] da kuma [[Togo]], haka kuma harda wasu [[tsuburi|tsuburi.]]<ref name="Paul R. Masson 2001">Paul R. Masson, Catherine Anne Pattillo, "Monetary union in West Africa (ECOWAS): is it desirable and how could it be achieved?" (Introduction). International Monetary Fund, 2001. {{ISBN|1-58906-014-8}}</ref>
==Ƙasashen yammacin Afrika;==
Ƙasashe kimanin guda 17, ne kamar haka:
[[File:Map of West AFrica.gif|thumb|right|350px|<div align="center">Taswirar kasashen Afrika ta yamma;<br />
{{Col-begin|width=100%}}
{{Col-break}}
* '''[[Benin]]'''
* '''[[Burkina Faso]]'''
* '''[[Cape Verde]]'''
* '''[[Côte d'Ivoire]]'''
* '''[[The Gambia]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Ghana]]'''
* '''[[Gini]]'''
* '''[[Guinea-Bissau]]'''
* '''[[Liberia]]'''
* '''[[Mali]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Nijer]]'''
* '''[[Nigeria]]'''
* '''[[Senegal]]'''
* '''[[Sierra Leone]]'''
* '''[[Togo]]'''
{{Col-break}}
{{Col-end}}
</div>
]]
* [[Benin]].
* [[Burkina Faso]].
* [[Cape Verde]].
* [[Côte d'Ivoire]].
* [[Gambiya]].
* [[Ghana]].
* Gini.
* Guinea-Bissau.
* [[Laberiya]].
* [[Mali]].
* [[Muritaniya]].
* [[Morocco]].
* [[Nijer]].
* Najeriya.
* [[Senegal]].
* [[Saliyo]].
* [[Togo]].
== Hotuna: ==
=== Manyan biranen kasashen yammacin Afrika ===
<gallery mode="packed" caption="Capital cities of West Africa;">
Praia coast Cape Verde.jpg|[[Praia]], Cape Verde
Dakar - Panorama_urbain.jpg|[[Dakar]], Senegal
Imagelomé20.jpg|[[Lomé]], Togo
Grande mosquee porto-novo.jpg|[[Porto-Novo]], Benin
Street scene niamey 2006 002.jpg|[[Niamey]], Niger
Kwamenkrumah av2.JPG|[[Ouagadougou]], Burkina Faso
Fort Thornton - Freetown - Sierra Leone.jpg|[[Freetown]], Sierra Leone
Banjul great mosque.jpg|[[Banjul]], Gambia
Conakry street (3329204314).jpg|[[Conakry]], Guinea
Praça Che Guevara, Bissau.jpg|[[Bissau]], Guinea-Bissau
Monrovia Street.jpg|[[Monrovia]], Liberia
Place des explorateurs, Koulouba - Bamako.jpg|[[Bamako]], Mali
Georgetown Ascension1.JPG|[[Georgetown, Ascension Island|Georgetown]], Ascension Island
Tristan W coast 47 (3449569461).jpg|[[Tristan da Cunha]], [[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]
</gallery>
Karin wasu fitattun hotuna na biranen yammacin Afrika;
<gallery> Lagos_Island.jpg
|[[Lagos]Island
Lagos_1_galleryfull.jpg
|Lagos Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 3.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 2.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory.jpg
|[[Abuja]] Najeriya
City Of Accra.jpg
|Accra
City of Accra.jpg|Birnin[[Accra]]
AbidjanSib.JPG
|Abidjan
Abidjan-Plateau1.JPG
|Abidjan
Abidjanpyramid.JPG
|Abidjan
Aerial View of Kumasi in 2003.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
PortHacourt1.jpg
|Fatakwal [[Najeriya]]
Pitakwa.jpg
|Pitawa
</gallery>
== Manazarta. ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Afirka ta Yamma}}
[[Category:Afirka]]
/ref>
53m16oo35u4n2c0jwd3bm08opfya05k
832329
832328
2026-05-08T07:36:44Z
Kabirusheshe
25193
832329
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afirka :Ta Yamma''' ko '''Yammacin Afirka, Ita''' ce yammacin [[nahiya|nahiyar]] [[Afirka]]. [[UN|Majalisan Dinkin Duniya]] sun bayyana Yammacin Afirka a matsayin [[Kasashe|ƙasashe]] 16, sune [[Benin]] da [[Burkina Faso]] da [[Cape Verde]] da [[The Gambia|Gambia]] da [[Gana]] da[[Gini]] da [[Guinea-Bissau]] da [[Côte d'Ivoire]] da [[Liberia]] da [[Mali]], [[Muritaniya]], [[Nijar]], [[Najeriya]], [[Senegal]], [[Sierra Leone]] da kuma [[Togo]], haka kuma harda wasu [[tsuburi|tsuburi.]]<ref name="Paul R. Masson 2001">Paul R. Masson, Catherine Anne Pattillo, "Monetary union in West Africa (ECOWAS): is it desirable and how could it be achieved?" (Introduction). International Monetary Fund, 2001. {{ISBN|1-58906-014-8}}</ref>
==Ƙasashen yammacin Afrika;==
Ƙasashe kimanin guda 17, ne kamar haka:
[[File:Map of West AFrica.gif|thumb|right|350px|<div align="center">Taswirar kasashen Afrika ta yamma;<br />
{{Col-begin|width=100%}}
{{Col-break}}
* '''[[Benin]]'''
* '''[[Burkina Faso]]'''
* '''[[Cape Verde]]'''
* '''[[Côte d'Ivoire]]'''
* '''[[The Gambia]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Ghana]]'''
* '''[[Gini]]'''
* '''[[Guinea-Bissau]]'''
* '''[[Liberia]]'''
* '''[[Mali]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Nijer]]'''
* '''[[Nigeria]]'''
* '''[[Senegal]]'''
* '''[[Sierra Leone]]'''
* '''[[Togo]]'''
{{Col-break}}
{{Col-end}}
</div>
]]
* [[Benin]].
* [[Burkina Faso]].
* [[Cape Verde]].
* [[Côte d'Ivoire]].
* [[Gambiya]].
* [[Ghana]].
* Gini.
* Guinea-Bissau.
* [[Laberiya]].
* [[Mali]].
* [[Muritaniya]].
* [[Morocco]].
* [[Nijer]].
* Najeriya.
* [[Senegal]].
* [[Saliyo]].
* [[Togo]].
== Hotuna: ==
=== Manyan biranen kasashen yammacin Afrika ===
<gallery mode="packed" caption="Capital cities of West Africa;">
Praia coast Cape Verde.jpg|[[Praia]], Cape Verde
Dakar - Panorama_urbain.jpg|[[Dakar]], Senegal
Imagelomé20.jpg|[[Lomé]], Togo
Grande mosquee porto-novo.jpg|[[Porto-Novo]], Benin
Street scene niamey 2006 002.jpg|[[Niamey]], Niger
Kwamenkrumah av2.JPG|[[Ouagadougou]], Burkina Faso
Fort Thornton - Freetown - Sierra Leone.jpg|[[Freetown]], Sierra Leone
Banjul great mosque.jpg|[[Banjul]], Gambia
Conakry street (3329204314).jpg|[[Conakry]], Guinea
Praça Che Guevara, Bissau.jpg|[[Bissau]], Guinea-Bissau
Monrovia Street.jpg|[[Monrovia]], Liberia
Place des explorateurs, Koulouba - Bamako.jpg|[[Bamako]], Mali
Georgetown Ascension1.JPG|[[Georgetown, Ascension Island|Georgetown]], Ascension Island
Tristan W coast 47 (3449569461).jpg|[[Tristan da Cunha]], [[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]
</gallery>
Karin wasu fitattun hotuna na biranen yammacin Afrika;
<gallery> Lagos_Island.jpg
|[[Lagos]Island
Lagos_1_galleryfull.jpg
|Lagos Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 3.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 2.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory.jpg
|[[Abuja]] Najeriya
City Of Accra.jpg
|Accra
City of Accra.jpg|Birnin[[Accra]]
AbidjanSib.JPG
|Abidjan
Abidjan-Plateau1.JPG
|Abidjan
Abidjanpyramid.JPG
|Abidjan
Aerial View of Kumasi in 2003.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
PortHacourt1.jpg
|Fatakwal [[Najeriya]]
Pitakwa.jpg
|Pitawa
</gallery>
== Manazarta. ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Afirka ta Yamma}}
[[Category:Afirka]]
/ref>
g2ocdyndvzs22cf85xvehxvyk4qlc3k
832334
832329
2026-05-08T07:37:32Z
Kabirusheshe
25193
832334
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afirka :Ta Yamma''' ko '''Yammacin Afirka, Ita''' ce yammacin [[nahiya|nahiyar]] [[Afirka]]. [[UN|Majalisan Dinkin Duniya]] sun bayyana Yammacin Afirka a matsayin [[Kasashe|ƙasashe]] 16, sune [[Benin]] da [[Burkina Faso]] da [[Cape Verde]] da [[The Gambia|Gambia]] da [[Gana]] da[[Gini]] da [[Guinea-Bissau]] da [[Côte d'Ivoire]] da [[Liberia]] da [[Mali]] da [[Muritaniya]], [[Nijar]], [[Najeriya]], [[Senegal]], [[Sierra Leone]] da kuma [[Togo]], haka kuma harda wasu [[tsuburi|tsuburi.]]<ref name="Paul R. Masson 2001">Paul R. Masson, Catherine Anne Pattillo, "Monetary union in West Africa (ECOWAS): is it desirable and how could it be achieved?" (Introduction). International Monetary Fund, 2001. {{ISBN|1-58906-014-8}}</ref>
==Ƙasashen yammacin Afrika;==
Ƙasashe kimanin guda 17, ne kamar haka:
[[File:Map of West AFrica.gif|thumb|right|350px|<div align="center">Taswirar kasashen Afrika ta yamma;<br />
{{Col-begin|width=100%}}
{{Col-break}}
* '''[[Benin]]'''
* '''[[Burkina Faso]]'''
* '''[[Cape Verde]]'''
* '''[[Côte d'Ivoire]]'''
* '''[[The Gambia]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Ghana]]'''
* '''[[Gini]]'''
* '''[[Guinea-Bissau]]'''
* '''[[Liberia]]'''
* '''[[Mali]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Nijer]]'''
* '''[[Nigeria]]'''
* '''[[Senegal]]'''
* '''[[Sierra Leone]]'''
* '''[[Togo]]'''
{{Col-break}}
{{Col-end}}
</div>
]]
* [[Benin]].
* [[Burkina Faso]].
* [[Cape Verde]].
* [[Côte d'Ivoire]].
* [[Gambiya]].
* [[Ghana]].
* Gini.
* Guinea-Bissau.
* [[Laberiya]].
* [[Mali]].
* [[Muritaniya]].
* [[Morocco]].
* [[Nijer]].
* Najeriya.
* [[Senegal]].
* [[Saliyo]].
* [[Togo]].
== Hotuna: ==
=== Manyan biranen kasashen yammacin Afrika ===
<gallery mode="packed" caption="Capital cities of West Africa;">
Praia coast Cape Verde.jpg|[[Praia]], Cape Verde
Dakar - Panorama_urbain.jpg|[[Dakar]], Senegal
Imagelomé20.jpg|[[Lomé]], Togo
Grande mosquee porto-novo.jpg|[[Porto-Novo]], Benin
Street scene niamey 2006 002.jpg|[[Niamey]], Niger
Kwamenkrumah av2.JPG|[[Ouagadougou]], Burkina Faso
Fort Thornton - Freetown - Sierra Leone.jpg|[[Freetown]], Sierra Leone
Banjul great mosque.jpg|[[Banjul]], Gambia
Conakry street (3329204314).jpg|[[Conakry]], Guinea
Praça Che Guevara, Bissau.jpg|[[Bissau]], Guinea-Bissau
Monrovia Street.jpg|[[Monrovia]], Liberia
Place des explorateurs, Koulouba - Bamako.jpg|[[Bamako]], Mali
Georgetown Ascension1.JPG|[[Georgetown, Ascension Island|Georgetown]], Ascension Island
Tristan W coast 47 (3449569461).jpg|[[Tristan da Cunha]], [[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]
</gallery>
Karin wasu fitattun hotuna na biranen yammacin Afrika;
<gallery> Lagos_Island.jpg
|[[Lagos]Island
Lagos_1_galleryfull.jpg
|Lagos Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 3.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 2.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory.jpg
|[[Abuja]] Najeriya
City Of Accra.jpg
|Accra
City of Accra.jpg|Birnin[[Accra]]
AbidjanSib.JPG
|Abidjan
Abidjan-Plateau1.JPG
|Abidjan
Abidjanpyramid.JPG
|Abidjan
Aerial View of Kumasi in 2003.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
PortHacourt1.jpg
|Fatakwal [[Najeriya]]
Pitakwa.jpg
|Pitawa
</gallery>
== Manazarta. ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Afirka ta Yamma}}
[[Category:Afirka]]
/ref>
eefnb895860v2urgd5fwv1m6itkuqoh
832335
832334
2026-05-08T07:37:55Z
Kabirusheshe
25193
832335
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afirka :Ta Yamma''' ko '''Yammacin Afirka, Ita''' ce yammacin [[nahiya|nahiyar]] [[Afirka]]. [[UN|Majalisan Dinkin Duniya]] sun bayyana Yammacin Afirka a matsayin [[Kasashe|ƙasashe]] 16, sune [[Benin]] da [[Burkina Faso]] da [[Cape Verde]] da [[The Gambia|Gambia]] da [[Gana]] da[[Gini]] da [[Guinea-Bissau]] da [[Côte d'Ivoire]] da [[Liberia]] da [[Mali]] da [[Muritaniya]] da [[Nijar]], [[Najeriya]], [[Senegal]], [[Sierra Leone]] da kuma [[Togo]], haka kuma harda wasu [[tsuburi|tsuburi.]]<ref name="Paul R. Masson 2001">Paul R. Masson, Catherine Anne Pattillo, "Monetary union in West Africa (ECOWAS): is it desirable and how could it be achieved?" (Introduction). International Monetary Fund, 2001. {{ISBN|1-58906-014-8}}</ref>
==Ƙasashen yammacin Afrika;==
Ƙasashe kimanin guda 17, ne kamar haka:
[[File:Map of West AFrica.gif|thumb|right|350px|<div align="center">Taswirar kasashen Afrika ta yamma;<br />
{{Col-begin|width=100%}}
{{Col-break}}
* '''[[Benin]]'''
* '''[[Burkina Faso]]'''
* '''[[Cape Verde]]'''
* '''[[Côte d'Ivoire]]'''
* '''[[The Gambia]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Ghana]]'''
* '''[[Gini]]'''
* '''[[Guinea-Bissau]]'''
* '''[[Liberia]]'''
* '''[[Mali]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Nijer]]'''
* '''[[Nigeria]]'''
* '''[[Senegal]]'''
* '''[[Sierra Leone]]'''
* '''[[Togo]]'''
{{Col-break}}
{{Col-end}}
</div>
]]
* [[Benin]].
* [[Burkina Faso]].
* [[Cape Verde]].
* [[Côte d'Ivoire]].
* [[Gambiya]].
* [[Ghana]].
* Gini.
* Guinea-Bissau.
* [[Laberiya]].
* [[Mali]].
* [[Muritaniya]].
* [[Morocco]].
* [[Nijer]].
* Najeriya.
* [[Senegal]].
* [[Saliyo]].
* [[Togo]].
== Hotuna: ==
=== Manyan biranen kasashen yammacin Afrika ===
<gallery mode="packed" caption="Capital cities of West Africa;">
Praia coast Cape Verde.jpg|[[Praia]], Cape Verde
Dakar - Panorama_urbain.jpg|[[Dakar]], Senegal
Imagelomé20.jpg|[[Lomé]], Togo
Grande mosquee porto-novo.jpg|[[Porto-Novo]], Benin
Street scene niamey 2006 002.jpg|[[Niamey]], Niger
Kwamenkrumah av2.JPG|[[Ouagadougou]], Burkina Faso
Fort Thornton - Freetown - Sierra Leone.jpg|[[Freetown]], Sierra Leone
Banjul great mosque.jpg|[[Banjul]], Gambia
Conakry street (3329204314).jpg|[[Conakry]], Guinea
Praça Che Guevara, Bissau.jpg|[[Bissau]], Guinea-Bissau
Monrovia Street.jpg|[[Monrovia]], Liberia
Place des explorateurs, Koulouba - Bamako.jpg|[[Bamako]], Mali
Georgetown Ascension1.JPG|[[Georgetown, Ascension Island|Georgetown]], Ascension Island
Tristan W coast 47 (3449569461).jpg|[[Tristan da Cunha]], [[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]
</gallery>
Karin wasu fitattun hotuna na biranen yammacin Afrika;
<gallery> Lagos_Island.jpg
|[[Lagos]Island
Lagos_1_galleryfull.jpg
|Lagos Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 3.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 2.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory.jpg
|[[Abuja]] Najeriya
City Of Accra.jpg
|Accra
City of Accra.jpg|Birnin[[Accra]]
AbidjanSib.JPG
|Abidjan
Abidjan-Plateau1.JPG
|Abidjan
Abidjanpyramid.JPG
|Abidjan
Aerial View of Kumasi in 2003.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
PortHacourt1.jpg
|Fatakwal [[Najeriya]]
Pitakwa.jpg
|Pitawa
</gallery>
== Manazarta. ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Afirka ta Yamma}}
[[Category:Afirka]]
/ref>
2no5s53i3xkjme84ptax3cawzz1ran7
832338
832335
2026-05-08T07:39:05Z
Kabirusheshe
25193
832338
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afirka :Ta Yamma''' ko '''Yammacin Afirka, Ita''' ce yammacin [[nahiya|nahiyar]] [[Afirka]]. [[UN|Majalisan Dinkin Duniya]] sun bayyana Yammacin Afirka a matsayin [[Kasashe|ƙasashe]] 16, sune [[Benin]] da [[Burkina Faso]] da [[Cape Verde]] da [[The Gambia|Gambia]] da [[Gana]] da[[Gini]] da [[Guinea-Bissau]] da [[Côte d'Ivoire]] da [[Liberia]] da [[Mali]] da [[Muritaniya]] da [[Nijar]] da [[Najeriya]] da [[Senegal]] da [[Sierra Leone]] da kuma [[Togo]], haka kuma harda wasu [[tsuburi|tsuburi.]]<ref name="Paul R. Masson 2001">Paul R. Masson, Catherine Anne Pattillo, "Monetary union in West Africa (ECOWAS): is it desirable and how could it be achieved?" (Introduction). International Monetary Fund, 2001. {{ISBN|1-58906-014-8}}</ref>
==Ƙasashen yammacin Afrika;==
Ƙasashe kimanin guda 17, ne kamar haka:
[[File:Map of West AFrica.gif|thumb|right|350px|<div align="center">Taswirar kasashen Afrika ta yamma;<br />
{{Col-begin|width=100%}}
{{Col-break}}
* '''[[Benin]]'''
* '''[[Burkina Faso]]'''
* '''[[Cape Verde]]'''
* '''[[Côte d'Ivoire]]'''
* '''[[The Gambia]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Ghana]]'''
* '''[[Gini]]'''
* '''[[Guinea-Bissau]]'''
* '''[[Liberia]]'''
* '''[[Mali]]'''
{{Col-break}}
* '''[[Nijer]]'''
* '''[[Nigeria]]'''
* '''[[Senegal]]'''
* '''[[Sierra Leone]]'''
* '''[[Togo]]'''
{{Col-break}}
{{Col-end}}
</div>
]]
* [[Benin]].
* [[Burkina Faso]].
* [[Cape Verde]].
* [[Côte d'Ivoire]].
* [[Gambiya]].
* [[Ghana]].
* Gini.
* Guinea-Bissau.
* [[Laberiya]].
* [[Mali]].
* [[Muritaniya]].
* [[Morocco]].
* [[Nijer]].
* Najeriya.
* [[Senegal]].
* [[Saliyo]].
* [[Togo]].
== Hotuna: ==
=== Manyan biranen kasashen yammacin Afrika ===
<gallery mode="packed" caption="Capital cities of West Africa;">
Praia coast Cape Verde.jpg|[[Praia]], Cape Verde
Dakar - Panorama_urbain.jpg|[[Dakar]], Senegal
Imagelomé20.jpg|[[Lomé]], Togo
Grande mosquee porto-novo.jpg|[[Porto-Novo]], Benin
Street scene niamey 2006 002.jpg|[[Niamey]], Niger
Kwamenkrumah av2.JPG|[[Ouagadougou]], Burkina Faso
Fort Thornton - Freetown - Sierra Leone.jpg|[[Freetown]], Sierra Leone
Banjul great mosque.jpg|[[Banjul]], Gambia
Conakry street (3329204314).jpg|[[Conakry]], Guinea
Praça Che Guevara, Bissau.jpg|[[Bissau]], Guinea-Bissau
Monrovia Street.jpg|[[Monrovia]], Liberia
Place des explorateurs, Koulouba - Bamako.jpg|[[Bamako]], Mali
Georgetown Ascension1.JPG|[[Georgetown, Ascension Island|Georgetown]], Ascension Island
Tristan W coast 47 (3449569461).jpg|[[Tristan da Cunha]], [[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]
</gallery>
Karin wasu fitattun hotuna na biranen yammacin Afrika;
<gallery> Lagos_Island.jpg
|[[Lagos]Island
Lagos_1_galleryfull.jpg
|Lagos Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 3.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory 2.jpg
|Abuja Najeriya
Abuja, Federal Capital Territory.jpg
|[[Abuja]] Najeriya
City Of Accra.jpg
|Accra
City of Accra.jpg|Birnin[[Accra]]
AbidjanSib.JPG
|Abidjan
Abidjan-Plateau1.JPG
|Abidjan
Abidjanpyramid.JPG
|Abidjan
Aerial View of Kumasi in 2003.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
Kumasi.jpg
|Kumasi Ghana
PortHacourt1.jpg
|Fatakwal [[Najeriya]]
Pitakwa.jpg
|Pitawa
</gallery>
== Manazarta. ==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Afirka ta Yamma}}
[[Category:Afirka]]
/ref>
9md6dcmcthexfl51bke9u29nqu7ej0r
Cristiano Ronaldo
0
9585
831788
831519
2026-05-07T12:46:23Z
Saad Nuhu
43323
831788
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar dribbling.
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa Manchester United. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da UEFA Champions League. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma Juventus na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma Al Nassr FC a Saudi Arabia, inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar UEFA Euro da FIFA World Cup. Ya jagoranci Portugal wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* Ballon d'Or sau 5
* UEFA Champions League sau 5
* UEFA Euro 2016
* UEFA Nations League 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
ms0522ohmqd7oj3v5id6ipkfkhm94hj
831789
831788
2026-05-07T12:48:00Z
Saad Nuhu
43323
831789
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar dribbling.
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa Manchester United. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da UEFA Champions League. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma [[Juventus FC|Juventus]] na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma Al Nassr FC a Saudi Arabia, inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar UEFA Euro da FIFA World Cup. Ya jagoranci Portugal wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* Ballon d'Or sau 5
* UEFA Champions League sau 5
* UEFA Euro 2016
* UEFA Nations League 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
kicu0azcckwop5ukv53bi8k33r3lrz9
831790
831789
2026-05-07T12:48:47Z
Saad Nuhu
43323
831790
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar dribbling.
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa Manchester United. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da [[UEFA Champions League]]. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma [[Juventus FC|Juventus]] na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma Al Nassr FC a Saudi Arabia, inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar UEFA Euro da FIFA World Cup. Ya jagoranci Portugal wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* Ballon d'Or sau 5
* UEFA Champions League sau 5
* UEFA Euro 2016
* UEFA Nations League 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
jd1w3vgtelv275s7y0kk6vyl25dsp45
831792
831790
2026-05-07T12:50:13Z
Saad Nuhu
43323
831792
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar dribbling.
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da [[UEFA Champions League]]. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma [[Juventus FC|Juventus]] na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma Al Nassr FC a Saudi Arabia, inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar UEFA Euro da FIFA World Cup. Ya jagoranci Portugal wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* Ballon d'Or sau 5
* UEFA Champions League sau 5
* UEFA Euro 2016
* UEFA Nations League 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
r9o1vvnlgz2jyvhk4p8tzo7k433yqd0
831794
831792
2026-05-07T12:53:09Z
Saad Nuhu
43323
831794
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar dribbling.
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da [[UEFA Champions League]]. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma [[Juventus FC|Juventus]] na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma [[Al-Nassr|Al Nassr FC]] a [[Saudi Arebiya|Saudi Arabia]], inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar [[UEFA European Championship|UEFA Euro]] da FIFA World Cup. Ya jagoranci Portugal wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* Ballon d'Or sau 5
* UEFA Champions League sau 5
* UEFA Euro 2016
* UEFA Nations League 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
6wrppi06jigglwlefo1sz38j6duq0y8
831795
831794
2026-05-07T12:53:49Z
Saad Nuhu
43323
831795
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar dribbling.
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da [[UEFA Champions League]]. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma [[Juventus FC|Juventus]] na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma [[Al-Nassr|Al Nassr FC]] a [[Saudi Arebiya|Saudi Arabia]], inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar [[UEFA European Championship|UEFA Euro]] da [[FIFA World Cup]]. Ya jagoranci Portugal wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* Ballon d'Or sau 5
* UEFA Champions League sau 5
* UEFA Euro 2016
* UEFA Nations League 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
raeufm9op35xmku6nxngrt5ny6dv0f5
831796
831795
2026-05-07T12:54:51Z
Saad Nuhu
43323
831796
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar dribbling.
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da [[UEFA Champions League]]. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma [[Juventus FC|Juventus]] na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma [[Al-Nassr|Al Nassr FC]] a [[Saudi Arebiya|Saudi Arabia]], inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar [[UEFA European Championship|UEFA Euro]] da [[FIFA World Cup]]. Ya jagoranci [[Portugal]] wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* Ballon d'Or sau 5
* UEFA Champions League sau 5
* UEFA Euro 2016
* UEFA Nations League 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
5umdo07k5sxzopuyvb16cl1uhswrcha
832045
831796
2026-05-07T18:59:45Z
Saad Nuhu
43323
832045
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2018.jpg|thumb]]
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar dribbling.
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da [[UEFA Champions League]]. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma [[Juventus FC|Juventus]] na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma [[Al-Nassr|Al Nassr FC]] a [[Saudi Arebiya|Saudi Arabia]], inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar [[UEFA European Championship|UEFA Euro]] da [[FIFA World Cup]]. Ya jagoranci [[Portugal]] wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* Ballon d'Or sau 5
* UEFA Champions League sau 5
* UEFA Euro 2016
* UEFA Nations League 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
t8ltvsh2rcy6iswgcst7vx1ysmen8at
832050
832045
2026-05-07T19:01:22Z
Saad Nuhu
43323
832050
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2018.jpg|thumb]]
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar [[dribbling]].
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da [[UEFA Champions League]]. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma [[Juventus FC|Juventus]] na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma [[Al-Nassr|Al Nassr FC]] a [[Saudi Arebiya|Saudi Arabia]], inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar [[UEFA European Championship|UEFA Euro]] da [[FIFA World Cup]]. Ya jagoranci [[Portugal]] wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* Ballon d'Or sau 5
* UEFA Champions League sau 5
* UEFA Euro 2016
* UEFA Nations League 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
dtuhoaxti0wf6ysy1f23m5hxprm907f
832054
832050
2026-05-07T19:02:20Z
Saad Nuhu
43323
832054
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2018.jpg|thumb]]
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar [[dribbling]].
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da [[UEFA Champions League]]. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma [[Juventus FC|Juventus]] na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma [[Al-Nassr|Al Nassr FC]] a [[Saudi Arebiya|Saudi Arabia]], inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar [[UEFA European Championship|UEFA Euro]] da [[FIFA World Cup]]. Ya jagoranci [[Portugal]] wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* [[Ballon d'Or]] sau 5
* UEFA Champions League sau 5
* UEFA Euro 2016
* UEFA Nations League 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
0h52g78ldgymft991qjhd8dhvkktuvo
832055
832054
2026-05-07T19:03:00Z
Saad Nuhu
43323
832055
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2018.jpg|thumb]]
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar [[dribbling]].
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da [[UEFA Champions League]]. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma [[Juventus FC|Juventus]] na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma [[Al-Nassr|Al Nassr FC]] a [[Saudi Arebiya|Saudi Arabia]], inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar [[UEFA European Championship|UEFA Euro]] da [[FIFA World Cup]]. Ya jagoranci [[Portugal]] wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* [[Ballon d'Or]] sau 5
* [[UEFA Champions League]] sau 5
* UEFA Euro 2016
* UEFA Nations League 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
fzeffguf8kj5wf0f9fy0p9vz66pzmlp
832056
832055
2026-05-07T19:03:48Z
Saad Nuhu
43323
832056
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2018.jpg|thumb]]
{{Databox}}
[[File:Cristiano Ronaldo, 2010.jpg|thumb|'''Cristiano Ronaldo''']]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:2016 Escultura de Cristiano Ronaldo perante o seu museo de Funchal. Madeira. Portugal-24.jpg|thumb|hoton gunkin ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo 2, 2010.jpg|thumb|hoton Rinaldo a Madrid]]
[[Fayil:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|ronaldo a juventus]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo Signature.svg|thumb|sa hanun Rinaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo (cropped).jpg|thumb|hoton ronaldo]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 31.jpg|thumb|hoton a saudia]]
[[Fayil:Cristiano Ronaldo shoots.jpg|thumb|Hoton ronaldo a training]]
[[Fayil:Cristiano-ronaldo-2491446 960 720.jpg|thumb|Ronaldo]]
[[Fayil:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|thumb|Cristiano Ronaldo]]
== Cristiano Ronaldo ==
'''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' shahararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 5 ga Fabrairu 1985 a Funchal, Madeira. Ana ɗaukar shi a matsayin babban dodo ɗaya daga cikin manyan ’yan wasa a tarihin ƙwallon ƙafa saboda ƙwarewarsa wajen zura kwallaye, ƙarfi, gudu da kuma jajircewa a filin wasa.
== Rayuwar Farko ==
Cristiano Ronaldo ya girma a cikin iyali mai ƙaramin ƙarfi a Madeira. Mahaifinsa José Dinis Aveiro yana aiki a matsayin mai kula da kayan aiki a kulob ɗin ƙwallon ƙafa, yayin da mahaifiyarsa Maria Dolores dos Santos Aveiro take aikin gida. Ronaldo ya fara buga ƙwallo tun yana ƙarami a titunan unguwarsu.
Tun yana ɗan shekara 8 ya shiga ƙungiyar Andorinha, inda mahaifinsa ke aiki. Daga baya ya koma Nacional kafin ya shiga makarantar ƙwallon ƙafa ta Sporting CP a [[Lisbon]].
== Ayyukan Kulob (Club Career) ==
=== Sporting CP ===
Ronaldo ya fara taka leda a ƙungiyar farko ta Sporting CP a shekara ta 2002. Wasansa ya ja hankalin manyan kulob-kulob na Turai saboda saurin gudunsa da fasahar [[dribbling]].
=== Manchester United ===
A shekara ta 2003, Sir Alex Ferguson ya kawo Ronaldo zuwa [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. A nan ne ya fara samun suna a duniya. Ya lashe Premier League, FA Cup, da [[UEFA Champions League]]. A 2008, ya lashe kyautar Ballon d'Or ta farko.
=== Real Madrid ===
A 2009, Ronaldo ya koma Real Madrid a kan kuɗi mafi tsada a lokacin. A nan ya zama babban ɗan wasa na kulob ɗin, inda ya zura fiye da kwallaye 450. Ya lashe Champions League sau huɗu tare da Madrid.
=== Juventus ===
A 2018, Ronaldo ya koma [[Juventus FC|Juventus]] na Italiya. Ya ci Serie A sau biyu kuma ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa wajen zura kwallaye.
=== Komawa Manchester United ===
A 2021, ya koma Manchester United amma ya fuskanci sauye-sauye a kulob ɗin kafin daga baya ya bar Ingila.
=== Al Nassr ===
A 2023, Ronaldo ya koma [[Al-Nassr|Al Nassr FC]] a [[Saudi Arebiya|Saudi Arabia]], inda ya ci gaba da buga wasa da kuma tallata ƙwallon ƙafa a yankin Gabas ta Tsakiya.
== Ayyukan Ƙasa (International Career) ==
Ronaldo yana buga wa tawagar ƙasar Portugal. Ya taka rawa a gasar [[UEFA European Championship|UEFA Euro]] da [[FIFA World Cup]]. Ya jagoranci [[Portugal]] wajen lashe UEFA Euro 2016 da UEFA Nations League 2019.
== Salon Wasa ==
Ronaldo sananne ne da:
* Karfin jiki
* Gudun gudu mai sauri
* Ƙwarewar kai (heading)
* Bugun ƙwallo mai ƙarfi
* Zura kwallo daga wurare daban-daban
== Nasarori da Kyaututtuka ==
* [[Ballon d'Or]] sau 5
* [[UEFA Champions League]] sau 5
* [[UEFA Europa League|UEFA Euro]] 2016
* [[UEFA Nations League]] 2019
* Fiye da kwallaye 850 a aikinsa
== Rayuwar Kai ==
Ronaldo yana da ’ya’ya da dama kuma yana rayuwa mai zaman kansa sosai. Yana da shahara wajen harkokin kasuwanci da tallace-tallace.
== Tasiri da Gado ==
Cristiano Ronaldo ya zama abin koyi ga matasa da dama a duniya. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ’yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi saboda nasarorin da ya samu a ƙasashe daban-daban.
== Manazarta == <references />
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa 1985]]
[[Category:Dan wasan gaba]]
scj22iz4a0ha92spmwlwnrtys7506qv
Bayajidda
0
9594
831966
735079
2026-05-07T18:10:23Z
Ashiru Lawal
24821
831966
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shine(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin anyi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda daya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har yakai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi karshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
osceka26fg8jrpowg8rbccpskugmspn
831967
831966
2026-05-07T18:10:43Z
Ashiru Lawal
24821
831967
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin anyi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda daya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har yakai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi karshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
d852ngyrw2xqtel1s7qlg8oqea17njm
831968
831967
2026-05-07T18:11:25Z
Ashiru Lawal
24821
831968
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin anyi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda daya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har yakai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi karshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
b7z33aryijixa2gnyi7748o536uot9n
831969
831968
2026-05-07T18:11:51Z
Ashiru Lawal
24821
831969
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda daya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har yakai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi karshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
qgxzws0x837pxbhb7ncuy0vn4wam5v3
831970
831969
2026-05-07T18:12:21Z
Ashiru Lawal
24821
831970
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har yakai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi karshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
79rl2w4r7em1mqqpkev2exj2uk9bsj3
831972
831970
2026-05-07T18:12:55Z
Ashiru Lawal
24821
831972
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi karshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
5atk1gnrhkbfw8zftwu5n4c0fjuy12u
831973
831972
2026-05-07T18:13:17Z
Ashiru Lawal
24821
831973
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi karshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
giz2kof195horos7klqcot6jsswzvnw
831974
831973
2026-05-07T18:13:37Z
Ashiru Lawal
24821
831974
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
s483401sxzai5jlz7rb2lt6mh5szl03
831975
831974
2026-05-07T18:14:07Z
Ashiru Lawal
24821
831975
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
neb55mq1kg6u0k82du63f2aerlas249
831976
831975
2026-05-07T18:14:36Z
Ashiru Lawal
24821
831976
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
o7j80r4opk0ygmmufxmaq38nz3e19fe
831978
831976
2026-05-07T18:15:06Z
Ashiru Lawal
24821
831978
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
9rpicet2cqly3co1l3gflwrnibpfmol
831980
831978
2026-05-07T18:15:33Z
Ashiru Lawal
24821
831980
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
90bcu2plvutsl4y9fjiez9p16xqkjlz
831981
831980
2026-05-07T18:15:59Z
Ashiru Lawal
24821
831981
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
j9fgc4ymi6soqihdeetio454ma6ipe1
831984
831981
2026-05-07T18:16:18Z
Ashiru Lawal
24821
831984
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
kbvsg94l6mokhvz1v0avf6cc2p68lni
831986
831984
2026-05-07T18:16:56Z
Ashiru Lawal
24821
831986
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
qyz8v0f8j7cbkjbhnkpmdoqxax4i7fn
831988
831986
2026-05-07T18:17:14Z
Ashiru Lawal
24821
831988
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
9k3me01me6bhy1kw2j0zljs6rcvkumy
831989
831988
2026-05-07T18:17:37Z
Ashiru Lawal
24821
831989
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
4qceb5azdq6jfr2wcdqbdyw8crmkele
831990
831989
2026-05-07T18:18:16Z
Ashiru Lawal
24821
831990
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
rrhhm0y0ojy952fc7b9rpnz7qr5cgyq
831991
831990
2026-05-07T18:18:36Z
Ashiru Lawal
24821
831991
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
4i8htjtnr63sfndtsnkycd0ondselzc
831992
831991
2026-05-07T18:19:15Z
Ashiru Lawal
24821
831992
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
0jktw7ej0v3i3em2kzkhmlr0nozasfm
831993
831992
2026-05-07T18:19:48Z
Ashiru Lawal
24821
831993
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka tayi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
ne8tq4bcmftrrtmyuqbhf540umh9lie
831995
831993
2026-05-07T18:20:24Z
Ashiru Lawal
24821
831995
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
rmd9n8v953hmvvevtglea39ty8tp6o8
831996
831995
2026-05-07T18:20:44Z
Ashiru Lawal
24821
831996
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
etlxzpiufrntspkbrx66ua616nnv9ks
831999
831996
2026-05-07T18:21:21Z
Ashiru Lawal
24821
831999
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
su7rwvni70qk3hk3hmp8yd7lydbtkh4
832004
831999
2026-05-07T18:26:09Z
Ashiru Lawal
24821
832004
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
8x6nce5jgsjcefire6xz8bx31dyzr6n
832005
832004
2026-05-07T18:26:47Z
Ashiru Lawal
24821
832005
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
2hj9s1vc15cmrdds5gfw73nntgfz33h
832009
832005
2026-05-07T18:30:46Z
Ashiru Lawal
24821
832009
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
3kqshjvcgrgftj42hbh0fj0fzg9jdrx
832010
832009
2026-05-07T18:31:55Z
Ashiru Lawal
24821
832010
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
6wgrzs35or9rhvqlvzo7zlbu1cdal78
832011
832010
2026-05-07T18:32:37Z
Ashiru Lawal
24821
832011
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
834lumdziv6h2lbm9nzfstdkljdik3a
832013
832011
2026-05-07T18:33:10Z
Ashiru Lawal
24821
832013
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
td6idnzaqv27yi8vnymbtjhp3b18cd7
832022
832013
2026-05-07T18:44:55Z
Ashiru Lawal
24821
832022
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
7l3foleugrjbeqwhmvonz4s2g8f95f7
832024
832022
2026-05-07T18:45:56Z
Ashiru Lawal
24821
832024
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
cc58h5da1dbef4tlv8mtjx5y6ecc299
832026
832024
2026-05-07T18:46:53Z
Ashiru Lawal
24821
832026
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
hid9mnko5w3vft2tw91qdxslh158rk8
832027
832026
2026-05-07T18:48:48Z
Ashiru Lawal
24821
832027
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
778ovldknerdda87wtpquw2nlwn1gsv
832028
832027
2026-05-07T18:49:09Z
Ashiru Lawal
24821
832028
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
ah0s8xu2tzlbpx1pd7nltq2pmf1fk5c
832029
832028
2026-05-07T18:50:18Z
Ashiru Lawal
24821
832029
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yin ta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
0wd6nu8dopkvqkh7a27xlr94cmcgn14
832030
832029
2026-05-07T18:51:01Z
Ashiru Lawal
24821
832030
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yin ta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda ya yi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
osthspdzhk4jk6m0hsqntrkr0kt9780
832031
832030
2026-05-07T18:52:17Z
Ashiru Lawal
24821
832031
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yin ta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan naɗe gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda ya yi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
kipeqreigy31gohrr3hcxaw5svrc6e7
832034
832031
2026-05-07T18:53:30Z
Ashiru Lawal
24821
832034
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yin ta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan naɗe gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda ya yi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa aka yi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
55ao3816euy5fmh7yplw1t8nz7sikko
832036
832034
2026-05-07T18:54:18Z
Ashiru Lawal
24821
832036
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yin ta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari ya je bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan naɗe gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda ya yi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa aka yi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
af4rj27keml25msm2dmph0b40k8qsfg
832037
832036
2026-05-07T18:54:36Z
Ashiru Lawal
24821
832037
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yin ta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari ya je bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan naɗe gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda ya yi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa aka yi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
nsa6cz6t2iwv20u8q5jd6miymokl5pn
832038
832037
2026-05-07T18:55:12Z
Ashiru Lawal
24821
832038
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yin ta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari ya je bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan naɗe gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda ya yi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa aka yi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
7tmsjlggy0b8kihajdbw6seudmgn0l8
832039
832038
2026-05-07T18:55:51Z
Ashiru Lawal
24821
832039
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yin ta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari ya je bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan naɗe gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda ya yi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa aka yi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. ya yi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
kpuo52j015vlhinyowqcqpl8u4sl71q
832040
832039
2026-05-07T18:57:01Z
Em-mustapha
6594
/* */ m
832040
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' ko '''Abu Yazid''' asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yin ta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari ya je bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan naɗe gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda ya yi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa aka yi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. ya yi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
2fhrd4i8g7d4eaqbxih98zfc0q1ucwc
832042
832040
2026-05-07T18:57:40Z
Ashiru Lawal
24821
832042
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' ko '''Abu Yazid''' asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yin ta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari ya je bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan naɗe gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda ya yi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa aka yi shela duka Ƙauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. ya yi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
7thdv96qgjnukr14wl09rl01foieu3f
832053
832042
2026-05-07T19:02:02Z
Ashiru Lawal
24821
832053
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' ko '''Abu Yazid''' asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kai shi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na Daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma ƙishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa ba ta da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren Lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shi fa zai je ya ɗebo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yin ta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kau da kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da riƙe shi dan kada ya je Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci har da munshari ya je bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai ya ji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan naɗe gugar. wanda hakan ya sa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun ɗibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne ya bar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda ya yi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa aka yi shela duka Ƙauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. ya yi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
06dv4hdlmdfvycxocv4nuoj9knqvdm7
832060
832053
2026-05-07T19:14:01Z
Ashiru Lawal
24821
832060
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi karshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka harda rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
dpip45v3c03cr4repi2my3yok9f3w0i
832061
832060
2026-05-07T19:14:36Z
Ashiru Lawal
24821
832061
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi karshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
8bpd20tvy5ntrneofrgg1ve1jr44ixt
832063
832061
2026-05-07T19:14:58Z
Ashiru Lawal
24821
832063
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kaishi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
7k1s5z26ve7tfced9qvyschxhn1wozi
832064
832063
2026-05-07T19:15:24Z
Ashiru Lawal
24821
832064
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai yaki ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
nyze3yyhfnrnixhljt3dkm3eijrxfnr
832066
832064
2026-05-07T19:15:56Z
Ashiru Lawal
24821
832066
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
czihz87h1vj58kt56szdvg9d1xufpnv
832068
832066
2026-05-07T19:16:19Z
Ashiru Lawal
24821
832068
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wukar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
3igpwaex9u8degtg6xq8mvly14fat5z
832069
832068
2026-05-07T19:16:43Z
Ashiru Lawal
24821
832069
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk fadin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
f9aej6wlwv6dnx99490ccff7vwjm0t9
832071
832069
2026-05-07T19:17:12Z
Ashiru Lawal
24821
832071
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take dashi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
188cgdtg85bvq2hhv6dp9w96gf54ptd
832072
832071
2026-05-07T19:19:40Z
Ashiru Lawal
24821
832072
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya debo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
rj1of1vx8qfpm4tvhxkabjrjdhedivf
832073
832072
2026-05-07T19:20:07Z
Ashiru Lawal
24821
832073
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
6z353qto37g9pc2ujsrrejt6fedf1sp
832074
832073
2026-05-07T19:20:26Z
Ashiru Lawal
24821
832074
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zaiyi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
qdrmzhbu2ztn4pua5yeu8jgmbdq9wj6
832075
832074
2026-05-07T19:20:48Z
Ashiru Lawal
24821
832075
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya Koshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
ai7ny8lgj92c8pwmp7v454xx10xv789
832076
832075
2026-05-07T19:21:20Z
Ashiru Lawal
24821
832076
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru yayi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
hopvntdceo0hg4rcu4qu04qbhw674rb
832077
832076
2026-05-07T19:21:43Z
Ashiru Lawal
24821
832077
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki daya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
ozm09sokl9rp3v7r3kbred4iumg6n0d
832078
832077
2026-05-07T19:22:05Z
Ashiru Lawal
24821
832078
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya bashi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
87r53rd5b2d6xlfu5fr9jtrttsulvbd
832079
832078
2026-05-07T19:22:44Z
Ashiru Lawal
24821
832079
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya ba shi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin tasan in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
20dkdgh2vum1f77tembg8vobw587szf
832082
832079
2026-05-07T19:23:39Z
Ashiru Lawal
24821
832082
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya ba shi yasha domin kowa dibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin ta san in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
mspmnqwcmb244rx6c5ntq20f8nqrlyv
832083
832082
2026-05-07T19:24:14Z
Ashiru Lawal
24821
832083
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) Are Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin ta san in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
on60fybrq8zvdqba00e3ayu8676350n
832084
832083
2026-05-07T19:24:46Z
Ashiru Lawal
24821
832084
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) A Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin ta san in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai bakon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
miwsf82qple8553uer7jz2n31owoyev
832088
832084
2026-05-07T19:27:16Z
Ashiru Lawal
24821
832088
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) A Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da zata iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin ta san in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai baƙon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
5cu0dnq7gf30k6u3vdrq6dzi8mnfh6e
832089
832088
2026-05-07T19:27:40Z
Ashiru Lawal
24821
832089
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) A Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar daya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin ta san in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai baƙon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
fzsf40hlgsnfypdqdz297aw2ip4798q
832091
832089
2026-05-07T19:28:40Z
Ashiru Lawal
24821
832091
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) A Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin ta san in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun dibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai baƙon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
1l7c7ev6o3qtfm1bnkrq3myhozyt8gd
832092
832091
2026-05-07T19:29:12Z
Ashiru Lawal
24821
832092
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) A Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin ta san in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun ɗibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar dashi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai baƙon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
r8170rs7zpptshel4ddqhrfi1oq3cbw
832095
832092
2026-05-07T19:30:31Z
Ashiru Lawal
24821
832095
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) A Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin ta san in har yaje to ajalin sane yayi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun ɗibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar da shi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai baƙon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
k2jarfcdzs1v21eibzka5eorj6pckd0
832096
832095
2026-05-07T19:30:54Z
Ashiru Lawal
24821
832096
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) A Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin ta san in har yaje to ajalin sane ya yi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun ɗibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar da shi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai baƙon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
2m2iwhx8ufx3swspz8bmkxuz32n1i9v
832097
832096
2026-05-07T19:32:03Z
Ashiru Lawal
24821
832097
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Gate to the Gidan Rumfa (2009) in Kano, Nigeria..jpg|thumb|Ƙofar shiga ta gidan Rumfa a shekara ta (2009) dake Kano, Najeriya.]]
'''Bayajidda,''' Wanda cikakken sunan sa shi ne(Abu Yazid ne) asalinsa ɗa ne ga sarkin [[Baghdad]] ne nasa cikin shi ana bayar da tarihin shi ne a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. Inda a wancan lokacin an yi wata macijiya dake cikin garin. take kuma takura ma mutanan dake cikin garin na daura. inda macijiyar ke hana ibar ruwan rijiyar sai a rana guda ɗaya ce ake ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu) har ya kai tana kashe mutanan da duk suke zuwa ɗibar ruwa a rijiyar ta (kusugu in) har ba ranar juma'a ba, A Wannan lokacin bayajidda ya kasan ce matafiyi ne tafiya ta kaishi cikin garin (Daura) a inda ya sauka gidan wata tsohuwa me suna (Ayyana) Dake cikin garin na Daura a inda wata mace Ke sarautar garin na daura me suna (Daurama) A Wannan lokacin Bayajidda ya isa garin a gajiye yunwa da kuma kishin ruwa na damun shi. A inda tsohuwar da ya sauka gidan ta, ta kawo masa abinci yaci ya ƙoshi ya nemi ta kawo masa ruwan sha sai ta nuna masa bata da ruwan da za ta iya ba shi yasha domin kowa ɗibar Ruwan yake yana ajewa wanda har zai kai shi ƙarshen satin dama kuma ne cikin daren lahadi a inda tsohuwar Ke bashi labarin Halin da garin yake baki ɗaya wajen ruwan sha a inda ya nuna mata shifa zaije ya debo ruwan a cikin rijiyar nan. wadda kowa kusuguro a duk faɗin garin na Daura jin hakan ya tayar ma tsohuwa da hankali sosai. domin ta san in har yaje to ajalin sane ya yi domin kuwa mutuwa zai yi. dole saboda haka ta yi iya yinta wajen bashi haƙuri da kuma nuna mashi hatsarin da macijiyar take da shi. amma ya kauda kai ya ƙi ji,inda ya nemi tsohuwa ta bashi abun ɗibar ruwan ta yaje ya ɗebo ruwa ba yadda ta iya tana kuka har da rike shi dan kada yaje Amma sai da ya tafi a cikin daren wanda a Wannan lokacin kowa nata bacci harda munshari yaje bakin rijiyar ta [[kusugu]] ya jefa Guga a cikin rijiya Sai yaji an rike yaja yaja yaji shiru ya yi magana mutum ko aljani yaji shiru wanda hakan yasa ya jawo gugar shi da kyar da kyar har ya iso bakin rijiyar inda ya lura cewar macijiyar ce ta nan nade gugar. wanda hakan yasa ya jawo ta macijiyar ta fasa kai wanda ke nuni da cewar zata cutar da shi inda yasa wuƙar shi mai kaifi ya sare mata kai ya raba kanta da kuma gangar jikin nata ya debi ruwan yasha kuma ya wanke jikin shi harma ya cika ma tsohuwar abun dibar ruwan ta ya kawo mata gida a wannan lokacin ne yabar waren takalmin sa guda daya a bakin rijiyar ta kusugu Wanda safiya nayi kowa ya fito dibar ruwa Sai ya koma gida a guje yaga abun mamaki macijiya a kwance wanda hakan yasa labari ya bade gari baki daya inda labari har ya kai fadar sarauniya Daurama wadda ke mulki a lokacin inda tazo da kanta ta gani abun yayi matukar yi mata dadi inda tasa a nemo mata wanda yayi wannan jarumtar domin ta biya shi tukwuici mai tsoka, a wannan lokacin ne gimbiya daurama tasa kyauta mai tsoka inda akaita zuwa amma ba a samu, abun kamar da wasa har yakai fadar sarauniya Daurama inda tasa aka kawo warin kafar takalmin da bayajidda ya bari a bakin rijiyar ta kusugu kowa yazo yace nashi ne amma ina ba a samu ba wanda hakan yasa akayi shela duka Kauyukan dake karka shin ikonta da kowa yazo ya gwada takalmin nan da aka bari bakin rijiyar amma ba a samu wanda takalmin. yayi ma daidai ba daga yayi kadan sai yayi yawa kowa yazo ba asamu wanda yayi ma daidai ba, daman kuma ya bar warin takalmin sane domin yasan dole a neme shi tsohuwa na ganin haka ta gane cewar toh ba kowa yayi aikin nan ba sai baƙon ta daya sauka gidan ta na jiya da daddare ta tafi gida ta sanar dashi abun dake faruwa a gari wanda hakan yasa shima ya isa har cikin fadar sarauniya Daurama a inda shima yace shi ya kashe macijiya hakan yasa aka nemi shaida sai kuwa gashi ya fiddo kan maciya a jakar shi. kuma ya gwada takalmin aka ga yayi mashi cif-cif da kafar sa ya fiddo dayen waren takalmin a cikin jakar shi yasa a nan ne fada ta cika da mamakin wannan bako gimbiya Daurama kuma ta cika alkawarin da tayi inda ta bashi kyautu ka masu yawa harma da rabin gari sarauniya Daurama ta bashi, karshe dai ya yanke shawarar zata aure shi bada dadewa ba abunka da daurin auren sarakai baifi sati biyu ba aka tara mutane aka daura aure. Aka sha bikin da ba a taba yin Irin saba a duk fadin daular ta Daura inda ya auri sarauniya [[Daurama]].
Hakan yayi matukar burge mutanan dake ciki da Wajen masarautar ta Daura. A inda suka zaman auren su har aka samu karuwa yaya da dama wanda ake kira da hausa bakwai da kuma banza bakwai dake cikin fadin arewacin Nigeria.
Bibiyi Tarihin Zuwan Bayajidda da kafa masarautar daura ta sarauniya daurama.
Gabatarwa.
'''Bayajidda''' ana bayar da tarihin shi a a matsayin wani jarumi wanda yazo daga [[Baghdad]], ya zauna a cikin garin [[Daura]]. inda ya kashe maciya, sannan kuma ya auri sarauniya [[Daurama]].<ref>https://www.researchgate.net/publication/354947062_Memorializing_a_Legendary_Figure_Bayajidda_the_Prince_of_Bagdad_in_Hausa_Land</ref>
== Tarihi ==
dafarko ya sauka a [[Borno]] a inda aka aurar masa da diyar Sarkin Daular Borno wato Mai,sai yaji raɗe-raɗin cewa sarkin zai kashe shi ya gaje sojojinsa. Sai matarsa ta ce su gudu, sai suka gudu cikin dare. sa'annan daga bisani yatafi zuwa kasar hausa, Ance ya sauka a garin [[Daura]] cikin dare a gidan wata tsohuwa, inda kishirwa yakamashi, ya bukaci tasamo masa ruwa,a lokacin kuma bata da ruwa ruwan da take dashi ya kare sai ya tambaye ta, a ina ne akwai rijiya Sai ta gaya masa cewar akwai (wani katon maciji dake hana a dibu ruwa da daddare), amma Bayajidda bai tsorata ba, yaje rijiyar, Sarkin(Maciji) yafito ya nemi hana shi dibar ruwan, Bayajidda yayi fada dashi yasamu ya sare masa Kai a karshe dai ya kashe Sarki, kuma ya diba ruwarsa yakawo wa tsohuwa, ta cika da mamakin yadda yasamo mata ruwa acikin daren nan yakawo mata. Da gari yawaye, mutanen gari sunzo dibar ruwa, sai suka tarar da sarki a kwance, gashi ansare masa kai, al'umman gari suka fara murna da biki, cewar daga wannan lokaci babu abinda zai rika hanasu dibar ruwa, sai dai ba'asan wanda yayi wannan jaruntakar ba, har yasamu yakashe Sarkin, amma sai aka sama yamance da warin takalminsa kafa daya a gindin ko bakin rijiya.
== Mulki ==
Daga nan sai Sarauniyar Daura tayi alkawarin bayar da rabin gari ga duk wanda yayi wannan jarunta, kawai dayan sawun takalminsa dan a tabbatar, sai tsohuwa tazo ta bayar da labarin abinda yafaru da daddare, aka kira Bayajidda Sarauniya ta aurar masa da kanta, Bayajidda daga bisani tanada yaro da akekira "Bawo" da "Biram" daga matarsa Sarauniyar Borno, da kuma wani yaron "karbogari" daga kuyangarsa Bagwariya.
== Hausa bakwai da banza bakwai ==
Bawo ne yagaji mahaifinsa kuma yahaifa ya'ya shida(6), wadanda sune suka zama Sarakunan Daura, [[Katsina]], [[Zazzau]], [[Gobir]], [[Kano]] da [[Rano]]. Wadannan, tareda [[Hadejia|Biram]], wadda Shugaban ta shine dan Bayajidda daga wurin matarsa Sarauniyar Borno, sune suka Samar da "Hausa Bakwai" ko "Hausa 7". Dukda yake, dansa Karbogari wanda kuyangarsa BaGwariya ta Haifa masa, shima tanada ya Bakawai sune suka mulki [[Kebbi]], [[Zamfara]], Gwari, Jukun, Yoruba, Nupe da [[Yauri, Nigeria|Yauri]] wadanda akekira da "Banza Bakwai" ko "Fake 7"<ref>{{Cite book|title=West African History for the Certificate Year|last=Aigbokhai|first=S.O|publisher=George Allen & Unwin Ltd.|year=1971|isbn=0 04 966010 1|location=Great Brittain|pages=14}}</ref><ref>Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. p.45-46</ref>
== Bibiliyo ==
* Miles, William F. S. (1994). ''Hausaland divided : colonialism and independence in Nigeria and Niger''. Ithaca: Cornell University Press. <nowiki>ISBN 978-0-8014-7010-3</nowiki>.
==Manazarta==
{{reflist}}
[[category:Jarumi a ƙasar Hausa]]
== Labarin Jarumtarshi ==
=== Fitowar Jarumin daga Baghdad da kuma zamansa a Borno ===
A cewar tarihin, Bayajidda yarima ne daga [[Bagdaza|Bagadaza]] (babban birnin [[Iraƙi|Iraki]] a yanzu) kuma ɗan Sarki Abdullahi, amma an kore shi daga garinsu bayan Sarauniya Zidam, <ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> wacce aka fi sani da Zigawa taci birnin. Bayan ya bar Baghdad, yayita tafiya a fadin [[Afirka]] tare da mayaƙa da yawa har ya isa [[Daular Kanem-Bornu|Borno]].<ref name="lange" />
Da isar shi Borno, labaru sun bambanta game da abin da ya haifar da tashin hankali tsakanin shi da sarkin yankin. A cewar wani labari, Bayajidda ya fahimci cewa sojojinsa sun fi na sarki karfi; saboda wannan, ya yi niyyar hambarar da shi. Koyaya, sarki ya ji labarin makircin kuma, bayan tuntuɓar masu ba shi shawara, ya ba Bayajidda 'yarsa, Magaram (wanda aka fi sani da Magira) da [[aure]]. Daga baya, lokacin da sarki ya kai hari kuma ya mallaki garuruwa da yawa, sai ya yaudari sabon surukinsa ya bar mutanensa su kare garuruwan, don haka ya rage yawan mutanen da Bayajidda ke da shi. Bayajidda ya fahimci cewa ana yaudarar shi lokacin da ya bar matarsa da bawa daya; da daddare, sun gudu zuwa Garun Gabas, wanda yanzu yake cikin yankin [[Haɗejiya|Hadeja]].<ref name="lange">{{Cite web |last=Abdurrahman |first=Alasan |last2=transcribed by Dierk Lange |title=Oral version of the Bayajidda legend |url=http://dierklange.com/pdf/fulltexts/hausa/08_Sources-Bayajidda-legend.pdf |access-date=2006-12-20 |website=Ancient Kingdoms of West Africa}}</ref> Yayinda yake can, Magaram ta haifi ɗan fari na Bayajidda, Biram, kakannin da ake kira karamin masarautar Gabas-ta-Biram ("gabas da Biram"). <ref name="yahaya" />
Komadai yane, a cewar wani labarin, Bayajidda an maraba da shi a cikin Borno, ya auri Magaram kuma ya zama sananne a tsakanin mutane. Saboda haka, sarki ya yi masa kishi kuma ya yi makirci a kansa; bayan matarsa ta sanar da shi, sai ya gudu daga Borno tare da ita.
=== Zuwan Daura da kashe maciji ===
Bayajidda ya bar matarsa da yaronsa a Garun Gabas ya ci gaba zuwa kauyen Gaya da ke kusa da Kano - wanda wasu ke ganin cewa Gaya ne a Nijar ta zamani - inda ya sa maƙeran gida suka yi masa wuka. [1] Daga nan sai ya zo garin Daura (wanda ke cikin jihar Katsina ta zamani), inda ya shiga wani gida ya nemi wata tsohuwa ruwa. Sai ta sanar da shi cewa wani maciji mai suna Sarki ( Sarki ce da Hausa ) ke gadin rijiyar kuma ana barin mutane su rika diban ruwa sau daya a mako. Bayajidda ya tashi ya nufi rijiyar ya kashe macijin da takobi ya fille kansa da wukar da maƙeran suka yi masa, bayan ya sha ruwan ya sa kan a cikin jaka, ya koma gidan tsohuwar. [2] ( Rijiyar Kusugu inda aka ce hakan ya faru a zamanin yau abin sha'awar yawon bude ido ne.) [3]
Kashegari, mutanen Daura sun taru a rijiyar, suna mamakin wanda ya kashe maciji; [[Kabara|Magajiya]] [[Daurama]], sarauniyar yankin, ta ba da ikon mallakar fiye da rabin garin ga duk wanda zai iya tabbatar da cewa ya kashe macijin. Mutane da yawa sun kawo kawunan maciji gaba, amma kawunan ba su dace da jiki ba. Tsohuwar mace, mai gidan Bayajidda da ke zaune, ta sanar da sarauniya cewa baƙinta ya kashe ta, bayan haka Daurama ya kira Bayajidda. Bayan ya gabatar da kan maciji, ya tabbatar mata cewa shi ne wanda ya kashe Sarki, sai ya ƙi tayin rabin garin, a maimakon haka ya nemi hannunta a aure; ta auri shi saboda godiya ga kashe maciji.
=== Dangantaka da Magajiya Daurama ===
Saboda ya saba wa al'adar mutanen Daura don sarauniyarsu su yi aure, Daurama ta yi sulhu da Bayajidda kuma ta ce za ta yi jima'i da shi ne kawai daga baya; saboda wannan, ta ba shi Ƙwaraƙwarar mai suna Bagwariya. (Dangane da labarin fadar sarauta, Daurama ta ba shi Bagwariya saboda tana so ta karya "alkawarin sarauniya na kasancewa budurwa," amma dole ne ta yi al'ada don yin hakan.)
Bagwariya tana da ɗa daga Bayajidda kuma ta ba shi suna ''Karap da Gari'', ko ''Karbagari'' wanda ke nufin "ya kwace garin" a cikin [[Harshen Hausa|Hausa]]. Wannan ya ''Ba'u'' da Daurama, kuma lokacin da ta haifi ɗanta (wanda Bayajidda ya haifa), sai ta ba shi suna Baw wanda ke nufin "ka dawo da shi".
=== Ƙungiyoyi biyu na zuriya ===
A duk rayuwarsa, Bayajidda an ce ya haifi 'ya'ya uku tare da mata uku daban-daban.<ref name="book">{{Cite journal |last=Bivins |first=Mary Wren |year=1997 |title=Daura and Gender in the Creation of a Hausa National Epic |journal=African Languages and Cultures |volume=10 |issue=1 |pages=1–28 |doi=10.1080/09544169708717810 |jstor=1771812}}</ref> Baw ya haifi 'ya'yansa maza shida, wadanda sunayensu sune Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zazzau. Tare da Biram, ɗan Magaram, waɗannan bakwai sun ci gaba da mulkin [[Hausa Bakwai|Jihohin Hausa]] guda bakwai, [[Hausa Bakwai]] . (Wasu sassan labarin sun bar Baw da Magaram gaba ɗaya, tare da Biram, Daura, Gobir, Kano, Katsina, Rano, da Zaria su ne 'ya'yan Bayajidda da Daurama). Zuriyar Karbagari, a halin yanzu, sun kafa jihohi bakwai "marasa izini", [[Hausa Bakwai|Banza Bakwai]] . Masarautar Hausa ta fara ne a matsayin jihohi bakwai da aka kafa ta hanyar Bayajidda da 'ya'ya maza shida na Baw da kansa, ban da ɗan jarumin Ibrahim na auren da ya gabata.
Garuruwan su ne Kano, da Katsina, da Daura, da Zazzau, da Rano, da Gobir da kuma Biram. Amma farfesan ya yarda cewa Daura ce asalin ƙasar Hausa.<ref>karatu nayi</ref>
Sai dai Farfesa Tijjani Muhammad Naniya na sashen Tarihi a Jami'ar Bayero bai yarda da batun cewa ba a yi Bayajidda gaba ɗaya a tarihin Hausawa ba, yana mai cewa babu wani abu a duniya da ake zancensa ba tare da babu shi ba.<ref>K</ref>
"Duk abin da ka ga ana maganarsa to akwai shi. Zan yarda idan aka ce ƙila an yi ƙarin gishiri, ko kuma an yi wani kuskure a labarin, amma ba wai a ce babu shi ɗungurungum ba<nowiki>''</nowiki>.<ref>karatu </ref>
== Ayoyin tambaya game da sahihancin labarin Bayajidda<ref>K</ref> ==
Masana da dama sun sha ɗiga ayoyin tambaya game da sahihancin wasu iƙirari da aka yi a labarin Bayajidda, musamman sashen da ke cewa shi ne ya kafa ƙasar Hausa da kuma batun Banza Bakwai da Hausa Bakwai.<ref>k</ref>
Farfesa Aliyu Muhammad Bunza na Jami'ar Usmanu Danfodiyo da ke Sokoto ɗaya ne daga cikin masana harshe da al'adun Hausa, waɗanda ke ganin babu gaskiya a waɗannan iƙirarin biyu.<ref>k</ref>
Ya zayyana wa BBC wasu daga cikin dalilansa kamar haka:<ref>k</ref>
'''Ƙasar Daura ta yi shekaru da dama kafin Bayajidda'''
Farfesa Bunza ya ce alamu sun nuna cewa mazauna Daura da Bayajidda ya tarar sun shafe shekaru masu yawa kafin zuwansa.<ref>k</ref>
Dalili shi ne, mutanen har sun yi zaman da za su haƙa rijiya, kuma suke da tsarin mulki irin na sarauta.<ref>k</ref>
Duk al'ummar da ta gina rijiya tana da daɗewa kenan, kamar yadda ake kafa misali da rijiyar Zamzam ta garin Makka.<ref>k</ref>
'''Wane littafi Bayajidda ya taɓa wallafawa?'''
Farfesa Bunza na ganin duk Larabawa da Turawan da suka shigo ƙasar kan taho ko kuma su rubuta littafi game da rayuwarsu a garin.<ref>K</ref>
Abin tambaya shi ne, wane littafi Bayajidda ya taɓa rubutawa?<ref>k</ref>
'''Ina ne kabarin Bayajidda?'''
Wani abu da ba a sani ba shi ne inda aka binne Bayajidda bayan mutuwarsa.<ref>k</ref>
Farfesa Bunza ya ce akwai ƙabarin jikan Sayyadina Ali wanda ya rasu bayan zuwansa ƙasar Hausa.<ref>k</ref>
'''Maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai ba gaskiya ba ce'''<ref>j</ref>
Farfesan ya ce wasu masana sun ƙarƙare cewa Turawan mulkin mallaka ne suka ƙirƙiro maganar Hausa Bakwai da Banza Bakwai, domin babu ita a tarihin Hausawa.<ref>l</ref>
A cewarsa, idan har da gaske 'ya'yan Bayajidda wato Bawo da Kamagari ne suka kafa garuruwan Banza Bakawai da Hausa Bakwai, me ya sa ba a taɓa samun wani jar fata ba a cikin sarakunansu tun da mahaifinsu Balarabe ne?<ref>k</ref>
Ya ƙara da cewa babu wata tatsuniya ko waƙa ta Hausawa da ke nuni ga maganar Hausa Bakwai ko Banza Balkwai.<ref>k</ref>
Haka nan, babu wani sarki a ƙasar Hausa da ke alaƙanta kan sa da wannan taken.<ref>k</ref>
Shi ma Farfesa Abdalla Uba ya ce: " Babu yadda za a yi a ce sarakunan da suka mulki garuruwan Hausawa maguzawa ne, amma kuma a ce wai mahaifinsu Balarabe ne Musulmi daga garin Bagadaza.<ref>k</ref>
le1ua0hzzn9h45mufwpl2zh5i7u9uce
Jirgin Ruwa
0
11096
832020
785386
2026-05-07T18:41:19Z
Usmanmaifada
20279
832020
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Embark''' ƙungiya ce ta ceto da walwalar dabbobi ta Sri Lanka.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> Tun daga shekarar 2007, Embark ta kasance tana gudanar da ayyukan ceto, ɗaukar yara, sanya musu rigakafi, allurar rigakafi, shirye-shiryen ilimi da kuma kamfen na fafutukar kare lafiyar karnuka marasa gida, kuliyoyi da sauran dabbobi. An kafa Embark ne ta hannun ɗan kasuwa mai lambar yabo, mai kare muhalli kuma mai fafutukar kare muhalli [[Otara Gunewardene]] . <ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title='Yes' or 'No' to zoos and safari parks? |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/-Yes-or-No-to-zoos-and-safari-parks-/172-107632 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |title=BUSINESS TODAY -Every Brand needs a story |url=http://www.businesstoday.lk/article.php?article=11965 |access-date=2021-03-14 |website=www.businesstoday.lk |archive-date=2018-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528105447/http://businesstoday.lk/article.php?article=11965 |url-status=dead }}</ref>
== Tarihi ==
A shekara ta 2007, Gunewardene ta ƙaddamar da kamfanin kayan kwalliya, Embark, wanda aka yi amfani da shi wajen yin allurar rigakafi, hana haihuwa, ɗaukar yara, da kuma kula da lafiya ga karnukan da suka ji rauni a kan tituna. <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref>
A shekarar 2015, Embark ta buɗe shagonta na farko da ke zaman kansa a Galle, sannan ta sake buɗe wasu shaguna uku a Cibiyar Birnin Kandy, Filin Jirgin Sama na Bandaranaike da kuma a Titin Dickman da ke Colombo. <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2017, Embark ta buɗe shagonta na goma a K-Zone Ja-Ela <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> da kuma shagonta na 11 a Kurunegala . <ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2019, Embark ta buɗe shagonta na 12 a Kandy. <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
== Ayyuka ==
Embark tana gudanar da "Ranar Ɗauki" a kowane ƙarshen mako don taimakawa wajen nemo gidaje ga 'yan karnuka marasa gida da karnukan da aka ceto. Masu kula da karnukan da aka yi wa rijista suna kula da su har zuwa ranar ɗaukar su. <ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
Embark tana ceton karnuka kowace rana kuma tana yi musu magani a Asibitin Dabbobin Mafi Kyau har sai sun warke. Ana ba wa karnukan da ke da nakasa mafaka a asibiti har tsawon rayuwarsu. Embark kuma yana yawan kiran gaggawa game da wasu dabbobin da ke buƙatar ceto <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
Shirin jagoranci na sa kai na Embark, yana da sama da masu aikin sa kai 1000 waɗanda aka ba da gudummawarsu tare da bikin bayar da kyaututtuka na shekara-shekara; an gudanar da bikin farko a shekarar 2018 inda aka ba Maleesha Gunawardana lambar yabo a matsayin Mai Ba da Agaji Mafi Ƙwarewa da Shenal Burkey a shekarar 2019. <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref>
Embark tana gudanar da shirye-shiryen ilimin makarantu kan walwalar dabbobi da kiyaye namun daji domin cusa tausayi ga matasa.
Embark tana gudanar da shirye-shiryen sakin karen da aka kama da kuma allurar riga-kafi don sarrafa yawan karnuka marasa gida kuma tana da motar daukar marasa lafiya ta dabbobi wacce ke ceton karnukan da suka ji rauni a kan tituna kyauta. <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
== Manazarta ==
n78l7nexcdu8aim2vzkigyk2z5bdqn0
832021
832020
2026-05-07T18:43:26Z
Usmanmaifada
20279
832021
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Embark''' ƙungiya ce ta ceto da walwalar dabbobi ta Sri Lanka.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> Tun daga shekarar 2007, Embark ta kasance tana gudanar da ayyukan ceto, ɗaukar yara, sanya musu rigakafi, allurar rigakafi, shirye-shiryen ilimi da kuma kamfen na fafutukar kare lafiyar karnuka marasa gida, kuliyoyi da sauran dabbobi. An kafa Embark ne ta hannun ɗan kasuwa mai lambar yabo, mai kare muhalli kuma mai fafutukar kare muhalli [[Otara Gunewardene]].<ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title='Yes' or 'No' to zoos and safari parks? |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/-Yes-or-No-to-zoos-and-safari-parks-/172-107632 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=BUSINESS TODAY -Every Brand needs a story |url=http://www.businesstoday.lk/article.php?article=11965 |access-date=2021-03-14 |website=www.businesstoday.lk |archive-date=2018-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528105447/http://businesstoday.lk/article.php?article=11965 |url-status=dead }}</ref>
== Tarihi ==
A shekara ta 2007, Gunewardene ta ƙaddamar da kamfanin kayan kwalliya, Embark, wanda aka yi amfani da shi wajen yin allurar rigakafi, hana haihuwa, ɗaukar yara, da kuma kula da lafiya ga karnukan da suka ji rauni a kan tituna.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref>
A shekarar 2015, Embark ta buɗe shagonta na farko da ke zaman kansa a Galle, sannan ta sake buɗe wasu shaguna uku a Cibiyar Birnin Kandy, Filin Jirgin Sama na Bandaranaike da kuma a Titin Dickman da ke Colombo.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2017, Embark ta buɗe shagonta na goma a K-Zone Ja-Ela <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> da kuma shagonta na 11 a Kurunegala.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2019, Embark ta buɗe shagonta na 12 a Kandy. <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
== Ayyuka ==
Embark tana gudanar da "Ranar Ɗauki" a kowane ƙarshen mako don taimakawa wajen nemo gidaje ga 'yan karnuka marasa gida da karnukan da aka ceto. Masu kula da karnukan da aka yi wa rijista suna kula da su har zuwa ranar ɗaukar su. <ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
Embark tana ceton karnuka kowace rana kuma tana yi musu magani a Asibitin Dabbobin Mafi Kyau har sai sun warke. Ana ba wa karnukan da ke da nakasa mafaka a asibiti har tsawon rayuwarsu. Embark kuma yana yawan kiran gaggawa game da wasu dabbobin da ke buƙatar ceto <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
Shirin jagoranci na sa kai na Embark, yana da sama da masu aikin sa kai 1000 waɗanda aka ba da gudummawarsu tare da bikin bayar da kyaututtuka na shekara-shekara; an gudanar da bikin farko a shekarar 2018 inda aka ba Maleesha Gunawardana lambar yabo a matsayin Mai Ba da Agaji Mafi Ƙwarewa da Shenal Burkey a shekarar 2019. <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref>
Embark tana gudanar da shirye-shiryen ilimin makarantu kan walwalar dabbobi da kiyaye namun daji domin cusa tausayi ga matasa.
Embark tana gudanar da shirye-shiryen sakin karen da aka kama da kuma allurar riga-kafi don sarrafa yawan karnuka marasa gida kuma tana da motar daukar marasa lafiya ta dabbobi wacce ke ceton karnukan da suka ji rauni a kan tituna kyauta. <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
== Manazarta ==
7o5r7b44ly6jsajlhepld6phd3z6j5v
832023
832021
2026-05-07T18:45:13Z
Usmanmaifada
20279
/* Tarihi */
832023
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Embark''' ƙungiya ce ta ceto da walwalar dabbobi ta Sri Lanka.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> Tun daga shekarar 2007, Embark ta kasance tana gudanar da ayyukan ceto, ɗaukar yara, sanya musu rigakafi, allurar rigakafi, shirye-shiryen ilimi da kuma kamfen na fafutukar kare lafiyar karnuka marasa gida, kuliyoyi da sauran dabbobi. An kafa Embark ne ta hannun ɗan kasuwa mai lambar yabo, mai kare muhalli kuma mai fafutukar kare muhalli [[Otara Gunewardene]].<ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title='Yes' or 'No' to zoos and safari parks? |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/-Yes-or-No-to-zoos-and-safari-parks-/172-107632 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=BUSINESS TODAY -Every Brand needs a story |url=http://www.businesstoday.lk/article.php?article=11965 |access-date=2021-03-14 |website=www.businesstoday.lk |archive-date=2018-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528105447/http://businesstoday.lk/article.php?article=11965 |url-status=dead }}</ref>
== Tarihi ==
A shekara ta 2007, Gunewardene ta ƙaddamar da kamfanin kayan kwalliya, Embark, wanda aka yi amfani da shi wajen yin allurar rigakafi, hana haihuwa, ɗaukar yara, da kuma kula da lafiya ga karnukan da suka ji rauni a kan tituna.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref>
A shekarar 2015, Embark ta buɗe shagonta na farko da ke zaman kansa a Galle, sannan ta sake buɗe wasu shaguna uku a Cibiyar Birnin Kandy, Filin Jirgin Sama na Bandaranaike da kuma a Titin Dickman da ke Colombo.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2017, Embark ta buɗe shagonta na goma a K-Zone Ja-Ela<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> da kuma shagonta na 11 a Kurunegala.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2019, Embark ta buɗe shagonta na 12 a Kandy.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
== Ayyuka ==
Embark tana gudanar da "Ranar Ɗauki" a kowane ƙarshen mako don taimakawa wajen nemo gidaje ga 'yan karnuka marasa gida da karnukan da aka ceto. Masu kula da karnukan da aka yi wa rijista suna kula da su har zuwa ranar ɗaukar su.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
Embark tana ceton karnuka kowace rana kuma tana yi musu magani a Asibitin Dabbobin Mafi Kyau har sai sun warke. Ana ba wa karnukan da ke da nakasa mafaka a asibiti har tsawon rayuwarsu. Embark kuma yana yawan kiran gaggawa game da wasu dabbobin da ke buƙatar ceto <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
Shirin jagoranci na sa kai na Embark, yana da sama da masu aikin sa kai 1000 waɗanda aka ba da gudummawarsu tare da bikin bayar da kyaututtuka na shekara-shekara; an gudanar da bikin farko a shekarar 2018 inda aka ba Maleesha Gunawardana lambar yabo a matsayin Mai Ba da Agaji Mafi Ƙwarewa da Shenal Burkey a shekarar 2019.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref>
Embark tana gudanar da shirye-shiryen ilimin makarantu kan walwalar dabbobi da kiyaye namun daji domin cusa tausayi ga matasa.
Embark tana gudanar da shirye-shiryen sakin karen da aka kama da kuma allurar riga-kafi don sarrafa yawan karnuka marasa gida kuma tana da motar daukar marasa lafiya ta dabbobi wacce ke ceton karnukan da suka ji rauni a kan tituna kyauta.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
== Manazarta ==
2b220hxkkyg0bht10cz8919k9iwe0gq
832025
832023
2026-05-07T18:46:51Z
Usmanmaifada
20279
/* Ayyuka */
832025
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Embark:''' ƙungiya ce ta ceto da walwalar dabbobi ta Sri Lanka.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> Tun daga shekarar 2007, Embark ta kasance tana gudanar da ayyukan ceto, ɗaukar yara, sanya musu rigakafi, allurar rigakafi, shirye-shiryen ilimi da kuma kamfen na fafutukar kare lafiyar karnuka marasa gida, kuliyoyi da sauran dabbobi.
An kafa Embark ne ta hannun ɗan [[kasuwa]] mai lambar yabo, mai kare muhalli kuma mai fafutukar kare muhalli [[Otara Gunewardene]].<ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title='Yes' or 'No' to zoos and safari parks? |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/-Yes-or-No-to-zoos-and-safari-parks-/172-107632 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=BUSINESS TODAY -Every Brand needs a story |url=http://www.businesstoday.lk/article.php?article=11965 |access-date=2021-03-14 |website=www.businesstoday.lk |archive-date=2018-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528105447/http://businesstoday.lk/article.php?article=11965 |url-status=dead }}</ref>
== Tarihi ==
A shekara ta 2007, Gunewardene ta ƙaddamar da kamfanin kayan kwalliya, Embark, wanda aka yi amfani da shi wajen yin allurar rigakafi, hana haihuwa, ɗaukar yara, da kuma kula da lafiya ga karnukan da suka ji rauni a kan tituna.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref>
A shekarar 2015, Embark ta buɗe shagonta na farko da ke zaman kansa a Galle, sannan ta sake buɗe wasu shaguna uku a Cibiyar Birnin Kandy, Filin Jirgin Sama na Bandaranaike da kuma a Titin Dickman da ke Colombo.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2017, Embark ta buɗe shagonta na goma a K-Zone Ja-Ela<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> da kuma shagonta na 11 a Kurunegala.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2019, Embark ta buɗe shagonta na 12 a Kandy.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
== Ayyuka ==
Embark tana gudanar da "Ranar Ɗauki" a kowane ƙarshen mako don taimakawa wajen nemo gidaje ga 'yan karnuka marasa gida da karnukan da aka ceto. Masu kula da karnukan da aka yi wa rijista suna kula da su har zuwa ranar ɗaukar su.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
Embark tana ceton karnuka kowace rana kuma tana yi musu magani a Asibitin Dabbobin Mafi Kyau har sai sun warke. Ana ba wa karnukan da ke da nakasa mafaka a asibiti har tsawon rayuwarsu. Embark kuma yana yawan kiran gaggawa game da wasu dabbobin da ke buƙatar ceto <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
Shirin jagoranci na sa kai na Embark, yana da sama da masu aikin sa kai 1000 waɗanda aka ba da gudummawarsu tare da bikin bayar da kyaututtuka na shekara-shekara; an gudanar da bikin farko a shekarar 2018 inda aka ba Maleesha Gunawardana lambar yabo a matsayin Mai Ba da Agaji Mafi Ƙwarewa da Shenal Burkey a shekarar 2019.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref>
Embark tana gudanar da shirye-shiryen ilimin makarantu kan walwalar dabbobi da kiyaye namun daji domin cusa tausayi ga matasa.
Embark tana gudanar da shirye-shiryen sakin karen da aka kama da kuma allurar riga-kafi don sarrafa yawan karnuka marasa gida kuma tana da motar daukar marasa lafiya ta dabbobi wacce ke ceton karnukan da suka ji rauni a kan tituna kyauta.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
== Manazarta ==
cepw4usmc5tuci0oak9rd4m6tpe2jmv
832041
832025
2026-05-07T18:57:23Z
Usmanmaifada
20279
/* Ayyuka */
832041
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Embark:''' ƙungiya ce ta ceto da walwalar dabbobi ta Sri Lanka.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> Tun daga shekarar 2007, Embark ta kasance tana gudanar da ayyukan ceto, ɗaukar yara, sanya musu rigakafi, allurar rigakafi, shirye-shiryen ilimi da kuma kamfen na fafutukar kare lafiyar karnuka marasa gida, kuliyoyi da sauran dabbobi.
An kafa Embark ne ta hannun ɗan [[kasuwa]] mai lambar yabo, mai kare muhalli kuma mai fafutukar kare muhalli [[Otara Gunewardene]].<ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title='Yes' or 'No' to zoos and safari parks? |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/-Yes-or-No-to-zoos-and-safari-parks-/172-107632 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=BUSINESS TODAY -Every Brand needs a story |url=http://www.businesstoday.lk/article.php?article=11965 |access-date=2021-03-14 |website=www.businesstoday.lk |archive-date=2018-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528105447/http://businesstoday.lk/article.php?article=11965 |url-status=dead }}</ref>
== Tarihi ==
A shekara ta 2007, Gunewardene ta ƙaddamar da kamfanin kayan kwalliya, Embark, wanda aka yi amfani da shi wajen yin allurar rigakafi, hana haihuwa, ɗaukar yara, da kuma kula da lafiya ga karnukan da suka ji rauni a kan tituna.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref>
A shekarar 2015, Embark ta buɗe shagonta na farko da ke zaman kansa a Galle, sannan ta sake buɗe wasu shaguna uku a Cibiyar Birnin Kandy, Filin Jirgin Sama na Bandaranaike da kuma a Titin Dickman da ke Colombo.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2017, Embark ta buɗe shagonta na goma a K-Zone Ja-Ela<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> da kuma shagonta na 11 a Kurunegala.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2019, Embark ta buɗe shagonta na 12 a Kandy.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
== Ayyuka ==
Embark tana gudanar da "Ranar Ɗauki" a kowane ƙarshen mako don taimakawa wajen nemo gidaje ga 'yan karnuka marasa gida da karnukan da aka ceto. Masu kula da karnukan da aka yi wa rijista suna kula da su har zuwa ranar ɗaukar su.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
Embark tana ceton [[karnuka]] kowace rana kuma tana yi musu magani a Asibitin Dabbobin Mafi Kyau har sai sun warke. Ana ba wa karnukan da ke da nakasa mafaka a asibiti har tsawon rayuwarsu. Embark kuma yana yawan kiran gaggawa game da wasu dabbobin da ke buƙatar ceto <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
Shirin [[Jagorancin kasuwanci|jagoranci]] na sa kai na Embark, yana da sama da masu aikin sa kai 1000 waɗanda aka ba da gudummawarsu tare da bikin bayar da kyaututtuka na shekara-shekara; an gudanar da bikin farko a shekarar 2018 inda aka ba Maleesha Gunawardana lambar yabo a matsayin Mai Ba da Agaji Mafi Ƙwarewa da Shenal Burkey a shekarar 2019.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref>
Embark tana gudanar da shirye-shiryen ilimin makarantu kan walwalar dabbobi da kiyaye namun daji domin cusa tausayi ga matasa.
Embark tana gudanar da shirye-shiryen sakin karen da aka kama da kuma allurar riga-kafi don sarrafa yawan karnuka marasa gida kuma tana da motar daukar marasa lafiya ta dabbobi wacce ke ceton karnukan da suka ji rauni a kan tituna kyauta.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
== Manazarta ==
sx4f6478q0jyjv9t7y0tsp0ylg81a0y
832044
832041
2026-05-07T18:59:04Z
Usmanmaifada
20279
/* Tarihi */
832044
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Embark:''' ƙungiya ce ta ceto da walwalar dabbobi ta Sri Lanka.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> Tun daga shekarar 2007, Embark ta kasance tana gudanar da ayyukan ceto, ɗaukar yara, sanya musu rigakafi, allurar rigakafi, shirye-shiryen ilimi da kuma kamfen na fafutukar kare lafiyar karnuka marasa gida, kuliyoyi da sauran dabbobi.
An kafa Embark ne ta hannun ɗan [[kasuwa]] mai lambar yabo, mai kare muhalli kuma mai fafutukar kare muhalli [[Otara Gunewardene]].<ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title='Yes' or 'No' to zoos and safari parks? |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/-Yes-or-No-to-zoos-and-safari-parks-/172-107632 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=BUSINESS TODAY -Every Brand needs a story |url=http://www.businesstoday.lk/article.php?article=11965 |access-date=2021-03-14 |website=www.businesstoday.lk |archive-date=2018-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528105447/http://businesstoday.lk/article.php?article=11965 |url-status=dead }}</ref>
== Tarihi ==
A shekara ta 2007, Gunewardene ta ƙaddamar da kamfanin kayan kwalliya, Embark, wanda aka yi amfani da shi wajen yin allurar rigakafi, hana haihuwa, ɗaukar yara, da kuma kula da lafiya ga karnukan da suka ji rauni a kan tituna.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref>
A shekarar 2015, Embark ta buɗe shagonta na farko da ke zaman kansa a Galle, sannan ta sake buɗe wasu shaguna uku a Cibiyar Birnin Kandy, Filin Jirgin Sama na Bandaranaike da kuma a Titin Dickman da ke [[Colombo]].<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2017, Embark ta buɗe shagonta na goma a K-Zone Ja-Ela<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> da kuma shagonta na 11 a Kurunegala.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2019, Embark ta buɗe shagonta na 12 a Kandy.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
== Ayyuka ==
Embark tana gudanar da "Ranar Ɗauki" a kowane ƙarshen mako don taimakawa wajen nemo gidaje ga 'yan karnuka marasa gida da karnukan da aka ceto. Masu kula da karnukan da aka yi wa rijista suna kula da su har zuwa ranar ɗaukar su.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
Embark tana ceton [[karnuka]] kowace rana kuma tana yi musu magani a Asibitin Dabbobin Mafi Kyau har sai sun warke. Ana ba wa karnukan da ke da nakasa mafaka a asibiti har tsawon rayuwarsu. Embark kuma yana yawan kiran gaggawa game da wasu dabbobin da ke buƙatar ceto <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
Shirin [[Jagorancin kasuwanci|jagoranci]] na sa kai na Embark, yana da sama da masu aikin sa kai 1000 waɗanda aka ba da gudummawarsu tare da bikin bayar da kyaututtuka na shekara-shekara; an gudanar da bikin farko a shekarar 2018 inda aka ba Maleesha Gunawardana lambar yabo a matsayin Mai Ba da Agaji Mafi Ƙwarewa da Shenal Burkey a shekarar 2019.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref>
Embark tana gudanar da shirye-shiryen ilimin makarantu kan walwalar dabbobi da kiyaye namun daji domin cusa tausayi ga matasa.
Embark tana gudanar da shirye-shiryen sakin karen da aka kama da kuma allurar riga-kafi don sarrafa yawan karnuka marasa gida kuma tana da motar daukar marasa lafiya ta dabbobi wacce ke ceton karnukan da suka ji rauni a kan tituna kyauta.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
== Manazarta ==
02weliemdjoyiy79kqn9q4b2mq6ekki
832047
832044
2026-05-07T19:00:10Z
Usmanmaifada
20279
/* Ayyuka */
832047
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Embark:''' ƙungiya ce ta ceto da walwalar dabbobi ta Sri Lanka.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> Tun daga shekarar 2007, Embark ta kasance tana gudanar da ayyukan ceto, ɗaukar yara, sanya musu rigakafi, allurar rigakafi, shirye-shiryen ilimi da kuma kamfen na fafutukar kare lafiyar karnuka marasa gida, kuliyoyi da sauran dabbobi.
An kafa Embark ne ta hannun ɗan [[kasuwa]] mai lambar yabo, mai kare muhalli kuma mai fafutukar kare muhalli [[Otara Gunewardene]].<ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title='Yes' or 'No' to zoos and safari parks? |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/-Yes-or-No-to-zoos-and-safari-parks-/172-107632 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=BUSINESS TODAY -Every Brand needs a story |url=http://www.businesstoday.lk/article.php?article=11965 |access-date=2021-03-14 |website=www.businesstoday.lk |archive-date=2018-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528105447/http://businesstoday.lk/article.php?article=11965 |url-status=dead }}</ref>
== Tarihi ==
A shekara ta 2007, Gunewardene ta ƙaddamar da kamfanin kayan kwalliya, Embark, wanda aka yi amfani da shi wajen yin allurar rigakafi, hana haihuwa, ɗaukar yara, da kuma kula da lafiya ga karnukan da suka ji rauni a kan tituna.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref>
A shekarar 2015, Embark ta buɗe shagonta na farko da ke zaman kansa a Galle, sannan ta sake buɗe wasu shaguna uku a Cibiyar Birnin Kandy, Filin Jirgin Sama na Bandaranaike da kuma a Titin Dickman da ke [[Colombo]].<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2017, Embark ta buɗe shagonta na goma a K-Zone Ja-Ela<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> da kuma shagonta na 11 a Kurunegala.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2019, Embark ta buɗe shagonta na 12 a Kandy.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
== Ayyuka ==
Embark tana gudanar da "Ranar Ɗauki" a kowane ƙarshen mako don taimakawa wajen nemo gidaje ga 'yan karnuka marasa gida da karnukan da aka ceto. Masu kula da karnukan da aka yi wa rijista suna kula da su har zuwa ranar ɗaukar su.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
Embark tana ceton [[karnuka]] kowace rana kuma tana yi musu magani a Asibitin Dabbobin Mafi Kyau har sai sun warke. Ana ba wa karnukan da ke da nakasa mafaka a asibiti har tsawon rayuwarsu. Embark kuma yana yawan kiran gaggawa game da wasu dabbobin da ke buƙatar ceto <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
Shirin [[Jagorancin kasuwanci|jagoranci]] na sa kai na Embark, yana da sama da masu aikin sa kai 1000 waɗanda aka ba da gudummawarsu tare da bikin bayar da [[Kyaututtuka na matsayi|kyaututtuka]] na shekara-shekara; an gudanar da bikin farko a shekarar 2018 inda aka ba Maleesha Gunawardana lambar yabo a matsayin Mai Ba da Agaji mafi Ƙwarewa da Shenal Burkey a shekarar 2019.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref>
Embark tana gudanar da shirye-shiryen ilimin makarantu kan walwalar dabbobi da kiyaye namun daji domin cusa tausayi ga matasa.
Embark tana gudanar da shirye-shiryen sakin karen da aka kama da kuma allurar riga-kafi don sarrafa yawan karnuka marasa gida kuma tana da motar daukar marasa lafiya ta dabbobi wacce ke ceton karnukan da suka ji rauni a kan tituna kyauta.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
== Manazarta ==
85u00am5onset1n8vh7sb2k9kf7v0ch
832049
832047
2026-05-07T19:00:47Z
Usmanmaifada
20279
/* Tarihi */
832049
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Embark:''' ƙungiya ce ta ceto da walwalar dabbobi ta Sri Lanka.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> Tun daga shekarar 2007, Embark ta kasance tana gudanar da ayyukan ceto, ɗaukar yara, sanya musu rigakafi, allurar rigakafi, shirye-shiryen ilimi da kuma kamfen na fafutukar kare lafiyar karnuka marasa gida, kuliyoyi da sauran dabbobi.
An kafa Embark ne ta hannun ɗan [[kasuwa]] mai lambar yabo, mai kare muhalli kuma mai fafutukar kare muhalli [[Otara Gunewardene]].<ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title='Yes' or 'No' to zoos and safari parks? |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/-Yes-or-No-to-zoos-and-safari-parks-/172-107632 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=BUSINESS TODAY -Every Brand needs a story |url=http://www.businesstoday.lk/article.php?article=11965 |access-date=2021-03-14 |website=www.businesstoday.lk |archive-date=2018-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528105447/http://businesstoday.lk/article.php?article=11965 |url-status=dead }}</ref>
== Tarihi ==
A shekara ta 2007, Gunewardene ta ƙaddamar da kamfanin kayan kwalliya, Embark, wanda aka yi amfani da shi wajen yin allurar rigakafi, hana haihuwa, ɗaukar yara, da kuma kula da lafiya ga karnukan da suka ji rauni a kan tituna.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Rhema Mukti |title=It's raining cats and dogs in Sri Lanka and some people are risking their lives to rescue animals |url=http://scroll.in/article/808584/its-raining-cats-and-dogs-in-sri-lanka-and-some-people-are-risking-their-lives-to-rescue-animals |access-date=2021-03-14 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref>
A shekarar 2015, Embark ta buɗe shagonta na farko da ke zaman kansa a Galle, sannan ta sake buɗe wasu shaguna uku a Cibiyar Birnin Kandy, Filin Jirgin Sama na Bandaranaike da kuma a Titin Dickman da ke [[Colombo]].<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2017, Embark ta buɗe shagonta na goma a K-Zone Ja-Ela<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref> da kuma shagonta na 11 a [[Kurunegala]].<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
A shekarar 2019, Embark ta buɗe shagonta na 12 a Kandy.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
== Ayyuka ==
Embark tana gudanar da "Ranar Ɗauki" a kowane ƙarshen mako don taimakawa wajen nemo gidaje ga 'yan karnuka marasa gida da karnukan da aka ceto. Masu kula da karnukan da aka yi wa rijista suna kula da su har zuwa ranar ɗaukar su.<ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
Embark tana ceton [[karnuka]] kowace rana kuma tana yi musu magani a Asibitin Dabbobin Mafi Kyau har sai sun warke. Ana ba wa karnukan da ke da nakasa mafaka a asibiti har tsawon rayuwarsu. Embark kuma yana yawan kiran gaggawa game da wasu dabbobin da ke buƙatar ceto <ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref>
Shirin [[Jagorancin kasuwanci|jagoranci]] na sa kai na Embark, yana da sama da masu aikin sa kai 1000 waɗanda aka ba da gudummawarsu tare da bikin bayar da [[Kyaututtuka na matsayi|kyaututtuka]] na shekara-shekara; an gudanar da bikin farko a shekarar 2018 inda aka ba Maleesha Gunawardana lambar yabo a matsayin Mai Ba da Agaji mafi Ƙwarewa da Shenal Burkey a shekarar 2019.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Humans and animals can live in harmony says Otara |url=http://www.dailymirror.lk/opinion/humans-and-animals-can-live-in-harmony-says-otara/172-102783 |access-date=2021-03-14 |website=www.dailymirror.lk |language=English}}</ref>
Embark tana gudanar da shirye-shiryen ilimin makarantu kan walwalar dabbobi da kiyaye namun daji domin cusa tausayi ga matasa.
Embark tana gudanar da shirye-shiryen sakin karen da aka kama da kuma allurar riga-kafi don sarrafa yawan karnuka marasa gida kuma tana da motar daukar marasa lafiya ta dabbobi wacce ke ceton karnukan da suka ji rauni a kan tituna kyauta.<ref>{{Cite web |title=Embark cares for over 10,000 street dogs in 2018 |url=http://bizenglish.adaderana.lk/embark-cares-for-over-10000-street-dogs-in-2018/ |access-date=2021-03-14 |website=bizenglish.adaderana.lk}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-11-12 |title=Odel: Behind Sri Lanka's best-known store |url=https://www.thehindu.com/features/magazine/Odel-Behind-Sri-Lanka%E2%80%99s-best-known-store/article16442851.ece |access-date=2021-03-14 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref>
== Manazarta ==
kynigtsn5mo6386oxhcndcb9hciotoq
Hula
0
14570
831944
766752
2026-05-07T17:43:29Z
Ashiru Lawal
24821
831944
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Hat_MET_61.94.20_CP1.jpg |thumb| Hula nau'in Malfa]]
[[File:2 st röda toppluvor, A-B. A - Nordiska museet - NM.0026010A (2).jpg|thumb|Hula]]
[[File:WAVES Garrison Cap (25326923364).jpg|thumb|Hulla]]
[[File:Cap (AM 1982.16-4).jpg|thumb|hulan jami'in tsaro ]]
[[Fayil:Amsterdam - Hats - 0931.jpg|thumb|mai malfah]]
[[Fayil:A local grass hat.jpg|thumb|hular kaba]]
'''Hula''' Wata sutura ce da ake sawa a kai. A al'adar Malam Bahaushe sa hula na daya daga cikin cikar kamalar ɗa namiji da sura ta girma. Garuruwan da suka shahara a ɗinkin hula su ne kamar haka, [[Borno]] [[Katsina|da Katsina]] da Paki. Hula suna ne na "tilo" jam'i kuma "Huluna". Kuma hula tana da mutukar muhimmanci a wajen mutane, musamman ma a Kasar Hausa, kuma tana nuna cikar kamala "cikar ado a wurin Malam Bahaushe sai da hula".
==Tarihi==
[[File:WPWP Face cap.jpg|thumb|hular ado]]
[[File:Custom-Peaked-Cap NoWatermark.jpg|thumb]]
Hula dai ta samo asali ne tun a ƙarnin baya, inda mutane musamman ma dattawa suka fi amfani da ita domin sanya ta a kai, hula tana kara nuna mahimmanci ga mutane a wasu ƙabilun inda wasu kuma ke sanya ta domin ado. Hula kala-kala ce kuma a [[Najeriya]] kusan kowane yanki da yadda suke sa hula. Kuma maza su ne aka fi sani da sana'ar ɗinkin hula musamman ƴan [[Maiduguri]].<ref>https://m.facebook.com/watch/?v=2630370470519509&_rdr</ref>
<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Cap</ref>
==Ire-iren huluna==
[[Fayil:Hula Dara.jpg|thumb|Hula dara]]
===Hular Dara===
Hula ce ta alfarma wacce mutanen Arewacin Najeriya da wasu al'umma a ƙasashen Afirka ke amfani da ita. Mutane kan sanya Dara domin ƙure ado da kece raini.
==Manazarta==
{{Reflist}}
by8qzmtxe9lch75640aggbjkr2hnqy1
831945
831944
2026-05-07T17:44:01Z
Ashiru Lawal
24821
831945
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Hat_MET_61.94.20_CP1.jpg |thumb| Hula nau'in Malfa]]
[[File:2 st röda toppluvor, A-B. A - Nordiska museet - NM.0026010A (2).jpg|thumb|Hula]]
[[File:WAVES Garrison Cap (25326923364).jpg|thumb|Hulla]]
[[File:Cap (AM 1982.16-4).jpg|thumb|hulan jami'in tsaro ]]
[[Fayil:Amsterdam - Hats - 0931.jpg|thumb|mai malfah]]
[[Fayil:A local grass hat.jpg|thumb|hular kaba]]
'''Hula''' Wata sutura ce da ake sawa a kai. A al'adar Malam Bahaushe sa hula na daya daga cikin cikar kamalar ɗa namiji da sura ta girma. Garuruwan da suka shahara a ɗinkin hula su ne kamar haka, [[Borno]] [[Katsina|da Katsina]] da Paki. Hula suna ne na "tilo" jam'i kuma "Huluna". Kuma hula tana da mutukar muhimmanci a wajen mutane, musamman ma a Ƙasar Hausa, kuma tana nuna cikar kamala "cikar ado a wurin Malam Bahaushe sai da hula".
==Tarihi==
[[File:WPWP Face cap.jpg|thumb|hular ado]]
[[File:Custom-Peaked-Cap NoWatermark.jpg|thumb]]
Hula dai ta samo asali ne tun a ƙarnin baya, inda mutane musamman ma dattawa suka fi amfani da ita domin sanya ta a kai, hula tana kara nuna mahimmanci ga mutane a wasu ƙabilun inda wasu kuma ke sanya ta domin ado. Hula kala-kala ce kuma a [[Najeriya]] kusan kowane yanki da yadda suke sa hula. Kuma maza su ne aka fi sani da sana'ar ɗinkin hula musamman ƴan [[Maiduguri]].<ref>https://m.facebook.com/watch/?v=2630370470519509&_rdr</ref>
<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Cap</ref>
==Ire-iren huluna==
[[Fayil:Hula Dara.jpg|thumb|Hula dara]]
===Hular Dara===
Hula ce ta alfarma wacce mutanen Arewacin Najeriya da wasu al'umma a ƙasashen Afirka ke amfani da ita. Mutane kan sanya Dara domin ƙure ado da kece raini.
==Manazarta==
{{Reflist}}
fb6er6z4sepkebphsbtqyb33w76jbe1
831946
831945
2026-05-07T17:44:37Z
Ashiru Lawal
24821
831946
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Hat_MET_61.94.20_CP1.jpg |thumb| Hula nau'in Malfa]]
[[File:2 st röda toppluvor, A-B. A - Nordiska museet - NM.0026010A (2).jpg|thumb|Hula]]
[[File:WAVES Garrison Cap (25326923364).jpg|thumb|Hulla]]
[[File:Cap (AM 1982.16-4).jpg|thumb|hulan jami'in tsaro ]]
[[Fayil:Amsterdam - Hats - 0931.jpg|thumb|mai malfah]]
[[Fayil:A local grass hat.jpg|thumb|hular kaba]]
'''Hula''' Wata sutura ce da ake sawa a kai. A al'adar Malam Bahaushe sa hula na daya daga cikin cikar kamalar ɗa namiji da sura ta girma. Garuruwan da suka shahara a ɗinkin hula su ne kamar haka, [[Borno]] [[Katsina|da Katsina]] da Paki. Hula suna ne na "tilo" jam'i kuma "Huluna". Kuma hula tana da mutuƙar muhimmanci a wajen mutane, musamman ma a Ƙasar Hausa, kuma tana nuna cikar kamala "cikar ado a wurin Malam Bahaushe sai da hula".
==Tarihi==
[[File:WPWP Face cap.jpg|thumb|hular ado]]
[[File:Custom-Peaked-Cap NoWatermark.jpg|thumb]]
Hula dai ta samo asali ne tun a ƙarnin baya, inda mutane musamman ma dattawa suka fi amfani da ita domin sanya ta a kai, hula tana kara nuna mahimmanci ga mutane a wasu ƙabilun inda wasu kuma ke sanya ta domin ado. Hula kala-kala ce kuma a [[Najeriya]] kusan kowane yanki da yadda suke sa hula. Kuma maza su ne aka fi sani da sana'ar ɗinkin hula musamman ƴan [[Maiduguri]].<ref>https://m.facebook.com/watch/?v=2630370470519509&_rdr</ref>
<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Cap</ref>
==Ire-iren huluna==
[[Fayil:Hula Dara.jpg|thumb|Hula dara]]
===Hular Dara===
Hula ce ta alfarma wacce mutanen Arewacin Najeriya da wasu al'umma a ƙasashen Afirka ke amfani da ita. Mutane kan sanya Dara domin ƙure ado da kece raini.
==Manazarta==
{{Reflist}}
1lihpne4d60qvq87j4wubvtlpguimzi
831947
831946
2026-05-07T17:44:58Z
Ashiru Lawal
24821
831947
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Hat_MET_61.94.20_CP1.jpg |thumb| Hula nau'in Malfa]]
[[File:2 st röda toppluvor, A-B. A - Nordiska museet - NM.0026010A (2).jpg|thumb|Hula]]
[[File:WAVES Garrison Cap (25326923364).jpg|thumb|Hulla]]
[[File:Cap (AM 1982.16-4).jpg|thumb|hulan jami'in tsaro ]]
[[Fayil:Amsterdam - Hats - 0931.jpg|thumb|mai malfah]]
[[Fayil:A local grass hat.jpg|thumb|hular kaba]]
'''Hula''' Wata sutura ce da ake sawa a kai. A al'adar Malam Bahaushe sa hula na ɗaya daga cikin cikar kamalar ɗa namiji da sura ta girma. Garuruwan da suka shahara a ɗinkin hula su ne kamar haka, [[Borno]] [[Katsina|da Katsina]] da Paki. Hula suna ne na "tilo" jam'i kuma "Huluna". Kuma hula tana da mutuƙar muhimmanci a wajen mutane, musamman ma a Ƙasar Hausa, kuma tana nuna cikar kamala "cikar ado a wurin Malam Bahaushe sai da hula".
==Tarihi==
[[File:WPWP Face cap.jpg|thumb|hular ado]]
[[File:Custom-Peaked-Cap NoWatermark.jpg|thumb]]
Hula dai ta samo asali ne tun a ƙarnin baya, inda mutane musamman ma dattawa suka fi amfani da ita domin sanya ta a kai, hula tana kara nuna mahimmanci ga mutane a wasu ƙabilun inda wasu kuma ke sanya ta domin ado. Hula kala-kala ce kuma a [[Najeriya]] kusan kowane yanki da yadda suke sa hula. Kuma maza su ne aka fi sani da sana'ar ɗinkin hula musamman ƴan [[Maiduguri]].<ref>https://m.facebook.com/watch/?v=2630370470519509&_rdr</ref>
<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Cap</ref>
==Ire-iren huluna==
[[Fayil:Hula Dara.jpg|thumb|Hula dara]]
===Hular Dara===
Hula ce ta alfarma wacce mutanen Arewacin Najeriya da wasu al'umma a ƙasashen Afirka ke amfani da ita. Mutane kan sanya Dara domin ƙure ado da kece raini.
==Manazarta==
{{Reflist}}
pdqt7c03iirg12jl97aza1nw73gg9in
831948
831947
2026-05-07T17:46:31Z
Ashiru Lawal
24821
831948
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Hat_MET_61.94.20_CP1.jpg |thumb| Hula nau'in Malfa]]
[[File:2 st röda toppluvor, A-B. A - Nordiska museet - NM.0026010A (2).jpg|thumb|Hula]]
[[File:WAVES Garrison Cap (25326923364).jpg|thumb|Hulla]]
[[File:Cap (AM 1982.16-4).jpg|thumb|hulan jami'in tsaro ]]
[[Fayil:Amsterdam - Hats - 0931.jpg|thumb|mai malfah]]
[[Fayil:A local grass hat.jpg|thumb|hular kaba]]
'''Hula''' Wata sutura ce da ake sawa a kai. A al'adar Malam Bahaushe sa hula na ɗaya daga cikin cikar kamalar ɗa namiji da sura ta girma. Garuruwan da suka shahara a ɗinkin hula su ne kamar haka, [[Borno]] [[Katsina|da Katsina]] da Paki. Hula suna ne na "tilo" jam'i kuma "Huluna". Kuma hula tana da mutuƙar muhimmanci a wajen mutane, musamman ma a Ƙasar Hausa, kuma tana nuna cikar kamala "cikar ado a wurin Malam Bahaushe sai da hula".
==Tarihi==
[[File:WPWP Face cap.jpg|thumb|hular ado]]
[[File:Custom-Peaked-Cap NoWatermark.jpg|thumb]]
Hula dai ta samo asali ne tun a ƙarnin baya, inda mutane musamman ma Dattawa suka fi amfani da ita domin sanya ta a kai, hula tana kara nuna mahimmanci ga mutane a wasu ƙabilun inda wasu kuma ke sanya ta domin ado. Hula kala-kala ce kuma a [[Najeriya]] kusan kowane yanki da yadda suke sa hula. Kuma maza su ne aka fi sani da sana'ar ɗinkin hula musamman ƴan [[Maiduguri]].<ref>https://m.facebook.com/watch/?v=2630370470519509&_rdr</ref>
<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Cap</ref>
==Ire-iren huluna==
[[Fayil:Hula Dara.jpg|thumb|Hula dara]]
===Hular Dara===
Hula ce ta alfarma wacce mutanen Arewacin Najeriya da wasu al'umma a ƙasashen Afirka ke amfani da ita. Mutane kan sanya Dara domin ƙure ado da kece raini.
==Manazarta==
{{Reflist}}
25dl8lpzxqn3hv2sua6pythrjg5ty4u
Tattaunawar user:BnHamid
3
17244
832100
827499
2026-05-07T19:53:06Z
Eurohunter
2049
/* Hausa */ sabon sashe
832100
wikitext
text/x-wiki
{{Welcome}}([[User:Aliyu shaba|Aliyu shaba]] ([[User talk:Aliyu shaba|talk]]))
== Gajerun rubutu ba maƙala bane! ==
Assalam naga kana ta ƙirƙirar shafuka masu taƙaitaccun bayanai da basu wuce layi ɗaya zuwa biyu ba. Waɗannan rubutu ba su cancanci zama maƙala ba, dan haka za'a goge su duka. Domin ƙarin bayani game da yadda zaka rubuta cikakken maƙala ga bayanai nan a sama a saƙon maraba. Nagode. [[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>Em-mustapha</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 16:13, 13 ga Yuni, 2022 (UTC)
== Godiya da kara Janyo Hankali ==
Assalamu Alaikum [[User:BnHamid|BnHamid]], muna godiya da gudummawa da kake bayarwa a wannan shafi kuma ayyukanka suna yin kyau matuka. Ina so in dan janyo hankalinka ta yadda ayyukanka zasu fi armashi. A yanzu muna fuskantar cigaba a wannnan shafin namu ta Hausa Wikipidiya sai dai akwai karancin mukalai/articles akan muhimman jigogi da suka shafi asalin Hausa, Hausawa, ire-iren abinci, al'adu, gidajen watsa labarai, wasan kwaikwaiyo na Hausa wato Kannywood, jaruman fina-finanmu na Hausa, abubuwan da suka shafi arewacin Najeriya, kudancin Najeriya da ita Najeriya baki daya, 'yan siyasanmu da makamantansu. Wadannan shafuka sunfi mahimmanci kan mu rika fassaro mukalai da suka shafi wata kasa, da fatan ka fahimce ni kuma zaka kara bada karfi wajen sanya mukalai da suka shafi wadancan muhimman jigogin. Muna fatan zaka tsaya ka cigaba da bada gudummawarka. Mu huta lafiya [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 10:46, 7 Oktoba 2022 (UTC)
:Wa'alaikumssalam, Malan Bashir. Na fahimta sosai, kuma inshaallahu zan yi hakan. Nagode. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 11:02, 7 Oktoba 2022 (UTC)
== Inganci:Mustapha Ado Muhammad ==
Aslm [[user:BnHamid]], nayi wa wannan mukala da alamar gogewa saboda watakila wannan shafin bai cika ka'idojin Wikipedia, saboda anyi tagging dinshi don gogewa a Wikipedia ta turanci. Tabbas indai aka goge shafin nan a can to muma zamu goge wannan. Da fatan zaka cigaba da bada gudummawarka mai albarka a wannan shafin. Nagode[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 22:50, 14 Nuwamba, 2022 (UTC)
:Ok. @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 06:37, 15 Nuwamba, 2022 (UTC)
== Gyara akan Mukalai da aka wallafa sau biyu ==
Aslm BnHamid, barka da asuba da kuma kokari. Hakika naji dadin janyo hankali da kayi akan mukalai da aka wallafa har sau biyu kuma na duba na goge guda. Da fatan zaka cigaba da bada gudummawa kuma idan ka ga wani gyara zaka gyara ko kuma ka nemi masu ikon hakan. Mu huta lafiya.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 06:11, 29 Disamba 2022 (UTC)
:Wslm @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] inshallah. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 06:57, 29 Disamba 2022 (UTC)
== Janyo Hankali ==
Aslm[[user:BnHamid|Mal. BnHamid]] da fatan kana lafiya. Ina mai matukar jinjina maka da gudummawa da kake bayarwa a wannnan shafi na Hausa Wikipedia. Sai dai ina kara jayo hankalinka kan wasu abubuwa guda biyu kacal; na farko hujja wato references na biyu kuma na ga an fassara wata mukala kuma akwai muhimman bayanai wadanda babu su a cikin wannan shafin kamar misali a wannan shafin na [[Fatima Massaquoi]] da [[Fatima Yusuf]] inda duka ba'a sanya hujja ko daya ba kuma babu wasu muhimman sassa wadanda akwai su kuma a ainihin shafin na Turanci da aka fassaro daga su. Nagode[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 08:06, 4 ga Janairu, 2023 (UTC)
:Wslm. @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] Waɗannan shafin kwara biyu da ka ambato asama. Maƙalar farko ba ni nayi translation nataba. (Idan ka duba '''history''' na shafin zakaga ainafin username na Wanda yayi translation ɗin). Sannan Makala tabiyu, '''Gwanki''' yayi translation nata (idan ka duba '''history'''zaka tabbatar itama). Bugu da ƙari na dai yi Editing akan su amman bani nayi translation ɗin su ba. Kuma Inshallahu duk maƙalar da na tarar idan ba references zanyi ƙoƙari insaka. Nagode. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 08:27, 4 ga Janairu, 2023 (UTC)
::eh hakane.. tabbas sai daga baya na lura da hakan. Da fatan ka tashi lpia, fatan alheri[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:21, 5 ga Janairu, 2023 (UTC)
:::Alhamdulillah. Ina godiya da fatan alheri M. @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 19:07, 5 ga Janairu, 2023 (UTC)
== Vital articles ==
07034373521 wannan itace number ta Whatsapp ka turo min link ɗin ta Whatsapp [[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]] ([[User talk:Muhammad Idriss Criteria|talk]]) 08:22, 24 ga Janairu, 2023 (UTC)
== Sannu da Aiki ==
A matsayin admin a wannan shafi, na turo maka wannan sako ne domin na jinjina maka yadda kake ƙirƙirar ingantattun maƙaloli a Hausa Wikipedia. Da fatan za ka cigaba da wannan aikin. Nagode [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 17:18, 26 ga Janairu, 2023 (UTC)
:Ina godiya sosai M. '''Abubakar A''' @[[User:Gwanki|Gwanki]]. Inshallah zan cigaba da bada gudunmawa. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 05:39, 27 ga Janairu, 2023 (UTC)
== Zainab Usman ==
Greetings, [[User:BnHamid|BnHamid]]! Kindly see the page '''[[Talk:Zainab Usman]]''' to discuss the subject's notability. ''Cheers'', [[User:Deborahjay|Deborahjay]] ([[User talk:Deborahjay|talk]]) 20:42, 1 Mayu 2023 (UTC)
:@[[User:Deborahjay]] Already I responded... Go there and check. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 14:35, 2 Mayu 2023 (UTC)
== Dokokin Wikipedia dangane da kirkirar sabbin mukaloli ==
Aslm, @[[User:BnHamid|BnHamid]], da fatan ka tashi lpia. Ina mai gayyatar ka a matsayinka na daya daga cikin administrators na Hausa Wikipedia wajen wani taron karawa juna sani dangane da dokokin da suka zamo ginshikan Wikipedia a wajen tantance da kuma tace mukalai ta yadda zasu zamo mukalai masu kyau da inganci da kuma tasiri ga al'umma. Muna mai neman goyon bayanka wajen tabbatar wannan gangami. Ka sanya hannu kuma kayi tsokaci akan abunda ka fahimta. Nagode.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:51, 21 Mayu 2023 (UTC)
Ga Link https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants_talk:Programs/Wikimedia_Community_Fund/Rapid_Fund/Hausa_Wikipedia_New_Pages_Patrol_(ID:_22095387) [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:51, 21 Mayu 2023 (UTC)
:Done. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 22:08, 22 Mayu 2023 (UTC)
== reminder ==
@[[User:BnHamid|BnHamid]], have dropped message to you on whatsapp[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 05:22, 17 Nuwamba, 2023 (UTC)
:Okey. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 05:41, 17 Nuwamba, 2023 (UTC)
== Murnar Nasara ==
@[[User:BnHamid|BnHamid]]...Inason nayi amfani da wannan damar domin inyi maka murnar lashe gasar WPWP da kayi a mataki na farko, Allah yasa alkaeri. [[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 11:06, 23 Nuwamba, 2023 (UTC)
:Amiin 🤲. Ina godiya sosai 👍. #SAS [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 04:53, 24 Nuwamba, 2023 (UTC)
::Aslm Bn Hamid. Ena da tambaya game da wpww. Nayi maka magana kamar baka gani ba. [[User:Abdurra'uf Uthman|Abdool_jnr]] ([[User talk:Abdurra'uf Uthman|talk]]) 09:34, 5 Disamba 2023 (UTC)
:::Wslm, Ina jinka. Ta WhatsApp kaman magana ne ?. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 09:43, 5 Disamba 2023 (UTC)
== Spam ==
[[Malti Chahar]], [[Abhinav Gautam]], [[Abhay Kumar]], [[Schirin Thoma]], [[Malti Chahar]], [[Ruhaan Rajput]], [[Jalaj Kumar Anupam]], [[Neeraj Singh]] Spam [[User:Muhammad Bilal Muzzamil|Muhammad Bilal Muzzamil]] ([[User talk:Muhammad Bilal Muzzamil|talk]]) 17:43, 10 ga Janairu, 2024 (UTC)
== Spammers ==
Barka da aiki @[[User:BnHamid|BnHamid]], a daidai wannan lokaci spammers ko paid editors sun mana yawa a Hausa Wikipedia. Dole admins sai mun mayar da hankali wajen block da goge articles dinsu. Suna nan suna ta creating accounts da articles a Haus Wikipedia marasa kyau. [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 10:20, 16 ga Janairu, 2024 (UTC)
:Ok. Zan ƙara mayar da hankali akai, sosai. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 14:32, 16 ga Janairu, 2024 (UTC)
Hi. From Commons I have seen that there are a number of Indian editors creating vanity spam articles. They are not very intelligent creating them in English at Hausa Wikipedia. I recommend just deleting them articles and their user pages. They aren't going to listen. I have done some with my global sysop rights, though can understand if your community chose to look after it yourselves. Let me know. Please {{tl|ping}} me as required. Best of luck. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 10:11, 27 ga Janairu, 2024 (UTC)
:I can see that they are repeatedly using [[Template:infobox musical artist]], so after 2Rare in [[Special:WhatLinksHere/template:Infobox_musical_artist]] they are all spam. If you wish I can mass delete them, just ping me. I don't want to overdo my welcome. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 10:40, 27 ga Janairu, 2024 (UTC)
::I am glad you have started taking an appropriate things as well as alerting us. And, on behalf of Our Community we've guaranteed you permission to do so, by any means that will helped us in cleaning our project. Also written an article, tag as good or bad in each and every language other than Hausa language on Hausa Wikipedia are against our project and Wikimedia foundation in general. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 12:06, 27 ga Janairu, 2024 (UTC)
:::Thank you for your generosity. If needed, I will see if I can right some local abusefilters if there are common themes. At this stage I am just planning on helping clean up first. I have also notified my fellow admins at Commons to be aware. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 23:02, 27 ga Janairu, 2024 (UTC)
'''comment''' What I might do is set up an [[special:abusefilter|abusefilter]] that looks for numbers of the English words that we are seeing in the articles that are being created in main namespace. We can set that up in test, and if the admins are happy with it, we can look to set it to give a warning to users that are using the English language that they are at the wrong place. We can also customise the message in the warning. Probably cannot get to it for 36+ hours. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 20:56, 29 ga Janairu, 2024 (UTC)
:As an addendum, if have a better place for me to communicate with local administrators, eg. an admins' noticeboard, then please point me in that direction, rather than haunting your talk page. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 20:58, 29 ga Janairu, 2024 (UTC)
:Indeed we are happy. And may I know the limit numbers of the English words you wants to set when customizing before start testing ?.
:Furthermore, let @[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] and @[[User:Gwanki|Gwanki]] get involved here so that we will exchange our ideas together. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 14:38, 30 ga Janairu, 2024 (UTC)
:By the way, My '''talk page''' will never been bored with you. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 14:39, 30 ga Janairu, 2024 (UTC)
::@[[User:BnHamid|BnHamid]],@[[User:Billinghurst|Billinghurst]],@[[User:Billinghurst|Billinghurst]]...we really need to be interested in this, it will go a very good length to help us clean the mess[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 17:45, 30 ga Janairu, 2024 (UTC)
:::<smile> a generous community. I haven't fully thought through my plan for an abusefilter, and the first thing that I suggest that we do is set it to monitor only. This allows to see that it is working as expected, and to tweak what we need to do. [I am thinking of something like a "new user" "creating" a page in the "main namespace" and they have "XX" "count" of words from a designated list. That gives enough simplicity and enough complexity to start, and we can easily add and delete from the word list.] After I have got that part suitably set up to your satisfaction, you can then work out where to from there. This is for your control and direction. [[mw:Extension:AbuseFilter/Rules format]] [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 21:42, 30 ga Janairu, 2024 (UTC)
'''comment''' There is a clear factory approach going on here, and I will ask the stewards to run some checkuser to see firstly if there is good evidence of whether we are dealing with one or two bad actors, or we have broad paid editing going on. I have seen the same English language article added by multiple accounts, and across multiple wikis. I will add a ping into that request. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 20:46, 31 ga Janairu, 2024 (UTC)
:I have put a request to stewards to run some checks for the community [[m:special:diff/26161384]]. Depending on the results, you may be able to get stewards to place a range block on locally to cover the accounts that are being created. I won't be around for a week +++ as I am off on a field trip, so please keep an eye on that discussion. When the stewards come back, specifically prod them to consider placing a suitable range block. Guessing that it is a range in India, and that is definitely not your normal editor base, so such a block should have low negative consequences. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 21:02, 31 ga Janairu, 2024 (UTC)
::I think that the user [[Special:Contributions/Bilal Mustafa Sheikh|Bilal Mustafa Sheikh]] is part of this process, and I suspect that there is a machine translator that this person is using to get articles into Hausa. I can see examples of where the same English-language text has been used to create the same articles, so there is some concerted effort or paid editing or something. You are going to need to make a hard decision about what to do with this user's article creations, it is not something that I am willing to do with my global sysop rights, it needs to be more a local decision. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 21:06, 31 ga Janairu, 2024 (UTC)
:::The stewards [[special:permalink/26163242#Bilal Mustafa Sheikh@haWP|have reported]] that all this out of scope editing centres around the user "Bilal Mustafa Sheikh". The underlying IP addresses show a variety of activity though apparently interconnected. Some IP blocks may be undertaken, though we will have to await the steward's further analysis. I have already left a challenging message on the user's talk page, and will leave that aspect with haWP's admins to best address. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 02:55, 1 ga Faburairu, 2024 (UTC)
== [[PRXDUM]] ==
Spam [[Special:Contributions/203.115.91.245|203.115.91.245]] 11:58, 9 ga Faburairu, 2024 (UTC)
== (Spam Seo tech experts) ==
Hello [[User:BnHamid|BnHamid]], I hope you are well. One spam article have been created on your Wikipedia in English language. By some new spammy user @[https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=User:SGUae&action=edit&redlink=1 SGUae]. He made one page Seo tech experts. I think some of your editor have already requested deletion. So just delete that as this user is making same content on other languages as well like Hindi and Simple English. –[[User:SynthSage|SynthSage]] ([[User talk:SynthSage|talk]]) 18:43, 16 ga Faburairu, 2024 (UTC)
== Tunatarwa don jefa kuri'a yanzu don zaɓar membobin U4C na farko ==
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|Kuna iya samun wannan sakon da aka fassara zuwa ƙarin harsuna akan Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Ya ku 'yan Wikimedia,
Kuna karɓar wannan saƙo saboda a baya kun shiga cikin tsarin UCoC.
Wannan tunatarwa ce cewa lokacin jefa ƙuri'a na Kwamitin Daidaitawa da Gamayyar Tsarin Gudanarwa (U4C) yana ƙare ranar 9 ga Mayu, 2024. Karanta bayanin akan [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Shafin jefa ƙuri'a akan Meta-wiki]] don ƙarin koyo game da zaɓe da cancantar masu jefa ƙuri'a.
Kwamitin Daidaitawa da Gamayyar Tsarin Gudanarwa (U4C) ƙungiya ce ta duniya da aka keɓe don samar da daidaito da daidaiton aiwatar da UCoC. An gayyaci membobin al'umma don gabatar da aikace-aikacen su na U4C. Don ƙarin bayani da alhakin U4C, da fatan [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|sake duba Tsarin Dokan ta U4C]].
Da fatan za a raba wannan sakon tare da membobin al'ummar ku don su ma su shiga ciki.
A madadin Kungiyar Ayyukan UCoC,<section end="announcement-content" />
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 23:11, 2 Mayu 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 -->
== Report ==
Hello, please check this user for vandalism: [[Musamman:Contributions/196.153.170.161]]
Thank you. [[User:Ternera|Ternera]] ([[User talk:Ternera|talk]]) 00:52, 10 ga Yuni, 2024 (UTC)
:Thank immensely. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 06:04, 10 ga Yuni, 2024 (UTC)
== Report From English Wikipedia ==
[[The Blaze Times]] this page has been created multiple times from a user dwara who is repeatedly creating spammy pages on cross wiki his user account is running on inspection on main English Wikipedia and hindi Wikipedia please delete his pages and block this user.
Regard
[[Musamman:Contributions/59.26.59.93|59.26.59.93]] 05:46, 4 ga Yuli, 2024 (UTC)
:Done! Page deleted and user blocked. Thanks for bringing this to my attention. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 10:16, 4 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) ==
Hello BnHamid, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the HA Wikipedia? It will be appreciated if it 's done. [[User:Boss-well63|Boss-well63]] ([[User talk:Boss-well63|talk]]) 23:05, 7 ga Yuli, 2024 (UTC)
:@[[User:Boss-well63|Boss-well63]] Done. Check out the article here: [https://ha.wikipedia.org/wiki/Isabelle_de_Charri%C3%A8re#Le_Noble%2C_conte_moral%2C_1763 Isabelle de Charrière] [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 12:20, 8 ga Yuli, 2024 (UTC)
::BnHamid Thank you very much for your translation! [[User:Boss-well63|Boss-well63]] ([[User talk:Boss-well63|talk]]) 12:36, 8 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Neman izinin ci gaba da editing ==
@[[User:BnHamid|BnHamid]] anyi blocking ina saboda na saba kaidar yin editing, ina Neman alfarma da a nunamin kuskurena ka kuma nunamin yanda zan gyara saboda gaba,INA fatan zaka duba uziri na ka cireni daga blocking [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 09:11, 17 ga Yuli, 2024 (UTC)
:@[[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]]
:Na ga ana using da IP address ne ba Username ba. And ana editing anyhow... Hakan ya sa na yi tunanin ko ɗaya daga cikin waɗanda ake biya ne so zo da wata Manufa. Amman ya na ga haka bayan ka na da Username?. Ka shiga nan za kaga [https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=Yancin_rayuwa&action=history IP ADDRESS instead of YOUR USERNAME]. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 09:38, 17 ga Yuli, 2024 (UTC)
::@[[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ka shiga ka diba. IP address ne na yi blocking ba Account dinka ba. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 10:05, 17 ga Yuli, 2024 (UTC)
:::ok nagane nagode sosai [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 12:44, 17 ga Yuli, 2024 (UTC)
::@Bnhamid na shafa a ne ,I wasnt aware cewa banyi login ba shiyasa nagode [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 21:06, 30 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Report of cross Wiki Spam ==
[[Namaste Henry]] ,[[Dr. Vinod Sharma]],[[Dr. Ankit Kayal]] this page has been created multiple times from a 2-3 Users who is repeatedly creating spammy pages on cross wiki their account is running on inspection on main English Wikipedia and Simple English Wikipedia please delete his pages, Protect all three pages so that it cant be recreated by spammy users and block the users who created these three pages with their IP Address.
Regards [[User:Hackumann|Hackumann]] ([[User talk:Hackumann|talk]]) 17:16, 19 ga Yuli, 2024 (UTC)
:@[[User:BnHamid|BnHamid]]....kindly execute this [[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 08:45, 20 ga Yuli, 2024 (UTC)
::@[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]], It's been executed! 🙏 [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 03:49, 21 ga Yuli, 2024 (UTC)
:::@[[User:BnHamid|BnHamid]], well done[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 05:23, 21 ga Yuli, 2024 (UTC)
:@[[User:Hackumann|Hackumann]] Done: [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 03:53, 21 ga Yuli, 2024 (UTC)
::2/3 Pages that you have deleted has been recreated again please look into this. @[[User:BnHamid|BnHamid]] [[User:Hackumann|Hackumann]] ([[User talk:Hackumann|talk]]) 06:03, 22 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Gaisuwa masu kyau daga sabon wikipedian ==
Assalamu alaikum Admin (BnHamid), I am new in hausa wikipedia, please give me the contribution to give here, so I am afraid of getting unwanted ban / ip block. if this kind of topic is good to drop a message on my page please, because I don't like any topic here, so I'm happy to contribute here, thank you, guide me and tell me if I'm wrong or something thing. thank you [[User:EspeeCat|EspeeCat]] ([[User talk:EspeeCat|talk]]) 07:57, 21 ga Yuli, 2024 (UTC)
:Wa'alaikums Salam @[[User:EspeeCat|EspeeCat]]! Welcome to [https://ha.wikipedia.org Hausa Wikipedia!] We’re glad you’re here. Remember, mistakes are opportunities for growth and learning – we’re all in this together. To get started, please read our community guidelines and explore existing articles. It's not a bad idea to begin with small edits or create new articles on topics you're familiar with or passionate about. If you need help or guidance, don't hesitate to ask – we're here to support one another. Let's work together to build a thriving Hausa Wikipedia community! I've left a welcome message on your Talk page to help you get started. Warm regards, Hassan. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 00:08, 22 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Tambaya ==
@[[User:BnHamid|BnHamid]] Naga kuna saka WPWP a karshen description na hoto, shine nake tambaya tayaya zan shiga nima gasar ta WPWP worldwide. [[User:Dev ammar|Dev ammar]] ([[User talk:Dev ammar|talk]]) 05:48, 23 ga Yuli, 2024 (UTC)
:@[[User:Dev ammar|Dev ammar]], ka shiga nan [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_Contest_in_Nigeria_2024 SAHFIN GASAR na NIJERIYA ] ka yi signing under participants. Shi kenan sai kaje ka cigaba da using #Wpwp (ka kula kar kayi amfani da (Wpwpng) tunda na Duniya kake so ka yi ba na Ƙasa ba. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 05:54, 23 ga Yuli, 2024 (UTC)
::Gasar Nima ban san a fara ba Tun 1 ga July. Amman na yi joining ranar 18 ga watan, hakan na nufin an wuce Ni na tsawon kwana 18... [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 05:56, 23 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Your deletion requests ==
Hey BnHamid,
I noticed that you tagged many many pages for [[:Rukuni:Candidates_for_speedy_deletion|speedy deletion]], but nothing happened since then. Can you maybe delete them now, as you are an administrator here? 1500 speedy deletion requests seems to be really backlogged. Thanks, [[User:TenWhile6|TenWhile6]] ([[User talk:TenWhile6|talk]]) 17:00, 11 Nuwamba, 2024 (UTC)
:Furthermore, deletion requests translate to "There is no logical explanation, no Marketing or no Analyst". What would that even mean? Did you mean that all of the requests are spam? Best regards, [[User:A09|A09]] ([[User talk:A09|talk]]) 12:54, 16 Nuwamba, 2024 (UTC)
::@[[User:Mahuta|Mahuta]] @[[User:Gwanki|Gwanki]] can you maybe help to clear the huge 1500+ pages backlog of [[:Rukuni:Candidates_for_speedy_deletion|the speedy deletion category]]? [[User:TenWhile6|TenWhile6]] ([[User talk:TenWhile6|talk]]) 14:54, 18 Nuwamba, 2024 (UTC)
:Sai yau nake ganin wannan saƙon, lallai akwai abin dubawa. Ni a gani na [[User:BnHamid|BnHamid]], madadin saka tagging kawai indai ka ga maƙala ta cancanci gogewa kawai ka goge ta. Nima haka nake yi bana tsayawa saka tagging. Duba da yadda ake yin maƙaloli marasa kyau kullum a Hausa Wikipedia. [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 13:02, 17 ga Janairu, 2025 (UTC)
::I used to come across some of the speedy deletion requests. We'll go through them and do the appropriate @[[User:TenWhile6|TenWhile6]]. @[[User:BnHamid|BnHamid]] in the future, tag other administrators for further review and delete the ones that show clear defects. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:27, 17 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::and pls note that, some of these articles may be notable but may not have sufficient reliable sources to back them. Such articles may be moved to draft spaces. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:29, 17 ga Janairu, 2025 (UTC)
== Serious Concern About Deletion of Pages ==
Hausa Wikipedia Admin '''BnHamid''',
You are unnecessarily deleting pages like ''[[Anand Piramal|Anand Piramal,]] [[Kanak Dhanai]]'' and many other Indian topics without properly researching them. It appears that you are blindly deleting these articles without understanding their importance or following Wikipedia's guidelines. Some of these individuals have net worths in the range of '''millions of crores''' and are widely covered by credible sources, yet you are removing their pages as if they are not notable.
Per Wikipedia’s guidelines, the following rules establish the notability of individuals such as politicians and businesspersons:
# '''General Notability Guidelines (GNG)''': A topic is notable if it has received significant coverage in reliable, independent, secondary sources. This applies to any individual or subject with verifiable and substantial references.
[[:en:Wikipedia:Notability|Read more: Wikipedia:Notability]]
# '''Notability for Politicians''': Politicians are considered notable if they have held significant political offices (e.g., MP, MLA, Mayor) or played a major role in political movements that have been widely covered in reliable sources.
[[:en:Wikipedia:Notability_(politicians)|Read more: Wikipedia:Notability (politicians)]]
# '''Notability for Businesspersons''': Business figures are notable if they have founded or led a notable company, made significant contributions to their industry, or have been extensively covered in independent media (not just promotional material).
[[:en:Wikipedia:Notability_(people)#Businesspeople|Read more: Wikipedia:Notability (people)]]
If references are provided and typing the person's name on Google shows reliable sources, then the person is clearly notable. Deleting such pages without proper checks not only damages the quality of Hausa Wikipedia but also raises questions about whether there is some ulterior motive behind these actions.
As an admin on Marathi Wikipedia, I have noticed complaints being raised against you on Meta-Wiki during adminship discussions. This is my final warning to you: Learn the rules of Wikipedia and what should or should not be deleted. Otherwise, further actions may be taken against you for misuse of admin privileges.
I also tag @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], @[[User:Gwanki|Gwanki]], and @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] to take note of this situation and ensure such unnecessary deletions do not happen in the future. Let’s work together to maintain the integrity and quality of Hausa Wikipedia.
I hope you take this message seriously and reconsider your approach.
[[User:SynthSage|SynthSage]] ([[User talk:SynthSage|talk]]) 18:43, 21 ga Janairu, 2025 (UTC)(Admin on Marathi Wikipedia)
:Hi @[[User:SynthSage|SynthSage]],
:I have recently being following through the Speedy Deletions tagged by @[[User:BnHamid|BnHamid]]. One most important thing I noticed about these pages is that; the problem is NOT ABOUT NOTABILITY, but is is ABOUT THE CONTENT OF THOSE PAGES. I have to RE-WRITE most of the pages ENTIRELY before removing the deletion tag. So, I understand if you thought the reason for the deletion was based on Notability.. No. It's about the quality of the content. We have a lot of newbies and some of them use to create many articles that are totally UNREADABLE.
:As an administrator on Hausa Wikipedia, I focus most of my energy in patrolling new pages, and I urge all our administrators to focus more on the new pages created on Hausa Wikipedia. @[[User:Gwanki|Gwanki]], @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]], among others. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 21:00, 21 ga Janairu, 2025 (UTC)
::Dear @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], @[[User:Gwanki|Gwanki]], @[[User:BnHamid|BnHamid]] @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]], and Administrators,
::Thank you for sharing your perspective regarding the deletion of articles due to poor content quality. However, I must point out that directly deleting articles because of poor content, despite having references or not, is not aligned with Wikipedia's guidelines. If an article has reliable references and some presence on platforms like Google, outright deletion is not the correct approach. Instead, efforts should be made to improve such articles.
::Additionally, some topics or individuals, such as '''offline notable figures''' (e.g., doctors, authors, judges, notable companies, businessmen), may not have a significant Google presence but are still directly eligible for Wikipedia articles. According to '''Wikipedia’s General Notability Guidelines (GNG)''', a subject does not need to have a major online presence to qualify, as long as they are notable within their field or meet other notability criteria.
::Key Points to Consider:
::# '''General Notability Guidelines (GNG):'''
::#* A topic is notable if it has received '''significant coverage in reliable, independent, secondary sources'''. This does not always mean online sources; offline coverage, such as books, academic journals, and printed media, also qualifies.
[[:en:Wikipedia:Notability|Read more: Wikipedia:Notability]]
::# '''Improving Articles:'''
::#* Poorly written articles about notable subjects should not be deleted outright. Instead, they should be tagged with cleanup templates or improved collaboratively. This aligns with Wikipedia's goal of being an inclusive platform.
[[:en:Wikipedia:Cleanup|Read more: Wikipedia:Cleanup]]
::# '''Offline Notability:'''
::#* Many subjects, including doctors, authors, judges, businessmen, and companies, may not have a significant Google presence but are notable within their respective fields. Wikipedia guidelines explicitly state that offline references (e.g., books, journals) are valid sources for establishing notability.
[[:en:Wikipedia:Notability_(people)|Read more: Wikipedia:Notability (people)]]
::# '''New Contributor Guidance:'''
::#* New contributors often lack experience. Instead of discouraging them by deleting their work, administrators should guide them on improving content through talk page feedback or tutorials. This approach fosters collaboration.
[[:en:Wikipedia:Helping_new_editors|Read more: Wikipedia:Helping new editors]]
::# '''Avoiding Unnecessary Deletions:'''
::#* Deleting articles about notable subjects can lead to larger issues. Similar cases have caused significant problems in India, as highlighted in the [https://timesofindia.indiatimes.com/technology/tech-news/delhi-high-court-warns-wikipedia-if-you-dont-like-india-/amp_articleshow/113095010.cms Delhi High Court case against Wikipedia]. This emphasizes the importance of careful handling of articles about public figures and notable topics.
::Request to @[[User:Gwanki|Gwanki]]
::Please check all new pages and, if correction is required, kindly make the necessary improvements directly or tag them for cleanup. Additionally, send a message to the article creator on their talk page, explaining how to create articles properly and pointing out what was wrong in their submission. Avoid deleting articles directly, as this discourages new contributors and goes against the collaborative spirit of Wikipedia.
::I kindly request all administrators to prioritize improving or tagging articles for corrections instead of outright deleting them. This approach will help build a stronger and more inclusive Hausa Wikipedia community.
::Let me know your thoughts, and I am happy to assist further in any way to improve the process.
::[[User:SynthSage|SynthSage]] ([[User talk:SynthSage|talk]]) 04:30, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)(Admin on Marathi Wikipedia)
:::@[[User:SynthSage|SynthSage]] You said you're an admin there, and I checked to confirm, but you lied. Additionally, your account has been '''banned indefinitely''' on English Wikipedia.
:::Kira ga @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], @[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]], @[[User:Gwanki|Gwanki]], @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] da fatan za mu kula da wannan User, na duba global account na shi na ga bai da wani ikon gudanarwa (Admin) kamar yadda ya ke ikirari, hasali ma an dakatar da shi na din-din-din a English Wikipedia. Da fatan za mu kula da ire-iren su da ma ayyukan da su ke mana a nan na baƙon haure. Na fahimci kusan yan kasar Indiya ko daga yankin Asiya ke mana abinda su ka ga dama anan. Nagode. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 06:42, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::Wannan gaskiya ne @[[User:BnHamid|BnHamid]] kowa daga cikinmu yasan waye kai, hasali ma kana yin gargaɗi kafin gudanar da hukunci. Saboda haka a ci gaba da bada gudunmawa kamar yadda aka saba. [[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] ([[User talk:Pharouqenr|talk]]) 09:43, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::@[[User:BnHamid|BnHamid]],
::::can you confirm it. Send a link to the the banned page. If the need arises we may have to take proper precaution on Hausa Wikipedia as well. @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]], @[[User:Gwanki|Gwanki]] [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 10:21, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], pls check [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:Contributions/SynthSage his account on English Wikipedia] for more information about the reasons why his account was banned. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 10:33, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::::I've seen it..
::::::@[[User:SynthSage|SynthSage]], we don't know your intentions here.. but we'll assume good faith, since you are trying to make corrections on perceived wrong tagging(s). Thank you for sharing your concerns regarding these issues and we'll surely make necessary corrections as soon as possible. (infact, am on it already.. [https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=Adukiri,_Nembe&diff=prev&oldid=572990<nowiki>], [</nowiki>[[Tattaunawar user:HassanaAshafa]]<nowiki>])</nowiki> [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 10:58, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::::@[[User:SynthSage|SynthSage]] I wanted to inform you that user @[[User:BnHamid|BnHamid]] has been deleting some Hausa articles due to their poor readability and understandability.
:::::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] @[[User:Gwanki|Gwanki]] @[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] [[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] ([[User talk:Pharouqenr|talk]]) 10:39, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::::..as well as a lack of citations from '''reliable sources'''. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 10:55, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::::Indeed,
::::::@[[User:BnHamid|BnHamid]] is one of the most hardworking and dedicating editors on Hausa Wikipedia. I'm confident anything he does, was for the better of his home wiki. @[[User:SynthSage|SynthSage]] [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 11:16, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::::::Your kind words really resonate with me. Thank you @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] 🤍 [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 19:07, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::@[[User:SynthSage|SynthSage]],
::I don't think it's Wikimedia Guidelines to leave article that is totally NONSENSE.. I'm also a New Page Patroller (in view). I know all these policies.. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 10:19, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::@[[User:BnHamid|BnHamid]]@[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]], @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], @[[User:Gwanki|Gwanki]], Mutuminnan Ina zargin intention dinshi, but some of his statements are true, Some of us are so harsh on new editors here, For example the way we delete articles instatly without warning or guiding the editor on how to improve it. remember we are building Hausa Wikipedia now and our community members needs more of encouragement than discouraging them. [[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 06:14, 23 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::@[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]], I agree with you, at thesame time.. you have to understand that but you have to understand that; Wikipedia is one of the most visited sites in the world, when you leave an article that is entriely RUBBISH, another reader might be reading that page. That is why, it is a policy to speed delete pages that has no context. Read https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Criteria_for_speedy_deletion
::::But it is advisable to every administrator to see if the topic is notable, if it has references from reliable sources and if the article can be improved.@[[User:BnHamid|BnHamid]], @[[User:Gwanki|Gwanki]], @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:39, 23 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::::agreed [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:57, 29 ga Janairu, 2025 (UTC)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:23, 26 ga Janairu, 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 -->
== Goyon baya ==
Assalam @[[User:BnHamid|BnHamid]],
Ina neman goyon bayanka don zama mamba na kwamitin UC4C (non-voting member). Ga link [https://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Non-voting_members<nowiki>] ayi comment.</nowiki>
Nagode [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 08:45, 20 ga Augusta, 2025 (UTC)
:Done. Best of luck [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 09:21, 20 ga Augusta, 2025 (UTC)
== Help ==
Please help me improve [[Gaza genocide|this]] article I recently created; my Hausa language skills are poor. Also, please add [[:en:Gaza_genocide|this]] article to the Hausa Wikipedia as it is important. Thank you. [[User:جودت|جودت]] ([[User talk:جودت|talk]]) 15:49, 8 ga Maris, 2026 (UTC)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:33, 28 ga Afirilu, 2026 (UTC) </div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471754 -->
== Hausa ==
Hello. I'm looking for Hausa translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] ([[User talk:Eurohunter|talk]]) 19:53, 7 Mayu 2026 (UTC)
15wpv3tz8kotcpxcxoap4z7n8gonkuh
832117
832100
2026-05-07T20:08:35Z
BnHamid
12586
/* Hausa */ Mayarwa
832117
wikitext
text/x-wiki
{{Welcome}}([[User:Aliyu shaba|Aliyu shaba]] ([[User talk:Aliyu shaba|talk]]))
== Gajerun rubutu ba maƙala bane! ==
Assalam naga kana ta ƙirƙirar shafuka masu taƙaitaccun bayanai da basu wuce layi ɗaya zuwa biyu ba. Waɗannan rubutu ba su cancanci zama maƙala ba, dan haka za'a goge su duka. Domin ƙarin bayani game da yadda zaka rubuta cikakken maƙala ga bayanai nan a sama a saƙon maraba. Nagode. [[User:Em-mustapha|<span style="background-color: #804; color: #fa0;"><samp><b><u>Em-mustapha</u></b></samp></span>]] <sup><samp><u>[[User talk:Em-mustapha|'''talk''']]</u></samp></sup> 16:13, 13 ga Yuni, 2022 (UTC)
== Godiya da kara Janyo Hankali ==
Assalamu Alaikum [[User:BnHamid|BnHamid]], muna godiya da gudummawa da kake bayarwa a wannan shafi kuma ayyukanka suna yin kyau matuka. Ina so in dan janyo hankalinka ta yadda ayyukanka zasu fi armashi. A yanzu muna fuskantar cigaba a wannnan shafin namu ta Hausa Wikipidiya sai dai akwai karancin mukalai/articles akan muhimman jigogi da suka shafi asalin Hausa, Hausawa, ire-iren abinci, al'adu, gidajen watsa labarai, wasan kwaikwaiyo na Hausa wato Kannywood, jaruman fina-finanmu na Hausa, abubuwan da suka shafi arewacin Najeriya, kudancin Najeriya da ita Najeriya baki daya, 'yan siyasanmu da makamantansu. Wadannan shafuka sunfi mahimmanci kan mu rika fassaro mukalai da suka shafi wata kasa, da fatan ka fahimce ni kuma zaka kara bada karfi wajen sanya mukalai da suka shafi wadancan muhimman jigogin. Muna fatan zaka tsaya ka cigaba da bada gudummawarka. Mu huta lafiya [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 10:46, 7 Oktoba 2022 (UTC)
:Wa'alaikumssalam, Malan Bashir. Na fahimta sosai, kuma inshaallahu zan yi hakan. Nagode. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 11:02, 7 Oktoba 2022 (UTC)
== Inganci:Mustapha Ado Muhammad ==
Aslm [[user:BnHamid]], nayi wa wannan mukala da alamar gogewa saboda watakila wannan shafin bai cika ka'idojin Wikipedia, saboda anyi tagging dinshi don gogewa a Wikipedia ta turanci. Tabbas indai aka goge shafin nan a can to muma zamu goge wannan. Da fatan zaka cigaba da bada gudummawarka mai albarka a wannan shafin. Nagode[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 22:50, 14 Nuwamba, 2022 (UTC)
:Ok. @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 06:37, 15 Nuwamba, 2022 (UTC)
== Gyara akan Mukalai da aka wallafa sau biyu ==
Aslm BnHamid, barka da asuba da kuma kokari. Hakika naji dadin janyo hankali da kayi akan mukalai da aka wallafa har sau biyu kuma na duba na goge guda. Da fatan zaka cigaba da bada gudummawa kuma idan ka ga wani gyara zaka gyara ko kuma ka nemi masu ikon hakan. Mu huta lafiya.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 06:11, 29 Disamba 2022 (UTC)
:Wslm @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] inshallah. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 06:57, 29 Disamba 2022 (UTC)
== Janyo Hankali ==
Aslm[[user:BnHamid|Mal. BnHamid]] da fatan kana lafiya. Ina mai matukar jinjina maka da gudummawa da kake bayarwa a wannnan shafi na Hausa Wikipedia. Sai dai ina kara jayo hankalinka kan wasu abubuwa guda biyu kacal; na farko hujja wato references na biyu kuma na ga an fassara wata mukala kuma akwai muhimman bayanai wadanda babu su a cikin wannan shafin kamar misali a wannan shafin na [[Fatima Massaquoi]] da [[Fatima Yusuf]] inda duka ba'a sanya hujja ko daya ba kuma babu wasu muhimman sassa wadanda akwai su kuma a ainihin shafin na Turanci da aka fassaro daga su. Nagode[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 08:06, 4 ga Janairu, 2023 (UTC)
:Wslm. @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] Waɗannan shafin kwara biyu da ka ambato asama. Maƙalar farko ba ni nayi translation nataba. (Idan ka duba '''history''' na shafin zakaga ainafin username na Wanda yayi translation ɗin). Sannan Makala tabiyu, '''Gwanki''' yayi translation nata (idan ka duba '''history'''zaka tabbatar itama). Bugu da ƙari na dai yi Editing akan su amman bani nayi translation ɗin su ba. Kuma Inshallahu duk maƙalar da na tarar idan ba references zanyi ƙoƙari insaka. Nagode. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 08:27, 4 ga Janairu, 2023 (UTC)
::eh hakane.. tabbas sai daga baya na lura da hakan. Da fatan ka tashi lpia, fatan alheri[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:21, 5 ga Janairu, 2023 (UTC)
:::Alhamdulillah. Ina godiya da fatan alheri M. @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 19:07, 5 ga Janairu, 2023 (UTC)
== Vital articles ==
07034373521 wannan itace number ta Whatsapp ka turo min link ɗin ta Whatsapp [[User:Muhammad Idriss Criteria|Muhammad Idriss Criteria]] ([[User talk:Muhammad Idriss Criteria|talk]]) 08:22, 24 ga Janairu, 2023 (UTC)
== Sannu da Aiki ==
A matsayin admin a wannan shafi, na turo maka wannan sako ne domin na jinjina maka yadda kake ƙirƙirar ingantattun maƙaloli a Hausa Wikipedia. Da fatan za ka cigaba da wannan aikin. Nagode [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 17:18, 26 ga Janairu, 2023 (UTC)
:Ina godiya sosai M. '''Abubakar A''' @[[User:Gwanki|Gwanki]]. Inshallah zan cigaba da bada gudunmawa. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 05:39, 27 ga Janairu, 2023 (UTC)
== Zainab Usman ==
Greetings, [[User:BnHamid|BnHamid]]! Kindly see the page '''[[Talk:Zainab Usman]]''' to discuss the subject's notability. ''Cheers'', [[User:Deborahjay|Deborahjay]] ([[User talk:Deborahjay|talk]]) 20:42, 1 Mayu 2023 (UTC)
:@[[User:Deborahjay]] Already I responded... Go there and check. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 14:35, 2 Mayu 2023 (UTC)
== Dokokin Wikipedia dangane da kirkirar sabbin mukaloli ==
Aslm, @[[User:BnHamid|BnHamid]], da fatan ka tashi lpia. Ina mai gayyatar ka a matsayinka na daya daga cikin administrators na Hausa Wikipedia wajen wani taron karawa juna sani dangane da dokokin da suka zamo ginshikan Wikipedia a wajen tantance da kuma tace mukalai ta yadda zasu zamo mukalai masu kyau da inganci da kuma tasiri ga al'umma. Muna mai neman goyon bayanka wajen tabbatar wannan gangami. Ka sanya hannu kuma kayi tsokaci akan abunda ka fahimta. Nagode.[[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:51, 21 Mayu 2023 (UTC)
Ga Link https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants_talk:Programs/Wikimedia_Community_Fund/Rapid_Fund/Hausa_Wikipedia_New_Pages_Patrol_(ID:_22095387) [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:51, 21 Mayu 2023 (UTC)
:Done. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 22:08, 22 Mayu 2023 (UTC)
== reminder ==
@[[User:BnHamid|BnHamid]], have dropped message to you on whatsapp[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 05:22, 17 Nuwamba, 2023 (UTC)
:Okey. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 05:41, 17 Nuwamba, 2023 (UTC)
== Murnar Nasara ==
@[[User:BnHamid|BnHamid]]...Inason nayi amfani da wannan damar domin inyi maka murnar lashe gasar WPWP da kayi a mataki na farko, Allah yasa alkaeri. [[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 11:06, 23 Nuwamba, 2023 (UTC)
:Amiin 🤲. Ina godiya sosai 👍. #SAS [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 04:53, 24 Nuwamba, 2023 (UTC)
::Aslm Bn Hamid. Ena da tambaya game da wpww. Nayi maka magana kamar baka gani ba. [[User:Abdurra'uf Uthman|Abdool_jnr]] ([[User talk:Abdurra'uf Uthman|talk]]) 09:34, 5 Disamba 2023 (UTC)
:::Wslm, Ina jinka. Ta WhatsApp kaman magana ne ?. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 09:43, 5 Disamba 2023 (UTC)
== Spam ==
[[Malti Chahar]], [[Abhinav Gautam]], [[Abhay Kumar]], [[Schirin Thoma]], [[Malti Chahar]], [[Ruhaan Rajput]], [[Jalaj Kumar Anupam]], [[Neeraj Singh]] Spam [[User:Muhammad Bilal Muzzamil|Muhammad Bilal Muzzamil]] ([[User talk:Muhammad Bilal Muzzamil|talk]]) 17:43, 10 ga Janairu, 2024 (UTC)
== Spammers ==
Barka da aiki @[[User:BnHamid|BnHamid]], a daidai wannan lokaci spammers ko paid editors sun mana yawa a Hausa Wikipedia. Dole admins sai mun mayar da hankali wajen block da goge articles dinsu. Suna nan suna ta creating accounts da articles a Haus Wikipedia marasa kyau. [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 10:20, 16 ga Janairu, 2024 (UTC)
:Ok. Zan ƙara mayar da hankali akai, sosai. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 14:32, 16 ga Janairu, 2024 (UTC)
Hi. From Commons I have seen that there are a number of Indian editors creating vanity spam articles. They are not very intelligent creating them in English at Hausa Wikipedia. I recommend just deleting them articles and their user pages. They aren't going to listen. I have done some with my global sysop rights, though can understand if your community chose to look after it yourselves. Let me know. Please {{tl|ping}} me as required. Best of luck. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 10:11, 27 ga Janairu, 2024 (UTC)
:I can see that they are repeatedly using [[Template:infobox musical artist]], so after 2Rare in [[Special:WhatLinksHere/template:Infobox_musical_artist]] they are all spam. If you wish I can mass delete them, just ping me. I don't want to overdo my welcome. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 10:40, 27 ga Janairu, 2024 (UTC)
::I am glad you have started taking an appropriate things as well as alerting us. And, on behalf of Our Community we've guaranteed you permission to do so, by any means that will helped us in cleaning our project. Also written an article, tag as good or bad in each and every language other than Hausa language on Hausa Wikipedia are against our project and Wikimedia foundation in general. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 12:06, 27 ga Janairu, 2024 (UTC)
:::Thank you for your generosity. If needed, I will see if I can right some local abusefilters if there are common themes. At this stage I am just planning on helping clean up first. I have also notified my fellow admins at Commons to be aware. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 23:02, 27 ga Janairu, 2024 (UTC)
'''comment''' What I might do is set up an [[special:abusefilter|abusefilter]] that looks for numbers of the English words that we are seeing in the articles that are being created in main namespace. We can set that up in test, and if the admins are happy with it, we can look to set it to give a warning to users that are using the English language that they are at the wrong place. We can also customise the message in the warning. Probably cannot get to it for 36+ hours. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 20:56, 29 ga Janairu, 2024 (UTC)
:As an addendum, if have a better place for me to communicate with local administrators, eg. an admins' noticeboard, then please point me in that direction, rather than haunting your talk page. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 20:58, 29 ga Janairu, 2024 (UTC)
:Indeed we are happy. And may I know the limit numbers of the English words you wants to set when customizing before start testing ?.
:Furthermore, let @[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] and @[[User:Gwanki|Gwanki]] get involved here so that we will exchange our ideas together. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 14:38, 30 ga Janairu, 2024 (UTC)
:By the way, My '''talk page''' will never been bored with you. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid#top|talk]]) 14:39, 30 ga Janairu, 2024 (UTC)
::@[[User:BnHamid|BnHamid]],@[[User:Billinghurst|Billinghurst]],@[[User:Billinghurst|Billinghurst]]...we really need to be interested in this, it will go a very good length to help us clean the mess[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 17:45, 30 ga Janairu, 2024 (UTC)
:::<smile> a generous community. I haven't fully thought through my plan for an abusefilter, and the first thing that I suggest that we do is set it to monitor only. This allows to see that it is working as expected, and to tweak what we need to do. [I am thinking of something like a "new user" "creating" a page in the "main namespace" and they have "XX" "count" of words from a designated list. That gives enough simplicity and enough complexity to start, and we can easily add and delete from the word list.] After I have got that part suitably set up to your satisfaction, you can then work out where to from there. This is for your control and direction. [[mw:Extension:AbuseFilter/Rules format]] [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 21:42, 30 ga Janairu, 2024 (UTC)
'''comment''' There is a clear factory approach going on here, and I will ask the stewards to run some checkuser to see firstly if there is good evidence of whether we are dealing with one or two bad actors, or we have broad paid editing going on. I have seen the same English language article added by multiple accounts, and across multiple wikis. I will add a ping into that request. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 20:46, 31 ga Janairu, 2024 (UTC)
:I have put a request to stewards to run some checks for the community [[m:special:diff/26161384]]. Depending on the results, you may be able to get stewards to place a range block on locally to cover the accounts that are being created. I won't be around for a week +++ as I am off on a field trip, so please keep an eye on that discussion. When the stewards come back, specifically prod them to consider placing a suitable range block. Guessing that it is a range in India, and that is definitely not your normal editor base, so such a block should have low negative consequences. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 21:02, 31 ga Janairu, 2024 (UTC)
::I think that the user [[Special:Contributions/Bilal Mustafa Sheikh|Bilal Mustafa Sheikh]] is part of this process, and I suspect that there is a machine translator that this person is using to get articles into Hausa. I can see examples of where the same English-language text has been used to create the same articles, so there is some concerted effort or paid editing or something. You are going to need to make a hard decision about what to do with this user's article creations, it is not something that I am willing to do with my global sysop rights, it needs to be more a local decision. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 21:06, 31 ga Janairu, 2024 (UTC)
:::The stewards [[special:permalink/26163242#Bilal Mustafa Sheikh@haWP|have reported]] that all this out of scope editing centres around the user "Bilal Mustafa Sheikh". The underlying IP addresses show a variety of activity though apparently interconnected. Some IP blocks may be undertaken, though we will have to await the steward's further analysis. I have already left a challenging message on the user's talk page, and will leave that aspect with haWP's admins to best address. [[User:Billinghurst|Billinghurst]] ([[User talk:Billinghurst|talk]]) 02:55, 1 ga Faburairu, 2024 (UTC)
== [[PRXDUM]] ==
Spam [[Special:Contributions/203.115.91.245|203.115.91.245]] 11:58, 9 ga Faburairu, 2024 (UTC)
== (Spam Seo tech experts) ==
Hello [[User:BnHamid|BnHamid]], I hope you are well. One spam article have been created on your Wikipedia in English language. By some new spammy user @[https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=User:SGUae&action=edit&redlink=1 SGUae]. He made one page Seo tech experts. I think some of your editor have already requested deletion. So just delete that as this user is making same content on other languages as well like Hindi and Simple English. –[[User:SynthSage|SynthSage]] ([[User talk:SynthSage|talk]]) 18:43, 16 ga Faburairu, 2024 (UTC)
== Tunatarwa don jefa kuri'a yanzu don zaɓar membobin U4C na farko ==
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|Kuna iya samun wannan sakon da aka fassara zuwa ƙarin harsuna akan Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Ya ku 'yan Wikimedia,
Kuna karɓar wannan saƙo saboda a baya kun shiga cikin tsarin UCoC.
Wannan tunatarwa ce cewa lokacin jefa ƙuri'a na Kwamitin Daidaitawa da Gamayyar Tsarin Gudanarwa (U4C) yana ƙare ranar 9 ga Mayu, 2024. Karanta bayanin akan [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Shafin jefa ƙuri'a akan Meta-wiki]] don ƙarin koyo game da zaɓe da cancantar masu jefa ƙuri'a.
Kwamitin Daidaitawa da Gamayyar Tsarin Gudanarwa (U4C) ƙungiya ce ta duniya da aka keɓe don samar da daidaito da daidaiton aiwatar da UCoC. An gayyaci membobin al'umma don gabatar da aikace-aikacen su na U4C. Don ƙarin bayani da alhakin U4C, da fatan [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|sake duba Tsarin Dokan ta U4C]].
Da fatan za a raba wannan sakon tare da membobin al'ummar ku don su ma su shiga ciki.
A madadin Kungiyar Ayyukan UCoC,<section end="announcement-content" />
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 23:11, 2 Mayu 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 -->
== Report ==
Hello, please check this user for vandalism: [[Musamman:Contributions/196.153.170.161]]
Thank you. [[User:Ternera|Ternera]] ([[User talk:Ternera|talk]]) 00:52, 10 ga Yuni, 2024 (UTC)
:Thank immensely. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 06:04, 10 ga Yuni, 2024 (UTC)
== Report From English Wikipedia ==
[[The Blaze Times]] this page has been created multiple times from a user dwara who is repeatedly creating spammy pages on cross wiki his user account is running on inspection on main English Wikipedia and hindi Wikipedia please delete his pages and block this user.
Regard
[[Musamman:Contributions/59.26.59.93|59.26.59.93]] 05:46, 4 ga Yuli, 2024 (UTC)
:Done! Page deleted and user blocked. Thanks for bringing this to my attention. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 10:16, 4 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) ==
Hello BnHamid, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for the HA Wikipedia? It will be appreciated if it 's done. [[User:Boss-well63|Boss-well63]] ([[User talk:Boss-well63|talk]]) 23:05, 7 ga Yuli, 2024 (UTC)
:@[[User:Boss-well63|Boss-well63]] Done. Check out the article here: [https://ha.wikipedia.org/wiki/Isabelle_de_Charri%C3%A8re#Le_Noble%2C_conte_moral%2C_1763 Isabelle de Charrière] [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 12:20, 8 ga Yuli, 2024 (UTC)
::BnHamid Thank you very much for your translation! [[User:Boss-well63|Boss-well63]] ([[User talk:Boss-well63|talk]]) 12:36, 8 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Neman izinin ci gaba da editing ==
@[[User:BnHamid|BnHamid]] anyi blocking ina saboda na saba kaidar yin editing, ina Neman alfarma da a nunamin kuskurena ka kuma nunamin yanda zan gyara saboda gaba,INA fatan zaka duba uziri na ka cireni daga blocking [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 09:11, 17 ga Yuli, 2024 (UTC)
:@[[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]]
:Na ga ana using da IP address ne ba Username ba. And ana editing anyhow... Hakan ya sa na yi tunanin ko ɗaya daga cikin waɗanda ake biya ne so zo da wata Manufa. Amman ya na ga haka bayan ka na da Username?. Ka shiga nan za kaga [https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=Yancin_rayuwa&action=history IP ADDRESS instead of YOUR USERNAME]. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 09:38, 17 ga Yuli, 2024 (UTC)
::@[[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ka shiga ka diba. IP address ne na yi blocking ba Account dinka ba. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 10:05, 17 ga Yuli, 2024 (UTC)
:::ok nagane nagode sosai [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 12:44, 17 ga Yuli, 2024 (UTC)
::@Bnhamid na shafa a ne ,I wasnt aware cewa banyi login ba shiyasa nagode [[User:Ibrahim abusufyan|Ibrahim abusufyan]] ([[User talk:Ibrahim abusufyan|talk]]) 21:06, 30 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Report of cross Wiki Spam ==
[[Namaste Henry]] ,[[Dr. Vinod Sharma]],[[Dr. Ankit Kayal]] this page has been created multiple times from a 2-3 Users who is repeatedly creating spammy pages on cross wiki their account is running on inspection on main English Wikipedia and Simple English Wikipedia please delete his pages, Protect all three pages so that it cant be recreated by spammy users and block the users who created these three pages with their IP Address.
Regards [[User:Hackumann|Hackumann]] ([[User talk:Hackumann|talk]]) 17:16, 19 ga Yuli, 2024 (UTC)
:@[[User:BnHamid|BnHamid]]....kindly execute this [[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 08:45, 20 ga Yuli, 2024 (UTC)
::@[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]], It's been executed! 🙏 [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 03:49, 21 ga Yuli, 2024 (UTC)
:::@[[User:BnHamid|BnHamid]], well done[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 05:23, 21 ga Yuli, 2024 (UTC)
:@[[User:Hackumann|Hackumann]] Done: [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 03:53, 21 ga Yuli, 2024 (UTC)
::2/3 Pages that you have deleted has been recreated again please look into this. @[[User:BnHamid|BnHamid]] [[User:Hackumann|Hackumann]] ([[User talk:Hackumann|talk]]) 06:03, 22 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Gaisuwa masu kyau daga sabon wikipedian ==
Assalamu alaikum Admin (BnHamid), I am new in hausa wikipedia, please give me the contribution to give here, so I am afraid of getting unwanted ban / ip block. if this kind of topic is good to drop a message on my page please, because I don't like any topic here, so I'm happy to contribute here, thank you, guide me and tell me if I'm wrong or something thing. thank you [[User:EspeeCat|EspeeCat]] ([[User talk:EspeeCat|talk]]) 07:57, 21 ga Yuli, 2024 (UTC)
:Wa'alaikums Salam @[[User:EspeeCat|EspeeCat]]! Welcome to [https://ha.wikipedia.org Hausa Wikipedia!] We’re glad you’re here. Remember, mistakes are opportunities for growth and learning – we’re all in this together. To get started, please read our community guidelines and explore existing articles. It's not a bad idea to begin with small edits or create new articles on topics you're familiar with or passionate about. If you need help or guidance, don't hesitate to ask – we're here to support one another. Let's work together to build a thriving Hausa Wikipedia community! I've left a welcome message on your Talk page to help you get started. Warm regards, Hassan. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 00:08, 22 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Tambaya ==
@[[User:BnHamid|BnHamid]] Naga kuna saka WPWP a karshen description na hoto, shine nake tambaya tayaya zan shiga nima gasar ta WPWP worldwide. [[User:Dev ammar|Dev ammar]] ([[User talk:Dev ammar|talk]]) 05:48, 23 ga Yuli, 2024 (UTC)
:@[[User:Dev ammar|Dev ammar]], ka shiga nan [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_Contest_in_Nigeria_2024 SAHFIN GASAR na NIJERIYA ] ka yi signing under participants. Shi kenan sai kaje ka cigaba da using #Wpwp (ka kula kar kayi amfani da (Wpwpng) tunda na Duniya kake so ka yi ba na Ƙasa ba. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 05:54, 23 ga Yuli, 2024 (UTC)
::Gasar Nima ban san a fara ba Tun 1 ga July. Amman na yi joining ranar 18 ga watan, hakan na nufin an wuce Ni na tsawon kwana 18... [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 05:56, 23 ga Yuli, 2024 (UTC)
== Your deletion requests ==
Hey BnHamid,
I noticed that you tagged many many pages for [[:Rukuni:Candidates_for_speedy_deletion|speedy deletion]], but nothing happened since then. Can you maybe delete them now, as you are an administrator here? 1500 speedy deletion requests seems to be really backlogged. Thanks, [[User:TenWhile6|TenWhile6]] ([[User talk:TenWhile6|talk]]) 17:00, 11 Nuwamba, 2024 (UTC)
:Furthermore, deletion requests translate to "There is no logical explanation, no Marketing or no Analyst". What would that even mean? Did you mean that all of the requests are spam? Best regards, [[User:A09|A09]] ([[User talk:A09|talk]]) 12:54, 16 Nuwamba, 2024 (UTC)
::@[[User:Mahuta|Mahuta]] @[[User:Gwanki|Gwanki]] can you maybe help to clear the huge 1500+ pages backlog of [[:Rukuni:Candidates_for_speedy_deletion|the speedy deletion category]]? [[User:TenWhile6|TenWhile6]] ([[User talk:TenWhile6|talk]]) 14:54, 18 Nuwamba, 2024 (UTC)
:Sai yau nake ganin wannan saƙon, lallai akwai abin dubawa. Ni a gani na [[User:BnHamid|BnHamid]], madadin saka tagging kawai indai ka ga maƙala ta cancanci gogewa kawai ka goge ta. Nima haka nake yi bana tsayawa saka tagging. Duba da yadda ake yin maƙaloli marasa kyau kullum a Hausa Wikipedia. [[User:Gwanki|<b style="color:#FF00FF">Gwanki</b>]][[User talk:Gwanki|<sup style="color:#800000">(Yi Min Magana)</sup>]] 13:02, 17 ga Janairu, 2025 (UTC)
::I used to come across some of the speedy deletion requests. We'll go through them and do the appropriate @[[User:TenWhile6|TenWhile6]]. @[[User:BnHamid|BnHamid]] in the future, tag other administrators for further review and delete the ones that show clear defects. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:27, 17 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::and pls note that, some of these articles may be notable but may not have sufficient reliable sources to back them. Such articles may be moved to draft spaces. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:29, 17 ga Janairu, 2025 (UTC)
== Serious Concern About Deletion of Pages ==
Hausa Wikipedia Admin '''BnHamid''',
You are unnecessarily deleting pages like ''[[Anand Piramal|Anand Piramal,]] [[Kanak Dhanai]]'' and many other Indian topics without properly researching them. It appears that you are blindly deleting these articles without understanding their importance or following Wikipedia's guidelines. Some of these individuals have net worths in the range of '''millions of crores''' and are widely covered by credible sources, yet you are removing their pages as if they are not notable.
Per Wikipedia’s guidelines, the following rules establish the notability of individuals such as politicians and businesspersons:
# '''General Notability Guidelines (GNG)''': A topic is notable if it has received significant coverage in reliable, independent, secondary sources. This applies to any individual or subject with verifiable and substantial references.
[[:en:Wikipedia:Notability|Read more: Wikipedia:Notability]]
# '''Notability for Politicians''': Politicians are considered notable if they have held significant political offices (e.g., MP, MLA, Mayor) or played a major role in political movements that have been widely covered in reliable sources.
[[:en:Wikipedia:Notability_(politicians)|Read more: Wikipedia:Notability (politicians)]]
# '''Notability for Businesspersons''': Business figures are notable if they have founded or led a notable company, made significant contributions to their industry, or have been extensively covered in independent media (not just promotional material).
[[:en:Wikipedia:Notability_(people)#Businesspeople|Read more: Wikipedia:Notability (people)]]
If references are provided and typing the person's name on Google shows reliable sources, then the person is clearly notable. Deleting such pages without proper checks not only damages the quality of Hausa Wikipedia but also raises questions about whether there is some ulterior motive behind these actions.
As an admin on Marathi Wikipedia, I have noticed complaints being raised against you on Meta-Wiki during adminship discussions. This is my final warning to you: Learn the rules of Wikipedia and what should or should not be deleted. Otherwise, further actions may be taken against you for misuse of admin privileges.
I also tag @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], @[[User:Gwanki|Gwanki]], and @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] to take note of this situation and ensure such unnecessary deletions do not happen in the future. Let’s work together to maintain the integrity and quality of Hausa Wikipedia.
I hope you take this message seriously and reconsider your approach.
[[User:SynthSage|SynthSage]] ([[User talk:SynthSage|talk]]) 18:43, 21 ga Janairu, 2025 (UTC)(Admin on Marathi Wikipedia)
:Hi @[[User:SynthSage|SynthSage]],
:I have recently being following through the Speedy Deletions tagged by @[[User:BnHamid|BnHamid]]. One most important thing I noticed about these pages is that; the problem is NOT ABOUT NOTABILITY, but is is ABOUT THE CONTENT OF THOSE PAGES. I have to RE-WRITE most of the pages ENTIRELY before removing the deletion tag. So, I understand if you thought the reason for the deletion was based on Notability.. No. It's about the quality of the content. We have a lot of newbies and some of them use to create many articles that are totally UNREADABLE.
:As an administrator on Hausa Wikipedia, I focus most of my energy in patrolling new pages, and I urge all our administrators to focus more on the new pages created on Hausa Wikipedia. @[[User:Gwanki|Gwanki]], @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]], among others. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 21:00, 21 ga Janairu, 2025 (UTC)
::Dear @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], @[[User:Gwanki|Gwanki]], @[[User:BnHamid|BnHamid]] @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]], and Administrators,
::Thank you for sharing your perspective regarding the deletion of articles due to poor content quality. However, I must point out that directly deleting articles because of poor content, despite having references or not, is not aligned with Wikipedia's guidelines. If an article has reliable references and some presence on platforms like Google, outright deletion is not the correct approach. Instead, efforts should be made to improve such articles.
::Additionally, some topics or individuals, such as '''offline notable figures''' (e.g., doctors, authors, judges, notable companies, businessmen), may not have a significant Google presence but are still directly eligible for Wikipedia articles. According to '''Wikipedia’s General Notability Guidelines (GNG)''', a subject does not need to have a major online presence to qualify, as long as they are notable within their field or meet other notability criteria.
::Key Points to Consider:
::# '''General Notability Guidelines (GNG):'''
::#* A topic is notable if it has received '''significant coverage in reliable, independent, secondary sources'''. This does not always mean online sources; offline coverage, such as books, academic journals, and printed media, also qualifies.
[[:en:Wikipedia:Notability|Read more: Wikipedia:Notability]]
::# '''Improving Articles:'''
::#* Poorly written articles about notable subjects should not be deleted outright. Instead, they should be tagged with cleanup templates or improved collaboratively. This aligns with Wikipedia's goal of being an inclusive platform.
[[:en:Wikipedia:Cleanup|Read more: Wikipedia:Cleanup]]
::# '''Offline Notability:'''
::#* Many subjects, including doctors, authors, judges, businessmen, and companies, may not have a significant Google presence but are notable within their respective fields. Wikipedia guidelines explicitly state that offline references (e.g., books, journals) are valid sources for establishing notability.
[[:en:Wikipedia:Notability_(people)|Read more: Wikipedia:Notability (people)]]
::# '''New Contributor Guidance:'''
::#* New contributors often lack experience. Instead of discouraging them by deleting their work, administrators should guide them on improving content through talk page feedback or tutorials. This approach fosters collaboration.
[[:en:Wikipedia:Helping_new_editors|Read more: Wikipedia:Helping new editors]]
::# '''Avoiding Unnecessary Deletions:'''
::#* Deleting articles about notable subjects can lead to larger issues. Similar cases have caused significant problems in India, as highlighted in the [https://timesofindia.indiatimes.com/technology/tech-news/delhi-high-court-warns-wikipedia-if-you-dont-like-india-/amp_articleshow/113095010.cms Delhi High Court case against Wikipedia]. This emphasizes the importance of careful handling of articles about public figures and notable topics.
::Request to @[[User:Gwanki|Gwanki]]
::Please check all new pages and, if correction is required, kindly make the necessary improvements directly or tag them for cleanup. Additionally, send a message to the article creator on their talk page, explaining how to create articles properly and pointing out what was wrong in their submission. Avoid deleting articles directly, as this discourages new contributors and goes against the collaborative spirit of Wikipedia.
::I kindly request all administrators to prioritize improving or tagging articles for corrections instead of outright deleting them. This approach will help build a stronger and more inclusive Hausa Wikipedia community.
::Let me know your thoughts, and I am happy to assist further in any way to improve the process.
::[[User:SynthSage|SynthSage]] ([[User talk:SynthSage|talk]]) 04:30, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)(Admin on Marathi Wikipedia)
:::@[[User:SynthSage|SynthSage]] You said you're an admin there, and I checked to confirm, but you lied. Additionally, your account has been '''banned indefinitely''' on English Wikipedia.
:::Kira ga @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], @[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]], @[[User:Gwanki|Gwanki]], @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] da fatan za mu kula da wannan User, na duba global account na shi na ga bai da wani ikon gudanarwa (Admin) kamar yadda ya ke ikirari, hasali ma an dakatar da shi na din-din-din a English Wikipedia. Da fatan za mu kula da ire-iren su da ma ayyukan da su ke mana a nan na baƙon haure. Na fahimci kusan yan kasar Indiya ko daga yankin Asiya ke mana abinda su ka ga dama anan. Nagode. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 06:42, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::Wannan gaskiya ne @[[User:BnHamid|BnHamid]] kowa daga cikinmu yasan waye kai, hasali ma kana yin gargaɗi kafin gudanar da hukunci. Saboda haka a ci gaba da bada gudunmawa kamar yadda aka saba. [[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] ([[User talk:Pharouqenr|talk]]) 09:43, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::@[[User:BnHamid|BnHamid]],
::::can you confirm it. Send a link to the the banned page. If the need arises we may have to take proper precaution on Hausa Wikipedia as well. @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]], @[[User:Gwanki|Gwanki]] [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 10:21, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], pls check [https://en.wikipedia.org/wiki/Special:Contributions/SynthSage his account on English Wikipedia] for more information about the reasons why his account was banned. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 10:33, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::::I've seen it..
::::::@[[User:SynthSage|SynthSage]], we don't know your intentions here.. but we'll assume good faith, since you are trying to make corrections on perceived wrong tagging(s). Thank you for sharing your concerns regarding these issues and we'll surely make necessary corrections as soon as possible. (infact, am on it already.. [https://ha.wikipedia.org/w/index.php?title=Adukiri,_Nembe&diff=prev&oldid=572990<nowiki>], [</nowiki>[[Tattaunawar user:HassanaAshafa]]<nowiki>])</nowiki> [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 10:58, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::::@[[User:SynthSage|SynthSage]] I wanted to inform you that user @[[User:BnHamid|BnHamid]] has been deleting some Hausa articles due to their poor readability and understandability.
:::::@[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] @[[User:Gwanki|Gwanki]] @[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] [[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] ([[User talk:Pharouqenr|talk]]) 10:39, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::::..as well as a lack of citations from '''reliable sources'''. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 10:55, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::::Indeed,
::::::@[[User:BnHamid|BnHamid]] is one of the most hardworking and dedicating editors on Hausa Wikipedia. I'm confident anything he does, was for the better of his home wiki. @[[User:SynthSage|SynthSage]] [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 11:16, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::::::Your kind words really resonate with me. Thank you @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]] 🤍 [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 19:07, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
::@[[User:SynthSage|SynthSage]],
::I don't think it's Wikimedia Guidelines to leave article that is totally NONSENSE.. I'm also a New Page Patroller (in view). I know all these policies.. [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 10:19, 22 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::@[[User:BnHamid|BnHamid]]@[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]], @[[User:Uncle Bash007|Uncle Bash007]], @[[User:Gwanki|Gwanki]], Mutuminnan Ina zargin intention dinshi, but some of his statements are true, Some of us are so harsh on new editors here, For example the way we delete articles instatly without warning or guiding the editor on how to improve it. remember we are building Hausa Wikipedia now and our community members needs more of encouragement than discouraging them. [[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]] ([[User talk:Saifullahi AS|talk]]) 06:14, 23 ga Janairu, 2025 (UTC)
::::@[[User:Saifullahi AS|Saifullahi AS]], I agree with you, at thesame time.. you have to understand that but you have to understand that; Wikipedia is one of the most visited sites in the world, when you leave an article that is entriely RUBBISH, another reader might be reading that page. That is why, it is a policy to speed delete pages that has no context. Read https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Criteria_for_speedy_deletion
::::But it is advisable to every administrator to see if the topic is notable, if it has references from reliable sources and if the article can be improved.@[[User:BnHamid|BnHamid]], @[[User:Gwanki|Gwanki]], @[[User:Pharouqenr|Pharouqenr]] [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 07:39, 23 ga Janairu, 2025 (UTC)
:::::agreed [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 13:57, 29 ga Janairu, 2025 (UTC)
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:23, 26 ga Janairu, 2025 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 -->
== Goyon baya ==
Assalam @[[User:BnHamid|BnHamid]],
Ina neman goyon bayanka don zama mamba na kwamitin UC4C (non-voting member). Ga link [https://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Non-voting_members<nowiki>] ayi comment.</nowiki>
Nagode [[User:Uncle Bash007|Patroller>>]] 08:45, 20 ga Augusta, 2025 (UTC)
:Done. Best of luck [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 09:21, 20 ga Augusta, 2025 (UTC)
== Help ==
Please help me improve [[Gaza genocide|this]] article I recently created; my Hausa language skills are poor. Also, please add [[:en:Gaza_genocide|this]] article to the Hausa Wikipedia as it is important. Thank you. [[User:جودت|جودت]] ([[User talk:جودت|talk]]) 15:49, 8 ga Maris, 2026 (UTC)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:33, 28 ga Afirilu, 2026 (UTC) </div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471754 -->
== Hausa ==
Hello. I'm looking for Hausa translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] ([[User talk:Eurohunter|talk]]) 19:53, 7 Mayu 2026 (UTC)
:Sure, I can help with that. [[User:BnHamid|BnHamid]] ([[User talk:BnHamid|talk]]) 20:08, 7 Mayu 2026 (UTC)
dgqbxgdv5f8779i234lbna09f71giae
Tuffa
0
17363
831962
610170
2026-05-07T18:05:38Z
Usmanmaifada
20279
831962
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin Icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] . Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri daga zuriya. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock). Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don dandano da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
Bishiyoyi da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari . A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. China kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi . A ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi. Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi. Furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho. Furannin farare ne. Hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita] . 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka . Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba .
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka. <ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi] .
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa . Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba. Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]] . Ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila . An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama . Kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi. Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki. Akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali .
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus'' . Yawancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa. Ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya .
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider. Yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya . Yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yuwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
fkznk1byqscmni40ciynuzmwycyj306
831963
831962
2026-05-07T18:06:36Z
Usmanmaifada
20279
831963
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri daga zuriya. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock). Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don dandano da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
Bishiyoyi da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari . A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. China kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi . A ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi. Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi. Furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho. Furannin farare ne. Hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita] . 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka . Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba .
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka. <ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi] .
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa . Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba. Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]] . Ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila . An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama . Kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi. Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki. Akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali .
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus'' . Yawancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa. Ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya .
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider. Yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya . Yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yuwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
n11s3r9qjh7lhw4fx3axj585dbo1w7l
831971
831963
2026-05-07T18:12:30Z
Usmanmaifada
20279
Canza kalmar daga zuriya zuwa in an dasa
831971
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock). Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don dandano da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
Bishiyoyi da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari . A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. China kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi . A ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi. Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi. Furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho. Furannin farare ne. Hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita] . 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka . Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba .
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka. <ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi] .
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa . Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba. Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]] . Ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila . An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama . Kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi. Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki. Akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali .
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus'' . Yawancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa. Ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya .
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider. Yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya . Yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yuwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
j9qwd7ean7yh1ssr5u028wrryty80io
831979
831971
2026-05-07T18:15:11Z
Usmanmaifada
20279
831979
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock). Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don dandano da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
Bishiyoyi da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi . A ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi. Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi. Furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho. Furannin farare ne. Hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita] . 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka . Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba .
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka. <ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi] .
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa . Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba. Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]] . Ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila . An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama . Kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi. Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki. Akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali .
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus'' . Yawancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa. Ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya .
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider. Yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya . Yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yuwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
2o2cb4puy637zv01s6yyycuxpdlwg8j
831983
831979
2026-05-07T18:16:06Z
Usmanmaifada
20279
Link Dandano
831983
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock). Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
Bishiyoyi da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi . A ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi. Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi. Furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho. Furannin farare ne. Hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita] . 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka . Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba .
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka. <ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi] .
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa . Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba. Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]] . Ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila . An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama . Kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi. Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki. Akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali .
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus'' . Yawancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa. Ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya .
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider. Yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya . Yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yuwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
i7c9zz4pfwwkxntx2fmmvoupvhk41ib
831987
831983
2026-05-07T18:16:56Z
Usmanmaifada
20279
Link Bishiyoyi
831987
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock). Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Bishiyoyi]] da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi . A ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi. Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi. Furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho. Furannin farare ne. Hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita] . 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka . Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba .
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka. <ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi] .
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa . Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba. Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]] . Ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila . An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama . Kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi. Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki. Akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali .
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus'' . Yawancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa. Ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya .
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider. Yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya . Yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yuwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
9s4mco4ew7z20ckvrmmy16h38i61j31
832002
831987
2026-05-07T18:24:20Z
Usmanmaifada
20279
/* Bayanin Asalin Tsiro */ saka alamar .
832002
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock). Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Bishiyoyi]] da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi. A ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi. Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi. Furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho. Furannin farare ne. Hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita]. 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka . Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba .
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka. <ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi].
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa . Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba. Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]] . Ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila . An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama . Kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi. Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki. Akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali .
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus'' . Yawancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa. Ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya .
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider. Yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya . Yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yuwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
ftj5jtikow2c57ph6oe72vf1wij6fiz
832006
832002
2026-05-07T18:27:16Z
Usmanmaifada
20279
/* A al'ada */
832006
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock). Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Bishiyoyi]] da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi. A ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi. Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi. Furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho. Furannin farare ne. Hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita]. 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka . Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba .
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka. <ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi].
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa. Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba.
Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]]. Ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila.
An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama. Kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi. Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki. Akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali .
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus, y''awancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa. Ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya.
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider. Yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya. Yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yuwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
srtj7cj19mhlww0pvorzfx0ht1owr6e
832007
832006
2026-05-07T18:29:01Z
Usmanmaifada
20279
/* A al'ada */
832007
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock). Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Bishiyoyi]] da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi. A ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi. Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi. Furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho. Furannin farare ne. Hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita]. 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka . Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba .
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka. <ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi].
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa. Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba.
Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]]. Ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila.
An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama. Kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi. Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki, akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali.
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus, y''awancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa, ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya.
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider, yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya. yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yuwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
9fk873k8yevrhmedvq1kxrfl7eiz6jh
832008
832007
2026-05-07T18:30:31Z
Usmanmaifada
20279
/* A al'ada */
832008
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock). Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Bishiyoyi]] da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi. A ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi. Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi. Furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho. Furannin farare ne. Hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita]. 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka . Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba .
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka. <ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi].
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa. Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba.
Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]], ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila.
An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama, kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi, Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki, akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali.
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus, y''awancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa, ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya.
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider, yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya. yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yuwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
4o4l4wl0dczgtjpiuof0hcie03ul9h3
832012
832008
2026-05-07T18:32:59Z
Usmanmaifada
20279
/* Tarihi */
832012
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock).
Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Bishiyoyi]] da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi, a ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi.
Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi, furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho, furannin farare ne hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita]. 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka. Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba.
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka.<ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi].
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa. Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba.
Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]], ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila.
An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama, kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi, Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki, akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali.
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus, y''awancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa, ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya.
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider, yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya. yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yuwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
kg1mtvbhnkl83gpi5j028lna6ati1pk
832014
832012
2026-05-07T18:33:53Z
Usmanmaifada
20279
/* Yadda ake shuka Tuffa */ canza kalma
832014
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock).
Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Bishiyoyi]] da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi, a ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi.
Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi, furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho, furannin farare ne hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita]. 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka. Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba.
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka.<ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi].
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa. Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba.
Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]], ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila.
An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama, kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi, Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki, akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali.
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus, y''awancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa, ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya.
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider, yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya. yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yiwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin. Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples. Akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar Ingila Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider . Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
enndneevp9gcnt9tqvx1p9uld55au46
832015
832014
2026-05-07T18:36:31Z
Usmanmaifada
20279
/* Yadda ake shuka Tuffa */ link Ingila
832015
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock).
Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Bishiyoyi]] da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi, a ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi.
Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi, furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho, furannin farare ne hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita]. 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka. Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba.
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka.<ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi].
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa. Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba.
Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]], ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila.
An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama, kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi, Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki, akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali.
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus, y''awancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa, ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya.
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider, yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya. yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yiwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin.
Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples, akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar [[Ingila]] Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider. Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan apples iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
llcgi37g9gyi8v529f53w6569gpebh1
832017
832015
2026-05-07T18:39:03Z
Usmanmaifada
20279
/* Ire-iren Tuffa */ canza kalmar Apple zuwa Tuffa
832017
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock).
Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Bishiyoyi]] da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi, a ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi.
Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi, furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho, furannin farare ne hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita]. 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka. Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba.
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka.<ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi].
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa. Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba.
Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]], ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila.
An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama, kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi, Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki, akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali.
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus, y''awancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa, ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya.
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider, yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya. yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yiwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin.
Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples, akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar [[Ingila]] Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider. Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan Tuffa iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae . Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
ov1bicpdcgvxkz4iolfvybb1xy0snu6
832018
832017
2026-05-07T18:40:03Z
Usmanmaifada
20279
/* Ire-iren Tuffa */
832018
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock).
Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Bishiyoyi]] da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi, a ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi.
Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi, furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho, furannin farare ne hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita]. 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka. Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba.
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka.<ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi].
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa. Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba.
Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]], ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila.
An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama, kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi, Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki, akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali.
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus, y''awancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa, ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya.
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider, yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya. yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yiwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin.
Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples, akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar [[Ingila]] Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider. Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]] . A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan Tuffa iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae. Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
b98yk6djj9ez0knkg7iclboq066pct7
832019
832018
2026-05-07T18:40:31Z
Usmanmaifada
20279
/* A Arewacin Amurka */
832019
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[File:Granny_smith.jpg|thumb| Goggo Smith koren '''tuffa''']]
[[Fayil:Pink lady and cross section.jpg|thumb|tuffa]]
[[Fayil:Tree with red apples in Barkedal 4.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Fayil:Rotten apple under the tree.jpg|thumb|rubar tuffa]]
[[Fayil:Apples in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kwandan tuffa]]
[[Fayil:Honeycrisp.jpg|thumb|Tuffa]]
[[Fayil:Owoce Jabłko.jpg|thumb|nauin tuffa]]
[[Fayil:Santa Maria de Huerta Almacen.jpg|thumb|Buhun tuffa]]
[[Fayil:Apple Malus domestica Zoete Peppel. (actm).jpg|thumb|tuffa]]
'''Tuffa''' ('''''Malus domestica''''') itace da ke samar da ɗan '''tuffa.''' An fi saninsa da wannan 'ya'yan itace mai dandano, mai dadi. Iccen yana girma a duniya. 'Ya'yan iccen ta masu daraja ne, kuma ana shuka su a duk sassanin duniya.
[[File:Tree with red apples in Barkedal 3.jpg|thumb|bishiyar jajjayen tuffa]]
[[Fayil:Red Apple.jpg|thumb|Jan tuffa]]
[[Fayil:Apple Niğde - Niğde Elması 2017-08-05 02-1.jpg|thumb|tuffofi]]
[[Fayil:Apple Garden in Kashmir, India.jpg|thumb|Iccen tuffa]]
Asalin icen ya fito ne daga [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]]. Akwai Tuffa tun a dubbanin shekaru a Asiya da Turai. Turawa ne suka kawo su [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]]. Tuffa suna da mahimmancin gaske a addini da na almara a cikin al'adu da yawa.
[[File:2018-07-16 Green apples on tree.jpg|thumb|Ya'yan koren tuffa Shar a bishiyar su]]
Ana yadar da Tuffa ne ta hanyar dasawa, ko da yake Tuffa na daji suna girma da sauri in an dasa. Itatuwan Tuffa suna da girma idan suka girma daga kwaya, amma kanana idan an ɗora su akan tushen (rootstock).
Akwai fiye da 7.500 a san cultivars na tuffa, tare da kewayon so halaye. Anyi amfani da nau'o'in iri daban-daban don [[dandano]] da amfani iri daban-daban: dafa abinci, cin danyen da kayan cider sune mafi yawan amfani.
[[Fayil:An Apple Tree.jpg|thumb|iccen tuffa]]
[[Bishiyoyi]] da itace ke afkawa, kwayoyin cuta da kwari. A shekara ta 2010, an tsara jigidar halittar fruita a matsayin wani bangare na bincike game da kula da cututtuka da zabar kiwo a cikin samar da tuffa
[[Fayil:Apple Orchard England.jpg|thumb|tuffa a ingila]]
[[Fayil:Apple of Mustang.jpg|thumb|iccen tuffa]]
An samar da tuffa a duk duniya a shekarar 2013 ya kai tan miliyan 90.8. [[China]] kaɗai ta bunƙasa kashi 49% na jimillar.
== Bayanin Asalin Tsiro ==
Tuffa na da karamin itace mai zubar da ganye wanda ya kai mita {{Convert|3|to|12|m}} tsayi Itacen tuffa yana da kambi mai fadi mai kaifi, a ganye suna alternately shirya sauki ovals. Tsawon su yakai santimita 5 zuwa 12 kuma 3-6 (1.2-2.4in) fadi.
Yana da saman kaifi tare da taushi mai laushi, furanni suna fitowa a lokacin bazara a daidai lokacin da ganyen suka fara toho, furannin farare ne hakanan suna da launin ruwan hoda dan kadan. Suna da petaled biyar, kuma 2.5 zuwa 3.5 santimita (0.98 zuwa 1.4 a) a [https://simple.wiktionary.org/wiki/diameter diamita]. 'Ya'yan itacen suna [https://simple.wiktionary.org/wiki/maturity balaga] cikin kaka. Yawanci santimita 5 zuwa 9 (2.0 zuwa 3.5 a ciki) a diamita. Akwai katifu biyar da aka tsara a cikin [[Tauraro|tauraruwa]] a tsakiyar 'ya'yan itacen. Kowane carpel yana daya zuwa uku tsaba.
[[File:95apple.jpeg|left|thumb| ''Ƙwallon Malus sieversii'' a cikin [[Kazakistan|Kazakhstan]]]]
Tsaffin bishiyoyin Tuffa na cikin daji shine ''Malus sieversii''. Suna girma a cikin [[Tsauni|duwatsu]] na [[Tsakiyar Asiya|Asiya ta Tsakiya]] a arewacin [[Kazakistan|Kazakhstan]], [[Kirgistan|Kyrgyzstan]], [[Tajikistan]], da Xinjiang, [[Sin|China]], kuma mai yiwuwa ma ''Malus sylvestris'' . Ba kamar tuffa na [https://simple.wiktionary.org/wiki/domestication gida ba,] ganyensu suna yin ja a lokacin kaka.<ref>Archetti M. (2009). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684696/pdf/rspb20090355.pdf Evidence from the domestication of apple for the maintenance of autumn colours by coevolution.] Proc Biol Sci. 276(1667):2575-80. PMID 19369261</ref> Ana amfani da su kwanan nan don habaka ''Malus domestica'' don habaka cikin yanayin [https://simple.wiktionary.org/wiki/climate sanyi].
== Tarihi ==
Itacen tuffa na daga cikin itacen farko da aka fara nomawa. 'Ya'yan itacen ta sun fi shekaru dubbai kyau. [[Alakszandira|Ance Alexander the Great ya]] gano tuffa [https://simple.wiktionary.org/wiki/small dwarf] a Asiya orarama a 300 BC . [[Asiya]] da [[Turai]] sun yi amfani da tuffa na hunturu a matsayin abinci mai mahimmanci na dubunnan shekaru. Daga lokacin da [[Turai|Turawa]] suka iso, [[Argentina|Ajantina]] da [[Tarayyar Amurka|Amurka]] sun yi amfani da tuffa a matsayin abinci ma. An kawo apples zuwa [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] a cikin 1600s. A farko apple gõnaki a Arewacin Nahiyar Amirka da aka ce ya zama kusa [[Boston]] a 1625. A cikin 1900s, [[Masana'anta|masana'antun]] 'ya'yan itace masu tsada, inda apple ke da matukar mahimmanci, sun fara haɓaka.
== A al'ada ==
=== Maguzanci ===
[[File:Carl_Larsson_Brita_as_Iduna.jpg|thumb| "Brita as Iduna " (1901) na Carl Larsson]]
[[File:Joseph_Kleitsch_Madonna_of_the_apples_1927.jpg|thumb| Joseph Kleitsch: Madonna na tiffa (1927)]]
A cikin tarihin Norse, allahiya Iðunn tana ba da tuffa ga alloli a cikin ''Prose Edda'' (wanda aka rubuta a karni na 13 da Snorri Sturluson ) wanda ya sa su matasa har abada. [https://simple.wiktionary.org/wiki/scholar Masanin] Ingilishi HR Ellis Davidson ya ba da shawarar cewa tuffa suna da alaƙa da [[Addini|ayyukan addini]] a cikin maguzancin Jamusawa. Daga can ne, ta yi ikirarin, cewa arna na Norse ya ci gaba.
Ta nuna cewa an gano bokitin tuffa a wurin da aka binne [[Jirgin Ruwa|jirgin na]] Oseberg a [[Norway]], ta kuma yi tsokaci cewa an gano ''fruita fruitan'' itace da goro (an bayyana I (unn da canzawa zuwa na goro a ''Skáldskaparmál'' ) a cikin kabarin farko na mutanen Jamusawa a Ingila.
An kuma gano su a wani wuri a cikin nahiyar Turai. Ta ba da shawarar cewa wannan na iya kasancewa yana da ma'ana ta alama, kwayoyi har yanzu alama ce ta haihuwa a Kudu maso Yammacin Ingila.
== Dafa abinci ==
Wani lokaci ana cin tuffa bayan an dafa shi . Sau da yawa ana cin tuffa ba tare da an dafa ba. Hakanan ana iya sanya tuffa a cikin [[Abinsha|abubuwan sha]].
Naman 'ya'yan itacen yana da karfi tare da dandano ko'ina daga tsami zuwa mai dadi, Tuffa da aka yi amfani da su don girki suna da tsami, kuma suna bukatar dafa shi da sukari, yayin da sauran tuffa suna da dadi, kuma ba sa bukatar girki, akwai wasu tsaba a cibiya, wadanda za a iya cire su da kayan aikin da ke cire ainihin, ko ta amfani da wuƙa a hankali.
Sunan kimiyya na itacen apple na jinsin da ke cikin harshen [[Harshen Latin|Latin]] shine ''Malus, y''awancin apples waɗanda mutane ke girma da su na ''Malus domestica'' ne.
Yawancin tuffa suna da kyau a ci danye (ba a dafa shi ba), kuma ana amfani da su a yawancin abinci da aka gasa, kamar su kek din tuffa, ana dafa tuffa har sai sun yi [https://simple.wiktionary.org/wiki/soft laushi] don yin tufafin miya.
Ana kuma sanya tuffa a cikin [[Abinsha|ruwan]] apple na apple da cider, yawancin lokaci, cider ya kunshi dan barasa, kusan kamar giya. yankunan Brittany a [[Faransa]] da Cornwall a Ingila an san su da apple ciders.
== Yadda ake shuka Tuffa ==
Idan mutum yana son shuka wani nau'in Tuffa ba zai yiwu ayi hakan ba ta hanyar shuka iri daga nau'in da yake so. Iri za su yi DNA daga Tuffa da cewa da tsaba zo daga, amma shi kuma za ta yi DNA daga cikin fulawar Tuffa cewa pollinated da tsaba, wanda zai iya da kyau ya zama daban-daban irin.
Wannan yana nufin cewa itacen da zai tsiro daga dasa zai zama cakuda biyu. Don shuka wani nau'in apple, karamin tsutsa, ko 'scion', ana yanka shi daga itacen da ke tsiro da irin tuffa din da ake so, sa'annan a hada da wani kututturen kututture na musamman wanda ake kira rootstock. Itacen da ya girma zai haifar da apyam ne kawai na nau'in da ake bukata.
Akwai fiye da 7.500 da aka sani cultivars (iri) na apples, akwai nau'o'in noma daban-daban don yanayin yanayi mai yanayi da yanayi. Largeayan tarin kayan gona na kayan lambu sama da 2,100 Frua Fruan ita Fruan Nationalasa a Englandasar [[Ingila]] Yawancin wadannan nau'o'in noman suna girma ne don cin sabo (tuffa mai zaki). Koyaya, wasu suna girma ne kawai don girki ko yin cider. Cider apples yawanci ma [https://simple.wiktionary.org/wiki/tart tart] ci nan da nan. Koyaya, suna ba cider dandano mai dandano wanda apples din Zaki ba za su iya ba.
Mafi yawan shahararrun nau'ikan Tuffa suna da taushi amma mai [https://simple.wiktionary.org/wiki/crisp kaifi] . Hakanan ana buƙatar fata mai launi, saukin jigilar kaya, juriya na cuta, siffar ' Red Delicious ', da shahararren ɗanɗano. Tuffa na zamani yawanci sun fi na tsofaffin ɗakunan girki. Wannan saboda shahararrun dandano a cikin tuffa sun zama daban. Yawancin [[Amurka ta Arewa|Arewacin Amurka]] da [[Turai|Turawa suna]] jin daɗin tuffa mai zaki. Tuffa mai dandano mai ɗanɗano tare da wuya kowane dandano na acid ya shahara a [[Asiya]] da Indiya.
== A Kasar Ingila ==
A [[Birtaniya|kasar Ingila]] akwai kusan nau'ikan Tuffa iri 3000. Mafi yawan nau'in tuffa da ake shukawa a Ingila shine 'Bramley seedling', wanda shahararren Tuffa ne mai dafa abinci.
Lambunan Tuffa ba su da yawa kamar yadda suke a farkon shekarun 1900, lokacin da ba safai ake kawo apple daga wasu kasashe ba. Kungiyoyi irin su [http://www.commonground.org.uk/ Common Ground suna] koyar da mutane game da mahimmancin ofa ofan itace da kananan ofa fruitan itace.
== A Arewacin Amurka ==
Yawancin Tuffa suna girma a cikin yankuna masu yanayi na [[Tarayyar Amurka|Amurka]] da [[Kanada]]. A wurare da yawa inda noman Tuffa yake da mahimmanci, mutane suna da babban biki:
* Annapolis Valley Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki biyar a kowace bazara (Mayu-Yuni) a Nova Scotia
* Shenandoah Apple Blossom Festival - ana yin kwanaki shida a kowace bazara a Winchester, Virginia .
* Bikin Fure na Apple na Jihar Washington - wanda aka yi makonni biyu a kowane bazara (Afrilu-Mayu) a Wenatchee, Washington
== Ire-iren Tuffa ==
[[File:Golden_delicious_apple.jpg|right|thumb| A apple mai dadi apple.]]
Akwai nau'ikan Tuffa iri daban-daban, gami da:
* Aport
* Cox's Orange Pippin
* Fuji (apple)
* Gala
* Abincin Dadi (wani lokacin ana kiransa Green Green Apple)
* Goggo Smith
* Jonathan
* Jonagold
* McIntosh
* Lady Pink
* Red dadi
* Wine ruwan inabi
== Rukuni ==
Tuffa suna cikin kungiyar Maloideae. Wannan shi ne wani subfamily na iyali ''Rosaceae'' . Suna cikin gida iri daya da pears .
== Manazarta ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Shuka]]
6dn9tnxc5q6mcn1weyhmb2x1ow309pb
Aisha Abimbola
0
17541
832277
824928
2026-05-08T03:17:29Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832277
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Yo-Aisha Abimbola.ogg|thumb]]
'''Aisha Abimbola''' (An haife ta 19 ga watan Disamba, shekara ta 1970 - Ta mutu ranar 15 ga watan Mayu, 2018)<ref>{{Cite web |date=2018-05-18 |title=Aisha Abimbola Biography |url=http://www.nigerianmonitor.com/aisha-abimbola-biography-profile-nigerian-monitor/ |access-date=2020-11-10 |website=LATEST NIGERIAN NEWS BREAKING HEADLINES NEWSPAPERS |language=en-US |archive-date=2020-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117023257/http://www.nigerianmonitor.com/aisha-abimbola-biography-profile-nigerian-monitor/ |url-status=dead }}</ref> an haife ta a Epe, Jihar [[Legas]], ta kasance 'yar fim din [[Najeriya]] kuma tauraruwar fina-finan Yarbanci.<ref>{{Cite web |date=2018-05-17 |title=Nigerian Actress Aisha Abimbola Laid to Rest in Canada |url=https://allafrica.com/view/group/main/main/id/00061111.html |access-date=2020-11-10 |website=allAfrica.com |language=en}}</ref>
== Kuruciya da Ilimi ==
An haifi Abimbola a Epe, [[Jihar Legas]] a cikin dangi musulmai amma daga baya ta juya zuwa kiristanci Kiristanci wanda ta wanzu har sauran rayuwar ta. Ta taɓa faɗa a wata hira da ta yi da ''New Telegraph'' cewa sha'war ta ga wasan kwakikwayo ya hana ta zama fasto.<ref name="pulse.ng">{{Cite web |date=2018-05-16 |title=7 things you should know about the late Yoruba actress |url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/aisha-abimbola-7-things-you-should-know-about-the-late-yoruba-actress/w5wf4g6 |access-date=2020-11-10 |website=Pulse Nigeria |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ta auri Victor Ibrahim Musa kuma sun haifi yara biyu.<ref>{{Cite web |last=Reporter |date=2019-02-02 |title=Late AISHA ABIMBOLA's Ex-Husband Wants Custody Of The Kids |url=http://www.citypeopleonline.com/late-aisha-abimbolas-ex-husband-wants-custody-of-the-kids/ |access-date=2020-11-10 |website=City People Magazine |language=en-US}}</ref><ref name="Bivan">{{Cite web |last=Bivan |first=Nathaniel |date=2018-05-19 |title=Nollywood actress Aishat Abimbola has died |url=https://dailytrust.com/nollywood-actress-aishat-abimbola-has-died |access-date=2020-11-10 |website=Daily Trust |language=en |archive-date=2020-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201110155141/https://dailytrust.com/nollywood-actress-aishat-abimbola-has-died |url-status=dead }}</ref> Aisha ta halarci karatunta na sakandare a Ebute Elefun High School kuma ita ce ''Head girl'' a set din shekarar 1994.<ref name="thenationalpilot.ng">{{Cite web |title=Nollywood actress, Aisha Abimbola dies of breast cancer in Canada |url=https://thenationalpilot.ng/2018/05/17/nollywood-actress-aisha-abimbola-dies-of-breast-cancer-in-canada/ |access-date=2020-11-10 |website=National Pilot Newspaper |language=en-US |archive-date=2020-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201110145924/https://thenationalpilot.ng/2018/05/17/nollywood-actress-aisha-abimbola-dies-of-breast-cancer-in-canada/ |url-status=dead }}</ref> Bayan haka, ta ci gaba da zuwa Kwalejin Fasaha ta Jihar Legas (LASPOTECH) inda ta samu shaidar kammala da da matsayin diploma (HND) inda ta karanta ɓangaren girke-girke da kula da hotel.<ref name="pulse.ng" /><ref name="Bivan" />
== Fina-finanta ==
* ''No Pain''
* ''No Gain''
* ''Awerijaye''
* ''So Wrong So Right''
* ''Omoge Campus''
* ''Kamson and Neighbours''
== Lambar Yabo ==
* Lambar yabo na ''City People Entertainment Award'' don Jarumar fim din Yarbanci na Shekara (2015).<ref name="Bivan" />
== Mutuwa ==
Abimbola ta mutu daga cutar[[Sankaran Nono]] a wani asibiti da ke Kanada, a lokacin tana da shekaru 47.<ref name=":02">{{Cite web |date=17 May 2018 |title=Actors mourn as Aisha Abimbola dies in Canada |url=https://guardian.ng/news/actors-mourn-as-aisha-abimbola-dies-in-canada/ |access-date=2020-11-10 |website=guardian.ng}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-05-16 |title=Aisha Abimbola 'Omoge Campus' Actress Dies in Canada |url=https://businesspost.ng/showbiz/aisha-abimbola-omoge-campus-actress-dies-in-canada/ |access-date=2020-11-10 |website=Business Post Nigeria |language=en-GB}}</ref> Tana da 'ya'ya biyu wadda babbar kawarta ta Lola Alao taci nasarar kula da su bayan ta kai tsohon mijin marigayiyar jarumar kotu kuma taci nasarar karar.<ref>{{Cite web |last=Owolawi |first=Taiwo |date=2020-01-30 |title=Late Aisha Abimbola's son denies being maltreated by Lola Alao |url=https://www.legit.ng/1297929-aisha-abimbola-son-refutes-claims-mistreated-by-lola-alao.html |access-date=2020-11-10 |website=Legit.ng - Nigeria news. |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[category:Haifaffun 1970]]
[[category: Mutuwan 2018 ]]
l4rvc5p8ehsnine7kjbx3ejib8iu8x2
Ali Nikzad
0
20933
832393
488511
2026-05-08T08:13:10Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832393
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Ali Nikzad 2022 (cropped).jpeg|thumb|Ali Nikzad]]
'''Ali Nikzad''' Persian : (an haife shine a ranar 22 ga watan satumba shekara ta 1954 )ya kasance ɗan [[Iran|siyasan Iran,]]<nowiki/>ne kuma ɗan siyasa mai ra'ayin mazan jiya kuma tsohon minista ne a majalisar ministoci ta Kasar Iran.
== Rayuwar farko da ilimi ==
[[Fayil:Ali Nikzad 2022.jpeg|thumb|Ali Nikzad]]
An haifi Nikzad a shekara ta 1961. Yana da digiri na farko a ci gaban birane daga Jami'ar Elm-va-san'at (Kimiyya da Masana'antu). Sannan ya sami digiri na biyu a fannin kula da jama'a daga Jami'ar Gudanar da Masana'antu. Akbar Nikzad ɗan'uwansa ɗan siyasan Iran ne kuma tsohon Gwamnan Lardin Ardabil.
== Ayyuka ==
An nada Nikzad gwamnan lardin Ardabil a shekara ta 2005. Sannan ya kasance darektan kungiyar kananan hukumomi a ma'aikatar cikin gida har zuwa shekara ta 2009. Ya yi aiki a matsayin Ministan Sufuri da Gidaje daga watan Agusta a shekarar 2009 zuwa Yunin shekarata 2011. Ya kuma kasance mukaddashin ministan hanyoyi da sufuri daga watan Fabrairu zuwa Yunin shekara ta 2011. A matsayinsa na ministan gidaje, ya maye gurbin Mohammad Saeedikia bayan sake zaben Shugaba [[Mahmoud Ahmadinejad|Mahmud Ahmadinejad]].
A ranar 7 ga watan Fabrairun shekara ta 2011, Ahmadinejad ya nada Nikzad a matsayin mukaddashin ministan hanyoyi da sufuri don ya gaji tsohon korarren Minista Hamid Behbahani. An nada Nikzad a matsayin ministan kula da kayayyakin more rayuwa a watan Mayu na shekara ta 2011 lokacin da aka kirkiro ma'aikatar, inda ya hada ma'aikatun gida biyu da na birane da tituna da sufuri. A karshen shekara ta 2012, an kuma nada shi mukaddashin ministan sadarwa da fasahar kere-kere. Shugaba Ahmedinejad ya ba shi shawarar zama ministan mukamin a watan Janairun shekara ta 2013. Sai dai kuma Majalisa ba ta amince da shi ba.
[[Fayil:Ali Nikzad at the Tehran Friday Prayers 12.09.2016.jpg|thumb|Ali Nikzad]]
[[Fayil:علی نیکزاد 1.jpg|thumb|Ali Nikzad]]
Ya bayyana aniyarsa ta tsayawa takarar shugaban kasa a shekarar 2013. Sai dai kuma daga baya ya ki amincewa da takararsa. A watan Yunin shekarar 2013, an zabi Nikzad a matsayin dan takarar magajin garin na Tehran. Kungiyar "Viva bazara" wacce ta kunshi kawayen Ahmedinejad ba ta iya cin zaben kananan hukumomi ba wanda kuma aka gudanar a ranar 14 ga Yunin shekara ta 2013 a matsayin zaben shugaban kasa. Saboda haka, zaɓen Nikzad a matsayin magajin garin Tehran ya zama da wuya. A zaben shekara ta 2017, an nada shi a matsayin shugaban yakin neman zaben dan takarar shugaban kasa Ebrahim Raisi.<ref name=int2013>{{cite news|title=Iran Election Watch 2013: Twenty four presidential candidates emerge|url=http://www.theinternational.org/articles/375-iran-election-watch-2013-twenty-four-pre|access-date=27 July 2013|work=The International|date=21 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606210406/http://www.theinternational.org/articles/375-iran-election-watch-2013-twenty-four-pre|archive-date=6 June 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> However, he later declined his candidacy.<ref name=iusnews1>{{cite web|title=چه کسی کاندیدای نهایی دولت خواهد بود؟|url=http://iusnews.ir/?pageid=179240|work=IUS News|access-date=27 July 2013|archive-date=31 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131042114/http://iusnews.ir/?pageid=179240|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Censoring an Iranian Campaign Story|url=http://www.enduringamerica.com/home/tag/ali-nikzad|access-date=27 July 2013|newspaper=EA WorldView|date=4 June 2013}}</ref><ref name=aa17jun>{{cite news|title=End of Ahmadinejad's "Viva Spring"|url=http://www.aa.com.tr/en/news/193789--end-of-ahmadinejads-quot-viva-spring-quot|access-date=27 July 2013|newspaper=Anadolu Agency|date=17 June 2013|location=Tehran}}</ref><ref name=aa17jun/><ref>{{cite news|url=http://www.tehrantimes.com/news/412830/Ex-minister-made-Raisi-campaign-chief|title=Ex-minister made Raisi campaign chief|date=23 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2017/04/iran-elections-raisi-ahmadinejad-officials-cabinet-hire.html|title=Is conservative Iranian candidate reviving Ahmadinejad's Cabinet?|date=23 April 2017}}</ref>
== Manazarta ==
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haifaffun 1961]]
[[Category:Iran]]
[[Category:Mutane]]
[[Category:Mutanen Iran]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
pvsbyyn0adutvu61k7dfp4idaiic2z3
Wikipedia:Sabbin editoci
4
21908
832163
831338
2026-05-07T21:26:34Z
AmmarBot
13973
Sabunta shafin sabbin editoci
832163
wikitext
text/x-wiki
Wannan shafin ya na ƙunshe da sabbin editocin da sukayi rajista a Hausa Wikipedia. Robot yana sabunta wannan shafin duk bayan wasu sa'o'i. Kada ku gyara wannan shafin, duk chanjin da akayi, robot zaya yi overwriting din shi a lokacin sabunta shafin.
{| class="wikitable sortable"
!Numba
!Edita
!Gudummuwa
!Lokacin rajista
|-
|1
|[[User:Abdulwaheed free|Abdulwaheed free]]
|[[Special:Contributions/Abdulwaheed free|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|2
|[[User:Zhaoyigao|Zhaoyigao]]
|[[Special:Contributions/Zhaoyigao|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|3
|[[User:Amgero|Amgero]]
|[[Special:Contributions/Amgero|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|4
|[[User:Carpinchopedia|Carpinchopedia]]
|[[Special:Contributions/Carpinchopedia|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|5
|[[User:SnazzySnazzles|SnazzySnazzles]]
|[[Special:Contributions/SnazzySnazzles|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|6
|[[User:Rndmnss|Rndmnss]]
|[[Special:Contributions/Rndmnss|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|7
|[[User:261026CQ|261026CQ]]
|[[Special:Contributions/261026CQ|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|8
|[[User:Saadatu maje|Saadatu maje]]
|[[Special:Contributions/Saadatu maje|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|9
|[[User:Freetrashbox|Freetrashbox]]
|[[Special:Contributions/Freetrashbox|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|10
|[[User:Gvelf|Gvelf]]
|[[Special:Contributions/Gvelf|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|11
|[[User:Razakar24|Razakar24]]
|[[Special:Contributions/Razakar24|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|12
|[[User:Yasirubk|Yasirubk]]
|[[Special:Contributions/Yasirubk|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|13
|[[User:Golgbachev|Golgbachev]]
|[[Special:Contributions/Golgbachev|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|14
|[[User:Aysharthss|Aysharthss]]
|[[Special:Contributions/Aysharthss|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|15
|[[User:Animaǂ|Animaǂ]]
|[[Special:Contributions/Animaǂ|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|16
|[[User:Bishaldev100|Bishaldev100]]
|[[Special:Contributions/Bishaldev100|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|17
|[[User:Chrisnnadi555|Chrisnnadi555]]
|[[Special:Contributions/Chrisnnadi555|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|18
|[[User:Gedmfc|Gedmfc]]
|[[Special:Contributions/Gedmfc|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|19
|[[User:T. Wirbitzki|T. Wirbitzki]]
|[[Special:Contributions/T. Wirbitzki|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|20
|[[User:AsmudSemen|AsmudSemen]]
|[[Special:Contributions/AsmudSemen|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|21
|[[User:Take Mirrenberg|Take Mirrenberg]]
|[[Special:Contributions/Take Mirrenberg|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|22
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|[[Special:Contributions/Buszmail|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|23
|[[User:Amrendra kumar ray|Amrendra kumar ray]]
|[[Special:Contributions/Amrendra kumar ray|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|24
|[[User:Ahmed1215617|Ahmed1215617]]
|[[Special:Contributions/Ahmed1215617|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|25
|[[User:A bag of many boiled potatoes|A bag of many boiled potatoes]]
|[[Special:Contributions/A bag of many boiled potatoes|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|26
|[[User:Cosmicplant94|Cosmicplant94]]
|[[Special:Contributions/Cosmicplant94|Gudummuwa]]
|Lahadi, 3 ga Mayu 2026
|-
|27
|[[User:Wisenerd|Wisenerd]]
|[[Special:Contributions/Wisenerd|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|28
|[[User:NORTHEN ENTREPRENEUR HUB|NORTHEN ENTREPRENEUR HUB]]
|[[Special:Contributions/NORTHEN ENTREPRENEUR HUB|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|29
|[[User:Rtvsubscriptions1993|Rtvsubscriptions1993]]
|[[Special:Contributions/Rtvsubscriptions1993|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|30
|[[User:Mitsjol|Mitsjol]]
|[[Special:Contributions/Mitsjol|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|31
|[[User:S4yam|S4yam]]
|[[Special:Contributions/S4yam|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|32
|[[User:UltraHawk710|UltraHawk710]]
|[[Special:Contributions/UltraHawk710|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|33
|[[User:Mai Jiddah muhammad|Mai Jiddah muhammad]]
|[[Special:Contributions/Mai Jiddah muhammad|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|34
|[[User:IAmNotJiangZemin|IAmNotJiangZemin]]
|[[Special:Contributions/IAmNotJiangZemin|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|35
|[[User:Sisilio|Sisilio]]
|[[Special:Contributions/Sisilio|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|36
|[[User:Od1n|Od1n]]
|[[Special:Contributions/Od1n|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|37
|[[User:Emornilap|Emornilap]]
|[[Special:Contributions/Emornilap|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|38
|[[User:Choucas0|Choucas0]]
|[[Special:Contributions/Choucas0|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|39
|[[User:Fudoreaper|Fudoreaper]]
|[[Special:Contributions/Fudoreaper|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|40
|[[User:Մանան Պողոսյան|Մանան Պողոսյան]]
|[[Special:Contributions/Մանան Պողոսյան|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|41
|[[User:Kingdz16|Kingdz16]]
|[[Special:Contributions/Kingdz16|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|42
|[[User:KaijudeProductions|KaijudeProductions]]
|[[Special:Contributions/KaijudeProductions|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|43
|[[User:HipHipHooray69|HipHipHooray69]]
|[[Special:Contributions/HipHipHooray69|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|44
|[[User:Kweerk1223|Kweerk1223]]
|[[Special:Contributions/Kweerk1223|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|45
|[[User:Teísta Josue|Teísta Josue]]
|[[Special:Contributions/Teísta Josue|Gudummuwa]]
|Litinin, 4 ga Mayu 2026
|-
|46
|[[User:Urbandweller6|Urbandweller6]]
|[[Special:Contributions/Urbandweller6|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|47
|[[User:JKustin|JKustin]]
|[[Special:Contributions/JKustin|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|48
|[[User:Kaido 13|Kaido 13]]
|[[Special:Contributions/Kaido 13|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|49
|[[User:Z6RC|Z6RC]]
|[[Special:Contributions/Z6RC|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|50
|[[User:Spectralarrow|Spectralarrow]]
|[[Special:Contributions/Spectralarrow|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|51
|[[User:Abhi11193|Abhi11193]]
|[[Special:Contributions/Abhi11193|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|52
|[[User:In Vitrio|In Vitrio]]
|[[Special:Contributions/In Vitrio|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|53
|[[User:ANotherpartofme2805|ANotherpartofme2805]]
|[[Special:Contributions/ANotherpartofme2805|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|54
|[[User:Engineer014|Engineer014]]
|[[Special:Contributions/Engineer014|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|55
|[[User:Averageschmoe779|Averageschmoe779]]
|[[Special:Contributions/Averageschmoe779|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|56
|[[User:Lapiopio|Lapiopio]]
|[[Special:Contributions/Lapiopio|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|57
|[[User:Noble Attempt|Noble Attempt]]
|[[Special:Contributions/Noble Attempt|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|58
|[[User:Pouazity3|Pouazity3]]
|[[Special:Contributions/Pouazity3|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|59
|[[User:ND Bako|ND Bako]]
|[[Special:Contributions/ND Bako|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|60
|[[User:Kingur00|Kingur00]]
|[[Special:Contributions/Kingur00|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|61
|[[User:Kukkulanum|Kukkulanum]]
|[[Special:Contributions/Kukkulanum|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|62
|[[User:Aqqaqia|Aqqaqia]]
|[[Special:Contributions/Aqqaqia|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|63
|[[User:Wikislate|Wikislate]]
|[[Special:Contributions/Wikislate|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|64
|[[User:Awal0092|Awal0092]]
|[[Special:Contributions/Awal0092|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|65
|[[User:Amazighpro2|Amazighpro2]]
|[[Special:Contributions/Amazighpro2|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|66
|[[User:ASYARFS|ASYARFS]]
|[[Special:Contributions/ASYARFS|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|67
|[[User:Horyzak|Horyzak]]
|[[Special:Contributions/Horyzak|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|68
|[[User:Jahu011|Jahu011]]
|[[Special:Contributions/Jahu011|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|69
|[[User:Wexterner|Wexterner]]
|[[Special:Contributions/Wexterner|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|70
|[[User:Empire3001|Empire3001]]
|[[Special:Contributions/Empire3001|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|71
|[[User:Carmelspecter|Carmelspecter]]
|[[Special:Contributions/Carmelspecter|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|72
|[[User:Claude van der Grift|Claude van der Grift]]
|[[Special:Contributions/Claude van der Grift|Gudummuwa]]
|Talata, 5 ga Mayu 2026
|-
|73
|[[User:Mr. ISAH Ahmed|Mr. ISAH Ahmed]]
|[[Special:Contributions/Mr. ISAH Ahmed|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|74
|[[User:ViridLeWiki|ViridLeWiki]]
|[[Special:Contributions/ViridLeWiki|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|75
|[[User:Eiehel|Eiehel]]
|[[Special:Contributions/Eiehel|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|76
|[[User:Davemellor4|Davemellor4]]
|[[Special:Contributions/Davemellor4|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|77
|[[User:FlameFirefox22|FlameFirefox22]]
|[[Special:Contributions/FlameFirefox22|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|78
|[[User:Naxeeru garba|Naxeeru garba]]
|[[Special:Contributions/Naxeeru garba|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|79
|[[User:فطاطم|فطاطم]]
|[[Special:Contributions/فطاطم|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|80
|[[User:Jazjax25|Jazjax25]]
|[[Special:Contributions/Jazjax25|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|81
|[[User:Lefoudumetro|Lefoudumetro]]
|[[Special:Contributions/Lefoudumetro|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|82
|[[User:Islandwords21|Islandwords21]]
|[[Special:Contributions/Islandwords21|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|83
|[[User:Eliel Kilpelä|Eliel Kilpelä]]
|[[Special:Contributions/Eliel Kilpelä|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|84
|[[User:Sammm.mead|Sammm.mead]]
|[[Special:Contributions/Sammm.mead|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|85
|[[User:PavelKovalenok89000|PavelKovalenok89000]]
|[[Special:Contributions/PavelKovalenok89000|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|86
|[[User:まぐねん|まぐねん]]
|[[Special:Contributions/まぐねん|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|87
|[[User:OskarOllis|OskarOllis]]
|[[Special:Contributions/OskarOllis|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|88
|[[User:Asphodelian|Asphodelian]]
|[[Special:Contributions/Asphodelian|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|89
|[[User:AdrianaMHoineff|AdrianaMHoineff]]
|[[Special:Contributions/AdrianaMHoineff|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|90
|[[User:Gpsarras|Gpsarras]]
|[[Special:Contributions/Gpsarras|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|91
|[[User:Summer9778|Summer9778]]
|[[Special:Contributions/Summer9778|Gudummuwa]]
|Laraba, 6 ga Mayu 2026
|-
|92
|[[User:E3uLe|E3uLe]]
|[[Special:Contributions/E3uLe|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|93
|[[User:Tomboy357221|Tomboy357221]]
|[[Special:Contributions/Tomboy357221|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|94
|[[User:Lektor w|Lektor w]]
|[[Special:Contributions/Lektor w|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|95
|[[User:Zainab118|Zainab118]]
|[[Special:Contributions/Zainab118|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|96
|[[User:Mikalsk|Mikalsk]]
|[[Special:Contributions/Mikalsk|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|97
|[[User:GeorgeKassavetis|GeorgeKassavetis]]
|[[Special:Contributions/GeorgeKassavetis|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|98
|[[User:Shernop|Shernop]]
|[[Special:Contributions/Shernop|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|99
|[[User:De-Mbarukas|De-Mbarukas]]
|[[Special:Contributions/De-Mbarukas|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|100
|[[User:An editor called Atlas|An editor called Atlas]]
|[[Special:Contributions/An editor called Atlas|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|101
|[[User:Johnnybam|Johnnybam]]
|[[Special:Contributions/Johnnybam|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|102
|[[User:ABowlofPetuniaTypeThings|ABowlofPetuniaTypeThings]]
|[[Special:Contributions/ABowlofPetuniaTypeThings|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|103
|[[User:Officialdipodipe|Officialdipodipe]]
|[[Special:Contributions/Officialdipodipe|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|104
|[[User:PhotographyEdits|PhotographyEdits]]
|[[Special:Contributions/PhotographyEdits|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|105
|[[User:Aristidis PS|Aristidis PS]]
|[[Special:Contributions/Aristidis PS|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|106
|[[User:Orpers|Orpers]]
|[[Special:Contributions/Orpers|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|107
|[[User:Bigcee007|Bigcee007]]
|[[Special:Contributions/Bigcee007|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|108
|[[User:Bigcheese26|Bigcheese26]]
|[[Special:Contributions/Bigcheese26|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|109
|[[User:Saifniazy1|Saifniazy1]]
|[[Special:Contributions/Saifniazy1|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|110
|[[User:Dwer|Dwer]]
|[[Special:Contributions/Dwer|Gudummuwa]]
|Alhamis, 7 ga Mayu 2026
|-
|}
1kgkslc2m7ruh0w3s7si4665e88ziee
Abimbola Fernandez
0
22764
832003
788518
2026-05-07T18:25:27Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832003
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Darnel Abimbọla "Bim" Olumegbon Fernandez''' (an haife shi ne a ranar 25 ga watan Mayun shekarar 1989), magaji ne kuma mawaƙi Ba-Amurke haifaffen Faransa. Ita 'yar Antonio Deinde Fernandez, jakadan hamshakin mai kudin [[Najeriya]] ne.<ref name="Punch2">{{cite news|url=http://www.punchng.com/spice/essence/my-father-wants-me-to-mine-gold-abimbola-fernandez/|title=My father wants me to mine gold – Abimbola Fernandez|work=Punch|location=Nigeria|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302111929/http://www.punchng.com/spice/essence/my-father-wants-me-to-mine-gold-abimbola-fernandez|author=Peter Okeugo|archive-date=March 2, 2014|access-date=October 4, 2018}}</ref> A cikin 2014, ta yi waƙa tare da ƙungiyar Pink Grenade, kuma ta saki bidiyo mai rikitarwa biyu waɗanda suka ɗauki miliyoyin ra'ayoyin kan layi. Ta bar tambarinta a waccan shekarar.
== Rayuwar farko ==
Abimbola Fernandez an haife shi ne a Asibitin Amurka na Paris a Neuilly-sur-Seine, wani yanki ne a yammacin karkarar [[Faris|Paris, Faransa]] . Mahaifinta ya kasance biloniya Antonio Deinde Fernandez daga [[Lagos (jiha)|Jihar Legas]] a kudu maso yammacin [[Najeriya]], wanda ya koma Amurka tun yana saurayi.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/mfonobongnsehe/2011/11/16/10-african-millionaires-to-watch/4/|title=10 African Millionaires To Watch|author=Mfonobong Nsehe|date=16 November 2011|work=Forbes}}</ref> Danginsa Fernandez sun fito ne daga wani dan kasuwar Fotigal-dan kasar Brazil wanda ya yi iyali tare da matar Afirka a Legas a farkon ƙarni na 19.<ref>{{Cite news|url=https://thenerveafrica.com/2099/the-fernandez-house-in-lagos-relic-of-an-afro-brazilian-past/|title=The Fernandez house in Lagos: Relic of an Afro-Brazilian past|date=2015-12-18|work=The Nerve Africa|access-date=2018-11-08|language=en-US|archive-date=2018-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005072123/https://thenerveafrica.com/2099/the-fernandez-house-in-lagos-relic-of-an-afro-brazilian-past/|url-status=dead}}</ref>
Mahaifin Fernandez yana da ƙungiyoyi huɗu da suka gabata;<ref>{{Cite news|url=http://encomium.ng/erelu-dosumu-refuses-to-talk-about-late-husband-fernandez/|title=Erelu Dosumu refuses to talk about late husband, Fernandez|work=Encomium Magazine|access-date=2018-11-08|language=en-US}}</ref> matarsa ta uku farar fata Ba’amurkiya Barbara Joyce<ref name="His Intimate World2">{{Cite news|url=http://www.theelitesng.com/anthonio-oladehinde-fernandez-his-intimate-world/|title=Anthonio Oladehinde Fernandez: His Intimate World - The Elites Nigeria|date=2015-09-18|work=The Elites Nigeria|access-date=2018-11-08|language=en-US}}</ref> wacce ta aure shi a 1961 yayin da suke zaune a Virginia, ta haifa masa yara uku a Amurka, suka rabu da shi a 1984 ko farkon 1985, sannan suka nemi a sake su a 1987 <ref>{{Cite news|url=https://www.leagle.com/decision/1988537208conn3291514|title=FERNANDEZ v. FERNANDEZ {{!}} 208 Conn. 329 (1988) {{!}} conn3291514 {{!}} Leagle.com|work=Leagle|access-date=2018-11-08|language=en}}</ref> Abokin zama na hudu shi ne Gimbiya Abiola Dosunmu, wacce ta aure shi a Najeriya a watan Afrilun 1973 a wani biki da aka samu halarta. Ungiyar ta haifar da 'ya mace kuma ta kasance har zuwa 1987-1988.<ref name="Vanguard2">{{Cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2015/09/fernandez-at-last-the-veil-is-lifted/|title=Fernandez: At last 'the veil is lifted' - Vanguard News Nigeria|date=2015-09-16|work=Vanguard News Nigeria|access-date=2018-11-08|language=en-US}}</ref> Abokinsa na biyar, mahaifiyar Fernandez Ba-Amurke, an haife shi Sandra Inett Price. Ta dauki sunan Aduke Fernandez ne a haduwar tasu, wacce ta ce ta fara ne a shekarar 1982 tare da bikin aure a Najeriya, duk da cewa daga baya ya ce ba su taba yin aure ba.<ref name="Scotsman2">{{Cite news|url=https://www.scotsman.com/news/absence-makes-the-ex-partner-163-1m-richer-1-1133600|title=Absence makes the ex-partner £1m richer|website=Scotsman.com|access-date=2018-11-08|language=en}}</ref><ref name="His Intimate World3">{{Cite news|url=http://www.theelitesng.com/anthonio-oladehinde-fernandez-his-intimate-world/|title=Anthonio Oladehinde Fernandez: His Intimate World - The Elites Nigeria|date=2015-09-18|work=The Elites Nigeria|access-date=2018-11-08|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://law.justia.com/cases/new-york/appellate-division-second-department/2009/2009-04376.html|title=Fernandez v Price|work=Justia Law|access-date=2018-11-08|language=en}}</ref> Thea na farko da ma'auratan suka haifa shine 'yar Atinuke a cikin 1984, sannan Abimbola ya bi ta 1989. Takardar shaidar haihuwa ta kasar Faransa ta bayyana sunan ta kamar ''Darnel Abimbola Olumegbon Fernandez'' da kuma sunan mahaifiyar ta Aduke Olufunmilola Olumegbon Price Fernandez.<ref name="Messier2">{{cite news|url=http://thelightnews.com/fernandez-family-feud-gets-messier-you-are-a-bastard-wife-you-are-a-gold-digger-my-father-never-married-you-daughter/|title=Fernandez Feud Gets Messier|date=September 2, 2015|author=Harold Udaka|work=The Light News|location=Nigeria|access-date=October 5, 2018|archive-date=October 5, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005195050/http://thelightnews.com/fernandez-family-feud-gets-messier-you-are-a-bastard-wife-you-are-a-gold-digger-my-father-never-married-you-daughter/|url-status=dead}}</ref> Sunan da aka raba na Olumegbon ya fito ne daga layin Olumegbon mai daraja na Isale-Eko, Lagos; mahaifinta dan gidan wannan mulki ne ta hanyar mahaifiyarsa.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://yemojanewsng.com/billionaire-deinde-fernandez-is-dead/|title=Billionaire Deinde Fernandez Is Dead! {{!}} YemojaNews|website=Yemojanewsng.com|language=en-US|access-date=2018-11-08|archive-date=2018-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130010804/https://yemojanewsng.com/billionaire-deinde-fernandez-is-dead/|url-status=dead}}</ref>
Bayan haihuwar Fernandez, dangin sun ɗan zauna na wani ɗan lokaci a Hotel Ritz Paris, sannan suka koma Chateau de Bois-Feuillette a cikin Pontpoint.<ref name="PRLog2">{{cite web|url=https://www.prlog.org/12420522-abimbola-fernandez-aka-bim-fernandez.html|title=Abimbola Fernandez aka Bim Fernandez|author=Abimbola Fernandez|work=PRLog Press Release Distribution|date=January 31, 2015|access-date=October 4, 2018}}</ref>
Wani motsi ya dauke ta zuwa New York, mahaifinta ya sayi gidan tarihi mai tsoka All View Estate a kudancin kudu na Premium Point, New Rochelle . Fernandez ya fara koyon violin yana ɗan shekara huɗu. Tana da shekara shida, ta halarci Makarantar Rye Country Day, sannan daga baya Convent of the Sacred Heart a Connecticut. A shekara 10, ta ƙaura tare da dangin zuwa Edinburgh, inda ta halarci Kwalejin Fettes.<ref name=":0" /> A 13, ta fara kunna guitar.<ref name="Punch2" />Fernandez ya kammala karatunsa daga Fettes yana da shekara 18. Ta dauki darasi a cikin samar da bidiyo a Art Art Institute na Birnin New York, sannan a cikin 2009, ta shiga Jami'ar Oxford Brookes a Oxford.<ref name=":0" /> Lokacin da ta daina karatu bayan wata ɗaya don bin salon waƙa, mahaifinta bai yarda ba.<ref name="Punch2" /><ref name="PRLog2" /><ref>{{cite magazine|url=https://www.thefreelibrary.com/THE+PUNK+PRINCESS%3B+Her+dad+is+one+of+the+world%27s+richest+men%2C+she+...-a0358743528|title=The Punk Princess|author=Annette Witheridge|date=February 16, 2014|magazine=People|location=London}} Text hosted by thefreelibrary.com. Also [https://web.archive.org/web/20181005111853/https://www.highbeam.com/doc/1G1-358743528.html hosted by HighBeam Research].</ref>
A lokacin yarinta, Fernandez ta yi rayuwa irin ta 'yar attajira, tana yawo a duniya cikin jirgin sa, musamman zuwa kasashen Afirka, da kuma hutu a lokacin bazara a jirgin ruwan sa mai kafa 150, ''Yemoja'' . Ta samu horo ne a kan dawaki, tana fafatawa a wasannin dawakai shida na kasa. <ref name="Punch2" /> Mahaifinta ya damu da cewa watakila a sace ta kuma a biya ta fansa.<ref name="PRLog2" /> Mutane da yawa a duniya sun ziyarci gidanta a kan kasuwanci tare da mahaifinta, ciki har da [[John Paul na Biyu|Paparoma John Paul II]], George HW Bush, [[Kofi Annan]], [[Nelson Mandela]] da Mobutu Sese Seko.<ref>{{cite magazine|magazine=Ovation International|location=Nigeria|author=Dele Momodu|author-link=Dele Momodu|number=26|date=2000|title=Tribute to Achievement}} Exclusive edition devoted to Antonio Deinde Fernandez. Partial text and images hosted by Asabeafrika [https://www.asabeafrika.com/2015/09/inside-late-deinde-fernandezs-multi.html here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181006002114/https://www.asabeafrika.com/2015/09/inside-late-deinde-fernandezs-multi.html |date=2018-10-06 }}.</ref>
A watan Mayu 2003 lokacin da take makaranta a Scotland, mahaifinta ya tashi daga gidansu Edinburgh, kuma mahaifiyarta ta fara aiwatar da kisan aure, tana neman £ 300 miliyan, wanda aka ruwaito a lokacin a matsayin ɗayan mafi girman girman saurin saki.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/uk/2003/jul/04/gerardseenan|title='Wife' of diplomat sues for £300m|last=Seenan|first=Gerard|date=2003-07-04|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|access-date=2018-11-08}}</ref> An yanke hukunci a ƙarshe don biyan kuɗi na 36 na monthly 30,000 jimlar ing 1,080,000.<ref name="Scotsman2" />
== Fashion ==
A cikin samartakanta, Fernandez ya yi fasali sau ɗaya don Vivienne Westwood a lokacin Makon Edinburgh. <ref>{{Cite web|url=http://www.nigerianmonitor.com/photos-billionaire-businessman-deinde-fernandez-his-wealthy-lifestyle-wives-and-children-revealed/|title=[PHOTOS] Billionaire Businessman Deinde Fernandez: His Wealthy Lifestyle, Wives And Children Revealed|website=Nigerianmonitor.com|date=2 September 2015|access-date=29 July 2020|archive-date=20 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210720101044/http://www.nigerianmonitor.com/photos-billionaire-businessman-deinde-fernandez-his-wealthy-lifestyle-wives-and-children-revealed/|url-status=dead}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150920124457/http://thenationonlineng.net/stupendous-wealth-dehinde-fernandez-left-behind/]</ref> Da take zaune ita kadai a New York, kayan tufafinta sun haɗa da tufafi masu zane kamar su kayan kwalliya na Carmen Marc Valvo, da kuma Gasparee caftan na Gillian Harding. <ref name="PRLog2" /> Ta gaji kayan mahaifiyarta ne na suttura da suka hada da caftans da yawa, daya ta Jean-Paul Gaultier, da sauran abubuwa ta Givenchy, Chanel, Oscar de la Renta da ƙari.<ref>{{cite web|url=https://nylon.com/articles/abimbola-fernandez-interview|title=Abimbola Fernandez Invites Us Inside Her Couture Closet|date=December 16, 2016|website=Nylon.com|author=Sydney Gore|access-date=October 6, 2018}}</ref>
== Waƙa ==
Fernandez ta fara rubuta waƙoƙi a kan guitar a lokacin yarinta. Ta je kide kide da wake-wake kuma ta san membobin kungiyar fandare har abada yara masu ciwo, da kuma Gabe Saporta, shugaba da mawaƙa na ƙungiyar pop-pop band Cobra Starship . A cikin 2009, Fernandez ya raira waƙa don goyan bayan waƙa a cikin waƙar "Nice Guys Finish Last",<ref name="PRLog2" /> kuma ta yi kwalliya don murfin kundin kundin ''Hot Mess'', wanda ya kai lamba 4 a kan Billboard 200 don zama kundin waƙoƙin da ya fi nasara a Cobra Starship. Fernandez kuma ya yi samfuri don murfin waƙoƙin waƙar, " Girlsan mata masu kyau sun tafi mummunan "<ref name=":0" />
Daukar sunan matakin Madame Luxe, Fernandez ya fara hada kai da mawaka daban-daban. EdM mai zane Draper, shima tsoffin ɗalibai ne na Jami'ar Oxford Brookes, ya nuna Madame Luxe tana rera waka a kan waƙarsa ta dubstep "Painting the Sky", wanda aka loda zuwa SoundCloud a watan Yunin 2011.<ref>{{Cite news|url=http://www.toogoodforradio.com/electronic/house-music/draper-painting-the-sky/|title=Draper - Painting the Sky|date=2011-06-29|work=Too Good For Radio|access-date=2018-11-08|language=en-US|archive-date=2021-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210720101038/http://www.toogoodforradio.com/electronic/house-music/draper-painting-the-sky/|url-status=dead}}</ref> An saka waƙar a kan EP mai taken Draper, wanda aka fitar a watan Fabrairun 2012 a kan Drop Dead lakabin da Ku kawo min Horizon na gaba Oliver Sykes.<ref>{{Cite web|url=https://drapermusic.bigcartel.com/product/draper-ep-12-limited-edition|title=Draper EP 12" [LIMITED EDITION]|last=Drapermusic|website=Drapermusic.bigcartel.com|access-date=2018-11-08}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Fernandez ya yi aiki tare da deejay trio Cash Cash, yana raira waƙa tare da goyan baya a kan waƙoƙin "Tongue Twister" da "Ba Mu Barci a Dare", duka an sake su ne a cikin kundin tsarin Japan na kawai Cash Cash ''The Beat Goes On'' in Satumba 2012. Fernandez shima ya fito a " Cash Cash's Crime" Ba laifi bane laifi "", wanda aka loda zuwa SoundCloud a 2013.<ref>{{Cite web|url=https://soundcloud.com/hiiibim/love-crime-not-innocent-bim-as|title=Love Crime (Not Innocent) - Bim as Madame Luxe|access-date=29 July 2020|website=Soundcloud.com}}</ref>
A watan Nuwamba 2013, Fernandez ya rattaba hannu ga SMH Records, wanda Jonathan Hay da Mike Smith suka kafa, waɗanda suka kafa ƙungiyar Pink Grenade a kusa da Fernandez. An ba shi matsayin Bim Fernandez, ta buga guitar da raira waƙa a kan waƙoƙin "Lets Take It tsirara" da "Lipstick", tare da raba waƙar ta ƙarshe tare da Hay da Cash Cash.<ref name="AllMusic2">{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/fear-of-a-pink-planet-mw0002700410|title=Pink Grenade: Fear of a Pink Planet|website=[[AllMusic]]|access-date=October 3, 2018}}</ref> An fitar da waƙar pop ɗin "Bari mu ɗauka tsirara" don yawo a kan layi a cikin Janairu 2014.<ref>{{cite magazine|url=https://jezebel.com/meet-the-nigerian-heiress-whos-chasing-rihannas-thron-1506560996|title=Meet the Nigerian Heiress Who's Chasing Rihanna's Throne|date=January 23, 2014|author=Hillary Crosley Coker|magazine=Jezebel}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmjornal.pt/mais-cm/domingo/detalhe/a-estrela-pop-afilhada-de-eduardo-dos-santos|title=A estrela pop afilhada de Eduardo dos Santos|website=Cmjornal.pt|access-date=29 July 2020|archive-date=20 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210720101031/https://www.cmjornal.pt/mais-cm/domingo/detalhe/a-estrela-pop-afilhada-de-eduardo-dos-santos|url-status=dead}}</ref> A ranar 1 ga watan Yulin 2014, an loda bidiyon “Bari Mu Itauke shi a tsirara” zuwa Vevo da WorldStarHipHop, sun tara 7.5 miliyoyin ra'ayoyi a cikin makon farko. Bidiyon ya bambanta wasan kwaikwayo, kidan poppy tare da almara mai ban mamaki na Fernandez tare da yara maza da hodar iblis, girkin meth, da yin wasan Roulette Roulette, wanda aka saka da ciki mai ciki kamar tana cikin watannin ƙarshe na ciki. ''Jaridar The Herald'' a Najeriya ta kira bidiyon "abin kunya, mai tayar da hankali da hargitsi."<ref name="TheHerald2">{{cite news|url=https://www.herald.ng/billionaire-rockstar-heiress-bim-fernandez-controversial-new-music-video-lets-take-naked/|title=Billionaire rockstar heiress Bim Fernandez in controversial new music video 'Let's Take it Naked'|date=July 2014|newspaper=The Herald|location=Nigeria|access-date=2021-07-20|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406172759/https://www.herald.ng/billionaire-rockstar-heiress-bim-fernandez-controversial-new-music-video-lets-take-naked/|url-status=dead}}</ref> Vevo da WorldStarHipHop ne suka saukar da bidiyon amma har yanzu ana iya kallon Tidal.<ref>{{cite web|url=https://tidal.com/browse/video/37440798|title=Let's Take It Naked – Pink Grenade|website=Tidal.com|access-date=October 5, 2018}}</ref>
Bidiyo na waƙar hip-hop "Lipstick", an sake shi a ranar 23 ga Yulin, 2014, tare da wuraren wasan kwaikwayon Fernandez, suna musanyawa da wuraren wasan mata masu wasa da jan leshi da fenti. Waƙar "da ake zargi da lalata" tana da waƙoƙin da ke ba da shawarar fellatio, kuma a ƙarshen muryar namiji "ta raba" Kim Kardashian da iyalinta.<ref>{{cite web|url=https://radaronline.com/exclusives/2014/07/ashlee-holmes-rhonj-provocative-music-video-kim-kardashian-diss-lipstick-jacqueline-laurita/|title=RHONJ's Jacqueline Laurita's Daughter Ashlee Holmes Stars In Controversial Music Video — Disses Kim Kardashian!|author=Amber Ryland|work=Radaronline.com|date=July 23, 2014|access-date=October 3, 2018}}</ref> An saka waƙoƙin a ƙarshen Yuli a kan albam ɗin Grenade na Pink, ''Tsoron Planawon Ruwa mai ruwan hoda'', wanda aka rarraba ta Caroline Records.<ref name="Yahoo2">{{cite news|url=https://news.yahoo.com:80/fear-pink-planet-070000857.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324034732/http://news.yahoo.com/fear-pink-planet-070000857.html|archive-date=March 24, 2014|title=Fear of A Pink Planet: Pink Grenade is About to Explode|author=SMH Records|date=March 20, 2014|access-date=October 3, 2018|url-status=live|df=mdy-all}}</ref>
Fernandez ya bar Rakodin SMH a cikin Nuwamba Nuwamba 2014.<ref name=":0" />
== Rayuwar mutum ==
Mahaifiyar Fernandez ta mutu sakamakon cutar kansa ta hanjin ciki a watan Mayu 2013.<ref name=":0" /> Asarar ta sa Fernandez ya sake kimanta aikinta, kuma ya sa gaba a cikin kade-kade, kamar yadda mahaifiyarta ta so,<ref name="NYPost2">{{cite news|url=https://nypost.com/2014/01/20/meet-the-nigerian-heiress-who-wants-to-be-the-next-rihanna/|title=Meet the Nigerian heiress who wants to be the next Rihanna|date=January 20, 2014|newspaper=[[New York Post]]|author=Gregory E. Miller}}</ref><ref>{{cite news|url=http://thenationonlineng.net/abimbola-fernandez-is-unlikely-songbird/|title=Abimbola Fernandez is unlikely songbird|date=January 26, 2014|newspaper=Thenationonlineng.net|location=Nigeria}}</ref>sabanin mahaifinta wanda ya yanke mata alawus na fewan shekaru saboda bai yarda da hanyar waƙarta ba .
Bayan mahaifinta ya mutu a watan Satumbar 2015, Fernandez ya aika da sakonnin girmamawa da hotunan dangi a [[Instagram|shafin]] ta na Instagram, wanda ke nuna mahaifinta tare da ita.<ref>{{cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/celebrities/deinde-fernandez-see-last-pictures-of-late-billionaire-with-daughter-id4139880.html|title=Deinde Fernandez – See last pictures of late billionaire with daughter|date=September 5, 2015|author=Gbenga Bada|website=Pulse.ng|location=Nigeria}}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Tare da mahaifinta ya mutu, Fernandez da mahaifiyarsa mahaifiya Halima, abokin mahaifinta na shida na dogon lokaci, sun shiga cikin mummunan rikici game da rabon gado. Halima ba ta dauki Fernandez a matsayin halattaccen magajin mahaifinta ba, yayin da Fernandez ya ce Halima ba ta taba auren mahaifinta ba. Fernandez ya rubuta cewa Halima ba ta kula da burin mahaifin a binne shi a Najeriya ba tare da jana'izar kasa, ta binne shi a maimakon Beljiyam inda ya mutu, da kuma shirya wani karamin hidimar jana'iza, wanda aka gudanar tare da maganganun batanci ga mahaifin Fernandez da ya mutu. Rikicin ya bazu cikin jabs na kan layi.<ref>{{Cite web|url=https://thewillnigeria.com/news/late-deinde-fernandezs-daughter-abimbola-3rd-wife-halima-launder-dirty-linen-on-social-media/|title=Late Deinde Fernandez's Daughter Abimbola & 3rd Wife Halima Launder Dirty Linen On Social Media {{!}} THEWILL|website=Thewillnigeria.com|language=en-US|access-date=2018-11-08|archive-date=2018-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005071930/https://thewillnigeria.com/news/late-deinde-fernandezs-daughter-abimbola-3rd-wife-halima-launder-dirty-linen-on-social-media/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.theelitesng.com/fernandez-family-feud-gets-messier-why-i-am-at-war-with-my-fathers-mistress-halima-deinde-fernandez-last-child-abimbola/|title=Fernandez Family Feud Gets Messier: "Why I Am At War With My Father's Mistress, Halima - Deinde Fernandez' Last Child, Abimbola - The Elites Nigeria|date=2016-01-29|work=Theelitesng.com|access-date=2018-11-08|language=en-US}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist|2}}
[[Category:Haifaffun 1989]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Yarbawa]]
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
7mge7q4j1dlqqqbvk43psxzqqx4agp4
Filin shakatawa na Badiar
0
24657
831786
716960
2026-05-07T12:25:22Z
Mansir Yusuf
19064
831786
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Shojon badiar ghat.jpg|thumb|hanyar ruwan badiar]]
[[Fayil:Mont Badiar.jpg|thumb|tsaunin badiar]]
[[Fayil:Hippopotame au Parc national Badiar.jpg|thumb|Wurin shakatawa na badiar]]
'''Filin shakatawa na Badiar''' (Faransanci: ''Parc National du Badiar'') gandun shakatawa ne na ƙasa a Guinea, kan iyaka da Ƙasar Senegal kuma yana da alaƙa da Babban [[Filin shakatawa na Niokolo-Koba]] na Senegal.<ref name="BC">{{cite journal|last1=Brugiere|first1=David|last2=Kormos|first2=Rebecca|date=April 2009|title=Review of the protected area network in Guinea, West Africa, and recommendations for new sites for biodiversity conservation|journal=Biodiversity and Conservation|volume=18|issue=4|pages=847–868|url=https://www.researchgate.net/publication/225356304_Review_of_the_protected_area_network_in_Guinea_West_Africa_and_recommendations_for_new_sites_for_biodiversity_conservation|doi=10.1007/s10531-008-9508-z}}</ref>
==Tarihi ==
An kafa ta ne a ranar 30 ga Mayu shekarar alib 1985 (ta ordonnance N°124/PRG/85), a wani bangare na mayar da martani ga damuwar Senegal game da farauta a Niokolo-Koba National Park. Badiar ita ce Ƙungiyar Ƙasa ta Duniya don Kula da Yanayi na Yankin II.<ref>{{cite book|title=An IUCN situation analysis of terrestrial and freshwater fauna in West and Central Africa|url=https://books.google.com/books?id=00cOCgAAQBAJ&pg=PA59|date=1 June 2015|publisher=IUCN|isbn=9782831717210|page=59}}</ref>
Gidan shakatawar ya ƙunshi yankuna biyu daban: sashen Mafou na murabba'in kilomita 554.0 (213.9 sq mi) da kuma yankin Kouya na murabba'in murabba'in kilomita 674.0 (260.2 sq mi).<ref name="BC" /> Hakanan kuma akwai wani yanki mai fa'ida na murabba'in kilomita 5,916 (2,284 sq mi) a kewayen sashen Mafou.<ref name="BC" /> Babban kogunan sune Koulountou (ɗaya daga cikin manyan biranen biyu na [[Kogin Gambiya]]<ref>{{cite book|last=Sayre|first=Roger|title=From Space to Place: An Image Atlas of World Heritage Sites on the 'in Danger' List|url=https://books.google.com/books?id=lpZBMiOfhlsC&pg=PA72|year=2011|publisher=UNESCO|isbn=9789231042270|page=72}}</ref>) da Mitji.<ref name="BirdLife">{{cite web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/6360|title=Badiar|publisher=[[BirdLife International]]}}</ref> Matsakaicin ruwan sama na shekara -shekara ya kai mil mil 1,000 zuwa 1,500 (39 zuwa 59 inci),<ref name="BirdLife" /> galibi a lokacin damina na Yuni -Oktoba.
Gidan shakatawa yanki ne mai mahimmancin muhalli, tare da manyan nau'ikan nau'ikan tsutsotsi da tsirrai.<ref name="Inventory" /> Tana ɗaya daga cikin mahimman fannoni uku na Rukunin Ruwa na Badiar Biosphere, wanda aka kafa a shekarar 2002 kuma tana rufe murabba'in murabba'in 2,843 (1,098 sq mi), wanda kuma ya haɗa da gandun dajin makwabta na Kudancin Badiar da dajin Ndama.<ref name="BC" /><ref name="Inventory">{{cite journal|last1=Bailo|issue=8|url-status=dead|archive-date=4 July 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/68tXz0EUl?url=http://www.medwelljournals.com/fulltext/?doi=rjbsci.2009.948.951|access-date=14 February 2015|url=http://www.medwelljournals.com/fulltext/?doi=rjbsci.2009.948.951|pages=948–951|volume=4|first1=Doumbouya Sory|journal=Research Journal of Biological Sciences|title=An Inventory of Biodiversity in the Badiar National Park, Guinea Conakry: Implication for Conservation|year=2009|first3=Yansheng|last3=Gu|first2=Nahayo|last2=Alphonse|df=dmy-all}}</ref> Yankin ya haɗa da savanna, gandun daji na buɗe da gandun daji.<ref name="Inventory" /><ref name="Riley">{{cite book|last1=Riley|first1=Laura|last2=Riley|first2=William|title=Nature's Strongholds: The World's Great Wildlife Reserves|url=https://archive.org/details/bub_gb_icMuBQhW4vgC|date=January 2005|publisher=Princeton University Press|isbn=9780691122199|page=[https://archive.org/details/bub_gb_icMuBQhW4vgC/page/n375 78]}}</ref> Yankin gabas na wurin shakatawa yana ɗauke da gandun daji, yayin da ɓangaren yamma ke nuna savanna na itace da gandun daji.<ref name="BirdLife" /> Dabbobin da ke cikin haɗari sun haɗa da ''Ceiba pentandra, Cassia sieberiana'' da ''Combretum micranthum''.<ref name="Inventory" /> Dabbobin da ke cikin haɗari waɗanda aka samu a cikin wurin shakatawa sun haɗa da launin ruwan hoda na yamma,<ref name="BC" /> chimpanzee na kowa, farin stork, Python rock na Afirka da Python ball.<ref name="Inventory" /> Sauran jinsunan mazauna sun hada da giwar Afirka, tururuwa mai ruri, kob, damisa, kure da tabo.<ref name="Riley" />
== Manazarta ==
olysyazkog8kispec4xq9h30803p8ge
Pepe
0
25166
831929
434762
2026-05-07T17:16:18Z
Saad Nuhu
43323
831929
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}} {{Stub}}
'''Kepler Laveran de Lima Ferreira''' (an haife shi a ranar 26 ga Fabrairu, 1983), wanda aka fi sani da '''Pepe''', tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ya wakilci ƙasar [[Portugal]] a matsayin mai tsaron baya. An san shi da ƙwarewa wajen kare gida, ƙarfi a jiki, da kuma salon wasa mai zafi. Ya yi suna sosai a lokacin da yake taka leda a ƙungiyoyin [[FC Porto]] da [[Real Madrid]], inda ya lashe manyan kofuna a Turai da kuma duniya.<ref>[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe)</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Pepe a birnin Maceió da ke ƙasar Brazil. Tun yana ƙarami yake sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a makarantu da ƙananan ƙungiyoyi a yankinsa. Daga baya ya shiga makarantar horaswa ta Corinthians Alagoano, wacce ta taimaka masa wajen bunƙasa ƙwarewarsa a matsayin mai tsaron baya.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
A lokacin yana matashi, Pepe ya nuna ƙwarewa sosai wajen dakatar da hare-haren abokan wasa da kuma iya amfani da ƙarfinsa a filin wasa. Wannan ne ya jawo hankalin masu neman ’yan wasa daga Turai, musamman daga Portugal, inda daga baya ya samu damar komawa kungiyar Marítimo.<ref>[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132)</ref>
== Aikin ƙungiya ==
=== Marítimo ===
Pepe ya fara taka leda a Turai ne tare da kungiyar Marítimo ta Portugal. Da farko ya buga wa ƙungiyar ta biyu wasa kafin daga baya ya samu matsayi a babban tawaga. A lokacin da yake Marítimo, ya nuna ƙwarewa wajen tsaron gida tare da iya cin kwallaye daga bugun kai, abin da ya sanya manyan ƙungiyoyi suka fara bibiyarsa.<ref>[https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534](https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534)</ref>
=== Porto ===
A shekara ta 2004, Pepe ya koma [[FC Porto]], daya daga cikin manyan ƙungiyoyi a Portugal. A Porto ya zama ɗaya daga cikin fitattun masu tsaron baya a gasar Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofunan Primeira Liga da dama da kuma sauran kofuna na cikin gida.<ref>[https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe](https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe)</ref>
Salon wasansa a Porto ya haɗa da ƙarfi, saurin karanta wasa, da kuma iya fara kai hari daga baya. Hakan ya sa ƙungiyoyi da dama daga Turai suka nuna sha’awar sayensa, musamman Real Madrid ta Spain.<ref>[https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/](https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/)</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2007, Pepe ya koma kungiyar [[Real Madrid]] kan kuɗi mai yawa wanda ya sanya shi cikin masu tsaron baya mafi tsada a lokacin. Ya fara rayuwarsa a kungiyar cikin ƙalubale, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a tsaron kungiyar.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player](https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player)</ref>
Yayin da yake Real Madrid, Pepe ya taka rawa wajen lashe kofunan [[La Liga]], [[UEFA Champions League]], Copa del Rey, da kuma FIFA Club World Cup. Ya yi haɗin gwiwa mai ƙarfi da sauran masu tsaron baya kamar Sergio Ramos, inda suka zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a Turai.<ref>[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/)</ref>
Duk da nasarorin da ya samu, Pepe ya kasance mai yawan samun suka saboda salon wasansa mai zafi. Wasu lokuta ya shiga rikice-rikice a filin wasa, ciki har da bugun abokan wasa da samun jan kati. Duk da haka, masu horarwa da yawa sun yaba masa saboda jajircewa da sadaukarwa wajen kare ƙungiyarsa.<ref>[https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d](https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d)</ref>
=== Beşiktaş ===
Bayan barinsa Real Madrid a shekara ta 2017, Pepe ya koma kungiyar Beşiktaş ta Turkiyya. A can ya ci gaba da nuna gogewarsa da jagoranci, inda ya taimaka wa kungiyar a gasar cikin gida da kuma gasar Turai.<ref>[https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html](https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html)</ref>
=== Komawa Porto ===
A shekarar 2019, Pepe ya koma Porto karo na biyu. Duk da tsufansa a lokacin, ya ci gaba da kasancewa cikin fitattun masu tsaron baya a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofuna da dama tare da jagorantar matasan ’yan wasa.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/](https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/)</ref>
A shekara ta 2024, Pepe ya sanar da yin ritaya daga wasan ƙwallon ƙafa bayan ya shafe shekaru masu yawa yana taka leda a matakin koli. An yaba masa saboda tsawon rayuwarsa a wasa da kuma irin gudummawar da ya bayar ga ƙungiyoyi da ƙasar Portugal.<ref>[https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement](https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement)</ref>
== Aikin ƙasa ==
Pepe ya samu ɗan ƙasar Portugal bayan ya zauna a ƙasar na tsawon lokaci. Ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekara ta 2007, kuma daga baya ya zama ɗaya daga cikin manyan ’yan wasan ƙasar.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
Ya wakilci Portugal a gasannin [[FIFA World Cup]] da dama da kuma [[UEFA European Championship]]. Daya daga cikin manyan nasarorinsa shi ne lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal, inda ya taka muhimmiyar rawa a tsaron ƙungiyar.<ref>[https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/](https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/)</ref>
Pepe ya kuma taka rawa a gasar UEFA Nations League da Portugal ta lashe a shekarar 2019. Duk da shekarunsa, ya ci gaba da nuna ƙwarewa da jagoranci a manyan gasa har zuwa shekarun ƙarshe na aikinsa.<ref>[https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/](https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/)</ref>
== Salon wasa ==
An san Pepe da salon wasa mai ƙarfi da kuma iya karanta motsin abokan hamayya. Yana da ƙwarewa wajen bugun kai, tsalle, tare da iya katse hare-haren abokan wasa cikin sauri. Haka kuma yana da jagoranci a bayan gida, abin da ya sa ya zama kyaftin a wasu lokuta.<ref>[https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile](https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile)</ref>
Duk da cewa wasu sun soki salon wasansa saboda tsanani, mutane da dama sun yarda cewa Pepe na daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya na zamaninsa saboda nasarori, ƙwarewa, da kuma tsawon lokacin da ya yi yana taka leda a matakin koli.<ref>[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41](https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41)</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2005–06, 2006–07, 2019–20, 2021–22
* Taça de Portugal: 2005–06, 2019–20, 2021–22, 2022–23
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2004, 2006, 2020, 2022
=== Real Madrid ===
* La Liga: 2007–08, 2011–12, 2016–17
* Copa del Rey: 2010–11, 2013–14
* UEFA Champions League: 2013–14, 2015–16, 2016–17
* FIFA Club World Cup: 2014, 2016
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016
* UEFA Nations League: 2018–19
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid]]
* [[FC Porto]]
* [[Tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Portugal]]
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe) Pepe a shafin Real Madrid]
* [[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132) Pepe a Transfermarkt]
* [[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547) Pepe a hukumar ƙwallon ƙafa ta Portugal]
s5kqfqsvhn0zhc963eqn8fs4y4uer3s
831931
831929
2026-05-07T17:16:53Z
Saad Nuhu
43323
831931
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}} {{Stub}}
'''Kepler Laveran de Lima Ferreira''' (an haife shi a ranar 26 ga Fabrairu, 1983), wanda aka fi sani da '''Pepe''', tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ya wakilci ƙasar [[Portugal]] a matsayin mai tsaron baya. An san shi da ƙwarewa wajen kare gida, ƙarfi a jiki, da kuma salon wasa mai zafi. Ya yi suna sosai a lokacin da yake taka leda a ƙungiyoyin [[FC Porto]] da [[Real Madrid]], inda ya lashe manyan kofuna a Turai da kuma duniya.<ref>[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe)</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Pepe a birnin Maceió da ke ƙasar [[Brazil]]. Tun yana ƙarami yake sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a makarantu da ƙananan ƙungiyoyi a yankinsa. Daga baya ya shiga makarantar horaswa ta Corinthians Alagoano, wacce ta taimaka masa wajen bunƙasa ƙwarewarsa a matsayin mai tsaron baya.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
A lokacin yana matashi, Pepe ya nuna ƙwarewa sosai wajen dakatar da hare-haren abokan wasa da kuma iya amfani da ƙarfinsa a filin wasa. Wannan ne ya jawo hankalin masu neman ’yan wasa daga Turai, musamman daga Portugal, inda daga baya ya samu damar komawa kungiyar Marítimo.<ref>[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132)</ref>
== Aikin ƙungiya ==
=== Marítimo ===
Pepe ya fara taka leda a Turai ne tare da kungiyar Marítimo ta Portugal. Da farko ya buga wa ƙungiyar ta biyu wasa kafin daga baya ya samu matsayi a babban tawaga. A lokacin da yake Marítimo, ya nuna ƙwarewa wajen tsaron gida tare da iya cin kwallaye daga bugun kai, abin da ya sanya manyan ƙungiyoyi suka fara bibiyarsa.<ref>[https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534](https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534)</ref>
=== Porto ===
A shekara ta 2004, Pepe ya koma [[FC Porto]], daya daga cikin manyan ƙungiyoyi a Portugal. A Porto ya zama ɗaya daga cikin fitattun masu tsaron baya a gasar Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofunan Primeira Liga da dama da kuma sauran kofuna na cikin gida.<ref>[https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe](https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe)</ref>
Salon wasansa a Porto ya haɗa da ƙarfi, saurin karanta wasa, da kuma iya fara kai hari daga baya. Hakan ya sa ƙungiyoyi da dama daga Turai suka nuna sha’awar sayensa, musamman Real Madrid ta Spain.<ref>[https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/](https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/)</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2007, Pepe ya koma kungiyar [[Real Madrid]] kan kuɗi mai yawa wanda ya sanya shi cikin masu tsaron baya mafi tsada a lokacin. Ya fara rayuwarsa a kungiyar cikin ƙalubale, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a tsaron kungiyar.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player](https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player)</ref>
Yayin da yake Real Madrid, Pepe ya taka rawa wajen lashe kofunan [[La Liga]], [[UEFA Champions League]], Copa del Rey, da kuma FIFA Club World Cup. Ya yi haɗin gwiwa mai ƙarfi da sauran masu tsaron baya kamar Sergio Ramos, inda suka zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a Turai.<ref>[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/)</ref>
Duk da nasarorin da ya samu, Pepe ya kasance mai yawan samun suka saboda salon wasansa mai zafi. Wasu lokuta ya shiga rikice-rikice a filin wasa, ciki har da bugun abokan wasa da samun jan kati. Duk da haka, masu horarwa da yawa sun yaba masa saboda jajircewa da sadaukarwa wajen kare ƙungiyarsa.<ref>[https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d](https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d)</ref>
=== Beşiktaş ===
Bayan barinsa Real Madrid a shekara ta 2017, Pepe ya koma kungiyar Beşiktaş ta Turkiyya. A can ya ci gaba da nuna gogewarsa da jagoranci, inda ya taimaka wa kungiyar a gasar cikin gida da kuma gasar Turai.<ref>[https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html](https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html)</ref>
=== Komawa Porto ===
A shekarar 2019, Pepe ya koma Porto karo na biyu. Duk da tsufansa a lokacin, ya ci gaba da kasancewa cikin fitattun masu tsaron baya a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofuna da dama tare da jagorantar matasan ’yan wasa.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/](https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/)</ref>
A shekara ta 2024, Pepe ya sanar da yin ritaya daga wasan ƙwallon ƙafa bayan ya shafe shekaru masu yawa yana taka leda a matakin koli. An yaba masa saboda tsawon rayuwarsa a wasa da kuma irin gudummawar da ya bayar ga ƙungiyoyi da ƙasar Portugal.<ref>[https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement](https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement)</ref>
== Aikin ƙasa ==
Pepe ya samu ɗan ƙasar Portugal bayan ya zauna a ƙasar na tsawon lokaci. Ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekara ta 2007, kuma daga baya ya zama ɗaya daga cikin manyan ’yan wasan ƙasar.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
Ya wakilci Portugal a gasannin [[FIFA World Cup]] da dama da kuma [[UEFA European Championship]]. Daya daga cikin manyan nasarorinsa shi ne lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal, inda ya taka muhimmiyar rawa a tsaron ƙungiyar.<ref>[https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/](https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/)</ref>
Pepe ya kuma taka rawa a gasar UEFA Nations League da Portugal ta lashe a shekarar 2019. Duk da shekarunsa, ya ci gaba da nuna ƙwarewa da jagoranci a manyan gasa har zuwa shekarun ƙarshe na aikinsa.<ref>[https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/](https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/)</ref>
== Salon wasa ==
An san Pepe da salon wasa mai ƙarfi da kuma iya karanta motsin abokan hamayya. Yana da ƙwarewa wajen bugun kai, tsalle, tare da iya katse hare-haren abokan wasa cikin sauri. Haka kuma yana da jagoranci a bayan gida, abin da ya sa ya zama kyaftin a wasu lokuta.<ref>[https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile](https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile)</ref>
Duk da cewa wasu sun soki salon wasansa saboda tsanani, mutane da dama sun yarda cewa Pepe na daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya na zamaninsa saboda nasarori, ƙwarewa, da kuma tsawon lokacin da ya yi yana taka leda a matakin koli.<ref>[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41](https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41)</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2005–06, 2006–07, 2019–20, 2021–22
* Taça de Portugal: 2005–06, 2019–20, 2021–22, 2022–23
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2004, 2006, 2020, 2022
=== Real Madrid ===
* La Liga: 2007–08, 2011–12, 2016–17
* Copa del Rey: 2010–11, 2013–14
* UEFA Champions League: 2013–14, 2015–16, 2016–17
* FIFA Club World Cup: 2014, 2016
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016
* UEFA Nations League: 2018–19
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid]]
* [[FC Porto]]
* [[Tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Portugal]]
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe) Pepe a shafin Real Madrid]
* [[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132) Pepe a Transfermarkt]
* [[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547) Pepe a hukumar ƙwallon ƙafa ta Portugal]
kz59jvodke9k736f3le6flobu114umn
831932
831931
2026-05-07T17:18:31Z
Saad Nuhu
43323
831932
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}} {{Stub}}
'''Kepler Laveran de Lima Ferreira''' (an haife shi a ranar 26 ga Fabrairu, 1983), wanda aka fi sani da '''Pepe''', tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ya wakilci ƙasar [[Portugal]] a matsayin mai tsaron baya. An san shi da ƙwarewa wajen kare gida, ƙarfi a jiki, da kuma salon wasa mai zafi. Ya yi suna sosai a lokacin da yake taka leda a ƙungiyoyin [[FC Porto]] da [[Real Madrid]], inda ya lashe manyan kofuna a Turai da kuma duniya.<ref>[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe)</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Pepe a birnin Maceió da ke ƙasar [[Brazil]]. Tun yana ƙarami yake sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a makarantu da ƙananan ƙungiyoyi a yankinsa. Daga baya ya shiga makarantar horaswa ta Corinthians Alagoano, wacce ta taimaka masa wajen bunƙasa ƙwarewarsa a matsayin mai tsaron baya.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
A lokacin yana matashi, Pepe ya nuna ƙwarewa sosai wajen dakatar da hare-haren abokan wasa da kuma iya amfani da ƙarfinsa a filin wasa. Wannan ne ya jawo hankalin masu neman ’yan wasa daga Turai, musamman daga Portugal, inda daga baya ya samu damar komawa kungiyar Marítimo.<ref>[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132)</ref>
== Aikin ƙungiya ==
=== Marítimo ===
Pepe ya fara taka leda a Turai ne tare da kungiyar Marítimo ta Portugal. Da farko ya buga wa ƙungiyar ta biyu wasa kafin daga baya ya samu matsayi a babban tawaga. A lokacin da yake Marítimo, ya nuna ƙwarewa wajen tsaron gida tare da iya cin kwallaye daga bugun kai, abin da ya sanya manyan ƙungiyoyi suka fara bibiyarsa.<ref>[https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534](https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534)</ref>
=== Porto ===
A shekara ta 2004, Pepe ya koma [[FC Porto]], daya daga cikin manyan ƙungiyoyi a Portugal. A Porto ya zama ɗaya daga cikin fitattun masu tsaron baya a gasar Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofunan Primeira Liga da dama da kuma sauran kofuna na cikin gida.<ref>[https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe](https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe)</ref>
Salon wasansa a Porto ya haɗa da ƙarfi, saurin karanta wasa, da kuma iya fara kai hari daga baya. Hakan ya sa ƙungiyoyi da dama daga Turai suka nuna sha’awar sayensa, musamman Real Madrid ta Spain.<ref>[https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/](https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/)</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2007, Pepe ya koma kungiyar [[Real Madrid]] kan kuɗi mai yawa wanda ya sanya shi cikin masu tsaron baya mafi tsada a lokacin. Ya fara rayuwarsa a kungiyar cikin ƙalubale, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a tsaron kungiyar.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player](https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player)</ref>
Yayin da yake Real Madrid, Pepe ya taka rawa wajen lashe kofunan [[La Liga]], [[UEFA Champions League]], Copa del Rey, da kuma FIFA Club World Cup. Ya yi haɗin gwiwa mai ƙarfi da sauran masu tsaron baya kamar Sergio Ramos, inda suka zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a Turai.<ref>[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/)</ref>
Duk da nasarorin da ya samu, Pepe ya kasance mai yawan samun suka saboda salon wasansa mai zafi. Wasu lokuta ya shiga rikice-rikice a filin wasa, ciki har da bugun abokan wasa da samun jan kati. Duk da haka, masu horarwa da yawa sun yaba masa saboda jajircewa da sadaukarwa wajen kare ƙungiyarsa.<ref>[https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d](https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d)</ref>
=== Beşiktaş ===
Bayan barinsa Real Madrid a shekara ta 2017, Pepe ya koma kungiyar [[Beşiktaş]] ta Turkiyya. A can ya ci gaba da nuna gogewarsa da jagoranci, inda ya taimaka wa kungiyar a gasar cikin gida da kuma gasar Turai.<ref>[https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html](https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html)</ref>
=== Komawa Porto ===
A shekarar 2019, Pepe ya koma Porto karo na biyu. Duk da tsufansa a lokacin, ya ci gaba da kasancewa cikin fitattun masu tsaron baya a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofuna da dama tare da jagorantar matasan ’yan wasa.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/](https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/)</ref>
A shekara ta 2024, Pepe ya sanar da yin ritaya daga wasan ƙwallon ƙafa bayan ya shafe shekaru masu yawa yana taka leda a matakin koli. An yaba masa saboda tsawon rayuwarsa a wasa da kuma irin gudummawar da ya bayar ga ƙungiyoyi da ƙasar Portugal.<ref>[https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement](https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement)</ref>
== Aikin ƙasa ==
Pepe ya samu ɗan ƙasar Portugal bayan ya zauna a ƙasar na tsawon lokaci. Ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekara ta 2007, kuma daga baya ya zama ɗaya daga cikin manyan ’yan wasan ƙasar.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
Ya wakilci Portugal a gasannin [[FIFA World Cup]] da dama da kuma [[UEFA European Championship]]. Daya daga cikin manyan nasarorinsa shi ne lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal, inda ya taka muhimmiyar rawa a tsaron ƙungiyar.<ref>[https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/](https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/)</ref>
Pepe ya kuma taka rawa a gasar UEFA Nations League da Portugal ta lashe a shekarar 2019. Duk da shekarunsa, ya ci gaba da nuna ƙwarewa da jagoranci a manyan gasa har zuwa shekarun ƙarshe na aikinsa.<ref>[https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/](https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/)</ref>
== Salon wasa ==
An san Pepe da salon wasa mai ƙarfi da kuma iya karanta motsin abokan hamayya. Yana da ƙwarewa wajen bugun kai, tsalle, tare da iya katse hare-haren abokan wasa cikin sauri. Haka kuma yana da jagoranci a bayan gida, abin da ya sa ya zama kyaftin a wasu lokuta.<ref>[https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile](https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile)</ref>
Duk da cewa wasu sun soki salon wasansa saboda tsanani, mutane da dama sun yarda cewa Pepe na daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya na zamaninsa saboda nasarori, ƙwarewa, da kuma tsawon lokacin da ya yi yana taka leda a matakin koli.<ref>[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41](https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41)</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2005–06, 2006–07, 2019–20, 2021–22
* Taça de Portugal: 2005–06, 2019–20, 2021–22, 2022–23
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2004, 2006, 2020, 2022
=== Real Madrid ===
* La Liga: 2007–08, 2011–12, 2016–17
* Copa del Rey: 2010–11, 2013–14
* UEFA Champions League: 2013–14, 2015–16, 2016–17
* FIFA Club World Cup: 2014, 2016
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016
* UEFA Nations League: 2018–19
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid]]
* [[FC Porto]]
* [[Tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Portugal]]
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe) Pepe a shafin Real Madrid]
* [[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132) Pepe a Transfermarkt]
* [[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547) Pepe a hukumar ƙwallon ƙafa ta Portugal]
8bxpoq3lzakn3bur1vbdix2k7iyrqyd
831933
831932
2026-05-07T17:19:46Z
Saad Nuhu
43323
831933
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}} {{Stub}}
'''Kepler Laveran de Lima Ferreira''' (an haife shi a ranar 26 ga Fabrairu, 1983), wanda aka fi sani da '''Pepe''', tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ya wakilci ƙasar [[Portugal]] a matsayin mai tsaron baya. An san shi da ƙwarewa wajen kare gida, ƙarfi a jiki, da kuma salon wasa mai zafi. Ya yi suna sosai a lokacin da yake taka leda a ƙungiyoyin [[FC Porto]] da [[Real Madrid]], inda ya lashe manyan kofuna a Turai da kuma duniya.<ref>[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe)</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Pepe a birnin Maceió da ke ƙasar [[Brazil]]. Tun yana ƙarami yake sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a makarantu da ƙananan ƙungiyoyi a yankinsa. Daga baya ya shiga makarantar horaswa ta Corinthians Alagoano, wacce ta taimaka masa wajen bunƙasa ƙwarewarsa a matsayin mai tsaron baya.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
A lokacin yana matashi, Pepe ya nuna ƙwarewa sosai wajen dakatar da hare-haren abokan wasa da kuma iya amfani da ƙarfinsa a filin wasa. Wannan ne ya jawo hankalin masu neman ’yan wasa daga Turai, musamman daga Portugal, inda daga baya ya samu damar komawa kungiyar Marítimo.<ref>[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132)</ref>
== Aikin ƙungiya ==
=== Marítimo ===
Pepe ya fara taka leda a Turai ne tare da kungiyar Marítimo ta Portugal. Da farko ya buga wa ƙungiyar ta biyu wasa kafin daga baya ya samu matsayi a babban tawaga. A lokacin da yake Marítimo, ya nuna ƙwarewa wajen tsaron gida tare da iya cin kwallaye daga bugun kai, abin da ya sanya manyan ƙungiyoyi suka fara bibiyarsa.<ref>[https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534](https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534)</ref>
=== Porto ===
A shekara ta 2004, Pepe ya koma [[FC Porto]], daya daga cikin manyan ƙungiyoyi a Portugal. A Porto ya zama ɗaya daga cikin fitattun masu tsaron baya a gasar Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofunan Primeira Liga da dama da kuma sauran kofuna na cikin gida.<ref>[https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe](https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe)</ref>
Salon wasansa a Porto ya haɗa da ƙarfi, saurin karanta wasa, da kuma iya fara kai hari daga baya. Hakan ya sa ƙungiyoyi da dama daga Turai suka nuna sha’awar sayensa, musamman Real Madrid ta Spain.<ref>[https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/](https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/)</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2007, Pepe ya koma kungiyar [[Real Madrid]] kan kuɗi mai yawa wanda ya sanya shi cikin masu tsaron baya mafi tsada a lokacin. Ya fara rayuwarsa a kungiyar cikin ƙalubale, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a tsaron kungiyar.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player](https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player)</ref>
Yayin da yake Real Madrid, Pepe ya taka rawa wajen lashe kofunan [[La Liga]], [[UEFA Champions League]], Copa del Rey, da kuma FIFA Club World Cup. Ya yi haɗin gwiwa mai ƙarfi da sauran masu tsaron baya kamar [[Sergio Ramos]], inda suka zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a Turai.<ref>[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/)</ref>
Duk da nasarorin da ya samu, Pepe ya kasance mai yawan samun suka saboda salon wasansa mai zafi. Wasu lokuta ya shiga rikice-rikice a filin wasa, ciki har da bugun abokan wasa da samun jan kati. Duk da haka, masu horarwa da yawa sun yaba masa saboda jajircewa da sadaukarwa wajen kare ƙungiyarsa.<ref>[https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d](https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d)</ref>
=== Beşiktaş ===
Bayan barinsa Real Madrid a shekara ta 2017, Pepe ya koma kungiyar [[Beşiktaş]] ta Turkiyya. A can ya ci gaba da nuna gogewarsa da jagoranci, inda ya taimaka wa kungiyar a gasar cikin gida da kuma gasar Turai.<ref>[https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html](https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html)</ref>
=== Komawa Porto ===
A shekarar 2019, Pepe ya koma Porto karo na biyu. Duk da tsufansa a lokacin, ya ci gaba da kasancewa cikin fitattun masu tsaron baya a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofuna da dama tare da jagorantar matasan ’yan wasa.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/](https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/)</ref>
A shekara ta 2024, Pepe ya sanar da yin ritaya daga wasan ƙwallon ƙafa bayan ya shafe shekaru masu yawa yana taka leda a matakin koli. An yaba masa saboda tsawon rayuwarsa a wasa da kuma irin gudummawar da ya bayar ga ƙungiyoyi da ƙasar Portugal.<ref>[https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement](https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement)</ref>
== Aikin ƙasa ==
Pepe ya samu ɗan ƙasar Portugal bayan ya zauna a ƙasar na tsawon lokaci. Ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekara ta 2007, kuma daga baya ya zama ɗaya daga cikin manyan ’yan wasan ƙasar.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
Ya wakilci Portugal a gasannin [[FIFA World Cup]] da dama da kuma [[UEFA European Championship]]. Daya daga cikin manyan nasarorinsa shi ne lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal, inda ya taka muhimmiyar rawa a tsaron ƙungiyar.<ref>[https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/](https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/)</ref>
Pepe ya kuma taka rawa a gasar UEFA Nations League da Portugal ta lashe a shekarar 2019. Duk da shekarunsa, ya ci gaba da nuna ƙwarewa da jagoranci a manyan gasa har zuwa shekarun ƙarshe na aikinsa.<ref>[https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/](https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/)</ref>
== Salon wasa ==
An san Pepe da salon wasa mai ƙarfi da kuma iya karanta motsin abokan hamayya. Yana da ƙwarewa wajen bugun kai, tsalle, tare da iya katse hare-haren abokan wasa cikin sauri. Haka kuma yana da jagoranci a bayan gida, abin da ya sa ya zama kyaftin a wasu lokuta.<ref>[https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile](https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile)</ref>
Duk da cewa wasu sun soki salon wasansa saboda tsanani, mutane da dama sun yarda cewa Pepe na daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya na zamaninsa saboda nasarori, ƙwarewa, da kuma tsawon lokacin da ya yi yana taka leda a matakin koli.<ref>[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41](https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41)</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2005–06, 2006–07, 2019–20, 2021–22
* Taça de Portugal: 2005–06, 2019–20, 2021–22, 2022–23
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2004, 2006, 2020, 2022
=== Real Madrid ===
* La Liga: 2007–08, 2011–12, 2016–17
* Copa del Rey: 2010–11, 2013–14
* UEFA Champions League: 2013–14, 2015–16, 2016–17
* FIFA Club World Cup: 2014, 2016
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016
* UEFA Nations League: 2018–19
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid]]
* [[FC Porto]]
* [[Tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Portugal]]
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe) Pepe a shafin Real Madrid]
* [[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132) Pepe a Transfermarkt]
* [[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547) Pepe a hukumar ƙwallon ƙafa ta Portugal]
bedp9j92y1fjxcl3gnxnxdzupqajoh4
831934
831933
2026-05-07T17:20:29Z
Saad Nuhu
43323
831934
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}} {{Stub}}
'''Kepler Laveran de Lima Ferreira''' (an haife shi a ranar 26 ga Fabrairu, 1983), wanda aka fi sani da '''Pepe''', tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ya wakilci ƙasar [[Portugal]] a matsayin mai tsaron baya. An san shi da ƙwarewa wajen kare gida, ƙarfi a jiki, da kuma salon wasa mai zafi. Ya yi suna sosai a lokacin da yake taka leda a ƙungiyoyin [[FC Porto]] da [[Real Madrid]], inda ya lashe manyan kofuna a Turai da kuma duniya.<ref>[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe)</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Pepe a birnin Maceió da ke ƙasar [[Brazil]]. Tun yana ƙarami yake sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a makarantu da ƙananan ƙungiyoyi a yankinsa. Daga baya ya shiga makarantar horaswa ta Corinthians Alagoano, wacce ta taimaka masa wajen bunƙasa ƙwarewarsa a matsayin mai tsaron baya.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
A lokacin yana matashi, Pepe ya nuna ƙwarewa sosai wajen dakatar da hare-haren abokan wasa da kuma iya amfani da ƙarfinsa a filin wasa. Wannan ne ya jawo hankalin masu neman ’yan wasa daga Turai, musamman daga Portugal, inda daga baya ya samu damar komawa kungiyar Marítimo.<ref>[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132)</ref>
== Aikin ƙungiya ==
=== Marítimo ===
Pepe ya fara taka leda a Turai ne tare da kungiyar Marítimo ta Portugal. Da farko ya buga wa ƙungiyar ta biyu wasa kafin daga baya ya samu matsayi a babban tawaga. A lokacin da yake Marítimo, ya nuna ƙwarewa wajen tsaron gida tare da iya cin kwallaye daga bugun kai, abin da ya sanya manyan ƙungiyoyi suka fara bibiyarsa.<ref>[https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534](https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534)</ref>
=== Porto ===
A shekara ta 2004, Pepe ya koma [[FC Porto]], daya daga cikin manyan ƙungiyoyi a Portugal. A Porto ya zama ɗaya daga cikin fitattun masu tsaron baya a gasar Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofunan Primeira Liga da dama da kuma sauran kofuna na cikin gida.<ref>[https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe](https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe)</ref>
Salon wasansa a Porto ya haɗa da ƙarfi, saurin karanta wasa, da kuma iya fara kai hari daga baya. Hakan ya sa ƙungiyoyi da dama daga Turai suka nuna sha’awar sayensa, musamman Real Madrid ta Spain.<ref>[https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/](https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/)</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2007, Pepe ya koma kungiyar [[Real Madrid]] kan kuɗi mai yawa wanda ya sanya shi cikin masu tsaron baya mafi tsada a lokacin. Ya fara rayuwarsa a kungiyar cikin ƙalubale, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a tsaron kungiyar.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player](https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player)</ref>
Yayin da yake Real Madrid, Pepe ya taka rawa wajen lashe kofunan [[La Liga]], [[UEFA Champions League]], Copa del Rey, da kuma FIFA Club World Cup. Ya yi haɗin gwiwa mai ƙarfi da sauran masu tsaron baya kamar [[Sergio Ramos]], inda suka zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a Turai.<ref>[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/)</ref>
Duk da nasarorin da ya samu, Pepe ya kasance mai yawan samun suka saboda salon wasansa mai zafi. Wasu lokuta ya shiga rikice-rikice a filin wasa, ciki har da bugun abokan wasa da samun jan kati. Duk da haka, masu horarwa da yawa sun yaba masa saboda jajircewa da sadaukarwa wajen kare ƙungiyarsa.<ref>[https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d](https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d)</ref>
=== Beşiktaş ===
Bayan barinsa Real Madrid a shekara ta 2017, Pepe ya koma kungiyar [[Beşiktaş]] ta [[Turkiyya]]. A can ya ci gaba da nuna gogewarsa da jagoranci, inda ya taimaka wa kungiyar a gasar cikin gida da kuma gasar Turai.<ref>[https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html](https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html)</ref>
=== Komawa Porto ===
A shekarar 2019, Pepe ya koma Porto karo na biyu. Duk da tsufansa a lokacin, ya ci gaba da kasancewa cikin fitattun masu tsaron baya a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofuna da dama tare da jagorantar matasan ’yan wasa.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/](https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/)</ref>
A shekara ta 2024, Pepe ya sanar da yin ritaya daga wasan ƙwallon ƙafa bayan ya shafe shekaru masu yawa yana taka leda a matakin koli. An yaba masa saboda tsawon rayuwarsa a wasa da kuma irin gudummawar da ya bayar ga ƙungiyoyi da ƙasar Portugal.<ref>[https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement](https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement)</ref>
== Aikin ƙasa ==
Pepe ya samu ɗan ƙasar Portugal bayan ya zauna a ƙasar na tsawon lokaci. Ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekara ta 2007, kuma daga baya ya zama ɗaya daga cikin manyan ’yan wasan ƙasar.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
Ya wakilci Portugal a gasannin [[FIFA World Cup]] da dama da kuma [[UEFA European Championship]]. Daya daga cikin manyan nasarorinsa shi ne lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal, inda ya taka muhimmiyar rawa a tsaron ƙungiyar.<ref>[https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/](https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/)</ref>
Pepe ya kuma taka rawa a gasar UEFA Nations League da Portugal ta lashe a shekarar 2019. Duk da shekarunsa, ya ci gaba da nuna ƙwarewa da jagoranci a manyan gasa har zuwa shekarun ƙarshe na aikinsa.<ref>[https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/](https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/)</ref>
== Salon wasa ==
An san Pepe da salon wasa mai ƙarfi da kuma iya karanta motsin abokan hamayya. Yana da ƙwarewa wajen bugun kai, tsalle, tare da iya katse hare-haren abokan wasa cikin sauri. Haka kuma yana da jagoranci a bayan gida, abin da ya sa ya zama kyaftin a wasu lokuta.<ref>[https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile](https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile)</ref>
Duk da cewa wasu sun soki salon wasansa saboda tsanani, mutane da dama sun yarda cewa Pepe na daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya na zamaninsa saboda nasarori, ƙwarewa, da kuma tsawon lokacin da ya yi yana taka leda a matakin koli.<ref>[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41](https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41)</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2005–06, 2006–07, 2019–20, 2021–22
* Taça de Portugal: 2005–06, 2019–20, 2021–22, 2022–23
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2004, 2006, 2020, 2022
=== Real Madrid ===
* La Liga: 2007–08, 2011–12, 2016–17
* Copa del Rey: 2010–11, 2013–14
* UEFA Champions League: 2013–14, 2015–16, 2016–17
* FIFA Club World Cup: 2014, 2016
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016
* UEFA Nations League: 2018–19
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid]]
* [[FC Porto]]
* [[Tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Portugal]]
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe) Pepe a shafin Real Madrid]
* [[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132) Pepe a Transfermarkt]
* [[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547) Pepe a hukumar ƙwallon ƙafa ta Portugal]
a6ahcp81ir9h60wdf0coxxrlpgdoh89
831935
831934
2026-05-07T17:21:05Z
Saad Nuhu
43323
831935
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}} {{Stub}}
'''Kepler Laveran de Lima Ferreira''' (an haife shi a ranar 26 ga Fabrairu, 1983), wanda aka fi sani da '''Pepe''', tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ya wakilci ƙasar [[Portugal]] a matsayin mai tsaron baya. An san shi da ƙwarewa wajen kare gida, ƙarfi a jiki, da kuma salon wasa mai zafi. Ya yi suna sosai a lokacin da yake taka leda a ƙungiyoyin [[FC Porto]] da [[Real Madrid]], inda ya lashe manyan kofuna a Turai da kuma duniya.<ref>[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe)</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Pepe a birnin Maceió da ke ƙasar [[Brazil]]. Tun yana ƙarami yake sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a makarantu da ƙananan ƙungiyoyi a yankinsa. Daga baya ya shiga makarantar horaswa ta Corinthians Alagoano, wacce ta taimaka masa wajen bunƙasa ƙwarewarsa a matsayin mai tsaron baya.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
A lokacin yana matashi, Pepe ya nuna ƙwarewa sosai wajen dakatar da hare-haren abokan wasa da kuma iya amfani da ƙarfinsa a filin wasa. Wannan ne ya jawo hankalin masu neman ’yan wasa daga Turai, musamman daga Portugal, inda daga baya ya samu damar komawa kungiyar Marítimo.<ref>[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132)</ref>
== Aikin ƙungiya ==
=== Marítimo ===
Pepe ya fara taka leda a Turai ne tare da kungiyar Marítimo ta Portugal. Da farko ya buga wa ƙungiyar ta biyu wasa kafin daga baya ya samu matsayi a babban tawaga. A lokacin da yake Marítimo, ya nuna ƙwarewa wajen tsaron gida tare da iya cin kwallaye daga bugun kai, abin da ya sanya manyan ƙungiyoyi suka fara bibiyarsa.<ref>[https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534](https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534)</ref>
=== Porto ===
A shekara ta 2004, Pepe ya koma [[FC Porto]], daya daga cikin manyan ƙungiyoyi a Portugal. A Porto ya zama ɗaya daga cikin fitattun masu tsaron baya a gasar Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofunan Primeira Liga da dama da kuma sauran kofuna na cikin gida.<ref>[https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe](https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe)</ref>
Salon wasansa a Porto ya haɗa da ƙarfi, saurin karanta wasa, da kuma iya fara kai hari daga baya. Hakan ya sa ƙungiyoyi da dama daga Turai suka nuna sha’awar sayensa, musamman Real Madrid ta Spain.<ref>[https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/](https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/)</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2007, Pepe ya koma kungiyar [[Real Madrid]] kan kuɗi mai yawa wanda ya sanya shi cikin masu tsaron baya mafi tsada a lokacin. Ya fara rayuwarsa a kungiyar cikin ƙalubale, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a tsaron kungiyar.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player](https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player)</ref>
Yayin da yake Real Madrid, Pepe ya taka rawa wajen lashe kofunan [[La Liga]], [[UEFA Champions League]], Copa del Rey, da kuma FIFA Club World Cup. Ya yi haɗin gwiwa mai ƙarfi da sauran masu tsaron baya kamar [[Sergio Ramos]], inda suka zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a Turai.<ref>[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/)</ref>
Duk da nasarorin da ya samu, Pepe ya kasance mai yawan samun suka saboda salon wasansa mai zafi. Wasu lokuta ya shiga rikice-rikice a filin wasa, ciki har da bugun abokan wasa da samun jan kati. Duk da haka, masu horarwa da yawa sun yaba masa saboda jajircewa da sadaukarwa wajen kare ƙungiyarsa.<ref>[https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d](https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d)</ref>
=== Beşiktaş ===
Bayan barinsa Real Madrid a shekara ta 2017, Pepe ya koma kungiyar [[Beşiktaş]] ta [[Turkiyya]]. A can ya ci gaba da nuna gogewarsa da jagoranci, inda ya taimaka wa kungiyar a gasar cikin gida da kuma gasar [[Turai]].<ref>[https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html](https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html)</ref>
=== Komawa Porto ===
A shekarar 2019, Pepe ya koma Porto karo na biyu. Duk da tsufansa a lokacin, ya ci gaba da kasancewa cikin fitattun masu tsaron baya a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofuna da dama tare da jagorantar matasan ’yan wasa.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/](https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/)</ref>
A shekara ta 2024, Pepe ya sanar da yin ritaya daga wasan ƙwallon ƙafa bayan ya shafe shekaru masu yawa yana taka leda a matakin koli. An yaba masa saboda tsawon rayuwarsa a wasa da kuma irin gudummawar da ya bayar ga ƙungiyoyi da ƙasar Portugal.<ref>[https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement](https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement)</ref>
== Aikin ƙasa ==
Pepe ya samu ɗan ƙasar Portugal bayan ya zauna a ƙasar na tsawon lokaci. Ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekara ta 2007, kuma daga baya ya zama ɗaya daga cikin manyan ’yan wasan ƙasar.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
Ya wakilci Portugal a gasannin [[FIFA World Cup]] da dama da kuma [[UEFA European Championship]]. Daya daga cikin manyan nasarorinsa shi ne lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal, inda ya taka muhimmiyar rawa a tsaron ƙungiyar.<ref>[https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/](https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/)</ref>
Pepe ya kuma taka rawa a gasar UEFA Nations League da Portugal ta lashe a shekarar 2019. Duk da shekarunsa, ya ci gaba da nuna ƙwarewa da jagoranci a manyan gasa har zuwa shekarun ƙarshe na aikinsa.<ref>[https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/](https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/)</ref>
== Salon wasa ==
An san Pepe da salon wasa mai ƙarfi da kuma iya karanta motsin abokan hamayya. Yana da ƙwarewa wajen bugun kai, tsalle, tare da iya katse hare-haren abokan wasa cikin sauri. Haka kuma yana da jagoranci a bayan gida, abin da ya sa ya zama kyaftin a wasu lokuta.<ref>[https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile](https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile)</ref>
Duk da cewa wasu sun soki salon wasansa saboda tsanani, mutane da dama sun yarda cewa Pepe na daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya na zamaninsa saboda nasarori, ƙwarewa, da kuma tsawon lokacin da ya yi yana taka leda a matakin koli.<ref>[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41](https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41)</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2005–06, 2006–07, 2019–20, 2021–22
* Taça de Portugal: 2005–06, 2019–20, 2021–22, 2022–23
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2004, 2006, 2020, 2022
=== Real Madrid ===
* La Liga: 2007–08, 2011–12, 2016–17
* Copa del Rey: 2010–11, 2013–14
* UEFA Champions League: 2013–14, 2015–16, 2016–17
* FIFA Club World Cup: 2014, 2016
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016
* UEFA Nations League: 2018–19
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid]]
* [[FC Porto]]
* [[Tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Portugal]]
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe) Pepe a shafin Real Madrid]
* [[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132) Pepe a Transfermarkt]
* [[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547) Pepe a hukumar ƙwallon ƙafa ta Portugal]
cx8s1xm6c99t2py93j9wr0e852kial7
831936
831935
2026-05-07T17:21:57Z
Saad Nuhu
43323
831936
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}} {{Stub}}
'''Kepler Laveran de Lima Ferreira''' (an haife shi a ranar 26 ga Fabrairu, 1983), wanda aka fi sani da '''Pepe''', tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ya wakilci ƙasar [[Portugal]] a matsayin mai tsaron baya. An san shi da ƙwarewa wajen kare gida, ƙarfi a jiki, da kuma salon wasa mai zafi. Ya yi suna sosai a lokacin da yake taka leda a ƙungiyoyin [[FC Porto]] da [[Real Madrid]], inda ya lashe manyan kofuna a Turai da kuma duniya.<ref>[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe)</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Pepe a birnin Maceió da ke ƙasar [[Brazil]]. Tun yana ƙarami yake sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a makarantu da ƙananan ƙungiyoyi a yankinsa. Daga baya ya shiga makarantar horaswa ta Corinthians Alagoano, wacce ta taimaka masa wajen bunƙasa ƙwarewarsa a matsayin mai tsaron baya.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
A lokacin yana matashi, Pepe ya nuna ƙwarewa sosai wajen dakatar da hare-haren abokan wasa da kuma iya amfani da ƙarfinsa a filin wasa. Wannan ne ya jawo hankalin masu neman ’yan wasa daga Turai, musamman daga Portugal, inda daga baya ya samu damar komawa kungiyar Marítimo.<ref>[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132)</ref>
== Aikin ƙungiya ==
=== Marítimo ===
Pepe ya fara taka leda a Turai ne tare da kungiyar Marítimo ta Portugal. Da farko ya buga wa ƙungiyar ta biyu wasa kafin daga baya ya samu matsayi a babban tawaga. A lokacin da yake Marítimo, ya nuna ƙwarewa wajen tsaron gida tare da iya cin kwallaye daga bugun kai, abin da ya sanya manyan ƙungiyoyi suka fara bibiyarsa.<ref>[https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534](https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534)</ref>
=== Porto ===
A shekara ta 2004, Pepe ya koma [[FC Porto]], daya daga cikin manyan ƙungiyoyi a Portugal. A Porto ya zama ɗaya daga cikin fitattun masu tsaron baya a gasar Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofunan Primeira Liga da dama da kuma sauran kofuna na cikin gida.<ref>[https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe](https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe)</ref>
Salon wasansa a Porto ya haɗa da ƙarfi, saurin karanta wasa, da kuma iya fara kai hari daga baya. Hakan ya sa ƙungiyoyi da dama daga Turai suka nuna sha’awar sayensa, musamman Real Madrid ta Spain.<ref>[https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/](https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/)</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2007, Pepe ya koma kungiyar [[Real Madrid]] kan kuɗi mai yawa wanda ya sanya shi cikin masu tsaron baya mafi tsada a lokacin. Ya fara rayuwarsa a kungiyar cikin ƙalubale, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a tsaron kungiyar.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player](https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player)</ref>
Yayin da yake Real Madrid, Pepe ya taka rawa wajen lashe kofunan [[La Liga]], [[UEFA Champions League]], Copa del Rey, da kuma FIFA Club World Cup. Ya yi haɗin gwiwa mai ƙarfi da sauran masu tsaron baya kamar [[Sergio Ramos]], inda suka zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a Turai.<ref>[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/)</ref>
Duk da nasarorin da ya samu, Pepe ya kasance mai yawan samun suka saboda salon wasansa mai zafi. Wasu lokuta ya shiga rikice-rikice a filin wasa, ciki har da bugun abokan wasa da samun jan kati. Duk da haka, masu horarwa da yawa sun yaba masa saboda jajircewa da sadaukarwa wajen kare ƙungiyarsa.<ref>[https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d](https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d)</ref>
=== Beşiktaş ===
Bayan barinsa Real Madrid a shekara ta 2017, Pepe ya koma kungiyar [[Beşiktaş]] ta [[Turkiyya]]. A can ya ci gaba da nuna gogewarsa da jagoranci, inda ya taimaka wa kungiyar a gasar cikin gida da kuma gasar [[Turai]].<ref>[https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html](https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html)</ref>
=== Komawa Porto ===
A shekarar 2019, Pepe ya koma [[Porto]] karo na biyu. Duk da tsufansa a lokacin, ya ci gaba da kasancewa cikin fitattun masu tsaron baya a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofuna da dama tare da jagorantar matasan ’yan wasa.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/](https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/)</ref>
A shekara ta 2024, Pepe ya sanar da yin ritaya daga wasan ƙwallon ƙafa bayan ya shafe shekaru masu yawa yana taka leda a matakin koli. An yaba masa saboda tsawon rayuwarsa a wasa da kuma irin gudummawar da ya bayar ga ƙungiyoyi da ƙasar Portugal.<ref>[https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement](https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement)</ref>
== Aikin ƙasa ==
Pepe ya samu ɗan ƙasar Portugal bayan ya zauna a ƙasar na tsawon lokaci. Ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekara ta 2007, kuma daga baya ya zama ɗaya daga cikin manyan ’yan wasan ƙasar.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
Ya wakilci Portugal a gasannin [[FIFA World Cup]] da dama da kuma [[UEFA European Championship]]. Daya daga cikin manyan nasarorinsa shi ne lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal, inda ya taka muhimmiyar rawa a tsaron ƙungiyar.<ref>[https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/](https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/)</ref>
Pepe ya kuma taka rawa a gasar UEFA Nations League da Portugal ta lashe a shekarar 2019. Duk da shekarunsa, ya ci gaba da nuna ƙwarewa da jagoranci a manyan gasa har zuwa shekarun ƙarshe na aikinsa.<ref>[https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/](https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/)</ref>
== Salon wasa ==
An san Pepe da salon wasa mai ƙarfi da kuma iya karanta motsin abokan hamayya. Yana da ƙwarewa wajen bugun kai, tsalle, tare da iya katse hare-haren abokan wasa cikin sauri. Haka kuma yana da jagoranci a bayan gida, abin da ya sa ya zama kyaftin a wasu lokuta.<ref>[https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile](https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile)</ref>
Duk da cewa wasu sun soki salon wasansa saboda tsanani, mutane da dama sun yarda cewa Pepe na daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya na zamaninsa saboda nasarori, ƙwarewa, da kuma tsawon lokacin da ya yi yana taka leda a matakin koli.<ref>[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41](https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41)</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2005–06, 2006–07, 2019–20, 2021–22
* Taça de Portugal: 2005–06, 2019–20, 2021–22, 2022–23
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2004, 2006, 2020, 2022
=== Real Madrid ===
* La Liga: 2007–08, 2011–12, 2016–17
* Copa del Rey: 2010–11, 2013–14
* UEFA Champions League: 2013–14, 2015–16, 2016–17
* FIFA Club World Cup: 2014, 2016
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016
* UEFA Nations League: 2018–19
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid]]
* [[FC Porto]]
* [[Tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Portugal]]
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe) Pepe a shafin Real Madrid]
* [[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132) Pepe a Transfermarkt]
* [[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547) Pepe a hukumar ƙwallon ƙafa ta Portugal]
g9q8utjeby57rfolzxwb5t1a1rf3rio
831937
831936
2026-05-07T17:23:23Z
Saad Nuhu
43323
831937
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}} {{Stub}}
'''Kepler Laveran de Lima Ferreira''' (an haife shi a ranar 26 ga Fabrairu, 1983), wanda aka fi sani da '''Pepe''', tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ya wakilci ƙasar [[Portugal]] a matsayin mai tsaron baya. An san shi da ƙwarewa wajen kare gida, ƙarfi a jiki, da kuma salon wasa mai zafi. Ya yi suna sosai a lokacin da yake taka leda a ƙungiyoyin [[FC Porto]] da [[Real Madrid]], inda ya lashe manyan kofuna a Turai da kuma duniya.<ref>[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe)</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Pepe a birnin Maceió da ke ƙasar [[Brazil]]. Tun yana ƙarami yake sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a makarantu da ƙananan ƙungiyoyi a yankinsa. Daga baya ya shiga makarantar horaswa ta Corinthians Alagoano, wacce ta taimaka masa wajen bunƙasa ƙwarewarsa a matsayin mai tsaron baya.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
A lokacin yana matashi, Pepe ya nuna ƙwarewa sosai wajen dakatar da hare-haren abokan wasa da kuma iya amfani da ƙarfinsa a filin wasa. Wannan ne ya jawo hankalin masu neman ’yan wasa daga Turai, musamman daga Portugal, inda daga baya ya samu damar komawa kungiyar Marítimo.<ref>[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132)</ref>
== Aikin ƙungiya ==
=== Marítimo ===
Pepe ya fara taka leda a Turai ne tare da kungiyar Marítimo ta Portugal. Da farko ya buga wa ƙungiyar ta biyu wasa kafin daga baya ya samu matsayi a babban tawaga. A lokacin da yake Marítimo, ya nuna ƙwarewa wajen tsaron gida tare da iya cin kwallaye daga bugun kai, abin da ya sanya manyan ƙungiyoyi suka fara bibiyarsa.<ref>[https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534](https://www.zerozero.pt/player.php?id=1534)</ref>
=== Porto ===
A shekara ta 2004, Pepe ya koma [[FC Porto]], daya daga cikin manyan ƙungiyoyi a Portugal. A Porto ya zama ɗaya daga cikin fitattun masu tsaron baya a gasar Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofunan Primeira Liga da dama da kuma sauran kofuna na cikin gida.<ref>[https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe](https://www.fcporto.pt/en/club/history/former-players/pepe)</ref>
Salon wasansa a Porto ya haɗa da ƙarfi, saurin karanta wasa, da kuma iya fara kai hari daga baya. Hakan ya sa ƙungiyoyi da dama daga Turai suka nuna sha’awar sayensa, musamman Real Madrid ta Spain.<ref>[https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/](https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ffdc9921b-3f8f8d784c8d-1000--pepe-portugal-s-defensive-rock/)</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2007, Pepe ya koma kungiyar [[Real Madrid]] kan kuɗi mai yawa wanda ya sanya shi cikin masu tsaron baya mafi tsada a lokacin. Ya fara rayuwarsa a kungiyar cikin ƙalubale, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a tsaron kungiyar.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player](https://www.britannica.com/biography/Pepe-Portuguese-football-player)</ref>
Yayin da yake Real Madrid, Pepe ya taka rawa wajen lashe kofunan [[La Liga]], [[UEFA Champions League]], Copa del Rey, da kuma FIFA Club World Cup. Ya yi haɗin gwiwa mai ƙarfi da sauran masu tsaron baya kamar [[Sergio Ramos]], inda suka zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a Turai.<ref>[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/74561--pepe/)</ref>
Duk da nasarorin da ya samu, Pepe ya kasance mai yawan samun suka saboda salon wasansa mai zafi. Wasu lokuta ya shiga rikice-rikice a filin wasa, ciki har da bugun abokan wasa da samun jan kati. Duk da haka, masu horarwa da yawa sun yaba masa saboda jajircewa da sadaukarwa wajen kare ƙungiyarsa.<ref>[https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d](https://www.goal.com/en/news/pepe-real-madrid-most-controversial-moments/blt7d56d3a9b2f2d54d)</ref>
=== Beşiktaş ===
Bayan barinsa Real Madrid a shekara ta 2017, Pepe ya koma kungiyar [[Beşiktaş]] ta [[Turkiyya]]. A can ya ci gaba da nuna gogewarsa da jagoranci, inda ya taimaka wa kungiyar a gasar cikin gida da kuma gasar [[Turai]].<ref>[https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html](https://bjk.com.tr/en/player/1880/pepe.html)</ref>
=== Komawa Porto ===
A shekarar 2019, Pepe ya koma [[Porto]] karo na biyu. Duk da tsufansa a lokacin, ya ci gaba da kasancewa cikin fitattun masu tsaron baya a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe kofuna da dama tare da jagorantar matasan ’yan wasa.<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/](https://www.reuters.com/world/europe/porto-captain-pepe-announces-retirement-aged-41-2024-08-08/)</ref>
A shekara ta 2024, Pepe ya sanar da yin ritaya daga wasan ƙwallon ƙafa bayan ya shafe shekaru masu yawa yana taka leda a matakin koli. An yaba masa saboda tsawon rayuwarsa a wasa da kuma irin gudummawar da ya bayar ga ƙungiyoyi da ƙasar Portugal.<ref>[https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement](https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/pepe-portugal-retirement)</ref>
== Aikin ƙasa ==
Pepe ya samu ɗan ƙasar Portugal bayan ya zauna a ƙasar na tsawon lokaci. Ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekara ta 2007, kuma daga baya ya zama ɗaya daga cikin manyan ’yan wasan ƙasar.<ref>[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547)</ref>
Ya wakilci Portugal a gasannin [[FIFA World Cup]] da dama da kuma [[UEFA European Championship]]. Daya daga cikin manyan nasarorinsa shi ne lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal, inda ya taka muhimmiyar rawa a tsaron ƙungiyar.<ref>[https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/](https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d81a7f8c3d0-6a8d03cbf0bb-1000--portugal-s-uefa-euro-2016-story/)</ref>
Pepe ya kuma taka rawa a gasar [[UEFA Nations League]] da Portugal ta lashe a shekarar 2019. Duk da shekarunsa, ya ci gaba da nuna ƙwarewa da jagoranci a manyan gasa har zuwa shekarun ƙarshe na aikinsa.<ref>[https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/](https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d8202515e1c-61d7c6df6c8d-1000--portugal-win-first-uefa-nations-league/)</ref>
== Salon wasa ==
An san Pepe da salon wasa mai ƙarfi da kuma iya karanta motsin abokan hamayya. Yana da ƙwarewa wajen bugun kai, tsalle, tare da iya katse hare-haren abokan wasa cikin sauri. Haka kuma yana da jagoranci a bayan gida, abin da ya sa ya zama kyaftin a wasu lokuta.<ref>[https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile](https://www.fourfourtwo.com/features/pepe-real-madrid-portugal-defender-profile)</ref>
Duk da cewa wasu sun soki salon wasansa saboda tsanani, mutane da dama sun yarda cewa Pepe na daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya na zamaninsa saboda nasarori, ƙwarewa, da kuma tsawon lokacin da ya yi yana taka leda a matakin koli.<ref>[https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41](https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40543792/portugal-pepe-retires-aged-41)</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2005–06, 2006–07, 2019–20, 2021–22
* Taça de Portugal: 2005–06, 2019–20, 2021–22, 2022–23
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2004, 2006, 2020, 2022
=== Real Madrid ===
* La Liga: 2007–08, 2011–12, 2016–17
* Copa del Rey: 2010–11, 2013–14
* UEFA Champions League: 2013–14, 2015–16, 2016–17
* FIFA Club World Cup: 2014, 2016
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016
* UEFA Nations League: 2018–19
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid]]
* [[FC Porto]]
* [[Tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Portugal]]
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe](https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/kepler-laveran-lima-ferreira-pepe) Pepe a shafin Real Madrid]
* [[https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132](https://www.transfermarkt.com/pepe/profil/spieler/14132) Pepe a Transfermarkt]
* [[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547](https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/746547) Pepe a hukumar ƙwallon ƙafa ta Portugal]
okho0o60nis9hlkxckavateaead3wx7
Abubuwan da suka shafi muhalli
0
30153
832136
673160
2026-05-07T20:43:02Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832136
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Environment_Protection_Authority_Victoria_EPA_Carlton_Entrance.jpg |thumb|Ginin hukumar kare muhalli, Victoria]]
[[File:Children_cleaning_environment_in_Seychelles.jpg |thumb|Yara na tsabtace Muhalli]]
[[File:Nrborderborderentrythreecolorsmay05-1-.JPG|right|thumb| Gurbacewar ruwa lamari ne da ya shafi muhalli da yawa. Wannan hoton yana nuna kumfa a sabon kogin yayin da yake shiga Amurka daga Mexico.]]
[[File:Environmental problem.jpg|thumb|Matsalar muhalli ta gurbata hanyar ruwa.]]
[[File:Environmental issues in Hawthorne Park.jpg|thumb|Abinda ya danganci muhalli a Hawthorne park]]
[[Fayil:Environmental problem.jpg|thumb|Matsalar muhalli]]
'''Abubuwan da suka shafi muhalli,''' suna da tasiri na aiyukan dan adam akan yanayin halitta, mafi yawan abin dake haifar da lalacewar muhalli. [[Kare Muhalli|Kare muhalli]] al'ada ce ta kare yanayin a kan daidaikun mutane, kungiyoyi ko gwamnati, dan amfanin [[Ilimin muhalli na gargajiya|muhalli]] akan mutane. Muhalli, cigaban zaman takewa da [[Gudanar da muhalli|muhalli]], yana magance matsalolin muhalli ta hanyar ba da shawara, ilimin dokoki da gwagwarmaya.<ref>Eccleston, Charles H. (2010). [https://www.amazon.com/Global-Environmental-Policy-Concepts-Principles/dp/1439847665/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1486953980&sr=8-1&keywords=charles+eccleston+global+environmental ''Global Environmental Policy: Concepts, Principles, and Practice'']. Chapter 7. {{ISBN|978-1439847664}}.</ref>
Lalacewar muhalli da mutane ke haifarwa matsala ce ta duniya mai gudana. Yawancin masana kuma suna tunanin cewa aikin ya kuma kai kololuwar yawan jama'ar duniya tsakanin mutane biliyan 9-10, zai iya rayuwa mai ɗorewa a cikin halittun duniya idan al'ummar bil'adama ta yi aiki don rayuwa mai ɗorewa a cikin iyakokin duniya.<ref name=":112">{{Cite web|last=Alberro|first=Heather|title=Why we should be wary of blaming 'overpopulation' for the climate crisis|url=http://theconversation.com/why-we-should-be-wary-of-blaming-overpopulation-for-the-climate-crisis-130709|access-date=2020-12-31|website=The Conversation|language=en}}</ref><ref name=":132">{{Cite web|date=4 November 2020|title=David Attenborough's claim that humans have overrun the planet is his most popular comment|url=https://www.newstatesman.com/politics/environment/2020/11/david-attenborough-s-claim-humans-have-overrun-planet-his-most-popular|access-date=2021-08-03|website=www.newstatesman.com|language=en}}</ref><ref name=":142">{{cite news|date=18 January 2011|title=Dominic Lawson: The population timebomb is a myth The doom-sayers are becoming more fashionable just as experts are coming to the view it has all been one giant false alarm|work=The Independent|location=UK|url=https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/dominic-lawson/dominic-lawson-the-population-timebomb-is-a-myth-2186968.html|access-date=30 November 2011}}</ref> Mafi yawan tasirin muhalli na faruwa ne sakamakon mafi yawan attajirai a duniya suna cin kayayyaki masana'antu da yawa.<ref>{{Cite journal|last=Nässén|first=Jonas|last2=Andersson|first2=David|last3=Larsson|first3=Jörgen|last4=Holmberg|first4=John|date=2015|title=Explaining the Variation in Greenhouse Gas Emissions Between Households: Socioeconomic, Motivational, and Physical Factors|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jiec.12168|journal=Journal of Industrial Ecology|language=en|volume=19|issue=3|pages=480–489|doi=10.1111/jiec.12168|issn=1530-9290}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Moser|first=Stephanie|last2=Kleinhückelkotten|first2=Silke|date=2017-06-09|title=Good Intents, but Low Impacts: Diverging Importance of Motivational and Socioeconomic Determinants Explaining Pro-Environmental Behavior, Energy Use, and Carbon Footprint|url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0013916517710685?journalCode=eaba|journal=Environment and Behavior|volume=50|issue=6|pages=626–656|doi=10.1177/0013916517710685|issn=0013-9165}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Lynch|first=Michael J.|last2=Long|first2=Michael A.|last3=Stretesky|first3=Paul B.|last4=Barrett|first4=Kimberly L.|date=2019-05-15|title=Measuring the Ecological Impact of the Wealthy: Excessive Consumption, Ecological Disorganization, Green Crime, and Justice|url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/2329496519847491?journalCode=scua&|journal=Social Currents|volume=6|issue=4|pages=377–395|doi=10.1177/2329496519847491|issn=2329-4965}}</ref> Shirin Muhalli na Majalisar Dinkin Duniya, a cikin rahotonsu na "Samar da Zaman Lafiya Tare da Yanayi" a cikin 2021, an gano yana magance manyan rikice-rikice na duniya, kamar gurbatar yanayi, canjin yanayi da asarar rayayyun halittu, idan ɓangarorin suka yi aiki don magance Manufofin Cigaba mai dorewa.<ref>{{Cite web|last=Environment|first=U. N.|date=2021-02-11|title=Making Peace With Nature|url=http://www.unep.org/resources/making-peace-nature|access-date=2022-02-18|website=UNEP - UN Environment Programme|language=en}}</ref>
== Nau'ukan. ==
Manyan batutuwan muhalli na yanzu na iya hadawa da [[Canjin yanayi|sauyin yanayi]], gurbataccen yanayi, lalata muhalli, da karancin albarkatu. Kungiyoyin kiyayewa dan kariya ga nau'ikan da ke cikin hadari da kariya ga kowane yanki mai kima na muhalli, ingantaccen abinci mai gina jiki da [[Canjin yanayi|dumamar yanayi]]. Tsare-tsaren kasa da kasa kan batutuwan muhalli sun mayar da hankali kan muhimman batutuwa guda uku (3) a matsayin "rikicin duniya sau uku": sauyin yanayi, gurbatar yanayi da asarar rayayyun halittu.<ref>{{Cite web|date=2021-04-27|title=SDGs will address ‘three planetary crises’ harming life on Earth|url=https://news.un.org/en/story/2021/04/1090762|access-date=2022-02-18|website=UN News|language=en|archive-date=2023-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926114216/https://news.un.org/en/story/2021/04/1090762|url-status=dead}}</ref>
== Tasiri. ==
=== Rikici ===
{{Excerpt|environmental conflict}}
== Abin da ya jawo ==
== Mataki ==
=== Adalci ===
{{Excerpt|Environmental justice}}{{Excerpt|Environmental law}}{{Excerpt|environmental movement}}
=== Kungiyoyi. ===
Kungiyoyin gwamnati suna magance matsalolin muhalli a matakin yanki, na kasa ko na duniya.
Babbar hukumar kasa da kasa, wanda aka kafa a shekarar 1972, ita ce Hukumar Kula da Muhalli ta Majalisar dinkin Duniya. Kungiyar kare dabi'a ta kasa da kasa ta hada jihohi 83, hukumomin gwamnati 108, kungiyoyi masu zaman kansu 766, da kungiyoyin kasa da kasa 81, da kwararru kusan 10,000, masana [[kimiyya]] daga kasashen duniya. Kungiyoyi masu zaman kansu na kasa da kasa sun hada da Greenpeace, Abokan Duniya da Asusun Duniya na yanayi. Gwamnatoci suna kafa manufofin muhalli da aiwatar da dokar muhalli kuma ana yin hakan zuwa digiri daban-daban a duniya.
== Fim da talabiji. ==
Ana samun karuwar fina-finan da ake shiryawa kan batutuwan da suka shafi muhalli, musamman kan [[Canjin yanayi|sauyin yanayi]] da [[Canjin yanayi|dumamar yanayi]]. Fim din Al Gore na shekarar 2006. ''[[Gaskiya mai Rashin Dacewa (Fim)|Gaskiya mara dadi]]'' ya sami nasarar kasuwanci da babban bayanan watsa labarai.
== Manazarta. ==
{{reflist}}
[[Category:Muhalli]]
[[Category: Hakkin dan Adam]]
p6emt0dpc2pi4b12nqgcqvd57s3zc95
Abderrahmane Boushaki
0
30532
831889
763519
2026-05-07T16:08:56Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831889
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Abderrahmane Boushaki,''' ({{Lang-ar|عبد الرحمان بن علي بوسحاقي}} ''Abderrahmane ibn Ali al-Boushaki)'' (1896 CE - 1985 CE), sojan Aljeriya ne kuma dan siyasa wanda ya halarci [[Yaƙin Duniya na I]], [[:en:Algerian National Movement|kungiyar gwagwarmayar Aljeriya]] da barkewar [[:en:Algerian War|yakin 'yancin kai na Aljeriya]].<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6475945b/f43.item.r=Boushaki.zoom</ref><ref>https://abdenour-boushaki.blogspot.com/2019/07/abderrahmane-boushaki.html</ref>
== Ilimi ==
An haifi Boushaki, a cikin shekarar 1883 a ƙauyen Soumâa kudu da birnin Thenia na yanzu,<ref>https://wikimapia.org/31120095/Montagne-Thala-Oufella-Soum%C3%A2a-de-Th%C3%A9nia</ref> kimanin kilomita 50 gabas da babban birnin [[Aljir]], kuma danginsa sun fito ne daga masanin tauhidin [[Malikiyya|Malikit]] [[Sidi Boushaki]] (1394-1453), wanda kuma ya kafa [[Zawiyet Sidi Boushaki]] a shekara ta 1440 a cikin karni na 15.<ref>https://wikimonde.com/article/Zaou%C3%AFa_de_Sidi_Boushaki</ref>
Mahaifinsa shi ne Ali Boushaki (1855-1965),<ref>https://abdenour-boushaki.blogspot.com/2019/07/ali-boushaki.html</ref> Muqaddam na Tariqa Rahmaniyyah a Lower Kabylia, yayin da mahaifiyarsa Lallahoum Ishak Boushaki, zuriya ce kamar mijinta na masanin tauhidi Sidi Boushaki a reshen ƙauyen Meraldene.
Kakansa Mohamed Boushaki (1838-1893), wanda aka fi sani da Moh Ouali, shi ma Muqaddam na Tariqa da kansa da kakansa na uba da na uwa sun kasance [[Liman|limamai]] [[musulmi]] kamar yadda 'yan uwansa suke.<ref>https://abdenour-boushaki.blogspot.com/2019/07/mohamed-seghir-boushaki.html</ref>
Sannan ya sami ilimin addini bisa ga mahangar Musulunci ta Aljeriya a mazhabobin sufanci guda uku na [[Zawiyet Sidi Boushaki]], [[Zawiyet Sidi Boumerdassi]] da [[Zawiyet Sidi Amar Cherif]], da kuma wayewar siyasa bisa akidar kishin kasa ta Aljeriya karkashin jagorancinsa. Kawun mahaifinsa [[Mohamed Seghir Boushaki]] (1869-1959).<ref>https://france2.wiki/wiki/Mohamed_Seghir_Boushaki{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t545757w/f8.item.r=Boushaki.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k75841984/f6.item.r=Boushaki.zoom</ref>
Baya ga ayyukansa na ilimi a wannan muhallin [[Sufiyya|Sufi]], ya yi aikin noma da kiwo a kusa da kauyukan Meraldene, Tabrahimt, Gueddara, Azela da Mahrane.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6586446v/f1.item.r=Boushaki.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k63719824/f2.item.r=Boushaki.zoom</ref><ref>https://wikimapia.org/31120138/Montagne-Tabrahimt-de-Th%C3%A9nia</ref>
== Yaƙin Duniya na I ==
[[File:Rue Yahia Boushaki - Thénia - Boumerdès.jpg|thumb|[[Titin Yahia Boushaki]]]]
Tun bayan barkewar [[Yaƙin Duniya na I]] an bukaci Boushaki da ya garzaya gaban soja a Faransa tare da gayyatar dubban matasan Aljeriya don shiga yakin da ake yi da Dakarun mulkin mallaka na Jamus domin musanyawa da alkawuran hakkin farar hula da na siyasa wanda zai kasance da aka bai wa ƴan ƙasar Aljeriya idan sun yi nasara.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6475945b/f43.item.r=Boushaki.zoom</ref><ref>{{Cite web |url=https://orientxxi.info/l-orient-dans-la-guerre-1914-1918/les-algeriens-dans-la-premiere-guerre-mondiale,1157 |title=Kwafin ajiya |access-date=2022-03-22 |archive-date=2023-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004115141/https://orientxxi.info/l-orient-dans-la-guerre-1914-1918/les-algeriens-dans-la-premiere-guerre-mondiale,1157 |url-status=dead }}</ref>
Wadannan alkawuran da gwamnatin Aljeriya ta mamaya da Faransawa suka yi wa wadannan matasa shi ne na ba su lada ta hanyar bai wa Aljeriya yancin kai, ko kuma a kalla a daidaita aljeriya da matsugunan kasashen waje wajen hakki da aikin zama dan kasa, duk kuwa da fatawowin da wasu malaman tauhidin Aljeriya suka yi na hana su shiga aikin sojojin Faransa.<ref>https://www.cairn.info/histoire-de-l-algerie-a-la-periode-coloniale--9782707178374-page-229.htm</ref>
Daga nan sai Boushaki ya shiga cikin shekarar 1914 tare da musulmin Aljeriya kusan 173,000 a cikin Sojojin Faransa (80,000 da aka kira da 60,000), a karkashin aikin soja na tilas da aka gabatar a cikin shekarar 1912, wanda ya kasance mai ban sha'awa da farko kuma ya shiga aikin soja na tilas daga shekara ta 1916.<ref>http://sourcesdelagrandeguerre.fr/?p=3240</ref>
An ba shi aikin soja na 1st Aljeriya 'yan bindiga rejimenti wanda kusan 26,000, suka mutu ko suka ɓace a ƙarshen babban yaƙin.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6335699h/f9.zoom</ref><ref>https://www.siv.archives-nationales.culture.gouv.fr/siv/rechercheconsultation/consultation/ir/consultationIR.action?irId=FRAN_IR_051037&udId=cwczeut4k3g--u6qfe0ls997w&details=true&gotoArchivesNums=false&auSeinIR=true</ref>
Yayin da yake fafutuka a fagen daga, gwamnatin mulkin mallaka a Aljeriya ta yi wa iyalinsa alkawurran samun fa'idodi kamar su alawus alawus, albashi mai kama da na Faransanci, fansho da alawus-alawus.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k63719824/f2.item.r=Boushaki.zoom</ref>
Daga baya an ji masa rauni a shekara ta 1916 kuma yankan da aka yi masa ya sa ya samu karin girma zuwa matsayin kofur a cikin sojojin Algerian masu fafutuka har zuwa karshen tashin hankali a Faransa.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6586446v/f1.item.r=Boushaki.zoom</ref><ref>https://www.france24.com/fr/20140130-premiere-guerre-mondiale-troupes-maghreb-tirailleurs-marocains-algeriens</ref>
== Sojojin da suka mutu tsakanin shekarar 1914 zuwa 1918 ==
[[File:Bordeaux, août 1914, Tirailleurs algériens place du Pont.jpg|thumb|'Yan Aljeriya ranar Agusta 1914.]]
Sojoji da dama da aka tura tare da Abderrahmane Boushaki a yankin Thénia (tsohon Ménerville) sun mutu a yaƙe-yaƙe na Babban Yaƙin tsakanin shekarar 1914 zuwa 1918, don lura da haka:<ref>https://www.siv.archives-nationales.culture.gouv.fr/siv/rechercheconsultation/consultation/ir/consultationIR.action?irId=FRAN_IR_051037&udId=cwczeut4k3g--u6qfe0ls997w&details=true&gotoArchivesNums=false&auSeinIR=true</ref>
# '''Ahmed Boumachou''', an haife shi a ranar 23 ga watan Nuwamba Shekara ta alif 1896, kuma ya rasu a ranar 2 ga watan Satumba shekarar 1918.
# '''Ahmed Mazouz''', an haife shi a ranar 24 ga watan Oktoba shekara ta 1896, kuma ya rasu a ranar 11 ga watan Yuni shekarar 1918.
# '''Ali Amraoui''', an haife shi a ranar 31 ga watan Janairu shekara ta 1898, kuma ya rasu a ranar 14 ga watan Yuli shekarar 1918.
# '''Ali Bouhedi''', wanda ake kyautata zaton an haife shi a shekara ta 1890, kuma ya rasu a ranar 12 ga watan Satumban shekarar 1916.
# '''Ali Mechem''', an haife shi a ranar 11 ga watan Janairu shekara ta 1897, kuma ya rasu a ranar 16 ga watan Afrilu shekarar 1917.
# '''Ali Mezali''', an haife shi a ranar 13, ga watan Mayu shekara ta 1894, kuma ya rasu a ranar 6 ga watan Janairun shekarar 1916.
# '''Amer Takoucht''', wanda aka zaci an haife shi a shekara ta 1897, kuma ya mutu a ranar 31 ga watan Agusta shekara ta 1918.
# '''Ameur Belhabchia''', wanda ake zaton an haife shi a shekara ta 1888, kuma ya mutu a ranar 12 ga watan Satumba shekara ta 1916.
# '''Hamidah Tirsatine''', wanda ake kyautata zaton an haife ta a shekara ta 1894, kuma ta rasu a ranar 8 ga watan Afrilu shekara ta 1919.
# '''Lounès Baki''', an haife shi a ranar 17 ga watan Disamba shekara ta 1894, kuma ya mutu a ranar 11 ga watan Maris shekarar 1916.
# '''Mohamed Agha''', an haife shi a ranar 26 ga watan Mayu shekara ta 1897, kuma ya rasu a ranar 13 ga watan Mayu shekarar 1919.
# '''Mohamed Agourat''', wanda ake kyautata zaton an haife shi a shekara ta 1872, kuma ya rasu a ranar 7 ga watan Nuwamba shekarar ta 1916.
# '''Mohamed Draoui''', wanda ake kyautata zaton an haife shi a shekara ta 1897, kuma ya mutu a ranar 20 ga watan Maris shekarar 1919.
# '''Mohamed Firas''', wanda ake kyautata zaton an haife shi a shekara ta 1892, kuma ya rasu a ranar 15 ga watan Maris shekarar 1916.
# '''Mohamed Razibaoune''', an haife shi a ranar 19 ga watan Disamba shekara ta 1897, kuma ya mutu a ranar 11 ga watan Maris shekarar 1917.
# '''Mohamed Haddad''', wanda ake kyautata zaton an haife shi a shekara ta 1890, kuma ya rasu a ranar 22 ga watan Oktoban shekarar 1916.
# '''Mohamed Kordali''', wanda ake kyautata zaton an haife shi a shekara ta 1892, kuma ya mutu a ranar 20 ga watan Yuli shekarar 1918.
# '''Mohamed Sida''', an haife shi a ranar 4 ga watan Oktoba shekara ta 1897, kuma ya mutu a ranar 29 ga watan Agusta shekara ta 1918.
# '''Mohamed Taghezoult''', an haife shi a ranar 20 ga watan Yuni shekara ta 1898, kuma ya mutu a ranar 22 ga watan Fabrairu shekara ta 1919.
# '''Mohamed Talibi''', an haife shi a ranar 4 ga watan Fabrairu shekara ta 1898, kuma ya rasu a ranar 14 ga watan Fabrairu shekara ta 1919.
# '''Rabah Amalou''', wanda ake kyautata zaton an haife shi a shekara ta 1897, kuma ya rasu a ranar 29 ga watan Oktoba shekara ta 1918.
# '''Rabah Tariket''', an haife shi a ranar 1 ga watan Fabrairu shekara ta 1896, kuma ya rasu a ranar 11 ga watan Afrilu shekara ta 1918.
# '''Saïd Younès''', an haife shi a ranar 4 ga watan Yuli shekara ta 1897, kuma ya mutu a ranar 14 ga watan Agusta shekara ta 1918.
# '''Slimane Mermat''', wanda aka zaci an haife shi a shekara ta 1895, kuma ya mutu a ranar 30 ga watan Mayu shekara ta 1918.
== Ƙungiyar Nakasassu da Tsohon Sojoji ==
Boushaki, ya shiga kungiyar da ake kira Ƙungiyar Nakasassu da Tsohon Sojoji ({{Lang-fr|Amicale des Mutilés et Anciens Combattants du Département d'Alger}}) domin ya kiyaye haƙƙinsa na ɗabi'a da na abin duniya da na marayu da iyayen sauran sojojin Aljeriya waɗanda suka shiga aikin [[Yaƙin Duniya na I]].<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k63719824/f2.item.r=Abderrahmane+Boushaki.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6586446v/f1.item.r=Boushaki.zoom</ref>
Ya yi aiki tare da Mohamed Belhocine (1893-1972), tsohon caïd na Béni-Zmenzer a Tizi Ouzou, laftanar, wanda aka yi masa ado da lambar yabo ta soja, Croix de guerre 1914-1918 da Knight na Legion of Honour, don kiyaye muradun mayaƙan da suka fito da rai daga munanan yaƙi.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k7600762c/f2.item.r=Mohamed+Belhocine.zoom</ref><ref>https://books.google.dz/books?id=zK-hAgAAQBAJ&pg=PA216</ref><ref>https://books.google.dz/books?id=zK-hAgAAQBAJ&pg=PA318</ref>
== Harkar Siyasa ==
Bayan ya dawo daga fagen daga Faransa, Boushaki ya yanke jiki ya kuma shafe shekaru da dama yana fama da tabo na munanan fadan da ke jikinsa.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6586446v/f1.item.r=Boushaki.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5328689k/f17.item.r=Boushaki.zoom</ref>
Sannan ya auri Khedauedj Boumerdassi, wanda kakansa Sidi Boumerdassi ya kafa Zawiya na Sidi Boumerdassi, kuma kauyensa Ouled Boumerdès yana da tazarar kilomita kadan daga kauyensa na Soumâa.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k63719824/f2.item.r=Boushaki.zoom</ref>
A shekara ta 1935, matarsa ta haifi yaro Yahia Boushaki, wanda ya ba shi farin ciki, kuma ya dauki nauyin karantar da shi a kan daidaita Sufanci da kishin kasa na soja mai cin gashin kansa.<ref>https://abdenour-boushaki.blogspot.com/2019/07/yahia-boushaki.html</ref>
Daga nan sai ya yi tafiya tare da dan uwansa daga Meraldene mai suna Aliouat Ishak Boushaki,<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5329527f/f26.item.r=Boushaki+Aliouat.zoom</ref> wanda soja ne a cikin runduna ta 6 ta masu fafutuka ta Aljeriya, tafiya ta siyasa zuwa Thenia, Boudouaou da Algiers a cikin wadannan garuruwa biyu na mulkin mallaka ta hanyar mika iyalansu. daga kauyukan Soumâa da Meraldene zuwa garuruwan Thénia (Ménerville) da Boudouaou (Alma) bi da bi.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5329088d/f15.item.r=Ishak+Boushaki+Aliouat.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5328689k/f18.item.r=Ishak+Bouslaki.zoom</ref>
Kamar wani dan uwansa Rabah Ishak Boushaki shi ma daga Meraldene, wanda soja ne a rukunin manyan bindigogi na farko na Afirka, rabon sa da kuma tsira bayan yakin duniya na 1914-1918 zai zo ne ta hanyar da'awar kare [[hakkokin ɗan'adam]] na iyalansu. da na Aljeriya daga gare shi.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5329264p/f16.item.r=Boushaki+Meraldene.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65428850/f41.item.r=Boushaki.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64205666/f3.zoom</ref>
Wani wanda ya tsira daga abokin gaban Bajamushe shi ne Rabah Benzerga, wanda shi ne Sajan a runduna ta farko ta Aljeriya, kuma ta fito daga kauyen Azib-Merabtine kusa da Si Mustapha (tsohon Félix-Faure), wanda gwamnatin mulkin mallaka ta karbe shi. kantin kayan miya a Thénia bayan dawowa daga yakin.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6475945b/f43.item.r=Benzerga+Rabah.zoom</ref>
== Masallatai ==
Daya daga cikin manyan sakamakon halartar da dama na 'yan uwa da kuma makwabta Abderrahmane Boushaki a cikin jini haraji a lokacin babban Yaƙin, tare da kusan talatin daga cikinsu sun mutu a matsayin soja shahidai a [[Faransa]], shi ne gina wani masallaci domin musulmi bauta ( ibadah) a garin Thenia na mulkin mallaka.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k75849999/f5.item.r=Nait+Saidi+Menerville.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k63694564/f2.item.r=Nait+Saidi.zoom</ref>
Hakika, zuwan daga Azeffun dan kasuwa Mohamed Naït Saïdi (1900-1981) a kasar Thénia ya sa aka samu damar gina wannan masallaci a 1934 da kuma kewayensa da wani katafaren ginin Islama wanda ya kunshi rijiya, hammam, gidan biredi, wurin kwana na fasinjoji, shaguna da gidajen zama.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5683376r/f1.item.r=Nait+Saidi.zoom</ref>
Surukin Kofur Boushaki, Imam Ali Boumerdassi, shi ne aka nada shi a matsayin limamin wa'azi na farko a wannan masallacin da ke tsakiyar birnin, kuma magajinsa sun fito daga kauyuka biyu na Soumâa da Meraldene.<ref>http://wikimapia.org/9663928/Mosqu%C3%A9e-El-Feth-de-Th%C3%A9nia</ref>
Wannan cudanya ta addini da mazauna kauyukan da ke kewaye da su cikin rayuwar ruhi na garuruwan ‘yan mulkin mallaka sannan ya baiwa Abderrahmane Boushaki damar shiga cikin nadin dan uwansa Imam Hamidah Ishak Boushaki a matsayin Bash Hezzab a Djamaa el Kebir a Algiers, da na kaninsa Imam Brahim Boushaki. kamar yadda Hizab kuma a masallacin Safir da ke cikin [[Casbah na Algiers]].<ref>https://abdenour-boushaki.blogspot.com/2019/07/brahim-boushaki-arabe-kabyle-o-est-un.html</ref>
== Fasinja na kauyuka ==
[[File:Mderiche.jpg|thumb|Mohamed Deriche]]
Ba za a iya kafa shirye-shiryen siyasa na kwas din 'yancin kai ba a kan tsarin zamantakewar ƙauyen da ke fama da matsalolin zamantakewa, Boushaki ya yi aiki tare da dan majalisar kawunsa [[Mohamed Seghir Boushaki]] tare da Bachagha Mohamed Deriche don kwantar da yankin karkara na Thénia daga fashewa. da laifuka.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k75826757/f2.item.r=Boushaki+Deriche.zoom</ref>
Wannan aikin tsaro ya ba da tabbaci a ƙauyukan da ke kusa da Thénia natsuwar mazaunan da hukumomin gudanarwa da shari'a na kotun birni suka tanadar,<ref>https://wikimapia.org/31089907/Tribunal-de-Th%C3%A9nia</ref> baya ga tsarin gargajiya na al'ada da dokokin ƙauye.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5440400/f4.item.r=Boushaki+Deriche.zoom</ref>
Amma yanayi mai nauyi da takurawa na mulkin mallaka na Faransa a kan 'yan kasar bai kawar da bukatar da kuma wajabcin kiyaye tsarin sirri don warware matsalolin ƙauye ba, kuma ta haka ne Kofur Boushaki ya shiga cikin inuwa don girmama 'yan fashi da kuma barasa na Aljeriya. wanda ya gudu daga mulkin Faransa saboda dalilai na kishin ƙasa, kamar Mohamed Mechkarini.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k75813539/f2.item.r=Mechkarini.zoom</ref>
== Yakin 'Yancin Aljeriya ==
[[File:Ferme Gautier.jpg|thumb|Ferme Gauthier]]
[[File:Rue Yahia Boushaki (2) - Thénia - Boumerdès.jpg|thumb|[[Titin Yahia Boushaki]]]]
Alkawarin kafa Kofur Boushaki a juyin juya halin Aljeriya a shekara ta 1954 bai dade ba, kuma ya kasance mai azama sakamakon shirye-shiryen siyasa da soja na dansa Yahia Boushaki domin ya zama jagora mai inganci kuma mai inganci a fagen yaki da sojoji. Sojojin Faransa a yankin Thénia, kuma ta tsawaita a makwabciyar Kabylia da Mitidja.<ref>https://www.aps.dz/algerie/135156-le-ministre-des-moudjahidines-presente-ses-condoleances-suite-au-deces-du-moudjahid-rabah-rahmoune</ref><ref>https://www.aps.dz/ar/regions/49053-2017-10-29-11-05-35</ref>
Hakika, wannan tsohon sojan da bai bar gidansa da ke Soumâa ba tun dawowar sa daga Faransa a shekara ta 1919, hakan ya ba shi damar sakar wata hanyar siyasa da ta tayar da kayar baya tare da matasan 'yan gwagwarmaya na Movement for the Triumph of Democratic Liberties (MTLD). da Ƙungiya ta Musamman (OS) waɗanda suka kasance a shirye kuma suka horar da su don wargajewa da kuma kawar da tsarin mulkin mallaka a yankin Thénia da Aljeriya gaba ɗaya.<ref>https://www.aps.dz/ar/algerie/120842-2022-02-06-15-40-33</ref><ref>https://www.djazairess.com/akhbarelyoum/225204</ref>
Ta haka ne kauyen Soumâa, ban da batun musulmi da tauhidi, ya zama matattarar mayaka na kungiyar 'yantar da 'yanci ta kasa (FLN) da National Liberation Army (ALN) kamar su Rabah Rahmoune, Ali Touzout, Mohamed Bouchatal, Saïd Baki da sauransu. Mujahid.<ref>https://elmaouid.dz/%d9%88%d8%b2%d9%8a%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%ac%d8%a7%d9%87%d8%af%d9%8a%d9%86-%d9%8a%d8%b9%d8%b2%d9%8a-%d9%88%d9%81%d9%8a-%d9%88%d9%81%d8%a7%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%ac%d8%a7%d9%87%d8%af-%d8%b6/</ref><ref>https://bak-press.dz/site/news/s/8725/%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%88%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B3%3A-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%8A-%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%AD {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004115213/https://bak-press.dz/site/news/s/8725/%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%88%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B3:-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%8A-%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%D9%8A%D9%86-%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%AD |date=2023-10-04 }}.</ref>
Wannan yanayi na jin dadi ya koma baya a lokacin da sojojin Faransa na kasa-da-kasa suka yi ruwan bama-bamai a kauyen Soumâa da ke tafe daga Thénia a wajen Tamsaout a ranar 23 ga Afrilu, 1957 sannan suka lalata zawiyet Sidi Boushaki da makabartar malamin tauhidi Sidi Boushaki ta hanyar binne mujahidai a karkashin gwamnatin Masar rushewa.<ref>https://www.djazairess.com/elmassa/142106</ref>
Duk da cewa Abderrahmane Boushaki ya nunawa sojojin lambar yabo da kofunan sa a matsayinsa na tsohon soja don hana su ruguza kauyen, duk mazaunan da suka hada da tsofaffi da yara, an kori su tare da kebe su a sansanonin SAS na Tidjelabine bayan halakar. daga ƙauyen, kuma wannan tsohon kofur ɗin ya sami kansa a cikin keɓe sansanin taro nesa ba kusa ba da labarin ɗansa [[Yahia Boushaki (Shahid)|Yahia Boushaki]] da sauran mayaƙan 'yancin kai.<ref>https://www.el-massa.com/dz/%D8%B1%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA/%D9%85%D8%B1%D9%83%D8%B2-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%B0%D9%8A%D8%A8-%C2%AB%D8%BA%D9%88%D8%AA%D9%8A%D9%8A%C2%BB-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D9%81%D8%B8%D8%A7%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1</ref><ref>https://www.liberte-algerie.com/centre/boumerdes-la-commune-des-700-martyrs-les-honore-264768{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Dangane da hanyar sadarwar masu fafutuka da ke aiki a cikin birnin Thénia bayan barnar kauyukan da ke kewaye, kamar Bouzid Boushaki<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t584691c/f3.item.r=Bouzid+Boushaki.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t585286x/f2.item.r=Boushaki+Bouzid.zoom</ref> wanda aka kama bayan dasa bam a ofishin mawaƙin a wannan birni, an tura su zuwa Ferme. Gauthier yana cikin Souk El Had don azabtar da shi kuma galibi ana kashe shi.<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=https://www.elwatan.com/regions/kabylie/boumerdes/souk-el-had-boumerdes-haouch-gautier-le-camp-des-supplices-01-11-2021 |access-date=2022-03-22 |archive-date=2022-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417085852/https://www.elwatan.com/regions/kabylie/boumerdes/souk-el-had-boumerdes-haouch-gautier-le-camp-des-supplices-01-11-2021 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.djazairess.com/fr/lnr/270731</ref>
== Aljeriya mai cin gashin kanta ==
[[File:Bulletin de référendum.jpg|thumb|1962 Aljeriya ta gudanar da zaben raba gardama na samun 'yancin kai.]]
Ƙungiyar ƙuri'ar raba gardamar 'yancin kai ta Aljeriya a ranar 1 ga Yuli, 1962 ta ga halartar Abderrahmane tare da mahaifinsa Ali Boushaki [ar] wanda a lokacin yana da shekaru 107.<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9775063h/f5.item.r=Referendum+autodetermination.zoom</ref><ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9106882j/f19.item.r=Referendum+autodetermination.zoom</ref>
Kuma haka ne Cheikh Ali shi ne shugaban Aljeriya wanda ya ga zuwan Faransawa mazauna bayan tawayen Mokrani ya zauna a Mitidja da Kabylie a 1872 yana dan shekara 17 a duniya bayan haka ya shiga yakin Col des Beni Aicha.
Ga shi kuma a matsayinsa na Mukaddam na Tarika Rahmaniyyah, ya ga dubban Faransawa mazauna kasar da ke barin gidajensu da sana’o’insu da gonakinsu da akwatunansu kawai, kuma hakan ya mayar da Aljeriya ga ‘ya’yanta da ‘yan kasar da aka wawashe dukiyoyinsu tun ranar 5 ga watan Yuli, 1830.
Daga nan sai mahukuntan Aljeriya masu cin gashin kansu suka ba Abderrahmane Boushaki lambar yabo ta hanyar canza sunan Avenue Jean Colonna d'Ornano da sunan dansa Kyaftin Shahid Yahia Boushaki da kuma sanya a wannan babban titi hedkwatar Kasma na National Liberation Front (FLN). jam’iyya.<ref>https://wikimapia.org/street/17710184/Rue-Yahia-Boushaki</ref>
Daga nan sai lardin Algiers ya canza sunan wata babbar kadara a Bab Ezzouar mai sunan gundumar kuma mai dauke da sunan kwamishinan siyasa [[Yahia Boushaki]].<ref>http://wikimapia.org/11918198/Lotissement-Yahia-Boushaki-I</ref>
Dangane da mazauninsa, wani babban gida mai lamba 5, Rue Slimane Ambar a kudancin Thénia, hukumomin juyin juya hali sun ba shi kyautar a gefen ƙauyensa na Soumâa.<ref>http://wikimapia.org/street/17710197/Rue-Slimane-Ambar</ref><ref>https://www.djazairess.com/fr/lequotidien/8349</ref>
A gidansa ya karbi manyan jami'ai da shueagabannin siyasa da suka ziyarci birnin Thénia wadanda ba su rasa damar da za su ziyarci mahaifin shahid Yahia Boushaki da kuma kanin limamin [[Brahim Boushaki]] don sha daga tushen Arch na Béni Aïcha wanda ya jagoranci rubuta sanarwar 1 ga Nuwamba 1954 ta ɗan jarida Mohamed Aïchaoui bayan ƙungiyar 22 da kwamitin juyin juya hali na Haɗin kai da Aiki (CRUA) sun shirya taronsu mai ban sha'awa a gidan Lyes Deriche.<ref>https://www.djazairess.com/fr/lexpression/69168</ref><ref>https://www.djazairess.com/fr/lexpression/350050</ref>
== Mutuwa ==
Kofur Boushaki ya rasu a shekara ta 1985 a gidansa da ke Rua Slimane Ambar, kusa da garuruwan Soumâa, Gueddara da Meraldene.<ref>https://wikimapia.org/31120110/Montagne-Gueddara-de-Th%C3%A9nia</ref>
Daga baya aka binne shi kusa da mahaifinsa Muqaddam Ali Boushaki da kawunsa Mohamed Seghir Boushaki a makabartar musulmi ta Thénia da ake kira Djebbana El Ghorba.<ref>https://wikimapia.org/16243853/Cimeti%C3%A8re-Musulman-El-Ghorba-de-Th%C3%A9nia</ref>
== Littafi Mai Tsarki ==
[[File:Thenia 11092012.jpg|thumb|Dutsen wucewa na birnin Thenia.]]
[[File:Plan de la Cité Justice à Thénia.jpg|thumb|Taswirar titunan birnin Thénia kafin 1962.]]
* {{cite book
|date= 28 May 1921
|chapter=
|work= Liste des candidats non classés pour les emplois qu'ils avaient sollicités
|title= Journal officiel de la République française. Lois et décrets.
|url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65428850/f41.item.r=Isbah+Boushaki.zoom
|language= faransanci
|volume= N° 141
|location= Paris
|publisher= Quai Voltaire
|pages= 72
|quote= Citation: p. 41 (6249)
}}
* {{cite book
|date= 21 June 1923
|chapter=
|work= Liste des candidats non classés pour les emplois qu'ils avaient sollicités
|title= Journal officiel de la République française. Lois et décrets.
|url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6475945b/f43.item.r=Boushaki.zoom
|language= faransanci
|volume= N° 166
|location= Paris
|publisher= Quai Voltaire
|pages= 204
|quote= Citation: p. 195
}}
* {{cite book
|date= 1 April 1925
|chapter=
|work= Amicale des mutilés d'Alger
|title= L'Algérie mutilée.
|url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6586446v/f1.item.r=Boushaki.zoom
|language= faransanci
|volume= N° 99
|location= Alger
|publisher= Amicale des mutilés du département d'Alger
|pages= 4
|quote= Citation: p. 1
}}
* {{cite book
|date= 7 September 1928
|chapter=
|work= Commission de classement des emplois réservés aux militaires indigènes de l'Algérie
|title= Journal officiel de l'Algérie.
|url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5329264p/f16.item.r=Boushaki+Meraldene.zoom
|language= faransanci
|volume= N° 36
|location= Alger
|publisher= Gouvernement Général de l’Algérie, Direction de l’Intérieur.
|pages= 16
|quote= Citation: p. 16 (472)
}}
* {{cite book
|date= 4 August 1933
|chapter=
|work= Liste des candidats non classés pour les emplois qu’ils avaient sollicités
|title= Journal officiel de l'Algérie.
|url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5328689k/f17.item.r=Boushaki.zoom
|language= faransanci
|volume= N° 31
|location= Alger
|publisher= Gouvernement Général de l’Algérie, Direction de l’Intérieur.
|pages= 20
|quote= Citation: p. 17,18 (603-604)
}}
* {{cite book
|date= 3 August 1934
|chapter=
|work= Commission de classement des emplois réservés aux militaires indigènes de l'Algérie
|title= Journal officiel de l'Algérie.
|url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5329088d/f15.item.r=Ishak+Boushaki+Aliouat.zoom
|language= faransanci
|volume= N° 31
|location= Alger
|publisher= Gouvernement Général de l’Algérie, Direction de l’Intérieur.
|pages= 16
|quote= Citation: p. 15 (597)
}}
* {{cite book
|date= 28 June 1935
|chapter=
|work= Liste des candidats non classés pour les emplois qu'ils avaient sollicités
|title= Journal officiel de l'Algérie.
|url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5329527f/f26.item.r=Boushaki+Aliouat.zoom
|language= faransanci
|volume= N° 26
|location= Alger
|publisher= Gouvernement Général de l’Algérie, Direction de l’Intérieur.
|pages= 40
|quote= Citation: p. 26 (602)
}}
* {{cite book
|date= 31 December 1937
|chapter=
|work= Chronique des Associations
|title= La Tranchée.
|url= https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k63719824/f2.item.r=Boushaki.zoom
|language= faransanci
|volume= N° 387
|location= Alger
|publisher= Amicale des Mutilés et Anciens Combattants du Département d'Alger
|pages= 4
|quote= Citation: p. 2
}}
== Duba kuma ==
* [[Malikiyya]]
* [[Sufiyya]]
* [[Zawiyet Sidi Boushaki]]
* [[Zawiyet Sidi Boumerdassi]]
* [[Zawiyet Sidi Amar Cherif]]
== Hanyoyin haɗin waje ==
* [http://www.thenia.net/piwigo/index.php Yanar Gizo "www.thenia.net" game da Thénia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203221946/http://www.thenia.net/piwigo/index.php |date=2020-02-03 }}
* [http://menerville.free.fr/ Shafin Yanar Gizo na farko "http://menerville.free.fr" game da "Ménerville da Thénia" kafin 1962]
* [http://menerville2.free.fr/ Yanar Gizo na Biyu "http://menerville2.free.fr" game da "Ménerville da Thénia" kafin 1962]
== Manazarta ==
{{Reflist|2}}
{{Authority control}}
[[Category:Haihuwan 1896]]
[[Category:Mutuwan 1985]]
[[Category:Mutanen Aljeriya]]
[[Category:Iyalin Boushaki]]
[[Category:Musulunci]]
[[Category:Musulmai]]
[[Category:Rahmaniyya]]
[[Category:Sufiyya]]
[[Category:'Yan siyasa]]
cokxluanr8x7hbb8r4ezkacjop6fqli
Adaba (Aanaa)
0
34515
832140
439259
2026-05-07T21:20:11Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832140
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}{{Gyara mukala}}
[[File:Region around Debre Zeyit (March 2007).jpg|thumb|Wani yanki a garin Adaba]]
'''Adaba''' ( Oromo ) yana daya daga cikin Aanas a cikin Oromia na [[Itofiya|Habasha]] ; tana da sunan cibiyar gudanarwa, Adaba . Wani bangare na shiyyar Arsi ta Yamma, Adaba yana da iyaka da kudu maso yamma Nensebo, daga yamma da Dodola, a arewa maso yamma da kogin Shabeelle wanda ya raba shi da Gedeb Asasa, sannan daga gabas da kudu da yankin Bale .
Ulrich Braukämper yayi hasashen cewa sunan "Adaba" ya fito ne daga rukunin Hadiya da aka ambata a cikin ''tarihin sarauta'' na Zara Yaqob, inda ake kiran su da "Hababo". Braukämper ya bayar da hujjar cewa masarautar Hadiya kafin karni na 16 ta hada da wannan yanki, inda ya gabatar da hujjoji da dama da ke goyon bayan hujjarsa, sabanin sauran masana da ke jayayya cewa ta karade gabas. <ref>Braukämper, ''Islamic History and Culture in Southern Ethiopia: Collected Essays'' (Hamburg: Lit Verlag, 2002), pp. 59-62</ref>
== Dubawa ==
Matsayi mafi girma a wannan yanki shine Dutsen Darkeena ; wasu fitattun kololuwa sun hada da Dutsen Doda da Dutsen Gamma ; mafi yawan koguna na kogin Shabelle ne kuma sun hada da Meribo, Ieliso, Furuna, Ashiro da Mancha Kara. Binciken da aka yi a wannan yanki ya nuna cewa kashi 16.9% na noma ne ko kuma za a iya nomawa, kashi 23.3% na makiyaya ne, kashi 52.2% na gandun daji, sauran kashi 7.6% kuma ana daukarsu a matsayin fadama, tsaunuka ko kuma ba za a iya amfani da su ba. Fitattun wuraren tarihi sun haɗa da gandun dajin Bale . Linseed, sugar canne, hatsi da 'ya'yan itatuwa da kayan marmari sune muhimman amfanin gona na kuɗi. <ref name="Oromia">[http://oromiagov.org/Socio%20Economic%20Profile/Bale/Bale%20Zone.pdf ''Socio-economic profile of the Bale Zone'']{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Government of Oromia Region (last accessed 1 August 2006).</ref>
Masana'antu a gundumar sun hada da injinan hatsi 39, injinan mai guda 12 da shagunan sayar da itace guda 5, da kuma dillalai 91, dillalai 271 da masu bada sabis 153. Akwai kungiyoyin manoma 19 da membobi 43,154 sai kuma kungiyar masu yiwa manoma hidima 5 da mambobi 3454. Adaba tana da nisan kilomita 6 na bushewar yanayi da titin duk yanayin yanayi 91, don matsakaita yawan titin kilomita 42 a cikin murabba'in kilomita 1000. <ref name="Oromia"/>
== Alkaluma ==
Kididdiga ta kasa ta shekarar 2007 ta bayar da rahoton jimillar yawan jama'a na wannan yanki na 138,717, daga cikinsu 68,775 maza ne, 69,942 kuma mata; 12,099 ko 8.72% na yawan jama'arta mazauna birni ne. Yawancin mazaunan Musulmai ne, tare da 84.39% na yawan jama'a sun ba da rahoton cewa sun lura da wannan imani, yayin da 14.46% na yawan jama'a suka ce suna yin addinin Kiristanci na Orthodox na Habasha .
Bisa kididdigar da Hukumar Kididdiga ta Tsakiya ta buga a shekarar 2005, wannan gundumar tana da adadin yawan jama'a 138,232, wadanda 70,638 maza ne, 67,594 kuma mata; 17,875 ko kuma 12.93% na yawan jama'arta mazauna birni ne, wanda bai kai matsakaicin yanki na 13.5%. Adadin fadin kasa ya kai murabba’in kilomita 2,166.41, Adaba tana da kiyasin yawan jama’a na mutane 63.8 a kowace murabba’in kilomita, wanda ya zarce matsakaicin yanki na 27.
Ƙididdigar ƙasa ta 1994 ta ba da rahoton jimillar yawan jama'a na wannan yanki na 97,586, waɗanda 47,820 maza ne da mata 49,766; 9,997 ko kuma kashi 10.24% na mutanenta mazauna birni ne a lokacin. Ƙabilu biyu mafi girma da aka ruwaito a Adaba sune Oromo (93%), da Amhara (5.49%); duk sauran kabilun sun kasance kashi 1.51% na yawan jama'a. An yi magana da oromo a matsayin yaren farko da kashi 91.88%, kuma kashi 7.49% na magana da Amharik ; sauran 0.63% sun yi magana duk sauran yarukan farko da aka ruwaito. Mafi yawan mazaunan musulmi ne, inda kashi 79.97% na al'ummar kasar suka ba da rahoton cewa sun yi wannan akida, yayin da kashi 19.26% na al'ummar kasar suka ce suna da'awar Kiristanci na Orthodox na Habasha .
==Manazarta==
{{Reflist}}{{Coord|7|00|20|N|39|23|30|E|type:adm3rd_region:ET}}
hzbyoyxsq4tr4ksrt5g71gf9emmusl1
Agarfa
0
34523
832270
317084
2026-05-08T01:09:02Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832270
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Agarfa yanki''' ne a yankin Oromia, [[Itofiya|Habasha]], mai suna don cibiyar gudanarwa, Agarfa . Agarfa tana arewa maso yammacin shiyyar Bale, Agarfa tana iyaka da kudu da Sinanana Dinsho, daga yamma kuma tana da iyaka da shiyyar Mirab Arsi, daga arewa kuma ta yi iyaka da kogin Shabeelle wanda ya raba shi da shiyyar Arsi, daga gabas kuma ta yi iyaka da Gaserana Gololcha . . Sauran garuruwan Agarfa sun hada da Ali .
== Dubawa ==
Koguna a wannan gundumar sun hada da Weyib, Wabe, Wuchuma, Chorina, Chocha Inzira, Malka Kari da Makala. Wani bincike da aka gudanar a wannan yanki ya nuna cewa kashi 61% na yankunan kudu maso gabas da yamma ne, kashi 31% na gabar kogin Shabeelle ne da kuma wuraren da ke da alaka da shi, sannan sauran kashi 8% na yankin tsaunuka ne. kudu maso yamma. Fada mai fadin murabba'in kilomita 152.65 tana da dazuzzuka, sannan kuma fadin murabba'in kilomita 9.83 na dajin da mutum ya yi mallakar gwamnati. Fitattun wuraren tarihi sun haɗa da Goda Gimbam, Goda Hora kogo, da tsaunin Sheik Ali, waɗanda mazauna wannan yanki suke ɗaukar wuraren tsafi na addini. Linseed, sugar canne, 'ya'yan itatuwa, khat da kayan lambu sune mahimman amfanin gona na kuɗi. <ref name="Oromia">[http://oromiagov.org/Socio%20Economic%20Profile/Bale/Bale%20Zone.pdf ''Socio-economic profile of the Bale Zone'']{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Government of Oromia Region (last accessed 1 August 2006).</ref>
Masana'antu a yankin sun hada da injinan hatsi guda 20, da masana'antar sarrafa mai da masana'anta guda daya da ke daukar ma'aikata 77, da kuma dillalai 38, dillalai 175 da masu samar da hidima 53. Akwai kungiyoyin manoma 14 da membobi 8,347 sai kuma kungiyoyin aikin manoma 3 da mambobi 941. Agarfa tana da tsawon kilomita 17 na bushewar yanayi da titin duk yanayin yanayi 42, ga matsakaicin yawan titin kilomita 48.6 a cikin murabba'in kilomita 1000. Kusan kashi 35% na yawan jama'a suna samun ruwan sha . <ref name="Oromia"/>
== Alkaluma ==
Kididdiga ta kasa ta shekara ta 2007 ta bayar da rahoton jimillar yawan jama'a na wannan yanki na 102,110, daga cikinsu 52,136 maza ne, 49,974 kuma mata; 12,907 ko 12.64% na yawan jama'arta mazauna birni ne. Yawancin mazaunan sun ce su Musulmai ne, tare da 56.64% na yawan jama'a sun ba da rahoton cewa sun lura da wannan imani, yayin da 42.33% na yawan jama'a ke yin Kiristanci na Orthodox na Habasha .
Bisa kididdigar da hukumar kididdiga ta tsakiya ta buga a shekarar 2005, wannan gundumar tana da adadin yawan jama'a 94,584, daga cikinsu 47,761 maza ne, 46,823 kuma mata; 13,246 ko kuma 14.00% na yawan jama'arta mazauna birni ne, wanda ya zarce matsakaicin yanki na 13.5%. Agarfa tana da kimanin fadin murabba'in kilomita 1,213.28, tana da kiyasin yawan jama'a 78 a kowace murabba'in kilomita, wanda ya zarce matsakaicin yanki na 27.
Ƙididdigar ƙasa ta 1994 ta ba da rahoton jimillar yawan jama'a na wannan yanki na 66,610, waɗanda 33,059 maza ne da mata 33,551; 7,410 ko kuma kashi 11.12% na mutanenta mazauna birni ne a lokacin. Ƙabilu biyu mafi girma da aka ruwaito a Agarfa sune Oromo (87.46%), da Amhara (11.68%); duk sauran kabilun sun kasance kashi 0.86% na yawan jama'a. An yi amfani da Oromiffa a matsayin yaren farko da kashi 85.47%, kuma 14.21% na magana da Amharic ; sauran kashi 0.32% sun yi magana duk sauran yarukan farko da aka ruwaito. Mafi yawan mazaunan musulmi ne, inda kashi 51.53% na al'ummar kasar suka ba da rahoton cewa sun yi wannan akida, yayin da kashi 47.6% na al'ummar kasar suka ce suna da'awar Kiristanci na Orthodox na Habasha .
== Bayanan kula ==
{{Reflist}}{{Coord|7|20|N|39|20|E|type:adm3rd_region:ET}}
hcgmo22ja8uesdiojinf664j51rz4xz
Albert Adu Boahen
0
35044
832291
729772
2026-05-08T06:17:02Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832291
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q2637530}}
'''Albert Kwadwo Adu Boahen''' (24 ga Mayu 1932 - 24 ga Mayu 2006) malami ne, ɗan tarihi, kuma ɗan siyasa ɗan Ghana. Ya kasance malami a Jami'ar Ghana daga 1959 zuwa 1990, daga 1971 zuwa gaba a matsayin farfesa. A matsayinsa na dan siyasa, ya kasance dan takara a zaben shugaban kasar Ghana a shekarar 1992, mai wakiltar babbar jam'iyyar adawa ta New Patriotic Party.
== Aiki ==
=== Ilimi ===
An haifi Boahen a Oseim ga iyayen Presbyterian, kuma yana da tushen kakanninsa a Juaben a yankin Ashanti. Ya halarci makarantun addini tsakanin 1938 zuwa 1947. Sannan ya yi shekaru uku a makarantar Mfantsipim kafin ya shiga karatun tarihi a Kwalejin Jami'ar Gold Coast da ke Legon. Ya sauke karatu a shekarar 1956.<ref name="guardian">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/news/2006/jun/02/guardianobituaries.mainsection3|title=Albert Adu Boahen. Historian who broke Ghanaian dictator's culture of silence|last1=Agyeman-Duah|first1=Ivor|date=2 June 2006|work=The Guardian|access-date=17 June 2009}}</ref> A 1959 ya sami digiri na uku na Ph.D. a cikin tarihin Afirka daga Makarantar Gabas da Nazarin Afirka a London, a matsayin ɗan Ghana na farko.<ref name="obit1">{{cite journal|doi=10.1017/S0021853706002441|date=2006|title=Professor Emeritus Albert Adu Boahen (1932–2006)|journal=Journal of African History|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|volume=47|issue=3|pages=359–361|doi-access=free}}</ref>
Ya yi aiki a Jami'ar ƙasar Ghana a 1959, kuma Farfesa ne daga 1971 zuwa ritaya a 1990. Ya shugabanci Sashen Tarihi a can daga 1967 zuwa 1975,<ref name="guardian" /> a matsayin dan Afrika na farko da ya taɓa yin haka,<ref name="obit1" /> kuma ya kasance shugaban jami’a daga 1973 zuwa 1975.<ref name="guardian" /> Ya kuma yi aiki a hukumar editocin ''The Journal of African History'' da aka buga ta Jami’ar Cambridge University Press,<ref name="obit1" /> kuma malami ne mai ziyara a irin wadannan cibiyoyi kamar Jami'ar Kasa ta Ostiraliya a 1969, Jami'ar Columbia a 1970 da Jami'ar Jihar New York a 1990 da 1991. Tsakanin 1993 zuwa 1999, ya kuma yi aiki a cikin kwamitin UNESCO wanda ya buga littafin ''General History of Africa.<ref name="guardian" />''
=== Siyasa ===
Aikin ilimi na Boahen ya ketare cikin siyasa. A cikin watan Fabrairun 1988 ya gabatar da jawabai kan tarihin Ghana a bainar jama'a daga 1972 zuwa 1987. Saboda haka ne ake masa rade-radin karya abin da ake kira "al'adun shiru" wanda ke nuna gwamnatin [[Jerry Rawlings|Shugaba Jerry Rawlings]], wanda ya ci gaba da yin hidima tun 1981.<ref name="obit1" /> An buga laccocin, waɗanda aka fara gudanar da su a zauren Majalisar Burtaniya a Accra, a cikin 1998 a matsayin ''The Ghana Sphinx: The Contemporary History of Ghana 1972–1987''.<ref name="guardian" />
A cikin shekarar 1990 ya kafa ƙungiyar Movement for Freedom and Justice, kuma ya zama shugabanta na farko. An dage haramcin da aka sanya wa jam’iyyun siyasa a Ghana a shekarar 1992. A zaben shugaban kasa na 1992 da ya biyo baya, Boahen ya zama dan takarar New Patriotic Party (NPP), inda [[Roland Issifu Alhassan]] ya zama mataimakinsa a matsayin mataimakin shugaban kasa.<ref name="ghanaweb">{{cite news|title=NPP founding father dies at 37 Military Hospital|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=306315|work=GhanaWeb|date=15 April 2014|access-date=11 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416180732/http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/artikel.php?ID=306315|archive-date=16 April 2014|url-status=dead}}</ref> Boahen ya yi rashin nasara a hannun Jerry Rawlings,<ref name="guardian" /> amma ya sami kashi 30.4% na kuri'un.<ref>Jeffries, Richard, and Claire Thomas. "The Ghanaian Elections of 1992". ''African Affairs'', Vol. 92, No. 368 (July 1993), pp. 331–366. [https://www.jstor.org/stable/723287 stable URL]</ref> Saboda rashin gamsuwa da zargin tafka magudi a wancan zaben, Boahen ya kauracewa zaben ‘yan majalisa na 1992.<ref name="guardian" /> A zaben shugaban kasa na 1996, [[John Kufuor]] ya tsaya a matsayin dan takarar jam'iyyar NPP kuma ya fi Boahen kyau, inda ya samu kashi 39.6% na kuri'un.<ref>{{Cite web |url=http://africanelections.tripod.com/gh.html#1996_Presidential_Election |title=African Elections Database |access-date=2022-08-07 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120530060759/http://africanelections.tripod.com/gh.html#1996_Presidential_Election |url-status=dead }}</ref> A cikin 1998, Boahen yayi ƙoƙari ya dawo a matsayin sabon ɗan takarar shugaban kasa na New Patriotic Party, amma an zaɓi Kufour maimakon. Daga karshe, Kufour ya lashe zaben shugaban kasa na 2000 kuma ya zama shugaban kasa.<ref name="guardian" />
Boahen yayi magana akan tarihin Marxist a farkon aikinsa. A siyasance, ya bayyana kansa a matsayin "mai sassaucin ra'ayi, mai imani da 'yancin kai, jin dadin jama'a, da kuma kamfanoni masu zaman kansu da tattalin arzikin kasuwa".<ref name="guardian" />
== Gado da mutuwa ==
Boahen ya kasance memba na Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Ghana,<ref name="obit1" /> kuma a cikin 2003 an buga Festschrift mai suna ''Ghana in Africa and the World'', wanda Toyin Falola ya gyara. UNESCO ta ba shi lambar yabo ta Azurfa ta Avicenna.<ref name="guardian" />
Boahen ya mutu a ranar 24 ga Mayu 2006, yana da shekaru 74 da haihuwa.<ref name="obit1" /> Ya bar matarsa Mary Adu Boahen da ‘ya’yansa biyar. Jerry Rawlings na daga cikin makokin da suka kai wa iyalansa ziyara.<ref name="guardian" /> An karrama shi da jana'izar jana'izar, kuma a watan Yunin 2006 an ba shi lambar yabo ta Order of the Star of Ghana.<ref name="obit1" /> John Kufour ya kaddamar da ranar karramawa ta kasa a ranar 30 ga watan Yuni, kuma an baiwa wasu da dama lambar yabo.<ref>{{cite news|url=http://ghanareview.com/review/index.php?class=all&date=2006-06-29&id=14862|title=Nation to honour 165 distinguished citizens|date=29 June 2006|work=Ghana Review International|access-date=17 June 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711091751/http://ghanareview.com/review/index.php?class=all&date=2006-06-29&id=14862|archive-date=11 July 2011}}</ref> Tushensa za a iya samo shi daga Osiem, wani ƙauye a yankin Gabashin Ghana inda aka ba shi ginin majalisar yankin. Shugaban kasar Nana Addo Akufo-Addo ya nada dansa [[Charles Adu Boahen]] mataimakin ministan kudi a Ghana a shekarar 2017.<ref name="gog">{{cite web|url=http://www.ghana.gov.gh/index.php/governance/deputy-ministers|title=Deputy Ministers|publisher=Government of Ghana|access-date=2 August 2017|archive-date=24 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924104720/http://ghana.gov.gh/index.php/governance/deputy-ministers|url-status=dead}}</ref><ref name="graph">{{cite web|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/akufo-addo-releases-names-of-50-deputy-and-4-more-ministerial-nominees.html|title=Akufo-Addo releases names of 50 deputy and 4 more ministerial nominees|first1=Enoch Darfah|last1=Frimpong|website=Graphic Ghana|date=15 March 2017|access-date=2 August 2017}}</ref><ref name="yen">{{cite web|url=https://yen.com.gh/90398-list-akufo-addos-50-deputy-ministers-news-ministers.html|title=List of Akufo-Addo's 50 deputy ministers and four news ministers|first1=Samuel|last1=Obour|website=Yen Ghana|date=15 March 2017|access-date=2 August 2017|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108143328/https://yen.com.gh/90398-list-akufo-addos-50-deputy-ministers-news-ministers.html|url-status=dead}}</ref><ref name="citi">{{cite web|url=http://citifmonline.com/2017/03/15/akufo-addo-names-50-deputies-4-ministers-of-state/|title=Akufo-Addo names 50 deputies, 4 ministers of state|publisher=Cifi FM Online|date=15 March 2017|access-date=2 August 2017|archive-date=8 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108143347/https://citifmonline.com/2017/03/akufo-addo-names-50-deputies-4-ministers-of-state/|url-status=dead}}</ref><ref name="ghaweb">{{cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/religion/Akufo-Addo-picks-deputy-ministers-511811|title=Akufo-Addo picks deputy ministers|website=GhanaWeb|date=20 February 2017|access-date=2 August 2017}}</ref>
== Bangaren littafi mai tsarki ==
* ''Britain, the Sahara and the Western Sudan 1788-1861.'' London/Oxford, 1964 (dissertation).
* ''Topics in West African History.'' Harlow/London, 1966.
* ''Ghana: Evolution and Change in the 19th and 20th Centuries.'' London, 1975.
* ''The Revolutionary Years: West Africa Since 1800''. Accra/London, 1975.
* "Politics in Ghana, 1800–1874", in, J. F. Ade Ajayi and Michael Crowder ''History of West Africa.'' London, 1977 (3rd edition), Vol. 2, pp. 167–260.
* ''African Perspectives on Colonialism.'' Baltimore, 1987.
* ''The Ghanaian Sphinx: Reflections on the Contemporary History of Ghana, 1972–1987''. Accra, 1989.
* ''Mfantsipim and the making of Ghana: A Centenary History, 1876–1976.'' Accra, 1996.
* ''Yaa Asantewaa and the Asante – British War of 1900–1.'' Accra, 2003.
* ''Africa in the Twentieth Century: The Adu Boahen Reader.'' Trenton, NJ, 2005.
* With J. B. Webster and H. O. Idowu: ''The Revolutionary Years: West Africa since 1800''. London, 1980.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[category:Haifaffun 1932]]
[[category:Mutuwan 2006]]
r6tvghfhlouv9pfwj7u7oycyhjzw88l
Adams Abdul Salam
0
35787
832179
721525
2026-05-07T21:40:27Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832179
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q104473249}}
'''Adams Abdul-Salam''' (an haife shi 16 Disamba 1985) ɗan siyasan Ghana ne wanda memba ne na National Democratic Congress.<ref>{{Cite web|last=Ahiable|first=Gloria Kafui|date=2019-08-23|title=Aggrieved New Edubiase NDC threaten to defect to NPP over 'imposition' of parliamentary candidate|url=https://www.theghanareport.com/aggrieved-new-edubiase-ndc-threaten-to-defect-to-npp-over-imposition-of-parliamentary-candidate/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007100948/https://www.theghanareport.com/aggrieved-new-edubiase-ndc-threaten-to-defect-to-npp-over-imposition-of-parliamentary-candidate/|archive-date=2024-10-07|access-date=2020-12-24|website=The Ghana Report|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Owusu|first=Sylvester|date=2020-05-10|title=COVID-19: New Edubiase's Adams Salam donates Nose Masks, Veronica Buckets and more to Constituents|url=https://vibeweek.com/covid-19-new-edubiases-adams-salam-donate-nose-masks-veronica-buckets-to-constituents/|access-date=2020-12-24|website=Vibeweek™|language=en-US|archive-date=2023-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426175629/https://vibeweek.com/covid-19-new-edubiases-adams-salam-donate-nose-masks-veronica-buckets-to-constituents/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-04-01|title=NDC MPs Fight Parliament Staff|url=https://dailyguidenetwork.com/ndc-mps-fight-parliament-staff/|access-date=2022-08-23|website=DailyGuide Network|language=en-US}}</ref> Shi ne dan majalisa mai wakiltar mazabar New Edubease a yankin Ashanti.<ref>{{Cite web|last=Woode|first=Austin|date=16 December 2020|title=Getting a stadium for New Edubiase will be my priority – MP-elect|url=https://www.myjoyonline.com/news/getting-a-stadium-for-new-edubiase-will-be-my-priority-mp-elect/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414181657/https://www.myjoyonline.com/news/getting-a-stadium-for-new-edubiase-will-be-my-priority-mp-elect/|archive-date=2021-04-14|access-date=2020-12-24|website=MyJoyOnline.com|language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|date=2020-12-11|title=New Edubiase MP-elect promises to develop football in the constituency|url=https://ghanasoccernet.com/new-edubiase-mp-elect-promises-to-develop-football-in-the-constituency|access-date=2020-12-24|website=GhanaSoccernet|language=en}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|last=Daniel Kenu, Suleiman Mustapha|date=9 December 2020|title=NDC reclaims seats in Ashanti|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ndc-reclaims-seats-in-ashanti.html|url-status=live|access-date=14 April 2021|website=Graphic Online|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107022259/https://www.graphic.com.gh/news/politics/ndc-reclaims-seats-in-ashanti.html|archive-date=2021-01-07}}</ref><ref>{{Cite web|last=Yamoah|first=Benjamin|date=2022-03-14|title=New Edubiase MP questions Government’s logic in abandoning old stadium to build new one — Starr Fm|url=https://starrfm.com.gh/2022/03/new-edubiase-mp-questions-governments-logic-in-abandoning-old-stadium-to-build-new-one/|access-date=2022-08-23|language=en-US|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007092141/https://starrfm.com.gh/2022/03/new-edubiase-mp-questions-governments-logic-in-abandoning-old-stadium-to-build-new-one/|url-status=dead}}</ref>
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Adams Abdul-Salam a New Edubiase a yankin Ashanti a ranar 16 ga Disamba 1985.<ref name=":1">{{Cite web|title=Official Profile Adams, Abdul-Salam|url=http://new.ghanamps.com/mp/adams-abdul-sakam/|url-status=live|access-date=14 April 2021|website=Ghana MPS|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414174706/http://new.ghanamps.com/mp/adams-abdul-sakam/|archive-date=2021-04-14}}</ref> Ya halarci Jami'ar Kimiyya da Fasaha ta Kwame Nkrumah ta Ghana inda ya kammala digirinsa na farko a fannin Kimiyyar Siyasa a shekarar 2009.<ref name=":0">{{Cite web|last=Nyankson|first=Georgette|date=2018-10-16|title=RPLC Welcomes New Team Members|url=http://rplc-capr.ca/rplc-welcomes-new-team-members/|access-date=2020-12-24|website=Rural Policy Learning Commons (RPLC/CAPR)|language=en-CA}}{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=Adams, Abdul-Salam|url=https://ghanamps.com/mp/adams-abdul-sakam/|access-date=2022-08-23|website=Ghana MPS|language=en-US}}</ref> Abdul-Salam ya yi digirinsa na biyu a fannin Raya Karkara tare da ba da fifiko kan manufofin karkara a Jami’ar Brandon ta kasar Canada, inda ya kammala a shekarar 2016.<ref name=":0" /> Shi kuma tsohon dalibi ne a Makarantar Sakandare ta Kumasi, wanda ya kammala a shekarar 2003.<ref>{{Cite web|last=Tahiru|first=Fentuo|date=8 December 2020|title=Kumasi High School Old Students congratulate Abdul Salam Adams for winning New Edubiase seat|url=https://citinewsroom.com/2020/12/kumasi-high-school-old-students-congratulate-abdul-salam-adams-for-winning-new-edubiase-seat/|url-status=live|access-date=14 April 2021|website=Citinewsroom|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226045136/https://citinewsroom.com/2020/12/kumasi-high-school-old-students-congratulate-abdul-salam-adams-for-winning-new-edubiase-seat/|archive-date=2021-02-26}}</ref>
== Aiki ==
=== Farkon aiki ===
Abdul-Salam ya yi aiki a matsayin jami'in manufofin karkara a Cibiyar Raya Karkara, Kanada sannan daga baya a matsayin Mataimakin Bincike na Al'umman Karkara da Lab Lafiyar Hankali, Jami'ar Brandon Canada.<ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cite web|title=Parliament of Ghana|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=126|access-date=2022-08-23|website=www.parliament.gh|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094616/https://www.parliament.gh/mps?mp=126|url-status=dead}}</ref>
=== Hukumar kula da kwallon kafa ===
Ya kuma yi aiki a matsayin jami'in gudanarwa a New Edubiase United Football Club.<ref name=":1" /> A halin yanzu yana aiki a matsayin memba na kungiyar.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|date=12 December 2020|title=New Edubiase MP-elect promises to develop football in the constituency|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/New-Edubiase-MP-elect-promises-to-develop-football-in-the-constituency-1131275|url-status=live|access-date=14 April 2021|website=GhanaWeb|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414181658/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/New-Edubiase-MP-elect-promises-to-develop-football-in-the-constituency-1131275|archive-date=2021-04-14}}</ref>
== Siyasa ==
=== Kudirin majalisa ===
Abdul-Salam ya lashe zaben majalisar wakilai na wakiltar mazabar New Edubease na National Democratic Congress a zaben 2020 a watan Agustan 2019 bayan ya tashi babu hamayya.<ref>{{Cite web|date=2019-08-26|title=Full list of winners and losers at NDC parliamentary primaries|url=https://citinewsroom.com/2019/08/full-list-of-winners-and-losers-at-ndc-parliamentary-primaries/|access-date=2020-12-24|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-08-24|title=New Edubiase: NDC delegates boycott elections, threaten to defect to NPP|url=https://www.abcnewsgh.com/new-edubiase-ndc-delegates-boycott-elections-threaten-to-defect-to-npp/|access-date=2020-12-24|website=ABC News Ghana|language=en-US|archive-date=2020-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501042032/https://www.abcnewsgh.com/new-edubiase-ndc-delegates-boycott-elections-threaten-to-defect-to-npp/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=23 August 2019|title=Forty constituencies in Ashanti would not hold NDC primaries – Ghana Online News|url=https://ghanaonlinenews.com/forty-constituencies-in-ashanti-would-not-hold-ndc-primaries/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426181827/https://ghanaonlinenews.com/forty-constituencies-in-ashanti-would-not-hold-ndc-primaries/|archive-date=2023-04-26|access-date=2020-12-24|website=ghanaonlinenews.com}}</ref>
A watan Disambar 2020, ya lashe mazabar New Edubease a zaben 'yan majalisa. Ya lashe zaben ne da kuri'u 19,961 da ke wakiltar kashi 52.4 cikin 100 na abokin hamayyarsa dan majalisa mai ci [[George Oduro|George Boahen Oduro]] na New Patriotic Party wanda ya samu kuri'u 17,913 da ke wakiltar kashi 47.0% na kuri'un da aka kada.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=2020 Election - New Edubiase Constituency Results|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/ashanti/new_edubiase/|access-date=2021-04-14|website=Ghana Elections - Peace FM}}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kujerar Sabuwar Edubease na daya daga cikin kujerun da Sabuwar Jam’iyyar Patriotic Party ta kwace daga Jam’iyyar National Democratic Congress a zaben ‘Yan Majalisu na 2016 amma sun kasa rike ta na karin shekaru 4.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=Abedu-Kennedy|first=Dorcas|date=2020-12-09|title=Election 2020: At least 111 current MPs are not returning to Parliament|url=https://www.adomonline.com/election-2020-at-least-111-current-mps-are-not-returning-to-parliament/|access-date=2020-12-24|website=Adomonline.com|language=en-US}}</ref>
=== Dan majalisa ===
An rantsar da Abdul-Salam a matsayin dan majalisa mai wakiltar mazabar New Edubease a majalisar wakilai ta 8 na jamhuriyar Ghana ta 4 a ranar 7 ga Janairu 2021.<ref name=":1" />
==== Kwamitoci ====
Ya yi aiki a matsayin mamba a kwamitin reshen dokoki da kuma kwamitin raya kananan hukumomi da raya karkara na majalisar.<ref name=":4" />
== Rayuwa ta sirri ==
Abdul-Salam musulmi ne.<ref name=":1" /> Babban yayansa, Yakubu Abdul-Salam shine Shugaba, wanda ya kafa kuma shugaban kungiyar kwallon kafa ta New Edubiase United.<ref>{{Cite web|title=Abdul Salam Yakubu Commends GFA For Canceling Football Season|url=https://www.modernghana.com/sports/1013369/abdul-salam-yakubu-commends-gfa-for-canceling-foot.html|access-date=2021-04-14|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Osman|first=Abdul Wadudu|date=20 June 2020|title=Stop pressuring government to resume football - Abdul Salam Yakubu|url=https://footballmadeinghana.com/2020/06/26/stop-pressuring-government-to-resume-football-abdul-salam-yakubu/|url-status=live|access-date=14 April 2021|website=Football Made In Ghana|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627010748/https://footballmadeinghana.com/2020/06/26/stop-pressuring-government-to-resume-football-abdul-salam-yakubu/|archive-date=2020-06-27}}</ref><ref>{{Cite web|last=Bonaventure|first=Kolog Yenwonah|title=BRUTALITY: I was Hearts of Oak supporter but now I pledge Kotoko – Abdul Salam reveals {{!}} Ghana Sports Center|url=https://ghanasportscenter.com/2020/06/25/brutality-i-was-hearts-of-oak-supporter-but-now-i-pledge-kotoko-abdul-salam-reveals/|access-date=2021-04-14|language=en-US|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414185719/https://ghanasportscenter.com/2020/06/25/brutality-i-was-hearts-of-oak-supporter-but-now-i-pledge-kotoko-abdul-salam-reveals/|url-status=dead}}</ref> Bissa ne a kabila.<ref>{{Cite web|title=The Bissa 5: Meet The Five Bissa Men Contesting 2020 Parliamentary Seats|url=https://www.modernghana.com/news/1028157/the-bissa-5-meet-the-five-bissa-men-contesting.html|access-date=2022-08-23|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
== Tallafawa ==
A watan Mayun 2022, ya gabatar da sama da guda 4,500 na tsabtace hannu ga mutanen New Edubiase Constituency a lokacin annobar COVID-19 a Ghana.<ref>{{Cite web|date=2020-03-27|title=Covid-19: NDC Parliamentary Candidate distributes Hand Sanitizers to constituents|url=https://ghananewsonline.com.gh/covid-19-ndc-parliamentary-candidate-distributes-hand-sanitizers-to-constituents/|access-date=2022-08-23|website=Ghananewsonline.com.gh|language=en-US}}</ref>
== Manazarta ==
[[Category:Haifaffun 1985]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
1wt2aoi7izjtpupu6gsf44toub5pv5g
Abdurahman Meziane
0
42519
831953
618266
2026-05-07T17:52:21Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831953
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abderrahmane Meziane Bentahar''' ( {{Lang-ar|عبد الرحمن مزيان}} ) (an haife shi a 7 ga watan Maris ɗin 1994), [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Aljeriya wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na USM Alger a gasar Ligue 1 ta Aljeriya .<ref>{{cite web | url = http://www.competition.dz/actualites/89-ligue-1/79099-usma-meziane-signe-finalement.html | title = USMA : Meziane signe finalement | access-date = 2023-03-03 | archive-date = 2023-03-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230303034956/http://www.competition.dz/actualites/89-ligue-1/79099-usma-meziane-signe-finalement.html | url-status = dead }}</ref>
== Aikin kulob ==
=== USM Alger ===
A shekarar 2011 Abderrahmane Meziane ya shiga USM Alger Academy, ya fito daga Kwalejin FAF . Inda ya samu nasarar lashe kofuna biyu a gasar Ligue Professionnelle 1Meziane U21 kakar 2012-2013 da 2013-14 da daya a kofin da U17 a 2011 da USM Blida kuma ya ci kwallo a wasa.<ref>{{cite web |url=http://www.depechedekabylie.com/sport/95052-lusm-alger-remporte-le-trophee.html |title=L'USM Alger remporte le trophée |website=depechedekabylie.com |access-date=10 August 2017}}</ref> Wasan farko na hukuma tare da ƙungiyar farko shine a cikin 2013-14 kakar a cikin Ligue Professionnelle 1 da JSM Béjaïa kuma ya shiga cikin minti ɗaya kawai a matsayin wanda zai maye gurbin Mokhtar Benmoussa, A cikin kakar wasa ta gaba, Meziane ya ci gaba. zuwa tawagar farko kuma ya buga wasanni takwas kuma ya zura kwallo daya a ragar JS Saoura a gasar Ligue ProfessionnelMezianele 1. A ranar 8 ga watan Yulin 2015, Meziane ya koma aro na kaka daya zuwa RC Arbaâ don samun damar buga wasa sosai, kuma ya yi fice sosai, wanda hakan ya sa ya koma USM Alger da karfi, kuma a kakar farko bayan dawowarsa Meziane ya yi nasara. takensa na farko a fagen kwallon kafa ta cin kofin Super Cup . Amma ga Ligue Professionnelle 1 Meziane shi ne na biyu mafi kyau scorer da takwas a raga daidai da Oussama Darfalou . A ranar 21 ga watan Yunin 2017, Meziane ya ci kwallonsa ta farko a gasar cin kofin zakarun nahiyar Afirka ta CAF da Zamalek da ci 2-0. A kakar wasansa ta karshe Meziane ya lashe kofin Ligue Professionnelle 1 a karon farko kuma a zagayen karshe da CS Constantine inda ya zura ƙwallon a ragar kungiyar da ci 3-1 don tabbatar da kambun.
=== Gwajin waje na farko ===
A ranar 13 ga Yuni, 2019, Meziane ya sanya hannu kan kwantiraginsa na farko na kasashen waje na yanayi hudu tare da Masarautar Al Ain . kuma wasansa na farko ya kasance a gasar cin kofin UAE da Shabab Al Ahli wanda suka tashi 2-2. bayan haka Meziane ya samu rauni a gwiwarsa wanda hakan ya sa ya yi jinyar fiye da wata guda. A ranar 15 ga Disamba, Meziane ya ci kwallonsa ta farko a kan Ajman da ci 4–1. A ranar 18 ga Janairun 2020, Meziane ya sanya hannu kan yanayi uku da rabi a Espérance de Tunis akan dala miliyan daya da rabi.<ref>{{cite web |url=https://www.mosaiquefm.net/fr/mercato/673132/abderrahmane-meziane-nouvelle-recrue-de-l-est |title=Abderrahmane Meziane nouvelle recrue de l'EST |website=mosaiquefm.net |access-date=18 January 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dzfoot.com/2020/01/18/mercato-meziane-debarque-a-lesperance-tunis-174470.php |title=Mercato : Meziane débarque à l'Espérance de Tunis |website=dzfoot.com |access-date=18 January 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dzfoot.com/2020/01/19/mercato-meziane-a-coute-15-million-de-dollars-a-lest-174493.php |title=Mercato : Meziane a coûté 1,5 million de dollars à l'EST |website=dzfoot.com |access-date=19 January 2020}}</ref> Kuma wasan farko ya kasance a gasar Ligue 1 da CS Hammam-Lif, bayan tsayawa na tsawon watanni biyar saboda cutar sankarau ta COVID-19 a gasar kwallon kafa ta Tunisia ta dawo, A ranar 22 ga Agustan 2020, Meziane ya sha na farko da burin da Stade Tunisien kawo karshen kakar tare da biyu sunayen sarauta da Ligue Professionnelle 1 da Super Cup . A kakar wasa ta biyu ana sa ran Meziane zai fashe da dukkan karfinsa, amma saboda raunin da kociyan ya yi a kansa, hukumar Espérance de Tunis ta yanke shawarar siyar da shi, amma babu wata kungiya da ta mika masa kwantiragi da shi. karshen kakar wasa an kori Meziane a hukumance.
=== USM Alger ya sake dawowa ===
A ranar 21 ga Agustan 2021, Meziane ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu tare da USM Alger kuma bayan babban tattaunawa game da albashi, sun amince da miliyan 260 a kowane wata.<ref>{{cite web |url=http://www.competition.dz/actualites/89-ligue-1/79099-usma-meziane-signe-finalement.html |title=USMA : Meziane signe finalement |website=competition.dz |date=21 August 2021 |accessdate=21 August 2021 |archive-date=21 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210821140444/http://www.competition.dz/actualites/89-ligue-1/79099-usma-meziane-signe-finalement.html |url-status=dead }}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
A cikin shekarar 2015, Meziane yana cikin tawagar 'yan kasa da shekaru 23 ta Algeria a gasar cin kofin Afrika na U-23 na shekarar 2015 a [[Senegal]] . <ref>{{cite web|url=http://www.dzfoot.com/2015/11/18/can-u23-pas-de-pro-dans-les-23-algeriens-77366.php|title=CAN U23 : Pas de "pro" dans les 21 algériens|author=M-A-D|publisher=DZFoot|language=French|date=November 18, 2015|access-date=November 30, 2015|archive-date=July 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180725123028/http://www.dzfoot.com/2015/11/18/can-u23-pas-de-pro-dans-les-23-algeriens-77366.php|url-status=dead}}</ref> inda ya shiga cikin dukkan wasanni kuma ya jagoranci tawagar kasar zuwa Kwallon kafa a gasar Olympics ta lokacin bazara na shekarar 2016 a karon farko a cikin shekaru 36, Meziane ya kasance mai suna a cikin tawagar don gasar Olympics ta 2016 . A wasan farko da Honduras, ya dauki bangare a madadin Mohamed Benkablia, kuma a cikin wadannan matches da Argentina ya halarci a madadin sake, kuma a wannan karon a wurin Zakaria Haddouche, a wasan karshe da Portugal da kuma bayan An cire tawagar kasar, Meziane ya shiga cikin dukkanin mintuna 90. a cikin shekarar 2017 Meziane ya yi kira a karon farko ga tawagar 'yan wasan Algeria A' a gasar cin kofin CHAN na shekarar 2018 da Libya .
== Kididdigar sana'a ==
=== Kulob ===
{{Updated|26 June 2021}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |Cup
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="7" |USM Alger
|2013–14
| rowspan="6" |Algerian Ligue 1
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|0
|-
|2014–15
|5
|1
|2
|0
| colspan="2" |—
|1
|0
|8
|1
|-
|2016–17
|26
|8
|3
|0
|1
|0-
|1
|38
|9
|-
|2017–18
|18
|2
|2
|0
| colspan="2" |—
|8
|1
|28
|3
|-
|2018–19
|24
|7
|3
|0
|3
|0
|6
|1
|36
|8
|-
|2021–22
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|0
|0
|-
! colspan="2" |Total
!74
!18
!10
!0
!4
!0
!23
!3
!111
!21
|-
| valign="center" |→ RC Arbaâ (loan)
|2015–16
|Ligue 1
|25
|2
|3
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|28
|2
|-
|Al Ain FC
|2019–20
|UAE Pro-League
|4
|1
| colspan="2" |—
|2
|0
| colspan="2" |—
|6
|0
|-
| rowspan="3" valign="center" |Espérance ST
|2019–20
| rowspan="2" |Tunisian Ligue 1
|10
|1
|2
|0
| colspan="2" |—
|2
|0
|14
|1
|-
|2020–21
|15
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|3
|0
|18
|0
|-
! colspan="2" |Total
!25
!1
!2
!0
! colspan="2" |—
!5
!0
!32
!1
|-
! colspan="3" |Career total
!130
!22
!15
!0
!6
!0
!28
!3
!178
!25
|}
== Girmamawa ==
=== Kulob ===
; USM Alger
* Aljeriya Professionnelle 1 (1): 2018-19
* Super Cup na Algeria (1): 2016
; Espérance de Tunis
* Tunisiya Professionnelle 1 (2): 2019-20, 2020-21
* Super Cup na Tunisiya (1): 2020
==Manazarta==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* {{Soccerway|abdelkader--meziane/342887}}
* Meziane Ben Tahar at Olympics at Sports-Reference.com (archived)
[[Category:'Yan wasan ƙwallon ƙafa ta ƙasar Aljeriya]]
[[Category:Haihuwan 1994]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
0cy3j1tr52i3tc5tpfgqexsgkcqjb9k
Nike Campbell
0
43288
832464
594729
2026-05-08T11:33:32Z
CommonsDelinker
75
Removing [[:c:File:Nike_Örbrink-scaled.jpg|Nike_Örbrink-scaled.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 30 April 2026.
832464
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:Nike Campbell.jpg|thumb|Hoton Niki Campbell]]
'''Nike Campbell''' (an Haife ta 6 Maris 1976) marubuciya ce, ƙwararriyar maigudanarwar kuɗi, mai gabatarwa kuma mai bayar da agaji da aka haifa a [[Ukraniya|Ukraine]] kuma tushenta a [[Florida]], a cikin kasar [[Amurka]].<ref>"Nike Campbell-Fatoki: The activist, storyteller". ''The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News''. August 27, 2016. Retrieved February 12, 2023.</ref><ref>"Nike Campbell". ''IMDb''. Retrieved February 12, 2023.</ref>
[[Category:Articles with hCards]]
== Farkon Rayuwa da ilimi ==
Campbell itace yarinya na biyu a cikin iyali mai yara hudu. Ko da yake an haife ta a Lviv, [[Ukraniya|Ukraine]], iyayenta ' [[Ɗan Nijeriya|yan Najeriya]] ne kuma ta shafe yawancin shekarunta na girma a [[Najeriya]] tare da kakaninta na uwa.<ref>Osei, Afua (December 5, 2012). "A Tale of Faith, Love, Life & Betrayal! Nike Campbell-Fatoki Spins a "Thread of Gold Beads"". ''BellaNaija''. Retrieved February 12, 2023.</ref>
Campbell ta yi karatun sakandare a Queen's College da ke [[Legas]], bayan ta fara karatun jami'a a Jami'ar Legas. Sai dai ta koma [[Amurka]] don kammala karatunta na jami'a, inda ta samu digiri na farko a fannin tattalin arziki daga Jami'ar Howard. Digiri na biyu daga Jami'ar Amurka da ke [[Washington, D.C.|Washington DC]], inda ta karanta ci gaban kasa da kasa.<ref>"Nike Campbell-Fatoki". ''Culture Intelligence from RED''. Retrieved February 12, 2023.</ref><ref>Odegbami, Omobonike (November 18, 2019). "How I Got My Breakthrough Career-Wise In The US – NIKE CAMPBELL-FATOKI Tells City People". ''City People Magazine''. Retrieved February 12, 2023.</ref>
== Sana'a ==
Nike Campbell tana da gogewa wajen yin aiki a ɓangaren ci gaban ƙasa da ƙasa kuma a matsayin mai kula da kasafin kuɗi da darektan kuɗi kasar ta Amurka. Marubuciya ce da littattafai guda uku da aka buga, gami da ayyukan almara biyu na tarihi. Girma tare da kakaninta ya rinjayi sha'awarta ga almara na tarihi.
Labarin tarihinta na farko, ''Zaren Zinariya'', an buga shine a cikin 2012 ta Mawallafin Magi uku. Ya ba da labarin Amelia, 'yar sarkin ƙarshe na garin Gbehazin, da kuma matsalolin da ta fuskanta na tserewa daga Dahomey a lokacin da yakin Faransa-Dahomey . Sarki Gbehazin shine sarkin Dahomey mai zaman kansa na ƙarshe. A cewar ita Campbell din, halin Amelia ya samo asali ne daga rayuwar ainahin kakarta ta uwa.<ref>"Channels Book Club Features Writers; Nike Campbell Fatoki, Uzor Ngoladi". ''Channels Television''. Retrieved February 12, 2023.</ref><ref>Webmaster (December 14, 2014). "'We can learn so much from historical fiction'". ''Daily Trust''. Retrieved February 12, 2023.</ref><ref>"'Thread Of Gold Beads' – Book Review". ''Teakisi''. September 26, 2014. Retrieved February 12, 2023.</ref>
Aiki na biyu na Campbell, Bury Me Come Sunday Afternoon, tarin gajerun labarai ne da aka buga a cikin 2016 ta Bugawar Quramo<ref>BellaNaija.com (August 9, 2016). "BN Prose – Book Excerpt: Bury Me Come Sunday Afternoon by Nike Campbell-Fatoki". ''BellaNaija''. Retrieved February 12, 2023.</ref><ref>"Nike Campbell-Fatoki | Quramo Publishing". ''www.quramo.com''. Retrieved February 12, 2023.</ref>. Jigoginsa sun yanke game da kwarewar baƙi, lafiyar hankali, addini, tashin hankalin gida da ƙari.<ref>"Cambell-Fatoki reads from Bury Me Come Sunday Afternoon today". ''The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News''. July 24, 2016. Retrieved February 12, 2023.</ref>
Littafinta na uku labari ne na tarihi mai suna Saro. An buga Saro a cikin 2022 ta Labarin Landscape Press.<ref>Kan, Toni (September 23, 2022). "Narrative Landscape Press announces release of "SARO" by Nike Campbell". ''The Lagos Review''. Retrieved February 12, 2023.</ref><ref>Murua, James (September 29, 2022). "Book Digest: Binyavanga Wainaina, Monique Severin, Nike Campbell, Yessoh G.D". ''James Murua's Literature Blog''. Retrieved February 12, 2023.</ref> Ya ba da labarin wani sarkin Egba, Şiwoolu, wanda aka kama shi da matarsa, Dotunu, aka kai su Saliyo kafin su sami hanyarsu ta komawa [[Abeokuta]]. Ruhaniya, cinikin bayi da ke ƙetare [[Tekun Atalanta|tekun Atlantika]], ƙauna, cin amana, da alaƙar iyali wasu jigogi ne da aka bincika a cikin littafin.<ref>"Narrative of marginalisation, dehumanisation of black man must be changed — Nike Campbell". ''The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News''. November 27, 2022. Retrieved February 12, 2023.</ref>
== Daidaitawa ==
Uku daga cikin labarun Campbell an daidaita su azaman wasan kwaikwayo da gajerun fina-finai. A cikin 2014, Thread of Gold Beads an yi shi azaman wasan wasan kwaikwayo ta Gidan Wasan Jama'a don Yin Arts a Cheverly, Amurka.<ref>"Thread Of Gold Beads Premieres In Washington, DC | Sahara Reporters". ''saharareporters.com''. Retrieved February 12, 2023.</ref><ref>Brall, Susan (October 6, 2014). "'Thread of Gold Beads' at Publick Playhouse of the Performing Arts". ''DC Theater Arts''. Retrieved February 12, 2023.</ref>
Biyu daga cikin labarun Bury Me Come Lahadi Bayan La'asar: Apartment 24 da Rasa Addinina, an daidaita su azaman gajerun fina-finai a cikin 2018 da 2019 bi da bi.
Losing my Religion is adapted in 2018. Damilola Orimogunje (wanda aka sani da Maria Ebun Pataki) ne ya ba da umarni kuma ya ƙunshi taurarin [[Nollywood]] kamar Toyin Oshinaike, Omowunmi Dada, Fred Idehen, Ihiechineke Anthony da Brutus Richard.<ref>BellaNaija.com (September 6, 2018). "Here's your First Look at Short Film 'Losing My Religion' starring Omowunmi Dada, Toyin Oshinaike & Fred Idehen". ''BellaNaija''. Retrieved February 12, 2023.</ref><ref>Oguzie, Adaeze (September 6, 2018). "Watch The Teaser For Damilola Orimogunje's New Short Film, "Losing My Religion"". ''The Culture Custodian (Est. 2014.)''. Retrieved February 12, 2023.</ref><ref>Orimogunje, Damilola (November 15, 2018), ''Losing My Religion'' (Short, Drama), 3Magi Productions, retrieved February 12, 2023</ref>
A cikin 2019, Campbell's Apartment 24 an yi shi a matsayin ɗan gajeren fim. John Uche ne ya ba da umarni kuma taurari Olawale Ajao, Kiki Andersen, Dumebi Egbufor da Kike Ayodeji.<ref>Uche, John (October 23, 2019), ''Apartment 24'' (Short, Drama), retrieved February 12, 2023</ref>
== Tallafawa ==
Nike Campbell ta yi imani da karya tatsuniyoyi game da 'yan Afirka kuma a kan haka ta kafa kungiya mai zaman kanta, Hanyoyi zuwa Girma. Hanyoyinmu zuwa Girma suna murna da 'yan Afirka a duk faɗin nahiyar a matsayin wata hanya ta zaburar da wasu da canza mummunan labari mai alaƙa da 'yan Afirka.
== Kyaututtuka/ganewa ==
Campbell ya kasance dan wasan karshe na lambar yabo ta Red Hen Press Award na 2018 don almara.<ref>"Nike Campbell's Saro is a 19th Century West African Tale of Love and Political Intrigue". ''brittlepaper.com''. Retrieved February 12, 2023.</ref>
== Littafi Mai Tsarki ==
* 2012 - Zaren Zinare Beads
* 2016 - Binne Ni Ku zo Lahadi La'asar
* 2022-Saro
== Manazarta ==
{{Reflist|2}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
7ertitbzwduiu55rkbyq4r51gqdhzc9
Alan Walker
0
43651
832290
729771
2026-05-08T06:00:35Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832290
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Dj-alan-walker-4782.jpg|thumb|Alan Walker]]
'''Alan Olav Walker''' (an Haife shi ne a watan 24 Agusta a shekara ta 1997) ɗan Burtaniya-Norwegian mai shirya waqa da kiɗan ne kuma DJ ne da aka fi sani da babbar rawar " Faded wanda yayi a shekarai dubu biyu da sha biyar" (2015), wanda aka ba da takardar platinum a cikin ƙasashe 14. Ya kuma yi wakoki da dama da suka hada da " Sing Me to Sleep ", " Alone ", " Drkside ", da da kuma lost control " On My Way ", dukkansu sun ja hankalin miliyoyin mutane a YouTube.<ref>https://www.allmusic.com/artist/alan-walker-mn0003466503/biography</ref><ref>https://www.billboard.com/artist/alan-walker/</ref><ref>https://www.nme.com/features/alan-walker-interview-different-world-2019-2546605</ref><ref>https://www.officialcharts.com/artist/47857/alan-walker/</ref>
[[File:Alan Walker with a fan.jpg|thumb|Alan Walker]]<ref>https://hypeauditor.com/youtube/alanwalker/{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
A farkon shekarai dubu biyu da sha bakwai 2017, tashar allan Walker ta fito a matsayin tashar wallafa bidiyoyi YouTube mafi yawan rajista a qasar tasu ta Norway, tare da masu biyan kuɗi miliyan 6. Tun daga Maris 2023, tashar sa har yanzu ana biyan kuɗi a Norway, yana samun masu biyan kuɗi miliyan 43 a ranar 11 ga Maris na 2023. Hakanan yana da mafi girman ra'ayi na kowane mahaliccin Norwegian, tare da kusan ra'ayoyi biliyan 12.1 kamar na 21 ga Janairun shekarar 2023.<ref>https://socialblade.com/youtube/channel/UCC4C6v9zv0dRr9Ex3_9H1nQ</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Alan_Walker_(music_producer)</ref><ref>https://hypeauditor.com/youtube/alanwalker/{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://www.noxinfluencer.com/youtube/channel/UCC4C6v9zv0dRr9Ex3_9H1nQ</ref><ref>https://influencermarketinghub.com/top-youtube-channels-in-norway/{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
An haifi Alan Walkene r a ranar 24 ga watan Agusta a shekarai 1997 a Northampton,a qasar burtaniya Ingila, ga ɗan Burtaniya Philip Alan Walker na Anglo-Scott, da matarsa Norway Hilde Omdal Walker. Sakamakon haka, ta gadon iyayensa na duniya, an ba shi izinin zama ɗan ƙasa biyu daga Burtaniya da Norway. <ref>{{Cite web|last3=Alan Walker (music producer)}}</ref><ref>https://www.thefamouspeople.com/profiles/alan-walker-42267.php</ref><ref>https://www.biographygen.com/alan-walker/</ref><ref>https://superstarsbio.com/bios/alan-walker/</ref><ref>{{Cite web |url=https://famousbio.net/stories/people/alan-walker-8042.html |title=Kwafin ajiya |access-date=2025-06-26 |archive-date=2025-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250626224444/https://famousbio.net/stories/people/alan-walker-8042.html |url-status=dead }}</ref><ref>https://leedaily.com/2023/08/04/alan-walker-parents/</ref>
[[File:Alan Walker Hoston.jpg|thumb|Alan Walker]]
[[Fayil:Alan Walker @ Wind Music Awards 2016 12 (cropped).jpg|thumb|Alan Walker]]
Ya girma tare da ’yan’uwa yan gidansu biyu, wata ’yar’uwa mai suna Camilla, wacce ita ma aka haife ta a burtaniya Ingila; da wani ƙane nashi mai suna Andreas, wanda aka haifa acikin yankin burtaniya Norway. Yana ɗan shekara biyu, shi da iyalinsa suka ƙaura zuwa garin [[Bergen]]. Daga baya Walker ya sami sha'awar yin aikin naura, abin sha'awa wanda ya zurfafa shi zuwa ƙirar ƙira, da shirye-shiryen kiɗa. Da farko ba shi da tarihin kiɗa, amma ya sami damar koyar da kansa ta hanyar kallon koyawa [[YouTube|ta YouTube]] dangane da samar da kiɗa.<ref>{{Cite web|last3=Alan Walker (music producer)}}</ref><ref>https://pendona.com/AlanWalker/bio/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://www.thefamouspeople.com/profiles/alan-walker-42267.php</ref><ref>https://www.biographygen.com/alan-walker/</ref><ref>https://superstarsbio.com/bios/alan-walker/</ref><ref>https://www.factsnippet.com/site/facts-about-alan-walker.html</ref>
== Sana'a ==
=== 2012-2016: Farkon Sana'a da ci gaba ===
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1997]]
daew7j5si5z23se3c9itbi31g7st622
Rafael Leão
0
44249
832058
506807
2026-05-07T19:12:30Z
Saad Nuhu
43323
832058
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:LeaoFCSalzburg2022(cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a tsakiyar fili]]
[[Fayil:Rafael Leão WC2022.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão in Milanello 2020.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:RafaelLeaoOff20233.png|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão Milan Lecce 2023 3 (cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a 2023]]
[[Fayil:Rafael Leão February 2018.jpg|thumb|Leão a 2018]]
[[Fayil:LeaoLille2018.jpg|thumb|Rafael Leão a lille 2018]]
[[Fayil:Leao Milan 2022.jpg|thumb|Rafael Leão a milan 2022]]
[[Fayil:Leao Milan-Torino 2021-22.jpg|thumb|Rafael Leão a 2021]]
[[Fayil:Milan - Monza 2022 allenamento 5.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:FC Salzburg gegen Sporting Lissabon (UEFA Youth League Play off, 7. Februar 2018) 24.jpg|thumb|Rafael Leão tare da yan kungiyarsa ta lisbon a 2018]]
'''Rafael Alexandre da Conceição Leão''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 10 ga Yuni, 1999 a garin Almada. Yana taka leda a matsayin ɗan gaba ko kuma mai kai hari daga gefe, musamman a ɓangaren hagu. Ana ɗaukarsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun matasa ‘yan wasan Portugal saboda saurin gudunsa, iya dribbling, da kuma ƙwarewarsa wajen cin ƙwallaye da taimakawa wajen ƙirƙirar damar zura ƙwallo.<ref>UEFA.com – Rafael Leão profile</ref>
== Rayuwar farko ==
Rafael Leão ya taso ne a yankin Almada dake kusa da birnin Lisbon na Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a ƙananan ƙungiyoyi kamar Amora da Foot 21 kafin daga baya ya shiga makarantar koyon wasan ƙwallon ƙafa ta Sporting CP.<ref>Sporting CP Academy Records</ref>
A lokacin da yake makarantar matasa ta Sporting CP, Leão ya yi fice sosai saboda ƙarfin jikinsa da saurin gudu. Masu horaswa sun lura da cewa yana da baiwa ta musamman wajen wuce ‘yan baya da kuma ƙwarewa a bugun ƙwallo da ƙafa biyu.<ref>Portuguese Football Federation Youth Reports</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Leão ya fara bugawa Sporting CP B wasa a shekarar 2017 inda ya ci kwallaye masu yawa cikin kankanin lokaci. Daga baya an ɗaga shi zuwa babbar ƙungiyar Sporting CP a shekarar 2018.<ref>Sporting CP Official Statistics</ref>
Ya fara buga wasansa na farko a babbar ƙungiyar Sporting CP a gasar Primeira Liga, kuma ya ci ƙwallonsa ta farko cikin shekararsa ta farko da babbar ƙungiyar.<ref>Primeira Liga Match Reports</ref>
Sai dai rikice-rikicen da suka faru a Sporting CP a shekarar 2018 sun sa Leão ya yanke kwangilarsa da kulob ɗin, inda daga baya ya koma Faransa.<ref>BBC Sport – Sporting CP crisis</ref>
=== Lille ===
A shekarar 2018 Rafael Leão ya koma kulob ɗin Lille OSC na ƙasar Faransa. A can ya nuna bajintarsa sosai a gasar Ligue 1, inda ya ci ƙwallaye masu muhimmanci kuma ya zama ɗaya daga cikin matasan ‘yan wasan da ake sa ido a Turai.<ref>Ligue 1 Official Website</ref>
Salon wasansa a Lille ya jawo hankalin manyan kulobɓin Turai saboda haɗin sauri, dabaru, da ƙwarewar kai hari.<ref>France Football Analysis</ref>
=== A.C. Milan ===
A shekarar 2019 Leão ya koma [[A.C. Milan]] ta Serie A ta Italiya. A farkon lokutansa ya ɗauki lokaci yana sabawa salon wasan Italiya, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a ƙungiyar.<ref>A.C. Milan Official Announcement</ref>
A kakar 2021–22, Leão ya taka muhimmiyar rawa wajen taimakawa Milan lashe gasar Serie A karo na farko cikin shekaru masu yawa. Ya ci kwallaye da dama tare da bayar da assists masu yawa.<ref>Serie A Records 2021–22</ref>
Saboda bajintarsa, an zaɓe shi a matsayin mafi kyawun ɗan wasa na Serie A a kakar 2021–22.<ref>Serie A MVP Award</ref>
Leão ya shahara wajen kai farmaki daga gefe, musamman ta hanyar amfani da saurinsa wajen karya garkuwar abokan hamayya. Yana kuma da ƙwarewa wajen yin dribble da kuma bugun ƙwallaye daga nesa.<ref>UEFA Technical Analysis</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Leão ya buga wa Portugal a matakan matasa daban-daban kafin daga baya ya shiga babbar tawagar ƙasa.<ref>Portuguese Football Federation</ref>
Ya fara buga wa babbar tawagar Portugal wasa a shekarar 2021. Tun daga wannan lokaci ya kasance cikin ‘yan wasan da ake kira domin manyan gasa kamar UEFA Euro da FIFA World Cup.<ref>FIFA Player Profile</ref>
A gasar [[2022 FIFA World Cup]], Leão ya taimaka wa Portugal da ƙwallaye da kuma ƙwarewarsa a kai hari.<ref>FIFA World Cup Match Reports</ref>
== Salon wasa ==
Ana kallon Rafael Leão a matsayin ɗaya daga cikin mafiya haɗari wajen kai hari daga gefe a Turai. Yana amfani da saurinsa sosai wajen tsallake ‘yan baya kuma yana iya taka leda a matsayin ɗan gaba kai tsaye ko winger.<ref>UEFA Scouting Report</ref>
Masana ƙwallon ƙafa sun kwatanta salon wasansa da na wasu manyan ‘yan wasan gaba saboda yadda yake haɗa ƙarfi, fasaha, da sauri a lokaci guda.<ref>ESPN Football Analysis</ref>
== Rayuwa ta kashin kai ==
Rafael Leão yana da asalin Angola daga wajen iyayensa. Bayan ƙwallon ƙafa, yana sha’awar kiɗa kuma yana yin waƙoƙin rap a lokuta da dama.<ref>Player Tribune Interview</ref>
Ya kuma kasance cikin ‘yan wasan da ke amfani da shafukan sada zumunta wajen hulɗa da magoya baya, musamman magoya bayan Milan da Portugal.<ref>Instagram and Media Interviews</ref>
== Nasarori ==
=== A.C. Milan ===
* '''Serie A''': 2021–22<ref>Serie A Official Records</ref>
=== Portugal ===
* '''UEFA Nations League''': 2018–19<ref>UEFA Nations League Records</ref>
=== Kyaututtuka na mutum ==
* Mafi kyawun ɗan wasa na Serie A: 2021–22<ref>Serie A MVP Award</ref>
* Serie A Team of the Season<ref>Serie A Awards</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.acmilan.com/en/teams/men-first-team/players/rafael-leao/biography Rafael Leão a shafin A.C. Milan]
* [https://www.uefa.com UEFA Profile]
* [https://www.fifa.com FIFA Profile]
{{Tawagar Portugal}}
{{Tawagar A.C. Milan}}
[[Category:1999 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:A.C. Milan players]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Serie A players]]
ebiik1x8z6j1w1ntmqkp1k1du1c63mj
832059
832058
2026-05-07T19:13:19Z
Saad Nuhu
43323
832059
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:LeaoFCSalzburg2022(cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a tsakiyar fili]]
[[Fayil:Rafael Leão WC2022.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão in Milanello 2020.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:RafaelLeaoOff20233.png|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão Milan Lecce 2023 3 (cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a 2023]]
[[Fayil:Rafael Leão February 2018.jpg|thumb|Leão a 2018]]
[[Fayil:LeaoLille2018.jpg|thumb|Rafael Leão a lille 2018]]
[[Fayil:Leao Milan 2022.jpg|thumb|Rafael Leão a milan 2022]]
[[Fayil:Leao Milan-Torino 2021-22.jpg|thumb|Rafael Leão a 2021]]
[[Fayil:Milan - Monza 2022 allenamento 5.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:FC Salzburg gegen Sporting Lissabon (UEFA Youth League Play off, 7. Februar 2018) 24.jpg|thumb|Rafael Leão tare da yan kungiyarsa ta lisbon a 2018]]
'''Rafael Alexandre da Conceição Leão''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 10 ga Yuni, 1999 a garin Almada. Yana taka leda a matsayin ɗan gaba ko kuma mai kai hari daga gefe, musamman a ɓangaren hagu. Ana ɗaukarsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun matasa ‘yan wasan Portugal saboda saurin gudunsa, iya dribbling, da kuma ƙwarewarsa wajen cin ƙwallaye da taimakawa wajen ƙirƙirar damar zura ƙwallo.<ref>UEFA.com – Rafael Leão profile</ref>
== Rayuwar farko ==
Rafael Leão ya taso ne a yankin Almada dake kusa da birnin [[Lisbon]] na Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a ƙananan ƙungiyoyi kamar Amora da Foot 21 kafin daga baya ya shiga makarantar koyon wasan ƙwallon ƙafa ta Sporting CP.<ref>Sporting CP Academy Records</ref>
A lokacin da yake makarantar matasa ta Sporting CP, Leão ya yi fice sosai saboda ƙarfin jikinsa da saurin gudu. Masu horaswa sun lura da cewa yana da baiwa ta musamman wajen wuce ‘yan baya da kuma ƙwarewa a bugun ƙwallo da ƙafa biyu.<ref>Portuguese Football Federation Youth Reports</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Leão ya fara bugawa Sporting CP B wasa a shekarar 2017 inda ya ci kwallaye masu yawa cikin kankanin lokaci. Daga baya an ɗaga shi zuwa babbar ƙungiyar Sporting CP a shekarar 2018.<ref>Sporting CP Official Statistics</ref>
Ya fara buga wasansa na farko a babbar ƙungiyar Sporting CP a gasar Primeira Liga, kuma ya ci ƙwallonsa ta farko cikin shekararsa ta farko da babbar ƙungiyar.<ref>Primeira Liga Match Reports</ref>
Sai dai rikice-rikicen da suka faru a Sporting CP a shekarar 2018 sun sa Leão ya yanke kwangilarsa da kulob ɗin, inda daga baya ya koma Faransa.<ref>BBC Sport – Sporting CP crisis</ref>
=== Lille ===
A shekarar 2018 Rafael Leão ya koma kulob ɗin Lille OSC na ƙasar Faransa. A can ya nuna bajintarsa sosai a gasar Ligue 1, inda ya ci ƙwallaye masu muhimmanci kuma ya zama ɗaya daga cikin matasan ‘yan wasan da ake sa ido a Turai.<ref>Ligue 1 Official Website</ref>
Salon wasansa a Lille ya jawo hankalin manyan kulobɓin Turai saboda haɗin sauri, dabaru, da ƙwarewar kai hari.<ref>France Football Analysis</ref>
=== A.C. Milan ===
A shekarar 2019 Leão ya koma [[A.C. Milan]] ta Serie A ta Italiya. A farkon lokutansa ya ɗauki lokaci yana sabawa salon wasan Italiya, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a ƙungiyar.<ref>A.C. Milan Official Announcement</ref>
A kakar 2021–22, Leão ya taka muhimmiyar rawa wajen taimakawa Milan lashe gasar Serie A karo na farko cikin shekaru masu yawa. Ya ci kwallaye da dama tare da bayar da assists masu yawa.<ref>Serie A Records 2021–22</ref>
Saboda bajintarsa, an zaɓe shi a matsayin mafi kyawun ɗan wasa na Serie A a kakar 2021–22.<ref>Serie A MVP Award</ref>
Leão ya shahara wajen kai farmaki daga gefe, musamman ta hanyar amfani da saurinsa wajen karya garkuwar abokan hamayya. Yana kuma da ƙwarewa wajen yin dribble da kuma bugun ƙwallaye daga nesa.<ref>UEFA Technical Analysis</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Leão ya buga wa Portugal a matakan matasa daban-daban kafin daga baya ya shiga babbar tawagar ƙasa.<ref>Portuguese Football Federation</ref>
Ya fara buga wa babbar tawagar Portugal wasa a shekarar 2021. Tun daga wannan lokaci ya kasance cikin ‘yan wasan da ake kira domin manyan gasa kamar UEFA Euro da FIFA World Cup.<ref>FIFA Player Profile</ref>
A gasar [[2022 FIFA World Cup]], Leão ya taimaka wa Portugal da ƙwallaye da kuma ƙwarewarsa a kai hari.<ref>FIFA World Cup Match Reports</ref>
== Salon wasa ==
Ana kallon Rafael Leão a matsayin ɗaya daga cikin mafiya haɗari wajen kai hari daga gefe a Turai. Yana amfani da saurinsa sosai wajen tsallake ‘yan baya kuma yana iya taka leda a matsayin ɗan gaba kai tsaye ko winger.<ref>UEFA Scouting Report</ref>
Masana ƙwallon ƙafa sun kwatanta salon wasansa da na wasu manyan ‘yan wasan gaba saboda yadda yake haɗa ƙarfi, fasaha, da sauri a lokaci guda.<ref>ESPN Football Analysis</ref>
== Rayuwa ta kashin kai ==
Rafael Leão yana da asalin Angola daga wajen iyayensa. Bayan ƙwallon ƙafa, yana sha’awar kiɗa kuma yana yin waƙoƙin rap a lokuta da dama.<ref>Player Tribune Interview</ref>
Ya kuma kasance cikin ‘yan wasan da ke amfani da shafukan sada zumunta wajen hulɗa da magoya baya, musamman magoya bayan Milan da Portugal.<ref>Instagram and Media Interviews</ref>
== Nasarori ==
=== A.C. Milan ===
* '''Serie A''': 2021–22<ref>Serie A Official Records</ref>
=== Portugal ===
* '''UEFA Nations League''': 2018–19<ref>UEFA Nations League Records</ref>
=== Kyaututtuka na mutum ==
* Mafi kyawun ɗan wasa na Serie A: 2021–22<ref>Serie A MVP Award</ref>
* Serie A Team of the Season<ref>Serie A Awards</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.acmilan.com/en/teams/men-first-team/players/rafael-leao/biography Rafael Leão a shafin A.C. Milan]
* [https://www.uefa.com UEFA Profile]
* [https://www.fifa.com FIFA Profile]
{{Tawagar Portugal}}
{{Tawagar A.C. Milan}}
[[Category:1999 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:A.C. Milan players]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Serie A players]]
56wuxvya55xfrug7bduyf8ursmyqwdq
832062
832059
2026-05-07T19:14:42Z
Saad Nuhu
43323
832062
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:LeaoFCSalzburg2022(cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a tsakiyar fili]]
[[Fayil:Rafael Leão WC2022.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão in Milanello 2020.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:RafaelLeaoOff20233.png|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão Milan Lecce 2023 3 (cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a 2023]]
[[Fayil:Rafael Leão February 2018.jpg|thumb|Leão a 2018]]
[[Fayil:LeaoLille2018.jpg|thumb|Rafael Leão a lille 2018]]
[[Fayil:Leao Milan 2022.jpg|thumb|Rafael Leão a milan 2022]]
[[Fayil:Leao Milan-Torino 2021-22.jpg|thumb|Rafael Leão a 2021]]
[[Fayil:Milan - Monza 2022 allenamento 5.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:FC Salzburg gegen Sporting Lissabon (UEFA Youth League Play off, 7. Februar 2018) 24.jpg|thumb|Rafael Leão tare da yan kungiyarsa ta lisbon a 2018]]
'''Rafael Alexandre da Conceição Leão''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 10 ga Yuni, 1999 a garin Almada. Yana taka leda a matsayin ɗan gaba ko kuma mai kai hari daga gefe, musamman a ɓangaren hagu. Ana ɗaukarsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun matasa ‘yan wasan Portugal saboda saurin gudunsa, iya dribbling, da kuma ƙwarewarsa wajen cin ƙwallaye da taimakawa wajen ƙirƙirar damar zura ƙwallo.<ref>UEFA.com – Rafael Leão profile</ref>
== Rayuwar farko ==
Rafael Leão ya taso ne a yankin Almada dake kusa da birnin [[Lisbon]] na Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a ƙananan ƙungiyoyi kamar Amora da Foot 21 kafin daga baya ya shiga makarantar koyon wasan ƙwallon ƙafa ta Sporting CP.<ref>Sporting CP Academy Records</ref>
A lokacin da yake makarantar matasa ta Sporting CP, Leão ya yi fice sosai saboda ƙarfin jikinsa da saurin gudu. Masu horaswa sun lura da cewa yana da baiwa ta musamman wajen wuce ‘yan baya da kuma ƙwarewa a bugun ƙwallo da ƙafa biyu.<ref>Portuguese Football Federation Youth Reports</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Leão ya fara bugawa Sporting CP B wasa a shekarar 2017 inda ya ci kwallaye masu yawa cikin kankanin lokaci. Daga baya an ɗaga shi zuwa babbar ƙungiyar Sporting CP a shekarar 2018.<ref>Sporting CP Official Statistics</ref>
Ya fara buga wasansa na farko a babbar ƙungiyar Sporting CP a gasar Primeira Liga, kuma ya ci ƙwallonsa ta farko cikin shekararsa ta farko da babbar ƙungiyar.<ref>Primeira Liga Match Reports</ref>
Sai dai rikice-rikicen da suka faru a Sporting CP a shekarar 2018 sun sa Leão ya yanke kwangilarsa da kulob ɗin, inda daga baya ya koma Faransa.<ref>BBC Sport – Sporting CP crisis</ref>
=== Lille ===
A shekarar 2018 Rafael Leão ya koma kulob ɗin Lille OSC na ƙasar Faransa. A can ya nuna bajintarsa sosai a gasar Ligue 1, inda ya ci ƙwallaye masu muhimmanci kuma ya zama ɗaya daga cikin matasan ‘yan wasan da ake sa ido a Turai.<ref>Ligue 1 Official Website</ref>
Salon wasansa a Lille ya jawo hankalin manyan kulobɓin Turai saboda haɗin sauri, dabaru, da ƙwarewar kai hari.<ref>France Football Analysis</ref>
=== A.C. Milan ===
A shekarar 2019 Leão ya koma [[A.C. Milan]] ta Serie A ta Italiya. A farkon lokutansa ya ɗauki lokaci yana sabawa salon wasan Italiya, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a ƙungiyar.<ref>A.C. Milan Official Announcement</ref>
A kakar 2021–22, Leão ya taka muhimmiyar rawa wajen taimakawa Milan lashe gasar Serie A karo na farko cikin shekaru masu yawa. Ya ci kwallaye da dama tare da bayar da assists masu yawa.<ref>Serie A Records 2021–22</ref>
Saboda bajintarsa, an zaɓe shi a matsayin mafi kyawun ɗan wasa na Serie A a kakar 2021–22.<ref>Serie A MVP Award</ref>
Leão ya shahara wajen kai farmaki daga gefe, musamman ta hanyar amfani da saurinsa wajen karya garkuwar abokan hamayya. Yana kuma da ƙwarewa wajen yin dribble da kuma bugun ƙwallaye daga nesa.<ref>UEFA Technical Analysis</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Leão ya buga wa Portugal a matakan matasa daban-daban kafin daga baya ya shiga babbar tawagar ƙasa.<ref>Portuguese Football Federation</ref>
Ya fara buga wa babbar tawagar Portugal wasa a shekarar 2021. Tun daga wannan lokaci ya kasance cikin ‘yan wasan da ake kira domin manyan gasa kamar UEFA Euro da [[FIFA World Cup]].<ref>FIFA Player Profile</ref>
A gasar [[2022 FIFA World Cup]], Leão ya taimaka wa Portugal da ƙwallaye da kuma ƙwarewarsa a kai hari.<ref>FIFA World Cup Match Reports</ref>
== Salon wasa ==
Ana kallon Rafael Leão a matsayin ɗaya daga cikin mafiya haɗari wajen kai hari daga gefe a Turai. Yana amfani da saurinsa sosai wajen tsallake ‘yan baya kuma yana iya taka leda a matsayin ɗan gaba kai tsaye ko winger.<ref>UEFA Scouting Report</ref>
Masana ƙwallon ƙafa sun kwatanta salon wasansa da na wasu manyan ‘yan wasan gaba saboda yadda yake haɗa ƙarfi, fasaha, da sauri a lokaci guda.<ref>ESPN Football Analysis</ref>
== Rayuwa ta kashin kai ==
Rafael Leão yana da asalin Angola daga wajen iyayensa. Bayan ƙwallon ƙafa, yana sha’awar kiɗa kuma yana yin waƙoƙin rap a lokuta da dama.<ref>Player Tribune Interview</ref>
Ya kuma kasance cikin ‘yan wasan da ke amfani da shafukan sada zumunta wajen hulɗa da magoya baya, musamman magoya bayan Milan da Portugal.<ref>Instagram and Media Interviews</ref>
== Nasarori ==
=== A.C. Milan ===
* '''Serie A''': 2021–22<ref>Serie A Official Records</ref>
=== Portugal ===
* '''UEFA Nations League''': 2018–19<ref>UEFA Nations League Records</ref>
=== Kyaututtuka na mutum ==
* Mafi kyawun ɗan wasa na Serie A: 2021–22<ref>Serie A MVP Award</ref>
* Serie A Team of the Season<ref>Serie A Awards</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.acmilan.com/en/teams/men-first-team/players/rafael-leao/biography Rafael Leão a shafin A.C. Milan]
* [https://www.uefa.com UEFA Profile]
* [https://www.fifa.com FIFA Profile]
{{Tawagar Portugal}}
{{Tawagar A.C. Milan}}
[[Category:1999 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:A.C. Milan players]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Serie A players]]
l1s370c3qqyusizr69m32je8bgroxy0
832065
832062
2026-05-07T19:15:28Z
Saad Nuhu
43323
832065
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:LeaoFCSalzburg2022(cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a tsakiyar fili]]
[[Fayil:Rafael Leão WC2022.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão in Milanello 2020.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:RafaelLeaoOff20233.png|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão Milan Lecce 2023 3 (cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a 2023]]
[[Fayil:Rafael Leão February 2018.jpg|thumb|Leão a 2018]]
[[Fayil:LeaoLille2018.jpg|thumb|Rafael Leão a lille 2018]]
[[Fayil:Leao Milan 2022.jpg|thumb|Rafael Leão a milan 2022]]
[[Fayil:Leao Milan-Torino 2021-22.jpg|thumb|Rafael Leão a 2021]]
[[Fayil:Milan - Monza 2022 allenamento 5.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:FC Salzburg gegen Sporting Lissabon (UEFA Youth League Play off, 7. Februar 2018) 24.jpg|thumb|Rafael Leão tare da yan kungiyarsa ta lisbon a 2018]]
'''Rafael Alexandre da Conceição Leão''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 10 ga Yuni, 1999 a garin Almada. Yana taka leda a matsayin ɗan gaba ko kuma mai kai hari daga gefe, musamman a ɓangaren hagu. Ana ɗaukarsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun matasa ‘yan wasan Portugal saboda saurin gudunsa, iya dribbling, da kuma ƙwarewarsa wajen cin ƙwallaye da taimakawa wajen ƙirƙirar damar zura ƙwallo.<ref>UEFA.com – Rafael Leão profile</ref>
== Rayuwar farko ==
Rafael Leão ya taso ne a yankin Almada dake kusa da birnin [[Lisbon]] na Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a ƙananan ƙungiyoyi kamar Amora da Foot 21 kafin daga baya ya shiga makarantar koyon wasan ƙwallon ƙafa ta Sporting CP.<ref>Sporting CP Academy Records</ref>
A lokacin da yake makarantar matasa ta [[Sporting CP]], Leão ya yi fice sosai saboda ƙarfin jikinsa da saurin gudu. Masu horaswa sun lura da cewa yana da baiwa ta musamman wajen wuce ‘yan baya da kuma ƙwarewa a bugun ƙwallo da ƙafa biyu.<ref>Portuguese Football Federation Youth Reports</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Leão ya fara bugawa Sporting CP B wasa a shekarar 2017 inda ya ci kwallaye masu yawa cikin kankanin lokaci. Daga baya an ɗaga shi zuwa babbar ƙungiyar Sporting CP a shekarar 2018.<ref>Sporting CP Official Statistics</ref>
Ya fara buga wasansa na farko a babbar ƙungiyar Sporting CP a gasar Primeira Liga, kuma ya ci ƙwallonsa ta farko cikin shekararsa ta farko da babbar ƙungiyar.<ref>Primeira Liga Match Reports</ref>
Sai dai rikice-rikicen da suka faru a Sporting CP a shekarar 2018 sun sa Leão ya yanke kwangilarsa da kulob ɗin, inda daga baya ya koma Faransa.<ref>BBC Sport – Sporting CP crisis</ref>
=== Lille ===
A shekarar 2018 Rafael Leão ya koma kulob ɗin Lille OSC na ƙasar Faransa. A can ya nuna bajintarsa sosai a gasar Ligue 1, inda ya ci ƙwallaye masu muhimmanci kuma ya zama ɗaya daga cikin matasan ‘yan wasan da ake sa ido a Turai.<ref>Ligue 1 Official Website</ref>
Salon wasansa a Lille ya jawo hankalin manyan kulobɓin Turai saboda haɗin sauri, dabaru, da ƙwarewar kai hari.<ref>France Football Analysis</ref>
=== A.C. Milan ===
A shekarar 2019 Leão ya koma [[A.C. Milan]] ta Serie A ta Italiya. A farkon lokutansa ya ɗauki lokaci yana sabawa salon wasan Italiya, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a ƙungiyar.<ref>A.C. Milan Official Announcement</ref>
A kakar 2021–22, Leão ya taka muhimmiyar rawa wajen taimakawa Milan lashe gasar Serie A karo na farko cikin shekaru masu yawa. Ya ci kwallaye da dama tare da bayar da assists masu yawa.<ref>Serie A Records 2021–22</ref>
Saboda bajintarsa, an zaɓe shi a matsayin mafi kyawun ɗan wasa na Serie A a kakar 2021–22.<ref>Serie A MVP Award</ref>
Leão ya shahara wajen kai farmaki daga gefe, musamman ta hanyar amfani da saurinsa wajen karya garkuwar abokan hamayya. Yana kuma da ƙwarewa wajen yin dribble da kuma bugun ƙwallaye daga nesa.<ref>UEFA Technical Analysis</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Leão ya buga wa Portugal a matakan matasa daban-daban kafin daga baya ya shiga babbar tawagar ƙasa.<ref>Portuguese Football Federation</ref>
Ya fara buga wa babbar tawagar Portugal wasa a shekarar 2021. Tun daga wannan lokaci ya kasance cikin ‘yan wasan da ake kira domin manyan gasa kamar UEFA Euro da [[FIFA World Cup]].<ref>FIFA Player Profile</ref>
A gasar [[2022 FIFA World Cup]], Leão ya taimaka wa Portugal da ƙwallaye da kuma ƙwarewarsa a kai hari.<ref>FIFA World Cup Match Reports</ref>
== Salon wasa ==
Ana kallon Rafael Leão a matsayin ɗaya daga cikin mafiya haɗari wajen kai hari daga gefe a Turai. Yana amfani da saurinsa sosai wajen tsallake ‘yan baya kuma yana iya taka leda a matsayin ɗan gaba kai tsaye ko winger.<ref>UEFA Scouting Report</ref>
Masana ƙwallon ƙafa sun kwatanta salon wasansa da na wasu manyan ‘yan wasan gaba saboda yadda yake haɗa ƙarfi, fasaha, da sauri a lokaci guda.<ref>ESPN Football Analysis</ref>
== Rayuwa ta kashin kai ==
Rafael Leão yana da asalin Angola daga wajen iyayensa. Bayan ƙwallon ƙafa, yana sha’awar kiɗa kuma yana yin waƙoƙin rap a lokuta da dama.<ref>Player Tribune Interview</ref>
Ya kuma kasance cikin ‘yan wasan da ke amfani da shafukan sada zumunta wajen hulɗa da magoya baya, musamman magoya bayan Milan da Portugal.<ref>Instagram and Media Interviews</ref>
== Nasarori ==
=== A.C. Milan ===
* '''Serie A''': 2021–22<ref>Serie A Official Records</ref>
=== Portugal ===
* '''UEFA Nations League''': 2018–19<ref>UEFA Nations League Records</ref>
=== Kyaututtuka na mutum ==
* Mafi kyawun ɗan wasa na Serie A: 2021–22<ref>Serie A MVP Award</ref>
* Serie A Team of the Season<ref>Serie A Awards</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.acmilan.com/en/teams/men-first-team/players/rafael-leao/biography Rafael Leão a shafin A.C. Milan]
* [https://www.uefa.com UEFA Profile]
* [https://www.fifa.com FIFA Profile]
{{Tawagar Portugal}}
{{Tawagar A.C. Milan}}
[[Category:1999 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:A.C. Milan players]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Serie A players]]
7cs15p0e9ojuzus4q2zsq4gzwo9fdoa
832067
832065
2026-05-07T19:16:15Z
Saad Nuhu
43323
832067
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:LeaoFCSalzburg2022(cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a tsakiyar fili]]
[[Fayil:Rafael Leão WC2022.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão in Milanello 2020.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:RafaelLeaoOff20233.png|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão Milan Lecce 2023 3 (cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a 2023]]
[[Fayil:Rafael Leão February 2018.jpg|thumb|Leão a 2018]]
[[Fayil:LeaoLille2018.jpg|thumb|Rafael Leão a lille 2018]]
[[Fayil:Leao Milan 2022.jpg|thumb|Rafael Leão a milan 2022]]
[[Fayil:Leao Milan-Torino 2021-22.jpg|thumb|Rafael Leão a 2021]]
[[Fayil:Milan - Monza 2022 allenamento 5.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:FC Salzburg gegen Sporting Lissabon (UEFA Youth League Play off, 7. Februar 2018) 24.jpg|thumb|Rafael Leão tare da yan kungiyarsa ta lisbon a 2018]]
'''Rafael Alexandre da Conceição Leão''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 10 ga Yuni, 1999 a garin Almada. Yana taka leda a matsayin ɗan gaba ko kuma mai kai hari daga gefe, musamman a ɓangaren hagu. Ana ɗaukarsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun matasa ‘yan wasan Portugal saboda saurin gudunsa, iya dribbling, da kuma ƙwarewarsa wajen cin ƙwallaye da taimakawa wajen ƙirƙirar damar zura ƙwallo.<ref>UEFA.com – Rafael Leão profile</ref>
== Rayuwar farko ==
Rafael Leão ya taso ne a yankin Almada dake kusa da birnin [[Lisbon]] na Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a ƙananan ƙungiyoyi kamar Amora da Foot 21 kafin daga baya ya shiga makarantar koyon wasan ƙwallon ƙafa ta Sporting CP.<ref>Sporting CP Academy Records</ref>
A lokacin da yake makarantar matasa ta [[Sporting CP]], Leão ya yi fice sosai saboda ƙarfin jikinsa da saurin gudu. Masu horaswa sun lura da cewa yana da baiwa ta musamman wajen wuce ‘yan baya da kuma ƙwarewa a bugun ƙwallo da ƙafa biyu.<ref>Portuguese Football Federation Youth Reports</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Leão ya fara bugawa Sporting CP B wasa a shekarar 2017 inda ya ci kwallaye masu yawa cikin kankanin lokaci. Daga baya an ɗaga shi zuwa babbar ƙungiyar Sporting CP a shekarar 2018.<ref>Sporting CP Official Statistics</ref>
Ya fara buga wasansa na farko a babbar ƙungiyar Sporting CP a gasar Primeira Liga, kuma ya ci ƙwallonsa ta farko cikin shekararsa ta farko da babbar ƙungiyar.<ref>Primeira Liga Match Reports</ref>
Sai dai rikice-rikicen da suka faru a Sporting CP a shekarar 2018 sun sa Leão ya yanke kwangilarsa da kulob ɗin, inda daga baya ya koma Faransa.<ref>BBC Sport – Sporting CP crisis</ref>
=== Lille ===
A shekarar 2018 Rafael Leão ya koma kulob ɗin [[Lille]] OSC na ƙasar Faransa. A can ya nuna bajintarsa sosai a gasar Ligue 1, inda ya ci ƙwallaye masu muhimmanci kuma ya zama ɗaya daga cikin matasan ‘yan wasan da ake sa ido a Turai.<ref>Ligue 1 Official Website</ref>
Salon wasansa a Lille ya jawo hankalin manyan kulobɓin Turai saboda haɗin sauri, dabaru, da ƙwarewar kai hari.<ref>France Football Analysis</ref>
=== A.C. Milan ===
A shekarar 2019 Leão ya koma [[A.C. Milan]] ta Serie A ta Italiya. A farkon lokutansa ya ɗauki lokaci yana sabawa salon wasan Italiya, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a ƙungiyar.<ref>A.C. Milan Official Announcement</ref>
A kakar 2021–22, Leão ya taka muhimmiyar rawa wajen taimakawa Milan lashe gasar Serie A karo na farko cikin shekaru masu yawa. Ya ci kwallaye da dama tare da bayar da assists masu yawa.<ref>Serie A Records 2021–22</ref>
Saboda bajintarsa, an zaɓe shi a matsayin mafi kyawun ɗan wasa na Serie A a kakar 2021–22.<ref>Serie A MVP Award</ref>
Leão ya shahara wajen kai farmaki daga gefe, musamman ta hanyar amfani da saurinsa wajen karya garkuwar abokan hamayya. Yana kuma da ƙwarewa wajen yin dribble da kuma bugun ƙwallaye daga nesa.<ref>UEFA Technical Analysis</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Leão ya buga wa Portugal a matakan matasa daban-daban kafin daga baya ya shiga babbar tawagar ƙasa.<ref>Portuguese Football Federation</ref>
Ya fara buga wa babbar tawagar Portugal wasa a shekarar 2021. Tun daga wannan lokaci ya kasance cikin ‘yan wasan da ake kira domin manyan gasa kamar UEFA Euro da [[FIFA World Cup]].<ref>FIFA Player Profile</ref>
A gasar [[2022 FIFA World Cup]], Leão ya taimaka wa Portugal da ƙwallaye da kuma ƙwarewarsa a kai hari.<ref>FIFA World Cup Match Reports</ref>
== Salon wasa ==
Ana kallon Rafael Leão a matsayin ɗaya daga cikin mafiya haɗari wajen kai hari daga gefe a Turai. Yana amfani da saurinsa sosai wajen tsallake ‘yan baya kuma yana iya taka leda a matsayin ɗan gaba kai tsaye ko winger.<ref>UEFA Scouting Report</ref>
Masana ƙwallon ƙafa sun kwatanta salon wasansa da na wasu manyan ‘yan wasan gaba saboda yadda yake haɗa ƙarfi, fasaha, da sauri a lokaci guda.<ref>ESPN Football Analysis</ref>
== Rayuwa ta kashin kai ==
Rafael Leão yana da asalin Angola daga wajen iyayensa. Bayan ƙwallon ƙafa, yana sha’awar kiɗa kuma yana yin waƙoƙin rap a lokuta da dama.<ref>Player Tribune Interview</ref>
Ya kuma kasance cikin ‘yan wasan da ke amfani da shafukan sada zumunta wajen hulɗa da magoya baya, musamman magoya bayan Milan da Portugal.<ref>Instagram and Media Interviews</ref>
== Nasarori ==
=== A.C. Milan ===
* '''Serie A''': 2021–22<ref>Serie A Official Records</ref>
=== Portugal ===
* '''UEFA Nations League''': 2018–19<ref>UEFA Nations League Records</ref>
=== Kyaututtuka na mutum ==
* Mafi kyawun ɗan wasa na Serie A: 2021–22<ref>Serie A MVP Award</ref>
* Serie A Team of the Season<ref>Serie A Awards</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.acmilan.com/en/teams/men-first-team/players/rafael-leao/biography Rafael Leão a shafin A.C. Milan]
* [https://www.uefa.com UEFA Profile]
* [https://www.fifa.com FIFA Profile]
{{Tawagar Portugal}}
{{Tawagar A.C. Milan}}
[[Category:1999 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:A.C. Milan players]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Serie A players]]
lh38h5p2o718gfpb9dct82e1ag180gn
832070
832067
2026-05-07T19:16:52Z
Saad Nuhu
43323
832070
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[File:LeaoFCSalzburg2022(cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a tsakiyar fili]]
[[Fayil:Rafael Leão WC2022.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão in Milanello 2020.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:RafaelLeaoOff20233.png|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:Rafael Leão Milan Lecce 2023 3 (cropped).jpg|thumb|Rafael Leão a 2023]]
[[Fayil:Rafael Leão February 2018.jpg|thumb|Leão a 2018]]
[[Fayil:LeaoLille2018.jpg|thumb|Rafael Leão a lille 2018]]
[[Fayil:Leao Milan 2022.jpg|thumb|Rafael Leão a milan 2022]]
[[Fayil:Leao Milan-Torino 2021-22.jpg|thumb|Rafael Leão a 2021]]
[[Fayil:Milan - Monza 2022 allenamento 5.jpg|thumb|Rafael Leão]]
[[Fayil:FC Salzburg gegen Sporting Lissabon (UEFA Youth League Play off, 7. Februar 2018) 24.jpg|thumb|Rafael Leão tare da yan kungiyarsa ta lisbon a 2018]]
'''Rafael Alexandre da Conceição Leão''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 10 ga Yuni, 1999 a garin Almada. Yana taka leda a matsayin ɗan gaba ko kuma mai kai hari daga gefe, musamman a ɓangaren hagu. Ana ɗaukarsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun matasa ‘yan wasan Portugal saboda saurin gudunsa, iya dribbling, da kuma ƙwarewarsa wajen cin ƙwallaye da taimakawa wajen ƙirƙirar damar zura ƙwallo.<ref>UEFA.com – Rafael Leão profile</ref>
== Rayuwar farko ==
Rafael Leão ya taso ne a yankin Almada dake kusa da birnin [[Lisbon]] na Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a ƙananan ƙungiyoyi kamar Amora da Foot 21 kafin daga baya ya shiga makarantar koyon wasan ƙwallon ƙafa ta Sporting CP.<ref>Sporting CP Academy Records</ref>
A lokacin da yake makarantar matasa ta [[Sporting CP]], Leão ya yi fice sosai saboda ƙarfin jikinsa da saurin gudu. Masu horaswa sun lura da cewa yana da baiwa ta musamman wajen wuce ‘yan baya da kuma ƙwarewa a bugun ƙwallo da ƙafa biyu.<ref>Portuguese Football Federation Youth Reports</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Leão ya fara bugawa Sporting CP B wasa a shekarar 2017 inda ya ci kwallaye masu yawa cikin kankanin lokaci. Daga baya an ɗaga shi zuwa babbar ƙungiyar Sporting CP a shekarar 2018.<ref>Sporting CP Official Statistics</ref>
Ya fara buga wasansa na farko a babbar ƙungiyar Sporting CP a gasar Primeira Liga, kuma ya ci ƙwallonsa ta farko cikin shekararsa ta farko da babbar ƙungiyar.<ref>Primeira Liga Match Reports</ref>
Sai dai rikice-rikicen da suka faru a Sporting CP a shekarar 2018 sun sa Leão ya yanke kwangilarsa da kulob ɗin, inda daga baya ya koma Faransa.<ref>BBC Sport – Sporting CP crisis</ref>
=== Lille ===
A shekarar 2018 Rafael Leão ya koma kulob ɗin [[Lille]] OSC na ƙasar Faransa. A can ya nuna bajintarsa sosai a gasar Ligue 1, inda ya ci ƙwallaye masu muhimmanci kuma ya zama ɗaya daga cikin matasan ‘yan wasan da ake sa ido a Turai.<ref>Ligue 1 Official Website</ref>
Salon wasansa a Lille ya jawo hankalin manyan kulobɓin Turai saboda haɗin sauri, dabaru, da ƙwarewar kai hari.<ref>France Football Analysis</ref>
=== A.C. Milan ===
A shekarar 2019 Leão ya koma [[A.C. Milan]] ta Serie A ta [[Italiya]]. A farkon lokutansa ya ɗauki lokaci yana sabawa salon wasan Italiya, amma daga baya ya zama muhimmin ɗan wasa a ƙungiyar.<ref>A.C. Milan Official Announcement</ref>
A kakar 2021–22, Leão ya taka muhimmiyar rawa wajen taimakawa Milan lashe gasar Serie A karo na farko cikin shekaru masu yawa. Ya ci kwallaye da dama tare da bayar da assists masu yawa.<ref>Serie A Records 2021–22</ref>
Saboda bajintarsa, an zaɓe shi a matsayin mafi kyawun ɗan wasa na Serie A a kakar 2021–22.<ref>Serie A MVP Award</ref>
Leão ya shahara wajen kai farmaki daga gefe, musamman ta hanyar amfani da saurinsa wajen karya garkuwar abokan hamayya. Yana kuma da ƙwarewa wajen yin dribble da kuma bugun ƙwallaye daga nesa.<ref>UEFA Technical Analysis</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Leão ya buga wa Portugal a matakan matasa daban-daban kafin daga baya ya shiga babbar tawagar ƙasa.<ref>Portuguese Football Federation</ref>
Ya fara buga wa babbar tawagar Portugal wasa a shekarar 2021. Tun daga wannan lokaci ya kasance cikin ‘yan wasan da ake kira domin manyan gasa kamar UEFA Euro da [[FIFA World Cup]].<ref>FIFA Player Profile</ref>
A gasar [[2022 FIFA World Cup]], Leão ya taimaka wa Portugal da ƙwallaye da kuma ƙwarewarsa a kai hari.<ref>FIFA World Cup Match Reports</ref>
== Salon wasa ==
Ana kallon Rafael Leão a matsayin ɗaya daga cikin mafiya haɗari wajen kai hari daga gefe a Turai. Yana amfani da saurinsa sosai wajen tsallake ‘yan baya kuma yana iya taka leda a matsayin ɗan gaba kai tsaye ko winger.<ref>UEFA Scouting Report</ref>
Masana ƙwallon ƙafa sun kwatanta salon wasansa da na wasu manyan ‘yan wasan gaba saboda yadda yake haɗa ƙarfi, fasaha, da sauri a lokaci guda.<ref>ESPN Football Analysis</ref>
== Rayuwa ta kashin kai ==
Rafael Leão yana da asalin Angola daga wajen iyayensa. Bayan ƙwallon ƙafa, yana sha’awar kiɗa kuma yana yin waƙoƙin rap a lokuta da dama.<ref>Player Tribune Interview</ref>
Ya kuma kasance cikin ‘yan wasan da ke amfani da shafukan sada zumunta wajen hulɗa da magoya baya, musamman magoya bayan Milan da Portugal.<ref>Instagram and Media Interviews</ref>
== Nasarori ==
=== A.C. Milan ===
* '''Serie A''': 2021–22<ref>Serie A Official Records</ref>
=== Portugal ===
* '''UEFA Nations League''': 2018–19<ref>UEFA Nations League Records</ref>
=== Kyaututtuka na mutum ==
* Mafi kyawun ɗan wasa na Serie A: 2021–22<ref>Serie A MVP Award</ref>
* Serie A Team of the Season<ref>Serie A Awards</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.acmilan.com/en/teams/men-first-team/players/rafael-leao/biography Rafael Leão a shafin A.C. Milan]
* [https://www.uefa.com UEFA Profile]
* [https://www.fifa.com FIFA Profile]
{{Tawagar Portugal}}
{{Tawagar A.C. Milan}}
[[Category:1999 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:A.C. Milan players]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Serie A players]]
kt5wtx6dinnquirmsnl5obhi0g1siom
Ambaliyar Angola, Namibiya da Zambiya ta 2009
0
48827
832457
683110
2026-05-08T10:55:06Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832457
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Angola-Namibia-Border Locator.png|thumb|tasbira Ambaliyar Angola, Namibiya da Zambiya ta 2009]]
'''Ambaliyar Angola, Namibiya da kuma Zambiya ta 2009,''' [[annoba]] ce da ta [[Faransa|fara]] a [[Faraony|farkon]] watan Maris shekara ta 2009 kuma ta yi sanadiyar mutuwar aƙalla mutum 131 kuma ta shafi kusan mutane 445,000. Ambaliyar ruwa ta shafi yankuna bakwai na [[Namibiya]], larduna uku na [[Zambiya|Zambia]], yankuna biyu na [[Angola]] da kuma wani bangare na [[Botswana]]. Ruwan ya lalata gine-gine da ababen more rayuwa tare da raba akalla mutane 300,000 da muhallansu. An kafa dokar ta baci a arewacin Namibiya a yayin da ake fargabar barkewar [[Cututtukan kirji|cututtuka]]. Hukumomin [[Kungiyar agaji ta Red Cross da Red Crescent ta kasa da kasa|Red Cross]] da gwamnatocin kasashen biyu sun dauke matakai game da [[Annoba|annobar]], kuma [[Hukumar Lafiya ta Duniya]] ta raba tallafi.<ref>https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/hausa/articles/c2kdjnlyej5o.amp?amp_gsa=1&_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM%3D#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17538153083269&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&share=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fhausa%2Farticles%2Fc2kdjnlyej5o</ref>
== Dalilai ==
Yankunan kan iyaka na Angola, Namibiya da Zambia sun mamaye kananan koguna da ke ambaliya akai-akai a lokacin damina daga Disamba zuwa [[Afrilu|Afrilu.]]<ref name="times">{{Cite news|url=http://www.thetimes.co.za/News/Article.aspx?id=962726 |title=Namibia flood disaster|date=19 March 2009 |work=[[The Times (South Africa)]] |accessdate=20 March 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090325081652/http://www.thetimes.co.za/News/Article.aspx?id=962726| archivedate= 25 March 2009 | url-status= dead}}</ref> [[Ambaliyar Namibiya ta 2008|Ambaliyar ruwa a shekarar 2008]] ta kasance daga watan Fabrairu zuwa Maris kuma ta shafi mutane 250,000 a Namibiya inda mutane 42 suka rasa rayukansu. Ambaliyar ruwa a bana ta samo asali ne sakamakon ruwan sama mai yawa<ref>https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/hausa/articles/cnllkgx248eo.amp?amp_gsa=1&_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM%3D#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17537029061582&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&share=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fhausa%2Farticles%2Fcnllkgx248eo</ref>; An samu ruwan sama mai yawa a yankin tun daga watan Disamba fiye da yadda aka samu a duk lokacin damina na watanni biyar na bara.<ref name="bbc-2009-03-13">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7941255.stm |title=Floods hit Angola-Namibia border |date=13 March 2009 |work=[[BBC]] |accessdate=20 March 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090316073624/http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7941255.stm| archivedate= 16 March 2009 | url-status= live}}</ref> Sakamakon haka, ambaliyar ruwa a bana ta yi muni fiye da yadda aka saba fuskanta. An bayyana cewa ambaliyar ruwan na iya zama mafi muni a yankin tsawon shekaru arba'in. <ref name="times" /> Cibiyar nazarin yanayi ta kasar Angola ta sanya dalilin ruwan sama kamar da bakin kwarya wanda ake sa ran zai ci gaba da kasancewa a kasar har zuwa watan Afrilu da zai fara tafiya kudu. <ref name="angolapress">{{Cite news|url=http://www.portalangop.co.ao/motix/en_us/noticias/ambiente/Equatorial-depression-blamed-for-abnormal-heavy-rains,258ad312-8bc3-416b-89c8-83c68c684c5d.html |title=Equatorial depression blamed for abnormal heavy rains |date=15 March 2009 |work=Angola Press |accessdate=23 March 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325083810/http://www.portalangop.co.ao/motix/en_us/noticias/ambiente/Equatorial-depression-blamed-for-abnormal-heavy-rains%2C258ad312-8bc3-416b-89c8-83c68c684c5d.html |archivedate=25 March 2009 |url-status=live }}</ref> Wani rahoto ya dora alhakin ci gaba da ruwan sama kamar da bakin kwarya kan illolin yanayi na La Niña .<ref name="irin">{{Cite news|url=http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=83623|title=Food insecurity looms as floods swallow crops|date=24 March 2009 |work=[[Integrated Regional Information Networks]]|accessdate=24 March 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090326044322/http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=83623| archivedate= 26 March 2009 | url-status= live}}</ref>
== Illoli ==
=== Angola ===
Ambaliyar ruwa ta shafa Angola a cikin larduna biyu: Cuando Cubango da Cunene . Lardin da abin ya fi shafa shi ne Cunene, wanda ke kan [[Cuvelai River|kogin Cuvelai]] . <ref name="SADC1">{{Cite web | author = Southern African Development Community | authorlink = Southern African Development Community | title = Report on the flooding in Namibia and Angola | work = ReliefWeb | date = 20 March 2009 | url = http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900SID/EDIS-7QBPWA?OpenDocument | accessdate = 20 March 2009 | archive-date = 25 March 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090325084721/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900SID/EDIS-7QBPWA?OpenDocument | url-status = dead }}</ref> A cikin Cunene kadai mutane 125,000 ambaliyar ruwan ta shafa kuma 25,000 sun rasa muhallansu. A duk fadin kasar sama da mutane 30,000 ne ambaliyar ta raba da gidajensu.<ref name="SADC2">{{Cite web | author = Reuters Alertnet | authorlink = Alertnet | title = Briefing on southern African floods | work = ReliefWeb | date = 25 March 2009 | url = http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900SID/SNAA-7QJ8TG?OpenDocument | accessdate = 27 March 2009 }}{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Akwai fargabar cewa ambaliyar za ta iya ta'azzara cututtukan da ake da su a yankin, musamman kwalara da [[Cutar zazzaɓin cizon sauro|zazzabin cizon sauro]] . An kuma bayar da rahoton bullar cutar kwalara guda uku a Ondjiva, babban birnin yankin Cunene, kuma jami'an yankin na sa ran adadin zai karu. <ref name="reuters2">{{Cite news|url=http://in.reuters.com/article/health/idINTRE52J2A120090320|title=Angola says cholera infects three, sees more cases|date=20 March 2009 |agency=[[Reuters]]|accessdate=20 March 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090325165818/http://in.reuters.com/article/health/idINTRE52J2A120090320| archivedate= 25 March 2009 | url-status= live}}</ref> Kungiyar agaji ta Red Cross ta ce kawo yanzu an samu asarar rayuka 19 sakamakon ambaliyar ruwa a Angola.
=== Botswana ===
Tsawon [[kogin Okavango]] ya shafi Botswana zuwa 8.62 m, zurfi mafi girma na biyu da aka rubuta kuma mafi girma tun 1969.<ref name="namibian">{{Cite news|url=http://www.namibian.com.na/news/full-story/archive/2009/march/article/zambezi-highest-in-40-years/|title=Zambezi highest in 40 years|date=24 March 2009|work=[[The Namibian]]|accessdate=24 March 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090326054842/http://www.namibian.com.na/news/full-story/archive/2009/march/article/zambezi-highest-in-40-years/|archivedate=26 March 2009|url-status=dead}}</ref> Okavango ya ƙare a Botswana a cikin Okavango Delta kuma gwamnatin Botswana ta ba da sanarwar gargadi ga waɗanda ke zaune a gefen kogin su tashi zuwa tudu. <ref name="daily">{{Cite news|url=http://www.nation.co.ke/News/africa/-/1066/550396/-/13q3m92z/-/ |title=Botswana warns over floods disaster |date=24 March 2009 |work=[[Daily Nation]] |accessdate=25 March 2009 |author=WENE OWINO |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120227041734/http://www.nation.co.ke/News/africa/-/1066/550396/-/13q3m92z/-/ |archivedate=27 February 2012 |url-status=live}}</ref> Gwamnati ta kori iyalai 63 a cikin fargabar cewa ambaliyar ruwan za ta tsananta musamman a gundumar Chobe . Sama da mutane 400 ne suka rasa matsugunansu sakamakon ambaliyar ruwa kuma rundunar tsaron Botswana na kokarin taimakawa wadanda abin ya shafa.<ref name="Botswanagov">{{Cite news |url=http://www.gov.bw/cgi-bin/news.cgi?d=20090326&i=Okavango_floods_displace_400_residents |title=Okavango floods displace 400 residents |date=26 March 2009 |work=Botswana Government |accessdate=27 March 2009 |archiveurl=https://archive.today/20090611221906/http://www.gov.bw/cgi-bin/news.cgi?d=20090326&i=Okavango_floods_displace_400_residents |archivedate=11 June 2009 |url-status=dead}}</ref>
=== Namibiya ===
Yankuna bakwai na Namibiya ambaliyar ta shafa: Omusati, Ohangwena, Oshana, Oshikoto, Zambezi, Kavango da Kunene . Yankunan da abin ya fi shafa sun hada da Omusati, Ohangwena, Oshana da Oshikoto wadanda ke kan kogin Cuvelai.<ref name="taiwan">{{Cite news|url=http://www.etaiwannews.com/etn/news_content.php?id=902926&lang=eng_news |title=Red Cross: Namibians unprepared for severe floods |date=26 March 2009 |work=[[Taiwan News]] |accessdate=26 March 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604102552/http://www.etaiwannews.com/etn/news_content.php?id=902926&lang=eng_news |archivedate=4 June 2011 |url-status=live }}</ref> A yankin Zambezi ruwan ambaliya ya kai wurare 20 km daga inda kogin ya saba gudana. Mutane 300,000 ne ambaliyar ruwa ta shafa a Namibiya wanda ya raba kusan mutane 276,000 da muhallansu. Ambaliyar ruwan ta lalata amfanin gona, gidaje, makarantu, cibiyoyin kiwon lafiya da kuma tituna a kasar wanda shugabanta, Hifikepunye Pohamba, ya ce zai iya fuskantar daya daga cikin bala'o'i mafi muni a tarihin rayuwa. Hanyoyin tsakuwa sun shafi musamman inda kusan kashi 85% na wadanda ke yankunan da abin ya shafa suka lalace tare da yankewa mutane taimako. An dai tafi da mutane da dabbobi kuma an samu wasu kadawa da 'yan doki da ke ninkaya a cikin ruwan da ke kai hare-hare tare da kashe mutane. An samu bullar cutar kwalara a yankin Kunene da ambaliyar ruwan ta kara ta’azzara ta hanyar mamaye kayayyakin tsaftar muhalli da kuma rage samar da tsaftataccen ruwan sha. Cutar zazzaɓin cizon sauro kuma ta karu, inda mutane 2,000 suka kamu da cutar inda 25 daga cikinsu suka mutu. Gwamnatin Namibiya ta bayyana cewa kawo yanzu mutane 112 ne suka mutu sakamakon ambaliyar ruwa.<ref name="AFP2">{{Cite news|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5i8IZT0UAjQcp29zy217ZGb2ZhFDg|title=Southern Africa hit by worst floods in years|date=28 March 2009 |work=[[Agence France-Presse]]|accessdate=28 March 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090328223528/https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5i8IZT0UAjQcp29zy217ZGb2ZhFDg| archivedate= 28 March 2009 | url-status= live}}</ref>
Shugaba Pohamba ya bayyana cewa matsalar karancin abinci na iya biyo bayan ambaliyar ruwa kuma [[Majalisar Ɗinkin Duniya|Majalisar Dinkin Duniya]] ta yi kiyasin cewa noman amfanin gona a Namibia zai ragu da kashi 63 cikin 100 nan da shekara mai zuwa kuma mutane kusan 500,000 za su fuskanci matsalar karancin abinci. Farashin kayan abinci na gida ya riga ya tashi da kashi 37% saboda bala'in.
=== Zambiya ===
Zambiya ta fuskanci ambaliyar ruwa a Lardunan Yamma, Arewa maso Yamma da kuma Kudu . Lalacewar ababen more rayuwa kadai ya kai sama da dala miliyan 5 kuma gundumomi guda daya, Shangombo, ya rage daga taimakon waje gaba daya. Ambaliyar ruwan ta shafi gidaje 20,000 tare da lalata gidaje 5,000 a Lardin Kudu kadai.<ref name="reutersWorst">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/africaCrisis/idUSL0976837 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315033201/https://www.reuters.com/article/africaCrisis/idUSL0976837 |archive-date=15 March 2016 |title=Zambia and Namibia face worst floods in 40 years |date=25 March 2009 |agency=[[Reuters]]|accessdate=26 March 2009 |url-status=dead }}</ref>
=== Wani wuri ===
Ko da yake wannan lamari na musamman na ambaliya ya fi muni fiye da yadda aka fuskanta a baya a Namibiya da Angola, an sami raguwar ambaliyar ruwa a wasu wurare a yankin, kamar a kogin Zambezi, kuma ana sa ran damina za ta wuce makonni hudu kacal. <ref name="SADC1"/><ref name="VoA">{{Cite news|url=http://www.voanews.com/english/2009-03-21-voa14.cfm|title=Floods in Namibia Take Heavy Toll|work=[[Voice of America]]|accessdate=23 March 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090322183649/http://www.voanews.com/english/2009-03-21-voa14.cfm|archivedate=22 March 2009|url-status=dead}}</ref> Ana sa ran madatsar ruwan Kariba da ke [[Zimbabwe]] da kuma madatsar ruwan Cahora Bassa a [[Mozambik|Mozambique]] za su kare kasashen da ke yankin Zambezi na kasa daga ambaliya da ruwan sama a kogin sama ya haifar. Kungiyar agaji ta Red Cross tana kuma sa ido kan guguwar ruwan zafi mai tsanani Izilda wacce ke kan hanyar zuwa gabar tekun gabashin [[Mozambik|Mozambique]] kuma za ta iya haifar da ambaliyar ruwa a can.
== Martani ==
Shugaba Pohamba ya kafa dokar ta baci a yankuna shida na arewacin kasar, kuma ya bukaci taimakon kasashen duniya. Asusun bayar da agaji na jihar Namibiya ya dukufa a yankin inda yake kai ruwa da abinci da tantuna da sauran kayayyaki zuwa yankunan da ambaliyar ruwa ta yi kamari ta jirgin helikwafta da kwale-kwale. Sai dai kuma ana samun cikas sakamakon karancin jiragen sama da na kwale-kwale, kuma ana fama da karancin kudade. Hukumomin agaji na [[Kungiyar agaji ta Red Cross da Red Crescent ta kasa da kasa|Red Cross]] a Angola da Namibiya sun mayar da martani kan bala'in. Kungiyar agaji ta Red Cross ta Angola tana rarraba gidajen sauro, allunan tsaftace ruwa da kuma buhunan ruwa na Rehydration kuma kungiyar agaji ta Red Cross ta Namibia tana rarraba allunan chlorine tare da inganta tsafta a wuraren da abin ya shafa. Hukumar lafiya ta duniya ta kuma mayar da martani tare da kai tan biyar na kayayyakin kiwon lafiya da kuma samar da ruwan sha. Akwai fargabar cewa rikicin kudi na shekara ta 2007-2008 na iya takaita tasirin kungiyoyin agaji wadanda tuni suka yi kaurin suna a fadin Afirka. An kafa sansanonin 'yan gudun hijira a Oshana, Oshikoto, Ohangwena da Omusati a Namibia kuma a halin yanzu suna dauke da mutane kusan 4,500 duk da cewa an ce sun cika makil da rashin ruwan sha da tsaftar muhalli. [[Hukumar Lafiya ta Duniya|Hukumar lafiya ta duniya]] ta aike da kungiyoyin kiwon lafiya da dama zuwa yankin domin horar da ma'aikatan gaggawa da kuma samar da kwararru kan rigakafin cututtuka. Ambaliyar ta zo dai-dai da ziyarar da [[Benedict na Sha Shida|Paparoma Benedict na 16]] ya kai Angola, wanda ya bayyana goyon bayansa ga wadanda ambaliyar ta shafa tare da karfafa yunkurin sake gina kasar.<ref name="cns">{{Cite news|url=http://www.catholicnews.com/data/stories/cns/0901298.htm|title=In Angola, pope encourages postwar spiritual and material recovery|date=20 March 2009|work=[[Catholic News Service]]|accessdate=20 March 2009|archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20090804233404/http%3A//www%2Ecatholicnews%2Ecom/data/stories/cns/0901298%2Ehtm|archivedate=4 August 2009|url-status=dead}}</ref> Kamfanin samar da wutar lantarki na kasar Namibia, NamPower, ya ba da gudummawar kayan abinci na Naira 50,000 ga wadanda suka rasa matsugunansu a yankunan da ke kusa da tashar samar da wutar lantarki ta Ruacana wanda ya kai kashi 70% na bukatun wutar lantarkin kasar.<ref name="reliefweb2">{{Cite news|url=http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900SID/MUMA-7QC8ED?OpenDocument|title=Namibia: Utility donates food to flood-stricken|date=20 March 2009|work=ReliefWeb|accessdate=20 March 2009|archive-date=25 March 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325084725/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900SID/MUMA-7QC8ED?OpenDocument|url-status=dead}}</ref> [[Kungiyar Ƙasashen Duniya Ta Bada Agajin Gaggawa|Kungiyar agaji ta Red Cross da Red Crescent ta kasa da kasa]] ta kaddamar da neman dalar Amurka miliyan 1.3 don tallafawa ayyukan agaji don taimakawa mutane 20,000 a Namibiya.
== Duba kuma ==
* 2008-2009 Cutar kwalara ta Zimbabwe
* [[Ambaliyar Namibiya ta 2008|2008 Ambaliyar Namibiya]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
hdoezcn9g7ce3o26w4c2tjzc40yp5l4
Taron Duniya kan Hakkokin Dan Adam
0
50561
831884
501732
2026-05-07T15:05:45Z
PhotographyEdits
44665
svg logo
831884
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Logo of the United Nations Foundation (2006).svg|thumb|tutar majalisar dinkin duniya]]
'''Majalisar Dinkin Duniya ta gudanar da taron kare hakkin dan Adam''' na duniya a Vienna, Austria, a ranar 14, zuwa 25, ga watan Yuni shekarar 1993. <ref name="norchi-87">Norchi, Charles (2004).
"Human Rights: A Global Common
Interest" . In Krasno, Jean E. (ed.). The
United Nations: Confronting the Challenges of
a Global Society . Lynne Rienner Publishers.
p. 87 . <nowiki>ISBN 1-58826-280-4</nowiki> .{{Cite book}}</ref> Wannan dai shi ne taron kare hakkin dan adam na farko da aka gudanar tun bayan kawo karshen [[Cold War|yakin cacar baka]]. Babban sakamakon taron shine sanarwar Vienna da Shirin Aiki.
== Fage. ==
[[Fayil:United Nations Memorial Cemetery 03.jpg|thumb|tutocin dasuka gudanar da taron Kare hakkin Dan adam]]
Duk da cewa Majalisar Dinkin Duniya ta dade tana aiki a fagen kare hakkin dan Adam, <ref>"Timeline: Human Rights Conventions" . Al
Jazeera . Retrieved 22 March 2009.</ref> taron Vienna ya kasance taro na biyu ne kawai na duniya da aka mayar da hankali kan kare hakkin bil adama musamman, wanda na farko shi ne [[International Conference on Human Rights|taron kasa da kasa kan hakkin dan Adam]] da aka gudanar a [[Tehran]], [[Iran]] a cikin watannin Afrilu–Mayu 1968, don bikin cikar shekaru ashirin da [[Gamayyar Sanarwa na Yancin Dan'adam|shelar ‘yancin ɗan adam ta duniya]]. <ref name="boyle-79">Boyle, Kevin (1995). "Stock-
Taking on Human Rights: The World
Conference on Human Rights, Vienna
1993" . In Beetham, David (ed.). Politics and
Human Rights . Wiley-Blackwell . p. 79 .
<nowiki>ISBN 0-631-19666-8</nowiki> .{{Cite book|last3=Kevin Boyle (lawyer)}}</ref> <ref>"Proclamation of Tehran, Final Act of the
International Conference on Human Rights,
Teheran, 22 April to 13 May 1968" . U.N.
Doc. A/CONF. 32/41 at 3 (1968) via
University of Minnesota Human Rights
Library. Retrieved 22 March 2009.</ref>
Taron Vienna ya zo ne a daidai lokacin da tarurrukan duniya suka shahara, inda aka gudanar da taron Majalisar Dinkin Duniya kan muhalli da raya kasa a [[Rio de Janeiro]], Brazil, a watan Yunin 1992, da taron kasa da kasa kan yawan jama'a da ci gaba a [[Kairo|birnin Alkahira]] na [[Misra|kasar Masar]], nan ba da jimawa ba. a watan Satumba 1994. <ref name="boyle-79"/> Bayan haka, za a yi taruka da yawa, ciki har da taron koli na duniya kan raya al'umma a birnin Copenhagen na kasar Denmark, a watan Maris na shekarar 1995, da taron duniya karo na hudu kan mata a birnin Beijing na kasar Sin, a watan Satumba na shekarar 1995. Ana kallon irin waɗannan tarurrukan a matsayin wata hanya ta haɓaka shiga duniya, tuntuɓar juna, da tsara manufofi, kuma ana ganin ta a matsayin wata babbar sabuwar hanya ta yin tasiri ga al'ummar duniya. <ref name="boyle-79" />
An fara gabatar da ra'ayin yin taron duniya kan 'yancin ɗan adam a cikin 1989. <ref name="boyle-79"/> Ƙarshen [[Cold War|yakin cacar-baka]] ya haifar da bege cewa dogon lokaci da gurgujewar ɗabi'un Majalisar Ɗinkin Duniya saboda adawar da ake yi tsakanin manyan masu ƙarfi za su ƙare. <ref name="boyle-79" />
Gabanin taron na shekarar 1993, an yi asarar yawancin kyakkyawan fata na zamanin 1989. <ref name="boyle-80">Boyle, "Stock-Taking on Human Rights", p. 80.</ref> An gudanar da tarurrukan shirye-shirye a birnin Geneva na kasar Switzerland, tun daga shekarar 1991, kamar yadda wasu tarurrukan yanci da tauraron dan adam suka yi. <ref name="boyle-80" /> Wadannan sun yi gwagwarmaya don samar da sababbin ra'ayoyin da kasashe za su iya amincewa da su, <ref name="nyt042593">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/04/25/world/a-bleak-assessment-as-rights-meeting-nears.html|title=A Bleak Assessment as Rights Meeting Nears|author=Riding, Alan|newspaper=[[The New York Times]]|date=25 April 1993|pages=1–11}}Riding, Alan (25 April 1993). "A Bleak
Assessment as Rights Meeting Nears" . The
New York Times . pp. 1–11.</ref> da kuma nuna bambance-bambancen da ke tattare da rawar da ake takawa na mulkin kasa, kungiyoyi masu zaman kansu (NGOs), da kuma ko sababbin kayan kare hakkin bil adama na Majalisar Dinkin Duniya sun kasance mai yiwuwa kuma ba tare da nuna bambanci ba. <ref name="norchi-87" /> Daga karshe an tilastawa babban taron Majalisar Dinkin Duniya yanke shawara kan ajandar taron a shekarar 1992. <ref name="norchi-87" /> <ref name="boyle-80" /> Pierre Sané, Sakatare Janar na [[Amnesty International]], ya damu da cewa taron na iya wakiltar wani mataki na baya-bayan nan game da 'yancin ɗan adam. <ref name="nyt042593" /> Ya kara da cewa, “Ba abin mamaki ba ne gwamnatocin ba su wuce gona da iri ba. Bayan haka, su ne suke tauye haqqin bil’adama.” <ref name="nyt042593" />
== Taro. ==
Taron na duniya kan kare hakkin dan Adam ya samu halartar wakilan kasashe 171, da kungiyoyi masu zaman kansu 800, tare da mahalarta kusan 7,000, gaba daya. <ref name="boyle-79" /> <ref name="norchi-88">Norchi, "Human Rights: A Global Common Interest", p. 88.</ref> Wannan ya sa ya zama taro mafi girma da aka taɓa yi kan haƙƙin ɗan adam. <ref name="boyle-79"/> Masanin kare hakkin dan Adam John Pace ne ya shirya shi.
An yi ta tattaunawa da yawa gabanin taron kan abubuwan da ba za a iya fada a lokacin taron ba. Dokokin da aka amince da su sun bayyana cewa, ba za a iya ambata takamammen ƙasashe ko wuraren da ake cin zarafin ɗan adam ba, ciki har da waɗanda ke da hannu cikin tashe-tashen hankula na yanzu kamar [[Bosnia da Herzegovina]], [[Angola]], da [[Laberiya]], da waɗanda ke ci gaba da sukar haƙƙin ɗan adam, kamar China, da [[Cuba|Kuba]]. <ref name="nyt061493">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/06/14/world/a-rights-meeting-but-don-t-mention-the-wronged.html|title=A Rights Meeting, but Don't Mention the Wronged|author=Riding, Alan|newspaper=[[The New York Times]]|date=14 June 1993|page=A3}}Riding, Alan (14 June 1993). "A
Rights Meeting, but Don't Mention the
Wronged" . The New York Times . p. A3.</ref> <ref name="boyle-81">Boyle, "Stock-Taking on Human Rights", p. 81.</ref> Maimakon haka, za a tattauna batun take haƙƙin ɗan adam a cikin zayyana kawai; wannan ya sa ''[[New York Times|jaridar New York Times]]'' ta bayyana cewa taron yana gudana "A cikin wani yanayi mai ban mamaki da aka cire daga gaskiya." <ref name="nyt061493" /> Musamman ma cewa, yakin Bosnia da ke ci gaba da gudana a jirgin sama na sa'o'i daya kacal daga Vienna ya shaida cewa babu wani sabon zamani na hadin gwiwar kasa da kasa da ya fara aiki. <ref name="boyle-80">Boyle, "Stock-Taking on Human Rights", p. 80.</ref>
Duk da ka'idojin, kungiyoyi da masu zanga-zangar a wurin taron sun yi farin cikin ambaton takamaiman cin zarafi da ake ci gaba da yi a duk fadin duniya, inda da yawa ke nuna hotunan ta'addanci a kokarin nuna rashin amincewa da juna. <ref name="nyt061693">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/06/16/world/women-seize-focus-at-rights-forum.html|title=Women Seize Focus at Rights Forum|author=Riding, Alan|newspaper=[[The New York Times]]|date=16 June 1993|page=A3}}Riding, Alan (16 June 1993). "Women
Seize Focus at Rights Forum" . The New
York Times . p. A3.</ref> Wani wanda ya damu game da yanayin [[Polisario Front]] da [[yammacin Sahara]] ya ce, "Yana da wuya a lura." <ref name="nyt061693" />
Taron ya yi nazari mai zurfi game da 'yancin ɗan adam, tare da ƙoƙarin nuna [[Haƙƙoƙin Mata|yancin mata]], 'yancin 'yan asalin ƙasa, 'yancin tsiraru, da dai sauransu a cikin yanayin siyasa da tattalin arziki na duniya. Hakkokin mata musamman sun samu gagarumin tasiri a wajen taron.
Daya daga cikin laifuffukan da aka yi a taron shi ne kasashen yammacin duniya da suka shelanta wata ma'ana ta bai daya ga hakkin bil'adama da kasashen da suka ce hakkin bil'adama na bukatar fassara daban-daban a cikin al'adun da ba na yammacin Turai ba, kuma yunkurin sanya ma'anar duniya ya zama tsoma baki a cikin harkokinsu na cikin gida. <ref name="nyt061593">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1993/06/15/world/us-rejects-notion-that-human-rights-vary-with-culture.html|title=U.S. Rejects Notion That Human Rights Vary With Culture|author=Sciolino, Elaine|newspaper=[[The New York Times]]|date=15 June 1993|page=A1}}Sciolino, Elaine (15 June 1993). "U.S.
Rejects Notion That Human Rights Vary With
Culture" . The New York Times . p. A1.</ref> China, [[Siriya|Syria]] da [[Iran]] ne suka jagoranci kungiyar ta baya, sannan ta hada da wasu kasashen Asiya kamar Singapore, [[Maleshiya|Malaysia]], [[Indonesiya|Indonesia]], da [[Vietnam]]. <ref name="nyt061593" /> A ranar bude taron, sakataren harkokin wajen Amurka Warren Christopher ya yi kakkausar suka ga wannan ra'ayi, yana mai cewa "Ba za mu iya barin dangantar al'adu ta zama mafaka ta karshe na danniya ba." <ref name="nyt061593" />
Tsohuwar memba na Majalisar Wakilan Amurka kuma 'yar takarar mataimakin shugaban kasa Geraldine Ferraro ta halarci taron a matsayin wakiliyar Amurka, <ref>"Geraldine Ferraro – Bio" . Fox News
Channel . 5 September 2003. Retrieved 22
March 2009.</ref> kuma ta kasance daya daga cikin mahalarta taron masu matukar sha'awar al'amuran 'yancin mata. <ref>Ferraro, Geraldine (10 June 1993). "Human
Rights for Women" . The New York Times .
p. A27 op-ed.</ref>
Duk da matsin lamba daga jamhuriyar jama'ar kasar Sin, <ref>[http://www.unhchr.ch/Huridocda/Huridoca.nsf/0/f9e14159ae1b90f8c125690a005ab864?Opendocument Lettre datée du 24 juin 1993, adressée au Président de la Conférence mondiale sur les droits de l'homme par le Chef adjoint de la délégation chinoise]</ref> Dalai Lama na 14, ya iya ba da jawabi a gun taron kan nauyin da ya rataya a wuyan dan Adam.<ref>Pierre-Antoine Donnet , Tibet mort ou vif,
Édition Gallimard, 1990 ; Nouv. éd.
augmentée 1993, <nowiki>ISBN 2-07-032802-3</nowiki>
( Tibet: Survival in Question , traduction Tica
Broch, Oxford/Zed Books, 1994,
<nowiki>ISBN 0-19-563573-6</nowiki> , <nowiki>ISBN 1-85649-130-7</nowiki> ,
<nowiki>ISBN 1-85649-129-3</nowiki> )</ref> <ref>{{Cite web |title=A speech given by His Holiness the Dalai Lama to the United Nations World Conference on Human Rights, Vienna, Austria, June 1993. |url=http://www.freetibet.org/about/dalai5 |access-date=2023-06-02 |archive-date=2012-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505000432/http://www.freetibet.org/about/dalai5 |url-status=dead }}</ref>
== Sakamako. ==
Babban sakamakon taron duniya kan 'yancin ɗan adam shine sanarwar Vienna da Shirin Aiki, wanda aka tsara a ƙarshen taron <ref name="boyle-81">Boyle, "Stock-Taking on Human Rights", p. 81.</ref> kuma an amince da shi ta hanyar yarjejeniya ta jihohi 171, a ranar 25, ga watan Yuni 1993. Yayin da wata fassara mai yuwuwa tana ganin wannan takarda a matsayin "kyakkyawan tsari amma wa'azi mara kyau", ya zo ya wakilci yawancin ijma'i kamar yadda ake iya samu kan 'yancin ɗan adam a farkon shekarun 1990. <ref name="boyle-81" /> Kuma a hakika ya sanya sabbin maki a ayyukan kare hakkin dan adam a fannoni da dama. Ya kafa dogaro da dimokuradiyya, da ci gaban tattalin arziki, da yancin ɗan adam. <ref name="norchi-87" /> Musamman, ya maye gurbin Yakin Cold War na 'Yancin Jama'a da Siyasa (CPR) ban da 'yancin zamantakewa da al'adu na tattalin arziki (ESCR) tare da manufar haƙƙin ba za a iya raba su ba (wanda ba zai iya ɗaukar nau'in haƙƙin ɗaya ba tare da ɗayan ba), haɗin kai (saitin ɗaya). na hakkoki yana buƙatar tabbatar da ɗayan), da kuma alaƙa (cewa duk haƙƙoƙin ɗan adam suna da alaƙa da juna). <ref>[[Vienna Declaration and Programme of Action]], Part I, para 5</ref> Ta yi kira da a samar da kayan aikin tallatawa da kare hakkin mata da yara da kuma ‘yan asalin kasar. <ref name="norchi-87" /> Ta bukaci karin kudade ga [[United Nations Center for Human Rights|Cibiyar kare hakkin Bil Adama ta Majalisar Dinkin Duniya]]. <ref name="norchi-88">Norchi, "Human Rights: A Global Common Interest", p. 88.</ref> Mafi mahimmanci, ta yi kira ga sabon ofishi, Babban Kwamishinan 'Yancin Dan Adam na Majalisar Dinkin Duniya. <ref name="norchi-88" />
Daga baya Majalisar Dinkin Duniya ta amince da sanarwar a matsayin wani bangare na kuduri mai lamba 48/121.Har ila yau, ta samar da matsayin Babban Kwamishinan Kare Hakkokin Dan Adam na Majalisar Dinkin Duniya a ranar 20, ga watan Disamba 1993.
A farkon shekara ta 2000s, an fayyace wuraren da sanarwar Vienna da Shirin Aiki suka ba da shawarar an cika su gaba ɗaya ko a sashi. <ref name="norchi-88">Norchi, "Human Rights: A Global Common Interest", p. 88.</ref> Taron ya kuma bayyana muhimmancin da kungiyoyi masu zaman kansu za su ci gaba da takawa wajen samar da ayyukan kare hakkin bil adama. <ref name="norchi-88" /> <ref name="boyle-81">Boyle, "Stock-Taking on Human Rights", p. 81.</ref>
== Manazarta. ==
{{Reflist|2}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://www.ohchr.org/EN/ABOUTUS/Pages/ViennaWC.aspx Taron Duniya kan Hakkokin Dan Adam] a gidan yanar gizon Majalisar Dinkin Duniya
[[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
rk1l02r5ivq3lemvbg18z00tszmx2s0
Ahmad Shah Durrani
0
52821
832273
587539
2026-05-08T01:52:10Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832273
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Detail of Ahmad Shah Abdali on horseback from a larger Faizabad-style painting of the Third Battle of Panipat, Mughal, ca.1761–1770.jpg|thumb|Detail of Ahmad Shah Abdali on horseback from a larger Faizabad-style painting of the Third Battle of Panipat, Mughal, ]]
'''Ahmad Shāh Durrānī''' (Pashto: احمد شاه دراني; Dari: احمد شاه درۆانی), wanda aka fi sani da '''Ahmad Shāhi Abdālī''' (احمد شاه__wol____wol____wol__), shi ne wanda ya kafa Daular Durrani kuma an dauke shi a matsayin wanda ya kafa [[Afghanistan]] ta zamani.<ref name="LoC">{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0010)|title=Ahmad Shah and the Durrani Empire |access-date=23 September 2010|publisher=[[Library of Congress Country Studies]] on [[Afghanistan]]|year=1997}}</ref><ref name="Engels">{{cite web|url=http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/afghanistan/index.htm |title=Afghanistan |access-date=23 September 2010|author=Friedrich Engels|author-link=Friedrich Engels|work=Andy Blunden |publisher=The New American Cyclopaedia, Vol. I|year=1857| archive-url= https://web.archive.org/web/20101018134909/http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/afghanistan/index.htm| archive-date= 18 October 2010 | url-status= live}}</ref><ref name="Clements">{{Cite book|title=Conflict in Afghanistan: a historical encyclopedia|last1=Clements|first1=Frank|url=https://books.google.com/books?id=bv4hzxpo424C&pg=PA81|year=2003|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-85109-402-8|page=81|access-date=23 September 2010}}</ref> A watan Yulin shekara ta 1747, an nada Ahmad Shah a matsayin Sarkin 'yan [[Afghanistan]] ta hanyar ''loya jirga'' a [[Kandahar]], inda ya kafa babban birninsa. Da farko tare da goyon bayan kabilun Pashtun, Ahmad Shah ya tura gabas zuwa [[Mughal Empire|Mughal]] da Maratha Daular [[Indiya]], yamma zuwa ga rushewar Daular Afsharid ta [[Iran]], da arewa zuwa Khanate na Bukhara na Turkestan. A cikin 'yan shekaru, ya faɗaɗa ikonsa daga Khorasan a yamma zuwa Arewacin Indiya a gabas, kuma daga Amu Darya a arewa zuwa Tekun Larabawa a kudu.<ref name="Engels" />
[[File:Portrait miniature of Ahmad Shah Durrani.jpg|thumb|Ahmad Shah Durrani]]
Ba da daɗewa ba bayan ya hau mulki, Ahmad Shah ya ɗauki sunan ''Shāh Durr-i-Durrān'', "Sarkin, Pearl of Pearls", kuma ya canza sunan kabilarsa ta Abdali zuwa "Durrani" bayan kansa. Kabarin Ahmad Shah Durrani yana cikin tsakiyar Kandahar, kusa da Kirka Sharif (Shrine of the Cloak), wanda ya ƙunshi mayafin da aka yi imanin cewa [[Annabawa a Musulunci|annabin]] Musulunci [[Muhammad]] ne ya sa shi. 'Yan [[Afghanistan]] galibi suna kiran Ahmad Shah a matsayin ''Ahmad Shāh Bābā'', "Ahmad Shah Uba".
== Shekaru na farko ==
[[File:Ruins_of_old_Kandahar_Citadel_in_1881.jpg|left|thumb|Hoton 1881 wanda ke nuna sansanin Shah Hussain Hotak a Tsohon Kandahar, inda aka tsare Abdali da ɗan'uwansa Zulfikar. Sojojin Afsharid na Farisa sun lalata shi a shekara ta 1738.]]
Mahaifin Ahmad, Mohammad Zaman Khan, shi ne Gwamnan Herat kuma shugaban kabilar Pashtun Abdali, yayin da kuma mahaifiyarsa, Zarghona Anaa, 'yar Khalu Khan Alakozai ce kuma ta kasance daga kabilar [[Alakozai]]. An haifi Ahmad a Herat (sa'an nan Sadozai Sultanate of Herat, yanzu [[Afghanistan]]), ko Multan (sa'annan Mughal Empire, yanzu [[Pakistan]]) a cikin 1720-1722 a lokacin mutuwar mahaifinsa, lokacin da jagorancin Abdali ke sarrafa yankin [[Herat]].<ref name="Nichols 2015">{{Cite encyclopedia|edition=Gudrun|access-date=Nawas|last=Rowson}}</ref>
A watan Yunin shekarar 1729, sojojin Abdali a karkashin Zulfiqar sun mika wuya ga Nader Shah Afshar, sabon mai mulkin Farisa. Koyaya, nan da nan suka fara tawaye kuma suka mallaki Herat da Mashad. A watan Yulin 1730, ya ci Ibrahim Khan, kwamandan soja kuma ɗan'uwan Nader Shah. Wannan ya sa Nader Shah ya sake karbar Mashad kuma ya shiga tsakani a gwagwarmayar Harat. A watan Yulin 1731, Zulfiqar ya koma babban birninsa Farah inda yake aiki a matsayin gwamna tun 1726. Bayan shekara guda ɗan'uwan Nadir Ibrahim Khan ya mallaki Farah. A wannan lokacin Zulfiqar da saurayi Durrani sun gudu zuwa Kandahar inda suka nemi mafaka tare da Ghiljis. Daga baya Hussain Hotak, mai mulkin Ghilji na yankin Kandahar ya sanya su fursunonin siyasa.<ref>Sarkar, p. 124</ref>
Nader Shah ya kasance yana tattara Abdalis a cikin sojojinsa tun a kusa da 1729. Bayan sun ci Kandahar a 1738, an saki Durrani da ɗan'uwansa Zulfiqar kuma an ba su manyan ayyuka a gwamnatin Nader Shah. An sanya Zulfiqar Gwamna na Mazandaran yayin da Durrani ya ci gaba da aiki a matsayin mai kula da Nader Shah. Ghiljis, wadanda suka fito ne daga yankunan gabashin yankin Kandahar, an kore su daga Kandahar don sake zama Abdalis tare da wasu Qizilbash da sauran Farisawa.<ref name="EofI">C. Collin-Davies (1999). </ref>
Durrani ya tabbatar da kansa a cikin hidimar Nader Shah kuma an inganta shi daga mai kula da kansa (''yasāwal'') don ya umurci Abdali Regiment, sojan doki na sojoji da jami'ai dubu huɗu. Rundunar Abdali ta kasance wani ɓangare na sojojin Nader Shah a lokacin da ya mamaye Daular Mughal a 1738.<ref name="Griffiths">Griffiths, John. </ref>
[[File:Miniature painting of Ahmad Shah Abdali (also known as Ahmad Shah Durrani) painted in Lucknow, ca.1820.jpg|thumb|Ahmad Shah Durrani]]
Tarihin da ya shahara ya nuna cewa Shah zai iya ganin baiwa a cikin matashin kwamandansa. Daga baya, a cewar labarin Pashtun, an ce a Delhi Nader Shah ya kira Durrani, kuma ya ce, "Ku zo gaba Ahmad Abdali. Ka tuna Ahmad Khan Abdali, cewa bayan ni Sarkin zai wuce ku. Nader Shah ya dauke shi ne saboda "mutuntakarsa mai ban sha'awa da jaruntaka" kuma saboda "amincinsa ga masarautar Farisa".<ref name="Mehta, p.247">Mehta, p. 247</ref>
== Samun iko ==
[[File:Coronation_of_Ahmad_Shah_Durrani_in_1747_by_Breshna.jpg|thumb|250x250px|Karrama Ahmad Shah ''Durr-i-Durrān'' da shugabannin Abdali suka yi a [[Kandahar]] a shekara ta 1747]]
[[File:Oval portrait of Ahmad Shah Durrani wearing a green fur-trimmed coat over a red dress and holding an axe, ca.1785–1790.jpg|thumb|Ahmad Shah Durrani]]
Mulkin Nader Shah ya ƙare ba zato ba tsammani a watan Yunin 1747 lokacin da masu tsaronsa suka kashe shi. Masu gadi da ke da hannu a kisan sun yi hakan a asirce don hana Abdalis zuwa ceton Sarkin su. Koyaya, an gaya wa Durrani cewa daya daga cikin matansa ne ya kashe Shah. Duk da haɗarin kai musu hari, rundunar Abdali karkashin jagorancin Durrani ta yi gaggawar ceton Shah ko tabbatar da abin da ya faru. Bayan sun isa alfarwar Shah, sai kawai suka ga jikinsa kuma suka yanke kansa. Bayan ya yi masa hidima da aminci, Abdalis sun yi kuka saboda sun kasa shugaban su, kuma sun koma Kandahar.<ref>[[Olaf Caroe]], ''The Pathans'' (1981 reprint)</ref> Kafin koma Kandahar, ya "cire" hatimin sarauta daga yatsa na Nader Shah da lu'u-lu'u na [[Koh-i-Noor]] da aka ɗaure "a kusa da hannun maigidansa da ya mutu". A kan hanyarsu ta komawa Kandahar, Abdalis sun "karɓi" Durrani a matsayin sabon shugabansu. Saboda haka ya "yi amfani da alamar sarauta" a matsayin "mai mulkin [[Afghanistan]]".<ref name="AS">Mehta, p. 248</ref>
{{Blockquote|At the time of Nadir's death, he commanded a contingent of Abdali Pashtuns. Realizing that his life was in jeopardy if he stayed among the Persians who had murdered Nader Shah, he decided to leave the Persian camp, and with his 4,000 troops he proceeded to Qandahar. Along the way and by sheer luck, they managed to capture a caravan with booty from India. He and his troops were rich; moreover, they were experienced fighters. In short, they formed a formidable force of young Pashtun soldiers who were loyal to their high-ranking leader.<ref name="Vogelsang">{{Cite book|title=The Afghans|last1=Vogelsang|first1=Willem|year=2002|publisher=Wiley-Blackwell |isbn=978-0-631-19841-3|page=228|url=https://books.google.com/books?id=9kfJ6MlMsJQC&pg=PA18 |access-date=23 September 2010}}</ref>}}
Ɗaya daga cikin ayyukan farko na Durrani a matsayin shugaban shine ya ɗauki sunan ''Shāh Durr-i-Durrān'', "Sarki, Pearl of Pearls".
== Duba kuma ==
* Jerin sarakunan Afghanistan
== Manazarta ==
{{Reflist|30em}}
== Haɗin waje ==
* [http://www.khyber.org/pashtotribes/a/abdali.shtml Tarihin Ƙabilar Abdali] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305075437/http://www.khyber.org/pashtotribes/a/abdali.shtml |date=2012-03-05 }}
* [https://web.archive.org/web/20170426061117/http://www.barmazid.com/2014/08/battle-of-panipat-1761_12.html Yaƙin Panipat na Uku, 1761]
* [http://famousdiamonds.tripod.com/koh-i-noordiamond.html Shahararrun Diamonds: Koh-I-Noor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081106160051/http://famousdiamonds.tripod.com/koh-i-noordiamond.html |date=2008-11-06 }}
* [https://web.archive.org/web/20070813210837/http://www.afghan-network.net/Culture/ahmadshah.html Hare-haren Ahmad Shah Abdali]
* [https://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A730801 Labarin Koh-i Noor]
1mmrt7qamu3cvgqnafhjqnzct7n5noe
Abdul Hadi Awang
0
53489
831899
606342
2026-05-07T16:41:40Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831899
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Abdul Hadi bin Awang''' (Jawi; an haife shi a ranar 20 ga Oktoba 1947) [[Ɗan siyasa|ɗan siyasan]] Malaysia ne kuma [[Ulama'u|malamin addini]] wanda ya yi aiki a matsayin memba na majalisar (MP) na Marang tun watan Oktoba 1990, Shugaban Jam'iyyar Musulunci ta Malaysia (PAS), jam'iyyar siyasa ta Islama kuma jam'iyyar da ke cikin hadin gwiwar Perikatan Nasional (PN), tun watan Yulin 2002. Ya yi aiki a matsayin Shugaban Jam'iyyar adawa daga Yuli 2002 zuwa Maris 2004, Menteri Besar na Terengganu daga Disamba 1999 zuwa Maris 2004 kuma memba na Majalisar Dokokin Jihar Terengganu (MLA) na Ru Rendang daga 1986 har zuwa 2018. A matakin kasa da kasa, ya kuma yi aiki a matsayin mataimakin shugaban kungiyar International Union of Muslim Scholars .
Hadi ya sami karatunsa a makarantun unguwa kafin ya ci gaba da karatunsa a [[Jami'ar Musulunci ta Madinah|Jami'ar Musulunci ta Madina]] tsakanin 1969 da 1973, sannan daga baya a [[Jami'ar Al-Azhar|Jami'an Al-Azhar]] .<ref>Hooker, Othman, Clive (2003), pp. 232–3</ref> Bayan ya dawo Malaysia, ya shiga Angkatan Belia Islam Malaysia (ABIM) a shekarar 1977, inda ya zama shugaban jihar Terengganu. Bayan shekara guda, Hadi ya shiga Jam'iyyar Musulunci ta Malaysia (PAS) kuma ya tsaya takarar kujerar majalisa a babban zaben 1978.<ref>Haddad, Voll, Esposito (1991), pg 50</ref> Ya tashi da sauri a cikin matsayi. Ya zama mataimakin shugaban PAS a shekarar 1989 lokacin da aka zabi Fadzil Noor a matsayin shugaban jam'iyyar. Ya kasance mataimakin shugaban kasa har zuwa shekara ta 2002, lokacin da Fadzil ya mutu daga ciwon zuciya, wanda ya haifar da Hadi ya gaji shi a matsayin Shugaban PAS.
Hadi Awang 'yar siyasa ce mai rikitarwa a Malaysia . Tun daga shekarun 1980s yana yin maganganu masu banƙyama game da 'yan tsiraru da ba Musulmai ba da kuma Musulmai na Malay waɗanda ba sa biyan kuɗi ga ra'ayoyin addininsa masu tsattsauran ra'ayi. Sakamakon haka, sau da yawa ya kasance abin bincike da 'yan sanda na Malaysia suka yi.
== Rayuwa ta farko da iyali ==
An haifi Hadi a ranar 20 ga Oktoba 1947, a Kampung Rusila, Marang, Terengganu . Shi ne ɗa na biyar a cikin 'yan uwa tara; hudu daga cikinsu sun mutu. Sunan mahaifinsa shine Haji Awang Mohamad bin Abd Rahman yayin da mahaifiyarsa shine Hajjah Aminah Yusuf . Sun kuma mutu.<ref>[http://partipas.tripod.com/faq/Tghadi_bio.htm Biodata Timbalan Presiden]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mahaifinsa wanda shi ne Tok Guru a Kampung Rusila shi ma mai fafutukar siyasa ne na Hizbul Muslimin Terengganu . Hakazalika, alakarsa ita ce wurin da ake magana da shi da kuma mayar da hankali ga al'umma, musamman a cikin al'amuran addini.
Masu mulkin mallaka sun haramta Hizbul Muslimin, bisa ga nufin jam'iyyar da ke mulki. Bayan 'yan shekaru bayan haramcin, Haji Awang Mohammad ya fito ne a matsayin daya daga cikin na farko da ya gabatar da gwagwarmayar Malay Se-Malaya (PAS) Society a Terengganu.
== Ilimi ==
Tuan Guru Abdul Hadi Awang ya sami ilimi na farko daga mahaifinsa tun daga shekarar 1955. Daga baya, ya sami ilimi a makarantar Rusila National School kafin ya ci gaba da karatun sakandare a makarantar addini ta Marang . Daga nan sai ya bi digiri na Sanawi a makarantar sakandare ta Sultan Zainal Abidin, Kuala Terengganu . Bugu da kari, ya yi karatun addini, Larabci da siyasa tare da mahaifinsa.
Ya ci gaba da karatunsa a [[Jami'ar Musulunci ta Madinah|Jami'ar Musulunci ta Madina]] don samun tallafin digiri na farko na Shari'a daga Masarautar Saudi Arabia tare da goyon bayan mataimakin shugaban Jami'ar Islama ta Madina Sheikh Abdul Aziz bin Abdullah .
[[Fayil:Pengaruh Pemikiran Ikhwanul Muslimin Terhadap Parti Islam Se-Malaysia.jpg|thumb|Abdul Hadi Awang]]
Bayan kimanin shekaru hudu a yankin Larabawa (1969-1973), ya sami digiri na farko a Shari'a ta Musulunci . Ya ci gaba da digiri na biyu a [[Jami'ar Al-Azhar]], Alkahira, Misira, a ''Siyasah Syar'iyyah'' (Kimiyyar Siyasa) daga 1974 zuwa 1976.
== Bayanai ==
* Farish Ahmad Noor, Islama An saka shi: Ci gaban Tarihi na Jam'iyyar Democrat Action Party DAP, 1951-2003, Cibiyar Nazarin Harkokin Jama'a ta Malaysia, 2004,
* Haddad, Yvonne Yazbeck, Voll, John Obert, Esposito, John L., The Contemporary Islamic Revival: A Critical Survey and Bibliography, Greenwood Publishing Group, 1991,
* Hooker, Virginia Matheson, Othman, Norani, Kessler, Clive S., ''Malaysia'': Islama, Al'umma da Siyasa, Cibiyar Nazarin Kudu maso gabashin Asiya, 2003,
* Saw, Swee-Hock, K. Kesavapany, Malaysia: Halin da ke faruwa a baya-bayan nan da kalubale, Cibiyar Nazarin Kudu maso gabashin Asiya, 2006,
[[Category:Rayayyun mutane]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
<ref>[http://partipas.tripod.com/faq/Tghadi_bio.htm Biodata Timbalan Presiden]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
<ref>{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=[[Prime Minister's Department (Malaysia)]]|access-date=25 October 2018|archive-date=17 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017142036/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|url-status=dead}}</ref>
9ivj25t24ihuq5n2581q94cm9gl6uq1
Arda Güler
0
54145
831787
828842
2026-05-07T12:28:56Z
CommonsDelinker
75
Removing [[:c:File:Arda_güler.jpg|Arda_güler.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: not own work https://www.arahkita.com/bola/103350_real-madrid-tundukkan-mallorca-2-1--puncaki-kl
831787
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Arda Güler (2021-22 Süper Lig) - Resim3 (cropped).png|thumb]]
{{Infobox football biography|name=Arda Güler|image=|caption=|full_name=Arda Güler|birth_date={{Birth date and age|2005|2|25}}|birth_place=Ankara, Turkey|position=Attacking midfielder / Winger|currentclub=Real Madrid|clubnumber=15|youthyears1=2014–2019|youthclubs1=Gençlerbirliği|youthyears2=2019–2021|youthclubs2=Fenerbahçe|years1=2021–2023|clubs1=Fenerbahçe|caps1=32|goals1=7|years2=2023–|clubs2=Real Madrid|caps2=67|goals2=13|nationalyears1=2021–2022|nationalteam1=Turkey U17|nationalcaps1=10|nationalgoals1=4|nationalyears2=2022–|nationalteam2=Turkey|nationalcaps2=27|nationalgoals2=6}}
[[Fayil:Modric in LIV VS RMA 2024 (cropped) (Arda Guler).jpg|thumb]]
'''Arda Güler''' (an haife shi 25 Fabrairu 2005) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar [[Turkiyya]] wanda yake taka leda a matsayin attacking midfielder ko winger a ƙungiyar Real Madrid da kuma tawagar ƙasar Turkiyya. An san shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun matasan ‘yan wasa a duniya saboda fasaha, hangen wasa, da iya dribbling a fili.<ref>(https://en.wikipedia.org/wiki/Arda_G%C3%BCler)</ref>
== Rayuwar farko ==
Arda Güler an haife shi a birnin Ankara, [[Turkiyya]]. Ya fara wasan ƙwallon ƙafa tun yana ƙarami a makarantar matasa ta Gençlerbirliği kafin ya koma tsarin matasa na Fenerbahçe a shekarar 2019, inda ya ci gaba da nuna bajinta da fasahar ƙwallon ƙafa.<ref>(https://en.wikipedia.org/wiki/Arda_G%C3%BCler)</ref>
== Ayyukan ƙungiya ==
=== Fenerbahçe ===
Güler ya fara buga wasa a matsayin ɗan ƙungiyar manya na Fenerbahçe a shekarar 2021. A lokacin, ya zama ɗaya daga cikin matasan da suka fi burgewa a [[Süper Lig|Super Lig]] kuma ya zama ƙaramin mai cin ƙwallo a tarihin ƙungiyar bayan ya zura ƙwallo a gasar ƙwallon ƙafa ta Süper Lig.<ref>(https://en.wikipedia.org/wiki/Arda_G%C3%BCler)</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2023, Güler ya koma Real Madrid inda ya ci gaba da bunkasa aikinsa a ƙungiyar. Ya taimaka wa [[Real Madrid CF|Real Madrid]] wajen lashe gasar La Liga da [[UEFA Champions League]] tun bayan zuwansa, yana ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasa masu ƙirƙirar dama a tawagar.<ref>(https://en.wikipedia.org/wiki/Arda_G%C3%BCler)</ref>
== Ayyukan ƙasa ==
Güler ya wakilci ƙasar Turkiyya a matakin ƙasa a matakai daban-daban tun U17 kafin ya yiwa manyan ƙungiyar ƙasa fice a cikin 2022. Ya buga gasar [[UEFA Europa League|UEFA Euro]] 2024, inda ya taimaka wa tawagar a matakai daban-daban kuma ya zama ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan ƙungiyar a wannan gasa.<ref>(https://en.wikipedia.org/wiki/Arda_G%C3%BCler)</ref>
== Salon wasa ==
An yi masa kwatankwacin salon wasa da na wasu manyan ‘yan wasa saboda fasaharsa wajen [[dribbling]], hangen wasa, ƙwarewa wajen rarraba kwallo, da tunani mai sauri a fili. Güler yana da cikakken iko kan kwallo kuma yana iya taka leda a matsayi daban-daban na gaba da tsakiyar fili.<ref>(https://en.wikipedia.org/wiki/Arda_G%C3%BCler)</ref>
== Nasarori ==
=== Real Madrid ===
* [[La Liga]]: 2023–24
* [[UEFA Champions League]]: 2023–24
* [[Supercopa de España]]: 2024
* [[UEFA Super Cup]]: 2024
* [[FIFA Club World Cup]]: 2024<ref></ref>
=== Fenerbahçe ===
* [[Turkish Cup]]: 2022–23<ref>(https://en.wikipedia.org/wiki/Arda_G%C3%BCler)</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[category:Haifaffun 2005]]
[[category:Rayayyun Mutane]]
du4zsu254tnrtxdfhviahk1gbwopzj4
Bruno Fernandes
0
55369
832016
663539
2026-05-07T18:37:16Z
Saad Nuhu
43323
832016
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Portugal national football team 0866 (Bruno Fernandes).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Bruno Fernandes
| hoto = Bruno Fernandes 2023.jpg
| cikakken_suna = Bruno Miguel Borges Fernandes
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1994|9|8}}
| wurin_haihuwa = Maia, Portugal
| tsawo = 1.79 m
| matsayi = Dan wasan tsakiya
| kulob_na_yanzu = Manchester United
| lamba = 8
| matasa_shekaru1 = 2002–2004
| matasa_kulob1 = Infesta
| matasa_shekaru2 = 2004–2012
| matasa_kulob2 = Boavista
| shekaru1 = 2012–2013
| kulob1 = Novara
| wasanni1 = 23
| kwallaye1 = 4
| shekaru2 = 2013–2016
| kulob2 = Udinese
| wasanni2 = 86
| kwallaye2 = 10
| shekaru3 = 2016–2017
| kulob3 = Sampdoria
| wasanni3 = 33
| kwallaye3 = 5
| shekaru4 = 2017–2020
| kulob4 = Sporting CP
| wasanni4 = 83
| kwallaye4 = 39
| shekaru5 = 2020–
| kulob5 = Manchester United
| wasanni5 = 230
| kwallaye5 = 79
| tawagar_kasa1 = Portugal U19
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal U21
| tawagar_kasa4 = Portugal
| wasannin_kasa4 = 70
| kwallayen_kasa4 = 22
}}
'''Bruno Miguel Borges Fernandes''' (an haife shi ranar 8 ga Satumba 1994) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda yake taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya mai kai hari ga kulob ɗin [[Manchester United F.C.|Manchester United]] da kuma tawagar ƙasar Portugal. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan tsakiya na zamaninsa saboda iya kirkirar dama, zura ƙwallaye, da jagoranci a fili.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Profile |url=https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/bruno-fernandes |publisher=Manchester United |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
An haifi Bruno Fernandes a garin Maia da ke arewacin Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara buga wasa a ƙungiyoyin yara kamar Infesta da Boavista. A lokacin samartakarsa ya kasance ɗan wasa mai basira wanda yake iya taka rawa a wurare daban-daban a tsakiya.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Bruno-Fernandes |publisher=Britannica |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2012, Bruno Fernandes ya koma ƙasar Italiya domin fara rayuwar ƙwallon ƙafa ta sana’a tare da kulob ɗin Novara. Duk da ƙuruciyarsa, ya nuna bajinta sosai a Serie B, inda ya jawo hankalin manyan kulob-kulob na Serie A. Salon wasansa mai cike da kuzari da hangen nesa ya taimaka masa wajen samun matsayi cikin sauri.<ref>{{cite web |title=Novara Sign Bruno Fernandes |url=https://www.transfermarkt.com/bruno-fernandes/profil/spieler/240306 |publisher=Transfermarkt |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Daga baya ya koma [[Udinese Calcio|Udinese]] a shekarar 2013, inda ya buga shekaru uku yana koyon tsarin ƙwallon ƙafa na Italiya. A lokacin yana daga cikin matasan ‘yan wasan Portugal da suka yi fice a Serie A. Ya samu yabo saboda iya sarrafa ƙwallo, bugun daga nesa, da bayar da taimakon ƙwallaye.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes at Udinese |url=https://www.goal.com/en/player/bruno-fernandes |publisher=Goal.com |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2016 ya koma [[UC Sampdoria|Sampdoria]], inda ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa. Duk da cewa ya yi shekara guda ne kawai a kulob ɗin, ya zama ɗaya daga cikin muhimman ‘yan wasan ƙungiyar. A wannan lokaci ne manyan kulob-kulob na Turai suka fara nuna sha’awar sayensa.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Sampdoria Career |url=https://www.skysports.com/football/player/141144/bruno-fernandes |publisher=Sky Sports |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2017, Bruno Fernandes ya koma [[Sporting CP]], wanda shi ne kulob ɗin da ya ba shi damar zama tauraro a duniya. A Sporting ya zama kyaftin kuma jagoran ƙungiyar cikin ɗan gajeren lokaci. Ya yi fice wajen zura ƙwallaye da taimakawa wajen kirkirar dama duk da cewa ba ɗan gaba ba ne. A kakar 2018–19 ya zura ƙwallaye fiye da 30 a dukkan gasa, abin da ya sanya aka fara kiransa ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan tsakiya a Turai.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes shines at Sporting |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d8203d9dc7d-3cf9f91bb7f2-1000--bruno-fernandes-profile/ |publisher=UEFA |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A watan Janairun shekarar 2020, [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta sayi Bruno Fernandes daga Sporting CP. Zuwa da ya yi kulob ɗin ya kawo babban sauyi, domin ya taimaka wajen inganta wasan ƙungiyar cikin sauri. Ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Premier League saboda ƙwallaye, taimakon ƙwallaye, da kuma jagoranci.<ref>{{cite web |title=Manchester United sign Bruno Fernandes |url=https://www.bbc.com/sport/football/51290086 |publisher=BBC Sport |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A kakarsa ta farko a Manchester United, Bruno Fernandes ya taimaka wa ƙungiyar wajen samun gurbin shiga gasar [[UEFA Champions League]]. Ya lashe kyaututtuka da dama ciki har da gwarzon ɗan wasan watan Premier League sau da yawa. Masu sharhi da dama sun yaba masa saboda yadda ya canza salon wasan Manchester United bayan zuwansa.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Premier League impact |url=https://www.premierleague.com/players/23396/Bruno-Fernandes/overview |publisher=Premier League |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Bruno Fernandes ya shahara wajen iya bugun fanareti, harba ƙwallo daga nesa, da bayar da dogayen passes masu kyau. Hakanan yana da ƙwarewa wajen jagorantar ‘yan wasa a cikin fili. Yawancin lokaci yana taka rawa a matsayin attacking midfielder, amma yana iya taka leda a matsayin central midfielder ko second striker.<ref>{{cite web |title=How Bruno Fernandes plays |url=https://theanalyst.com/eu/2023/09/bruno-fernandes-analysis/ |publisher=The Analyst |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A matakin ƙasa da ƙasa, Bruno Fernandes ya wakilci Portugal a matakan matasa kafin daga bisani ya shiga babbar tawagar ƙasa. Ya buga gasar [[FIFA World Cup]] da [[UEFA European Championship]]. Ya kasance cikin tawagar Portugal da ta lashe UEFA Nations League a shekarar 2019.<ref>{{cite web |title=Portugal win Nations League |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d81a0c31f76-7a4a7f785f8d-1000--portugal-win-uefa-nations-league/ |publisher=UEFA |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Baya ga ƙwallon ƙafa, Bruno Fernandes mutum ne mai son iyali kuma yana shiga ayyukan taimakon jama’a. Ya taba shiga shirye-shiryen tallafawa yara da marasa galihu tare da bayar da gudummawa ga ayyukan jin kai a Portugal da Ingila.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes charity work |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/bruno-fernandes-supports-community-projects |publisher=Manchester United |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Salon wasa ==
Bruno Fernandes yana daga cikin ‘yan wasan tsakiya masu kirkira a duniya. Yana amfani da hangen nesa wajen samar da dama ga abokan wasansa tare da iya zura ƙwallaye daga matsayi daban-daban. Hakanan yana da ƙarfin hali wajen ɗaukar nauyin jagorantar ƙungiya a lokacin matsin lamba.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes tactical analysis |url=https://www.coachesvoice.com/cv/bruno-fernandes-manchester-united-portugal/ |publisher=The Coaches' Voice |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Nasarori ==
=== Sporting CP ===
* Taça da Liga: 2018–19
* Taça de Portugal: 2018–19
=== Manchester United ===
* EFL Cup: 2022–23
* FA Cup: 2023–24
=== Portugal ===
* UEFA Nations League: 2018–19
== Kyaututtuka ==
* Gwarzon ɗan wasan kakar Sporting CP
* Gwarzon ɗan wasan Premier League na wata sau da dama
* FIFA FIFPro World XI (jerin ‘yan takara)
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/bruno-fernandes Bruno Fernandes a shafin Manchester United]
* [https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/780986 Bruno Fernandes a tawagar Portugal]
{{DEFAULTSORT:Fernandes, Bruno}}
[[Category:1994 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Manchester United F.C. players]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Premier League players]]
[[Category:Sportspeople from Portugal]]
5v7gimdx4d7idlvogcd6jwfljv8ftod
832032
832016
2026-05-07T18:52:19Z
Saad Nuhu
43323
832032
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Portugal national football team 0866 (Bruno Fernandes).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Bruno Fernandes
| hoto = Bruno Fernandes 2023.jpg
| cikakken_suna = Bruno Miguel Borges Fernandes
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1994|9|8}}
| wurin_haihuwa = Maia, Portugal
| tsawo = 1.79 m
| matsayi = Dan wasan tsakiya
| kulob_na_yanzu = Manchester United
| lamba = 8
| matasa_shekaru1 = 2002–2004
| matasa_kulob1 = Infesta
| matasa_shekaru2 = 2004–2012
| matasa_kulob2 = Boavista
| shekaru1 = 2012–2013
| kulob1 = Novara
| wasanni1 = 23
| kwallaye1 = 4
| shekaru2 = 2013–2016
| kulob2 = Udinese
| wasanni2 = 86
| kwallaye2 = 10
| shekaru3 = 2016–2017
| kulob3 = Sampdoria
| wasanni3 = 33
| kwallaye3 = 5
| shekaru4 = 2017–2020
| kulob4 = Sporting CP
| wasanni4 = 83
| kwallaye4 = 39
| shekaru5 = 2020–
| kulob5 = Manchester United
| wasanni5 = 230
| kwallaye5 = 79
| tawagar_kasa1 = Portugal U19
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal U21
| tawagar_kasa4 = Portugal
| wasannin_kasa4 = 70
| kwallayen_kasa4 = 22
}}
'''Bruno Miguel Borges Fernandes''' (an haife shi ranar 8 ga Satumba 1994) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda yake taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya mai kai hari ga kulob ɗin [[Manchester United F.C.|Manchester United]] da kuma tawagar ƙasar Portugal. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan tsakiya na zamaninsa saboda iya kirkirar dama, zura ƙwallaye, da jagoranci a fili.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Profile |url=https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/bruno-fernandes |publisher=Manchester United |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
An haifi Bruno Fernandes a garin Maia da ke arewacin Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara buga wasa a ƙungiyoyin yara kamar Infesta da Boavista. A lokacin samartakarsa ya kasance ɗan wasa mai basira wanda yake iya taka rawa a wurare daban-daban a tsakiya.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Bruno-Fernandes |publisher=Britannica |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2012, Bruno Fernandes ya koma ƙasar ''[[Italiya]]'' domin fara rayuwar ƙwallon ƙafa ta sana’a tare da kulob ɗin Novara. Duk da ƙuruciyarsa, ya nuna bajinta sosai a Serie B, inda ya jawo hankalin manyan kulob-kulob na Serie A. Salon wasansa mai cike da kuzari da hangen nesa ya taimaka masa wajen samun matsayi cikin sauri.<ref>{{cite web |title=Novara Sign Bruno Fernandes |url=https://www.transfermarkt.com/bruno-fernandes/profil/spieler/240306 |publisher=Transfermarkt |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Daga baya ya koma [[Udinese Calcio|Udinese]] a shekarar 2013, inda ya buga shekaru uku yana koyon tsarin ƙwallon ƙafa na Italiya. A lokacin yana daga cikin matasan ‘yan wasan Portugal da suka yi fice a Serie A. Ya samu yabo saboda iya sarrafa ƙwallo, bugun daga nesa, da bayar da taimakon ƙwallaye.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes at Udinese |url=https://www.goal.com/en/player/bruno-fernandes |publisher=Goal.com |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2016 ya koma [[UC Sampdoria|Sampdoria]], inda ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa. Duk da cewa ya yi shekara guda ne kawai a kulob ɗin, ya zama ɗaya daga cikin muhimman ‘yan wasan ƙungiyar. A wannan lokaci ne manyan kulob-kulob na Turai suka fara nuna sha’awar sayensa.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Sampdoria Career |url=https://www.skysports.com/football/player/141144/bruno-fernandes |publisher=Sky Sports |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2017, Bruno Fernandes ya koma [[Sporting CP]], wanda shi ne kulob ɗin da ya ba shi damar zama tauraro a duniya. A Sporting ya zama kyaftin kuma jagoran ƙungiyar cikin ɗan gajeren lokaci. Ya yi fice wajen zura ƙwallaye da taimakawa wajen kirkirar dama duk da cewa ba ɗan gaba ba ne. A kakar 2018–19 ya zura ƙwallaye fiye da 30 a dukkan gasa, abin da ya sanya aka fara kiransa ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan tsakiya a Turai.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes shines at Sporting |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d8203d9dc7d-3cf9f91bb7f2-1000--bruno-fernandes-profile/ |publisher=UEFA |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A watan Janairun shekarar 2020, [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta sayi Bruno Fernandes daga Sporting CP. Zuwa da ya yi kulob ɗin ya kawo babban sauyi, domin ya taimaka wajen inganta wasan ƙungiyar cikin sauri. Ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Premier League saboda ƙwallaye, taimakon ƙwallaye, da kuma jagoranci.<ref>{{cite web |title=Manchester United sign Bruno Fernandes |url=https://www.bbc.com/sport/football/51290086 |publisher=BBC Sport |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A kakarsa ta farko a Manchester United, Bruno Fernandes ya taimaka wa ƙungiyar wajen samun gurbin shiga gasar [[UEFA Champions League]]. Ya lashe kyaututtuka da dama ciki har da gwarzon ɗan wasan watan Premier League sau da yawa. Masu sharhi da dama sun yaba masa saboda yadda ya canza salon wasan Manchester United bayan zuwansa.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Premier League impact |url=https://www.premierleague.com/players/23396/Bruno-Fernandes/overview |publisher=Premier League |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Bruno Fernandes ya shahara wajen iya bugun fanareti, harba ƙwallo daga nesa, da bayar da dogayen passes masu kyau. Hakanan yana da ƙwarewa wajen jagorantar ‘yan wasa a cikin fili. Yawancin lokaci yana taka rawa a matsayin attacking midfielder, amma yana iya taka leda a matsayin central midfielder ko second striker.<ref>{{cite web |title=How Bruno Fernandes plays |url=https://theanalyst.com/eu/2023/09/bruno-fernandes-analysis/ |publisher=The Analyst |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A matakin ƙasa da ƙasa, Bruno Fernandes ya wakilci Portugal a matakan matasa kafin daga bisani ya shiga babbar tawagar ƙasa. Ya buga gasar [[FIFA World Cup]] da [[UEFA European Championship]]. Ya kasance cikin tawagar Portugal da ta lashe UEFA Nations League a shekarar 2019.<ref>{{cite web |title=Portugal win Nations League |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d81a0c31f76-7a4a7f785f8d-1000--portugal-win-uefa-nations-league/ |publisher=UEFA |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Baya ga ƙwallon ƙafa, Bruno Fernandes mutum ne mai son iyali kuma yana shiga ayyukan taimakon jama’a. Ya taba shiga shirye-shiryen tallafawa yara da marasa galihu tare da bayar da gudummawa ga ayyukan jin kai a Portugal da Ingila.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes charity work |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/bruno-fernandes-supports-community-projects |publisher=Manchester United |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Salon wasa ==
Bruno Fernandes yana daga cikin ‘yan wasan tsakiya masu kirkira a duniya. Yana amfani da hangen nesa wajen samar da dama ga abokan wasansa tare da iya zura ƙwallaye daga matsayi daban-daban. Hakanan yana da ƙarfin hali wajen ɗaukar nauyin jagorantar ƙungiya a lokacin matsin lamba.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes tactical analysis |url=https://www.coachesvoice.com/cv/bruno-fernandes-manchester-united-portugal/ |publisher=The Coaches' Voice |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Nasarori ==
=== Sporting CP ===
* Taça da Liga: 2018–19
* Taça de Portugal: 2018–19
=== Manchester United ===
* EFL Cup: 2022–23
* FA Cup: 2023–24
=== Portugal ===
* UEFA Nations League: 2018–19
== Kyaututtuka ==
* Gwarzon ɗan wasan kakar Sporting CP
* Gwarzon ɗan wasan Premier League na wata sau da dama
* FIFA FIFPro World XI (jerin ‘yan takara)
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/bruno-fernandes Bruno Fernandes a shafin Manchester United]
* [https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/780986 Bruno Fernandes a tawagar Portugal]
{{DEFAULTSORT:Fernandes, Bruno}}
[[Category:1994 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Manchester United F.C. players]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Premier League players]]
[[Category:Sportspeople from Portugal]]
e1nrkeb387lmjd3lhh6u49g01klmlul
832035
832032
2026-05-07T18:54:11Z
Saad Nuhu
43323
832035
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Portugal national football team 0866 (Bruno Fernandes).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Bruno Fernandes
| hoto = Bruno Fernandes 2023.jpg
| cikakken_suna = Bruno Miguel Borges Fernandes
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1994|9|8}}
| wurin_haihuwa = Maia, Portugal
| tsawo = 1.79 m
| matsayi = Dan wasan tsakiya
| kulob_na_yanzu = Manchester United
| lamba = 8
| matasa_shekaru1 = 2002–2004
| matasa_kulob1 = Infesta
| matasa_shekaru2 = 2004–2012
| matasa_kulob2 = Boavista
| shekaru1 = 2012–2013
| kulob1 = Novara
| wasanni1 = 23
| kwallaye1 = 4
| shekaru2 = 2013–2016
| kulob2 = Udinese
| wasanni2 = 86
| kwallaye2 = 10
| shekaru3 = 2016–2017
| kulob3 = Sampdoria
| wasanni3 = 33
| kwallaye3 = 5
| shekaru4 = 2017–2020
| kulob4 = Sporting CP
| wasanni4 = 83
| kwallaye4 = 39
| shekaru5 = 2020–
| kulob5 = Manchester United
| wasanni5 = 230
| kwallaye5 = 79
| tawagar_kasa1 = Portugal U19
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal U21
| tawagar_kasa4 = Portugal
| wasannin_kasa4 = 70
| kwallayen_kasa4 = 22
}}
'''Bruno Miguel Borges Fernandes''' (an haife shi ranar 8 ga Satumba 1994) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda yake taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya mai kai hari ga kulob ɗin [[Manchester United F.C.|Manchester United]] da kuma tawagar ƙasar Portugal. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan tsakiya na zamaninsa saboda iya kirkirar dama, zura ƙwallaye, da jagoranci a fili.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Profile |url=https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/bruno-fernandes |publisher=Manchester United |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
An haifi Bruno Fernandes a garin Maia da ke arewacin Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara buga wasa a ƙungiyoyin yara kamar Infesta da Boavista. A lokacin samartakarsa ya kasance ɗan wasa mai basira wanda yake iya taka rawa a wurare daban-daban a tsakiya.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Bruno-Fernandes |publisher=Britannica |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2012, Bruno Fernandes ya koma ƙasar ''[[Italiya]]'' domin fara rayuwar ƙwallon ƙafa ta sana’a tare da kulob ɗin Novara. Duk da ƙuruciyarsa, ya nuna bajinta sosai a Serie B, inda ya jawo hankalin manyan kulob-kulob na Serie A. Salon wasansa mai cike da kuzari da hangen nesa ya taimaka masa wajen samun matsayi cikin sauri.<ref>{{cite web |title=Novara Sign Bruno Fernandes |url=https://www.transfermarkt.com/bruno-fernandes/profil/spieler/240306 |publisher=Transfermarkt |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Daga baya ya koma [[Udinese Calcio|Udinese]] a shekarar 2013, inda ya buga shekaru uku yana koyon tsarin ƙwallon ƙafa na Italiya. A lokacin yana daga cikin matasan ‘yan wasan Portugal da suka yi fice a Serie A. Ya samu yabo saboda iya sarrafa ƙwallo, bugun daga nesa, da bayar da taimakon ƙwallaye.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes at Udinese |url=https://www.goal.com/en/player/bruno-fernandes |publisher=Goal.com |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2016 ya koma [[UC Sampdoria|Sampdoria]], inda ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa. Duk da cewa ya yi shekara guda ne kawai a kulob ɗin, ya zama ɗaya daga cikin muhimman ‘yan wasan ƙungiyar. A wannan lokaci ne manyan kulob-kulob na Turai suka fara nuna sha’awar sayensa.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Sampdoria Career |url=https://www.skysports.com/football/player/141144/bruno-fernandes |publisher=Sky Sports |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2017, Bruno Fernandes ya koma [[Sporting CP]], wanda shi ne kulob ɗin da ya ba shi damar zama tauraro a duniya. A Sporting ya zama kyaftin kuma jagoran ƙungiyar cikin ɗan gajeren lokaci. Ya yi fice wajen zura ƙwallaye da taimakawa wajen kirkirar dama duk da cewa ba ɗan gaba ba ne. A kakar 2018–19 ya zura ƙwallaye fiye da 30 a dukkan gasa, abin da ya sanya aka fara kiransa ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan tsakiya a Turai.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes shines at Sporting |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d8203d9dc7d-3cf9f91bb7f2-1000--bruno-fernandes-profile/ |publisher=UEFA |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A watan Janairun shekarar 2020, [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta sayi Bruno Fernandes daga Sporting CP. Zuwa da ya yi kulob ɗin ya kawo babban sauyi, domin ya taimaka wajen inganta wasan ƙungiyar cikin sauri. Ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Premier League saboda ƙwallaye, taimakon ƙwallaye, da kuma jagoranci.<ref>{{cite web |title=Manchester United sign Bruno Fernandes |url=https://www.bbc.com/sport/football/51290086 |publisher=BBC Sport |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A kakarsa ta farko a Manchester United, Bruno Fernandes ya taimaka wa ƙungiyar wajen samun gurbin shiga gasar [[UEFA Champions League]]. Ya lashe kyaututtuka da dama ciki har da gwarzon ɗan wasan watan Premier League sau da yawa. Masu sharhi da dama sun yaba masa saboda yadda ya canza salon wasan Manchester United bayan zuwansa.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Premier League impact |url=https://www.premierleague.com/players/23396/Bruno-Fernandes/overview |publisher=Premier League |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Bruno Fernandes ya shahara wajen iya bugun fanareti, harba ƙwallo daga nesa, da bayar da dogayen passes masu kyau. Hakanan yana da ƙwarewa wajen jagorantar ‘yan wasa a cikin fili. Yawancin lokaci yana taka rawa a matsayin attacking midfielder, amma yana iya taka leda a matsayin central midfielder ko second striker.<ref>{{cite web |title=How Bruno Fernandes plays |url=https://theanalyst.com/eu/2023/09/bruno-fernandes-analysis/ |publisher=The Analyst |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A matakin ƙasa da ƙasa, Bruno Fernandes ya wakilci Portugal a matakan matasa kafin daga bisani ya shiga babbar tawagar ƙasa. Ya buga gasar [[FIFA World Cup]] da [[UEFA European Championship]]. Ya kasance cikin tawagar Portugal da ta lashe UEFA Nations League a shekarar 2019.<ref>{{cite web |title=Portugal win Nations League |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d81a0c31f76-7a4a7f785f8d-1000--portugal-win-uefa-nations-league/ |publisher=UEFA |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Baya ga ƙwallon ƙafa, Bruno Fernandes mutum ne mai son iyali kuma yana shiga ayyukan taimakon jama’a. Ya taba shiga shirye-shiryen tallafawa yara da marasa galihu tare da bayar da gudummawa ga ayyukan jin kai a Portugal da Ingila.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes charity work |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/bruno-fernandes-supports-community-projects |publisher=Manchester United |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Salon wasa ==
Bruno Fernandes yana daga cikin ‘yan wasan tsakiya masu kirkira a duniya. Yana amfani da hangen nesa wajen samar da dama ga abokan wasansa tare da iya zura ƙwallaye daga matsayi daban-daban. Hakanan yana da ƙarfin hali wajen ɗaukar nauyin jagorantar ƙungiya a lokacin matsin lamba.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes tactical analysis |url=https://www.coachesvoice.com/cv/bruno-fernandes-manchester-united-portugal/ |publisher=The Coaches' Voice |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Nasarori ==
=== Sporting CP ===
* Taça da Liga: 2018–19
* Taça de Portugal: 2018–19
=== Manchester United ===
* EFL Cup: 2022–23
* FA Cup: 2023–24
=== Portugal ===
* [[UEFA Nations League]]: 2018–19
== Kyaututtuka ==
* Gwarzon ɗan wasan kakar Sporting CP
* Gwarzon ɗan wasan Premier League na wata sau da dama
* FIFA FIFPro World XI (jerin ‘yan takara)
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/bruno-fernandes Bruno Fernandes a shafin Manchester United]
* [https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/780986 Bruno Fernandes a tawagar Portugal]
{{DEFAULTSORT:Fernandes, Bruno}}
[[Category:1994 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Manchester United F.C. players]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Premier League players]]
[[Category:Sportspeople from Portugal]]
ayzku4ov8k2pli4jeooo3yw7ezifqjh
832043
832035
2026-05-07T18:58:47Z
Em-mustapha
6594
/* */ gyara
832043
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Portugal national football team 0866 (Bruno Fernandes).jpg|thumb]]
{{Databox}}
'''Bruno Miguel Borges Fernandes''' (an haife shi ranar 8 ga Satumba 1994) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda yake taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya mai kai hari ga kulob ɗin [[Manchester United F.C.|Manchester United]] da kuma tawagar ƙasar Portugal. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan tsakiya na zamaninsa saboda iya kirkirar dama, zura ƙwallaye, da jagoranci a fili.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Profile |url=https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/bruno-fernandes |publisher=Manchester United |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
An haifi Bruno Fernandes a garin Maia da ke arewacin Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara buga wasa a ƙungiyoyin yara kamar Infesta da Boavista. A lokacin samartakarsa ya kasance ɗan wasa mai basira wanda yake iya taka rawa a wurare daban-daban a tsakiya.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Bruno-Fernandes |publisher=Britannica |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2012, Bruno Fernandes ya koma ƙasar ''[[Italiya]]'' domin fara rayuwar ƙwallon ƙafa ta sana’a tare da kulob ɗin Novara. Duk da ƙuruciyarsa, ya nuna bajinta sosai a Serie B, inda ya jawo hankalin manyan kulob-kulob na Serie A. Salon wasansa mai cike da kuzari da hangen nesa ya taimaka masa wajen samun matsayi cikin sauri.<ref>{{cite web |title=Novara Sign Bruno Fernandes |url=https://www.transfermarkt.com/bruno-fernandes/profil/spieler/240306 |publisher=Transfermarkt |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Daga baya ya koma [[Udinese Calcio|Udinese]] a shekarar 2013, inda ya buga shekaru uku yana koyon tsarin ƙwallon ƙafa na Italiya. A lokacin yana daga cikin matasan ‘yan wasan Portugal da suka yi fice a Serie A. Ya samu yabo saboda iya sarrafa ƙwallo, bugun daga nesa, da bayar da taimakon ƙwallaye.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes at Udinese |url=https://www.goal.com/en/player/bruno-fernandes |publisher=Goal.com |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2016 ya koma [[UC Sampdoria|Sampdoria]], inda ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa. Duk da cewa ya yi shekara guda ne kawai a kulob ɗin, ya zama ɗaya daga cikin muhimman ‘yan wasan ƙungiyar. A wannan lokaci ne manyan kulob-kulob na Turai suka fara nuna sha’awar sayensa.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Sampdoria Career |url=https://www.skysports.com/football/player/141144/bruno-fernandes |publisher=Sky Sports |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2017, Bruno Fernandes ya koma [[Sporting CP]], wanda shi ne kulob ɗin da ya ba shi damar zama tauraro a duniya. A Sporting ya zama kyaftin kuma jagoran ƙungiyar cikin ɗan gajeren lokaci. Ya yi fice wajen zura ƙwallaye da taimakawa wajen kirkirar dama duk da cewa ba ɗan gaba ba ne. A kakar 2018–19 ya zura ƙwallaye fiye da 30 a dukkan gasa, abin da ya sanya aka fara kiransa ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan tsakiya a Turai.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes shines at Sporting |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d8203d9dc7d-3cf9f91bb7f2-1000--bruno-fernandes-profile/ |publisher=UEFA |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A watan Janairun shekarar 2020, [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta sayi Bruno Fernandes daga Sporting CP. Zuwa da ya yi kulob ɗin ya kawo babban sauyi, domin ya taimaka wajen inganta wasan ƙungiyar cikin sauri. Ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Premier League saboda ƙwallaye, taimakon ƙwallaye, da kuma jagoranci.<ref>{{cite web |title=Manchester United sign Bruno Fernandes |url=https://www.bbc.com/sport/football/51290086 |publisher=BBC Sport |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A kakarsa ta farko a Manchester United, Bruno Fernandes ya taimaka wa ƙungiyar wajen samun gurbin shiga gasar [[UEFA Champions League]]. Ya lashe kyaututtuka da dama ciki har da gwarzon ɗan wasan watan Premier League sau da yawa. Masu sharhi da dama sun yaba masa saboda yadda ya canza salon wasan Manchester United bayan zuwansa.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Premier League impact |url=https://www.premierleague.com/players/23396/Bruno-Fernandes/overview |publisher=Premier League |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Bruno Fernandes ya shahara wajen iya bugun fanareti, harba ƙwallo daga nesa, da bayar da dogayen passes masu kyau. Hakanan yana da ƙwarewa wajen jagorantar ‘yan wasa a cikin fili. Yawancin lokaci yana taka rawa a matsayin attacking midfielder, amma yana iya taka leda a matsayin central midfielder ko second striker.<ref>{{cite web |title=How Bruno Fernandes plays |url=https://theanalyst.com/eu/2023/09/bruno-fernandes-analysis/ |publisher=The Analyst |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A matakin ƙasa da ƙasa, Bruno Fernandes ya wakilci Portugal a matakan matasa kafin daga bisani ya shiga babbar tawagar ƙasa. Ya buga gasar [[FIFA World Cup]] da [[UEFA European Championship]]. Ya kasance cikin tawagar Portugal da ta lashe UEFA Nations League a shekarar 2019.<ref>{{cite web |title=Portugal win Nations League |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d81a0c31f76-7a4a7f785f8d-1000--portugal-win-uefa-nations-league/ |publisher=UEFA |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Baya ga ƙwallon ƙafa, Bruno Fernandes mutum ne mai son iyali kuma yana shiga ayyukan taimakon jama’a. Ya taba shiga shirye-shiryen tallafawa yara da marasa galihu tare da bayar da gudummawa ga ayyukan jin kai a Portugal da Ingila.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes charity work |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/bruno-fernandes-supports-community-projects |publisher=Manchester United |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Salon wasa ==
Bruno Fernandes yana daga cikin ‘yan wasan tsakiya masu kirkira a duniya. Yana amfani da hangen nesa wajen samar da dama ga abokan wasansa tare da iya zura ƙwallaye daga matsayi daban-daban. Hakanan yana da ƙarfin hali wajen ɗaukar nauyin jagorantar ƙungiya a lokacin matsin lamba.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes tactical analysis |url=https://www.coachesvoice.com/cv/bruno-fernandes-manchester-united-portugal/ |publisher=The Coaches' Voice |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Nasarori ==
=== Sporting CP ===
* Taça da Liga: 2018–19
* Taça de Portugal: 2018–19
=== Manchester United ===
* EFL Cup: 2022–23
* FA Cup: 2023–24
=== Portugal ===
* [[UEFA Nations League]]: 2018–19
== Kyaututtuka ==
* Gwarzon ɗan wasan kakar Sporting CP
* Gwarzon ɗan wasan Premier League na wata sau da dama
* FIFA FIFPro World XI (jerin ‘yan takara)
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/bruno-fernandes Bruno Fernandes a shafin Manchester United]
* [https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/780986 Bruno Fernandes a tawagar Portugal]
{{DEFAULTSORT:Fernandes, Bruno}}
[[Category:1994 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Manchester United F.C. players]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Premier League players]]
[[Category:Sportspeople from Portugal]]
2ji71hp4nh7dafe90jv8yxfhgnjeabe
832048
832043
2026-05-07T19:00:15Z
Em-mustapha
6594
/* Hanyoyin waje */ m
832048
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Portugal national football team 0866 (Bruno Fernandes).jpg|thumb]]
{{Databox}}
'''Bruno Miguel Borges Fernandes''' (an haife shi ranar 8 ga Satumba 1994) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda yake taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya mai kai hari ga kulob ɗin [[Manchester United F.C.|Manchester United]] da kuma tawagar ƙasar Portugal. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan tsakiya na zamaninsa saboda iya kirkirar dama, zura ƙwallaye, da jagoranci a fili.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Profile |url=https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/bruno-fernandes |publisher=Manchester United |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
An haifi Bruno Fernandes a garin Maia da ke arewacin Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara buga wasa a ƙungiyoyin yara kamar Infesta da Boavista. A lokacin samartakarsa ya kasance ɗan wasa mai basira wanda yake iya taka rawa a wurare daban-daban a tsakiya.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Bruno-Fernandes |publisher=Britannica |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2012, Bruno Fernandes ya koma ƙasar ''[[Italiya]]'' domin fara rayuwar ƙwallon ƙafa ta sana’a tare da kulob ɗin Novara. Duk da ƙuruciyarsa, ya nuna bajinta sosai a Serie B, inda ya jawo hankalin manyan kulob-kulob na Serie A. Salon wasansa mai cike da kuzari da hangen nesa ya taimaka masa wajen samun matsayi cikin sauri.<ref>{{cite web |title=Novara Sign Bruno Fernandes |url=https://www.transfermarkt.com/bruno-fernandes/profil/spieler/240306 |publisher=Transfermarkt |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Daga baya ya koma [[Udinese Calcio|Udinese]] a shekarar 2013, inda ya buga shekaru uku yana koyon tsarin ƙwallon ƙafa na Italiya. A lokacin yana daga cikin matasan ‘yan wasan Portugal da suka yi fice a Serie A. Ya samu yabo saboda iya sarrafa ƙwallo, bugun daga nesa, da bayar da taimakon ƙwallaye.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes at Udinese |url=https://www.goal.com/en/player/bruno-fernandes |publisher=Goal.com |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2016 ya koma [[UC Sampdoria|Sampdoria]], inda ya ci gaba da nuna ƙwarewarsa. Duk da cewa ya yi shekara guda ne kawai a kulob ɗin, ya zama ɗaya daga cikin muhimman ‘yan wasan ƙungiyar. A wannan lokaci ne manyan kulob-kulob na Turai suka fara nuna sha’awar sayensa.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Sampdoria Career |url=https://www.skysports.com/football/player/141144/bruno-fernandes |publisher=Sky Sports |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2017, Bruno Fernandes ya koma [[Sporting CP]], wanda shi ne kulob ɗin da ya ba shi damar zama tauraro a duniya. A Sporting ya zama kyaftin kuma jagoran ƙungiyar cikin ɗan gajeren lokaci. Ya yi fice wajen zura ƙwallaye da taimakawa wajen kirkirar dama duk da cewa ba ɗan gaba ba ne. A kakar 2018–19 ya zura ƙwallaye fiye da 30 a dukkan gasa, abin da ya sanya aka fara kiransa ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan tsakiya a Turai.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes shines at Sporting |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d8203d9dc7d-3cf9f91bb7f2-1000--bruno-fernandes-profile/ |publisher=UEFA |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A watan Janairun shekarar 2020, [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta sayi Bruno Fernandes daga Sporting CP. Zuwa da ya yi kulob ɗin ya kawo babban sauyi, domin ya taimaka wajen inganta wasan ƙungiyar cikin sauri. Ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Premier League saboda ƙwallaye, taimakon ƙwallaye, da kuma jagoranci.<ref>{{cite web |title=Manchester United sign Bruno Fernandes |url=https://www.bbc.com/sport/football/51290086 |publisher=BBC Sport |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A kakarsa ta farko a Manchester United, Bruno Fernandes ya taimaka wa ƙungiyar wajen samun gurbin shiga gasar [[UEFA Champions League]]. Ya lashe kyaututtuka da dama ciki har da gwarzon ɗan wasan watan Premier League sau da yawa. Masu sharhi da dama sun yaba masa saboda yadda ya canza salon wasan Manchester United bayan zuwansa.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes Premier League impact |url=https://www.premierleague.com/players/23396/Bruno-Fernandes/overview |publisher=Premier League |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Bruno Fernandes ya shahara wajen iya bugun fanareti, harba ƙwallo daga nesa, da bayar da dogayen passes masu kyau. Hakanan yana da ƙwarewa wajen jagorantar ‘yan wasa a cikin fili. Yawancin lokaci yana taka rawa a matsayin attacking midfielder, amma yana iya taka leda a matsayin central midfielder ko second striker.<ref>{{cite web |title=How Bruno Fernandes plays |url=https://theanalyst.com/eu/2023/09/bruno-fernandes-analysis/ |publisher=The Analyst |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A matakin ƙasa da ƙasa, Bruno Fernandes ya wakilci Portugal a matakan matasa kafin daga bisani ya shiga babbar tawagar ƙasa. Ya buga gasar [[FIFA World Cup]] da [[UEFA European Championship]]. Ya kasance cikin tawagar Portugal da ta lashe UEFA Nations League a shekarar 2019.<ref>{{cite web |title=Portugal win Nations League |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0253-0d81a0c31f76-7a4a7f785f8d-1000--portugal-win-uefa-nations-league/ |publisher=UEFA |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Baya ga ƙwallon ƙafa, Bruno Fernandes mutum ne mai son iyali kuma yana shiga ayyukan taimakon jama’a. Ya taba shiga shirye-shiryen tallafawa yara da marasa galihu tare da bayar da gudummawa ga ayyukan jin kai a Portugal da Ingila.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes charity work |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/bruno-fernandes-supports-community-projects |publisher=Manchester United |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Salon wasa ==
Bruno Fernandes yana daga cikin ‘yan wasan tsakiya masu kirkira a duniya. Yana amfani da hangen nesa wajen samar da dama ga abokan wasansa tare da iya zura ƙwallaye daga matsayi daban-daban. Hakanan yana da ƙarfin hali wajen ɗaukar nauyin jagorantar ƙungiya a lokacin matsin lamba.<ref>{{cite web |title=Bruno Fernandes tactical analysis |url=https://www.coachesvoice.com/cv/bruno-fernandes-manchester-united-portugal/ |publisher=The Coaches' Voice |access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Nasarori ==
=== Sporting CP ===
* Taça da Liga: 2018–19
* Taça de Portugal: 2018–19
=== Manchester United ===
* EFL Cup: 2022–23
* FA Cup: 2023–24
=== Portugal ===
* [[UEFA Nations League]]: 2018–19
== Kyaututtuka ==
* Gwarzon ɗan wasan kakar Sporting CP
* Gwarzon ɗan wasan Premier League na wata sau da dama
* FIFA FIFPro World XI (jerin ‘yan takara)
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/bruno-fernandes Bruno Fernandes a shafin Manchester United]
* [https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Jogador/playerId/780986 Bruno Fernandes a tawagar Portugal]
{{DEFAULTSORT:Fernandes, Bruno}}
[[Category:Haihuwan 1994]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
lpq44v9znret7p7f60masbmsu19iy31
Jennifer Hermoso
0
57949
831923
702274
2026-05-07T17:11:06Z
~2026-27802-31
44666
831923
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:|thumb|
'''Jennifer "Jenni" Hermoso Fuentes''' (An haife ta ranar 9 ga watan [[Mayu]], shekara ta alif dari tara da casa'in 1990)<ref>https://players.fcbarcelona.com/en/player/2498-jenni-hermoso-jennifer-hermoso-fuentes</ref> kwararren dan wasan kwallon kafa ne na Sipaniya wanda ke taka leda a kulob din La Liga MX Femenil CF Pachuca da kuma kungiyar mata ta Spain. Ita ce wacce ta fi zura kwallo a raga a Barcelona da Spain, kuma ta kasance wani bangare na gasar zakarun kasarta a gasar cin kofin duniya ta mata ta FIFA ta 2023, inda kuma aka ba ta kyautar Azurfa.<ref>https://edition.cnn.com/2023/08/26/sport/spain-football-federation-legal-action-jennifer-hermoso-spt-intl/index.html</ref>
== Rayuwarta Ta Farko ==
Hermoso ta girma tana buga futsal da kwallon kafa na mutum bakwai bakwai, tare da raba kungiyoyi tare da yara maza a duk lokacin kuruciyarsa. Hermoso jikanyar Antonio Hernández ce, tsohon mai tsaron gida na Atlético Madrid.<ref>https://www.espn.com/soccer/player/</ref> Lokacin yaro, zai kai ta don kallon wasan Atlético a filin wasa na Vicente Calderón. Hermoso ta fara wasa a Atlético Madrid tana da shekara goma sha biyu tare da karfafawa daga kakanta.<ref>https://fbref.com/en/players/9d86e264/Jennifer-Hermoso</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[category:Haifaffun 1990]]
[[category:Rayayyun Mutane]]
off7ahvzvd1rwx9h9dko9arggrpbske
Airtight Games
0
62690
832276
723135
2026-05-08T03:16:08Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832276
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Game Developers Conference 2010 - Day 4 (4428534454).jpg|thumb|Airtight Games]]
'''Airtight Games''' shine mai haɓaka wasan bidiyo mai zaman kansa wanda aka kafa a cikin shekarar 2004 ta tsoffin ma'aikatan FASA Studios, Will Vinton Studios, Microsoft da sauran ɗakunan karatu.
== Rufe kamfani ==
A ranar 2 ga Yuli, 2014, ɗakin studio, a cewar rahotannin kafofin watsa labaru, an rufe shi - 'yan makonni bayan fitowar wasan na ƙarshe, Murdered: Soul Suspect.
== Ƙirƙirar wasanni ==
* Dark Void
* Quantum Conundrum
* Pixld
* DerpBike
* Soul Fjord
* Murdered: Soul Suspect
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [https://airtightgames.com/ Official website na kamfanin]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
jp8l2wf62rfrcqbt0hyytmbi4ipl3ob
Alim Abubakre
0
63536
832397
792906
2026-05-08T08:51:05Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832397
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Alim Abubakre''' babban malami ne ɗan kasar [[Najeriya]] a fannin kasuwanci na ƙasa da ƙasa a makarantar kasuwanci ta Sheffield.<ref>{{Cite web |title=Turning Challenges Into Opportunities: UK Firm To Equip Nigerian Leaders |url=https://independent.ng/turning-challenges-into-opportunities-uk-firm-to-equip-nigerian-leaders/ |access-date=7 March 2023 |website=independent.ng}}</ref><ref>{{Cite web |last=AskNigeria |date=2022-09-25 |title=Nigerian-British entrepreneur extols leadership attributes of Queen Elizabeth II |url=https://asknigeria.com.ng/topic/13513/nigerian-british-entrepreneur-extols-leadership-attributes-of-queen-elizabeth-ii |access-date=2023-03-06 |website=asknigeria.com.ng |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2020-09-09 |title=A UK-based Nigerian Entrepreneur, Dr. Alim Abubakre Conferred the UK Advance Higher Education Academy Fellowship |url=https://refinedng.com/a-uk-based-nigerian-entrepreneur-dr-alim-abubakre-conferred-the-uk-advance-higher-education-academy-fellowship/ |access-date=2023-03-06 |website=refinedng.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=UK firm trains Nigerian senators on optimising nation-building potentials |url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/493144-uk-firm-trains-nigerian-senators-on-optimising-nation-building-potentials.html?tztc=1 |access-date=2023-03-06 |website=www.premiumtimesng.com}}</ref> Kafin ya yi aiki a Jami'ar Coventry, ya kasance malami a Jami'ar Southampton da Nottingham Management School.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-05-27 |title=Be proactive, speakers charge African leaders at Aregbesola colloquium |url=https://tribuneonlineng.com/be-proactive-speakers-charge-african-leaders-at-aregbesola-colloquium/ |access-date=2023-03-06 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=DR ALIM ABUBAKRE – TNG Investigations |url=https://tnginvestigations.com/team/dr-alim-abubakre/ |access-date=2023-03-06 |website=tnginvestigations.com |language=en-US |archive-date=2023-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307002210/https://tnginvestigations.com/team/dr-alim-abubakre/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-09-25 |title=Nigerian-British entrepreneur extols strategic leadership attributes of Queen Elizabeth II |url=https://apnewsng.com/nigerian-british-entrepreneur-extols-strategic-leadership-attributes-of-queen-elizabeth-ii/ |access-date=2023-03-06 |website=AP News |language=en-GB |archive-date=2023-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306224215/https://apnewsng.com/nigerian-british-entrepreneur-extols-strategic-leadership-attributes-of-queen-elizabeth-ii/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=NNN |date=2022-10-03 |title=Nigerian-British don prescribes strategies for Nigeria’s economic prosperity at 62 |url=https://nnn.ng/nigerian-british-don-prescribes-strategies-for-nigerias-economic-prosperity-at-62/ |access-date=2023-03-06 |website=NNN |language=en}}</ref> Yana cikin Cibiyar Ilimi ta Ci gaba a matsayin Babban Fellow (HEA).<ref>{{Cite web |date=2020-09-03 |title=TEXEM UK Chair, Abubakre gets prestigious UK senior fellowship |url=https://guardian.ng/appointments/texem-uk-chair-abubakre-gets-prestigious-uk-senior-fellowship/ |access-date=2023-03-06 |website=guardian.ng |language=en-US |archive-date=2023-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307002201/https://guardian.ng/appointments/texem-uk-chair-abubakre-gets-prestigious-uk-senior-fellowship/ |url-status=dead }}</ref> Ya kammala karatu daga Jami'ar Leicester da Master of Business Administration.<ref>{{Cite web |title=Abubakre, respected thought leader in strategy, management |url=https://www.vanguardngr.com/2023/03/abubakre-respected-thought-leader-in-strategy-management/ |access-date=7 March 2023 |website=www.vanguardngr.com}}</ref> Yana aiki a matsayin shugaban marasa zartarwa na Waɗannan Ƙwararrun Ƙwararru kuma memba ne na kwamitin ba da shawara na Makarantar Kasuwancin London ta Afirka.<ref>{{Cite web |date=2010-05-06 |title=Entrepreneurs talk ‘green’ |url=https://www.cam.ac.uk/news/entrepreneurs-talk-%E2%80%98green%E2%80%99 |access-date=2023-03-06 |website=University of Cambridge |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Helping to cut through the ‘greenwash’ |url=https://www.businessweekly.co.uk/news/cleantech/8110-helping-cut-through-%E2%80%98greenwash%E2%80%99 |access-date=7 March 2023 |website=www.businessweekly.co.uk }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Cambridge to host Sustainable Entrepreneurship seminar |url=http://www.varsity.co.uk/news/2667 |access-date=2023-03-06 |website=www.varsity.co.uk |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sustainable Amidst Austerity, Resource Scarcity and a Limited Growth World {{!}} Sustainability Exchange |url=https://www.sustainabilityexchange.ac.uk/news/sustainable_amidst_austerity_resource_scarcity_ |access-date=2023-03-06 |website=www.sustainabilityexchange.ac.uk |archive-date=2023-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307002206/https://www.sustainabilityexchange.ac.uk/news/sustainable_amidst_austerity_resource_scarcity_ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-02-26 |title=TEXEM to hold master class on board organisation |url=https://guardian.ng/appointments/texem-to-hold-master-class-on-board-organisation/ |access-date=2023-03-06 |website=guardian.ng |language=en-US}}</ref>
Shi mai bincike ne wanda aikinsa ya mayar da hankali kan mulki, al'amuran zamantakewa, da muhalli.<ref>{{Cite web |date=2022-02-21 |title=Why some Nigerian businesses fail – British company owner |url=https://www.herald.ng/why-some-nigerian-businesses-fail-british-company-owner/ |access-date=2023-03-06 |website=.herald.ng |language=en-US |archive-date=2023-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307002209/https://www.herald.ng/why-some-nigerian-businesses-fail-british-company-owner/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=2021-09-20 |title=Nigeria: Pandemics – UK Expert Advises Nigerian Leaders, Others On Collaborations |language=en |work=allafrica.com |url=https://allafrica.com/stories/202109200112.html |access-date=2023-03-06}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-07-13 |title=TEXEM UK warns of emerging cyber-security threats in Nigeria – Realnews Magazine |url=https://realnewsmagazine.net/texem-uk-warns-of-emerging-cyber-security-threats-in-nigeria/ |access-date=2023-03-06 |website=realnewsmagazine.net |language=en-US}}</ref> An zaɓe shi a matsayin ɗaya daga cikin manyan mutane 100 Virgin Media masu tasowa da masu zuwa a cikin Burtaniya a cikin shekarar 2010.<ref>{{Cite web |last=Mohammed |first=Farida O. |title=Business during COVID challenging, UK expert tells Nigerians |url=https://wuzupnigeria.ng/news/business-during-covid-challenging-uk-expert-tells-nigerians |access-date=2023-03-06 |website=WuzupNigeria |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-09-16 |title=Covid-19: UK Expert Advises Nigerian Leaders, Others On Collaborations |url=https://infoguidenigeria.com/covid-19-uk-expert-advises-nigerian-leaders-others-on-collaborations/ |access-date=2023-03-06 |website=InfoGuideNigeria.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nigerian-British don prescribes strategies for Nigeria’s economic prosperity at 62 – The Sun Nigeria |url=https://sunnewsonline.com/nigerian-british-don-prescribes-strategies-for-nigerias-economic-prosperity-at-62/ |access-date=2023-03-06 |website=sunnewsonline.com}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-01-24 |title=Expert Advises Nigerian Leaders To Be Self-Motivated |url=https://www.thetidenewsonline.com/2022/01/24/expert-advises-nigerian-leaders-to-be-self-motivated/ |access-date=2023-03-06 |website=:::...The Tide News Online:::... |language=en-US}}</ref> Har ila yau, shi ne Certified Management & Business Educator da Fellow of Institute of Enterprise and Entrepreneurs. Ya yi aiki da Hukumar Rage Talauci da Bankin Duniya ke tallafa wa a Najeriya.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2020-08-25 |title=Nigerian born academic bags prestigious UK education academy Senior Fellowship |url=https://www.pulse.ng/news/local/nigerian-born-academic-bags-prestigious-uk-education-academy-senior-fellowship/22x5rt4 |access-date=2023-03-06 |website=Pulse Nigeria |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-03-06 |title=Abubakre Is Synonymous With Leadership |url=https://leadership.ng/abubakre-is-synonymous-with-leadership/ |access-date=2023-03-06 |website=leadership.ng |language=en-US}}</ref>
== Manazarta ==
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haifaffun 1981]]
[[category:Maluman Najeriya]]
3a5844mqay7a97yz5n7j8iuu9v22xkk
Aisha Lawal
0
65639
832278
519609
2026-05-08T03:23:21Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832278
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Aisha Lawal Oladunni''' Jarumar shirye-shiryen fina-finan Najeriya ce, marubuciya kuma mai shirya fina-finai. An bata lambar yabon ''Mafi Alkawari na Shekarar (Yoruba)'' a 2014 City People Entertainment Awards, Mari kyawon jarumar a wajen rol ''(Yoruba)'' mafi hazaƙar jaruma a lambar girmamawa ta2015 Best of Nollywood Awards, mafi darajar jaruma a ɓanagren taruka ''(Yoruba).''<ref>{{Cite web |last=Reporter |date=8 September 2018 |title=Nominees For 2018 City People Movie Awards [FULL LIST] |url=https://www.citypeopleonline.com/nominees-for-2018-city-people-movie-awards-full-list/ |access-date=2022-10-05 |website=City People Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=AMVCA 2016: Full nomination list |url=https://dstv-fe-africamagic-prod.s3.us-east-1.amazonaws.com/africamagic/en-ng/news/amvca-2016-full-nomination-list |access-date=2022-10-05 |website=Africa Magic – AMVCA 2016: Full nomination list |language=en }}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=BellaNaija.com |date=6 June 2014 |title=Rita Dominic, Davido, Tiwa Savage, Majid Michel – 2014 City People Entertainment Awards Nominees |url=https://www.bellanaija.com/2014/06/rita-dominic-davido-tiwa-savage-majid-michel-2014-city-people-entertainment-awards-nominees/ |access-date=2022-10-05 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=lawal |first=fuad |date=14 December 2015 |title=See full list of winners |url=https://www.pulse.ng/lifestyle/events/best-of-nollywood-awards-2015-see-full-list-of-winners/ywx13ye |access-date=2022-10-05 |website=Pulse Nigeria |language=en |archive-date=2017-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807154159/http://www.pulse.ng/events/best-of-nollywood-awards-2015-see-full-list-of-winners-id4459200.html |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwar farko ==
Aisha Lawal ƴar asalin garin [[Ibadan]] ce, [[Oyo (jiha)|Jihar Oyo t,]] Najeriya kuma ta halarci makarantar Adeen International School da Kwalejin Gwamnatin Tarayya da ke Ogbomoso. Aisha Lawal tana da sha'awar yin wasan kwaikwayo tun tana ƙarama, inda ta rika yin wasan kwaikwayo daban-daban. Daga baya Lawal ta halarci Jami'ar Lead City, inda ta samu digiri a fannin shari'a da digiri na biyu a fannin harkokin gwamnati.
== Aiki ==
Aisha Lawal ta halarci makarantar [[Femi Adebayo]] ta J15 a fannin wasan kwaikwayo daga shekarar 2008 zuwa 2010 kuma ta koyi yadda ake wasa. Fim ɗinta na farko shine Adunmadeke inda ta fito a matsayin karuwa. Ta yi suna saboda rawar da ta taka a film ɗinIrugbin. Tun lokacin da ta yi suna, ta ci gaba da fitowa a kusan fiye da Film 100. Ta shirya fina-finai har goma kamar Imu Nika da Opon Ife.
Kwanan nan ta fito a cikin fim ɗin Love Castle (2021) da Kunle Afolayan Netflix movie Aníkúlápó (2022) a matsayin Olori Sunkanmi.
== Rayuwa ta ta sirri ==
Aisha Lawal a gidan su su uku ne kuma ita ce ta biyu. Tanada aure da ɗiya mace. Musulma ce.
== Fina-finan ta ==
* ''King of Thieves'' (2022)
* ''Aníkúlápó (2022 film)'' (2022)
* ''Love Castle'' (2021)
* ''Survival of Jelili'' (2019)
* ''Blogger's Wife'' (2017)
* ''Simbi Alamala''
* ''Eregun''
* ''Jalaruru''
* ''Aiyepegba''
* ''Apala''
* ''Iyawo Kan''
* ''Okirika''
* ''Dilemma''
* ''Shadow''
* ''Nkan Inu Igi''
* ''Irugbin''
* ''Adunmadeke''
== Manazarta ==
{{reflist}}
p9xjtwfrekysg9afuph3llktol4nxns
Action Democratic Party (Nigeria)
0
67304
832138
455596
2026-05-07T21:11:42Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832138
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Action Democratic Party''' (ADP) jam'iyyar siyasa ce a Najeriya. An kafa ta ne a cikin watan Yunin 2017 da wasu ‘yan Najeriya masu ra’ayin siyasa ke ganin ya kamata a samu karfi na uku da zai tunkari APC da PDP.<ref>https://naija247news.com/2017/03/19/action-democratic-party-will-shock-apc-2019/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Shugaban jam’iyyar na kasa a yanzu Eng. Yabagi Sani. Jam’iyyar ta samu rajista a hukumance kuma Hukumar Zabe Mai Zaman Kanta ta Kasa (INEC) ta sanar da ita a matsayin cikakkiyar jam’iyyar siyasa a watan Yunin 2017.<ref>{{Cite web |title=Kwafin ajiya |url=https://www.tribuneonlineng.com/137498/ |access-date=2024-01-17 |archive-date=2019-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811201315/https://tribuneonlineng.com/137498/ |url-status=dead }}</ref><ref>. "Parties List". ''INEC Nigeria''. Archived from the original on 28 July 2015. Retrieved 24 January 2019.</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
[[Category: Jam'iyun siyasa a Nijeriya]]
fdbf16molw5czijxyt5hbsddw4yexj2
All These Creatures
0
69233
832398
455717
2026-05-08T09:19:07Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832398
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
These Creatures ɗan gajeren fim ne na rayuwar Australiya wanda Charles Williams ya rubuta kuma ya ba da umarni. An ba shi kyautar Short Film Palme d'Or a 2018 Cannes Film Festival . <ref name="Cannes" /> <ref name="Cannes">{{cite web |url= http://www.festival-cannes.com/en/films/all-these-creatures|title= ALL THESE CREATURES}}</ref>
An yi fim ɗin a Dandenong a Victoria, Ostiraliya akan fim ɗin 16mm.
== Makirci ==
Wani yaro yana ƙoƙari ya kawar da tunaninsa game da wata cuta mai ban mamaki,<ref>{{cite web|url=https://www.filmink.com.au/charles-williams-bringing-palme-dor-home/|title=Charles Williams: Bringing the Palme d'Or home|first=Dov|last=Kornits|date=8 October 2018|publisher=|accessdate=21 January 2019}}</ref> data fallasa mahaifinsa, da kuma ƙananan halittun da ke cikin mu duka.<ref>{{cite web|url=https://screenmayhem.com/writer-director-charles-williams-discusses-his-palme-dor-winning-short-film-all-these-creatures/|title=Writer-Director Charles Williams Discusses His Palme d'Or Winning Short Film 'All These Creatures'|first=Author Paul|last=Salt|date=9 June 2018|publisher=|accessdate=21 January 2019}}</ref>
== Yan wasa ==
* Yared Scott a matsayin Hazo
* Mandela Mathia as Mal <ref name="Cannes" /><ref>{{cite web|url=http://www.ndu.edu.lb/filmfestival/films/international-shorts-selection/2/-all-these-creatures-%7C-australia|title=All These Creatures - Australia|website=www.ndu.edu.lb|accessdate=21 January 2019}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== liyafar ==
An ba da kyautar fim ɗin Short Film Palme d'Or a 2018 Cannes Film Festival . Daga baya ya ci gaba da yin Premier ta Arewacin Amurka a shekarar 2018 Toronto International Film Festival . kuma lashe fiye da 50 sauran kyaututtuka na kasa da kasa gami da Kwalejin Cinema ta Ostiraliya da Mafi kyawun Short Film Arts Arts .
Catherine Bray a Sight &amp; Sound ta sake nazarin fim ɗin a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun Cannes, yana mai cewa "Abin da ya keɓance gunkin Williams shine abin mamaki a cikin ƙaramin bayanai". ''Vulture Hound'' ya ba Duk waɗannan Halittun taurari biyar cikin biyar suna kwatanta shi da "kyakkyawan gaske" kuma Nouse ya bayyana shi a matsayin "Daya daga cikin gajerun fina-finai mafi mahimmanci na shekara" <ref>{{cite web|url=https://www.tiff.net/films/all-these-creatures/|title=All These Creatures|website=www.tiff.net}}</ref> and win more than 50 other international awards<ref>{{cite web|url=https://allthesecreaturesfilm.com/awards|title=All These Creatures Awards|website=All These Creatures}}</ref> including [[8th AACTA Awards|Australian Academy of Cinema and Television Arts]] Best Short Film.<ref>{{cite web|url=https://www.aacta.org/aacta-awards/news/first-aacta-winners-announced-at-industry-luncheon/|title=First AACTA Winners Announced at Industry Luncheon|website=www.aacta.org|accessdate=21 January 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www2.bfi.org.uk/news-opinion/sight-sound-magazine/comment/festivals/cannes-2018-best-short-films|title=The best short films at Cannes 2018 - Sight & Sound|website=British Film Institute}}</ref> five stars out of five describing it as "utterly beautiful" <ref>{{cite web|url=https://vulturehound.co.uk/2018/10/we-were-all-underwater-all-these-creatures-short-film-review/|title='We Were All Underwater' – All These Creatures (Short Film Review)|first=Paula|last=Osa|date=2 October 2018|publisher=|access-date=14 February 2024|archive-date=24 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924010657/https://vulturehound.co.uk/2018/10/we-were-all-underwater-all-these-creatures-short-film-review/|url-status=dead}}</ref> and [[Nouse]] described it as "One of the most important short films of the year"<ref>{{cite web|url=http://www.nouse.co.uk/2018/12/09/short-film-sunday-all-these-creatures/|title=Short Film Sunday: All These Creatures|first=Malu|last=Rocha|date=9 December 2018|publisher=}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* {{Official website|https://allthesecreaturesfilm.com}}
* {{IMDb title|8296622|All These Creatures}}
{{Short Film Palme d'Or Winners}}
[[Category:Fim]]
lnqmeaa0cut4defyzskgrp1wzhjbzhy
Africa Is a Woman's Name
0
69678
832265
375101
2026-05-08T00:10:41Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832265
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Africa Is a Woman's Name''' fim ne da aka shirya shi a shekara ta 2009 wanda mai shirya fina-finai [[Kenya|Ɗan Kenya]] Wanjiru Kinyanjui ya shirya. Fim ɗin an nuna shi ne ta hanyar Transparent Productions da kamfanin samar da [[Zimmedia]] kuma Women Make Movies (WMM) ne suka rarraba shi.<ref>{{Cite web|url=https://zimmedia.com/africa-is-a-womans-name/|title=Zimmedia » Africa is a Woman's Name|website=zimmedia.com}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kinjanjui, Ingrid Sinclair da Bridget Pickering ne suka ba da umarnin. Yana da jimlar minti 88.<ref>{{Cite web|url=http://emro.lib.buffalo.edu/emro/emroDetail.asp?Number=4610|title=Africa is a Woman's Name - Educational Media Reviews Online (EMRO)|website=emro.lib.buffalo.edu}}{{Dead link|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Takaitaccen bayani ==
Fim ɗin ya kunshi mata uku, kowannensu ya ba da labarin rayuwarsa: Amai Rose 'yar ƙasar Zimbabwe 'yar kasuwa ce kuma uwar gida, Phuti Ragophala malama ce kuma shugabar makarantar Afirka ta Kudu, sai Njoki Ndung'u 'yar Kenya 'yar siyasa ce, 'yar Kenya ce memba ce ta majalisar da lauyoyi mai kare hakkin ɗan adam kuma mai goyon baya. Matan uku sun bayyana ra'ayoyinsu game da abin da mata da yara a al'adun Afirka ke bukata don samun nasara. An ce fim ɗin yana nuna juyin juya halin mata a Afirka na zamanin (karshen shekarun 2000 da farkon 2010).<ref>{{Cite web|url=https://www.wmm.com/catalog/film/africa-is-a-womans-name|title=Africa is a Woman's Name|website=www.wmm.com}}</ref>
== Manazarta ==
[[Category:fim]]
iv8ifwsmjtvwn8gnituyylwhyewkeqv
Aboagye Brenya
0
73166
832057
721484
2026-05-07T19:07:16Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832057
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aboagye Brenya''' (1938 ko 1939 - Satumba 30, 2021), wanda kuma aka sani da '''King''' ko '''Nana''' ɗan wasan kwaikwayo ne daga [[Ghana]].<ref>{{Cite web|title=Veteran actor King Brenya reportedly dead|url=https://www.modernghana.com/entertainment/68098/veteran-actor-king-brenya-reportedly-dead.html|access-date=2021-10-02|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kumawood actor, King Aboagye Brenya reported dead - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/kumawood-actor-king-aboagye-brenya-reported-dead/|access-date=2021-10-02|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> Ya fito a fina-finan Ghana sama da 100 da na Najeriya ciki har da ''Kumasi Yonkoo, Asem, Odasanii.''<ref>{{Cite web|date=2021-09-30|title=Veteran Ghanaian actor, King Aboagye Brenya dies at age 82|url=https://citinewsroom.com/2021/09/veteran-ghanaian-actor-king-aboagye-brenya-dies-at-age-82/|access-date=2021-10-02|website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Online|first=Peace FM|title=Veteran Ghanaian Actor, King Aboagye Brenya Passes On|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/movies/202110/453016.php|access-date=2021-10-02|website=Peacefmonline.com - Ghana news|archive-date=2021-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001123609/https://peacefmonline.com/pages/showbiz/movies/202110/453016.php|url-status=dead}}</ref> Ya kasance a cikin fina-finai tare da [[Kofi Adu|Agya Koo]], [[Kwadwo Nkansah|Lil Win]], Kwaku Manu, [[Mercy Asiedu|Mercy Aseidu]], [[Bob Santo]] da [[Abusuapanin Judas]].<ref>{{Cite web|last=Arthur|first=Erica Nana|title=Kumawood Actor Agya Brenya reported dead — Starr Fm|url=https://starrfm.com.gh/2021/10/kumawood-actor-agya-brenya-reported-dead/|access-date=2021-10-02|language=en-US}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Sana'a ==
Aboagye ya kasance jarumi a fina-finan Ghana da na Najeriya. Ya kuma yi aiki a Cibiyar Al'adu ta Kumasi. Ya mallaki makaranta mai suna Kumasiman Preparatory School da Ohenenana Guest House a Bohyen.<ref>{{Cite web|date=2021-09-30|title=Veteran Ghanaian Kumawood actor, King Brenya dies at age 82|url=https://myxyzonline.com/veteran-ghanaian-kumawood-actor-king-brenya-dies-at-age-82/|access-date=2021-10-02|website=My XYZ Online|language=en-US|archive-date=2021-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002235820/https://myxyzonline.com/veteran-ghanaian-kumawood-actor-king-brenya-dies-at-age-82/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-01|title=Actor King Aboagye Brenya is dead|url=https://www.theghanareport.com/actor-king-aboagye-brenya-is-dead/|access-date=2021-10-02|website=The Ghana Report|language=en}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Ya yi aure kuma yana da ‘ya’ya tara.<ref>{{Cite web|title=Ghanaian actor, King Aboagye Brenya is dead|url=https://www.news360online.com/entertainment/ghanaian-actor-king-aboagye-brenya-is-dead/|access-date=2021-10-02|website=www.news360online.com|archive-date=2021-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026174558/https://www.news360online.com/entertainment/ghanaian-actor-king-aboagye-brenya-is-dead/|url-status=dead}}</ref>
== Filmography ==
* ''Abro''
* ''Kae Dabi''
* ''Otan Hunu Kwah''
* ''The Choice''
* ''Remember Your Mother''
* ''That Day''
* ''Sika''
* ''Okukuseku''
* ''Kumasi Yonkoo''
* ''Asem''
* ''Adwen B''
* ''Nyame Bekyere''
* ''Odasanii''
* ''Nipa Ye Bad''<ref>{{Cite web|date=2021-09-30|title=Actor King Aboagye Brenya is Dead|url=https://plugtimes.com/2021/09/actor-king-aboagye-brenya-dead/|access-date=2021-10-02|website=PlugTimes.com|language=en-US|archive-date=2021-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024095525/https://plugtimes.com/2021/09/actor-king-aboagye-brenya-dead/|url-status=dead}}</ref>
* ''District Colonial Court''<ref>{{Cite web|last=Abedu-Kennedy|first=Dorcas|date=2021-10-01|title=Veteran Kumawood actor passes on|url=https://www.adomonline.com/veteran-kumawood-actor-passes-on/|access-date=2021-10-02|website=Adomonline.com|language=en-US}}</ref>
== Mutuwa da binnewa ==
Ya mutu a ranar 30 ga watan Satumba 2021 a Asibitin County da ke Abrepo, wani yanki na [[Kumasi]] a [[yankin Ashanti]].<ref>{{Cite web|last=Somuah-Annan|first=Grace|date=2021-10-01|title=Kumawood actor King Aboagye Brenya dead at 82|url=https://3news.com/kumawood-actor-king-aboagye-brenya-dead-at-82/|access-date=2021-10-02|website=3NEWS|language=en-US}}</ref> Yana da shekaru 82 a duniya.<ref>{{Cite web|date=2021-09-30|title=Veteran Kumawood actor King Aboagye Brenya is dead|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Veteran-Kumawood-actor-King-Aboagye-Brenya-is-dead-1369675|access-date=2021-10-02|website=GhanaWeb|language=en|archive-date=2022-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221004235936/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Veteran-Kumawood-actor-King-Aboagye-Brenya-is-dead-1369675|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Adu|first=Richard|date=2021-09-30|title=Veteran actor King Aboagye Brenya dead|url=https://newsnowgh.com/veteran-actor-king-aboagye-brenya-dead/|access-date=2021-10-02|website=NewsNowGh -Current Jobs Vacancies In Ghana, Ghana News, Celebrities News, Ghana|language=en|archive-date=2022-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20220903035057/https://newsnowgh.com/veteran-actor-king-aboagye-brenya-dead/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-09-30|title=Confirmed! Kumawood Actor King Aboagye Brenya Is Dead!|url=https://www.zionfelix.net/confirmed-kumawood-actor-king-aboagye-brenya-is-dead/|access-date=2021-10-02|website=ZionFelix.net|language=en-US}}</ref> A cikin watan Maris 2022, an binne shi a Abira kusa da Bonwire a [[yankin Ashanti]].<ref>{{Cite web |date=2022-03-26 |title=Actor King Aboagye Brenya Laid To Rest |url=https://dailyguidenetwork.com/actor-king-aboagye-brenya-laid-to-rest/ |access-date=2022-10-02 |website=DailyGuide Network |language=en-US}}</ref>
== Manazarta ==
[[Category:Matattun 2021]]
r09qt34ly0xa936yu9svir5cy50ptgc
Amal Ayouch
0
73379
832419
600219
2026-05-08T10:24:37Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832419
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amal Ayouch''' an haife ta a shekara ta 1966, 'yar wasan kwaikwayo ce 'yar ƙasar Morocco wacce tun daga ƙarshen shekarun 1990s ta yi wasan kwaikwayo a cikin yaren Faransanci duka a kan mataki kuma, sama da duka, a cikin fim.<ref>{{cite web|url=http://www.allocine.fr/personne/fichepersonne-27730/filmographie/|title=Amal Ayouch|publisher=AlloCine|accessdate=13 October 2018 |language=}}</ref> A cikin watan Janairu 2015, an karrama ta da lambar yabo a bikin fina-finan mata na Afirka a [[Brazzaville]].<ref>{{cite web|url=https://www.maghress.com/fr/financesnews/3580|title=Amal Ayouch, l'artiste philosophe|author=Bouhrara, Imane|publisher=Maghress|date=15 March 2007|accessdate=13 October 2018|language=French|archive-date=20 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020083117/https://www.maghress.com/fr/financesnews/3580|url-status=dead}}</ref><ref name=atlas>{{cite web|url=https://www.atlasinfo.fr/Amal-Ayouch-primee-au-Festival-du-film-des-femmes-africaines-de-Brazzaville_a58619.html|title=Amal Ayouch primée au Festival du film des femmes africaines de Brazzaville|publisher=AtlasInfo|date=15 January 2015|accessdate=13 October 2018|language=French|archive-date=15 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190715054659/https://www.atlasinfo.fr/Amal-Ayouch-primee-au-Festival-du-film-des-femmes-africaines-de-Brazzaville_a58619.html|url-status=dead}}</ref> Ayouch ta taka rawar gani a cikin ''Fondation des artsvivants'' na Maroko (Gidauniyar Living Arts).<ref>{{cite web|url=http://aujourdhui.ma/culture/fondation-des-arts-vivants-du-theatre-pour-les-quartiers-defavorises-68329|title=Fondation des arts vivants : du théâtre pour les quartiers défavorisés|author=Jadraoui, Siham|publisher=Aujourd'hui|accessdate=13 January 2010 |language=French}}</ref>
== Tarihin Rayuwa ==
An haife ta a [[Kasabalanka|Casablanca]] a shekara ta 1966, Amal Ayouch ta nuna sha'awar yin wasan kwaikwayo tun tana ƙarama, tana yin wasan kwaikwayo a makarantar sakandare. Lokacin da ta kasance 'yar shekara 18, ta isa [[Montpellier]] inda ta yi karatu don zama likitan magunguna. Lokacin da take jami'a, a cikin shekarar 1987 ta shiga ƙungiyar wasan kwaikwayo da ke da alaƙa da sashin adabin Faransanci.<ref name=opinion/>
Ta fara aikin fim ne godiya ga wani masanin harhaɗa magunguna, Hassan Benjelloun, wanda ya ba ta muhimmiyar shawara a cikin ''Les Amis d'hier'' (1998). Ba da daɗewa ba, [[Hakim Nura|Hakim Noury]] ya gayyace ta don ta zama tauraruwa a ''Destin de Femme'' tare da Rachid El Ouali. Yin wasa da matar da ta ki mika wuya ga miji mai wahala, ta ba da gudummawa ga nasarar fim ɗin.<ref name=opinion/>
A cikin shekarar 1999, ta yarda ta yi wasa da wata mace mai ladabi a ''[[Ali Zaoua]]'' wanda dan uwanta [[Nabil Ayouch]] ya jagoranta. Irin wannan rawar da aka biyo baya a [[Farida Belyazid]] 's ''Casablanca, Casablanca'' (2002) da [[Chassan Benjelloun]] 's ''Les lèvres du shiru'' (2001) da [[Farida Belyazid]] 's ''Casablanca, Casablanca'' (2002). Ta ci gaba da zama tauraruwa a cikin [[Driss Chouika]] 's ''Le jeu de l'amour'' (2006), yana ba ta damar yin aiki mai wahala a cikin al'amuran mu'amala tare da Younes Megri. Ta kuma taka rawar gani a wasu fina-finai masu nasara ciki har da ''[[The Satanic Angels|Les Angels de Satan]]'' (2007).<ref name=opinion>{{cite web|url=http://www.lopinion.ma/def.asp?codelangue=23&id_info=20568|title=Amal Ayouch : La comédienne militante|publisher=L'opinion|date=25 May 2011|accessdate=13 October 2018|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013211631/http://www.lopinion.ma/def.asp?codelangue=23&id_info=20568|archive-date=13 October 2018|url-status=dead}}</ref>
Ta fito a fina-finai guda biyu wanda [[Nabyl Lahlou|Nabil Lahlou]] ya jagoranta, ''Les années de l'exil'' (2001) da ''Tabite ko a'a Tabite'' (2004). Har ila yau, Lahlou ne ya ƙarfafa ta ta yi wasan kwaikwayo, inda ya gayyace ta don fitowa a cikin shirye-shiryensa na wasan kwaikwayo, ciki har da ''Ophélie n'est pas Morte'', ''Les Tortues'', ''Antigone'', da ''En Attendant Godot''.<ref name=opinion/>
== Filmography ==
=== Cinéma ===
{| class="wikitable"
!Year
!Film
!Director
!Role
!Notes
|-
| rowspan="2" |2017
|''Palestina''
|Julio Soto and Mohamed El Badaoui
|Ismahan
|Spanish production by Ana Rodrigues
|-
|''Little Horror Movie''
|Jérôme Cohen Olivar
|Mrs Mancherbreuk
|
|-
|2016
|Riad de mes rêves
|Zineb Tamourt
|
|short
|-
| rowspan="2" |2015
|''Les larmes de Satan''
|Hicham Jebbari
|Meriem
|
|-
|Jérôme Cohen Olivar
|Soraya
|
|-
|2014
|''Sotto Voce''
|Kamal Kamal
|Fatma
|
|-
|2013
|''L'Anniversaire''
|Latif Lahlou
|Ghita
|
|-
| rowspan="2" |2012
|''Derriere-les-portes-fermees''
|Ahd Bensouda
|Najia l’avocate
|
|-
|''[[Le Retour du fils]]''
|Ahmed Boulane
|elle-même
|short appearance
|-
|2011
|Rihanna
|Mourad El Khaoudi
|
|short
|-
| rowspan="2" |2010
|''Les ailes de l'amour''
|Abdelhay Laraki
|Hajja Hlima
|
|-
|''Femmes en miroirs''
|Saad Chraibi
|tante Ghita
|
|-
|2009
|''Entropya''
|Yassine Marroccu
|
|short
|-
| rowspan="2" |2008
|''[[Française (fim)|La Française]]''
|Souad El Bouhati
|Mme Laktani
|
|-
|''[[Kandisha (fim 2008)|Kandisha]]''
|Jérôme Cohen Olivar
|Dr Maliki
|
|-
|2007
|''[[The Satanic Angels|Les Anges de Satan]]''
|Ahmed Boulane
|l’avocate
|
|-
| rowspan="2" |2006
|''Une gazelle dans le vent''
|Mohamed Hassini
|
|
|-
|''Le jeu de l'amour''
|Driss Chouika
|
|
|-
|2005
|''La danse du foetus''
|Mohamed Mouftakir
|
|short
|-
| rowspan="5" |2004
|''L'ascenseur''
|Selma Bargach
|
|short
|-
|''Good bye Khadija''
|Kamal Belghmi
|
|short
|-
|''Tabite or not Tabite''
|Nabyl Lahlou
|Farida Fatmi
|
|-
|La mer
|Rachida Saadi
|
|short
|-
|Sang d'encre
|Layla Triqui
|
|short
|-
|2002
|''Casablanca Casablanca''
|Farida Belyazid
|Amina
|
|-
|2001
|''Les années de l'exil''
|Nabyl Lahlou
|Tamerdokht
|
|-
| rowspan="2" |2000
|''[[Ali Zaoua]]''
|Nabil Ayouch
|Ali Zaoua's mother
|
|-
|''Les lèvres du silence''
|Hassan Benjelloun
|Aicha l’institutrice
|
|-
|1999
|''Histoire d'une rose''
|Majid Rchich
|
|
|-
|1998
|''Destin de femme''
|Hakim Noury
|Saida
|
|-
|1997
|''Les amis d'hier''
|Hassan Benjelloun
|l'étudiante
|
|}
== Manazarta ==
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1966]]
ek2qumw9vrkp9uijd0usqtcve8cv2u6
Aisha Ochuwa
0
74987
832279
519706
2026-05-08T03:25:09Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832279
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Aisha Ochuwa Tella|honorific_suffix=|image=<!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] -->|alt=<!-- descriptive text for use by the blind and visually impaired's speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date={{Birth year and age|1994||}}|birth_place=[[Lagos State]], Nigeria|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) -->|death_place=|nationality=[[Nigerian]]|other_names=|alma_mater=[[Babcock University]]|occupation={{flatlist|
*Lawyer
*entrepreneur
}}|years_active=2017–present|known_for=|notable_works=}}'''Aisha Ochuwa Tella''' (an haife ta 22 ga Afrilun shekarar 1994) lauya ce kuma ƴar kasuwa ɗan Najeriya. Ita ce kuma ta kafa EBAO, wani kamfani na kayan ado na Najeriya wanda aka kafa a cikin 2017.<ref>https://leadership.ng/trailblazing-women-celebrating-top-5-young-female-entrepreneurs/</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Aisha Ochuwa Tella a ranar 22 ga Afrilun shekarar 1994 a [[Lagos (jiha)|jihar Legas]], Najeriya amma asalinta 'yar Auchi ne [[Edo|a jihar Edo]] . Ta yi karatun firamare da sakandare a [[Lagos (jiha)|jihar Legas]] . Daga baya, ta sami Diploma a Criminology da LL. Digiri na B tare da digiri na biyu na Upper - duka daga Jami'ar Babcock, Najeriya.
<ref>{{Cite web|last=Telegraph|first=New|date=2023-01-21|title=Aisha Ochuwa Tella: From legal career to luxury jewellery business|url=https://newtelegraphng.com/aisha-ochuwa-tella-from-legal-career-to-luxury-jewellery-business/|access-date=2023-11-03|website=New Telegraph|language=en-US}}</ref>
== Sana'a ==
Ochuwa ya kasance yana so ya shiga kasuwanci. A cikin shekarar 2010, ta fara ne a matsayin mai siyar da kayan ado yayin da take shekararta ta farko a Jami'ar Babcock . Bayan kammala karatunta a jami'a a shekarar 2015 ta wuce [[Makarantar Koyan Lauya ta Najeriya|makarantar koyon aikin lauya ta Najeriya]] inda ta kammala a shekarar 2016. Ba da daɗewa ba, ta yi aiki a matsayin lauya na kasuwanci da kamfanoni a wani kamfanin lauyoyi a Legas. A cikin shekarar 2017, ta kafa kamfaninta na EBAO, kamfanin da ke kera kayan ado.<ref>{{Cite web|last=Online|first=Tribune|date=2023-07-14|title=Author, entrepreneur, Aisha Ochuwa publishes guide to starting online business|url=https://tribuneonlineng.com/author-entrepreneur-aisha-ochuwa-publishes-guide-to-starting-online-business/|access-date=2023-11-03|website=Tribune Online|language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Our Attorneys|url=https://prescottparsons.com/attorneys/|website=Prescott Parsons Law Firm|access-date=2024-03-14|archive-date=2024-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302193455/https://prescottparsons.com/attorneys/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Nigeria|first=Guardian|date=2022-10-17|title=I started my business with just #150 – Aisha Ochuwa Tella|url=https://guardian.ng/saturday-magazine/just-human/i-started-my-business-with-just-150-aisha-ochuwa-tella/|access-date=2023-11-03|website=The Guardian Nigeria News – Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103082046/https://guardian.ng/saturday-magazine/just-human/i-started-my-business-with-just-150-aisha-ochuwa-tella/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Why I pioneered a mentorship program — Aisha-Ochuwa|url=https://www.vanguardngr.com/2022/10/why-i-pioneered-a-mentorship-program-aisha-ochuwa-tella/|website=Vanguard Newspaper}}</ref><ref>{{Cite web|last=Olagoke|first=Bode|date=2023-04-03|title=Shining stars of Nigerian Jewellery: Top 5 Jewellers redefining craftsmanship|url=https://blueprint.ng/shining-stars-of-nigerian-jewellery-top-5-jewellers-redefining-craftsmanship/|access-date=2023-11-03|website=Blueprint Newspapers Limited|language=en-US}}</ref>
A matsayin lauya, Ochuwa yana aiki a [[Najeriya]] da Ingila. Ita mamba ce a [[Kungiyar Layoyi ta Najeriya|ƙungiyar lauyoyin Najeriya]] da kuma Chartered Institute of Arbitration (UK).<ref>https://guardian.ng/saturday-magazine/nyween-celebrating-inspirational-women-and-fostering-equality/</ref>
A cikin Satumban shekarar 2022, Ochuwa ta lashe lambar yabo ta DENSA don Mafi kyawun Mace Na Shekara. Ta kuma sami lambar yabo ta Afirka daga [[Ƙungiyar Silverbird|rukunin Silverbird]] a matsayin Babban Jagora & Ingantacciyar Alamar Kayan Ado Na Shekara. An kuma san ta a matsayin Matashin ɗan kasuwa na shekara a lambar yabo ta YEIS 2022. A watan Afrilun 2023, an saka ta cikin manyan mata 5 masu kasuwanci a Najeriya tare da [[Mo Abudu]] da [[Hilda Baci|Hilda Bacci]] ta [[Leadership (Najeriya)|''Leadership'']] . A cikin Yuli 2023, ta fitar da wani littafi mai suna ''Jagora don Fara Kasuwancin Kan layi.''<ref>https://sunnewsonline.com/exploring-insights-of-a-budding-author-aisha-ochuwas-journey-from-entrepreneur/</ref>
== Manazarta ==
[[Category:Lauyoyi yan Najeriya]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1994]]
okq15deynlvl0u7h86x6gpnkyxa495i
Aisha Umar
0
75031
832280
640321
2026-05-08T03:26:20Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832280
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox biography vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn" style="display:inline-block">Aisha Umar</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Nationality
| class="infobox-data category" |Nigerian
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Occupation
| class="infobox-data role" |volleyball player
|}
'''Aisha Umar '''' yar Najeriya ce 'yar wasan kwallon raga da ke buga wasa a kungiyar Kwastam ta Najeriya da kuma kungiyar kwallon ragar mata ta Najeriya.<ref>{{Cite web|last=Saliu|first=Mohammed|date=2021-08-17|title=NVBF invites 54 players ahead of Nations Cup in Rwanda|url=https://www.brila.net/nvbf-invites-54-players-ahead-of-nations-cup-in-rwanda/|access-date=2023-03-21|website=Latest Sports News In Nigeria|language=en-US}}</ref>
== Nasarorin da aka samu ==
Aisha tana taka leda a kungiyar kwallon volleyball "b" a bakin teku ga kungiyar kwallon ragar mata ta Najeriya .
Aisha tare da Priscilla Agera da [[Tochukwu Nnourge]] sun doke [[Burkina Faso]] a wasan farko na gasar cin kofin kwallon raga na mata na Afirka na 2019 a birnin Alkahira na [[Misra|kasar Masar]].<ref>{{Cite web|last=NNN|date=2019-03-16|title=Africa Club Championship: Nigeria Customs women volleyball team pummel USFA of Burkina Faso|url=https://nnn.ng/africa-club-championship-nigeria-customs-women-volleyball-team-pummel-usfa-of-burkina-faso/|access-date=2023-03-21|website=NNN|language=en|archive-date=2023-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230320192548/https://nnn.ng/africa-club-championship-nigeria-customs-women-volleyball-team-pummel-usfa-of-burkina-faso/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-03-17|title=Africa Club Championship: Nigeria Customs women volleyball team pummel USFA of Burkina Faso|url=https://dailytrust.com/africa-club-championship-nigeria-customs-women-volleyball-team-pummel-usfa-of-burkina-faso/|access-date=2023-03-21|website=Daily Trust|language=en-GB}}</ref>
Aisha ta kuma kasance cikin tawagar da hukumar kwallon raga ta Najeriya ta gayyace ta zuwa gasar kwallon raga ta nahiyar Afrika a shekarar 2021 a kasar [[Ruwanda|Rwanda]] . Tawagar mata ta Najeriya ta kare a matsayi na hudu a karshen gasar.<ref>{{Cite web|date=2021-08-21|title=Volleyball Federation opens camp in Kaduna with 54 players|url=https://guardian.ng/sport/volleyball-federation-opens-camp-in-kaduna-with-54-players/|access-date=2023-03-21|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321200440/https://guardian.ng/sport/volleyball-federation-opens-camp-in-kaduna-with-54-players/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2021-09-20|title=Nigeria's women volleyball team finish fourth in Kigali, men seventh|url=https://punchng.com/nigerias-women-volleyball-team-finish-fourth-in-kigali-men-seventh/|access-date=2023-03-21|website=Punch Newspapers|language=en-US}}</ref>
Ita tare da Albertina Francis sun kasance cikin tawagar Najeriya a gasar cancantar shiga gasar cin kofin duniya ta mata ta FIVB ta 2018 a [[Ivory Coast]].<ref>{{Cite web|date=2017-08-17|title=Melandi: Nigeria Women Volleyball Federation Team to depart to Abidjan for World Cup Tournament|url=https://reportcircle.com/melandi-nigeria-women-volleyball-federation-team-expected-depart-abidjan-world-cup-tournament/|access-date=2023-03-21|website=Reportcircle|language=en-US}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|last=Magazine|first=BrandPower|date=2017-08-17|title=Women volleyball World Cup Qualifier: Nigerian team heads for Abidjan|url=https://brandpowerng.com/women-volleyball-world-cup-qualifier-nigerian-team-heads-for-abidjan/|access-date=2023-03-21|website=BrandPower Magazine|language=en-GB}}</ref>
Kungiyar Kwastam ta Najeriya ta zama zakara a gasar firimiya ta kwallon raga ta Najeriya ta 2022.<ref>{{Cite web|date=2022-09-27|title=Offa Volleyball Club, Customs win 2022 titles|url=https://guardian.ng/sport/offa-volleyball-club-customs-win-2022-titles/|access-date=2023-03-21|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321200832/https://guardian.ng/sport/offa-volleyball-club-customs-win-2022-titles/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-09-26|title=Pictures: Offa VC, Customs emerge champions of 2022 Nigeria Volleyball Premier League|url=https://www.blueprint.ng/pictures-offa-vc-customs-emerge-champions-of-2022-nigeria-volleyball-premier-league/|access-date=2023-03-21|website=Blueprint Newspapers|language=en-US}}</ref>
== Nassoshi ==
{{Reflist}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
l9zw0zd85kbfsnbiukgwzup1eymny5v
Amanda Mthandi
0
75893
832435
582239
2026-05-08T10:38:26Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832435
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Amanda Mthandi''' (an Haife ta a ranar 23 ga Mayu 1996) ' yar wasan ƙwallon ƙafa ta Afirka ta Kudu ce wacce ke buga gaba a Jami'ar Johannesburg da kuma ƙungiyar mata ta Afirka ta Kudu .<ref>{{cite news|url=https://www.safa.net/2020/07/14/banyana-banyanas-amanda-mthandi-signs-in-spain/|title=Banyana Banyana’s Amanda Mthandi signs in Spain|publisher=[[South African Football Association]]|date=14 July 2020|access-date=5 January 2024|archive-date=6 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240106000840/https://www.safa.net/2020/07/14/banyana-banyanas-amanda-mthandi-signs-in-spain/|url-status=dead}}</ref><ref name="work">{{cite news|url=https://yoursport.co.za/hard-work-pays-off-for-ujs-amanda-mthandi/|title=Hard work pays off for UJ’s Amanda Mthandi|work=yoursport.co.za|first=Coetzee|last=Gouws|date=21 October 2019|access-date=5 January 2024}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
An haifi Mthandi a Soweto kuma ta karanci harkokin sufuri a Jami'ar Johannesburg (UJ). An nada ta a matsayin gwarzuwar 'yar wasa ta UJ a 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.safa.net/2020/07/14/banyana-banyanas-amanda-mthandi-signs-in-spain/|title=Banyana Banyana’s Amanda Mthandi signs in Spain|publisher=[[South African Football Association]]|date=14 July 2020|access-date=5 January 2024|archive-date=6 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240106000840/https://www.safa.net/2020/07/14/banyana-banyanas-amanda-mthandi-signs-in-spain/|url-status=dead}}</ref><ref name="work"/>
== Manufar kasa da kasa ==
''Maki da sakamako ne suka jera yawan kwallayen da Afirka ta Kudu ta ci a farko''
{| class="wikitable"
!A'a.
! Kwanan wata
! Wuri
! Abokin hamayya
! Ci
! Sakamako
! Gasa
|-
|{{Center|1}}
| 21 Nuwamba 2018
| Cape Coast Sports Stadium, Cape Coast, Ghana
|{{Fbw|EQG}}</img>{{Fbw|EQG}}
|{{Center|'''6'''–1}}
|{{Center|7–1}}
| Gasar Cin Kofin Mata Na Afirka 2018
|}
== Manazarta ==
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haifaffun 1996]]
hm715fa9kvj25upig6kr6dxztpr6za7
Afua Asantewaa
0
76570
832269
824804
2026-05-08T01:03:55Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832269
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afua Owusu Asantewaa Aduonum''' (an haife ta a ranar 11 ga Mayu 1990), wanda aka fi sani da '''Afua Asantewaa''', ƴar jaridar Najeriya ceGhana, kuma ɗan kasuwa. Ita ce babban jami'in zartarwa na Askof Productions Ltd, masu shirya Ghana Outstanding Women Awards, Pose For Africa Models Reality Show, da Miss Kidi Ghana .
A watan Disamba na shekara ta 2023, ta yi ƙoƙari ta karya Guinness World Record don mafi tsawo na raira waƙa. Ta raira waƙa na awanni 126 da minti 52.
== Rayuwa ta farko da aiki ==
An haifi Afua Asantewaa Aduonum a ranar 11 ga Mayu 1990.
Asantewaa ta fara aikinta a matsayin 'yar jarida kuma ta yi aiki ga kamfanonin kafofin watsa labarai da yawa na Ghana. Ita ce babban jami'in zartarwa na Askof Productions Ltd, masu shirya Ghana Outstanding Women Awards, Pose For Africa Models Reality Show, da Miss Kidi Ghana . <ref>{{Cite web |date=2023-12-27 |title=Facts about Afua Asantewaa, the Ghanaian aiming to break Guinness World Record sing-a-thon |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Facts-about-Afua-Asantewaa-the-Ghanaian-aiming-to-break-Guinness-World-Record-sing-a-thon-1904882 |access-date=2023-12-28 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aning |first=Prince |date=2023-12-27 |title=Details about Afua Asantewaa, the Ghanaian Pursuing a Guinness World Record in Singing Marathon |url=https://www.priningonline.com/details-about-afua-asantewaa-the-ghanaian-pursuing-a-guinness-world-record-in-singing-marathon/ |access-date=2023-12-28 |website=Priningonline |language=en-US |archive-date=2023-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228070024/https://www.priningonline.com/details-about-afua-asantewaa-the-ghanaian-pursuing-a-guinness-world-record-in-singing-marathon/ |url-status=dead }}</ref>
Asantewaa ta auri ɗan jaridar wasanni Kofi Aduonum . <ref>{{Cite web |date=27 December 2023 |title=Kofi Aduonum: Meet Afua Asantewaa’s husband who is a sports journalist |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Kofi-Aduonum-Meet-Afua-Asantewaa-s-husband-who-is-a-sports-journalist-1904963 |website=GhanaWeb}}</ref> Suna da 'ya'ya uku.<ref>{{Cite web |last=Crabbe |first=Nathaniel |date=2023-12-28 |title="See how I'm smiling": Afua unofficially breaks 105-hr sing-a-thon world record |url=https://yen.com.gh/entertainment/music/248436-sing-a-thon-afua-asantewaa-aduonum-unofficially-breaks-105-hour-gwr-how-im-smiling/ |access-date=2023-12-28 |website=Yen.com.gh - Ghana news. |language=en}}</ref>
== Rubuce-rubucen waka mafi tsawo ==
A watan Disamba na shekara ta 2023, Asantewaa ta sanar da cewa za ta yi ƙoƙari ta karya rikodin ga mafi tsawo na raira waƙa.<ref>{{Cite web |date=2023-12-27 |title=Afua Asantewaa : the Ghanaian lady set to break Guinness world record |url=https://www.africanews.com/2023/12/27/afua-asantewaa-the-ghanaian-lady-set-to-break-guinness-world-record/ |access-date=2023-12-28 |website=Africanews |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-27 |title=Afua Asantewaa Aduonum Guinness world record for longest singing marathon attempt draw crowd and support from Ghanaians |url=https://www.bbc.com/pidgin/articles/c3gynd71e07o |access-date=2023-12-28 |website=BBC News Pidgin}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-24 |title=Afua Asantewaa kicks off attempt to break Guinness World Record Sing-a-thon |url=https://citinewsroom.com/2023/12/afua-asantewaa-kicks-off-attempt-to-break-guinness-world-record-sing-a-thon/ |access-date=2023-12-28 |website=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=says |first=Georgina Awuni |date=2023-12-24 |title=Afua Asantewaa begins attempt to break Guinness World Record for longest Sing-a-thon |url=https://www.gbcghanaonline.com/entertainment/afua-asantewaa-begins/2023/ |access-date=2023-12-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-07 |title=Afua Asantewaa is set to embark on 117 hours sing-a-thon |url=https://ghanaeducation.org/afua-asantewaa-set-to-embark-on-117-hours-sing-a-thon/ |access-date=2023-12-28 |website=Ghana Education News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-27 |title=Who is Afua Asantewaa Aduonum |url=https://ghstandard.com/who-is-afua-asantewaa-aduonum/15622/ |access-date=2023-12-28 |website=The Ghanaian Standard |language=en-GB |archive-date=2023-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231228071527/https://ghstandard.com/who-is-afua-asantewaa-aduonum/15622/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-11 |title=Afua Asantewaa gets more support ahead of singing marathon world record attempt |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Afua-Asantewaa-gets-more-support-ahead-of-singing-marathon-world-record-attempt-1896524 |access-date=2023-12-28 |website=GhanaWeb |language=en}}</ref> Ta fara raira waƙa a ranar 24 ga Disamba 2023, a ƙauyen Akwaaba, wanda ke cikin [[Accra]], Ghana . Ta karya rikodin a ranar 28 ga Disamba 2023. <ref>{{Cite web |date=2023-12-28 |title=Afua Asantewaa Aduonum exceeds Guinness World Record for longest singing marathon |url=https://gna.org.gh/2023/12/afua-asantewaa-aduonum-exceeds-guinness-world-record-for-longest-singing-marathon/ |access-date=2023-12-29 |website=Ghana News Agency |language=en-US |archive-date=2023-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229004638/https://gna.org.gh/2023/12/afua-asantewaa-aduonum-exceeds-guinness-world-record-for-longest-singing-marathon/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=24NewsGh |date=2023-12-28 |title=Benefits Afua Asantewaa Would Get If She Breaks The Record |url=https://www.24newsgh.com/benefits-afua-asantewaa-would-get-if-she-breaks-the-record/ |access-date=2023-12-29 |language=en-US |archive-date=2023-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230000829/https://www.24newsgh.com/benefits-afua-asantewaa-would-get-if-she-breaks-the-record/ |url-status=dead }}</ref> A ranar 29 ga watan Disamba na shekara ta 2023, Asantewaa ta kammala yunkurin ta, bayan ta raira waƙa na awanni 126 da minti 52.<ref>{{Cite web |date=2023-12-29 |title=I want my sing-a-thon journey to inspire women, youth — Afua Asantewaa |url=https://gna.org.gh/2023/12/i-want-my-sing-a-thon-journey-to-inspire-women-youth-afua-asantewaa/ |access-date=2023-12-29 |website=Ghana News Agency |language=en-US |archive-date=2023-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229104849/https://gna.org.gh/2023/12/i-want-my-sing-a-thon-journey-to-inspire-women-youth-afua-asantewaa/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Abedu-Kennedy |first=Dorcas |date=2023-12-29 |title=Sing-a-thon: Afua Asantewaa ends Guinness World Record attempt |url=https://www.adomonline.com/sing-a-thon-afua-asantewaa-ends-guinness-world-record-attempt/ |access-date=2023-12-29 |website=Adomonline.com |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bless |first=Nessa |date=2023-12-29 |title=Proudly Ghanaian: Afua Asantewaa Aduonum Officially Ends Her Sing-a-thon At 126hrs And 52mins |url=https://www.ghanacelebrities.com/2023/12/29/proudly-ghanaian-afua-asantewaa-aduonum-officially-ends-her-sing-a-thon-at-126hrs-and-52mins/ |access-date=2023-12-29 |website=GhanaCelebrities.Com |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-29 |title=Sing-a-thon: Afua Asantewaa's Guinness World Record attempt ends - MyJoyOnline |url=https://www.myjoyonline.com/sing-a-thon-afua-asantewaas-guinness-world-record-attempt-ends/ |access-date=2023-12-29 |website=www.myjoyonline.com |language=en-US}}</ref> Har yanzu ba a tabbatar da rikodin ba.<ref>{{Cite web |title=Longest singing marathon | Guinness World Records |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/longest-singing-marathon}}</ref>
Mai riƙe da rikodin duniya na tsawon lokaci a cikin Guinness Book of Records, Sunil Waghmare, ya raira waƙa na awanni 105 a cikin 2012. <ref>{{Cite web |last=Osabutey |first=Audrey |date=2023-12-29 |title=Afua Asantewaa Receives Praises From Sunil Waghmare As She Shatters GWR Singathon |url=https://occupygh.com/afua-asantewaa-receives-praises-from-sunil-waghmare-as-she-shatters-gwr-singathon |access-date=2023-12-29 |website=OccupyGh.com |language=en-US |archive-date=2023-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230005819/https://occupygh.com/afua-asantewaa-receives-praises-from-sunil-waghmare-as-she-shatters-gwr-singathon |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Gabs |date=2023-12-29 |title=Ghanaians congratulate Afua Asantewaa after sing-a-thon truimph |url=https://www.ghbase.com/ghanaians-congratulate-afua-asantewaa-after-sing-a-thon-truimph/ |access-date=2023-12-29 |website=GhBase•com™-Everything & News Now |language=en-US |archive-date=2023-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231229123235/https://www.ghbase.com/ghanaians-congratulate-afua-asantewaa-after-sing-a-thon-truimph/ |url-status=dead }}</ref> Yawancin fitattun mutanen Ghana sun yi tafiya don nuna goyon baya da godiya ga Asantewaa. Wannan ya hada da mawaƙa na Ghana kamar KiDi, Kuami Eugene, [[Kojo Antwi]], Fancy Gadam, [[Sista Afia]], Efya, [[Wendy Shay]], Celestine Donkor, [[Obaapa Christy]]; Shatter Wale, 'yan wasan kwaikwayo kamar Nana Ama McBrown, Salinko, [[Akrobeto]], da [[Fella Makafui]], da Mataimakin Shugaban Mahamudu Bawumia.<ref>https://www.africanews.com/2023/12/27/afua-asantewaa-the-ghanaian-lady-set-to-break-guinness-world-record//{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Bayan yunkurin da ta yi, an nada Asantewaa a matsayin jakadan yawon bude ido.<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Reymond Awusei |date=2023-12-30 |title=Afua Asantewaa named tourism ambassador |url=https://www.pulse.com.gh/news/local/afua-asantewaa-named-tourism-ambassador/t8zyx18 |access-date=2023-12-30 |website=Pulse Ghana |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=1970-01-01 |title=Afua Asantewaa named tourism ambassador |url=https://www.ghanaweb.com/region/manzekay/Afua-Asantewaa-named-tourism-ambassador-163412 |access-date=2023-12-30 |website=GhanaWeb |language=en |archive-date=2023-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231230094250/https://www.ghanaweb.com/region/manzekay/Afua-Asantewaa-named-tourism-ambassador-163412 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-30 |title=Afua Asantewaa Aduonum Appointed Tourism Ambassador For Ghana - ZionFelix.net |url=https://www.zionfelix.net/afua-asantewaa-aduonum-appointed-tourism-ambassador-for-ghana/ |access-date=2023-12-30 |language=en-US}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
{{reflist|2}}
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Haihuwan 1990]]
mk99do8wfgqk453iplrpr2qt5fy1iny
Adam Aznou
0
76863
832164
718362
2026-05-07T21:28:40Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832164
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:FC Bayern Munich, Allianz Arena Stadium 14.jpg|thumb|wurin was an Bayern na tsohuwar ƙungiyar shi]]
'''Adam Aznou Ben Cheikh''' ( {{Lang-ar|أدم أزنو بن الشيخ}} ; an haife shi a ranar 2 ga watan Yuni shekara ta 2006) ƙwararren [[Ƙungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] da winger na Regionalliga Bayern club Bayern Munich II . An haife shi a Spain, ya wakilci Spain da Maroko a matakin matasa na duniya.
== Rayuwar farko ==
An haifi Aznou a [[Barcelona]], [[Ispaniya|Spain]] zuwa iyayen [[Moroko|Moroccan]] . <ref>{{Cite web |date=28 July 2022 |title=FC Bayern verpflichtet Nachwuchsspieler Adam Aznou |trans-title=FC Bayern signs young player Adam Aznou |url=https://fcbayern.com/de/news/2022/07/fc-bayern-verpflichtet-nachwuchsspieler-adam-aznou |access-date=24 March 2023 |website=fcbayern.com |language=German}}</ref>
== Aikin kulob ==
Aznou ya fara aikinsa da Damm, kafin ya koma [[FC Barcelona|Barcelona]] ta ''La Masia'' academy a 2019. <ref>{{Cite web |last=Martínez |first=Ferran |date=27 May 2022 |title=El Bayern de Múnich, a punto de firmar a su primera perla de La Masia |trans-title=Bayern Munich, about to sign its first pearl from La Masia |url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/fc-barcelona/20220527/1001812952/bayern-munich-punto-firmar-primera-perla-masia.html |access-date=24 March 2023 |website=mundodeportivo.com |language=Spanish}}</ref> A lokacin rani na 2022, bayan da aka bayar da rahoton ƙi da dama clubs a faɗin Turai, Aznou ya sanya hannu tare da [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] ta Jamus. <ref>{{Cite web |date=28 July 2022 |title=Offiziell: Aznou wechselt von Barça zu Bayern |trans-title=Official: Aznou moves from Barça to Bayern |url=https://www.kicker.de/offiziell-aznou-wechselt-von-bar-a-zu-bayern-910997/artikel |access-date=24 March 2023 |website=kicker.de |language=German}}</ref> <ref>{{Cite web |date=28 July 2022 |title=El Bayern Múnich ficha a Adam Aznou, de 16 años, del Barcelona |trans-title=Bayern Munich sign Adam Aznou, 16, from Barcelona |url=https://as.com/futbol/internacional/el-bayern-munich-ficha-a-adam-aznou-de-16-anos-del-barcelona-n/ |access-date=24 March 2023 |website=as.com |language=Spanish |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324175129/https://as.com/futbol/internacional/el-bayern-munich-ficha-a-adam-aznou-de-16-anos-del-barcelona-n/ |url-status=dead }}</ref> A cikin Maris 2023, ya yi horo tare da manyan 'yan wasan Bayern Munich a karon farko. <ref>{{Cite web |last=Ben Berkane |first=Hanif |date=4 March 2023 |title=Bayern Munich : Adam Aznou, la pépite marocaine qui toque déjà à la porte des pros |trans-title=Bayern Munich: Adam Aznou, the Moroccan nugget who is already knocking on the door of the pros |url=https://www.footmercato.net/a2387498392780448895-bayern-munich-adam-aznou-la-pepite-marocaine-qui-toque-deja-a-la-porte-des-pros |access-date=24 March 2023 |website=footmercato.net |language=French}}</ref>
Aznou ya sami kiransa na farko tare da babban ƙungiyar Bayern Munich a ranar 27 ga Janairu 2024, wanda ke nuna akan benci a matsayin wanda ba a yi amfani da shi ba don wasan Bundesliga da ci 3-2 a waje da FC Augsburg . <ref>https://www.kicker.de/augsburg-gegen-bayern-2024-bundesliga-4862135/spielbericht</ref>
A ranar 19 ga Fabrairu 2024, ya fara wasansa na farko na ƙwararru don Bayern Munich II akan rashin gida 1-0 Regionalliga Bayern wasan da Greuther Fürth II, fara wasan.
== Ayyukan ƙasa da ƙasa ==
Aznou ya cancanci wakiltar Morocco da Spain a matakin ƙasa da ƙasa. Ya wakilci Morocco a matakin ‘yan ƙasa da shekaru 15 kafin ya koma Spain, inda ya buga wasa a matakin ‘yan ƙasa da shekara 16 da 17. <ref name="wf">[https://www.worldfootball.net/player_summary/adam-aznou/#wac_660x40_top Adam Aznou] at WorldFootball.net</ref> <ref> name="lm">{{Cite web |date=15 March 2023 |title=Adam Aznou, jeune pépite du Bayern Munich, opte pour le Maroc |trans-title=Adam Aznou, young nugget from Bayern Munich, opts for Morocco |url=https://lematin.ma/express/2023/adam-aznou-jeune-pepite-bayern-munich-opte-maroc/387698.html |access-date=24 March 2023 |website=lematin.ma |language=French}}</ref>
A cikin Maris 2023, an ba da rahoton cewa ya zaɓi wakiltar [[Ƙungiyar kwallon kafa ta ƙasar Morocco|Maroko a babban matakin ƙasa da ƙasa]] . <ref> name="lm">{{Cite web |date=15 March 2023 |title=Adam Aznou, jeune pépite du Bayern Munich, opte pour le Maroc |trans-title=Adam Aznou, young nugget from Bayern Munich, opts for Morocco |url=https://lematin.ma/express/2023/adam-aznou-jeune-pepite-bayern-munich-opte-maroc/387698.html |access-date=24 March 2023 |website=lematin.ma |language=French}}
[[Rukuni:CS1 French-language sources (fr)]]</ref>
== Manazarta ==
[[Category:Rayayyun mutane]]
enlee47xq8nmlr2gdm5ssxkzqinge7v
Abdussalam Ben Miloud Salem
0
76975
831959
505970
2026-05-07T17:59:13Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831959
wikitext
text/x-wiki
{{databox}} An '''delsalem Ben Miloud Salem''' ( {{Lang-ar|عبد السلام بن ميلود سالم}} ; An haife shi a ranar ɗaya 1 ga watan [[Janairu]] shekara ta dubu ɗaya da ɗari tara da ashirin da ɗaya 1921 – ba a sani ba) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar [[Moroko|Morocco]]<ref>{{Cite web |url=https://www.om1899.com/joueurs.php?id=968 |title=ABDELSALEM BEN MILOUD SALEM |access-date=21 October 2021 |website=OM1899.com |language=fr}}</ref> wanda ya taka leda a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron gida]] . <ref>{{Cite web |url=https://www.ohaime-passion.com/joueurs/fiche-492-abdelsalem-ben-miloud-salem.html |title=Fiche de Abdelsalem Ben Miloud Salem |access-date=21 October 2021 |website=OhaiMe-Passion |language=fr |archive-date=20 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120124321/https://www.ohaime-passion.com/joueurs/fiche-492-abdelsalem-ben-miloud-salem.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Abdelsalem Ben Miloud Salem |url=http://cintana.free.fr/index.php?lg=fr&page=30&id=927 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021225115/http://cintana.free.fr/index.php?lg=fr&page=30&id=927 |archive-date=2021-10-21 |access-date=21 October 2021 |website=Cintana |language=fr}}</ref> Ya shafe yawancin aikinsa a Marseille . <ref>{{Cite web |title=Salem Ben Miloud |url=http://www.pari-et-gagne.com/joueur/salem_benmiloud.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512031452/http://www.pari-et-gagne.com:80/joueur/salem_benmiloud.html |archive-date=2008-05-12 |access-date=21 October 2021 |website=Pari et Gagne |language=fr}}</ref>
== Girmamawa ==
'''Marseille'''
* Kashi na 1 : 1947-48
* Coupe de France ya zo na biyu: [[1953–54 Coupe de France|1953–54]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
c62s978ty9di98an2900au5ikop514z
Ajayi Crowther University
0
77341
832283
618297
2026-05-08T03:39:42Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832283
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox organization|name=Ajayi Crowther University, Oyo|official_name=A.C.U}}
'''Ajayi Crowther Jami'ar''' wacce aka fi sani da ACU jami'a ce mai zaman kanta da ke [[Oyo (jiha)|Jihar Oyo]], [[Najeriya]].<ref>{{Cite web |title=Ajayi Crowther University |url=https://www.4icu.org/reviews/10766.htm |access-date=7 August 2015 |publisher=www.4icu.org |archive-date=19 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219140138/https://www.4icu.org/reviews/10766.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=7 April 2014 |title=Olanipekun Becomes New Pro-Chancellor Of Ajayi Crowther Varsity |url=http://leadership.ng/news/363739/olanipekun-becomes-new-pro-chancellor-ajayi-crowther-varsity |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150403074126/http://leadership.ng/news/363739/olanipekun-becomes-new-pro-chancellor-ajayi-crowther-varsity |archive-date=2015-04-03 |access-date=7 August 2015 |website=George Okojie |publisher=leadership.ng}}</ref>
== Tarihi ==
Jami'ar Ajayi Crowther, Oyo, Jami'ar Ikilisiyar Anglican ce ta Najeriya . An kafa shi a matsayin Cibiyar Horar da CMS a Abeokuta a cikin 1853. Ya koma daga [[Lagos (birni)|Legas]] zuwa [[Masarautar Oyo|Oyo]] a shekarar 1920.
Da farko, kwalejin takardar shaidar malamai ne na Grade II. Kwalejin St. Andrews, Oyo ta fara karatun Allahntaka daga 1910 zuwa 1942. Mallaka ta sauya daga Ikilisiyar Anglican Communion ta Najeriya zuwa ikon gwamnati a shekarar 1977. Ya zama harabar NCE a 1980 da Kwalejin Ilimi a 1985.
Kwalejin St. Andrews ta zama jami'a a ranar 7 ga Satumba, 1999, tare da Ikilisiyar Najeriya ta amince da shawarar SACOBA. An kafa Jami'ar Ajayi Crowther a kan tsohon Kwalejin St. Andrews. Jami'ar ta sami lasisi a ranar 7 ga Janairu, 2005, daga [[Hukumar Kula da Jami’o’i ta Kasa (NUC)|Hukumar Jami'o'i ta Kasa]].
An sanya wa Jami'ar suna ne bayan [[Samuel Ajayi Crowther]], bishop na Afirka kuma mai fassara Littafi Mai-Tsarki, wanda ya fassara Littafi-Tsarks zuwa Yoruba da sauran yarukan Afirka.<ref>{{Cite web |date=2023-06-03 |title=Historical Background - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/historical-background/ |access-date=2023-12-11 |language=en-US}}</ref>
Jami'ar Ajayi Crowther tana ba da karatun digiri na farko wanda ya kunshi [[noma]], injiniya, kimiyya da [[fasaha]], zane-zane, gudanarwa, [[kimiyyar zamantakewa]], da [[doka]].Jami'ar tana ba da masauki, ababen more rayuwa, da kuma karatun tare da kudade daga N600,000 zuwa N700,000. An saita alamar yanke JAMB / UTME don shigarwa a 160. <ref name=":1">{{Cite web |title=Ajayi Crowther University {{!}} School Fees, Courses & Admission info |url=https://universitycompass.com/africa/Nigeria/universities/ajayi-crowther-university.php |access-date=2023-12-12 |website=universitycompass.com}}</ref>
== Mataimakin Shugaban kasa / Registra ==
Ma'aikatan Jami'ar Ajayi Crowther, Oyo sun hada da: <ref>{{Cite web |date=2023-09-27 |title=Principal Officers {{!}} Ajayi Crowther University, Oyo - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/principal-officers-ajayi-crowther-university-oyo/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US |archive-date=2023-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212143022/https://www.acu.edu.ng/principal-officers-ajayi-crowther-university-oyo/ |url-status=dead }}</ref>
* '''Farfesa Timothy Abiodun ADEBAYO''' mataimakin shugaban kasa ne <ref>{{Cite web |date=2023-06-03 |title=The Vice-Chancellor - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/the-vice-chancellor/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US}}</ref>
* '''Farfesa Benjamin Olumuyiwa''' yana aiki a matsayin mataimakin mataimakin shugaban jami'ar Ajayi Crowther . <ref>{{Cite web |date=2023-06-04 |title=The Deputy Vice-Chancellor - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/professor-muyiwa-popoola-deputy-vice-chancellor/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> An sake nada shi a matsayin mataimakin mataimakin shugaban kasa na wasu shekaru biyu.<ref>{{Cite web |last=Ogunyemi |first=Ifedayo |date=2024-02-13 |title=Ajayi Crowther University re-appoints Popoola as deputy vice chancellor |url=https://tribuneonlineng.com/ajayi-crowther-university-re-appoints-popoola-as-deputy-vice-chancellor/ |access-date=2024-04-19 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref>
* Dokta J.E.T Babatola yana da matsayin mai rajista a Jami'ar Ajayi Crowther . <ref>{{Cite web |date=2023-06-05 |title=The Registrar - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/registrar/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US |archive-date=2023-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212180904/https://www.acu.edu.ng/registrar/ |url-status=dead }}</ref>
* '''Mista Ayodele John Olusanwo''' yana aiki a matsayin bursar a Jami'ar Ajayi Crowther . <ref>{{Cite web |date=2023-06-05 |title=The Bursar - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/the-bursar/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US}}</ref>
* '''Dokta Beatrice A. Fabunmi''' tana riƙe da matsayin mai kula da ɗakin karatu na jami'a a Jami'ar Ajayi Crowther . <ref name=":0">{{Cite web |date=2023-06-06 |title=University Librarian - Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://www.acu.edu.ng/dr-beatrice-a-fabunmi/ |access-date=2023-12-12 |language=en-US |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001231706/https://www.acu.edu.ng/dr-beatrice-a-fabunmi/ |url-status=dead }}</ref>
== Laburaren karatu ==
T.Y. Danjuma Library shine ɗakin karatu na Jami'ar Ajayi Crowther . An kafa wannan a cikin ginin da aka gada daga Kwalejin St. Andrew a 2006 <ref name=":0"/> kuma an sake komawa wurin da yake a yanzu a ranar 4 ga Janairu, 2010. <ref name=":0" /> Ana rarraba kayan ɗakin karatu a cikin Humanities, Management / Social Sciences, da Natural Sciences.[1] Laburaren ya ƙunshi littattafai 20,000 da sunayen jaridu 50 na kasashen waje da na gida.[1]<ref name=":0" />
== Darussan ==
Gudanar da darussan a Jami'ar Ajayi Crowther: <ref name=":1"/>
=== Agriculture ===
Agricultural Economics
Agricultural Extensions A
nimal Science
Crop Science
*
=== Engineering ===
Information & Communication Technology
*
=== Arts, Management & Social Science ===
Economic
Economics
Communication & Media Studies
Sociology
Political Science
Geography
Accounting
Banking & Finance
Business Administration
Taxation
Marketing & Advertisement
Entrepreneurship
Tourism Hotel and Event Management
Industrial Revolution & Personnel Management
English Language
History & International Studies
== '''Science & Technology''' ==
Microbiology
Computer Science
Physics
Electronics
Geology
Industrial Chemistry
Biochemistry
Mathematics
Statistics
Applied Geophysics
Environmental Biology
Horticulture
*
== Law ==
Law
== Matsayi ==
Jami'ar Ajayi Crowther ta kasance ta 89 a cikin matsayi na jami'a a kasar ta 2023. <ref>{{Cite web |title=Ajayi Crowther University Ranking & Review 2023 {{!}} uniRank |url=https://www.4icu.org/reviews/10766.htm |access-date=2023-12-14 |website=www.4icu.org |language=en |archive-date=2023-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219140138/https://www.4icu.org/reviews/10766.htm |url-status=dead }}</ref>
== Samun amincewa da darasi ==
A watan Fabrairun 2021, Hukumar Jami'ar Kasa ta amince da sabbin darussan a jami'ar - shari'ar LLM, ɗan kasuwa, dakunan gwaje-gwaje na likita, radiography da kimiyyar radiation, da sauran darussan da ke matakin digiri na jami'a.<ref>{{Cite web |last=Adebayo |first=Musliudeen |date=2021-02-12 |title=NUC visitation panel approves seven new courses for Ajayi Crowther University, Oyo |url=https://dailypost.ng/2021/02/12/nuc-visitation-panel-approves-seven-new-courses-for-ajayi-crowther-university-oyo/ |access-date=2023-12-18 |website=Daily Post Nigeria |language=en-US}}</ref>
A watan Nuwamba na shekara ta 2022, Hukumar Jami'ar Kasa (NUC) ta amince da shirin jinya ga jami'ar. A cikin wasikar da Dr Saliu ya sanya hannu daga Shirye-shiryen Ilimi kuma ya ba da umarni ga Mataimakin Shugaban, Hukumar ta sanar da amincewarta ga jami'ar don fara shirin jinya na cikakken lokaci a Oyo, inda suka ba da shawarar kwalejin magani.<ref>{{Cite web |last=admin_edu |title=NUC Approves Nursing Programme For Ajayi Crowther University |url=https://edutorial.ng/nuc-gives-approval-to-ajayi-crowther-university-to-offer-nursing/ |access-date=2023-12-16 |language=en-US}}</ref>
== Bukatar shigarwa ==
Masu neman shiga cikin Jihar Oyo ta Ajayi Crowther Jami'ar dole ne su zaɓi jami'ar a matsayin zaɓin farko a cikin Kwamitin Gudanar da Ƙungiyar Ƙungiyar (UTME) (JAMB) kuma su ci alama 180 a duk batutuwa masu dacewa. Dole ne su sami ƙididdigar 5 da aka wuce a WAEC, NECO da NABTEB ciki har da harshen Ingilishi, lissafi da sauran batutuwa masu dacewa a cikin zamanni biyu kuma dole ne su kasance shekaru 16.<ref>{{Cite web |last=Admin |date=2021-10-04 |title=Ajayi Crowther University Admission Requirements 2023/2024 |url=https://ghanadmission.com/ajayi-crowther-university-admission-requirements/ |access-date=2023-12-14 |website=Best Online Portal |language=en-US}}</ref>
== Matriculation ==
A watan Mayu na shekara ta 2022, Jami'ar Ajay Crowder ta yi karatun dalibai 721 don zaman karatun 2021/2022. Mataimakin shugaban majalisa a cikin saƙon karatun ga sabbin ɗaliban da aka shigar ya gargadi ɗalibai game da rashin aikin jarrabawa da ayyukan lalata a jami'ar.<ref>{{Cite web |last=Musa |first=Sophinat |date=2022-05-27 |title=Ajayi Crowther University matriculates 721 students for 2021/22 session, warns against exam malpractices, social vices |url=https://tribuneonlineng.com/ajayi-crowther-university-matriculates-721-students-for-2021-22-session-warns-against-exam-malpractices-social-vices/ |access-date=2023-12-18 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref>
A ranar 19 ga Mayu 2023, mataimakin shugaban majalisa, Farfesa Timothy Adebayo, ya shawarci sabbin daliban da aka shigar da su da su guji halayyar lalata a makarantar. Ya kuma sanar da cewa yawan daliban da suka shiga ya kai 1200. Ya ambaci cewa an yi wa waɗannan ɗaliban rajista a cikin fannoni 11 don shekara ta ilimi ta 2022/2023. Bugu da ƙari, ya jaddada jajircewar ma'aikatar don haɓaka masu digiri tare da halayyar ilimi da ɗabi'a mai kyau don fuskantar ƙalubalen kasuwar duniya.<ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Guardian |date=2023-05-19 |title=Shun immoral practices, Ajayi Crowther Varsity VC warns students |url=https://guardian.ng/news/shun-immoral-practices-ajayi-crowther-varsity-vc-warns-students/ |access-date=2023-12-16 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref>
== Haɗin gwiwa kan aikin gona ==
Kamfanin Aikin Gona na Jubaili yana shirye ya yi haɗin gwiwa tare da Yunibesithi na Ajayi Crowther, kamfanin iri na Jami'ar Ajayi Crowth a Jihar Oyo. Dean na fannin [[noma]] yana maraba da membobin [[kamfani]] a wasu don inganta yawan samar da iri da kuma taimaka wa manoma. Wannan hadin gwiwar tana da niyyar ba manoma sabis na ba da shawara da sauƙin samun kayan aikin gona.<ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Guardian |date=2023-01-27 |title=Agric firm collaborates with ACU Seeds to assist farmers |url=https://guardian.ng/features/agro-care/agric-firm-collaborates-with-acu-seeds-to-assist-farmers-2/ |access-date=2023-12-16 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US |archive-date=2023-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216140332/https://guardian.ng/features/agro-care/agric-firm-collaborates-with-acu-seeds-to-assist-farmers-2/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Guardian |date=2023-01-20 |title=Agric firm collaborates with ACU Seeds to assist farmers |url=https://guardian.ng/features/agro-care/agric-firm-collaborates-with-acu-seeds-to-assist-farmers/ |access-date=2023-12-16 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US |archive-date=2023-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216141207/https://guardian.ng/features/agro-care/agric-firm-collaborates-with-acu-seeds-to-assist-farmers/ |url-status=dead }}</ref>
== Kyautar ==
A watan Disamba na shekara ta 2023 ɗayan ɗaliban wasan kwaikwayo ya lashe kyautar ɗaliban wasan kwaikwayon da ta faru a Legas.<ref>{{Cite web |last=Nigeria |first=Guardian |date=2023-12-29 |title=Ajayi Crowther varsity student wins best actress award |url=https://guardian.ng/features/ajayi-crowther-varsity-student-wins-best-actress-award-2/ |access-date=2024-04-19 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US |archive-date=2024-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419063446/https://guardian.ng/features/ajayi-crowther-varsity-student-wins-best-actress-award-2/ |url-status=dead }}</ref>
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://acu.edu.ng/ Shafin yanar gizon Jami'ar Ajayi Crowther]
== Magana ==
[[Category:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
n536ho6ihl961x5cao0v4bgpw2ipkrt
Ahmed Abu Khattala
0
81659
832274
618289
2026-05-08T02:07:14Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832274
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ahmed_Abu_Khattala_2014_(cropped).jpg |thumb|Ahmed Abu Khattala ]]
'''Ahmed Salim Faraj Abu Khattala''' (an haife shi a watan Mayu 7, shekara ta alif dari tara saba'in da daya miladiyya 1971) <ref name=":0">{{Cite web |title=United States v. Khatallah, 275 F. Supp. 3d 32 {{!}} Casetext Search + Citator |url=https://casetext.com/case/united-states-v-khatallah-1 |access-date=2022-02-21 |website=casetext.com |archive-date=2022-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221184614/https://casetext.com/case/united-states-v-khatallah-1 |url-status=dead }}</ref> dan kasar [[Libya|Libiya]] ne da ke daure, wanda ya ba da umarnin wasu ƙananan sojoji a lokacin boren 2011 kan Gaddafi Ya shiga cikin harin Benghazi na 2012 kan ofishin jakadancin Amurka a [[Benghazi]], inda aka kashe Ambasada J. Christopher Stevens da wasu Amurkawa uku. <ref name="Calderone">{{Cite web |last=Calderone |first=Michael |date=19 October 2012 |title=Libya Attack Suspect, Reportedly In Hiding, Spends Hours With Reporters |url=http://www.huffingtonpost.com/2012/10/19/libya-attack-suspect-reporters_n_1986101.html |access-date=3 January 2013 |website=10/19/2012 |publisher=Huffington Post}}</ref>
A cikin labarin watan Disamba na 2013 game da harin, ''jaridar New York Times'' ta bayyana shi a matsayin babban jigon harin a cewar shaidun Libya, duk da cewa ba shi da alaka da kungiyoyin 'yan ta'adda. <ref name="Mix" /> Abu Khattala ya musanta kashe Amurkawa ko kuma yana cikin harin. A shari'ar da ake yi masa a kotun tarayya ta Amurka a shekarar 2017, Abu Khattala ya samu laifuka 14 da suka hada da kisan kai, amma an same shi da laifuka hudu masu alaka da ta'addanci. <ref>[https://www.theguardian.com/us-news/2017/nov/28/benghazi-attack-not-guilty-murder-ahmed-abu-khattala Alleged mastermind of Benghazi attack found not guilty of murder], ''The Guardian'' (November 28, 2017).</ref> <ref name="GoldmanSavage">Adam Goldman & Charlie Savage, [https://www.nytimes.com/2017/11/28/us/politics/benghazi-attacks-trial-verdict-khattala.html Libyan Convicted of Terrorism in Benghazi Attacks but Acquitted of Murder], ''The New York Times'' (November 28, 2017).</ref>
== Farkon Rayuwa ==
Abu Khattala ya girma a [[el-Leithi]], unguwar [[Benghazi]] mai suna don Kogin Manta. Ya yi karatun boko na shekara tara kafin ya samu takardar shedar zama makanikin mota. Bayan ya yi aiki na ɗan gajeren lokaci a matsayin kanikancin mota, Khattala, ya shafe yawancin rayuwarsa a gidan yarin Abu Salim da ke [[Tripoli|birnin Tripoli]], wanda gwamnatin [[Muammar Gaddafi|Gaddafi]] ta daure a kurkuku saboda tsattsauran ra'ayin addinin Islama . <ref name=":0"/> <ref name="Mix" />
== Rawar da aka taka 2011 ga yan tawayen Gaddafi ==
A lokacin boren Gaddafi na Libya a shekara ta dubu biyu da sha daya 2011, ya kafa nasa mayakan na "watakila mayaka dozin biyu", suna mai suna Obayduh bin Jarrah a matsayin [[Obayduh bin Jarrah|babban janar na Islama na farko]] .
[[Fayil:Ahmed Abu Khattala 2014 (cropped).jpg|thumb|Ahmed Abu Khattala]]
A watan Yuni, ya yi tattaki a wani fareti wanda kuma ya hada da [[February 17 Brigade|Brigade 17 ga Fabrairu]], Garkuwan Libya, komitin tsaro koli, da kuma Ansar al-Shariah, "rukunin mayaka da yawansu ya kai 200" wadanda suka balle daga sauran mayakan sa kai. 2012 don nuna adawa da goyon bayan waɗancan ƴan sa-kai na zaɓen 'yan majalisar dokoki a Libiya.
== Ra'ayin Siyasa ==
Ya yi adawa da shigar Amurkawa a Libya kuma a wata hira da ''[[New York Times|jaridar New York Times]]'' ya bayyana cewa "kiyayyar da ke tsakanin gwamnatin Amurka da al'ummomin duniya tsoho ne." Dangane da rawar da rundunar tsaro ta [[NATO]] ta taka wajen hambarar da Kanar Gaddafi, ya yi imanin cewa da [[NATO]] ba ta shiga tsakani ba, da Allah ya taimake mu. Ya kuma yi ikirarin cewa, "Mun san Amurka tana aiki tare da bangarorin biyu" kuma Amurka na da nufin "rarraba" Libya.
== Caji ==
Shaidu </link> na harin 11 ga Satumba, 2012, a ofishin diflomasiyyar Amirka a Benghazi, sun ce sun gan shi yana jagorantar harin. A ranar 6 ga Agusta, 2013, jami'an Amurka sun tabbatar da cewa an tuhumi Abu Khattala da taka muhimmiyar rawa a harin. A cewar [[NBC]], an shigar da tuhumar ne a karkashin hatimi a [[Washington, D.C.|Washington, DC]] a ƙarshen Yuli 2013.
== Kama ==
A karshen mako na 14-15 ga Yuni, 2014, jami'an rundunar sojan Amurka na musamman na rundunar sojan Amurka ta Delta sun kama shi a wani aiki na boye (mai suna "Greenbrier River") a Libya, ta hanyar amfani da wani mai ba da labari ya kai shi wani kebabben Villa dake bakin gabar teku. <ref>{{Cite web |date=18 June 2014 |title=Elite Delta Force Commandos Capture Ahmed Abu Khattala in Midnight Benghazi Raid |url=https://uk.news.yahoo.com/elite-delta-force-commandos-capture-ahmed-abu-khattala-163838869.html#70i3Ltw |access-date=28 June 2014 |publisher=Yahoo! News UK & Ireland |archive-date=15 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715012842/https://uk.news.yahoo.com/elite-delta-force-commandos-capture-ahmed-abu-khattala-163838869.html#70i3Ltw |url-status=dead }}</ref> Kamar yadda bayanan kotun suka nuna, Khattala na dauke da bindiga ne kuma ya yi turjiya da karfin tsiya, kafin a daure shi da sarka, an daure masa ido, an daure shi, sannan aka daure masa kunne . <ref name="NYT1" /> An kawo shi [[Washington, D.C.|Washington, DC]] a cikin tashar jirgin ruwa mai saukar ungulu USS <nowiki><i id="mwcA">New York</i></nowiki> . <ref>{{Cite web |date=23 June 2014 |title=Benghazi Suspect Ahmed Abu Khattala Could be in U.S. by Week's End |url=https://www.nbcnews.com/news/world/benghazi-suspect-ahmed-abu-khattala-could-be-u-s-weeks-n138286 |access-date=28 June 2014 |website=NBC News}}</ref> An ba shi magunguna guda uku a lokacin da yake cikin jirgin saboda raunin da ya samu. <ref name="NYT1" />
Bayan kama shi, an ajiye Khattala a cikin wani ɗaki inda aka ajiye fitulun na tsawon sa'o'i ishirin a rana, kuma ana yi masa tambayoyi na tsawon kwanaki biyar kafin a ba shi shawarar <nowiki><i id="mweA">Miranda</i></nowiki> .
== Hukunci akasar Amurka ==
A ranar 26 ga Yuni, shekara ta dubu biyu da sha hudu 2014, wani babban juri na tarayya ya tuhumi Abu Khattala a Kotun Gundumar Columbia ta Amurka kan zargin hada baki da bada tallafi na kayan aiki ga 'yan ta'adda da ke haifar da kisa. <ref name="DOJSuperceding">[https://www.justice.gov/opa/pr/ahmed-abu-khatallah-indicted-additional-charges-september-2012-attack-benghazi-libya Ahmed Abu Khatallah Indicted on Additional Charges for September 2012 Attack in Benghazi, Libya], [[United States Department of Justice]] (October 14, 2014).</ref> Wannan tuhume-tuhume guda daya da jami'an Amurka suka bayyana a matsayin tuhumar da ake yi na ba da damar a gurfanar da Abu Khattala a gaban kotu da kuma ba da karin lokaci ga babban alkali ya saurari karin shaidu. <ref name="APNewCharges">[http://www.cbsnews.com/news/doj-brings-possible-death-penalty-charges-against-benghazi-suspect/ DOJ brings possible death penalty charges against Benghazi suspect], Associated Press (October 14, 2014).</ref>
A ranar 14 ga Oktoba, 2014, an shigar da kara a kan Abu Khattala, wanda ya kara da wasu sabbin tuhume-tuhume 17. <ref name="APNewCharges"/> <ref name="DOJSuperceding"/> Daga cikin wadannan, da yawa suna da hukuncin kisa mai yiwuwa: "Kisan kisa daya na wani mutum mai kariya ta duniya; laifuka uku na kisan wani jami'i da ma'aikacin Amurka; laifuka hudu na kashe mutum a yayin harin da aka kai wa gwamnatin tarayya. makaman da suka hada da yin amfani da makami da makami mai hatsari; da kuma laifuka biyu na lalata da lalata kadarorin Amurka ta hanyar wuta da wani abu mai fashewa da ke haddasa mutuwa." <ref name="DOJSuperceding" /> An kara wasu tuhume-tuhume bakwai wadanda ba na babban birnin kasar ba: “Kidaya daya na bayar da tallafin kayan aiki da kayan aiki ga ‘yan ta’adda da suka yi sanadin mutuwa; tuhume-tuhume uku na yunkurin kisan wani jami’i da ma’aikacin Amurka; tuhume-tuhume biyu na lalata da raunata gidaje cikin mugun nufi. da kuma dukiya, da kuma sanya rayuka cikin hatsari a cikin yankin na musamman na Maritime da Territorial na Amurka, da yunƙurin yin haka; mafi karancin shekaru 30 a gidan yari." <ref name="DOJSuperceding" />
Abu Khattala ya ki amsa tuhumar da ake masa a watan Oktobar 2014. <ref name="HsuDenies">Spencer S. Hsu, [https://www.washingtonpost.com/world/national-security/judge-denies-benghazi-suspects-bid-to-be-returned-to-libya-spared-us-death-penalty/2016/02/02/716a6600-ca11-11e5-ae11-57b6aeab993f_story.html Judge denies Benghazi suspect's bid to be returned to Libya, spared U.S. death penalty], ''The Washington Post'' (February 2, 2016).</ref> Abu Khattala, ta hannun lauyoyinsa, ya gabatar da bukatar da kotu ta bayar da umarnin a mayar da shi Libya, kuma a bar hukuncin kisa. <ref name="HsuDenies" /> Abu Khattala ya yi ikirarin cewa an tauye masa hakkinsa ne sakamakon tsare shi da kuma yi masa tambayoyi na tsawon kwanaki goma sha uku a cikin wani jirgin ruwan sojojin ruwan Amurka, kuma tuhumar da Amurka ke yi masa ya keta 'yancin kasar Libya. <ref name="HsuDenies" /> A watan Fabrairun 2016, Alkalin Kotun Amurka Christopher R. Cooper ya musanta bukatar Abu Khattala. <ref name="HsuDenies" /> <ref>{{Cite web |last=Cody M. Poplin |date=February 3, 2016 |title=Judge Denies Abu Khattala Request to be Returned to Libya and Spared Death Penalty |url=https://www.lawfaremedia.org/article/judge-denies-abu-khattala-request-be-returned-libya-and-spared-death-penalty |website=Lawfaremedia.org}}</ref>
An fara shari'ar Abu Khattala ne a ranar 2 ga Oktoba, 2017, kuma ana sa ran za ta dauki tsawon makonni biyar. A cikin jawabin bude taron, lauyan Khattala, Jeffrey Robinson, ya musanta shigar Khattala a hare-haren.
A ranar 28 ga Nuwamba, 2017, wata alkali a birnin Washington, ta wanke Abu Khattala daga tuhume-tuhume 14 daga cikin 18 da ake tuhumarsa da su bayan da ya shafe kwanaki biyar yana tattaunawa a kan shari'ar da aka shafe makonni bakwai ana yi masa. An same shi da laifuffuka guda hudu da suka hada da hada baki don bayar da tallafin kayan aiki ga ta'addanci, lalata da raunata gidaje da kadarori da amfani da kuma daukar wani karamin makami mai sarrafa kansa yayin aikata laifin tashin hankali.
A ranar 27 ga watan Yunin 2018 ne aka yankewa Abu Khattala hukuncin daurin shekaru 22 a gidan yari. Alkalin ya kare shi daga yiwuwar yanke masa hukuncin daurin rai da rai, yana mai cewa da gaske an same shi da laifin aikata laifukan dukiya kuma hakan zai yi watsi da hukuncin da alkalan kotun suka yanke. Tun daga 2022, Abu Khattala yana tsare a ADX Florence, babban gidan yari na tarayya a Florence, Colorado .
Kotun Daukaka Kara ta DC ta soke hukuncin da aka yanke wa Khattala a watan Yulin 2022 da ta yanke hukuncin cewa hukuncin daurin shekaru 22 ya yi kadan idan aka yi la'akari da girman laifukan Khattala da kuma muhimmancin da ake da shi na dakile irin wadannan laifuka. <ref>{{Cite web |date=26 July 2022 |title=Benghazi terrorist's 22-year sentence is 'unreasonably low,' appeals court rules |url=https://www.foxnews.com/world/benghazi-terrorists-22-year-sentence-unreasonably-low-appeals-court-rules |website=[[Fox News]]}}</ref> Masu gabatar da kara sun gabatar da karar ne a cikin shekaru 30 zuwa daurin rai da rai bisa ka'idojin yanke hukunci. An tsare Khattala kuma yana jiran a yanke masa hukunci.
== Magana ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin hadin waje ==
[https://assets.documentcloud.org/documents/1312772/khatallah-ahmed-abu-superseding-indictment-oct.pdf Zargin da ake tuhumar Khattala], wanda babban alkali ya mayar da shi a Kotun Lardi na Amurka na Gundumar Columbia.{{DEFAULTSORT:Khattala, Ahmed Abu}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4gwkomv70g3b0ebi7q46rxs2ajdqn3w
User:Pharouqenr
2
81742
831840
826700
2026-05-07T13:44:33Z
Pharouqenr
25549
/* 🏅 Awards and Achievements */
831840
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User:</span><span style="font-family:bold; color:#00AD83;">Umar Abusufyan</span>}}
<div style="padding:6px; background:#282829; border:3px inset #FFD700; border-radius:12px;">
<!-- HEADER -->
<div style="background:#00AD83; box-shadow:0.1em 0.1em 0.5em #000;">
<div style="font-size:1.7em; font-weight:bold; padding:0.3em; color:#FFF; background:linear-gradient(135deg,#005ab2,#1f7b52);">
<span style="padding:0.3em;">👤 Umar Abusufyan</span>
<span style="float:right; padding:0.3em;">Wikimedian</span>
</div>
</div>
<!-- 👤 PROFILE IMAGE -->
<div style="text-align:center; margin-top:15px;">
[[File:Pharouq Captain.jpg|center|frameless|350px]]
<div style="margin-top:10px; padding:12px; background:#F2EFE6; border-radius:10px; display:inline-block; max-width:520px;">
<div style="font-size:125%; font-weight:bold; color:#00AD83;">
Umar Abusufyan (Pharouqenr)
</div>
<div style="font-size:95%; color:#555;">
Electrical Engineer • Wikimedia Administrator • Community Facilitator
</div>
<div style="font-size:90%; color:#777; margin-top:6px; text-align:justify;">
This is the official user profile of Umar Abusufyan, a Wikimedia contributor and administrator on Hausa Wikipedia. He is actively involved in community development, training, and African knowledge projects within the Wikimedia movement.
</div>
</div>
</div>
<!-- WELCOME -->
<div style="text-align:center; padding:15px; background:#F2EFE6; margin-top:10px;">
<div style="font-size:230%; font-weight:bold;">Umar Abusufyan</div>
<div style="font-size:115%; color:#555;">
Electrical Engineer • Wikimedia Administrator • Community Facilitator
</div>
<hr style="height:2px; background:#00AD83;">
'''''Welcome to my page!'''''
<br><br>
If you have any question feel free to reach out
👉 [[User_talk:Pharouqenr|'''Talk page''']]
</div>
<hr style="height:2px; background:#00AD83;">
== 👤 About Me ==
<div style="padding:10px; background:#ffffff; border-radius:10px;">
<p align="justify">
I am a passionate <b>Electrical Engineer</b> and Wikimedia contributor dedicated to promoting free knowledge. I obtained my HND in Electrical Engineering from Hassan Usman Katsina Polytechnic in 2024.
</p>
<p align="justify">
I actively contribute to Wikimedia projects by creating and improving articles, mentoring editors, and supporting community growth—especially in African content and Hausa Wikipedia development.
</p>
</div>
----
== 🌍 Wikimedia Contributions ==
<div style="padding:10px; background:#F9F9F9; border-radius:10px;">
{{Userbox
| border-c = #00AD83
| info-c = #ffffff
| user-c = #ffffff
| id = [[File:Wikimedia Community Logo.svg|35px]]
| info = Over '''50,000''' edits on Wikimedia projects
}}
* Administrator on Hausa Wikipedia
* Content creator and article improver
* Mentor for new editors
* Participant – WikiConference Nigeria 2025 (Abuja)
</div>
----
== 🏆 Roles & Recognition ==
<div style="padding:10px; background:#ffffff; border-radius:10px;">
* Jury – '''Hausa Day Contest 2025'''
* Jury – '''Wikipedia @25Contest'''
* Jury – '''Wiki Loves Africa 2025 (Nigeria)'''
* Jury – '''Wiki Loves Folklore 2025 (Nigeria)'''
* Jury – '''Wiki Loves Earth 2025 (Nigeria)'''
* Facilitator – Hausa Wikimedians User Group Workshop (HUK Polytechnic)
* Organizer – ''Wikipedia Pages Every Wikipedia Should Have''
</div>
----
== 🚀 Projects & Leadership ==
<div style="padding:10px; background:#F9F9F9; border-radius:10px;">
* Organized edit-a-thons and training sessions
* Led community engagement activities
* Promoted Hausa Wikipedia growth
* Facilitated workshops on editing and policies
</div>
----
== 🏅 Awards and Achievements ==
<div style="padding:10px; background:#ffffff; border-radius:10px; column-count:2;">
* 🏆 Editor of the Month (April–June 2024)
* 🥇 Notable Women Writing Contest – 1st
* 🥇 Pan-African Leaders Contest – 1st
* 🥇 African Wiki Challenge Hausa 2025 – 1st
* 🥈 1Lib1Ref 2025 – 2nd
* 🥇 Wiki For Human Rights 2025 – 1st
* 🥉 African Wiki Challenge (International) – 3rd
* 🏆 WPWP Hausa – Runner-up
</div>
----
== 📫 Contact ==
<div style="text-align:center; padding:15px; background:#F2EFE6; border-radius:10px;">
📘 [https://www.facebook.com/umar.abusufyan.54 Umar Abusufyan Engr]
📧 <b>uabusfyanu84@gmail.com</b>
</div>
----
{{userbox
| border-c = #00AD83
| id = [[File:Hausa Wikimedians User Group Logo.svg|35px]]
| info = Member of Hausa Wikimedians User Group
}}
</div>
g1t44vifpfgzosn3stqr9cll8jce099
Alex Revell
0
81780
832294
711922
2026-05-08T07:04:18Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832294
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Revs1.jpg|thumb|Alex Revell]]
'''Alexander David Revell''' (An haife shi ranar 7 ga watan Yuli, shekarar 1983) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Ingila wanda a halin yanzu shine manajan Stevenage . A lokacin aikinsa na wasa ya buga akalla wasanni 50 ga kungiyoyi daban-daban guda biyar; Cambridge United, Braintree Town, Brighton & Hove Albion, Rotherham United da Stevenage .
== Ayyuka ==
=== Cambridge United ===
Revell ya kammala karatu a kungiyar kwallon kafar matasa ta cambridge United, inda ya yi gwagwarmaya don kafa kansa a lokacin da yake fILIN WASA NA Abbey.
Da yake gano damar da ya samu a kungiyarsa ta farko a Cambridge, Revell ya yi amfani da aro a kulob din Kettering Town na lokacin. Ba da daɗewa ba, Revell ya bar Cambridge a shekara ta 2004 inda ya yanke shawarar ficewa daga Kungiyar Kwallon Kafa ta hanyar shiga Braintree Town. A lokacin da yake a Braintree, Revell ya sami nasarar saka kwallo a raga sau 35 ga kulob din, inda ya sami nasarar taimaka musu samun ci gaba zuwa Kungiyar Kudu a lokacin kakar 2005-06.
== Brighton & Hove Albion ==
Brighton and Hove albion sun sanya hannu kan Revell a watan Yunin 2006, tare da manajan Mark Mcghe yana cewa ba zai zama "babban sa hannu a idanun magoya baya ba, amma zai iya zama mafi kyawun sa hannu".<ref>{{Cite web |last=Buckingham |first=Mark |date=23 June 2006 |title=Brighton secure Revell signing |url=https://www.skysports.com/football/news/2381307/brighton-secure-revell-signing |access-date=10 April 2021 |publisher=Sky Sports}}</ref>
== Birnin Braintree ==
A ranar 1 ga watan Janairun shekara ta 2008, Revell ya zira kwallaye na farko yayin da Brighton ta doke [[AFC Bournemouth]] 3-2 a [[Filin wasa na Withdean|Withdean]] . <ref>{{Cite web |date=1 January 2008 |title=Brighton 3-2 Bournemouth: Alex Revell completes his hat-trick in stoppage time to give Brighton victory over Bournemouth |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_div_2/7163866.stm |access-date=10 April 2021 |publisher=BBC Sport}}</ref>
== Southend ==
A ranar 30 ga watan Janairun shekara ta 2008, Revell ya tashi daga Brighton zuwa Southend kan kwangilar shekaru biyu da rabi aka n kudin £ 150,000. steve tilson ya kasance mai sha'awar Revell na dogon lokaci kuma ya yi ƙoƙari ya sanya hannu a kawo shi a watan Agustan 2007.
A ranar 16 ga watan Agustan shekara ta 2008, Revell ya zira kwallaye na farko a gasar a Southend a 1-1 draw tare da Millwall a garin The New Den . <ref>{{cite news |date=12 November 2015 |title=Millwall 1–1 Southend |url=http://www.11v11.com/matches/millwall-v-southend-united-16-august-2008-281527/ |accessdate=16 August 2008 |work=11v11.com}}</ref> Revell ya zira kwallaye na farko a gida ga Shrimpers a cikin nasarar 2-1 a kan Swindon Town a Roots Hall a ranar 18 ga Oktoba 2008. <ref>{{cite news |date=12 November 2015 |title=Southend 2–1 Swindon |url=http://www.skysports.com/football/southend-vs-swindon/6198 |accessdate=18 October 2008 |publisher=Sky Sports}}</ref> Bayan kyawawan ayyuka masu yawa ba tare da sakayya ba, Revell ya zira kwallaye na uku ga Southend bayan minti 10 a wasan 2-2 a Tranmere a ranar 15 ga Nuwamba 2008, yana gaba da Craig Duncan don saduwa da gicciye na Kevin Betsy.<ref>{{cite news |date=12 November 2015 |title=Tranmere 2–2 Southend |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_div_2/7713233.stm |accessdate=15 November 2008 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Revell ya sha wahala a kan Leyton Orient a ranar 20 ga watan Janairun 2009 bayan ya sauka ba tare da saninsa ba, wanda ya hana shi zuwa sauran kakar.<ref>{{cite news |date=21 January 2009 |title=Southend striker out for season |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/s/southend_utd/7842546.stm |publisher=BBC Sport}}</ref> Revell ya dawo daga raunin a ranar 10 ga watan Yulin 2009 a kan Great Wakering a wasan sada zumunci kafin kakar wasa. Revell ya dawo daga raunin a ranar 10 ga watan Yulin 2009 a kan Great Wakering a wasan sada zumunci kafin kakar wasa. Ya buga wasanni biyar a Southend a farkon kakar 2009-2010, na karshe daga cikin wasannin sun bugashi ne a kan Swindon Town yayin da Southend akacisu 2-1
Revell ya koma Southend a ƙarshen rancensa bayan ya buga wasanni 12 kuma ya zira kwallaye biyu. A ranar 12 ga watan Janairun shekara ta 2010, Southend da Revell sun rabu da kamfanin ta hanyar yardar juna.<ref>{{cite news |date=12 November 2015 |title=Southend sign Scott Spencer and release Alex Revell |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/s/southend_utd/8456230.stm |accessdate=13 January 2010 |publisher=BBC Sport}}</ref>
== Swindon Town (Aro) ==
A ranar 1 ga Satumba 2009, kawai kwana uku bayan ya buga wa su, ya sanya hannu a Swindon Town a kan aro daga Southend United har zuwa 3 ga Janairun 2010, tare da kulob din yana da zaɓi na yin tafiya na dindindin idan ya yi nasara. Revell ya fara bugawa The Robins wasa na farko a wasan 1-1 da ya yi da abokan hamayyarsu wato [[Colchester United FC|Colchester United]]. Kwallaye na farko da ya yi wa Swindon ya zo ne a ranar 3 ga Oktoba 2009 a kan [[Brentford FC|Brentford]] yayin da ya ci kwallo da nasara 3-2.
Revell ya fadi a cikin tsari na pecking a Swindon kuma tare da kyakkyawan tsari na Billy paynter da [[Charlie Austin]] a gaba, Revell ya sami damarsa iyakance kuma sau da yawa ya kasance mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba. Swindon ya zaɓi kada ya yi tafiya na dindindin kuma Revell ya koma Essex.
== Ayyukan gudanarwa ==
A ranar 16 ga watan Fabrairun 2020, an nada Revell a matsayin kocin tawagar farko na stevenage har zuwa karshen kakar 2019-20 bayan murabus din [[Graham Westley]], tare da Stevenage maki bakwai a kasa na League Two.<ref>{{Cite web |title=Managerial Change |url=https://www.stevenagefc.com/news/2020/february/managerial-change-graham-westley-alex-revell-stevenage-football-club-sky-bet-league-two-efl-english-football-league-sunday-16th-february-2020/ |access-date=2020-02-17 |website=Stevenage FC}}</ref> Ya gudanar da wasanni biyu, ya rasa duka biyun, kafin a dakatar da kakar ba tare da lokaci ba saboda annobar COVID-19 a Burtaniya; tare da kulob din Stevenage da farko ya sake komawa, amma ya sake dawowa saboda raguwar maki ga Macclesfield Town.<ref>{{cite news |title=Macclesfield Town: Relegation to National League confirmed as EFL rejects reprieve request |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53792727 |accessdate=2020-08-19 |publisher=BBC Sport}}</ref> Gwagwarmayar Stevenage ta ci gaba zuwa kakar 2020-21 yayin da tawagar ta kasance a matsayi na karshe tare da nasarori biyu kawai a wasanni 18 na farko. Koyaya, daga Ranar Boxing a kulob din ya lashe wasanni 10, ya zana sau tara kuma ya rasa wasanni biyar kawai, ya kammala a matsayi na 14 a teburin league.<ref>{{Cite web |last=H |first=Pete |date=2021-05-21 |title=Stevenage Review Of The Season: 2020-1 [Part 1] |url=https://www.boroguide.co.uk/articles/2021/05/stevenage-review-season-2021-1/ |access-date=2021-07-06 |website=BoroGuide }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
An kori Revell a matsayin manajan Stevenage a ranar 14 ga Nuwamba 2021, biyo bayan mummunan sakamako wanda ya gan su suna samun maki 7 kawai daga wasanni 12, ya bar su maki biyu kawai sama da yankin sakewa.<ref name="BBC Sport2">{{cite news |title=Alex Revell: Stevenage part company with manager after poor run |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59278160 |accessdate=2021-11-14 |publisher=BBC Sport}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |FA Cup
! colspan="2" |League Cup
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="5" |Cambridge United
|2000–01
|Second Division
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|4
|0
|-
|2001–02
|Second Division
|24
|2
|2
|0
|0
|0
|4
|0
|30
|2
|-
|2002–03
|Third Division
|9
|0
|0
|0
|0
|0
|2
|0
|11
|0
|-
|2003–04
|Third Division
|20
|3
|0
|0
|1
|0
|0
|0
|21
|3
|-
! colspan="2" |Total
!57
!5
!2
!0
!1
!0
!6
!0
!66
!5
|-
|Kettering Town (Loan)
|2003–04
|Conference Premier
|7
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|7
|1
|-
| rowspan="3" |Braintree Town
|2004–05
|IL Premier Division
|32
|18
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|33
|18
|-
|2005–06
|IL Premier Division
|37
|17
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|37
|17
|-
! colspan="2" |Total
!69
!35
!1
!0
!0
!0
!0
!0
!70
!35
|-
| rowspan="3" |Brighton & Hove Albion
|2006–07
|League One
|38
|7
|3
|2
|2
|0
|3
|2
|46
|11
|-
|2007–08
|League One
|21
|6
|1
|1
|1
|0
|2
|0
|25
|7
|-
! colspan="2" |Total
!59
!13
!4
!3
!3
!0
!5
!2
!71
!18
|-
| rowspan="4" |Southend United
|2007–08
|League One
|8
|0
|0
|0
|0
|0
|2
|0
|10
|0
|-
|2008–09
|League One
|23
|4
|4
|0
|1
|0
|0
|0
|28
|4
|-
|2009–10
|League One
|3
|0
|0
|0
|2
|0
|0
|0
|5
|0
|-
! colspan="2" |Total
!34
!4
!4
!0
!3
!0
!2
!0
!43
!4
|-
|Swindon Town (Loan)
|2009–10
|League One
|10
|2
|0
|0
|0
|0
|2
|0
|12
|2
|-
|Wycombe Wanderers (loan)
|2009–10
|League One
|15
|6
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|15
|6
|-
| rowspan="3" |Leyton Orient
|2010–11
|League One
|39
|13
|8
|2
|2
|1
|1
|0
|50
|16
|-
|2011–12
|League One
|5
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|0
|6
|0
|-
! colspan="2" |Total
!44
!13
!8
!2
!3
!1
!1
!0
!56
!16
|-
| rowspan="5" |Rotherham United
|2011–12
|League Two
|40
|10
|2
|0
|0
|0
|1
|1
|43
|11
|-
|2012–13
|League Two
|41
|6
|4
|0
|0
|0
|1
|0
|46
|6
|-
|2013–14
|League One
|45
|8
|2
|1
|2
|0
|6
|4
|55
|13
|-
|2014–15
|Championship
|24
|4
|0
|0
|2
|0
|0
|0
|26
|4
|-
! colspan="2" |Total
!150
!28
!8
!1
!4
!0
!8
!5
!170
!34
|-
| rowspan="3" |Cardiff City
|2014–15
|Championship
|16
|2
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|17
|2
|-
|2015–16
|Championship
|10
|0
|1
|0
|2
|1
|0
|0
|13
|1
|-
! colspan="2" |Total
!26
!2
!2
!0
!2
!1
!0
!0
!30
!3
|-
| rowspan="1" |Wigan Athletic (Loan)
|2015–16
|League One
|6
|1
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|7
|1
|-
| rowspan="1" |Milton Keynes Dons
|2015–16
|Championship
|17
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|17
|4
|-
| rowspan="3" |Northampton Town
|2016–17
|League One
|32
|8
|2
|0
|3
|2
|2
|0
|39
|10
|-
|2017–18
|League One
|15
|2
|0
|0
|1
|0
|2
|1
|18
|3
|-
! colspan="2" |Total
!47
!10
!2
!0
!4
!2
!4
!1
!57
!13
|-
| rowspan="4" |Stevenage
|2017–18
|League Two
|12
|6
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|12
|6
|-
|2018–19
|League Two
|40
|7
|1
|0
|1
|0
|1
|0
|43
|7
|-
|2019–20
|League Two
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|2
|0
|-
! colspan="2" |Total
!54
!13
!1
!0
!1
!0
!1
!0
!57
!13
|-
! colspan="3" |Career total
!596
!137
!32
!6
!21
!4
!30
!8
!679
!
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1983]]
[[Category:Rayayyun Mutane]]
kj29dy8cqxyu2bkyjb48kpgaffgk7jd
Nani
0
82208
831954
558753
2026-05-07T17:54:26Z
Saad Nuhu
43323
831954
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Nani
| hoto = Nani Portugal.jpg
| cikakken_suna = Luís Carlos Almeida da Cunha
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1986|11|17}}
| wurin_haihuwa = Amadora, Portugal
| ƙasa = Portugal
| tsawo = 1.77 m
| matsayi = Dan wasa mai kai hari
| kulob_na_yanzu = Aktobe
| lamba = 17
| matasa_shekaru1 = 2000–2003
| matasa_kulob1 = Real Massamá
| matasa_shekaru2 = 2003–2005
| matasa_kulob2 = Sporting CP
| shekaru1 = 2005–2007
| kulob1 = Sporting CP
| wasa1 = 58
| kwallaye1 = 9
| shekaru2 = 2007–2015
| kulob2 = Manchester United
| wasa2 = 147
| kwallaye2 = 25
| shekaru3 = 2014–2015
| kulob3 = → Sporting CP (aro)
| wasa3 = 27
| kwallaye3 = 7
| shekaru4 = 2015–2016
| kulob4 = Fenerbahçe
| wasa4 = 28
| kwallaye4 = 8
| shekaru5 = 2016–2018
| kulob5 = Valencia
| wasa5 = 25
| kwallaye5 = 5
| shekaru6 = 2017–2018
| kulob6 = → Lazio (aro)
| wasa6 = 18
| kwallaye6 = 3
| shekaru7 = 2018–2019
| kulob7 = Sporting CP
| wasa7 = 18
| kwallaye7 = 7
| shekaru8 = 2019–2021
| kulob8 = Orlando City
| wasa8 = 77
| kwallaye8 = 28
| shekaru9 = 2022
| kulob9 = Venezia
| wasa9 = 10
| kwallaye9 = 0
| shekaru10 = 2022–2023
| kulob10 = Melbourne Victory
| wasa10 = 10
| kwallaye10 = 0
| shekaru11 = 2023–2024
| kulob11 = Adana Demirspor
| wasa11 = 28
| kwallaye11 = 4
| shekaru12 = 2024
| kulob12 = Estrela da Amadora
| wasa12 = 9
| kwallaye12 = 1
| shekaru13 = 2026–
| kulob13 = Aktobe
| wasa13 = 7
| kwallaye13 = 0
| tawaga_ta_kasa1 = Portugal
| wasa_ta_kasa1 = 112
| kwallaye_ta_kasa1 = 24
}}
'''Luís Carlos Almeida da Cunha''' wanda aka fi sani da '''Nani''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa ranar 17 ga watan Nuwamba shekara ta 1986 a birnin Amadora. Ya yi suna sosai a matsayin ɗaya daga cikin fitattun 'yan wasan gefe na ƙarni na sa, inda ya shahara wajen sauri, iya dribbling, da bayar da taimakon ƙwallaye. Nani ya taka leda a manyan kulob daban-daban kamar [[Sporting CP]], [[Manchester United]], [[Valencia CF]], da kuma tawagar ƙasar Portugal.<ref>"Nani (footballer)", Wikipedia English, an duba ranar 7 ga Mayu 2026.</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Nani ne a Amadora da ke Portugal daga iyaye 'yan asalin Cape Verde. Ya taso cikin mawuyacin hali tare da 'yan uwansa, kuma tun yana ƙarami yake nuna bajinta a wasan ƙwallon ƙafa. Ya fara taka leda ne a kungiyar Real Massamá kafin daga bisani ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP, wadda ta samar da fitattun 'yan wasa da dama ciki har da Cristiano Ronaldo.<ref>Wikipedia Portuguese, "Nani"; Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Nani ya fara buga wa babbar ƙungiyar Sporting CP wasa a shekarar 2005. A cikin ɗan lokaci kaɗan ya nuna kwarewa sosai har ya zama ɗaya daga cikin matasan 'yan wasa mafiya jan hankali a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe Kofin Portugal a kakar wasa ta 2006–07, sannan rawar da ya taka ta jawo hankalin manyan kungiyoyin Turai.<ref>Wikipedia Spanish, "Nani (futbolista)".</ref>
=== Manchester United ===
A shekarar 2007 kungiyar [[Manchester United]] ta sayi Nani daga Sporting CP kan kuɗi mai yawa. A karkashin koci Sir Alex Ferguson, Nani ya zama muhimmin ɗan wasa a kungiyar. Ya lashe kofunan [[Premier League]] guda hudu, [[UEFA Champions League]] daya, [[FIFA Club World Cup]] daya, da kuma sauran kofuna masu yawa. Ya yi fice musamman wajen zura kwallaye masu kayatarwa da kuma taimakawa abokan wasa wajen cin ƙwallaye.<ref>Manchester United official website, "Nani announces retirement".</ref>
Nani ya kasance daya daga cikin fitattun 'yan wasan gefe a zamaninsa, kuma salon wasansa ya sa ana kwatanta shi da ɗan uwansa na Portugal, [[Cristiano Ronaldo]]. Duk da cewa yana fama da rashin daidaiton wasa a wasu lokuta, amma idan yana cikin ƙoshin lafiya yana iya canza sakamakon wasa cikin sauri.<ref>FourFourTwo interview on Nani and Sir Alex Ferguson.</ref>
=== Sauran kungiyoyi ===
Bayan barinsa Manchester United, Nani ya taka leda a kungiyoyi daban-daban ciki har da Fenerbahçe ta Turkiyya, Valencia ta Spain, Lazio ta Italiya, Orlando City ta Amurka, Venezia, Melbourne Victory, Adana Demirspor da Estrela da Amadora. Duk inda ya je ya kasance dan wasa mai nishadantarwa kuma mai gogewa.<ref>Reuters, "Portugal winger Nani announces retirement", 2024.</ref>
A shekarar 2024 Nani ya sanar da yin ritaya daga ƙwallon ƙafa bayan shafe sama da shekaru 20 yana taka leda a matakin ƙwararru. Sai dai daga baya ya sake dawowa taka leda a kungiyar Aktobe ta Kazakhstan a shekarar 2026.<ref>The Sun, "Man Utd icon Nani scores after comeback", 2026.</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Nani ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 2006. Ya wakilci kasar a gasar cin kofin duniya ta 2014 da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Babbar nasarar da ya samu ita ce lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal. Bayan raunin Cristiano Ronaldo a wasan karshe, Nani ya taimaka wajen jagorantar tawagar zuwa nasara a kan Faransa.<ref>Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
Ya buga wasanni sama da 100 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye sama da 20. Wannan ya sanya shi cikin jerin fitattun 'yan wasan Portugal mafi yawan bugawa ƙasa wasa.<ref>Reuters, "Portugal winger Nani announces retirement", 2024.</ref>
== Salon wasa ==
Nani ya shahara wajen gudu da sauri, iya dribbling, da kuma yin crosses masu kyau daga gefen fili. Yana iya taka leda a bangaren dama ko hagu, sannan yana iya zura kwallaye daga nesa. Haka kuma ya shahara da bikin murnar zura ƙwallo ta hanyar yin juyawa a sama, wanda ya samo asali daga atisayen capoeira da yake yi tun yana yaro.<ref>Wikipedia English, "Nani (footballer) – Celebration and Style of play".</ref>
== Nasarori ==
=== Manchester United ===
* Premier League: 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2012–13
* UEFA Champions League: 2007–08
* FIFA Club World Cup: 2008
* Football League Cup: 2008–09, 2009–10
=== Sporting CP ===
* Taça de Portugal: 2006–07, 2014–15, 2018–19
* Taça da Liga: 2018–19
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016 <ref>Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.fpf.pt/](https://www.fpf.pt/) National team profile]
* [[https://www.manutd.com/](https://www.manutd.com/) Manchester United profile]
{{Dan kwallon kafa}}
[[Category:'Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa a 1986]]
f3qo7tqlh89gu1bvi8lzrpcqaq6pln9
831955
831954
2026-05-07T17:56:19Z
Saad Nuhu
43323
831955
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Luís Carlos Almeida da Cunha''' wanda aka fi sani da '''Nani''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa ranar 17 ga watan Nuwamba shekara ta 1986 a birnin Amadora. Ya yi suna sosai a matsayin ɗaya daga cikin fitattun 'yan wasan gefe na ƙarni na sa, inda ya shahara wajen sauri, iya dribbling, da bayar da taimakon ƙwallaye. Nani ya taka leda a manyan kulob daban-daban kamar [[Sporting CP]], [[Manchester United]], [[Valencia CF]], da kuma tawagar ƙasar Portugal.<ref>"Nani (footballer)", Wikipedia English, an duba ranar 7 ga Mayu 2026.</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Nani ne a Amadora da ke Portugal daga iyaye 'yan asalin Cape Verde. Ya taso cikin mawuyacin hali tare da 'yan uwansa, kuma tun yana ƙarami yake nuna bajinta a wasan ƙwallon ƙafa. Ya fara taka leda ne a kungiyar Real Massamá kafin daga bisani ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP, wadda ta samar da fitattun 'yan wasa da dama ciki har da Cristiano Ronaldo.<ref>Wikipedia Portuguese, "Nani"; Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Nani ya fara buga wa babbar ƙungiyar Sporting CP wasa a shekarar 2005. A cikin ɗan lokaci kaɗan ya nuna kwarewa sosai har ya zama ɗaya daga cikin matasan 'yan wasa mafiya jan hankali a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe Kofin Portugal a kakar wasa ta 2006–07, sannan rawar da ya taka ta jawo hankalin manyan kungiyoyin Turai.<ref>Wikipedia Spanish, "Nani (futbolista)".</ref>
=== Manchester United ===
A shekarar 2007 kungiyar [[Manchester United]] ta sayi Nani daga Sporting CP kan kuɗi mai yawa. A karkashin koci Sir Alex Ferguson, Nani ya zama muhimmin ɗan wasa a kungiyar. Ya lashe kofunan [[Premier League]] guda hudu, [[UEFA Champions League]] daya, [[FIFA Club World Cup]] daya, da kuma sauran kofuna masu yawa. Ya yi fice musamman wajen zura kwallaye masu kayatarwa da kuma taimakawa abokan wasa wajen cin ƙwallaye.<ref>Manchester United official website, "Nani announces retirement".</ref>
Nani ya kasance daya daga cikin fitattun 'yan wasan gefe a zamaninsa, kuma salon wasansa ya sa ana kwatanta shi da ɗan uwansa na Portugal, [[Cristiano Ronaldo]]. Duk da cewa yana fama da rashin daidaiton wasa a wasu lokuta, amma idan yana cikin ƙoshin lafiya yana iya canza sakamakon wasa cikin sauri.<ref>FourFourTwo interview on Nani and Sir Alex Ferguson.</ref>
=== Sauran kungiyoyi ===
Bayan barinsa Manchester United, Nani ya taka leda a kungiyoyi daban-daban ciki har da Fenerbahçe ta Turkiyya, Valencia ta Spain, Lazio ta Italiya, Orlando City ta Amurka, Venezia, Melbourne Victory, Adana Demirspor da Estrela da Amadora. Duk inda ya je ya kasance dan wasa mai nishadantarwa kuma mai gogewa.<ref>Reuters, "Portugal winger Nani announces retirement", 2024.</ref>
A shekarar 2024 Nani ya sanar da yin ritaya daga ƙwallon ƙafa bayan shafe sama da shekaru 20 yana taka leda a matakin ƙwararru. Sai dai daga baya ya sake dawowa taka leda a kungiyar Aktobe ta Kazakhstan a shekarar 2026.<ref>The Sun, "Man Utd icon Nani scores after comeback", 2026.</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Nani ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 2006. Ya wakilci kasar a gasar cin kofin duniya ta 2014 da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Babbar nasarar da ya samu ita ce lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal. Bayan raunin Cristiano Ronaldo a wasan karshe, Nani ya taimaka wajen jagorantar tawagar zuwa nasara a kan Faransa.<ref>Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
Ya buga wasanni sama da 100 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye sama da 20. Wannan ya sanya shi cikin jerin fitattun 'yan wasan Portugal mafi yawan bugawa ƙasa wasa.<ref>Reuters, "Portugal winger Nani announces retirement", 2024.</ref>
== Salon wasa ==
Nani ya shahara wajen gudu da sauri, iya dribbling, da kuma yin crosses masu kyau daga gefen fili. Yana iya taka leda a bangaren dama ko hagu, sannan yana iya zura kwallaye daga nesa. Haka kuma ya shahara da bikin murnar zura ƙwallo ta hanyar yin juyawa a sama, wanda ya samo asali daga atisayen capoeira da yake yi tun yana yaro.<ref>Wikipedia English, "Nani (footballer) – Celebration and Style of play".</ref>
== Nasarori ==
=== Manchester United ===
* [[Premier League]]: 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2012–13
* UEFA Champions League: 2007–08
* FIFA Club World Cup: 2008
* Football League Cup: 2008–09, 2009–10
=== Sporting CP ===
* Taça de Portugal: 2006–07, 2014–15, 2018–19
* Taça da Liga: 2018–19
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016 <ref>Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.fpf.pt/](https://www.fpf.pt/) National team profile]
* [[https://www.manutd.com/](https://www.manutd.com/) Manchester United profile]
{{Dan kwallon kafa}}
[[Category:'Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa a 1986]]
muxjx5qnvmz11w3googsop0gxrk13np
831956
831955
2026-05-07T17:56:46Z
Saad Nuhu
43323
831956
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Luís Carlos Almeida da Cunha''' wanda aka fi sani da '''Nani''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa ranar 17 ga watan Nuwamba shekara ta 1986 a birnin Amadora. Ya yi suna sosai a matsayin ɗaya daga cikin fitattun 'yan wasan gefe na ƙarni na sa, inda ya shahara wajen sauri, iya dribbling, da bayar da taimakon ƙwallaye. Nani ya taka leda a manyan kulob daban-daban kamar [[Sporting CP]], [[Manchester United]], [[Valencia CF]], da kuma tawagar ƙasar Portugal.<ref>"Nani (footballer)", Wikipedia English, an duba ranar 7 ga Mayu 2026.</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Nani ne a Amadora da ke Portugal daga iyaye 'yan asalin Cape Verde. Ya taso cikin mawuyacin hali tare da 'yan uwansa, kuma tun yana ƙarami yake nuna bajinta a wasan ƙwallon ƙafa. Ya fara taka leda ne a kungiyar Real Massamá kafin daga bisani ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP, wadda ta samar da fitattun 'yan wasa da dama ciki har da Cristiano Ronaldo.<ref>Wikipedia Portuguese, "Nani"; Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Nani ya fara buga wa babbar ƙungiyar Sporting CP wasa a shekarar 2005. A cikin ɗan lokaci kaɗan ya nuna kwarewa sosai har ya zama ɗaya daga cikin matasan 'yan wasa mafiya jan hankali a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe Kofin Portugal a kakar wasa ta 2006–07, sannan rawar da ya taka ta jawo hankalin manyan kungiyoyin Turai.<ref>Wikipedia Spanish, "Nani (futbolista)".</ref>
=== Manchester United ===
A shekarar 2007 kungiyar [[Manchester United]] ta sayi Nani daga Sporting CP kan kuɗi mai yawa. A karkashin koci Sir Alex Ferguson, Nani ya zama muhimmin ɗan wasa a kungiyar. Ya lashe kofunan [[Premier League]] guda hudu, [[UEFA Champions League]] daya, [[FIFA Club World Cup]] daya, da kuma sauran kofuna masu yawa. Ya yi fice musamman wajen zura kwallaye masu kayatarwa da kuma taimakawa abokan wasa wajen cin ƙwallaye.<ref>Manchester United official website, "Nani announces retirement".</ref>
Nani ya kasance daya daga cikin fitattun 'yan wasan gefe a zamaninsa, kuma salon wasansa ya sa ana kwatanta shi da ɗan uwansa na Portugal, [[Cristiano Ronaldo]]. Duk da cewa yana fama da rashin daidaiton wasa a wasu lokuta, amma idan yana cikin ƙoshin lafiya yana iya canza sakamakon wasa cikin sauri.<ref>FourFourTwo interview on Nani and Sir Alex Ferguson.</ref>
=== Sauran kungiyoyi ===
Bayan barinsa Manchester United, Nani ya taka leda a kungiyoyi daban-daban ciki har da Fenerbahçe ta Turkiyya, Valencia ta Spain, Lazio ta Italiya, Orlando City ta Amurka, Venezia, Melbourne Victory, Adana Demirspor da Estrela da Amadora. Duk inda ya je ya kasance dan wasa mai nishadantarwa kuma mai gogewa.<ref>Reuters, "Portugal winger Nani announces retirement", 2024.</ref>
A shekarar 2024 Nani ya sanar da yin ritaya daga ƙwallon ƙafa bayan shafe sama da shekaru 20 yana taka leda a matakin ƙwararru. Sai dai daga baya ya sake dawowa taka leda a kungiyar Aktobe ta Kazakhstan a shekarar 2026.<ref>The Sun, "Man Utd icon Nani scores after comeback", 2026.</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Nani ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 2006. Ya wakilci kasar a gasar cin kofin duniya ta 2014 da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Babbar nasarar da ya samu ita ce lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal. Bayan raunin Cristiano Ronaldo a wasan karshe, Nani ya taimaka wajen jagorantar tawagar zuwa nasara a kan Faransa.<ref>Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
Ya buga wasanni sama da 100 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye sama da 20. Wannan ya sanya shi cikin jerin fitattun 'yan wasan Portugal mafi yawan bugawa ƙasa wasa.<ref>Reuters, "Portugal winger Nani announces retirement", 2024.</ref>
== Salon wasa ==
Nani ya shahara wajen gudu da sauri, iya dribbling, da kuma yin crosses masu kyau daga gefen fili. Yana iya taka leda a bangaren dama ko hagu, sannan yana iya zura kwallaye daga nesa. Haka kuma ya shahara da bikin murnar zura ƙwallo ta hanyar yin juyawa a sama, wanda ya samo asali daga atisayen capoeira da yake yi tun yana yaro.<ref>Wikipedia English, "Nani (footballer) – Celebration and Style of play".</ref>
== Nasarori ==
=== Manchester United ===
* [[Premier League]]: 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2012–13
* [[UEFA Champions League]]: 2007–08
* FIFA Club World Cup: 2008
* Football League Cup: 2008–09, 2009–10
=== Sporting CP ===
* Taça de Portugal: 2006–07, 2014–15, 2018–19
* Taça da Liga: 2018–19
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016 <ref>Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.fpf.pt/](https://www.fpf.pt/) National team profile]
* [[https://www.manutd.com/](https://www.manutd.com/) Manchester United profile]
{{Dan kwallon kafa}}
[[Category:'Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa a 1986]]
dzqt73pqwrwsqzgbj6v2k59841xez0t
831957
831956
2026-05-07T17:57:29Z
Saad Nuhu
43323
831957
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Luís Carlos Almeida da Cunha''' wanda aka fi sani da '''Nani''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa ranar 17 ga watan Nuwamba shekara ta 1986 a birnin Amadora. Ya yi suna sosai a matsayin ɗaya daga cikin fitattun 'yan wasan gefe na ƙarni na sa, inda ya shahara wajen sauri, iya dribbling, da bayar da taimakon ƙwallaye. Nani ya taka leda a manyan kulob daban-daban kamar [[Sporting CP]], [[Manchester United]], [[Valencia CF]], da kuma tawagar ƙasar Portugal.<ref>"Nani (footballer)", Wikipedia English, an duba ranar 7 ga Mayu 2026.</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Nani ne a Amadora da ke Portugal daga iyaye 'yan asalin Cape Verde. Ya taso cikin mawuyacin hali tare da 'yan uwansa, kuma tun yana ƙarami yake nuna bajinta a wasan ƙwallon ƙafa. Ya fara taka leda ne a kungiyar Real Massamá kafin daga bisani ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP, wadda ta samar da fitattun 'yan wasa da dama ciki har da Cristiano Ronaldo.<ref>Wikipedia Portuguese, "Nani"; Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Nani ya fara buga wa babbar ƙungiyar Sporting CP wasa a shekarar 2005. A cikin ɗan lokaci kaɗan ya nuna kwarewa sosai har ya zama ɗaya daga cikin matasan 'yan wasa mafiya jan hankali a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe Kofin Portugal a kakar wasa ta 2006–07, sannan rawar da ya taka ta jawo hankalin manyan kungiyoyin Turai.<ref>Wikipedia Spanish, "Nani (futbolista)".</ref>
=== Manchester United ===
A shekarar 2007 kungiyar [[Manchester United]] ta sayi Nani daga Sporting CP kan kuɗi mai yawa. A karkashin koci Sir Alex Ferguson, Nani ya zama muhimmin ɗan wasa a kungiyar. Ya lashe kofunan [[Premier League]] guda hudu, [[UEFA Champions League]] daya, [[FIFA Club World Cup]] daya, da kuma sauran kofuna masu yawa. Ya yi fice musamman wajen zura kwallaye masu kayatarwa da kuma taimakawa abokan wasa wajen cin ƙwallaye.<ref>Manchester United official website, "Nani announces retirement".</ref>
Nani ya kasance daya daga cikin fitattun 'yan wasan gefe a zamaninsa, kuma salon wasansa ya sa ana kwatanta shi da ɗan uwansa na Portugal, [[Cristiano Ronaldo]]. Duk da cewa yana fama da rashin daidaiton wasa a wasu lokuta, amma idan yana cikin ƙoshin lafiya yana iya canza sakamakon wasa cikin sauri.<ref>FourFourTwo interview on Nani and Sir Alex Ferguson.</ref>
=== Sauran kungiyoyi ===
Bayan barinsa Manchester United, Nani ya taka leda a kungiyoyi daban-daban ciki har da Fenerbahçe ta Turkiyya, Valencia ta Spain, Lazio ta Italiya, Orlando City ta Amurka, Venezia, Melbourne Victory, Adana Demirspor da Estrela da Amadora. Duk inda ya je ya kasance dan wasa mai nishadantarwa kuma mai gogewa.<ref>Reuters, "Portugal winger Nani announces retirement", 2024.</ref>
A shekarar 2024 Nani ya sanar da yin ritaya daga ƙwallon ƙafa bayan shafe sama da shekaru 20 yana taka leda a matakin ƙwararru. Sai dai daga baya ya sake dawowa taka leda a kungiyar Aktobe ta Kazakhstan a shekarar 2026.<ref>The Sun, "Man Utd icon Nani scores after comeback", 2026.</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Nani ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 2006. Ya wakilci kasar a gasar cin kofin duniya ta 2014 da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Babbar nasarar da ya samu ita ce lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal. Bayan raunin [[Cristiano Ronaldo]] a wasan karshe, Nani ya taimaka wajen jagorantar tawagar zuwa nasara a kan Faransa.<ref>Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
Ya buga wasanni sama da 100 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye sama da 20. Wannan ya sanya shi cikin jerin fitattun 'yan wasan Portugal mafi yawan bugawa ƙasa wasa.<ref>Reuters, "Portugal winger Nani announces retirement", 2024.</ref>
== Salon wasa ==
Nani ya shahara wajen gudu da sauri, iya dribbling, da kuma yin crosses masu kyau daga gefen fili. Yana iya taka leda a bangaren dama ko hagu, sannan yana iya zura kwallaye daga nesa. Haka kuma ya shahara da bikin murnar zura ƙwallo ta hanyar yin juyawa a sama, wanda ya samo asali daga atisayen capoeira da yake yi tun yana yaro.<ref>Wikipedia English, "Nani (footballer) – Celebration and Style of play".</ref>
== Nasarori ==
=== Manchester United ===
* [[Premier League]]: 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2012–13
* [[UEFA Champions League]]: 2007–08
* FIFA Club World Cup: 2008
* Football League Cup: 2008–09, 2009–10
=== Sporting CP ===
* Taça de Portugal: 2006–07, 2014–15, 2018–19
* Taça da Liga: 2018–19
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016 <ref>Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.fpf.pt/](https://www.fpf.pt/) National team profile]
* [[https://www.manutd.com/](https://www.manutd.com/) Manchester United profile]
{{Dan kwallon kafa}}
[[Category:'Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa a 1986]]
o674xgk6zf5t1ojw0d6qjj4c1r9yd0i
831958
831957
2026-05-07T17:58:30Z
Saad Nuhu
43323
831958
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Luís Carlos Almeida da Cunha''' wanda aka fi sani da '''Nani''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa ranar 17 ga watan Nuwamba shekara ta 1986 a birnin Amadora. Ya yi suna sosai a matsayin ɗaya daga cikin fitattun 'yan wasan gefe na ƙarni na sa, inda ya shahara wajen sauri, iya dribbling, da bayar da taimakon ƙwallaye. Nani ya taka leda a manyan kulob daban-daban kamar [[Sporting CP]], [[Manchester United]], [[Valencia CF]], da kuma tawagar ƙasar Portugal.<ref>"Nani (footballer)", Wikipedia English, an duba ranar 7 ga Mayu 2026.</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Nani ne a Amadora da ke Portugal daga iyaye 'yan asalin Cape Verde. Ya taso cikin mawuyacin hali tare da 'yan uwansa, kuma tun yana ƙarami yake nuna bajinta a wasan ƙwallon ƙafa. Ya fara taka leda ne a kungiyar Real Massamá kafin daga bisani ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP, wadda ta samar da fitattun 'yan wasa da dama ciki har da Cristiano Ronaldo.<ref>Wikipedia Portuguese, "Nani"; Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Nani ya fara buga wa babbar ƙungiyar Sporting CP wasa a shekarar 2005. A cikin ɗan lokaci kaɗan ya nuna kwarewa sosai har ya zama ɗaya daga cikin matasan 'yan wasa mafiya jan hankali a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe Kofin Portugal a kakar wasa ta 2006–07, sannan rawar da ya taka ta jawo hankalin manyan kungiyoyin Turai.<ref>Wikipedia Spanish, "Nani (futbolista)".</ref>
=== Manchester United ===
A shekarar 2007 kungiyar [[Manchester United]] ta sayi Nani daga Sporting CP kan kuɗi mai yawa. A karkashin koci Sir Alex Ferguson, Nani ya zama muhimmin ɗan wasa a kungiyar. Ya lashe kofunan [[Premier League]] guda hudu, [[UEFA Champions League]] daya, [[FIFA Club World Cup]] daya, da kuma sauran kofuna masu yawa. Ya yi fice musamman wajen zura kwallaye masu kayatarwa da kuma taimakawa abokan wasa wajen cin ƙwallaye.<ref>Manchester United official website, "Nani announces retirement".</ref>
Nani ya kasance daya daga cikin fitattun 'yan wasan gefe a zamaninsa, kuma salon wasansa ya sa ana kwatanta shi da ɗan uwansa na Portugal, [[Cristiano Ronaldo]]. Duk da cewa yana fama da rashin daidaiton wasa a wasu lokuta, amma idan yana cikin ƙoshin lafiya yana iya canza sakamakon wasa cikin sauri.<ref>FourFourTwo interview on Nani and Sir Alex Ferguson.</ref>
=== Sauran kungiyoyi ===
Bayan barinsa Manchester United, Nani ya taka leda a kungiyoyi daban-daban ciki har da Fenerbahçe ta Turkiyya, Valencia ta Spain, Lazio ta Italiya, Orlando City ta Amurka, Venezia, Melbourne Victory, Adana Demirspor da Estrela da Amadora. Duk inda ya je ya kasance dan wasa mai nishadantarwa kuma mai gogewa.<ref>Reuters, "Portugal winger Nani announces retirement", 2024.</ref>
A shekarar 2024 Nani ya sanar da yin ritaya daga ƙwallon ƙafa bayan shafe sama da shekaru 20 yana taka leda a matakin ƙwararru. Sai dai daga baya ya sake dawowa taka leda a kungiyar Aktobe ta Kazakhstan a shekarar 2026.<ref>The Sun, "Man Utd icon Nani scores after comeback", 2026.</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Nani ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 2006. Ya wakilci kasar a gasar cin kofin duniya ta 2014 da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Babbar nasarar da ya samu ita ce lashe gasar UEFA Euro 2016 tare da Portugal. Bayan raunin [[Cristiano Ronaldo]] a wasan karshe, Nani ya taimaka wajen jagorantar tawagar zuwa nasara a kan Faransa.<ref>Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
Ya buga wasanni sama da 100 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye sama da 20. Wannan ya sanya shi cikin jerin fitattun 'yan wasan Portugal mafi yawan bugawa ƙasa wasa.<ref>Reuters, "Portugal winger Nani announces retirement", 2024.</ref>
== Salon wasa ==
Nani ya shahara wajen gudu da sauri, iya dribbling, da kuma yin crosses masu kyau daga gefen fili. Yana iya taka leda a bangaren dama ko hagu, sannan yana iya zura kwallaye daga nesa. Haka kuma ya shahara da bikin murnar zura ƙwallo ta hanyar yin juyawa a sama, wanda ya samo asali daga atisayen capoeira da yake yi tun yana yaro.<ref>Wikipedia English, "Nani (footballer) – Celebration and Style of play".</ref>
== Nasarori ==
=== Manchester United ===
* [[Premier League]]: 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2012–13
* [[UEFA Champions League]]: 2007–08
* FIFA Club World Cup: 2008
* Football League Cup: 2008–09, 2009–10
=== Sporting CP ===
* Taça de Portugal: 2006–07, 2014–15, 2018–19
* Taça da Liga: 2018–19
=== Portugal ===
* [[UEFA European Championship]]: 2016 <ref>Wikipedia English, "Nani (footballer)".</ref>
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.fpf.pt/](https://www.fpf.pt/) National team profile]
* [[https://www.manutd.com/](https://www.manutd.com/) Manchester United profile]
{{Dan kwallon kafa}}
[[Category:'Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Haihuwa a 1986]]
48z0vnpey8wkn8yjyx88asl31fk0hm2
Abincin Yammacin Afirka
0
86711
832033
653551
2026-05-07T18:52:39Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832033
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Yassapoulet.JPG|thumb|250x250px| <nowiki><i id="mwCg">Yassa poulet</i></nowiki> na Senegal, abinci mai ɗanɗano mai ɗanɗano da yaji da ake jin daɗin ko'ina cikin yankin Afirka ta Yamma, wanda aka yi da Dijon mustard, albasa, ruwan 'ya'yan lemun tsami, zaitun da barkono bonnet na Scotch.]]
'''Abincin yammacin Afirka''' ya ƙunshi nau'ikan abinci iri-iri waɗanda aka raba tsakanin ƙasashe 16. A [[Afirka ta Yamma|Yammacin Afirka]], matane da yawa suna girmama abincin kuma suna kiwon nasu abinci, kuma a cikin kowannensu akwai rabon aiki. Abinci na asali ya ƙunshi nau'ikan tsire-tsire da dabbobi, kuma suna da mahimmanci ga waɗanda rayuwarsu ta dogara da noma da [[farauta]] .
Har ila yau, tarihin yammacin Afirka yana taka rawa sosai a cikin abincinsu da girke-girke, saboda mu'amala da al'adu daban-daban (musamman kasashen Larabawa da kuma Turawa) a cikin shekaru aru-aru sun bullo da abubuwa da yawa da suka ci gaba da zama muhimmin bangare na abinci daban-daban na kasa a yau.
== Tarihi ==
A lokacin farkon zamani, masu bincike na Turai da masu cinikin bayi sun rinjayi abincin yanki a yammacin Afirka, amma iyakacin iyaka. Duk da haka, 'yan kasuwa da jiragen ruwa na Turai ne suka kawo barkono barkono, [[masara]] da [[tumatir]] daga Sabuwar Duniya, kuma dukansu sun zama kayan abinci na yammacin Afirka a ko'ina, tare da gyada, [[rogo]], da plantain . Bi da bi, waɗannan jiragen ruwa na bayi sun ɗauki kayan abinci na Afirka zuwa Sabuwar Duniya, ciki har da peas masu baƙar fata da [[Kuɓewa|okra]] .
Kusan lokacin mulkin mallaka, musamman a lokacin Scramble na Afirka, mazauna Turai sun ayyana iyakokin mulkin mallaka ba tare da la'akari da iyakokin da suka rigaya ba, yankuna ko bambance-bambancen al'adu. Wannan ƙabilun da aka raba su kuma sun ƙirƙiri yankuna tare da salon dafa abinci iri-iri. A sakamakon haka, yana da wuya a bayyana sosai, alal misali, abinci na Senegal.
Duk da cewa turawan mulkin mallaka sun kawo sabbin sinadarai da dama a nahiyar Afirka, amma ba su da tasiri sosai kan yadda ake dafa abinci a yammacin Afirka.
== Sinadaran ==
[[Fayil:Kwlikwli.jpg|left|thumb|250x250px| ''Klouikloui'', zoben soyayyen man gyada kamar yadda ake yi a [[Benin]]]]
Yawancin jita-jita suna wadatar da tushen [[Tumatir|tumatur]], [[albasa]] da barkono barkono . <ref>{{Cite web |title=West African cuisine |url=http://www.hillmanwonders.com/cuisines/west_african_cuisine.htm |access-date=2010-03-18}}</ref> An yi la'akari da dabarun dafa abinci mai mahimmanci har ma da "tsarki" a cikin yankin, haɗuwa da waɗannan nau'o'in nau'in nau'in nau'in nau'in nau'in mai sauteed a cikin man fetur yana kama da irin wannan ra'ayi irin su Triniti mai tsarki na Cajun da Creole dafa abinci a [[Tarayyar Amurka|Amurka]], sofrito da aka yi amfani da shi a cikin Mutanen Espanya. duniya, soffritto a [[Italiya]], da kuma mirepoix na [[Faransa]] .
Mafi yawan man girki shine [[Manja|man dabino]], al'ada yana hade da yankunan bakin teku kuma yana ba da gudummawar launi, dandano da laushi ga abinci, yayin da aka fi amfani da [[Man kaɗe|man shea]] a [[Sahel|yankin Sahel]] da ake kira ''karité'' a Faransanci, wanda ya fito daga kalmar larabci ''gartī.'', yana da daraja ga mawadacin bakin da yake bayarwa.
Akwai wasu sinadaran da ke tafiya da wasu ƙasashe ma. A [[Ghana]], abubuwan da aka fi amfani da su sune barkono mai zafi, [[Citta|ginger]], da [[masara]] . 'Yan Ghana suna amfani da barkono mai zafi saboda sun yi imanin cewa barkono mai zafi za su sanyaya jiki kuma ya tsaftace / tsarkake shi (Salm, 106-108). A [[Senegal]], manyan abubuwan da ake amfani da su sun hada da barkono mai zafi, [[shinkafa]], [[gero]], gyada, ginger, ganyen [[Tsamiya|tamarind]], da [[Kuka|'ya'yan itacen baobab]], da man girki (Ross, 75). Waɗannan su ne kaɗan waɗanda ke da ɗan bambanci na abin da suka saba amfani da su don jita-jita.
Don cikakken ra'ayi na yammacin Afirka, a cewar Fran Osseo-Asare, abubuwan da ake amfani da su a yankin yammacin Afirka sune ganye daga bishiyar baobab, hatsin hatsi: [[Dawa|sorghum]], [[gero]], da fonio, cola nut, [[egusi]] tsaba, [[Zabo|Guinea fowl]] . barkono melegueta, dabino mai, [[Kuɓewa|okra]], da shinkafa. Sauran sinadaran da ake amfani da su sune okra (thickener) a matsayin tushen miya da stews, black-eded peas, da [[Riɗi|sesame]] bisa ga Jessica B. Harris in ''High on Hog''.
=== Kayan miya ===
Obe ata da ata din din miya ne da ake amfani da su a girke-girke da yawa. Dukansu sun dogara ne akan tumatir, barkono barkono, albasa da kayan ɗanɗano irin su thyme, tafarnuwa, ginger, curry foda, tare da jari ko bouillon. <ref>{{Cite web |title=Obe Ata (Nigerian Red Pepper Sauce) Recipe |url=https://www.seriouseats.com/obe-ata-nigerian-red-pepper-sauce |access-date=2023-09-22 |website=Serious Eats |language=en}}</ref>
=== kayan yaji ===
Kayan yaji suna taka rawa sosai a dafa abinci na Afirka ta Yamma idan aka kwatanta da cewa, Abincin Arewacin Afirka . Masu dafa abinci suna amfani da kayan yaji da ganya kamar ginger, coriander, da thyme a hankali amma da sanine.
Ana son barkono barkono a Afirka ta Yamma, a cikin sabo, busasshen foda da foda, musamman a cikin wurare masu zafi da zafi na yankin. An gabatar da shi zuwa Afirka wani lokaci bayan da jirgin ruwa na Turai Christopher Columbus ya yi tafiya zuwa Amurka, an ce gumi da zafi na chili ke jawowa yana taimakawa wajen sanyaya fata. Fiye da sauran yankuna na Afirka, 'yan Afirka ta Yamma suna amfani da barkono barkono na Scotch bonnet tare da hannu mai sassaucin ra'ayi a yawancin miya da stews. Cizo da wuta na waɗannan barkono masu zafi sosai (ƙimar Scoville 200,000-300,000) suna ƙara ɗanɗano na musamman da zafi. Chilli ya kamata kuma ya taimaka wajen adana abinci, da kuma ƙara ɗanɗano ga ƙananan wurare masu zafi kamar kayan lambu.
Hakanan ana amfani da tsaba na barkono na Guinea ( ''Aframomum melegueta'' ; kuma ana kiranta hatsin aljanna ko barkono melegueta), tsire-tsire 'yar asalin Afirka ta Yamma, kuma ana amfani da su sosai. Wannan kayan yaji na ɗan ƙasa yana ɗanɗano kuma yayi kama da ɗanɗano mai ɗanɗano, amma yana da bayanin dandano na cardamom da coriander . Hatsi na aljanna ya kasance wani abu mai daraja da ke kaiwa Turai ta hannun 'yan tsakiyar Afirka ta Arewa a lokacin Tsakiyar Tsakiya .
''[[Iru (abinci)|Sumbala]]'' ko ''soumbala'' wani ɗanɗano ne da ake amfani da shi a ko'ina a Yammacin Afirka, ana amfani da shi ta hanyar da ba ta bambanta da cube na bouillon ba. Yawancin lokaci mata suna shirya shi a cikin kwanaki da yawa, bisa ga al'ada daga ''néré'' ( ''[[Corawa|Parkia biglobosa]]'' ) tsaba, wanda kuma aka sani da fari wake, wani tsire-tsire na asali zuwa yammacin Afirka. Ana iya yin shi daga wasu nau'ikan iri, kuma amfani da [[Waken suya|waken soya]] don wannan dalili yana ƙaruwa saboda ƙarancin wadatar tsaba na ''néré'' . Tsarin ƙirƙira ya haɗa da tafasawa, tsaftacewa sannan kuma tattarawa don yin fermentation - tsarin fermentation yana ba shi ƙamshi mai ƙamshi kuma a lokaci guda ana samun arziƙi, ''umami'' mai zurfi ko ɗanɗano mai daɗi. Za a iya ƙara gishiri zuwa samfurin da aka gama don sauƙaƙe rayuwar ajiya. Ana sayar da wannan kayan abinci a al'ada a cikin ƙwallaye ko patties waɗanda za a iya adana su na tsawon watanni da yawa a lokaci guda a yanayin mafi kyawun inganci.
Wani sinadari ne na dafa abinci na gargajiya da ake amfani da shi a yammacin Afirka, kodayake mafi ƙarancin gargajiya na bouillon cube, musamman alamar Maggi, yana fafatawa da shi cikin farin jini.
Potash na Afirka (potassium carbonate) gishiri ne na ƙasa da ake amfani da shi don ɗanɗano da kuma hanzarta lokacin dafa abinci na wasu abinci ta hanyar dafa abinci, ana yin shi daga tokar wuta ta itace a wani daɗaɗɗen tsari wanda majagaba da ke zaune a Arewacin Amurka suka taɓa amfani da shi.
=== Kayan lambu ===
[[Kayan miya|Kayan lambu]] wani bangare ne na kowane abinci na yammacin Afirka. Wasu kayan lambu da aka fi cinyewa sun haɗa da peas baƙar fata, eggplant, kabewa da sauran squashes, [[Kuɓewa|okra]], da kuma nau'ikan nau'ikan kayan lambu iri-iri da aka noma da ganyaye masu ɗanɗano, waɗanda ba a san su ba ko kuma ana amfani da su a wajen nahiyar Afirka.
Ganyen [[Kuka|Baobab]], ganyen kabewa, ganyen rosella, ganyen dankalin turawa, da ganyen [[rogo]] (wanda yake dauke da sinadari a danyaniyarsa, kuma kullum ana shafa shi da tafasasshen ruwa kafin a yi amfani da shi wajen kawar da guba) wasu daga cikin ganyen da suka zama ruwan dare a kasashen yamma. Afirka dafa abinci. Peas mai baƙar fata suna zama tushen tushen soyayyen abun ciye-ciye, ''[[Ƙosai|alamar]]'' fritter.
Ana amfani da tubers na sitaci da tushen kayan lambu a matsayin abinci mai mahimmanci, don yin hidima da naman su da kayan lambu, galibi a matsayin foil don zafin barkono. [[Rogo]], [[Gwaza|koko]], [[Dankali|dankalin turawa]], plantains, [[Doya|dawa]] suna zama a ko'ina a cikin abinci na gida, kuma yawanci ana tafasa su sannan a niƙa su da turmi a cikin wani ɗanɗano mai kauri mai suna ''[[fufu]]'' .
Sauran sitaci da ake ci a yammacin Afirka baya ga tushen kayan lambu da tubers sun haɗa da ''fonio'', [[shinkafa]], [[gero]], [[dawa]], da [[masara]] .
=== Nama ===
Ko da yake mutanen yammacin Afirka sun fi cin kayan lambu da yawa da [[nama]] a da, a yau abincinsu ya fi nama, gishiri, da mai. Abincin teku ya shahara musamman a bakin tekun kuma jita-jita da yawa suna haɗa duka kifi da nama. Abincin teku na ɗaya daga cikin mafi yawan tushen furotin a Afirka ta Yamma.
Abincin teku yana da yawa a wannan yanki wanda wannan masana'antar ke da kashi ɗaya bisa huɗu na ma'aikata. <ref>{{Cite journal |last=Brashares |first=J. S. |date=2004-11-12 |title=Bushmeat Hunting, Wildlife Declines, and Fish Supply in West Africa |journal=Science |volume=306 |issue=5699 |pages=1180–1183 |bibcode=2004Sci...306.1180B |doi=10.1126/science.1102425 |issn=0036-8075 |pmid=15539602 |s2cid=34213295}}</ref> Busasshen kifi da kyafaffen ɗanɗanon miya da miya, stews, da sauran jita-jita, gami da kayan abinci, kamar yadda anchovies da naman alade suke ɗanɗanon abinci a yawancin sauran abinci. Ana soya shi da mai, wani lokacin kuma ana dafa shi da miya da aka yi da gindin barkono mai zafi, albasa da tumatir, kayan kamshi iri-iri (irin su ''[[Iru (abinci)|soumbala]]'' ) da ruwa don samar da ɗanɗano mai ɗanɗano.
Ana cin kaji kusan ko'ina kuma ƙwan kaji abinci ne gama gari da tushen furotin. Kwai [[Zabo|tsuntsayen Guinea]] kuma sun shahara. A wasu yankuna na cikin gida, an fi son naman sa, naman alade da naman naman naman naman, tare da naman akuya shine jajayen nama.
''[[Suya]]'', sanannen gasasshen nama mai ɗanɗano kebab mai ɗanɗanon gyada da sauran kayan kamshi, masu siyar da titi suna siyar da su azaman abun ciye-ciye ko abincin yamma kuma yawanci ana yin su da naman sa ko kaza.
== Wakilin jita-jita ==
Wasu jita-jita suna da yawa a yawancin al'ummomin Yammacin Afirka, amma suna da sunaye daban-daban a cikin yankuna daban-daban.
=== Fufu ===
[[Fayil:Fufu.jpg|right|thumb|250x250px| Farantin ''fufu'' tare da [[Miyar Gyaɗa|miyan gyada]]]]
Yawancin lokaci ana yin ''[[Fufu]]'' ne daga rogo, dawa, wani lokacin kuma ana haɗa su da cocoyam, plantains, masara, ko oatmeal . <ref name=":0">{{Cite web |title=Fufu: How to make, eat, and what to pair with the West African staple |url=https://www.kcrw.com/culture/shows/good-food/joan-didion-potato-masher-sesame-oil-gas-stoves/art-of-fufu-kavachi-ukegbu |access-date=2022-11-23 |website=KCRW |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A Ghana, an fi yin ''fufu'' ne daga dafaffen rogo da kuma ciyawar da ba ta nuna ba, da kuma na koko. A halin yanzu, an sanya waɗannan samfuran a cikin foda / gari kuma ana iya haɗe su da ruwan zafi don samun samfurin ƙarshe, kawar da aikin bugun shi a cikin turmi tare da pestle har sai an sami daidaiton da ake so.
Hakanan ana iya yin Fufu daga semolina, shinkafa, ko ma flakes ɗin dankalin turawa nan take. Sau da yawa, ana yin tasa har yanzu ta hanyar hanyoyin gargajiya: bugawa da tushe a cikin turmi tare da cokali na katako. A cikin mahallin da talauci ba batun bane, ko kuma inda kayan aikin zamani ke samuwa, ana iya amfani da injin sarrafa abinci.
A Yammacin Afirka da Tsakiyar Afirka, hanyar da ta fi dacewa ita ce yin hidimar tudun ''fufu'' tare da miya ( ''ɔbɛ'' ). Bayan an wanke hannu, mai cin abinci ya fizge wata ƙaramar ƙwallon ''fufu'' kuma ya yi ciki da babban yatsan hannu. Ana cika wannan tafki da miya, sannan a ci kwallon.
A Najeriya da Ghana, ba a tauna kwallon sai dai a hadiye su gaba daya; a haƙiƙa, ana ɗaukar tauna ''fufu'' a matsayin ''faux pas'' . Saboda haka, ''fufu'' ba kawai abinci ba ne har ma a matsayin kayan aiki. <ref name=":0"/>
Wasu miya da za a iya yi da ''fufu'' sun haɗa da miya mai haske (tumatir), [[Miyan Kwakwa|miyar dabino]], [[Miyar Gyaɗa|miyar gyada]], barkono barkono, da sauran nau'ikan miya tare da kayan lambu irin su okra da ''nkontomire'' ( ganyen cocoyam). Sau da yawa ana yin miya da nama da kifi iri-iri, sabo ko sha.
=== Groundnut stew ===
[[Fayil:Mafe_SN.JPG|right|thumb|170x170px| ''Maafe'', mai dafa abinci ɗan ƙasar Senegal ya shirya.]]
Groundnut stew ( {{Transl|wo|[[maafe]]}} ), (var. {{Transl|wo|mafé}}, {{Transl|wo|maffé}}, {{Transl|wo|maff}}, {{Lang|fr|sauce d'arachide}}</link> , {{Lang|fr|tigadèguèna}}</link> ko {{Transl|wo|tigadene}} ), nama ne na gyada da aka saba da shi a yawancin yammacin Afirka, kuma ya shahara sosai a [[Senegal]], [[Gambiya|Gambia]], [[Mali]], [[Gini|Guinea]] da [[Ivory Coast|Cote d'Ivoire]] . Bambance-bambancen {{Transl|wo|maafe}} suna bayyana a cikin abincin al'ummai a ko'ina cikin Yammacin Afirka da [[Afirka ta Tsakiya (yanki)|Afirka ta Tsakiya]] . Tare da yawaitar noman gyada a lokacin mulkin mallaka, {{Transl|wo|maafe}} ya zama abincin da ya shahara a yammacin Afirka, har zuwa gabashin [[Kamaru]] .
Girke-girke na stew ya bambanta sosai, amma stew gyada a cikinsa ana dafa shi tare da miya bisa ga gyada ( gyada ), <ref name="C2C">{{Cite web |last=Dorinda Hafner |title=Maafe – Chicken And Peanut Stew – Mali |url=http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml |access-date=2007-03-03 |website=Chef2Chef culinary portal |archive-date=2007-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070203230453/http://recipes.chef2chef.net/recipe-archive/30/164262.shtml |url-status=dead }}</ref> Triniti na Afirka ta Yamma na tumatir, albasa da barkono, da kuma abubuwan gina jiki kamar naman naman naman naman naman naman naman naman naman naman sa, naman sa ko kaza. A yankunan bakin teku na [[Senegal]], ana yawan yin ''maafe'' da kifi . Ana yin amfani da ''Maafe'' bisa ga al'ada tare da farar [[shinkafa]] (a Senegambia), couscous (kamar yadda Afirka ta Yamma ta hadu da Sahara) ko ''[[fufu]]'' da [[Dankali|dankali mai dadi]] a cikin wurare masu zafi.
=== Jollof shinkafa ===
[[Fayil:Jollof_rice.jpg|right|thumb|160x160px| Jollof shinkafa]]
[[Dafa-duka|Jollof rice]], wanda kuma ake kira ''benachin,'' sanannen abinci ne a duk Yammacin Afirka. Ya samo asali ne daga [[Senegal]] amma tun daga lokacin ya yadu zuwa yammacin Afirka, musamman Najeriya da Ghana a cikin 'yan kabilar Wolof, wadanda kalmar "jollof" ta samo asali.
Akwai bambancin shinkafa jollof da yawa, wanda a yawancin abinci ya dogara da tushe mai kama da obe ata . Abubuwan da aka fi amfani da su na yau da kullun sune shinkafa, tumatir da manna tumatir, albasa, gishiri, da barkono ja. Bayan haka, ana iya ƙara kusan kowane irin nama, kayan lambu, ko yaji.
Sigar jollof rice ta Senegal ta ɗan bambanta kuma ana kiranta ''ceebu jen ,'' abincin ƙasar Senegal. Bambance-bambance, ''thiebou yapp'', ko "naman shinkafa" an yi shi da naman sa, naman naman nama ko wani nama ja. Riz gras irin wannan jita-jita ce da ake samu a Yammacin Afirka masu jin Faransanci.
== Jerin sauran jita-jita na yammacin Afirka ==
== Abin sha ==
[[Fayil:Palm_wine_still.jpg|thumb| Distillation na gida na dabino a [[Ghana]]]]
Abubuwan shaye-shaye irin su Supermalt da ruwan kwakwa sune shahararrun abubuwan sha a yammacin Afirka. Dangane da shaye-shaye, giyar dabino shine abin sha na yau da kullun da ake yin shi daga ɗumbin ɗumbin itatuwan dabino iri-iri kuma galibi ana sayar da su da zaki (marasa fermented, riƙe da yawan sukarin sap) ko tsami (yana da tsayi mai tsayi, yana sa shi ƙarfi da ƙarfi). kasa mai dadi) iri. [[Giya|Biya]] daga gero ma na kowa.
== Da'a ==
Cin abinci na gamayya ne; masu cin abinci suna amfani da yatsunsu don cin abinci. Ruwa yana da mahimmancin al'ada mai ƙarfi a yawancin ƙasashen yammacin Afirka (musamman a wuraren busassun), kuma ruwa galibi shine abu na farko da mai masaukin baki na Afirka zai ba baƙo. <ref name=":0"/>
== Ta ƙasa ==
Don ƙarin takamaiman salo, koma zuwa labarin kan kowane abinci na ƙasa ko na yanki:
* Benin abinci
* Abincin Burkina Faso
* Cape Verdean abinci
* Abincin Gambiya
* [[Kayan abinci na Ghana|Abincin Ghana]]
* Abincin Gine
* [[Guinea-Bissauan cuisine|Gine-Bissauan abinci]]
* Abincin Ivory Coast (abincin Cote d'Ivoire)
* Abincin Laberiya
* Abincin Mali
* Abincin Mauritaniya
* [[Abincin Nijar]]
* [[Abincin Najeriya]]
* Abinci na Saint Helena
* [[Senegalese cuisine|Abincin Senegal]]
* Abincin Saliyo
* Abincin Togo
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ktekdwfyx8t9nidw6ajgjxu30o2so2w
Allagadda
0
88666
832399
553518
2026-05-08T09:21:12Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832399
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
{{Infobox settlement|native_name=Avulagadda|other_name=|settlement_type=[[Town]]|image_skyline=File:Allagadda skyline.jpg|image_alt=File:Allagadda skyline.jpg|image_caption=Allagadda Town|nickname=|pushpin_map=India Andhra Pradesh|pushpin_map_alt=|pushpin_map_caption=Location in Andhra Pradesh, India|coordinates={{coord|15.1336|78.4975|display=inline,title}}|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[India]]|subdivision_type1=[[States and territories of India|State]]|subdivision_name1=[[Andhra Pradesh]]|subdivision_type2=[[List of districts of India|District]]|subdivision_name2=[[Nandyal district|Nandyal]]|established_title=|founder=|named_for=Cows(Avulu)|government_type=[[Municipality]]|governing_body=None|leader_title1=[[Member of Parliament|MP]]|leader_name1=P. Brahmananda Reddy
(Nandyal Parliament Constituency)|leader_title2=[[Member of Legislative Assembly (India)|MLA]]|leader_name2=Gangula Brijendra Reddy (Nani)|unit_pref=Metric|area_footnotes=<ref name=civicbody>{{cite web|title=Municipalities, Municipal Corporations & UDAs|url=http://dtcp.ap.gov.in:9090/webdtcp/Municipalities%20List-110.pdf|website=Directorate of Town and Country Planning|publisher=Government of Andhra Pradesh|accessdate=29 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160128175528/http://dtcp.ap.gov.in:9090/webdtcp/Municipalities%20List-110.pdf|archivedate=28 January 2016}}</ref>|area_total_km2=53.28|area_rank=|elevation_footnotes=|elevation_m=166.5|population_footnotes=<ref name=population>{{cite web|title=Census 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=636131|publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=26 July 2014}}</ref>|population_total=42545|population_as_of=2011|population_rank=5th in [[Nandyal]] District|population_density_km2=auto|population_demonym=|demographics_type1=Languages|demographics1_title1=Official|demographics1_info1=[[Telugu language|Telugu]]|timezone1=[[Indian Standard Time|IST]]|utc_offset1=+5:30|postal_code_type=<!-- [[Postal Index Number|PIN]] -->|postal_code=518 543|registration_plate=AP 39|footnotes=|established_title1=Incorporated (Town Council)|established_date1=2011|demographics1_info2=83.43% <ref name="auto">{{cite web | url=https://cdma.ap.gov.in/en/allagada | title=ALLAGADA | Commissioner and Director of Municipal Administration }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|demographics1_title2=[[Literacy]]|blank2_info_sec2=1009 [[females|♀]]/1000 [[males|♂]]<ref name="auto"/>|blank2_name_sec2=[[Sex ratio]] (2011)|Sexratio_info_sec2footnotes=}}
[[Fayil:Allagadda_board.jpg|alt=Allagadda|thumb|279x279px|Alamar da ke da alaƙa da Allagadda]]
'''Allagadd,''' wani gari ne a cikin Gundumar Nandyal na jihar [[Andhra Pradesh]] ta kasar [[Indiya]] . Tana cikin sashen Nandyal Revenuel. <ref>{{Cite web |title=Mandal wise villages |url=http://apland.ap.nic.in/cclaweb/Districts_Alphabetical/kurnool.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141209182624/http://apland.ap.nic.in/cclaweb/Districts_Alphabetical/Kurnool.pdf |archive-date=9 December 2014 |access-date=20 November 2014 |website=Revenue Department - AP Land |publisher=National Informatics Center |page=11}}</ref> Garin yana a 15°08′00′′N 78°31′00′′E / 15.13333°N 78.51667°E / 15.33333; 78.51567.
Allagadda ita ce hedkwatar [[Mandal]] da Sashen Haraji. Yana da tsawo na 6<sup>2</sup>.30 km2 . <ref>{{Cite web |title=ALLAGADA {{!}} Commissioner and Director of Municipal Administration |url=https://cdma.ap.gov.in/en/allagada |access-date=2022-11-21 |website=cdma.ap.gov.in }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Garin yana da nisan kilomita 112 daga [[Kurnool]] da nisan km 40 daga [[Nandyal]] a kan babbar hanyar kasa 40, da nisan kilometre 30 daga Ahobilam. Garin yana kan iyakar gundumomin [[Kurnool]] da [[Kadapa]] .
== Siyasa ==
A lokacin zaben 2019, an zabi Gangula Brijendra Reddy (Nani) a matsayin memba na Majalisar Dokoki (MLA) na Majalisa ta Allagadda . <ref>{{Cite web |title=Allagadda Assembly Election Results 2019 Live: Allagadda Constituency (Seat) Election Results, Live News. |url=https://www.news18.com/assembly-elections-2019/andhra-pradesh/allagadda-election-result-s01a134/ |access-date=2019-11-03 |website=News18}}</ref>
Majalisar Birnin Allagadda ita ce ta biyar mafi girma a cikin tsohuwar gundumar [[Kurnool]] ta Andhra Pradesh; An kafa Majalisar Birnin a cikin shekara ta 2011.
A watan Afrilu na shekara ta 2022, Gwamnatin Andhra Pradesh ta kirkiro sabon Gundumar, tare da [[Nandyal]] a matsayin gundumar da hedkwatar gundumar. An haɗa Allagadda da [[Nandyal District|Gundumar Nandyal]] .
== Sufuri ==
Kamfanin Sufurin Hanya na Jihar Andhra Pradesh yana gudanar da sabis na bas daga Allagadda Depot. Tashar jirgin kasa mafi kusa da Nandyal Junction tana da nisan kilomita 38 daga garin. [[filin jirgin sama]] [[Kurnool]] yana da nisan kilomita 92, kuma filin jirgin saman [[Kadapa|Cuddapah]] yana da nusan kilomita 85 daga Allagadda.
== Tarihi ==
Tarihin Allagadda ya samo asali ne daga ƙarni na biyu KZ. Shaidar daga Binciken Archaeological na Indiya ta nuna cewa an fara shi ne a lokacin Daular Mourya da Daular Satavahana. Tun daga wannan lokacin garin ya kasance ƙarƙashin mulkin sarakuna da yawa ciki har da Chalukya, Cholas, da Pallava.
Daga 1336 zuwa 1647, Allagadda tana ƙarƙashin mulkin Vijayanagara a wannan lokacin sarakunan Vijayanagar sun gina gidajen ibada da yawa.
[[Fayil:Upper_ahobillam.jpg|thumb|Haikali na Upper ahobilam]]
An gina Haikali na Upper Ahobillam tsakanin karni na 14 da karni na 16 AZ.
[[Fayil:Lower_Ahobilam_near_allagadda.jpg|thumb|Ahobilam kusa da allagadda.]]
Tsakanin 1746 da 1799 Allagadda ta kasance a ƙarƙashin Bijapur Nawabs da ke mulki da kansa. Bayan Yarjejeniyar Seringapatam Sultan Tippu ya amince ya ba da yankinsa na arewa ga Nizam na Hyderabad a cikin shekara ta 1792. A shekara ta 1796, Nizam Asaf Jah II na lokacin, wanda Marathas da Tipu Sultan suka tsananta masa, ya zaɓi samun kariya ta soja ta Burtaniya a ƙarƙashin koyarwar Lord Wellesley na Subsidiary Alliance. A matsayin wani ɓangare na wannan yarjejeniya, Nizam ya ba da babban ɓangare na yankin da aka samu ga Burtaniya, don a kara shi ga Shugabancin Madras.
Allagadda ya kasance ƙarƙashin ikon kai tsaye na Birtaniya a matsayin wani ɓangare na Gundumar da aka ba da ita a cikin 1800, kuma ya haɗu da Gundumar Cuddapah a cikin 1801. Daga baya an haɗa shi da [[Kurnool]]_district" id="mwbQ" rel="mw:WikiLink" title="Kurnool district">Gundumar Kurnool lokacin da Kurnool ya zo ƙarƙashin ikon Burtaniya daga Nawab na karshe na Kurnool a ranar 12 ga Yuli 1840.
== manazarta ==
{{Reflist}}
== Ƙarin karantawa ==
* "Tashi da Faɗuwar Allagadda" ta Guru Venkatesh
* "Allagadda: Sama a Duniya" na Guru Venkatesh
{{Nandyal district}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
l1443buqxlwmaamcapmlioiwbcsxxtl
Abigail Spanberger
0
92896
831994
586893
2026-05-07T18:20:01Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831994
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Rep. Abigail Spanberger - 118th Congress.jpg|thumb|Abigail Spanberger]]
'''Abigail Anne Davis Spanberger''' <ref>https://historical.elections.virginia.gov/candidates/view/Abigail-Anne-Davis-Spanberger/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (/ ˈspænbɜːrɡər / SPAN-bur-gər; née Davis; an haife ta a watan Agusta 7, 1979) yar siyasar Amurka ce kuma tsohuwar jami'in leken asiri wacce ta yi aiki a matsayin wakilin Amurka na gunduma na 7 na Virginia daga Jam'iyyar Democrat zuwa 2025. Tsawon shekaru 38 a gundumar Majalissar ta Virginia ta 7 a lokacin da aka fara zabe ta a shekarar 2018 ta hanyar doke mai ci Dave Brat. Ta sake lashe zabe a 2020 da 2022. A watan Nuwamba 2023, ta sanar da cewa ba za ta sake tsayawa takara ba, maimakon haka za ta tsaya takarar gwamnan Virginia a 2025.
== Rayuwar baya, karatu da aiki ==
An haifi Spanberger Abigail Anne Davis<ref>Abigail Spanberger (Col '01)". University of Virginia Magazine. UVA Alumni Association. October 19, 2017. Retrieved October 24, 2020</ref> a Red Bank, New Jersey, a ranar 7 ga Agusta, 1979,<ref>Vozzella, Laura (November 12, 2023). "Virginia Rep. Abigail Spanberger to Run for Governor in 2025." MSN.com. Retrieved November 13, 2023.</ref> inda mahaifinta ɗan sanda ne kuma mahaifiyarta ma'aikaciyar jinya ce.<ref>Gonzales, Nathan L. (October 12, 2017). "Candidate Conversation - Abigail Spanberger (D)". Inside Elections. Retrieved November 7, 2018.</ref> Ta ƙaura tare da iyayenta, Martin da Eileen Davis,<ref>Times-Dispatch, PATRICK WILSON Richmond (November 9, 2018). "Spanberger on her victory: 'I want to be accountable'". Richmond Times-Dispatch.</ref> zuwa Short Pump, a cikin gundumar Henrico a cikin Virginia, a wajen Richmond, lokacin da take yar shekara 13 bayan mahaifinta ya ƙaura daga aikin 'yan sanda zuwa jami'an tsaro na tarayya don Sabis na Binciken Wasikun Amurka. Ta halarci makarantar sakandare ta John Randolph Tucker, kuma daga baya ta zama shafi ga dan majalisar dattawan Amurka Chuck Robb.<ref>Abigail Spanberger's passion for languages led her to the CIA". The Richmond Times-Dispatch. May 12, 2018. Retrieved July 17, 2018</ref>
Spanberger ta sami digiri na farko na Arts daga Jami'ar Virginia da Jagora na Gudanar da Kasuwanci daga shirin haɗin gwiwa tsakanin Makarantar Kasuwancin GISMA a Jamus da Makarantar Gudanarwa ta Krannert na Jami'ar Purdue.<ref>"Abigail Spanberger's passion for languages led her to the CIA". The Richmond Times-Dispatch. May 12, 2018. Retrieved July 17, 2018</ref> A farkon shekarun 2000, ta koyar da adabin Ingilishi a matsayin mataimakiyar malami a Islamic Saudi Academy da ke Arewacin Virginia<ref>Vozzella, Laura (September 11, 2018). "Saudi School Dominates TV Ads in Race for Suburban Richmond Congressional Seat". The Washington Post. Retrieved September 17, 2019</ref> kuma ta yi aiki a matsayin mai duba gidan waya, ta mai da hankali kan shari’o’in safarar kudi da narcotic.<ref>This former CIA officer says she can beat Virginia Rep. Dave Brat". The Washington Examiner website. May 30, 2018. Retrieved July 17, 2018</ref>
== Majalisar Wakilan Amurka ==
A cikin Yuli 2017, Spanberger ta sanar da takararta na Majalisar Wakilai ta Amurka a gundumar majalissar 7th ta Virginia a zaben 2018 a kan dan Republican Dave Brat, memba na kungiyar Tea Party.<ref>Kim, Clare (June 10, 2014). "Eric Cantor loses GOP primary to tea party challenger Dave Brat". MSNBC. Retrieved November 14, 2020.</ref><ref>"'It's grilling time': Five women line up to challenge Rep. Brat". The Washington Post. July 24, 2017. Retrieved November 4, 2018</ref><ref>"Abigail Spanberger becomes the fifth female candidate vying for the Democratic nomination to run against Republican Congressman Dave Brat". Elle.com. July 11, 2017. Retrieved November 4, 2018</ref> Ta yanke hukuncin karshe na tsayawa takara bayan da majalisar wakilai ta kada kuri’ar soke dokar kula da lamuni.<ref>This former CIA officer says she can beat Virginia Rep. Dave Brat". The Washington Examiner website. May 30, 2018. Retrieved July 17, 2018</ref> A ranar 12 ga Yuni, 2018, Spanberger ta doke Dan Ward a zaben fidda gwani na Demokradiyya da kashi 73% na kuri'un, inda ya samu kuri'u fiye da kowane dan takara a zaben fidda gwani na Virginia a ranar.<ref>Wilson, Patrick (June 12, 2018). "Abigail Spanberger easily defeats Dan Ward in 7th District Democratic primary". The Richmond Times-Dispatch. Retrieved November 7, 2018</ref> Kamfen ɗinta ya zarce na Brat.<ref>"Open Secrets breakdown of the 7th District". Open Secrets website. Retrieved July 17, 2018</ref>
A watan Agusta, Asusun Shugabancin Majalisa, babban PAC mai haɗin gwiwa tare da kakakin Republican Paul Ryan, ya gudanar da yakin neman zaɓe a kan Spanberger. Yaƙin neman zaɓe, wanda ya yi ƙoƙarin ɗaure ta da ta'addanci, ya samo asali ne daga aikace-aikacen SF-86 da ta kammala don samun izinin tsaro, wanda aka sake shi ba tare da dacewa ba saboda keta dokokin sirri.<ref>Harwood, John (August 31, 2018). "Democratic House candidate Abigail Spanberger suffers the kind of election year smear John McCain would recognize". CNBC. Retrieved November 29, 2020.</ref> Ta ci zaben gama gari na ranar 6 ga Nuwamba da kuri'u sama da 6,800. Yayin da Brat ya lashe gundumomi takwas daga cikin gundumomi goma, Spanberger ta mamaye manyan larduna biyu, Henrico da Chesterfield, da tazara ta sama da kuri'u 30,000.<ref>"Virginia House". CNN. Archived from the original on November 9, 2018. Retrieved October 24, 2020</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist|2}}
[[Category:Rayayyun Mutane]]
[[Category:Haifaffun 1979]]
0107ru9wj7o5kl6sxtueki4onmm1uc8
Ada Yonath
0
93045
832139
799748
2026-05-07T21:17:35Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832139
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ada E. Yonath''' ( Hebrew ,{{IPA|he|ˈada joˈnat|pron}} ; an haife shi ranar 22 gawan Yunin shekara ta 1939) <ref name="cv">{{Cite web |title=Israel Prize Official Site (in Hebrew) – Recipient's C.V. |url=http://cms.education.gov.il/EducationCMS/Units/PrasIsrael/Tashsab/AdaYonat/KorotHaimPropesorAdaYonat.htm}}</ref> yar wasan crystallographer ta Isra'ila ce kuma wacce ta ba da lambar yabo ta Nobel a Chemistry, wacce aka fi sani da aikinta na majagaba akan tsarin ribosomes . Ita ce darekta na yanzu na Cibiyar Helen da Milton A. Kimmelman don Tsarin Biomolecular da Majalisar Cibiyar Kimiyya ta Weizmann .
Acikin shekara ta 2009, Yonath ta sami lambar yabo ta Nobel a fannin ilmin sunadarai tare da Venkatraman Ramakrishnan da Thomas A. Steitz saboda karatunta kan tsarin da aikin ribosome, ta zama mace ta farko ta Isra'ila da ta lashe [[Kyautar Nobel]] daga cikin 'yan wasan Nobel goma na Isra'ila, mace ta farko daga Gabas ta Tsakiya da ta lashe lambar yabo ta Nóbel a fannin kimiyya, kuma mace ta farko a cikin shekaru 45 da ta lashe Kyautar Nobel ta ilmin sunada.<ref name="nobelprize.org 2015">{{Cite web |date=6 October 2015 |title=Transcript of the telephone interview with Ada E. Yonath immediately following the announcement of the 2009 Nobel Prize in Chemistry |url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/yonath-telephone.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151006143911/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/yonath-telephone.html |archive-date=6 October 2015 |access-date=9 March 2021 |website=nobelprize.org}}</ref>
== Tarihin rayuwa ==
An yarda da Yonath a makarantar sakandare ta Tichon Hadash kodayake mahaifiyarta ba ta iya biyan kuɗin karatun ba. Ta ba da darussan lissafi ga ɗalibai a sakamakon haka.<ref name="jpost.com">{{Cite web |last=Siegel-Itzkovich |first=Judy |date=17 January 2012 |title=Former 'village fool' takes the prize – Science and Environment – Jerusalem Post |url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1204546432149&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117223623/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1204546432149&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |archive-date=17 January 2012 |access-date=9 March 2021 |website=fr.jpost.com}}</ref> Yayinda take matashiya, ta ce masanin kimiyya na Poland da kuma 'yan asalin Faransa [[Marie Curie]] ne suka yi mata wahayi.<ref>{{Cite web |date=5 October 2011 |title=ISRAEL21c – Uncovering Israel |url=https://www.israel21c.org/israeli-scientist-wins-nobel-prize-in-chemistry-2/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160624034236/http://www.israel21c.org/israeli-scientist-wins-nobel-prize-in-chemistry-2/ |archive-date=24 June 2016 |website=Israel21c}}</ref> Koyaya, ta jaddada cewa Curie, wanda tun tana yarinya ta yi sha'awarta bayan karanta tarihin rayuwarta, ba "alamu ba ne". Ta koma Urushalima don kwaleji, ta kammala karatu daga [[Jami'ar Ibraniyawa ta Kudus|Jami'ar Ibrananci ta Urushalima]] tare da digiri na farko a [[Kimiyya|ilmin sunadarai]] acikin shekarar 1962, da kuma digiri na biyu a ilmin ilmin sunayensu acikin shekarar 1964. Acikin shekara ta 1968, ta sami digirinta na PhD daga Cibiyar Kimiyya ta Weizmann don nazarin X-ray crystallographic akan tsarin collagen, tare da Wolfie Traub a matsayin mai ba da shawara na PhD. <ref>{{Cite journal |date=August 2000 |title=(IUCr) European Crystallography Prize |url=http://journals.iucr.org/j/issues/2000/04/00/es0287/index.html |journal=Journal of Applied Crystallography |volume=33 |issue=4 |pages=1195 |doi=10.1107/S0021889800008281 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Traub |first=Wolfie |last2=Yonath |first2=Ada |date=1966 |title=Polymers of Tripeptides as Collagen Models .I. X-RAY Studies of Poly (L-PROLYL-GLYCYL-L-PROLINE) and related Polytripeptides |journal=Journal of Molecular Biology |volume=16 |issue=2 |pages=404–14 |doi=10.1016/S0022-2836(66)80182-1 |pmid=5954171}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Yonath |first=Ada |last2=Traub |first2=Wolfie |date=1969 |title=Polymers of Tripeptides as Collagen Models .4. Structure Analysis of Poly (L-PROLYL-GLYCYL-L-PROLINE) |journal=Journal of Molecular Biology |volume=43 |issue=3 |pages=461–77 |doi=10.1016/0022-2836(69)90352-0 |pmid=5401228}}</ref>
Tana da 'yar daya, Hagit Yonath, likita a Cibiyar Kiwon Lafiya ta Sheba, da kuma jikoki, Noa . <ref name="Ilani 2009">{{Cite web |last=Ilani |first=Ofri |date=3 December 2009 |title=Israel's Prof. Ada Yonath wins Nobel Prize for Chemistry – Haaretz – Israel News |url=http://www.haaretz.com:80/hasen/spages/1119626.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091203104630/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1119626.html |archive-date=3 December 2009 |access-date=9 March 2021 |website=haaretz.com}}</ref> Ita ce dan uwan mai fafutukar adawa da mamayewa Ruchama Marton .
== Ayyukan kimiyya ==
[[Fayil:Ada_Yonath_Weizmann_Institute_of_Science.jpg|thumb|Ada Yonath a Cibiyar Kimiyya ta Weizmann]]
Yonath ya karbi mukamai na postdoctoral a Jami'ar Carnegie Mellon acikin shekara ta(1969) da kuma MIT acikin shekara ta (1970). Yayinda take postdoc a MIT ta shafe wani lokaci a dakin gwaje-gwaje na William N. Lipscomb, Jr. wanda ya lashe kyautar Nobel ta cikinn shekara ta 1976 na [[Jami'ar Harvard]] inda aka yi wahayi zuwa gare ta don bin manyan tsari.
Acikin shekara ta 1970, ta kafa abin da ya kasance kusan kusan shekaru goma kawai dakin gwaje-gwaje na furotin a Isra'ila. Sa'an nan, daga cikin shekara ta 1979 zuwa cikin shaekara ta 1984 ta kasance jagorar rukuni tare da Heinz-Günter Wittmann a Cibiyar Max Planck don Kwayoyin Kwayoyin Kwayar halitta a Berlin. Ta kasance farfesa mai ziyara a Jami'ar Chicago acikin shekara ta 1977zuwa cikin shekara ta 1978. <ref>{{Cite web |last=anonymous |title=New chemistry Nobelist was UChicago visiting prof, conducted research at Argonne |url=https://news.uchicago.edu/news.php?asset_id=1729 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100610040216/http://news.uchicago.edu/news.php?asset_id=1729 |archive-date=2010-06-10 |access-date=2017-11-27 |website=uchicago.edu}}</ref> Ta jagoranci Cibiyar Bincike ta Max-Planck a DESY a [[Hamburg]], Jamus acikin shekara ta(1986 zuwa cikin shekara ta 2004) tare da ayyukanta na bincike a Cibiyar Weizmann .
Yonath tana mai da hankali kan hanyoyin da ke haifar da furotin biosynthesis, ta hanyar ribosomal crystallography, layin bincike da ta fara sama da shekaru ashirin da suka gabata duk da shakku mai yawa na al'ummar kimiyya ta duniya.<ref>{{Cite web |title=The Nobel Prize in Chemistry 2009 – Speed Read |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/speedread.html |website=nobelprize.org}}</ref> Ribosomes suna fassara RNA zuwa furotin kuma saboda suna da tsari daban-daban a cikin ƙwayoyin cuta, idan aka kwatanta da eukaryotes, kamar ƙwayoyin ɗan adam, galibi suna da manufa ga maganin rigakafi. A cikin 2000 da 2001, ta ƙayyade cikakkun tsarin ƙuduri na duka sassan ribosomal kuma an gano su a cikin ribosome asymmetric, yankin daidaitawa na duniya wanda ke ba da tsarin kuma kewaya tsarin polypeptide polymerization. Sakamakon haka, ta nuna cewa ribosome wani Ribozyme ne wanda ke sanya substrates dinsa a cikin Stereochemistry wanda ya dace da samar da haɗin peptide da kuma [[catalysis]] na substrate. Acikin shekara ta 1993 ta hango hanyar da sunadarai masu tasowa suka dauka, wato ramin ribosomal, kuma kwanan nan ta bayyana abubuwan da ke ba da damar shiga cikin kamawa, ƙofar, tsarin intra-cellular da narkewar sarkar fataucin cikin sarkar su.
Bugu da ƙari, Yonath ya bayyana hanyoyin aiki na fiye da Magungunan rigakafi daban-daban guda ashirin da ke da niyya ga ribosome, hanyoyin haskakawa na juriya da hadin kai, ya fassara tushen tsari don zaɓin maganin rigakafi kuma ya nuna yadda yake taka muhimmiyar rawa a cikin amfani na asibiti da tasirin warkewa, don haka ya shirya hanyar ƙirar magungunan da ke da tsarin.
Don ba da damar ribosomal crystallography Yonath ya gabatar da sabuwar fasaha, cryo bio-crystallography, wanda ya zama al'ada a cikin ilmin halitta na tsari kuma ya ba da izinin ayyukan da ba a ɗauka ba.<ref name="Hope">{{Cite journal |last=Hope |first=H. |last2=Frolow |first2=F. |last3=von Böhlen |first3=K. |last4=Makowski |first4=I. |last5=Kratky |first5=C. |last6=Halfon |first6=Y. |last7=Danz |first7=H. |last8=Webster |first8=P. |last9=Bartels |first9=K. S. |last10=Wittmann |first10=H. G. |last11=Yonath |first11=A. |date=1 April 1989 |title=Cryocrystallography of ribosomal particles |journal=Acta Crystallographica Section B: Structural Science |publisher=International Union of Crystallography (IUCr) |volume=45 |issue=2 |pages=190–199 |bibcode=1989AcCrB..45..190H |doi=10.1107/s0108768188013710 |issn=0108-7681 |pmid=2619959}}</ref>
A Cibiyar Weizmann, Yonath ita ce mai rike da Martin S. da Helen Kimmel Farfesa.
== Ra'ayoyin Siyasa ==
Ta yi kira da a saki dukkan fursunonin [[Hamas]] ba tare da wani sharadi ba, tana mai cewa "tsayar da Palasdinawa yana ƙarfafawa da ci gaba da motsa su don cutar da Isra'ila da 'yan ƙasa ... da zarar ba mu da fursunoni da za su saki ba za su sami dalilin satar sojoji ba".
== Kyaututtuka da karbuwa ==
[[Fayil:Announcement_Nobelprize_Chemistry_2009-6.ogv|thumb|Tattaunawar tarho tare da Ada Yonath yayin sanarwar kyautar Nobel]]
Yonath memba ne na Kwalejin Kimiyya ta Kasa ta Amurka; Kwalejin Fasaha da Kimiyya ta Amurka; Cibiyar Kimiyya da Kimiyya da Dan Adam ta Isra'ila; Kwalejin Kimiyya da Fasaha ta Turai da Kungiyar Kwalejin Kwalejin Turai. A ranar Asabar, 18 ga Oktoba 2014, [[Francis (fafaroma)|Paparoma Francis]] ya kira Farfesa Yonath a matsayin memba na Kwalejin Kimiyya ta Pontifical . <ref>{{Cite web |title=Rinunce e nomine |url=http://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2014/10/18/0767/01629.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022070515/http://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2014/10/18/0767/01629.html |archive-date=22 October 2014 |website=vatican.va |language=it}}</ref>
Kyaututtuka da girmamawa sun hada da:
* A shekara ta 2002, Kyautar Isra'ila
* A shekara ta 2002, Kyautar Harvey
* A shekara ta 2004, Kyautar Massry
* A shekara ta 2004, lambar yabo ta Paul KarrerMedal na zinariya na Paul Karrer
* A shekara ta 2005, Kyautar Louisa Gross Horwitz
* A shekara ta 2006, Wolf Prize a cikin Chemistry tare da George Feher .
* A shekara ta 2006, Kyautar Rothschild a Kimiyya ta Rayuwa .
* A shekara ta 2006, Kyautar EMET don Fasaha, Kimiyya da Al'adu a Kimiyya ta Rayuwa, tare da Farfesa Peretz Lavie (Medicine) da Farfesa Eli Keshet (Biology)
* A shekara ta 2007, Paul Ehrlich da Ludwig Darmstaedter Prize tare da Harry Noller
* A shekara ta 2008, lambar yabo ta Albert Einstein World Award of Science saboda gudummawar da ta bayar ga furotin biosynthesis a fagen ribosomal crystallography da gabatar da sabbin fasahohi a cikin cryo bio-crystallography.<ref>{{Cite web |title=Albert Einstein World Award of Science 2008 |url=http://www.consejoculturalmundial.org/winners-science-adayonath.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140304234700/http://www.consejoculturalmundial.org/winners-science-adayonath.php |archive-date=4 March 2014}}</ref>
* A shekara ta 2009, lambar yabo ta Nobel a fannin ilmin sunadarai (tare da Thomas Steitz da Venkatraman Ramakrishnan). <ref name="Chemistry2009">{{Cite web |title=Nobel Prize in Chemistry 2009 |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010063802/http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/ |archive-date=10 October 2009 |access-date=7 October 2009 |publisher=[[Nobel Foundation]]}}</ref> Ita ce mace ta farko ta Isra'ila da aka ba ta [[Kyautar Nobel]].
* A shekara ta 2010, lambar yabo ta Wilhelm Exner <ref>{{Cite web |title=Medalists Archive – ALL MEDALISTS SINCE 1921 |url=https://www.wilhelmexner.org/medalists/ |access-date=9 March 2021 |website=Wilhelm Exner Medaillen Stiftung |language=en}}</ref>
* A cikin 2011, lambar yabo ta Marie Curie da kungiyar Polish Chemical Society ta bayar <ref>{{Cite web |title=Laureaci Medali i Nagród PTChem |url=https://ptchem.pl/pl/honors/winners-of-the-medals-and-ptchem-awards |access-date=2020-02-22 |archive-date=2025-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329194338/https://ptchem.pl/pl/honors/winners-of-the-medals-and-ptchem-awards |url-status=dead }}</ref>
* A shekara ta 2013 ta zama memba na Kwalejin Kimiyya ta Leopoldina ta Jamus . <ref>{{Cite web |title=Ada Yonath |url=https://www.leopoldina.org/mitgliederverzeichnis/mitglieder/member/Member/show/ada-yonath/ |access-date=26 May 2021 |publisher=German Academy of Sciences Leopoldina}}</ref>
* A shekara ta 2015, an ba ta lambar yabo ta Doctorates daga Jami'ar Kudancin California, Jami'ar De La Salle, Manila / Philippines; Jami'ar Joseph Fourier, Grenoble / Faransa; Jami'an Kiwon Lafiya na Lodz, Lodz / Poland; da Jami'ar Warwick, Burtaniya. <ref>{{Cite web |title=Past Recipients – Honorary Degrees |url=https://honorarydegrees.usc.edu/past-recipients/ |access-date=2024-06-07 |website=honorarydegrees.usc.edu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Honorary Graduand Orations – Summer 2015 |url=http://www2.warwick.ac.uk/services/gov/hongrads/summer2015 |website=www2.warwick.ac.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=Uniwersytet Medyczny w Łodzi |url=http://www.umed.pl/pl/index1.php?dir=akt&mn=tresc&txt=1750 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115917/http://www.umed.pl/pl/index1.php?dir=akt&mn=tresc&txt=1750 |archive-date=4 March 2016 |access-date=1 May 2015 |website=www.umed.pl}}</ref>
* A cikin 2018, an ba ta lambar yabo ta Doctorate daga Jami'ar Carnegie Mellon <ref>{{Cite web |title=Commencement Speakers and Honorary Degree Recipients – Leadership – Carnegie Mellon University |url=https://www.cmu.edu/leadership/president/campus-comms/2018/2018-03-29.html |access-date=2018-09-21 |website=www.cmu.edu |language=en |archive-date=2019-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329195126/https://www.cmu.edu/leadership/president/campus-comms/2018/2018-03-29.html |url-status=dead }}</ref>
* A cikin 2020, an zabe ta memba na kasashen waje na Royal Society <ref>{{Cite web |title=Ada Yonath |url=https://royalsociety.org/people/Ada-Yonath-25413/ |access-date=19 September 2020 |publisher=Royal Society}}</ref>
* A shekara ta 2023, an ba ta lambar yabo ta Doctorate daga Jami'ar Jagiellonian . <ref>{{Cite web |title=Honorary Doctorate |url=https://en.uj.edu.pl/en_GB/about-university/ju-awards/honorary-doctorate |access-date=28 May 2023 |website=en.uj.edu.pl}}</ref>
== Dubi kuma ==
* Mata na Isra'ila
* Tarihin ilmin halitta na RNA
* Jerin masu karɓar kyautar Isra'ila
* Jerin mata masu lashe kyautar Nobel
* Jerin masu lashe kyautar Nobel ta Isra'ila
* Jerin wadanda suka lashe kyautar Nobel ta Yahudawa
* Jerin masu fafutukar zaman lafiya
* Jerin masu ilimin halitta na RNA
* Jerin lokaci na mata a kimiyya
* Mata a cikin ilmin sunadarai
== Manazarta ==
<nowiki>.mw-parser-output .reflist{margin-bottom:0.5em;list-style-type:decimal}@media screen{.mw-parser-output .reflist{font-size:90%}}.mw-parser-output .reflist .references{font-size:100%;margin-bottom:0;list-style-type:inherit}.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}.mw-parser-output .reflist-columns{margin-top:0.3em}.mw-parser-output .reflist-columns ol{margin-top:0}.mw-parser-output .reflist-columns li{page-break-inside:avoid;break-inside:avoid-column}.mw-parser-output .reflist-upper-alpha{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .reflist-upper-roman{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .reflist-lower-alpha{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .reflist-lower-greek{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .reflist-lower-roman{list-style-type:lower-roman}</nowiki>
== Haɗin waje ==
{{Commonscat|Ada E. Yonath}}
* [https://web.archive.org/web/20090507080305/http://www.aps.anl.gov/News/APS_News/Content/APS_NEWS_20070111B.php "Mai amfani da APS yana raba "Nobel na Isra'ila" don ilmin sunadarai"], daga Argonne National Laboratory Advanced Photon Source (APS), Ma'aikatar Makamashi ta Amurka
* [http://www.cumc.columbia.edu/horwitz/ Shafin hukuma na Kyautar Louisa Gross Horwitz]
* [http://www.weizmann.ac.il/sb/faculty_pages/Yonath/home.html Cibiyar Kimiyya ta Weizmann, Yonath-Site]
* [https://oa.mg/author/A287919848 Jerin wallafe-wallafen Ada Yonath]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20140222230558/http://www.innovaxiom.com/index.php?option=com_content&task=view&id=167786 Magana game da Ada Yonath a taron Origins 2011]
* Ada E. Yonatha kan Nobelprize.org
{{Israeli Nobel laureates}}{{Nobel Prize in Chemistry Laureates 2001-2025}}{{2009 Nobel Prize Winners}}{{Wolf Prize in Chemistry}}{{Albert Einstein World Award of Science Laureates}}{{FRS 2020}}{{Authority control}}
[[Rukuni:Bayahuden Isra'ila]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1939]]
[[Rukuni:Webarchive template wayback links]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
cv5jtoib3w39ikwir8jdbmcc00ca8pj
Adrienne Corri
0
93421
832262
588490
2026-05-07T23:42:06Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832262
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Adrienne Corri''' (an haife ta'''Adrienne Riccoboni''' ; 13 Nuwamba 1931 - 13 Maris 2016) <ref> name="grauniad">{{Cite web |last=Bergan |first=Ronald |date=28 March 2016 |title=Actor who played Shakespearean roles and in Hammer horror movies, as well as such well-known films as Dr Zhivago |url=https://www.theguardian.com/film/2016/mar/28/adrienne-corri-obituary |website=[[The Guardian]]}}</ref> yar wasan Scotland ce.
== Rayuwar farko ==
An haife ta '''Adrienne Riccoboni''' a [[Glasgow]] a watan Nuwamba 1931, 'yar mahaifiyar Ingila (Olive Smethurst) da mahaifin Italiya (Luigi Riccoboni; wani lokaci ana rubuta Reccobini). A cikin 1930s, mahaifinta Luigi (wanda aka sani da Louis) ya jagoranci Otal ɗin Crown a Callander, Stirling . Tana da ƙane ɗaya.
== Sana'a ==
Corri na iya zama sananne ga ɗayan ƙananan sassanta, na Mary Alexander, matar marubuci Frank Alexander (wanda Patrick Magee ya buga), a cikin Stanley Kubrick 's dystopian ''A Clockwork Orange'' (1971). Corri, wanda ba a fara jefa shi a cikin fim ba, an ba shi rawar bayan wasu 'yan wasan kwaikwayo biyu sun riga sun janye daga samarwa, daya daga cikinsu, a cewar Malcolm McDowell (wanda ya taka leda Alex DeLarge ), saboda ta same shi "ma wulakanci - saboda ya haɗa da zama dole, tsirara, a kan Warren Clarke 's (wasa "Dim the Droog") kafadu na makonni da suka yanke shawarar mafi kyawun harbi. Corri ba shi da irin wannan damuwa game da bayyanar tsirara, yana yi wa McDowell wasa da cewa: "To, Malcolm, za ku gano cewa ni ainihin ja ne." <ref>{{Cite journal |title=The chief Droog talks A Clockwork Orange, Caligula and Rob Zombie |url=http://www.bizarremag.com/film-and-music/interviews/8596/malcolm_mcdowell.html |journal=Bizarre |access-date=13 March 2013}}</ref>
Corri ta sami girmamawar Kubrick ta hanyar shirye-shiryenta na yin mugun aiki na harbi marasa iyaka. Ta tuna: "Na kwana hudu Malcolm (Alex) ya yi min wulakanci kuma ya buge ni da gaske. An harbe wani wuri sau 39 har sai Malcolm ya ce 'Ba zan iya kara mata ba!'"
Fim na farko na Corri ya kasance a cikin ''The Romantic Age'' (1949), wanda Jean Renoir na ''The River'' ya biyo baya (1951). Sauran ayyukanta na fim sun haɗa da mahaifiyar Lara a cikin David Lean 's ''Dr. Zhivago'' da Dorothy a cikin Otto Preminger 's thriller ''Bunny Lake Is Bace'' (duka 1965). Ta kuma fito a cikin fina-finai masu ban tsoro da ban tsoro har zuwa 1970s ciki har da ''Iblis Girl daga Mars'' (1954), ''The Tell-Tale Heart'' (1960), ''Nazarin Terror'' (1965) da ''Vampire Circus'' (1972). <ref name="grauniad">{{Cite web |last=Bergan |first=Ronald |date=28 March 2016 |title=Actor who played Shakespearean roles and in Hammer horror movies, as well as such well-known films as Dr Zhivago |url=https://www.theguardian.com/film/2016/mar/28/adrienne-corri-obituary |website=[[The Guardian]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBergan2016">Bergan, Ronald (28 March 2016). </cite></ref> Ta kuma bayyana a matsayin Therese Duval a cikin ''Revenge of the Pink Panther'' (1978).
Ta fito a cikin shirye-shirye daban-daban kamar fim ɗin almara na kimiyya ''Moon Zero Two'' (1969) da sigar talabijin na ''Dare na sha biyu'' (1970), wanda John Sichel ya jagoranta, a matsayin Countess Olivia, inda ta yi wasa da Sir Alec Guinness a matsayin Malvolio. <ref name="grauniad"/> <ref>{{Cite web |last=Brooke |first=Michael |title=Twelfth Night (1970) |url=http://www.screenonline.org.uk/tv/id/527251/index.html |access-date=9 June 2023 |website=[[Screenonline]]}}</ref>
Sauran lambobin yabo na talabijin sun haɗa da Angelica a cikin ''Sword of Freedom'' (1958), Yolanda a cikin ''The Invisible Man'' episode "Rikicin a cikin Hamada" (1958), ayyuka na yau da kullum a cikin ''Iyali a War'' kuma ''ku ne kawai Matasa Sau Biyu'' (duka 1971 - karshen jerin talabijin wanda Jack Trevor Labari ya kirkira), Mena a cikin ''Likitan Wanda'' labarin " The Leisure Hi0 " da kuma ( ''1958'' ). ''Yanayi'' (1980). Ta yi baƙo-tauraro a matsayin mariticidal Liz Newton a cikin ''UFO'' episode " The Square Triangle " (1970) kuma ta kasance a cikin sassa biyu na ''Hatsari Man'' (US: ''Asirin Agent'', duka 1965). Ta kasance daidai a gida a cikin litattafan gidan wasan kwaikwayo na Biritaniya, tana ba da kyakkyawan aiki kamar yadda Lady Fidget a cikin ''wasan kwaikwayo na BBC na watan'', William Wycherley 's Restoration comedy ''The Country Wife'' (1977), tare da [[Helen Mirren]] .
Corri yana da babban aikin mataki, yana fitowa akai-akai a London da kuma a cikin gidajen wasan kwaikwayo na lardi. Ta bayyana a daya daga cikin wasannin Ingilishi na farko a shekarar 1968 na ''Bee'', Sama'ila da Nishaɗi na Kasa na Kasa ta tara kudi don tallafa wa masu wallafa ana tuhumar su da laifin batsa. Deryk Mendel ne ya ba da umarni, tare da Corri yana fitowa tare da Marie Kean da Billie Whitelaw a cikin ayyukan Flo, Vi, da Ru. Maraice ya haɗa da kiɗa na gargajiya da na dutse, da kuma tsarin gauraye wanda George Melly ya daidaita. A cikin shigar da Clifford Anthony Smythe a cikin online ''Oxford Dictionary of National Biography'', John Calder ya rubuta cewa "Ribar ta kasance ƙasa da yadda ake tsammani ga gidan da aka sayar, kamar yadda mutumin da ya ba da kansa don tsara shirin kyauta ya yi amfani da lokaci mai yawa don gano masu tallace-tallace kamar yadda ya saba da samar da abun ciki na edita." <ref>{{Cite web |last=Calder |first=John |title=Oxford Dictionary of National Biography, Smythe, Clifford Anthony |url=https://www.oxforddnb.com/view/printable/93640 |access-date=10 July 2013 |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
An san Corri da halayenta na feisty. Lokacin da masu sauraro suka yi ihu a daren farko na John Osborne 's ''Duniyar Paul Slickey'', ta amsa ta ɗaga yatsu biyu ga masu sauraro tare da ihu: "Ku tafi ku fuck kanku". A lokacin yin ''Moon Zero Two'', ta zuba gilashin ruwa mai ƙanƙara a cikin kwat ɗin sararin samaniya na James Olson Duk da rashin jin daɗinsa, Olson ya zama dole ya sanya kwat da wando don sauran harbin ranar. <ref> name="auto">{{Cite web |last=Hallenbeck |first=Bruce |title=Adrienne Corri Interview |url=http://hammerglamour.awardspace.com/corri/corriiv.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527024223/http://hammerglamour.awardspace.com/corri/corriiv.htm |archive-date=27 May 2009 |access-date=9 May 2012}}</ref>
Corri ya san da yawa daga cikin manyan mashahurai a gidan wasan kwaikwayo na Birtaniya, ciki har da Joe Orton, wanda ya ba da labari a cikin littattafansa cewa ya tambayi shawararta game da yadda zai fi dacewa ya kawo karshen dangantakarsa da mai ƙaunarsa, Kenneth Halliwell. <ref>{{Cite book|last3=John Lahr}}</ref> Ta ji daɗin kyakkyawar dangantaka da Stanley Kubrick, wanda ya yi mata wasa da cewa, a cikin jerin mamayewar gida a cikin ''A Clockwork Orange'', an jefa ta a cikin "bangaren Debbie Reynolds ", dangane da rawar Reynolds a cikin fim ɗin ''Singin' in the Rain'' (1952). <ref name="auto">{{Cite web |last=Hallenbeck |first=Bruce |title=Adrienne Corri Interview |url=http://hammerglamour.awardspace.com/corri/corriiv.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527024223/http://hammerglamour.awardspace.com/corri/corriiv.htm |archive-date=27 May 2009 |access-date=9 May 2012}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHallenbeck">Hallenbeck, Bruce. </cite></ref> Bayan ya kammala ''A Clockwork Orange'', Corri ya ci gaba da tuntuɓar Kubrick, wanda ya koka da ita game da matsalar da yake fama da ita na asarar safa a duk lokacin da ya yi wanka, don haka don Kirsimeti ta ba shi wani safa mai launin ja mai haske, wani abin ban dariya game da yanayinta a cikin ''A Clockwork Orange'' wanda, bayan Alex ya gama cire mata jajayen kaya, ta kasance jajaye sai dai tsirara.
A cikin yanayi na louche na 1960s, lokacin da takwarorinsu, taurarin fina-finai da ƴan gangsters suka shafa kafaɗa, Corri ya saba da wasu daga cikin demi-monde na London, gami da ''bon viveur'' da suka yi aure da yawa John Wodehouse, 4th Earl na Kimberley, <ref>{{Cite web |date=22 July 2013 |title=Kimberley, Corri And Sassoon Pictures {{!}} Getty Images |url=http://www.gettyimages.com/detail/news-photo/british-hairdresser-vidal-sassoon-with-john-wodehouse-4th-news-photo/174402213 |access-date=16 August 2016 |website=gettyimages.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Baker |first=Rob |date=30 April 2016 |title=An Evening at El Morocco with the Kray Twins and Barbara Windsor {{!}} |url=http://flashbak.com/evening-el-morocco-kray-twins-barbara-windsor-59411/ |access-date=16 August 2016}}</ref> cuɗanya da sauran ƴan wasan kwaikwayo, da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Elray. Dan siyasa mai ra'ayin mazan jiya Robert Boothby, wanda ya san Krays, wanda ya yi amfani da 'yan'uwan tagwaye don ba shi 'ya'yan haya .
Ta haifi 'ya'ya biyu, Patrick da Sarah Filmer-Sankey, daga dangantaka da mai shirya fim Patrick Filmer-Sankey a cikin 1950s.
Corri ta mutu a gidanta da ke Landan a ranar 13 ga Maris 2016 daga cututtukan jijiyoyin jini, tana da shekaru 84.
== Karatun Gainsborough ==
Ita ce marubucin ''The Search for Gainsborough'', wani littafi da aka rubuta a cikin nau'i na diary, yana ba da cikakken bayani game da kokarin da ta yi na tabbatar da tabbacin zanen David Garrick wanda ta yi imani da cewa wani matashi Thomas Gainsborough ne. Ta kuma rubuta labarin masana a cikin ''Mujallar Burlington'' game da hoto da alaƙarta da aikin farko na Gainsborough ''Self Portrait a matsayin Yaro'', {{Circa}} 1739 (ana iya ganin na ƙarshe akan layi a Laburaren Hoto na Tarihi). <ref>{{Cite web |last=Mould |first=Philip |title=Historical Portraits Image Library |url=http://www.historicalportraits.com/Gallery.asp?Page=Item&ItemID=60&Desc=Self-portrait-as-a-boy-%7C-Thomas-Gainsborough |access-date=12 March 2013 |website=Self Portrait as a Boy c.1739}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Corri |first=Adrienne |date=April 1983 |title=Gainsborough's Early Career: New Documents and Two Portraits |journal=The Burlington Magazine |issue=125 |pages=210–216}}</ref>
An tattauna binciken Corri da labarinta a cikin "Tom zai zama mai hazaka - sabon shimfidar wuri ta matashin Thomas Gainsborough", kasida na nuni a Philip Mold Ltd, 4-28 Yuli 2009, tare da rubutu ta Lindsay Stainton da Bendor Grosvenor . <ref>{{Cite book|last2=Bendor Grosvenor}}</ref> Da'awar Corri cewa zanen na matashin Gainsborough ya dogara ne akan cikakken binciken da ta yi a cikin ma'ajiyar ajiyar banki na Ingila, wanda ya nuna cewa an biya kudade masu yawa ga Gainsborough tun yana yaro. Bayan da'awar da Corri ya yi game da kashe kuɗin da aka samu na maidowa da kuma tabbatar da hoton, an ba ta zanen a watan Mayu 1990, a cikin wani zaman kotu tare da gidan wasan kwaikwayo na Alexandra a [[Birmingham]], wanda ya yi jayayya game da kimarta da kuma ra'ayin Gainsborough. <ref>{{Cite web |date=31 May 1990 |title=Actress settles theatre art row |url=https://www.heraldscotland.com/sport/spl/aberdeen/actress-settles-theatre-art-row-1.574709 |access-date=21 June 2015 |website=heraldscotland.com}}</ref>
== Aure ==
Corri ya auri dan wasan kwaikwayo Daniel Massey daga 1961 har sai da suka rabu a 1967. Auren da Massey ya kasance mai ɗan iska mai zafi, tare da Massey yana kwatanta dangantakar a cikin sharuddan da ke biyo baya, "Mun kasance marasa jituwa sosai amma muna da sha'awar jiki mai ban mamaki." Massey ya yi hasashen rayuwar gida ga Corri amma ta fahimci cewa ba ta dace da zama uwar gida ta cikakken lokaci ba, kuma bayan hutun shekaru shida ta ci gaba da aikinta a matsayin yar wasan kwaikwayo.
== Filmography ==
{| class="wikitable sortable"
! style="background:#B0C4DE;" |Year
! style="background:#B0C4DE;" |Title
! style="background:#B0C4DE;" |Role
! style="background:#B0C4DE;" |Notes
|-
|1949
|''The Romantic Age''
|Norah
|
|-
| rowspan="2" |1951
|''The River''
|Valerie
|
|-
|''Quo Vadis''
|Young Christian Girl
|uncredited
|-
|1953
|''The Kidnappers''
|Kirsty
|US: ''The Little Kidnappers''
|-
| rowspan="4" |1954
|''Devil Girl from Mars''
|Doris
|
|-
|''Meet Mr. Callaghan''
|Mayola Verville
|
|-
|''Lease of Life''
|Susan Thorne
|
|-
|''Make Me an Offer''
|Nicky
|
|-
| rowspan="5" |1956
|''[[The Anatomist (1956 film)|The Anatomist]]''
|Mary Paterson
|British TV movie, released theatrically in U.S. in 1961
|-
|''The Feminine Touch''
|Maureen
|
|-
|''Behind the Headlines''
|Pam Barnes
|
|-
|''[[The Shield of Faith]]''
|
|
|-
|''Three Men in a Boat''
|Clara Willis
|
|-
| rowspan="3" |1957
|''Second Fiddle''
|Deborah
|
|-
|''The Big Chance''
|Diana Maxwell
|
|-
|''The Surgeon's Knife''
|Laura Shelton
|
|-
|1958
|''Corridors of Blood''
|Rachel
|
|-
|1959
|''The Rough and the Smooth''
|Jane Buller
|
|-
| rowspan="2" |1960
|''The Tell-Tale Heart''
|Betty Clare
|
|-
|''The Hellfire Club''
|Lady Isobel
|
|-
|1961
|''Dynamite Jack''
|Pegeen O'Brien
|
|-
|1963
|''Lancelot and Guinevere''
|Lady Vivian
|
|-
|1964
|''[[The Ubiquitous Mr Lovegrove]]''
|Elaine
|''Danger Man'' TV series episode
|-
| rowspan="4" |1965
|''Bunny Lake Is Missing''
|Dorothy
|
|-
|''[[Whatever Happened To George Foster]]''
|Pauline
|''Danger Man'' TV series episode
|
|-
|''A Study in Terror''
|Angela
|
|-
|''Doctor Zhivago''
|Amelia
|
|-
| rowspan="3" |1967
|''The Viking Queen''
|Beatrice
|
|-
|''Africa: Texas Style''
|Fay Carter
|
|-
|''Woman Times Seven''
|Mme. Lisiere
|Segment: ''At the Opera''
|-
|1968
|''Journey into Darkness''
|Terry Lawrence
|Segment: ''The New People''
|-
| rowspan="3" |1969
|''The File of the Golden Goose''
|Angela Richmond
|
|-
|''Moon Zero Two''
|Liz
|
|-
|''Cry Wolf''
|Mrs. Quinn – woman in tobacconist's shop
|
|-
|1970
|''Twelfth Night''
|Olivia
|
|-
|1971
|''A Clockwork Orange''
|Mrs. Alexander
|
|-
|1972
|''Vampire Circus''
|Gypsy Woman
|
|-
| rowspan="2" |1974
|''Madhouse''
|Faye Carstairs Flay
|
|-
|''The Three Musketeers''
|Milady
|Voice
|-
|1975
|''Rosebud''
|Lady Carter
|
|-
|1978
|''Revenge of the Pink Panther''
|Therese Douvier
|
|-
|1979
|''The Human Factor''
|Sylvia
|
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2016]]
[[Rukuni:Haifaffun 1931]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4e8k58q5x2ok53yswujdwizk4xipllx
Agnès Nindorera
0
95614
832271
605795
2026-05-08T01:31:42Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832271
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Agnès Nindorera''' (Agusta 18, 1962 - Janairu 13, 2023) 'yar jarida ce 'yar kasar Burundi wacce aka sani da daukan labarin yakin basasar Burundi da wallafe-wallafe daban-daban na ƙasa da na duniya. A matsayinta na wacce ta kafa kungiyar mata ‘yan jarida ta Burundi (AFJO), ta jagoranci kungiyar daga shekarun 1999 zuwa 2001 da 2017 zuwa 2019. A cikin shekara ta 2000, an karrama ta da lambar yabo ta Gidauniyar Mata ta Duniya gaba daya .
== Tarihin Rayuwa ==
An haifi Agnès Nindorera a lardin Gitega na [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Burundi|Burundi]] a shekara ta 1962.<ref name=":02">{{Cite news |date=2023-01-23 |title=Agnès Nindorera : Le dernier adieu |url=https://mukenyezi.org/agnes-nindorera-le-dernier-adieu/?i=1 |access-date=2024-05-13 |work=Mukenyezi Magazine |language=fr}}</ref> Ta karanci aikin jarida a [[jami'ar Burundi]], a Vrije Universiteit Brussel, daga baya kuma a matsayin Nieman Fellow a [[Jami'ar Harvard]].<ref name=":02" /><ref name=":1">{{Cite web |date=2000 |title=Agnes Nindorera |url=https://www.iwmf.org/community/agnes-nindorera/ |access-date=2024-05-13 |website=International Women's Media Foundation |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Johnson |first=Ndekezi |date=2023-01-13 |title=Burundi: Umunyamakuru watotejwe kenshi n'ubutegetsi yapfuye |url=https://umuseke.rw/2023/01/burundi-umunyamakuru-watotejwe-kenshi-nubutegetsi-yapfuye/ |access-date=2024-05-13 |website=Umuseke |language=Kinyarwanda }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2001-05-22 |title=Nieman Foundation Announces U.S. and International Fellows for 2001-02 |url=https://nieman.harvard.edu/news/2001/05/nieman-foundation-announces-u-s-and-international-fellows-for-2001-02/ |access-date=2024-05-13 |website=Nieman Foundation}}</ref>
Nindorera ta fara aikin jarida a Burundi a farkon shekarun 1990. <ref name=":1"/> <ref name=":2"/> A cikin shekarar 1995, ta kafa kuma ta yi aiki a matsayin edita a shugabar tashar labarai mai zaman kanta ''Le Phare'', ta zama ɗaya daga cikin ƴan matan Burundi da suka jagoranci buga nata. <ref name=":1" /> Ta kuma rubuta wa wallafe-wallafe daban-daban na gida da na waje ciki har da ''Le Renouveau du Burundi'', [[Muryan Amurka|Muryar Amurka]], da Kamfanin Dillancin Labaran Faransa. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> <ref name=":2" /> <ref>{{Cite web |date=2023-01-13 |title=Agnes Nindorera Yakoreye Ijwi ry'Amerika Yitavye Imana |url=https://www.radiyoyacuvoa.com/a/6917138.html |access-date=2024-05-13 |website=Ijwi ry'Amerika |language=rw}}</ref> Ta sami karɓuwa ta musamman kan aikinta da gidan rediyo mai zaman kansa Studio Ijambo. <ref name=":1" /> <ref name=":3" />
A lokacin yakin basasar Burundi, Nindorera ta fuskanci adawa sosai ga aikinta, gami da barazana daga jami'an tsaro, kama mutane da dama, da kuma cin zarafi. <ref name=":1"/> <ref name=":2"/> <ref name=":4">{{Cite web |last=Zachary |first=G. Pascal |date=2000-06-26 |title=Radio Free Burundi |url=https://inthesetimes.com/issue/24/15/zachary2415b.html |access-date=2024-05-14 |website=In These Times}}</ref> A wani lokaci, wani ɗan siyasa mai ƙarfi ya yi barazanar cewa za a harbe ta a kai don amsa aikinta. <ref name=":1" /> Ta kuma fuskanci matsin lamba daga ’yan ƙabilarta [[Tutsi|ta Tutsi]] da ke da alaka da Ganwa a kan shirinta na ɗinke ɓaraka da [[Hutu|Hutus]]. Duk da haka, ta ci gaba da bayar da rahoto game da take hakin bil adama a lokacin rikicin, inda ita kanta ta rasa ‘yan uwa da dama. <ref name=":1" /> <ref name=":2" /> <ref name=":4" /> A shekara ta 2000, ta sami lambar yabo ta Jajircewa a Aikin Jarida daga Gidauniyar Mata ta Duniya don aikinta. <ref name=":1" /> <ref name=":5" />
A cikin shekarar 1997, Nindorera ta kafa ƙungiyar mata 'yan jarida ta Burundi, wanda aka sani da sunan Faransanci na AFJO. <ref>{{Cite web |last=Nzeyimana |first=Martine |date=2018-09-26 |title=AFJO, pionnière du leadership féminin dans les médias |url=https://www.jimberemag.org/burundi-afjo-pionniere-du-leadership-feminin-dans-les-medias/ |access-date=2024-05-14 |website=Jimbere Magazine |language=fr-FR}}</ref> Ta kasance shugabar AFJO daga shekarun 1999 zuwa 2001 da kuma daga shekarun 2017 zuwa 2019. <ref name=":0" /> <ref name=":2"/>
Ta mutu a shekara ta 2023, tana da shekaru 60, bayan gajeriyar rashin lafiya. <ref name=":2"/>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
fo8hzcr6xyqrateuiqu0a06flyqq4bb
Adella M. Parker
0
96164
832259
598463
2026-05-07T22:57:23Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832259
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adella M. Parker''' (wanda aka rubuta daban-daban a matsayin Adele Parker, Adele Parker-Bennett, ko Adela Parker) (1870 - Afrilu 8, 1956) yar takarar amurka ce, yar siyasa, lauya, jarida, kuma malama wadda ta zauna a [[Seattle]], [[Washington (jiha)|Washington]] . Ta kasance wakiliyar jiha a gundumar 37 a Washington daga 1935 zuwa 1937. A cikin 1909, ta kasance shugabar Kwalejin Kwalejin Washington. <ref name="history-link">{{Cite web |last=Becker |first=Paula |date=April 25, 2008 |title=Suffrage proponents speak at second evening meeting of National American Woman Suffrage Association convention at Plymouth Congregational Church in Seattle on July 2, 1909. |url=https://www.historylink.org/File/8585 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330074628/https://www.historylink.org/File/8585 |archive-date=March 30, 2019 |access-date=January 16, 2020 |website=History Link |quote=Seattle attorney and journalist Adella M. Parker, who was the president of the Washington College League, addressed the topic of The Law and Women.}}</ref>
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haifi Parker a Whitehall, Michigan [1] a cikin 1870. [2] Ta koma tare da iyayenta zuwa Seattle. [1] Parker ta tafi makarantar lauya a Jami'ar Washington, daga inda ta sauke karatu a 1903 a matsayin mace daya tilo a cikin aji. [1] Ta kammala aikin digiri a Jami'ar West Virginia da Jami'ar Wisconsin . [1]
== Sana'a ==
Baya ga aiwatar da doka, Parker ya koyar da tattalin arzikin siyasa da gwamnati a makarantar sakandare ta Broadway. Ita ce babbar sakatariyar kungiyar malaman makarantar sakandare ta Seattle daga 1931 zuwa 1934.
Parker ta kasance mai ba da shawara ga kyakkyawan gwamnati na birni da kuma samun damar mata. Ta kasance memba a Kungiyar Kyawun Gwamnati ta Mata a Seattle kuma shugabar Kungiyar Suffrage ta Mata. Ta tsara dokar tunowa kuma ta jagoranci kamfen don amincewa da ita majalisar birnin Seattle a matsayin gyare-gyaren shata, wanda a ƙarshe ya kai ga kiran magajin garin Hiram Gill, wanda aka zarge shi da bada izinin caca. Kafofin yada labarai sun lura cewa Parker ce ta tsara dokar kuma ta amince da ita kafin mata su sami 'yancin kada kuri'a.
Parker ya auri Charles Enoch Allen Bennett a 1921; Ma'auratan sun yi gudun hijira a Siberiya. Daga 1922 zuwa 1923, Parker ya yi aiki a matsayin wakilin Moscow na Sabis na Labarai na Duniya.
Daga 1935 zuwa 1937, Parker ya wakilci gundumar 37, wanda ya ƙunshi King County, a cikin Majalisar Wakilai ta Jihar Washington.
== Mutuwa ==
Parker ya mutu a ranar 8 ga Afrilu, 1956, bayan gajeriyar rashin lafiya.
== Manazarta ==
<references>
<ref name="legislature">{{Cite web |title=Women in the Legislature {{!}} Adela Parker |url=http://web.leg.wa.gov/WomenInTheLegislature/Members/MemberBios/ParkerA_1935.pdf |access-date=2020-03-28 |website=Washington State Legislature |archive-date=2019-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230191518/http://web.leg.wa.gov/WomenInTheLegislature/Members/MemberBios/ParkerA_1935.pdf |url-status=dead }}</ref>
</references>
[[Rukuni:Haihuwar 1870]]
[[Rukuni:Mutuwar 1956]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4jgda7jntqwcehhcmfya0dvbkvcvcqo
Akanvariva Lydia Lamisi
0
96257
832284
603434
2026-05-08T03:49:46Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832284
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Akanvariva Lydia Lamisi''' (wanda aka fi sani da '''Lydia Akanvariba Lamisi''' da '''Lydia Lamisi Akanvariva''' ) ma'aikaciyar jinya ce ' [[Ghana|yar Ghana]], 'yar siyasa kuma 'yar majalisa ce ta mazabar Tempane na yankin gargajiya na Kusaug a yankin gabas ta sama. <ref name=":0">{{Cite web |title=Widow of parliamentary candidate wins Tempane NDC primaries |url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/widow-of-parliamentary-candidate-wins-tempane-ndc-primaries.html |access-date=9 December 2020 |website=Graphic Online |language=en-gb}}</ref> Ta tsaya takara a zaben kasar Ghana na 2020 a mazabarta ta kuma lashe kujerar majalisar wakilai. <ref name=":1">{{Cite web |date=2020-12-08 |title=Widow of former NDC PC shocks Deputy Attorney General Kpemka |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Widow-of-former-NDC-PC-shocks-Deputy-Attorney-General-Kpemka-1128983 |access-date=9 December 2020 |website=GhanaWeb. |language=en}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |last=FM |first=Peace |title=2020 Election - Tempane Constituency Results |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/uppereast/tempane/ |access-date=9 December 2020 |website=Ghana Elections - Peace FM |archive-date=15 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515192002/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/uppereast/tempane/ |url-status=dead }}</ref>
== Rayuwar farko da ilimi ==
An haife ta a ranar 7 ga Oktoba 1973. An haife ta a Tempane kuma ita Kirista ce. Ta yi karatun Nursing kuma tana da LLB (Law). <ref>{{Cite web |title=Parliament of Ghana |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=274 |access-date=9 April 2021 |website=Parliament Of Ghana }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Siyasa ==
Lamisi dan jam'iyyar National Democratic Congress (NDC) ne. Marigayin mijinta, David Adakudugu, shi ne dan majalisa mai wakiltar mazabar Tempane . Bayan rasuwar mijinta a lokacin da yake aiki, ta yanke shawarar maye gurbinsa a matsayin dan majalisa mai wakiltar mazabar daya.
A watan Disambar 2020, an zabe ta a matsayin ‘yar majalisa mai wakiltar mazabar Tempane bayan ta fafata a babban zaben Ghana na 2020 a karkashin tikitin jam’iyyar Democratic Congress. Ta samu kuri'u 20,939 wanda ke wakiltar kashi 56.0% na yawan kuri'un da aka kada. An zabe ta a kan Joseph Dindiok Kpemka na Sabuwar Jam'iyyar Patriotic Party wanda kuma ya samu kuri'u 16,462 wanda ke nufin kashi 44.0% na yawan kuri'un da aka kada. <ref name=":1"/> <ref name=":2"/> <ref>{{Cite web |title=Deputy Attorney General, Dindiok Kpemka kicked out of Parliament |url=https://www.myjoyonline.com/news/national/deputy-attorney-general-dindiok-kpemka-kicked-out-of-parliament/ |access-date=9 December 2020 |website=MyJoyOnline.com |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mata ƴan majalisar dokokin Ghana]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
knkzth0iziij0k5v79nm76avqvi7bvu
Abeti Masikini
0
96599
831965
758342
2026-05-07T18:09:48Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831965
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Elisabeth Finant''' (9 Nuwamba 1954 - 28 Satumba 1994), wanda aka sani da sana'a da '''Abeti Fina-Masikini''' ko kuma kawai '''Abeti Masikini''', mawaƙiyar Kwango ce, mawakiya, ɗan sanda, kuma mai taimakon jama'a. <ref name=":3">{{Cite web |last=Lokale |first=Prisca |date=28 December 2021 |title=RDC: Yolanda, la fille aînée de Abeti Masikini a été enterrée ce mardi |trans-title=DRC: Yolanda, the eldest daughter of Abeti Masikini was buried this Tuesday |url=https://actualite.cd/2021/12/28/rdc-yolanda-la-fille-ainee-de-abeti-masikini-ete-enterree-ce-mardi |access-date=16 November 2023 |website=[[Actualite.cd]] |language=fr |publication-place=Kinshasa, Democratic Republic of the Congo}}</ref> Tare da aikin kusan shekaru uku na tsawon shekaru, ta kasance babbar jigo a cikin ƙarni na 20 na Kongo da shahararriyar kiɗan Afirka . Sau da yawa ana kiranta da " '''Sarauniyar Soukous''' ", ana lura da ita don ba da shawarar [[Daidaiton jinsi|daidaito tsakanin jinsi]], sabunta kiɗan Kongo, da ƙarfafa tsararrun mawaƙa. Ƙungiyarta, Les Redoutables, ta kasance kushin ƙaddamarwa ga yawancin mata masu fasaha. <ref name=":6">{{Cite web |last=Balde |first=Assanatou |date=8 May 2016 |title=Paris rend hommage à la grande diva congolaise Abéti Masikini |trans-title=Paris pays tribute to the great Congolese diva Abéti Masikini |url=https://www.afrik.com/paris-rend-hommage-a-la-grande-diva-congolaise-abeti-masikini |access-date=16 November 2023 |website=Afrik |language=fr-FR}}</ref> <ref name=":23">{{Cite web |last=Matanda |first=Alvin |date=12 September 2023 |title=Découvrez l'histoire captivante d'Abeti Masikini: une légende inoubliable |trans-title=Discover the captivating story of Abeti Masikini: an unforgettable legend |url=https://www.musicinafrica.net/fr/magazine/decouvrez-lhistoire-captivante-dabeti-masikini-une-legende-inoubliable |access-date=14 November 2023 |website=Music In Africa |language=fr}}</ref> <ref name=":7">{{Cite web |last=Kayumba |first=Arthur |date=28 September 2019 |title=Musique: Abeti Masikini demeure la "tigresse aux griffes d'or" forever |trans-title=Music: Abeti Masikini remains the "tigress with the golden claws" forever |url=https://www.mediacongo.net/publireportage-reportage-57145_abeti_masikini_demeure_la_tigresse_aux_griffes_d_or_forever.html |access-date=16 November 2023 |website=Mediacongo.net |language=fr |publication-place=Kinshasa, Democratic Republic of the Congo}}</ref> <ref>{{Cite web |date=21 November 2014 |title=Musique: les 20 ans de la mort d'Abeti Masikini seront commémorés au Grand Hôtel Kinshasa |trans-title=Music: 20 years since the death of Abeti Masikini will be commemorated at the Grand Hôtel Kinshasa |url=https://www.radiookapi.net/culture/2014/11/21/musique-les-20-ans-de-la-mort-dabeti-masikini-seront-commemores-au-grand-hotel-kinshasa |access-date=17 November 2023 |website=[[Radio Okapi]] |language=fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=24 April 2021 |title=Noëlla Ndaya dénonce les harcèlements et toutes formes de violences faites contre les femmes en milieux professionnels dans sa chanson "promotion canapé" |trans-title=Noëlla Ndaya denounces harassment and all forms of violence against women in the workplace in her song "promotion canapé" |url=https://www.radiookapi.net/2021/04/24/actualite/culture/noella-ndaya-denonce-les-harcelements-et-toutes-formes-de-violences |access-date=17 November 2023 |website=[[Radio Okapi]] |language=fr}}</ref>
An haife ta a [[Kisangani]], a lokacin tana cikin ƙasar Belgian Kongo kuma a yanzu [[Jamhuriyar Dimokuraɗiyyar Kwango|Jamhuriyar Demokradiyyar Kongo]], Masikini ta fara fitowa a bainar jama'a a shekara ta 1971 bayan da wani furodusa [[Togo|Ɗan ƙasar Togo]] Gérard Akueson ya gano, bayan da ta taka rawar gani a cikin kiɗan ''Découverte des Jeunes Talents'' da mawaki Gérard Madiata ya shirya. <ref name=":24">{{Cite web |title=musicMe: Biographie de Abeti Maskini |url=https://www.musicme.com/Abeti-Masikini/biographie/ |access-date=14 November 2023 |website=musicMe |language=Fr |publication-place=Paris, France}}</ref> <ref name=":5">{{Cite web |date=19 June 2012 |title=Abeti Masikini Finant Elisabeth 1954 -1994 |url=https://www.universrumbacongolaise.com/artistes/abeti-masikini/ |access-date=17 November 2023 |website=Universrumbacongolaise.com |language=fr-FR}}</ref> Kundin nata na farko, ''Pierre Cardin Présente: Abeti'', wanda aka saki a cikin shekarar 1973, ya motsa ta a cikin hasashe, ya sami shaharar talabijin da kuma sayar da wurare masu yawa kamar Hallia Olympia na Paris da kuma Hall Carnegie na New York. A cikin shekaru uku na aikinta, Masikini ya rubuta kundin ɗakunan studio sama da ashirin don nau'ikan lakabin rikodin da suka haɗa da Les Dissques Pierre Cardin, Pathé Records, Aziza, RCA Records, Polygram Records, da sauransu. <ref name=":2" />
Mai bin diddigin [[Mata A Afrika|mata na Afirka]] a cikin kiɗa, Masikini ita ce mace ta farko ɗan Kongo da ta jagoranci ƙungiyarta kuma ta yi wasan kwaikwayo a manyan wuraren duniya kamar Carnegie Hall, Hall of Royal Albert Hall, Wembley Arena, da gidan wasan kwaikwayo na Apollo . <ref name=":3"/> <ref name=":24"/> Ta mutu daga [[Ciwon daji na Mahaifa|ciwon daji na mahaifa]] a ranar 28 ga Satumba 1994, a Villejuif, [[Faris|Paris]] . <ref>{{Cite web |last=Matanda |first=Alvin |date=2023-09-12 |title=Découvrez l'histoire captivante d'Abeti Masikini : une légende inoubliable |url=https://www.musicinafrica.net/fr/magazine/decouvrez-lhistoire-captivante-dabeti-masikini-une-legende-inoubliable |access-date=2023-10-19 |website=Music In Africa |language=fr}}</ref> <ref name=":24" />
== Rayuwar farko da aiki ==
An haifi Abeti Masikini a ranar 9 ga Nuwamba 1954, a cikin dangin Finant, dangin Kongo mai matsakaicin matsakaiciyar yara takwas a [[Kisangani|Stanleyville]] (yanzu [[Kisangani]] ), Kongo Belgian . Mahaifinta, Jean-Pierre Finant, ya zama gwamnan Kongo na farko a lardin Orientale a jamhuriyar Kongo a lokacin. Mahaifiyar Abeti Masikini, Marie Masikini, wata mawaƙa ce ta coci - jagorar mawaƙi a ''Collège du Sacré-Coeur'' (yanzu ''Institut Maele'' ). Abeti Masikini ta fara waƙa a matsayin mawaƙa a cocin mahaifiyarta tun tana ƙarama. <ref name=":0" />
A cikin 1961, an kashe mahaifin Masikini, dan jam'iyyar Lumumbist, a [[Mbuji-Mayi|Bakwanga]] (yanzu [[Mbuji-Mayi]] ). Iyalin sun tafi gudun hijira a Kinshasa, inda Masikini ya yi karatu a [[:fr:Lycée Bosangani|Lycée Sacré-Cœur]] (yanzu [[:fr:Lycée Bosangani|Lycée Bosangani]] ). Bayan kammala karatun sakandare, ta yi aiki a matsayin sakatare a ofishin ministan al'adu, Pierre Mushete. <ref name=":24"/> Yayin da take aiki a matsayin sakatariya, sadaukarwarta ga kiɗa ya kumbura. A cikin 1971, ta canza ranar haifuwarta da gangan, tana mai da'awar cewa tana da shekaru 20, don shiga gasar kiɗa ta ''Découverte des Jeunes Talents'' wanda Gérard Madiata ya shirya a Parc de la Révolution (yanzu Kinshasa Botanical Garden ), inda ta sami matsayi na uku. <ref name=":24" /> <ref name=":5"/> A ƙarshen 1971, manajan [[Togo]] kuma furodusa Gérard Akueson, sa'an nan mai kula da mawaƙa Bella Bellow, ya hango ta yayin wasan kwaikwayo a Kinshasa kuma ya zama manajanta. A tsakiyar 1972, 'yan'uwa da yawa sun buoye ta, ta kafa ƙungiyarta, Les Ecureuils, wanda ya haɗa da ƙanenta, Jean Abumba Masikini, a matsayin jagorar mawaƙa kuma ta yi wasa a wuraren kulab. <ref name=":24" /> <ref name=":5" />
=== 1972–1974: ''Pierre Cardin Présenter: Abeti'', Olympia Hall, Carnegie Hall, da Zaire 74 ===
Bisa ga koyarwar ''Ingantacciyar koyarwa'' da Shugaba Mobutu Sese Seko ya yi, Masikini ta koma [[Afirka ta Yamma]] don ci gaba da faifan albam dinta mai zuwa, ta fara rangadi a [[Benin]], [[Ivory Coast]], [[Senegal]], [[Burkina Faso]], Togo, [[Nijar (ƙasa)|Niger]], [[Gini|Guinea]], [[Ghana]], da [[Najeriya]] . A lokacin da ta ke Najeriya, ta ketare hanya tare da [[Fela Kuti]] tare da hada kai da shi a dakin daukar faifai guda. <ref name=":24"/> <ref name=":5"/> Bayan ta koma Zaire, a hankali ta dushe daga shaharar ta, saboda babu bayanai a kasuwar Zaire. <ref name=":24" />
A lokacin wani karatu a Kinshasa a gidan wasan kwaikwayo na Palladuim, Masikini ya sanar da cewa kundin sa na farko, ''Pierre Cardin Présente: Abeti'', yana gab da fitowa. <ref name=":24"/> An ƙaddamar da shi a cikin 1973, Les Dissques Pierre Cardin ne ya samar da kundin, lakabin sanannen mai ƙirar Faransa Pierre Cardin . Ya haɗa da waƙoƙin da ba a taɓa gani ba kamar "Mutoto Wangu", "Bibile", "Aziza", "Fulani", "Miwela", "Safari", da "Papa Yaka". <ref name=":24" /> <ref name=":7"/> <ref name=":6"/> Jagoran guda ɗaya, "Bibilé," ya ba da labari game da kogin da miyagu ruhohi ke gadinsa wanda sai an faranta masa rai kafin mutane su haye shi su shiga cikin daji don farauta. “Fulani” ta ba da labarin da ya fi zama a cikin birni, na wasu ‘yan mata guda biyu suna tsegumi game da mazajen aure. Kundin ya kasance hadewar blues, rai, da waƙoƙin jama'a amma tun farko bai sami yabo mai mahimmanci daga jama'ar Kinshasa ba, <ref name=":24" /> kamar yadda muryar [[Harshen Swahili|Swahili]] ta Masikini da kuma tasirin kiɗan kiɗan ya mayar da ita matsayin "mawaƙin waje". <ref name=":8" /> <ref name=":24" /> Duk da shakkun da aka yi, kundin ya sami kulawa sosai ta hanyar fitowar talabijin, tare da sabuwar ƙungiyar ta da aka sake masa suna Les Redoutables. <ref name=":24" /> <ref name=":8" /> An goyi bayan Abumba da Les Redoutables, Abeti ya rubuta waƙoƙin sannan ya shiga Antoinette Etisomba Lokindji don kide kide da wake-wake a Brussels a wani taro kan Zairean ''Authenticé'' . <ref name=":14" />
Kafin bikin raye-rayen da ta shirya a dakin taron Olympia na Paris a ranar 19 ga Fabrairun 1973, Masikini ta fara nunin "Soleil à Dakar" a Senegal, inda ta yi atisaye da Les Redoutables kuma ta samu halartar shugaba Léopold Sédar Senghor . <ref name=":24"/> <ref name=":5"/> Daga baya ta yi wasan kwaikwayo a zauren Olympia tare da Mireille Mathieu da Hugues Aufray, ta zama ɗan wasan Afirka na farko da ya yi haka tun Tabu Ley Rochereau a 1970. Duk da haka, a cewar masanin kiɗa na Birtaniya Gary Stewart, ba ta da lafiya a lokacin wasan kuma ta taka cikin basira. An sadaukar da kudaden da aka samu a wurin kade-kaden ne ga asusun agaji don yaki da fari. <ref name=":24" /> <ref name=":5" />
Bayan zamanta a birnin Paris, Masikini ta yi hayar gida a Shelburne-Murray Hill Apartment Hotel a shirye-shiryen bikin da za ta yi a New York. A watan da ya biyo baya, a ranar 11 ga Maris 1974, ta burge masu sauraro a zauren Carnegie tare da Les Redoutables, tare da gitar lantarki da bass da kuma [[Conga|ganguna]] na zamani. <ref name=":2" /> Ta zama ɗaya daga cikin "'yan mata 'yan Afirka" da suka yi wasa a Amurka, bayan Miriam Makeba da abokinta, Letta Mbulu . <ref name=":2" /> A cikin wata hira da ''[[New York Times|jaridar New York Times]]'', Masikini ta bayyana cewa ainihin salon wakokinta na Afirka ne kuma matasan Afirka suna "juyayin wakokinsu". <ref name=":2" /> Bayan wasan kwaikwayon nata, an shirya shirye-shirye don rangadin ƙasa baki ɗaya a fadin Amurka. <ref name=":2" />
A watan Satumba na 1974, ta halarci [[Zaire 74]], bikin tallata kade-kade don wasan damben damben ajin nauyi tsakanin [[Muhammad Ali]] da George Foreman, wanda aka yi masa lakabi da Rumble in the Jungle . Masikini ya raba matakin tare da [[James Brown]], Miriam Makeba, Franco Luambo & OK Jazz, Zaïko Langa Langa, Tabu Ley Rochereau, Bill Withers, [[B.B. King|BB King]], Spinners, da sauransu. <ref name=":24"/> <ref>{{Cite web |title=Afropop Worldwide {{!}} Zaire 74: The African Artists |url=https://afropop.org/articles/zaire-74-the-african-artists |access-date=2023-11-18 |website=Afropop Worldwide |language=en}}</ref>
=== 1975–1979: Juyin Kida ===
==== ''Abeti Masikini'' and ''Abeti à Paris'' ====
Masikini ta saki albam dinta na biyu mai suna ''Abeti Masikini'' a shekarar 1975, wanda mawaka takwas "Likayabo", "Ngele Ngele", "Ngoyaye Bella Bellow", "Kiliki Bamba", "Yamba Yamba", "Naliku Penda", "Sungula", da "Acha Maivuno". <ref name=":24"/> <ref name=":15">{{Cite web |date=1975 |title=Abeti Masikini – Abeti Masikini |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Abeti_Masikini&action=edit&wvprov=sticky-header |access-date=20 July 2024 |website=Discogs.com |publication-place=Beaverton, Oregon, United States}}</ref> Pathé Records, wani reshen Pathé Marconi EMI ne ya shirya, an rarraba kundin a ƙasashe daban-daban kamar Faransa da [[Mozambik|Mozambique]] . <ref name=":15" /> Ya mamaye rugujewar al'ummar Zairean, abinci, abubuwan ban sha'awa, tashin hankalin jima'i, da 'yantar da mata. Waƙar "Ngoyale Bella Bellow" ta nuna girmamawa ga Bella Bellow, yayin da "Kiliki Bamba" ya soki Mobutu's ''Authenticité'' yayin da yake gwagwarmayar 'yan mata matasa a kan masu lalata . "Likayabo" ya yaba da abincin kifi mai gishiri, kayan lambu, da kayan yanki na Zairean, yayin da "Yamba Yamba" ya koka da yaudarar maza da ke tattare da soyayya mai dorewa. <ref name=":9" /> <ref name=":8" /> Kundin ya kawo yabo Masikini a Afirka ta Yamma kuma ya jagoranci gayyata ta Bruno Coquatrix don yin wasan kwaikwayo a dandalin Olympia Hall na kwanaki biyu a jere a cikin Afrilu 1975. <ref name=":5"/> An yi mata lakabi da "tigress with the gold claws" saboda yawancin zoben da ke ƙawata yatsun hannunta, kuma an yi ta a Stade de Lomé daga baya a waccan shekarar. <ref name=":24" />
A cikin 1976, Masikini ta fitar da kundi na uku na studio, ''Abeti à Paris'', wanda ya haɗa da ainihin sigar waƙarta, "Mwana Muke Wa Miso." Pathé ne ya yi rikodin kuma ya samar da kundi ɗin a cikin Paris kuma ya ɗauki tafiye-tafiyen kiɗan Masikini da alaƙarta da birni. <ref>{{Cite web |title=African Grooves: Abeti Masikini |url=https://africangrooves.fr/tag/abeti-masikini/#:~:text=She%20recorded%20her%20first%20album%20in%201973%20and%20around%2020%20others%20and%20dozens%20of%20singles%20after,song%20presented |access-date=20 July 2024 |website=Africangrooves.fr}}</ref> <ref>{{Cite web |date=1976 |title=Abeti – Abeti à Paris |url=https://www.discogs.com/release/4325975-Abeti-Abeti-%C3%A0-Paris |access-date=20 July 2024 |website=Discogs.com |publication-place=Beaverton, Oregon, United States}}</ref> <ref name=":8" /> Daga baya ta dauki mataki a [[Amsterdam]] a cikin 1977 kuma ta yi wasa a Cinéma Vog a [[Brazzaville]] a wannan shekarar.
==== Kalubalen sana'a da ''Abeti'' ====
A tsakiyar 1970s, Masikini ya fuskanci kalubale a cikin tashin abokin hamayyarsa M'Pongo Love, wanda buga "Pas Possible Mati" ya mamaye taswirar Kinshasa da iska. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=1 October 2021 |title=Abeti Masikini et Pongo Love, victimes de la politique congolaise |trans-title=Abeti Masikini and Pongo Love, victims of Congolese politics |url=https://personnages.cd/souvenirs/abeti-masikini-et-pongo-love-victimes-de-la-politique-congolaise |access-date=30 August 2024 |website=Personnages.cd |language=fr}}</ref> Salon al'adun gargajiya na Afirka, wanda a baya aka karbe shi da kyau, ya jawo suka daga wasu fandom dinta. <ref name=":24"/> Wasu masu sukar sun yi iƙirarin cewa wasan kwaikwayon nata, wanda aka kera don masu sauraron [[Harshen Swahili|Swahili]], ya gaza yin magana da mafi yawan al'ummar Kongo, waɗanda suka fi son rera waƙa a Lingala . <ref name=":24" /> Duk da haka, wannan wasan kwaikwayo ya sa ta kai ga nasara fiye da kasar. Gérard Akueson ya gargade ta da ta yi wasa tare da M'Pongo Love a Palladium Cinema a kan Boulevard Du 30 Juin, wani shiri mai mahimmanci don sake tabbatar da matsayinta a cikin kida na Kinshasa. <ref name=":242">{{Cite web |title=musicMe: Biographie de Abeti Maskini |url=https://www.musicme.com/Abeti-Masikini/biographie/ |access-date=14 November 2023 |website=musicMe |language=Fr |publication-place=Paris, France}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Gonzalez |first=Alex |date=1 March 2022 |title=Voces para el recuerdo: M'Pongo Love |trans-title=Voices to remember: M'Pongo Love |url=https://abcblogs.abc.es/toques-surenos/otros-temas/voces-para-el-recuerdo-mpongo-love.html |access-date=30 August 2024 |website=ABC |language=es }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Babunga |first=Benjamin |date=26 August 2017 |title=Le 27 août 1956, naissance de M'pongo Love |trans-title=August 27, 1956, birth of M'pongo Love |url=https://www.babunga.alobi.cd/2017/08/26/le-27-aout-1956-naissance-de-mpongo-love/ |access-date=30 August 2024 |website=Babunga.alobi.cd |language=fr}}</ref>
A mayar da martani ga sukar, ta fitar da album dinta mai suna na hudu mai suna ''Abeti,'' wanda ya hada da fitattun wakoki da aka tsara ta salo daban-daban kamar su "Bilanda-Landa", "Kizungu-Zungu" (wanda aka rubuta tare da Zenge-Zenge), "Inquiétude" (wanda aka rubuta tare da Ray Lema ), "Banana", "Biso-Nasi" (Biso-Nasily) da "Folie-D'Amour" (wanda aka rubuta tare da Jean Abumba Masikini). <ref name=":24"/> An samar da shi a ƙarƙashin lakabin Faransanci Capriccio kuma an rarraba ta Music Control SARL, <ref name=":24" /> <ref name=":18" /> kundin ya nuna jerin jerin gwanon kayan aiki, ciki har da Soki Mikanda ( alto saxophone ), Zenge-Zenge (bass), Wawanko Joë ( [[Conga|congas]] ), Boffi Banengola (ganguna), Bikouta Sebatun), Gooma (Gitar), Rayme Lepiaz (Rayme Leo), Guitar (Gitar) (gitar rhythm), Akunda ( tenor saxophone ), da N'Sambu M'Vula a matsayin injiniyan sauti . <ref name=":24" /> <ref name=":18" /> "Kizungu-Zungu" ya samu gagarumar nasara, inda ya samu matsayi a cikin jerin mawakan 10 na Kongo. <ref name=":24" /> Duk da sukar wakokinta na manya a Kinshasa, fandom dinta ya ƙunshi yara waɗanda akai-akai suna halartar wasan kwaikwayon nata na Super Abeti a Palladium Cinema kuma suna kiranta da suna "auntie". <ref name=":24" /> <ref name=":10">{{Cite web |last=Clerfeuille |first=Sylvie |date=2 August 2007 |title=Elisabeth Finant Abeti Masikini |url=https://www.afrisson.com/abeti-5204/ |access-date=18 November 2023 |website=Afrisson |language=fr-FR}}</ref> Magoya bayan manya da suka yarda da madadinta na rhythms sun yi maraba da ita, wanda ya kai ga kafa kungiyar fan ''Les Amis d'Abeti'', karkashin jagorancin Antho Alves. <ref name=":24" />
==== ''Visages'', ''Kupepe Suka'' da ɗan gajeren lokaci tare da OK Jazz ====
Yayin da take aiki a kan kundi mai zuwa, ''Visages'', Masikini ta fitar da waƙar tallan kundi na "Motema Pasi" (a madadin mai suna "Bilanda-Landa"). <ref name=":10"/> A cikin 1978, ta je Paris don samar da kundin kuma ta haɗu tare da Slim Pezin a matsayin mai tsarawa kuma mai shiryawa, tare da faren albam a kasuwannin Paris a wannan shekarar. <ref name=":24"/> Pezin ne ya samar da alamar rikodin Faransa BBZ Productions, RCA Records ya rarraba ''Visages'' . <ref name=":8" /> <ref name=":24" /> <ref>{{Cite web |date=1978 |title=Abeti Masikini – Visages |url=https://www.discogs.com/release/2498491-Abeti-Visages |access-date=20 July 2024 |website=Discogs.com |publication-place=Beaverton, Oregon, United States}}</ref> Kundin ya fice daga ayyukanta na baya yayin da ya haɗa wasan kwaikwayo amma ya kiyaye kaɗe-kaɗe na Kongo tare da wasu zaɓaɓɓun waƙoƙi waɗanda aka rera gaba ɗaya cikin Swahili, Lingala, da Faransanci. <ref name=":8" /> <ref name=":24" /> Duk da sukar da aka yi don kaucewa daga sauti na gargajiya na Kongo, ''Visages'' ya sami karɓuwa a Afirka ta Yamma, Turai, da Caribbean, inda ya kai dukkanin Afro-Caribbean hits na lokacin. <ref name=":24" /> A yayin ziyarar talla a yammacin Afirka, Masikini ya dauki hankalin Rediyon Netherlands kuma ya yi fim din ''Abeti en Holland,'' wanda ya nuna wakoki daga ''Visages'' a 1978. <ref name=":16" /> <ref name=":24" /> Bayan ta koma Kinshasa, an ƙaddamar da babban kamfen ɗin talla don tallafawa ''Visages'' . <ref name=":16" /> <ref name=":24" />
A ƙarshen 1978, ta saki kundi na studio na biyar, ''Kupepe Suka'' . Slim Pezin ya sake tsara kundin kuma ya samar da shi ta hanyar BBZ Productions. Masikini ta mika godiyarta ga masoyanta a cikin wakar "Ngblimbo" tare da girmama garinsu Kisangani tare da wakar "Singa Mwambé". <ref name=":24"/> Kundin waƙar jagora mai suna "Kupekusa", ya zama waƙar [[Kungiyar kwallon kafa ta DR Congo|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Zairean]] . <ref name=":10"/> Ta yi wasa a Estádio da Cidadela a cikin 1978 kuma daga baya ta ɗauki mataki a zauren Royal Albert da ke Landan a cikin 1979. <ref name=":7"/> <ref name=":24" />
Ta yi amfani da nasarar albam dinta guda biyu da suka gabata, Masikini ta nemi, bayan komawarta Kinshasa, don faɗaɗa masu sauraronta. Haɗin kai a karon farko tare da fitattun mawakan kiɗa na Kinshasa, OK Jazz, Masikini ya ba da gudummawar guda biyu: "Na Pesi Yo Mboté" da "Bifamuri", <ref name=":24"/> wanda ke nuna shirye-shiryen kiɗan Kongo. "Na Pesi Yo Mboté" ta samu nasara sosai a Kinshasa da Brazzaville, wanda ya ba ta damar nuna fushinta a manyan biranen tagwayen. <ref name=":24" />
=== 1980–1985: ''Mokomboso'', ''Dixième anniversaire'', da ''Abeti'' ===
[[Fayil:A_l'anniversaire_de_mes_30_ans_(ici_avec_Abéti_Masikini)..jpg|thumb|333x333px| Abeti Masikini in 1989]]
A cikin 1980, Masikini ta fito da kundi na studio na shida, ''Mokomboso'', wani haɗe-haɗe na disco, pop, da waƙoƙin Afirka. <ref name=":24"/> An samar da shi a Faransa ta alamar Guadeloupean Eddy'Son, wanda Eddy Gustave ke gudanarwa, wanda ya tsara rikodin kuma ya buga alto saxophone, ''Mokomboso'' ya sami goyon baya da waƙoƙi guda biyar: "Mokomboso", "Tchaku-Tchaku", "Mawazo", "Falanga", da "Sinahamu". <ref name=":24" /> A watan Maris na shekarar 1980, yayin ziyarar aiki da shugaba Mobutu ya kai [[Sin|kasar Sin]], mawaƙin {{Interlanguage link|Zhu Mingying|zh|朱明瑛}} na ƙungiyar wasan kwaikwayo ta kasar Sin ta kwaikwayi salon Masikini ta hanyar yin wasu waƙoƙin da ta gabata daga ''Visages'' : "Bisuivra Suivra" da "Motema Pasi", suna kwatanta shi da "sabon Abeti na Sinawa". <ref name=":24" /> <ref name=":10"/>
A cikin 1981, don tunawa da aikinta na shekaru goma, Masikini ta fito da kundi na studio na sha ɗaya, ''Dixième anniversaire'', wanda Sammy Massamba ya shirya kuma Dragon Phénix ya sake shi. Kunshi waƙoƙi shida, ''Dixième anniversaire'' ya sami buoye daga rumba na Kongo da yawa: "Baruwa Kwa Mupenzi", "Chéri Badé", "Père Bouche", "Ndolindo", "Bilonda", da "Zaire Oye". <ref name=":24"/> <ref name=":19">{{Cite web |last=Mafina |first=Frederic |date=19 March 2020 |title=Les immortelles chansons d'Afrique: "Chéri Badé" d'Abéti Massikini |trans-title=The immortal songs of Africa: "Chéri Badé" by Abéti Massikini |url=https://www.adiac-congo.com/content/les-immortelles-chansons-dafrique-cheri-bade-dabeti-massikini-114377 |access-date=30 August 2024 |website=Adiac-congo.com |language=fr |publication-place=Brazzaville, Republic of the Congo}}</ref> "Chéri Badé" da aka yi watsi da ita ta sami karɓuwa sosai a ƙasa kuma ta kafa tarihi na makonni goma a jere a saman ginshiƙi na OZRT ( ''Office Zaïrois de Radio-Télévision'' ). <ref name=":24" /> <ref name=":19" /> Rumba na Kongo zai zama abin da ta fi so na shekaru masu zuwa. Duk da haka, waƙarta ta fara rasa wasu abubuwan ban mamaki waɗanda a baya suka bambanta ta da sauran masu fasaha a Zaire. <ref name=":24" /> A 1982, Masikini ya yi a [[Kwapanhagan|Copenhagen]] . A cikin 1984, ta zauna a [[Lomé]] tare da Les Redoutables har zuwa Janairu 1986. <ref name=":24" /> <ref name=":8" /> A lokacin da take a [[Afirka ta Yamma|Yammacin Afirka]], an fitar da album dinta mai suna ''Abeti'' a cikin 1985 a ƙarƙashin lakabin rikodin [[Gabon]] Production IRIS, tare da rarraba ta Zika Production. <ref name=":24" /> Yana nuna waƙoƙi guda huɗu kuma Jacky Arconte ya shirya, waƙoƙin "Jalousie", "I Love You" (a madadin mai suna "Mwasi Ya Bolingo"), "Boyokani", da sigar "Na Pesi Yo Mboté" ne ke tallafawa. <ref name=":24" /> Waƙar waƙar album ɗin "Ina son ku", wanda aka yi a farkon 1982 kuma yana jin daɗin shahararsa, daga ƙarshe ya zama mai barci a cikin 1985. ''Abeti'' ta samu kambun zinare, inda ta sayar da kwafi sama da 300,000 a Afirka. <ref name=":24" />
=== 1986–1989: ''Je suis fachée'' da ''En colère'' ===
A cikin bazara 1986, Masikini ya ƙaura zuwa Paris kuma ya ƙaddamar da albam ''Je suis fachée'' a Faransa ta hanyar alamar Parisian Bade Stars Music. Mawaƙin Kamaru Georges Seba ne ya rubuta, ya tsara shi, kuma ya shirya shi, tare da "Lolo" wanda Nyboma ya tsara. <ref name=":24"/> Ya sami karbuwa a cikin Caribbean a lokacin da ƙungiyar Kassav ta Yamma ta Indiya ta mamaye fagen kiɗan Afro-Caribbean. ''Je suis fachée'' ya sami takardar shaidar zinare. <ref name=":24" /> <ref name=":8" /> Masikini daga baya ya yi wasa a filin wasa na Wembley kuma ya halarci bikin Mama Africa a Utrecht .
A cikin 1987, Masikini ta fitar da kundi nata ''En colère'', wanda Gérard Akueson ya samar kuma Bade Stars Music ya rarraba. <ref name=":24"/> Ta yi aiki tare da Lokassa Ya M'Bongo da Georges Seba a kan tsarin, tare da goyon baya daga Ballou Canta, Dada Hekimian, Georges Seba, da Marylou Seba. <ref name=":24" /> <ref name=":17" /> <ref name=":8" /> Denis Hekimian da Boffi Banengola ne suka yi amfani da ganguna, tare da kahon [[:fr:Éric_Giausserand|Eric Giausserand]], [[:fr:Jacques_Bolognesi|Jacques Bolognesi]], da Alain Hatot, bass na Michel Alibo, synthesizer na Philippe Guez, da bugun ta Sam Ateba da Komba Bellow. <ref name=":24" /> <ref name=":17" /> Nasarar da ''En colère'' ta samu ya sa ta sami lambar yabo ta "Soukous Parfumé", tare da waƙar "Scandale De jalousie" ta zama abin faɗuwa a yammacin Afirka da yammacin Indies . <ref name=":24" /> <ref name=":17" /> <ref name=":8" /> Masikini ya inganta kundin a filin wasa na Ouagadougou kuma ya bayyana a wasan kwaikwayon Champs alizes a Martinique, inda ta karbi Maracas d'Or na ''En colère'' . <ref name=":24" />
A cikin 1988, tare da goyon bayan ƙungiyar magoya bayanta na duniya karkashin jagorancin [[:fr:Berthrand Nguyen Matoko|Berthrand Nguyen Matoko]], Masikini ya yi wasa a Zénith de Paris a gaban mutane 5,000 a ranar 24 ga Satumba. <ref name=":24"/> Ayyukan wasan kwaikwayon sun ƙunshi masu fasaha da yawa, ciki har da Bernard Lavilliers, Manu Dibango, [[:fr:Nzongo_Soul|Nzongo Soul]], [[Pépé Kallé|Pépé Kalé]], Seba, Aurlus Mabélé, da [[:fr:François Lougah|François Lougah]], kuma an watsa shi kai tsaye a [[Radio France Internationale]] . <ref name=":24" /> <ref name=":10"/> Nasarar wannan wasan kwaikwayon ya haifar da kwangila tare da kamfanin rikodi na kasa da kasa Polygram . <ref name=":24" /> A shekarar 1989, Masikini ya zagaya kasar Sin, inda ya kai gala 17 tare da {{Interlanguage link|Zhu Mingying|zh|朱明瑛}} a cikin manyan biranen kasar. Daga baya ta yi wasa a gidan wasan kwaikwayo na Apollo a Harlem. <ref name=":8" /> <ref name=":24" />
=== 1990-1993: ''La Reine du Soukous'' ===
Masikini yayi a Kinshasa a Palais du Peuple a ranar 15 ga Disamba 1990.<ref name=":10" /> A shekara ta gaba, ta fito da kundi na karshe, La Reine du Soukous
<ref name=":20">{{Cite book |last= |first= |url=https://books.google.com/books?id=mLQ4AQAAIAAJ&q=La%20Reine%20du%20Soukous |title=The World of African Music, Volume 1 |date=1992 |publisher=Pluto Press |isbn=978-0-948390-03-6 |editor-last=Graham |editor-first=Ronnie |location=London, England, United Kingdom |pages=127 |language=en}}</ref> Jimmy International Production ne ya samar a Faransa kuma Polygram ya shirya, yawancin waƙoƙin Masikini ne kawai ya rubuta, ban da "Ousmane", wanda aka rubuta tare da Mayaula Mayoni, da "Ma Lu", wanda aka haɗa tare da Georges Seba.<ref name=":20" /><ref name=":8" /><ref name=":24" /> Georges Seba da Lokassa Ya M'Bongo ne suka shirya faifan, tare da muryoyin goyon baya daga Dada Hekimian, Fédé Lawu, Georges Seba, Marylou Seba, Richard Lebrun, da Solo Sita.<ref name=":8" /><ref name=":24" /> La Reine du Soukous ya sami goyan bayan fitattun ƴan wasa: "Mupenzi", "Ousmane", "Bebe Matoko", "Ma Lu", da "Je Suis Occupée," da murfin "Mwana Muke Wa Miss".<ref name=":20" /><ref name=":24" /> A cikin 1993, ta ɗauki mataki a zauren LSC a La Plaine Saint-Denis akan Sabuwar Shekara.<ref name=":8" /><ref name=":4" />
== Rashin lafiya da mutuwa ==
An gano Masikini da ciwon daji na mahaifa a lokacin da take aiki a kan kundinta na ƙarshe, wanda a ƙarshe ya ci gaba a lokacin da take a Paris. Rashin lafiyar ya sa ta nesanta ta daga jama'a a cikin watannin da suka biyo baya, wanda ya sa ta dauki ɗan gajeren hutu daga kiɗa.<ref name=":8" /><ref name=":24" />
Masikini ya mutu a ranar 28 ga Satumba 1994, a Villejuif, Faransa, saboda ci gaban ciwon daji na mahaifa.<ref name=":11" /><ref>{{Cite book |last1=Biyogue-Bi-Ntougou |first1=Jean Delors |url=https://books.google.com/books?id=vTQoAQAAIAAJ&q=Abeti%20Masikini%20septembre%201994 |title=La sécurité des personnes dans le système africain de recherche sécuritaire |last2=Batumike |first2=Cikuru |date=2009 |publisher=Éditions L'Harmattan |isbn=978-2-296-07779-9 |location=Paris, France |pages=45 |language=fr}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=5lAEAQAAIAAJ&q=Abeti%20Masikini%20septembre%201994 |title=L'autre Afrique, Issues 85-95 |publisher=Continental News |year=1999 |location=Paris, France |pages=57 |language=fr}}</ref><ref name=":8" /><ref name=":5" /> An dawo da gawarta zuwa Kinshasa a ranar 9 ga Oktoba na wannan shekarar. Bayan rasuwa an karrama ta da lambar yabo ta National Order of the Leopard kuma an yi jana'izar ta a ranar 10 ga Oktoba a makabartar Gombe . Bikin jana'izar ya samu halartar mutane da dama, da 'yan uwanta, da masoya masu kishin kasa. <ref name=":11" /><ref name=":24" />
== Legacy ==
Masikini yana daya daga cikin fitattun mutane a wakokin Afirka na zamani. Tana ɗaya daga cikin ƴan wasan fasaha mata na Kongo waɗanda suka sassaƙa ƙwararrun ƙwararru a fagen kiɗan da maza suka mamaye. <ref>{{Cite web |last=Mukuna |first=Kazadi Wa |date=2014-12-06 |title=Legends of Congolese music |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/legends-congolese-music |access-date=2023-11-18 |website=Music In Africa |language=en}}</ref> <ref name=":5"/> <ref>{{Cite web |last=Nyanchama |first=Venic |date=2022-07-03 |title=Top 10 female rhumba artists of all time: Who ranks at the top? |url=https://www.tuko.co.ke/facts-lifehacks/music-singers/442877-top-10-female-rhumba-artists-time-who-ranks-top/ |access-date=2023-11-18 |website=Tuko.co.ke - Kenya news. |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Skander |date=2023-07-28 |title=Beyond Mainstream: Spotlighting Female Musicians of DR Congo {{!}} kitokongo |url=https://kitokongo.art/female-musicians-of-dr-congo/ |access-date=2023-11-18 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2020-09-30 |title=Le 26ème anniversaire de la disparition d'Abeti Masikini vécu dans la méditation |trans-title=The 26th anniversary of the disappearance of Abeti Masikini lived in meditation |url=https://acp.cd/culture/le-26eme-anniversaire-de-la-disparition-dabeti-masikini-vecu-dans-la-meditation/ |access-date=2023-11-18 |website=ACP |language=fr-FR}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Congolese Culture |url=https://friendsofthecongo.org/congolese-culture/ |access-date=2023-11-18 |website=Friends of the Congo |language=en-US}}</ref> Ƙungiyarta Les Redoutables ana daukarta a matsayin daya daga cikin "makarantar kiɗa" mafi girma kamar yadda yawancin masu fasaha masu fasaha suka wuce ta ciki, ciki har da M'bilia Bel, Lokua Kanza, Abby Surya, Malage De Lugendo, Tshala Muana, Yondo Sister, Lambio Lambio, Komba Bellow, Richard Shomari, da kuma Joëlle (Joëlle) da sauransu. <ref name=":12">{{Cite web |date=September 23, 2014 |title=Musique: 20 ans après... pourquoi pas Abeti Masikini ? |url=https://www.mediacongo.net/article-actualite-5576_20_ans_apres_pourquoi_pas_abeti_masikini.html |access-date=2023-11-18 |website=Mediacongo.net |language=fr |publication-place=Kinshasa, Democratic Republic of the Congo}}</ref>
Salon [[Kwalliya|kayan shafa]], [[Kitso|salon gyaran gashi]], da [[Tufafi|suturarta]] sun yi tasiri sosai ga [[Mata A Afrika|matan Afirka]] da dama . <ref name=":12"/> A Afirka ta Yamma, madaidaiciyar siket mai tsaga ana kiranta da "Abeti skirt", kuma an sanya wa wata masana'anta sunan kakin zuma sunan wakar ta mai suna "Scandale De Jalousie". <ref name=":12" />
A cikin 2014, an fitar da wani shirin fim mai suna ''[[Abeti Masikini: Le Combat d'Une Femme]]'', wanda ke nuna rayuwar Abeti Masikini da tafiyar fasaha. [[Laura Kutika|Laura Kutila]] da Ne Kunda Nla suka shirya fim ɗin. <ref>{{Cite web |date=2014 |title=Films {{!}} Africultures : Abeti Masikini, Le Combat d'une Femme |url=https://africultures.com/films/?no=16648 |access-date=2023-11-18 |website=Africultures |language=fr-FR}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kianimi |first=Patrick |date=January 22, 2014 |title=7e art : un documentaire sur la vie d'Abeti Masikini en préparation |url=https://www.adiac-congo.com/content/7e-art-un-documentaire-sur-la-vie-dabeti-masikini-en-preparation |access-date=2023-11-18 |website=www.adiac-congo.com}}</ref>
== Waƙoƙi ==
=== Albums ===
* 1973: ''Pierre Cardin Présente: Abeti'' (Les Disques Pierre Cardin/Sonafric) Ref: SAF 93501
* 1975: ''Abeti Masikini'' (Pathé Marconi/EMI) Ref: 2C O64 15741
* 1976: ''Abeti à Paris'' (Pathé Marconi/EMI) Ref: 2C06215.772
* 1977: ''Abeti'' (Capriccio) Ref: 37014
* 1977: ''Visages'' (BBZ productions/RCA) Ref: BZL 7014
* 1978: ''Abeti: Kupepe Suka'' (BBZ productions/RCA) Ref: BZL 7019, RCA – BZL 7019
* 1979: ''Na Pesi Yo Mboté'' (45 rpm)
* 1979: ''Bifamuri'' (45 rpm)
* 1979: ''Mbanda Na Ngai'' (45 rpm)
* 1980: ''Mokomboso'' (Eddy'son/ Sonics Records) Ref: 79398 / 79398
* 1981: ''Dixième anniversaire'' (Dragon Phoenix) Ref: DPX 829
* 1982: ''Abeti'' (Iris production) Ref: IRS 001
* 1983: Abeti: ''Naleli'' (Zika Production)
* 1984: ''Amour Ya Sens Unique'' (IAD/African Record Industry) Ref:IAD/S 0015
* 1984: Abeti & Eyenga Moseka: ''The Duo Of The Century'' (IAD/ African Record Industry) Ref: IAD/S 0016
* 1985: ''Ba Mauvais Copiste'' (Win Records/Africa New Sound/Tabansi) Ref: WNL 403, ANS 8402
* 1985: ''Samoura'' (Bade Stars Music) Ref: AM 030
* 1986: ''Je suis fachée'' (Bade Stars Music) Ref: AM 033
* 1987: ''En colère'' (Bade Stars Music) Ref: AM 035
* 1988: ''Scandale de jalousie'' ( maxi 45 rpm ) (Polygram/ LAB) Ref: LAB 101
* 1990: ''La Reine du soukous'' (AMG/Polygram)
=== Sake fitowa ===
* 2013: ''Le Tube Chéri Bade'' (Biobionava/G.Akueson). Sake fitar da kundin ''cika shekaru goma'' .
== Manazarta ==
{{reflist|2}}
[[Rukuni:Mutuwan 1994]]
[[Rukuni:Haihuwan 1954]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
2ml67l3judi655fgoy0n9e76lie6hnw
African Moot (fim)
0
98216
832266
612211
2026-05-08T00:19:00Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832266
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
African Moot fim ne na Afirka ta Kudu na 2022 wanda lauya ya zama mai [[Documentary film|shirin]] fim Shameela Seedat ya rubuta kuma ya ba da umarni.<ref> name=":0">{{Cite web |title=AFRICAN MOOT |url=https://www.docnyc.net/film/african-moot/ |access-date=2022-12-31 |website=DOC NYC |language=en-US}}</ref> Fim din ya samo asali ne daga wasu lauyoyi masu son yin gasa a gasar cin kofin kare hakkin dan adam ta Afirka ta hanyar wakiltar manyan makarantun shari'a daga kasashensu kuma sun fito don taron da aka gudanar a [[Gaborone]], [[Botswana]] na tsawon mako guda a Kotun Kare Hakkin Dan Adam ta Afirka inda ake ɗaukar batutuwan zamantakewa don muhawara waɗanda ake ɗauka a matsayin shari'ar kotu ta fiction.<ref>{{Cite web |title=10 African Documentary Films You Should Check Out - OkayAfrica |url=https://www.okayafrica.com/african-documentary-film-encounters-festival/ |access-date=2022-12-31 |website=www.okayafrica.com |language=en}}</ref> A cewar ''Rahoton Afirka,'' an sanya shi cikin manyan fina-finai goma na Afirka na 2022.<ref>{{Cite web |date=23 December 2022 |title=DRC, Nigeria, South Africa….The 10 most notable African films of 2022 |url=https://www.theafricareport.com/269247/drc-nigeria-south-africa-the-10-most-notable-african-films-of-2022/}}</ref>
== Bayani game da shi ==
Shirin ya kunshi kuma ya yi bayani dalla-dalla game da yadda matasa daliban shari'ar Afirka suke da sha'awar abubuwan da suka haifar da su da kuma yadda ra'ayoyinsu ke ci gaba sosai, yayin da suke da niyyar kare ɓangarorin da suka fi rauni a cikin al'ummar Afirka ciki har da haƙƙin ɗan adam na baƙi a Afirka da kuma membobin al'ummar LGBTQ. 'Yan majalisa na Afirka suna tunani game da tsarin tunaninsu ta hanyar ƙwarewarsu ta musamman da ilimin su game da doka don yin shari'a a gasar cin kofin kare hakkin dan adam ta Afirka, dandamali da jawabi inda waɗannan matasan ɗaliban shari'ar Afirka zasu iya ɗaga muryarsu kuma su ba da ra'ayoyinsu da muhawara game da damuwar kare hakkin dan Adam mafi tsanani a yankin Afirka.<ref> name=":2">{{Cite web |date=10 May 2022 |title=Review: African Moot |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/425089/ |access-date=2022-12-31 |website=Cineuropa - the best of european cinema |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=African Moot |url=https://www.generationafrica.co.za/films/african-moot/ |access-date=2022-12-31 |website=Generation Africa |language=en-US}}</ref>
== Fitarwa ==
Fim din ya fito ne daga Generation Africa tare da hadin gwiwar Social Transformation and Empowerment Projects (STEPS), Undercurrent Film & Television da Tuffi Films.<ref> name=":1">{{Cite web |last=Welle (www.dw.com) |first=Deutsche |title=Four "Generation Africa" films to screen at DOK.fest Munich {{!}} DW {{!}} 05.05.2022 |url=https://www.dw.com/en/four-generation-africa-films-to-screen-at-dokfest-munich/a-61682586 |access-date=2022-12-31 |website=DW.COM |language=en-GB}}</ref><ref> name=":0">{{Cite web |title=AFRICAN MOOT |url=https://www.docnyc.net/film/african-moot/ |access-date=2022-12-31 |website=DOC NYC |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.docnyc.net/film/african-moot/ "AFRICAN MOOT"]. ''DOC NYC''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2022</span>.</cite></ref> Fim din yana daya daga cikin fina-finai 25 da aka zaba don aikin Generation Africa . Shirin fim din ya nuna aikin gudanarwa na biyu ga mai shirya fim din Shameela Seedat bayan Whispering Truth to Power (2018). Mai shirya fina-finai Shameela Seedat ya shirya ƙungiyoyi daga ƙasashe huɗu daban-daban don shirin ciki har da ɗaliban lauya daga [[Jami'ar Makerere]] a Uganda, [[Jami'ar Amurka a Alkahira]] a Misira, Jami'an Cape Town a Afirka ta Kudu da [[Jami'ar Nairobi]] a Kenya. <ref>name=":3">{{Cite web |title=African Moot |url=https://www.africanmoot.com/ |access-date=2022-12-31 |website=African Moot |language=en-US |archive-date=2022-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231131711/https://www.africanmoot.com/ |url-status=dead }}</ref>
== Saki ==
An zaɓi fim ɗin a hukumance don a nuna shi a bikin Hot Docs na Duniya na Kanada na 2022 kuma an zaba shi don farawa a bikin Encounters na Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite web |title=African Moot {{!}} Hot Docs |url=https://hotdocs.ca/whats-on/hot-docs-festival/films/2022/african-moot |access-date=2022-12-31 |website=hotdocs.ca }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> An kuma gabatar da fim din a 2022 Internationales Dokumentarfilmfestival München (DOK.fest München). <ref name=":1">{{Cite web |last=Welle (www.dw.com) |first=Deutsche |title=Four "Generation Africa" films to screen at DOK.fest Munich {{!}} DW {{!}} 05.05.2022 |url=https://www.dw.com/en/four-generation-africa-films-to-screen-at-dokfest-munich/a-61682586 |access-date=2022-12-31 |website=DW.COM |language=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWelle_(www.dw.com)">Welle (www.dw.com), Deutsche. [https://www.dw.com/en/four-generation-africa-films-to-screen-at-dokfest-munich/a-61682586 "Four "Generation Africa" films to screen at DOK.fest Munich | DW | 05.05.2022"]. ''DW.COM''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2022</span>.</cite></ref> An kuma nuna fim din a bikin fina-finai na Sydney na 2022 kuma yana daya daga cikin fina-fukkuna biyu daga aikin Generation Africa da aka nuna a bikin fina'finai na Singapore na 2022 tare da ɗayan kasancewa No Simple Way Home . <ref>{{Cite web |title=African Moot |url=https://www.sff.org.au/program/browse/african-moot |access-date=2022-12-31 |website=Sydney Film Festival |language=en |archive-date=2022-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231130632/https://www.sff.org.au/program/browse/african-moot |url-status=dead }}</ref> Fim din kuma an nuna shi a bikin fina-finai na Durban na shekara ta 2022, 2022 Doc NYC da 2022 International Documentary Film Festival Amsterdam . <ref name=":0">{{Cite web |title=AFRICAN MOOT |url=https://www.docnyc.net/film/african-moot/ |access-date=2022-12-31 |website=DOC NYC |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.docnyc.net/film/african-moot/ "AFRICAN MOOT"]. ''DOC NYC''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2022</span>.</cite></ref><ref name=":3">{{Cite web |title=African Moot |url=https://www.africanmoot.com/ |access-date=2022-12-31 |website=African Moot |language=en-US |archive-date=2022-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231131711/https://www.africanmoot.com/ |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.africanmoot.com/ "African Moot"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231131711/https://www.africanmoot.com/ |date=2022-12-31 }}. ''African Moot''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2022</span>.</cite></ref> An kuma nuna fim din a bikin fina-finai na kasa da kasa na Helsinki a watan Satumbar 2022.<ref name=":4">{{Cite web |title=A Bloodline of Activism – Shameela Seedat and her documentary film African Moot |url=https://www.ses.fi/en/story/a-bloodline-of-activism-shameela-seedat-and-her-documentary-film-african-moot/ |access-date=2022-12-31 |website=Suomen elokuvasäätiö |language=en}}</ref>
== Godiya gaisuwa ==
Fim din ya lashe kyautar Kyautar Kyautar Afirka mafi Kyawu a Bikin Fim na Duniya na Zimbabwe . An kuma zaba shi a cikin rukuni na Mafi Kyawun Takaddun shaida a Kyautar Kwalejin Fim ta Afirka a watan Oktoba 2022.
== Manazarta ==
qg4t83x5g295av1wrj96fhsytvl8cc8
Al-Jami al-Kamil
0
98409
832286
683650
2026-05-08T05:05:05Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832286
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
''''''Al-Jāmi' al-Kāmil''' Fī al-Hadīth al-Sahīh al-Shāmil''' ko a takaice al-Jāmi 'al-Kāmul (Arabic: الجامع الكامل في الحديث الصحيح الشامل), wanda aka sani a Turanci a matsayin Cikakken Tarin Duk tatattun maganganu da ayukkan Annabi Muhahamd(صَلَّى ٱللَّٰهُ عَلَيْهِ وَ آلِه) ko "The Authentic Hadith Encyclopaedia", <ref name=":a">{{Cite journal |last=Qahar |first=Hafiz Abdul, Department of Islamic Studies, [[University of Sargodha]] |last2=Shahbaz |first2=Hafiz Muhammad, Lecturer, Islamic Studies, [[Lahore Garrison University]] |last3=Akhtar |first3=Jamshed, Lecturer, Department of Islamic Studies, [[Ghazi University]]. |date=20 June 2023 |title=ڈاکٹر ضیاء الرحمن اعظمی کا " الجامع الکامل فی الحدیث الصحیح الشامل " میں حدیث کی تصحیح و تضعیف اور تطبیق کے اسلوب کا تحلیلی مطالعہ |trans-title=An Analytical Study of the Methodology of Authenticating, Weakening, and Implementing Hadiths in "Al-Jami' Al-Kamil fi Al-Hadith Al-Sahih Al-Shamil" by Dr. Zia-ur-Rahman Azmi |url=https://islamicjournals.com/ojs/index.php/IRJIS/article/download/253/99 |journal=International Research Journal on Islamic Studies |language=en |volume=5 |issue=1 |pages=01–09 |doi=10.54262/irjis.05.01.u1 |doi-broken-date=1 November 2024 |issn=2710-3749 |access-date=8 June 2024}}</ref> littafi ne na hadisia, wanda [[Ulama'u|Masanin addinin Musulunci]] Imam Ziya-ur-Rahman Azmi ya tattara (1943 CE 30 Yuli 2020 CE.)<ref name=":b">{{Cite journal |last=Abu Talha |first=Muhammad Yusuf, College of Arabic Language and Islamic Studies, [[Mansoura University]] |date=31 December 2023 |title=موسوعة الأحاديث الصحيحة المسماة بـ: "الجامع الكامل في الحديث الصحيح الشامل" للأعظمي (دراسة وصفية نقدية) |trans-title=Encyclopedia of Authentic Hadiths called: "The Complete Collection of Authentic and Comprehensive Hadiths" by Al-Azami (a descriptive and critical study) |url=https://spu.sharjah.ac.ae/index.php/JSIS/article/view/1728 |journal=[[University of Sharjah]] Magazine For Sharia sciences and Islamic studies |volume=20 |issue=4 |pages=294–329 |doi=10.36394/jsis.v20.i4.10 |issn=2616-7166 |access-date=7 June 2024 |doi-access=free}}</ref> A cikin wannan littafin, marubucin ya yi iƙirarin cewa ya tattara duk ingantattun hadithai na gaskiya (''sahīh ahādīth'') daga littattafai sama da ɗari biyu. {{Sfn|Tariq|2020}} Wannan aikin shine karo na farko a tarihin Islama wanda aiki guda ɗaya ya yi iƙirarin cewa ya kama duk hadisai ingantattu da ake kira Sahih hadith.
== Bayyanawa ==
Duba da shekaru 40 na neman ilimi da shekaru 20 musamman akan tattara aikin, Azami ne mutum na farko a tarihi da ya tattara cikakkiyar bayanai game da duk ''Sahīh'' da ''hasan'' hadīthai a cikin aiki ɗaya. Azami ya bayyana cewa yana da tabbacin cewa idan ba 100% ba, ya hada 95% na duk hadithan gaskiya na sunnah na Annabi. A cewar masanin addinin Musulunci Muhammad Ishaq Bhatti, "wannan aiki ne wanda babu wanda ya yi a baya".{{Sfn|Bhatti|2012}}
== Adadin Hadisi ==
Bugun farko ya ƙunshi hadithai 15979 ''Sahīh'' ko ''hasan'' yayin da bugu na biyu kuma na ƙarshe ya ƙunshi hadithai 16546.<ref>{{Cite web |date=25 May 2024 |title=تلخيص الجامع الكامل في الحديث الصحيح الشامل |url=https://forum.mohaddis.com/threads/.41300 |website=forum.mohaddis.com}}</ref>
Ziaur Rahman Azmi ya shafe shekaru 15 na aiki kuma a cikin wannan aikin ya yi aiki da littattafan hadisi sama da 200. Azami ya kiyasta cewa jimlar hadīthai (watau ''matani'' / rubutu) a cikin dukkan littattafai 40,000 ne (tare da maimai da aka cire). 8,000 sun kasance a cikin ''kutub al-sittah'' (tare da maimai da aka cire); 19,000 a cikin zawā'id (na Musnad na Ahmed, Bazzar, Abu Ya'la, da ukun Tabrāni). ''zawā'id'' (hadīthai na musamman da ba a samu a wasu wurare ba) ba su fi 10,000 ba.
Ya bayyana cewa adadin sahihan matani (''mutun sahīha'') kusan tsakanin 12,000 da 15,000 ne. Yawancin waɗannan sun fito ne daga kutub al-sittah, Musnad na Imam Ahmad da Muwatta Imamu Malik - ya kiyasta cewa hadithan da bazasu fi 2,000 ba ne suka wanzu a wasu wurare.<ref name=":a"/><ref name=":b"/>
== Bugu daban daban ==
An buga bugun farko a cikin 2016 ta Dar us Salam, Riyad a cikin mujalladi 12. Al-Maktabah al-Shamela ce ta samar da wannan bugu a yanar gizo.<ref name=":0">{{Cite web |date=13 December 2020 |title=Al Jaame Al Kaamil Al Hadeeth As Saheeh Ash Shaamil - A Collection of All the Saheeh Hadeeth... |url=https://m.youtube.com/watch?v=gHmB5LG1JxU&feature=youtu.be |access-date=26 July 2023 |publisher=[[Zakir Naik]]'s Official [[YouTube]] Page |language=en}}</ref>
Azami daga nan ya sake nazarin aikinsa kuma ya yi ƙananan gyare-gyare wanda hakan ya haifar da bugu na biyu kuma na ƙarshe wanda Maktaba bayt al-Salam, Dar Ibn Bashir (دار ابن بشیر) ta buga a Pakistan a cikin mujalladi 19. Wannan shi ne amfani da (''mu'tamad'') wakiltar abin da marubucin ya amince da shi.
Don amfanin gamagarin mutane, Ziya-ur-Rahman Azmi ya tattara wani ɗan gajeren siga (''talkhīs'') wanda ya watsar da sharhi game da sahihancin kowane hadisi (''takhrīj''), yana dauke da hadisi da kowane hadithi, kuma ya yi watsi da ƙarin hadisia masu rauni c.1000 waɗanda wasu suka ɗauka gaskiya ne amma ya bayyana su a matsayin masu rauni.
=== Fassara ===
Fassarar Turanci na taƙaitaccen fitowar ta cika kuma tana jiran bugawa (kamar Maris 2024). <ref name=":1">{{Cite web |date=15 Feb 2022 |title=Al-Jami Ul-Kamil Fi Al-Hadith Al-Sahih Al-Shamil (12 Vols.) |url=https://islamhouse.in/product/al-jami-ul-kamil-fi-al-hadith-al-sahih-al-shamil-12-vols/ |access-date=15 Feb 2022 |website=www.islamhouse.in |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215155911/https://islamhouse.in/product/al-jami-ul-kamil-fi-al-hadith-al-sahih-al-shamil-12-vols/ |url-status=dead }}</ref>
[[Abubakar Muhammad Zakaria]] ya shirya kundi na farko na fassarar Bengali na littafin da Abdullah Al-Mamun Al-Azhari ya fassara.<ref>{{Cite web |title=সহীহ হাদীস সম্বলিত অহী ও ঈমান বিশ্বকোষ - বাংলা |url=https://islamhouse.com/bn/books/2788131/ |website=IslamHouse.com |language=bn}}</ref><ref>{{Cite web |title=ড. আবু বকর মুহাম্মাদ যাকারিয়া এর বই - সহীহ হাদীস বিশ্বকোষ (সংক্ষিপ্ত আল-জামেউল কামেল) |url=https://www.abubakarzakaria.com/books/sohih-hadis-bisshokosh |access-date=8 June 2024 |website=abubakarzakaria |language=en}}</ref>
Za a kammala fassarar Urdu a cikin Q2 2024, a karkashin kulawar Sheikh Ibn Bashir (na Dar Ibn Bashir) da Abdul Rehman Mahdi .
Ya ƙunshi 16500 Sahih ahadith, daga cikinsu 8500 hadith daga [[Kutub al-Sittah|Sihah Sittah]] ne kuma sauran an tabbatar da su a matsayin hadisai daga wasu littattafan hadisai masu aminci. A cewar ra'ayin Musulunci na Sunni Salafi, shi ne rubutun Musulunci mafi tsarki a duniya bayan [[Alqur'ani mai girma|Alkur'ani]], wanda aka dauka [[Sahi al-Bukhari|Sahih Bukhari]] kafin a tattara shi.<ref name="ZN" />
== Bugawa ==
* Larabci na farko (12 kundin), wanda Dar-us-salam Publications [[Saudi Arebiya|KSA]] ya buga: https://dusp.org/arabic/hadith/a25-arabic-al-jamiul-kamil-fee-al-hadith-as-sahih-al-shamil-12-vol-set.html
* Buga na biyu na Larabci na '''Ƙarshe''' (19 kundin) wanda Maktaba Bayt al-Salam, [https://www.facebook.com/people/Dar-Ibn-e-Bashir-%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%A8%D8%B4%DB%8C%D8%B1/100076176799832/ Dar Ibn Bashir, Pakistan] ya buga
** An buga taƙaitaccen ''talkhis'' a cikin kundin 6 a Larabci. Ana samun kundin 1-4 a kan layi a matsayin PDF.<ref>{{Cite web |last=Azmi |title=Talkhis al-Jami al-Kamil |url=https://archive.org/search?query=%D8%AA%D9%84%D8%AE%DB%8C%D8%B5+%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9+%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%85%D9%84}}</ref>
* Fassarar Urdu (bisa ga fitowar Larabci ta biyu / ta ƙarshe) wanda [https://www.facebook.com/people/Dar-Ibn-e-Bashir-%D8%AF%৩D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%A8%D8%B4%DB%8C%D8%B1/100076176799832/ Dar Ibn Bashir, Pakistan] ya buga.
* Fassarar Bengali, fitowar farko (ƙarar farko), 2021 Shobuj Uddyog Publication
== Dubi kuma ==
* [[Kutub al-Sittah|Sihah Sittah]]
* [[Sahi al-Bukhari|Sahih Bukhari]]
== Bayanan da aka ambata ==
=== Ayyukan da aka ambata ===
* {{Cite book|last3=Muhammad Ishaq Bhatti}}
c8cdjjnxbkyjalfh67n3r33aoysz4fr
Ama Duncan
0
98695
832416
612376
2026-05-08T10:12:53Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832416
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ama Duncan''' yar kasuwa ce <nowiki>''</nowiki>yar ƙasar Ghana, marubuciya kuma wacce ta kafa Cibiyar Sadarwar Mata ta Fabulous. <ref name="irex">{{Cite web |title=Ama Duncan |url=http://www.irex.org/people/ama-duncan |access-date=2019-06-18 |website=IREX |language=en |archive-date=2020-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128225646/https://www.irex.org/people/ama-duncan |url-status=dead }}</ref> Hakanan an san ta da zaman ƙarfafa mata da ƙungiyar Fabulous Women Network ke gudanarwa. <ref>{{Cite web |last=Gbagbo |first=Julitta |title=Ama Duncan; An Entrepreneur On The Rise – Kuulpeeps – Ghana Campus News and Lifestyle Site by Students |url=https://kuulpeeps.com/2017/06/ama-duncan-an-entrepreneur-on-the-rise/ |access-date=2019-06-18 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=30 Fabulous Women network in Kumasi - MyJoyOnline.com |url=http://www.myjoyonline.com/news/2015/december-20th/30-fabulous-women-network-in-kumasi.php |access-date=2020-01-28 |website=www.myjoyonline.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Ilimi ==
Mrs. Duncan ta halarci [[Jami'ar Ghana]], Legon, inda ta sami digiri na farko a fannin fasaha; tana da digiri na biyu a fannin kasuwanci daga Makarantar Kasuwancin Paris da ke Faransa. <ref name="irex"/>
== Aiki ==
Mrs. Duncan tana gudanar da koyawa ɗaya-ɗaya da ruƙuni-ruƙuni ga sana’o’in da mata ke jagoranta sannan kuma ta kirkiro darussan kan layi. Sauran ayyukan da ta sawwaka sun haɗa da shirin bunƙasa jagoranci na mata wanda cibiyar kiyaye zaman lafiya ta Kofi Annan (KAIPTC) ta shirya, taron tattalin arzikin ƙasashen EU-Ghana da GIZ/British Council Jobs For Youth Project. Duncan ita ce jagorar tawagar da nazarin manhaja na NBU (Babu Kasuwanci Kamar yadda aka saba) Shirin Kasuwancin Matasa da Ayyukan Aiki. <ref>{{Cite web |title=Ama Duncan – amaduncan.com |url=https://www.amaduncan.com/ |access-date=2021-04-27 |language=en-US}}</ref>
Ta rubuta littattafai guda biyu: ''Yarns na wahayi I, Yarns na wahayi II'' da ''Networking Made Easy''. <ref>{{Cite web |title=Ama Duncan |url=https://www.amaduncan.com/ |access-date=March 11, 2025 |website=amaduncan.com}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
34y3qc2jseo5ognj5iehq0id85yj6bv
Deco
0
100891
831938
660747
2026-05-07T17:25:55Z
Saad Nuhu
43323
831938
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anderson Luís de Souza OIH''' (an haife shi 27 ga Agusta 1977), kuma aka sani da Deco (lafazin Portuguese: [ˈdɛku]), ɗan asalin ƙasar [[Brazil]] ne tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Portugal wanda da farko ya taka rawa a matsayin ɗan wasan gaba ko na tsakiya.<ref>"AN ODE TO DECO". footballtimes. 27 May 2020</ref> An haife shi kuma ya girma a Brazil, ya sami shaidar zama ɗan ƙasar Portugal kuma ya buga wa Portugal wasa. A halin yanzu yana aiki a matsayin darektan wasanni na Barcelona.
Deco yana ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka lashe gasar zakarun Turai tare da kungiyoyi biyu, tare da Porto a 2004 da Barcelona a 2006. An ba shi kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa na Uefa da UEFA Best Midfielder a Porto's Champions League lokacin da Porto ta lashe gasar zakarun Turai kuma an nada shi Man of the Match a 2004 UEFA Champions League Final. Deco shine dan wasa na farko da ya lashe kyautar dan wasan tsakiya na UEFA tare da kungiyoyi biyu, Porto da Barcelona. An ba shi kyautar 2006 FIFA Club World Cup Golden Ball da kuma gwarzon dan wasa a wasan karshe duk da rashin nasara a hannun Internacional.
Deco ya sami takardar zama ɗan ƙasar Portugal a shekara ta 2002 bayan ya kammala shekaru biyar na zama na ƙasar Portugal, kuma daga baya ya zaɓi buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a duniya. Ya buga musu wasanni 75, inda ya taka leda a Gasar Cin Kofin Zakarun Turai guda biyu da Gasar Cin Kofin Duniya na FIFA guda biyu, ya kai wasan karshe na Euro 2004, ya kuma kai matsayi na hudu a gasar cin kofin duniya ta 2006.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a São Bernardo do Campo, Deco ya shafe lokaci a Korintiyawa yana matashi, yana fafatawa a gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior a gare su. A cikin fitowar 1997, Benfica ta aika Toni don duba gasar, kuma nan da nan ya lura Deco, yana ba da shawarar sanya hannu. A cikin Yuni 1997, Benfica ya sayi haƙƙinsa daga CSA kuma nan da nan ya aika shi aro (tare da ɗan'uwan Caju na Brazil) zuwa ƙungiyar gonakin su, Alverca. Bayan ya taimaka musu su ci gaba da zama babban mataki a kakar 1997-98 ta hanyar zura kwallaye 13 a wasanni 32, ya koma Benfica a watan Yulin 1998. Duk da haka, ya bar Salgueiros don musanyawa ga Nandinho, wanda ya tafi akasin haka. Lokacin da Nuno Gomes ya tambaye shi a cikin hira da FourFourTwo dalilin da yasa bai zauna ba kuma ya zama almara a Benfica, Deco ya ce, "Benfica ta yanke shawarar, ba yanke shawarata ba ne. Ba su so ni ba. Kocin shi Graeme Souness a lokacin. Ni matashi ne kuma Benfica na bukatar wasu 'yan wasa. "<ref>Deco: 'At Chelsea, the players spoke directly to the directors over Scolari. That wasn't good'". FourFourTwo. 11 March 2015. Retrieved 10 September 2015.</ref>
A Salgueiros, Deco ya sami raunuka da rauni kuma ya yi 'yan bayyanuwa kawai, har sai da Porto ta saya shi a cikin Maris 1999, a lokacin da ya lashe taken gasar. António Simões ya yi la'akari da sakinsa daga Benfica da nasarar da ya samu tare da Porto a matsayin "kuskure na tarihi", yayin da Toni ya ce ya gani a Deco, magajin Rui Costa da kulob din ke bukata tun bayan tafiyarsa.<ref>"Toni descobriu Deco: "Erro histórico do Benfica"" [Toni, who discovered Deco: "Historical mistake from Benfica"]. Maisfutebol (in Portuguese). 26 August 2013. Retrieved 10 September 2015</ref>
=== Porto ===
A kakarsa ta farko tare da Porto, Deco ya zura kwallo a raga bayan dakika 30.08 kacal a wasan da suka yi waje da Molde a gasar zakarun Turai ta 1999–2000.<ref>"Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
A karkashin jagorancin koci José Mourinho a kakar 2002-03, Deco ya ci kwallaye 10 a wasanni 30 kuma ya karbi katin gargadi 17 da kuma jan kati 1. Ya kasance daya daga cikin manyan 'yan wasan da Porto ta doke Celtic da ci 3-2 a wasan karshe na cin kofin UEFA a waccan shekarar. A cikin kakar 2003-04, Deco ya taimaka wa Porto ta sake dawo da kambun kasa kuma ya jagoranci kungiyar zuwa 2004 UEFA Champions League Final, wanda Porto ta ci Monaco 3-0, inda ya zira kwallo ta biyu a wasan. Shi ne babban mai bayar da taimako a gasar zakarun Turai, kuma ya sha fama da kura-kurai a gasar zakarun Turai a waccan kakar. A waccan kakar, Deco ya kuma lashe kyautar gwarzon dan wasan kulob na UEFA da kuma kyautar mafi kyawun dan wasan tsakiya a gasar.<ref>Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
=== Barcelona ===
An cimma yarjejeniya tsakanin Porto da Barcelona washegarin bayan wasan karshe na Euro 2004. Barcelona ta amince da biyan Yuro miliyan 15 a tsabar kuɗi, da cikakken haƙƙin Ricardo Quaresma na Porto, wanda ya sanya Quaresma akan Yuro miliyan 6.
A ranar 14 ga Mayun 2005, Deco ya buga kunnen doki da Levante, wanda ya ba Barcelona kofin La Liga na 17. An kuma ba shi kyautar gwarzon dan wasan Barcelona a kakar wasa ta 2005–06.<ref>"FACTO RELEVANTE" (PDF). FC Porto. 6 July 2004. Archived from the original (PDF) on 5 December 2010. Retrieved 28 April 2014</ref>
Deco ya zira kwallaye biyu a gasar Supercopa de España na 2006, wanda Barça ta lashe. Deco ya sake lashe kyautar gwarzon dan wasan tsakiya na UEFA har yanzu saboda rawar da ya taka a gasar cin kofin zakarun Turai na UEFA Champions League na Barca, wanda ya ba shi damar shiga rukunin 'yan wasa na musamman wadanda suka lashe kyautar guda fiye da sau daya tare da kungiyoyi daban-daban, bayan da ya lashe gasar zakarun Turai a baya tare da Porto. An kuma ba shi kyautar zinare a gasar cin kofin duniya ta kungiyoyin kwallon kafa na FIFA da kuma gwarzon dan wasa, duk da rashin nasara a wasan karshe a hannun Internacional.<ref>Pereira, Marco (21 August 2006). "Deco blasts brace as Barcelona win Spanish Supercopa". portugoal.net. Archived from the original on 24 July 2008. Retrieved 28 April 2014.</ref>
=== Chelsea ===
Deco ya ci wa Chelsea bugun fanariti a 2008 A ranar 30 ga Yuni 2008, ƙungiyar Premier ta Chelsea ta rattaba hannu kan Deco daga Barcelona akan kwangilar shekaru uku akan Yuro miliyan 10 (£8 miliyan). Shi ne dan wasan farko da ya fara sayen sabon kocin Chelsea Luiz Felipe Scolari, wanda ya taba zama babban kocin kungiyar kwallon kafa ta Portugal. Deco ya ci kwallo a wasansa na farko da yadi 30 a wasan da suka yi nasara da Portsmouth da ci 4-0. Deco ya ci gaba da taka leda ta hanyar zura kwallo a wasansa na biyu a Chelsea, bugun daga kai sai mai tsaron gida da Wigan Athletic. Wannan wasan ya kai shi lashe kyautar gwarzon dan wasan Premier na watan na Agusta. Deco ya fara buga gasar zakarun Turai a Chelsea a ranar 16 ga Satumba. Deco ya ji rauni a lokacin horo, amma ya dawo daga raunin cinyarsa a ranar 19 ga Oktoba kuma ya zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Middlesbrough. An kore shi a wasan da Roma ta doke su da ci 3–1 a ranar 4 ga Nuwamba 2008. Sannan ya zura kwallo a ragar Bolton Wanderers a ranar 6 ga Disamba.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1977]]
q2eimtni2mv4bqe3sl1bmtmmjnr0lqg
831939
831938
2026-05-07T17:27:13Z
Saad Nuhu
43323
831939
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anderson Luís de Souza OIH''' (an haife shi 27 ga Agusta 1977), kuma aka sani da Deco (lafazin Portuguese: [ˈdɛku]), ɗan asalin ƙasar [[Brazil]] ne tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Portugal wanda da farko ya taka rawa a matsayin ɗan wasan gaba ko na tsakiya.<ref>"AN ODE TO DECO". footballtimes. 27 May 2020</ref> An haife shi kuma ya girma a Brazil, ya sami shaidar zama ɗan ƙasar Portugal kuma ya buga wa [[Portugal]] wasa. A halin yanzu yana aiki a matsayin darektan wasanni na Barcelona.
Deco yana ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka lashe gasar zakarun Turai tare da kungiyoyi biyu, tare da Porto a 2004 da Barcelona a 2006. An ba shi kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa na Uefa da UEFA Best Midfielder a Porto's Champions League lokacin da Porto ta lashe gasar zakarun Turai kuma an nada shi Man of the Match a 2004 UEFA Champions League Final. Deco shine dan wasa na farko da ya lashe kyautar dan wasan tsakiya na UEFA tare da kungiyoyi biyu, Porto da Barcelona. An ba shi kyautar 2006 FIFA Club World Cup Golden Ball da kuma gwarzon dan wasa a wasan karshe duk da rashin nasara a hannun Internacional.
Deco ya sami takardar zama ɗan ƙasar Portugal a shekara ta 2002 bayan ya kammala shekaru biyar na zama na ƙasar Portugal, kuma daga baya ya zaɓi buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a duniya. Ya buga musu wasanni 75, inda ya taka leda a Gasar Cin Kofin Zakarun Turai guda biyu da Gasar Cin Kofin Duniya na FIFA guda biyu, ya kai wasan karshe na Euro 2004, ya kuma kai matsayi na hudu a gasar cin kofin duniya ta 2006.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a São Bernardo do Campo, Deco ya shafe lokaci a Korintiyawa yana matashi, yana fafatawa a gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior a gare su. A cikin fitowar 1997, Benfica ta aika Toni don duba gasar, kuma nan da nan ya lura Deco, yana ba da shawarar sanya hannu. A cikin Yuni 1997, Benfica ya sayi haƙƙinsa daga CSA kuma nan da nan ya aika shi aro (tare da ɗan'uwan Caju na Brazil) zuwa ƙungiyar gonakin su, Alverca. Bayan ya taimaka musu su ci gaba da zama babban mataki a kakar 1997-98 ta hanyar zura kwallaye 13 a wasanni 32, ya koma Benfica a watan Yulin 1998. Duk da haka, ya bar Salgueiros don musanyawa ga Nandinho, wanda ya tafi akasin haka. Lokacin da Nuno Gomes ya tambaye shi a cikin hira da FourFourTwo dalilin da yasa bai zauna ba kuma ya zama almara a Benfica, Deco ya ce, "Benfica ta yanke shawarar, ba yanke shawarata ba ne. Ba su so ni ba. Kocin shi Graeme Souness a lokacin. Ni matashi ne kuma Benfica na bukatar wasu 'yan wasa. "<ref>Deco: 'At Chelsea, the players spoke directly to the directors over Scolari. That wasn't good'". FourFourTwo. 11 March 2015. Retrieved 10 September 2015.</ref>
A Salgueiros, Deco ya sami raunuka da rauni kuma ya yi 'yan bayyanuwa kawai, har sai da Porto ta saya shi a cikin Maris 1999, a lokacin da ya lashe taken gasar. António Simões ya yi la'akari da sakinsa daga Benfica da nasarar da ya samu tare da Porto a matsayin "kuskure na tarihi", yayin da Toni ya ce ya gani a Deco, magajin Rui Costa da kulob din ke bukata tun bayan tafiyarsa.<ref>"Toni descobriu Deco: "Erro histórico do Benfica"" [Toni, who discovered Deco: "Historical mistake from Benfica"]. Maisfutebol (in Portuguese). 26 August 2013. Retrieved 10 September 2015</ref>
=== Porto ===
A kakarsa ta farko tare da Porto, Deco ya zura kwallo a raga bayan dakika 30.08 kacal a wasan da suka yi waje da Molde a gasar zakarun Turai ta 1999–2000.<ref>"Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
A karkashin jagorancin koci José Mourinho a kakar 2002-03, Deco ya ci kwallaye 10 a wasanni 30 kuma ya karbi katin gargadi 17 da kuma jan kati 1. Ya kasance daya daga cikin manyan 'yan wasan da Porto ta doke Celtic da ci 3-2 a wasan karshe na cin kofin UEFA a waccan shekarar. A cikin kakar 2003-04, Deco ya taimaka wa Porto ta sake dawo da kambun kasa kuma ya jagoranci kungiyar zuwa 2004 UEFA Champions League Final, wanda Porto ta ci Monaco 3-0, inda ya zira kwallo ta biyu a wasan. Shi ne babban mai bayar da taimako a gasar zakarun Turai, kuma ya sha fama da kura-kurai a gasar zakarun Turai a waccan kakar. A waccan kakar, Deco ya kuma lashe kyautar gwarzon dan wasan kulob na UEFA da kuma kyautar mafi kyawun dan wasan tsakiya a gasar.<ref>Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
=== Barcelona ===
An cimma yarjejeniya tsakanin Porto da Barcelona washegarin bayan wasan karshe na Euro 2004. Barcelona ta amince da biyan Yuro miliyan 15 a tsabar kuɗi, da cikakken haƙƙin Ricardo Quaresma na Porto, wanda ya sanya Quaresma akan Yuro miliyan 6.
A ranar 14 ga Mayun 2005, Deco ya buga kunnen doki da Levante, wanda ya ba Barcelona kofin La Liga na 17. An kuma ba shi kyautar gwarzon dan wasan Barcelona a kakar wasa ta 2005–06.<ref>"FACTO RELEVANTE" (PDF). FC Porto. 6 July 2004. Archived from the original (PDF) on 5 December 2010. Retrieved 28 April 2014</ref>
Deco ya zira kwallaye biyu a gasar Supercopa de España na 2006, wanda Barça ta lashe. Deco ya sake lashe kyautar gwarzon dan wasan tsakiya na UEFA har yanzu saboda rawar da ya taka a gasar cin kofin zakarun Turai na UEFA Champions League na Barca, wanda ya ba shi damar shiga rukunin 'yan wasa na musamman wadanda suka lashe kyautar guda fiye da sau daya tare da kungiyoyi daban-daban, bayan da ya lashe gasar zakarun Turai a baya tare da Porto. An kuma ba shi kyautar zinare a gasar cin kofin duniya ta kungiyoyin kwallon kafa na FIFA da kuma gwarzon dan wasa, duk da rashin nasara a wasan karshe a hannun Internacional.<ref>Pereira, Marco (21 August 2006). "Deco blasts brace as Barcelona win Spanish Supercopa". portugoal.net. Archived from the original on 24 July 2008. Retrieved 28 April 2014.</ref>
=== Chelsea ===
Deco ya ci wa Chelsea bugun fanariti a 2008 A ranar 30 ga Yuni 2008, ƙungiyar Premier ta Chelsea ta rattaba hannu kan Deco daga Barcelona akan kwangilar shekaru uku akan Yuro miliyan 10 (£8 miliyan). Shi ne dan wasan farko da ya fara sayen sabon kocin Chelsea Luiz Felipe Scolari, wanda ya taba zama babban kocin kungiyar kwallon kafa ta Portugal. Deco ya ci kwallo a wasansa na farko da yadi 30 a wasan da suka yi nasara da Portsmouth da ci 4-0. Deco ya ci gaba da taka leda ta hanyar zura kwallo a wasansa na biyu a Chelsea, bugun daga kai sai mai tsaron gida da Wigan Athletic. Wannan wasan ya kai shi lashe kyautar gwarzon dan wasan Premier na watan na Agusta. Deco ya fara buga gasar zakarun Turai a Chelsea a ranar 16 ga Satumba. Deco ya ji rauni a lokacin horo, amma ya dawo daga raunin cinyarsa a ranar 19 ga Oktoba kuma ya zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Middlesbrough. An kore shi a wasan da Roma ta doke su da ci 3–1 a ranar 4 ga Nuwamba 2008. Sannan ya zura kwallo a ragar Bolton Wanderers a ranar 6 ga Disamba.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1977]]
oy6y13bs658jdjxeflmpwlbfagts0py
831940
831939
2026-05-07T17:27:43Z
Saad Nuhu
43323
831940
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anderson Luís de Souza OIH''' (an haife shi 27 ga Agusta 1977), kuma aka sani da Deco (lafazin Portuguese: [ˈdɛku]), ɗan asalin ƙasar [[Brazil]] ne tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Portugal wanda da farko ya taka rawa a matsayin ɗan wasan gaba ko na tsakiya.<ref>"AN ODE TO DECO". footballtimes. 27 May 2020</ref> An haife shi kuma ya girma a Brazil, ya sami shaidar zama ɗan ƙasar Portugal kuma ya buga wa [[Portugal]] wasa. A halin yanzu yana aiki a matsayin darektan wasanni na [[Barcelona]].
Deco yana ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka lashe gasar zakarun Turai tare da kungiyoyi biyu, tare da Porto a 2004 da Barcelona a 2006. An ba shi kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa na Uefa da UEFA Best Midfielder a Porto's Champions League lokacin da Porto ta lashe gasar zakarun Turai kuma an nada shi Man of the Match a 2004 UEFA Champions League Final. Deco shine dan wasa na farko da ya lashe kyautar dan wasan tsakiya na UEFA tare da kungiyoyi biyu, Porto da Barcelona. An ba shi kyautar 2006 FIFA Club World Cup Golden Ball da kuma gwarzon dan wasa a wasan karshe duk da rashin nasara a hannun Internacional.
Deco ya sami takardar zama ɗan ƙasar Portugal a shekara ta 2002 bayan ya kammala shekaru biyar na zama na ƙasar Portugal, kuma daga baya ya zaɓi buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a duniya. Ya buga musu wasanni 75, inda ya taka leda a Gasar Cin Kofin Zakarun Turai guda biyu da Gasar Cin Kofin Duniya na FIFA guda biyu, ya kai wasan karshe na Euro 2004, ya kuma kai matsayi na hudu a gasar cin kofin duniya ta 2006.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a São Bernardo do Campo, Deco ya shafe lokaci a Korintiyawa yana matashi, yana fafatawa a gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior a gare su. A cikin fitowar 1997, Benfica ta aika Toni don duba gasar, kuma nan da nan ya lura Deco, yana ba da shawarar sanya hannu. A cikin Yuni 1997, Benfica ya sayi haƙƙinsa daga CSA kuma nan da nan ya aika shi aro (tare da ɗan'uwan Caju na Brazil) zuwa ƙungiyar gonakin su, Alverca. Bayan ya taimaka musu su ci gaba da zama babban mataki a kakar 1997-98 ta hanyar zura kwallaye 13 a wasanni 32, ya koma Benfica a watan Yulin 1998. Duk da haka, ya bar Salgueiros don musanyawa ga Nandinho, wanda ya tafi akasin haka. Lokacin da Nuno Gomes ya tambaye shi a cikin hira da FourFourTwo dalilin da yasa bai zauna ba kuma ya zama almara a Benfica, Deco ya ce, "Benfica ta yanke shawarar, ba yanke shawarata ba ne. Ba su so ni ba. Kocin shi Graeme Souness a lokacin. Ni matashi ne kuma Benfica na bukatar wasu 'yan wasa. "<ref>Deco: 'At Chelsea, the players spoke directly to the directors over Scolari. That wasn't good'". FourFourTwo. 11 March 2015. Retrieved 10 September 2015.</ref>
A Salgueiros, Deco ya sami raunuka da rauni kuma ya yi 'yan bayyanuwa kawai, har sai da Porto ta saya shi a cikin Maris 1999, a lokacin da ya lashe taken gasar. António Simões ya yi la'akari da sakinsa daga Benfica da nasarar da ya samu tare da Porto a matsayin "kuskure na tarihi", yayin da Toni ya ce ya gani a Deco, magajin Rui Costa da kulob din ke bukata tun bayan tafiyarsa.<ref>"Toni descobriu Deco: "Erro histórico do Benfica"" [Toni, who discovered Deco: "Historical mistake from Benfica"]. Maisfutebol (in Portuguese). 26 August 2013. Retrieved 10 September 2015</ref>
=== Porto ===
A kakarsa ta farko tare da Porto, Deco ya zura kwallo a raga bayan dakika 30.08 kacal a wasan da suka yi waje da Molde a gasar zakarun Turai ta 1999–2000.<ref>"Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
A karkashin jagorancin koci José Mourinho a kakar 2002-03, Deco ya ci kwallaye 10 a wasanni 30 kuma ya karbi katin gargadi 17 da kuma jan kati 1. Ya kasance daya daga cikin manyan 'yan wasan da Porto ta doke Celtic da ci 3-2 a wasan karshe na cin kofin UEFA a waccan shekarar. A cikin kakar 2003-04, Deco ya taimaka wa Porto ta sake dawo da kambun kasa kuma ya jagoranci kungiyar zuwa 2004 UEFA Champions League Final, wanda Porto ta ci Monaco 3-0, inda ya zira kwallo ta biyu a wasan. Shi ne babban mai bayar da taimako a gasar zakarun Turai, kuma ya sha fama da kura-kurai a gasar zakarun Turai a waccan kakar. A waccan kakar, Deco ya kuma lashe kyautar gwarzon dan wasan kulob na UEFA da kuma kyautar mafi kyawun dan wasan tsakiya a gasar.<ref>Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
=== Barcelona ===
An cimma yarjejeniya tsakanin Porto da Barcelona washegarin bayan wasan karshe na Euro 2004. Barcelona ta amince da biyan Yuro miliyan 15 a tsabar kuɗi, da cikakken haƙƙin Ricardo Quaresma na Porto, wanda ya sanya Quaresma akan Yuro miliyan 6.
A ranar 14 ga Mayun 2005, Deco ya buga kunnen doki da Levante, wanda ya ba Barcelona kofin La Liga na 17. An kuma ba shi kyautar gwarzon dan wasan Barcelona a kakar wasa ta 2005–06.<ref>"FACTO RELEVANTE" (PDF). FC Porto. 6 July 2004. Archived from the original (PDF) on 5 December 2010. Retrieved 28 April 2014</ref>
Deco ya zira kwallaye biyu a gasar Supercopa de España na 2006, wanda Barça ta lashe. Deco ya sake lashe kyautar gwarzon dan wasan tsakiya na UEFA har yanzu saboda rawar da ya taka a gasar cin kofin zakarun Turai na UEFA Champions League na Barca, wanda ya ba shi damar shiga rukunin 'yan wasa na musamman wadanda suka lashe kyautar guda fiye da sau daya tare da kungiyoyi daban-daban, bayan da ya lashe gasar zakarun Turai a baya tare da Porto. An kuma ba shi kyautar zinare a gasar cin kofin duniya ta kungiyoyin kwallon kafa na FIFA da kuma gwarzon dan wasa, duk da rashin nasara a wasan karshe a hannun Internacional.<ref>Pereira, Marco (21 August 2006). "Deco blasts brace as Barcelona win Spanish Supercopa". portugoal.net. Archived from the original on 24 July 2008. Retrieved 28 April 2014.</ref>
=== Chelsea ===
Deco ya ci wa Chelsea bugun fanariti a 2008 A ranar 30 ga Yuni 2008, ƙungiyar Premier ta Chelsea ta rattaba hannu kan Deco daga Barcelona akan kwangilar shekaru uku akan Yuro miliyan 10 (£8 miliyan). Shi ne dan wasan farko da ya fara sayen sabon kocin Chelsea Luiz Felipe Scolari, wanda ya taba zama babban kocin kungiyar kwallon kafa ta Portugal. Deco ya ci kwallo a wasansa na farko da yadi 30 a wasan da suka yi nasara da Portsmouth da ci 4-0. Deco ya ci gaba da taka leda ta hanyar zura kwallo a wasansa na biyu a Chelsea, bugun daga kai sai mai tsaron gida da Wigan Athletic. Wannan wasan ya kai shi lashe kyautar gwarzon dan wasan Premier na watan na Agusta. Deco ya fara buga gasar zakarun Turai a Chelsea a ranar 16 ga Satumba. Deco ya ji rauni a lokacin horo, amma ya dawo daga raunin cinyarsa a ranar 19 ga Oktoba kuma ya zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Middlesbrough. An kore shi a wasan da Roma ta doke su da ci 3–1 a ranar 4 ga Nuwamba 2008. Sannan ya zura kwallo a ragar Bolton Wanderers a ranar 6 ga Disamba.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1977]]
ok29biayp0ijdmimgovhhwm0s8034kn
831941
831940
2026-05-07T17:29:40Z
Saad Nuhu
43323
831941
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anderson Luís de Souza OIH''' (an haife shi 27 ga Agusta 1977), kuma aka sani da Deco (lafazin Portuguese: [ˈdɛku]), ɗan asalin ƙasar [[Brazil]] ne tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Portugal wanda da farko ya taka rawa a matsayin ɗan wasan gaba ko na tsakiya.<ref>"AN ODE TO DECO". footballtimes. 27 May 2020</ref> An haife shi kuma ya girma a Brazil, ya sami shaidar zama ɗan ƙasar Portugal kuma ya buga wa [[Portugal]] wasa. A halin yanzu yana aiki a matsayin darektan wasanni na [[Barcelona]].
Deco yana ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka lashe gasar zakarun Turai tare da kungiyoyi biyu, tare da Porto a 2004 da Barcelona a 2006. An ba shi kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa na Uefa da UEFA Best Midfielder a Porto's [[UEFA Champions League|UEFA Champions League]] lokacin da Porto ta lashe gasar zakarun Turai kuma an nada shi Man of the Match a 2004 UEFA Champions League Final. Deco shine dan wasa na farko da ya lashe kyautar dan wasan tsakiya na UEFA tare da kungiyoyi biyu, [[Porto]] da Barcelona. An ba shi kyautar 2006 FIFA Club World Cup Golden Ball da kuma gwarzon dan wasa a wasan karshe duk da rashin nasara a hannun Internacional.
Deco ya sami takardar zama ɗan ƙasar Portugal a shekara ta 2002 bayan ya kammala shekaru biyar na zama na ƙasar Portugal, kuma daga baya ya zaɓi buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a duniya. Ya buga musu wasanni 75, inda ya taka leda a Gasar Cin Kofin Zakarun Turai guda biyu da Gasar Cin Kofin Duniya na FIFA guda biyu, ya kai wasan karshe na Euro 2004, ya kuma kai matsayi na hudu a gasar cin kofin duniya ta 2006.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a São Bernardo do Campo, Deco ya shafe lokaci a Korintiyawa yana matashi, yana fafatawa a gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior a gare su. A cikin fitowar 1997, Benfica ta aika Toni don duba gasar, kuma nan da nan ya lura Deco, yana ba da shawarar sanya hannu. A cikin Yuni 1997, Benfica ya sayi haƙƙinsa daga CSA kuma nan da nan ya aika shi aro (tare da ɗan'uwan Caju na Brazil) zuwa ƙungiyar gonakin su, Alverca. Bayan ya taimaka musu su ci gaba da zama babban mataki a kakar 1997-98 ta hanyar zura kwallaye 13 a wasanni 32, ya koma Benfica a watan Yulin 1998. Duk da haka, ya bar Salgueiros don musanyawa ga Nandinho, wanda ya tafi akasin haka. Lokacin da Nuno Gomes ya tambaye shi a cikin hira da FourFourTwo dalilin da yasa bai zauna ba kuma ya zama almara a Benfica, Deco ya ce, "Benfica ta yanke shawarar, ba yanke shawarata ba ne. Ba su so ni ba. Kocin shi Graeme Souness a lokacin. Ni matashi ne kuma Benfica na bukatar wasu 'yan wasa. "<ref>Deco: 'At Chelsea, the players spoke directly to the directors over Scolari. That wasn't good'". FourFourTwo. 11 March 2015. Retrieved 10 September 2015.</ref>
A Salgueiros, Deco ya sami raunuka da rauni kuma ya yi 'yan bayyanuwa kawai, har sai da Porto ta saya shi a cikin Maris 1999, a lokacin da ya lashe taken gasar. António Simões ya yi la'akari da sakinsa daga Benfica da nasarar da ya samu tare da Porto a matsayin "kuskure na tarihi", yayin da Toni ya ce ya gani a Deco, magajin Rui Costa da kulob din ke bukata tun bayan tafiyarsa.<ref>"Toni descobriu Deco: "Erro histórico do Benfica"" [Toni, who discovered Deco: "Historical mistake from Benfica"]. Maisfutebol (in Portuguese). 26 August 2013. Retrieved 10 September 2015</ref>
=== Porto ===
A kakarsa ta farko tare da Porto, Deco ya zura kwallo a raga bayan dakika 30.08 kacal a wasan da suka yi waje da Molde a gasar zakarun Turai ta 1999–2000.<ref>"Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
A karkashin jagorancin koci José Mourinho a kakar 2002-03, Deco ya ci kwallaye 10 a wasanni 30 kuma ya karbi katin gargadi 17 da kuma jan kati 1. Ya kasance daya daga cikin manyan 'yan wasan da Porto ta doke Celtic da ci 3-2 a wasan karshe na cin kofin UEFA a waccan shekarar. A cikin kakar 2003-04, Deco ya taimaka wa Porto ta sake dawo da kambun kasa kuma ya jagoranci kungiyar zuwa 2004 UEFA Champions League Final, wanda Porto ta ci Monaco 3-0, inda ya zira kwallo ta biyu a wasan. Shi ne babban mai bayar da taimako a gasar zakarun Turai, kuma ya sha fama da kura-kurai a gasar zakarun Turai a waccan kakar. A waccan kakar, Deco ya kuma lashe kyautar gwarzon dan wasan kulob na UEFA da kuma kyautar mafi kyawun dan wasan tsakiya a gasar.<ref>Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
=== Barcelona ===
An cimma yarjejeniya tsakanin Porto da Barcelona washegarin bayan wasan karshe na Euro 2004. Barcelona ta amince da biyan Yuro miliyan 15 a tsabar kuɗi, da cikakken haƙƙin Ricardo Quaresma na Porto, wanda ya sanya Quaresma akan Yuro miliyan 6.
A ranar 14 ga Mayun 2005, Deco ya buga kunnen doki da Levante, wanda ya ba Barcelona kofin La Liga na 17. An kuma ba shi kyautar gwarzon dan wasan Barcelona a kakar wasa ta 2005–06.<ref>"FACTO RELEVANTE" (PDF). FC Porto. 6 July 2004. Archived from the original (PDF) on 5 December 2010. Retrieved 28 April 2014</ref>
Deco ya zira kwallaye biyu a gasar Supercopa de España na 2006, wanda Barça ta lashe. Deco ya sake lashe kyautar gwarzon dan wasan tsakiya na UEFA har yanzu saboda rawar da ya taka a gasar cin kofin zakarun Turai na UEFA Champions League na Barca, wanda ya ba shi damar shiga rukunin 'yan wasa na musamman wadanda suka lashe kyautar guda fiye da sau daya tare da kungiyoyi daban-daban, bayan da ya lashe gasar zakarun Turai a baya tare da Porto. An kuma ba shi kyautar zinare a gasar cin kofin duniya ta kungiyoyin kwallon kafa na FIFA da kuma gwarzon dan wasa, duk da rashin nasara a wasan karshe a hannun Internacional.<ref>Pereira, Marco (21 August 2006). "Deco blasts brace as Barcelona win Spanish Supercopa". portugoal.net. Archived from the original on 24 July 2008. Retrieved 28 April 2014.</ref>
=== Chelsea ===
Deco ya ci wa Chelsea bugun fanariti a 2008 A ranar 30 ga Yuni 2008, ƙungiyar Premier ta Chelsea ta rattaba hannu kan Deco daga Barcelona akan kwangilar shekaru uku akan Yuro miliyan 10 (£8 miliyan). Shi ne dan wasan farko da ya fara sayen sabon kocin Chelsea Luiz Felipe Scolari, wanda ya taba zama babban kocin kungiyar kwallon kafa ta Portugal. Deco ya ci kwallo a wasansa na farko da yadi 30 a wasan da suka yi nasara da Portsmouth da ci 4-0. Deco ya ci gaba da taka leda ta hanyar zura kwallo a wasansa na biyu a Chelsea, bugun daga kai sai mai tsaron gida da Wigan Athletic. Wannan wasan ya kai shi lashe kyautar gwarzon dan wasan Premier na watan na Agusta. Deco ya fara buga gasar zakarun Turai a Chelsea a ranar 16 ga Satumba. Deco ya ji rauni a lokacin horo, amma ya dawo daga raunin cinyarsa a ranar 19 ga Oktoba kuma ya zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Middlesbrough. An kore shi a wasan da Roma ta doke su da ci 3–1 a ranar 4 ga Nuwamba 2008. Sannan ya zura kwallo a ragar Bolton Wanderers a ranar 6 ga Disamba.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1977]]
2u8ieo49ox32vz5sp4fldaij25fp4af
831942
831941
2026-05-07T17:30:50Z
Saad Nuhu
43323
831942
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anderson Luís de Souza OIH''' (an haife shi 27 ga Agusta 1977), kuma aka sani da Deco (lafazin Portuguese: [ˈdɛku]), ɗan asalin ƙasar [[Brazil]] ne tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Portugal wanda da farko ya taka rawa a matsayin ɗan wasan gaba ko na tsakiya.<ref>"AN ODE TO DECO". footballtimes. 27 May 2020</ref> An haife shi kuma ya girma a Brazil, ya sami shaidar zama ɗan ƙasar Portugal kuma ya buga wa [[Portugal]] wasa. A halin yanzu yana aiki a matsayin darektan wasanni na [[Barcelona]].
Deco yana ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka lashe gasar zakarun Turai tare da kungiyoyi biyu, tare da Porto a 2004 da Barcelona a 2006. An ba shi kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa na Uefa da UEFA Best Midfielder a Porto's [[UEFA Champions League|UEFA Champions League]] lokacin da Porto ta lashe gasar zakarun Turai kuma an nada shi Man of the Match a 2004 UEFA Champions League Final. Deco shine dan wasa na farko da ya lashe kyautar dan wasan tsakiya na UEFA tare da kungiyoyi biyu, [[Porto]] da [[Barcelona]]. An ba shi kyautar 2006 FIFA Club World Cup Golden Ball da kuma gwarzon dan wasa a wasan karshe duk da rashin nasara a hannun Internacional.
Deco ya sami takardar zama ɗan ƙasar Portugal a shekara ta 2002 bayan ya kammala shekaru biyar na zama na ƙasar Portugal, kuma daga baya ya zaɓi buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a duniya. Ya buga musu wasanni 75, inda ya taka leda a Gasar Cin Kofin Zakarun Turai guda biyu da Gasar Cin Kofin Duniya na FIFA guda biyu, ya kai wasan karshe na Euro 2004, ya kuma kai matsayi na hudu a gasar cin kofin duniya ta 2006.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a São Bernardo do Campo, Deco ya shafe lokaci a Korintiyawa yana matashi, yana fafatawa a gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior a gare su. A cikin fitowar 1997, Benfica ta aika Toni don duba gasar, kuma nan da nan ya lura Deco, yana ba da shawarar sanya hannu. A cikin Yuni 1997, Benfica ya sayi haƙƙinsa daga CSA kuma nan da nan ya aika shi aro (tare da ɗan'uwan Caju na Brazil) zuwa ƙungiyar gonakin su, Alverca. Bayan ya taimaka musu su ci gaba da zama babban mataki a kakar 1997-98 ta hanyar zura kwallaye 13 a wasanni 32, ya koma Benfica a watan Yulin 1998. Duk da haka, ya bar Salgueiros don musanyawa ga Nandinho, wanda ya tafi akasin haka. Lokacin da Nuno Gomes ya tambaye shi a cikin hira da FourFourTwo dalilin da yasa bai zauna ba kuma ya zama almara a Benfica, Deco ya ce, "Benfica ta yanke shawarar, ba yanke shawarata ba ne. Ba su so ni ba. Kocin shi Graeme Souness a lokacin. Ni matashi ne kuma Benfica na bukatar wasu 'yan wasa. "<ref>Deco: 'At Chelsea, the players spoke directly to the directors over Scolari. That wasn't good'". FourFourTwo. 11 March 2015. Retrieved 10 September 2015.</ref>
A Salgueiros, Deco ya sami raunuka da rauni kuma ya yi 'yan bayyanuwa kawai, har sai da Porto ta saya shi a cikin Maris 1999, a lokacin da ya lashe taken gasar. António Simões ya yi la'akari da sakinsa daga Benfica da nasarar da ya samu tare da Porto a matsayin "kuskure na tarihi", yayin da Toni ya ce ya gani a Deco, magajin Rui Costa da kulob din ke bukata tun bayan tafiyarsa.<ref>"Toni descobriu Deco: "Erro histórico do Benfica"" [Toni, who discovered Deco: "Historical mistake from Benfica"]. Maisfutebol (in Portuguese). 26 August 2013. Retrieved 10 September 2015</ref>
=== Porto ===
A kakarsa ta farko tare da Porto, Deco ya zura kwallo a raga bayan dakika 30.08 kacal a wasan da suka yi waje da Molde a gasar zakarun Turai ta 1999–2000.<ref>"Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
A karkashin jagorancin koci José Mourinho a kakar 2002-03, Deco ya ci kwallaye 10 a wasanni 30 kuma ya karbi katin gargadi 17 da kuma jan kati 1. Ya kasance daya daga cikin manyan 'yan wasan da Porto ta doke Celtic da ci 3-2 a wasan karshe na cin kofin UEFA a waccan shekarar. A cikin kakar 2003-04, Deco ya taimaka wa Porto ta sake dawo da kambun kasa kuma ya jagoranci kungiyar zuwa 2004 UEFA Champions League Final, wanda Porto ta ci Monaco 3-0, inda ya zira kwallo ta biyu a wasan. Shi ne babban mai bayar da taimako a gasar zakarun Turai, kuma ya sha fama da kura-kurai a gasar zakarun Turai a waccan kakar. A waccan kakar, Deco ya kuma lashe kyautar gwarzon dan wasan kulob na UEFA da kuma kyautar mafi kyawun dan wasan tsakiya a gasar.<ref>Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
=== Barcelona ===
An cimma yarjejeniya tsakanin Porto da Barcelona washegarin bayan wasan karshe na Euro 2004. Barcelona ta amince da biyan Yuro miliyan 15 a tsabar kuɗi, da cikakken haƙƙin Ricardo Quaresma na Porto, wanda ya sanya Quaresma akan Yuro miliyan 6.
A ranar 14 ga Mayun 2005, Deco ya buga kunnen doki da Levante, wanda ya ba Barcelona kofin La Liga na 17. An kuma ba shi kyautar gwarzon dan wasan Barcelona a kakar wasa ta 2005–06.<ref>"FACTO RELEVANTE" (PDF). FC Porto. 6 July 2004. Archived from the original (PDF) on 5 December 2010. Retrieved 28 April 2014</ref>
Deco ya zira kwallaye biyu a gasar Supercopa de España na 2006, wanda Barça ta lashe. Deco ya sake lashe kyautar gwarzon dan wasan tsakiya na UEFA har yanzu saboda rawar da ya taka a gasar cin kofin zakarun Turai na UEFA Champions League na Barca, wanda ya ba shi damar shiga rukunin 'yan wasa na musamman wadanda suka lashe kyautar guda fiye da sau daya tare da kungiyoyi daban-daban, bayan da ya lashe gasar zakarun Turai a baya tare da Porto. An kuma ba shi kyautar zinare a gasar cin kofin duniya ta kungiyoyin kwallon kafa na FIFA da kuma gwarzon dan wasa, duk da rashin nasara a wasan karshe a hannun Internacional.<ref>Pereira, Marco (21 August 2006). "Deco blasts brace as Barcelona win Spanish Supercopa". portugoal.net. Archived from the original on 24 July 2008. Retrieved 28 April 2014.</ref>
=== Chelsea ===
Deco ya ci wa Chelsea bugun fanariti a 2008 A ranar 30 ga Yuni 2008, ƙungiyar Premier ta Chelsea ta rattaba hannu kan Deco daga Barcelona akan kwangilar shekaru uku akan Yuro miliyan 10 (£8 miliyan). Shi ne dan wasan farko da ya fara sayen sabon kocin Chelsea Luiz Felipe Scolari, wanda ya taba zama babban kocin kungiyar kwallon kafa ta Portugal. Deco ya ci kwallo a wasansa na farko da yadi 30 a wasan da suka yi nasara da Portsmouth da ci 4-0. Deco ya ci gaba da taka leda ta hanyar zura kwallo a wasansa na biyu a Chelsea, bugun daga kai sai mai tsaron gida da Wigan Athletic. Wannan wasan ya kai shi lashe kyautar gwarzon dan wasan Premier na watan na Agusta. Deco ya fara buga gasar zakarun Turai a Chelsea a ranar 16 ga Satumba. Deco ya ji rauni a lokacin horo, amma ya dawo daga raunin cinyarsa a ranar 19 ga Oktoba kuma ya zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Middlesbrough. An kore shi a wasan da Roma ta doke su da ci 3–1 a ranar 4 ga Nuwamba 2008. Sannan ya zura kwallo a ragar Bolton Wanderers a ranar 6 ga Disamba.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1977]]
er4v1bj6w3wwt2o79b04cgs95mt9b2m
831943
831942
2026-05-07T17:32:54Z
Saad Nuhu
43323
831943
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anderson Luís de Souza OIH''' (an haife shi 27 ga Agusta 1977), kuma aka sani da Deco (lafazin Portuguese: [ˈdɛku]), ɗan asalin ƙasar [[Brazil]] ne tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Portugal wanda da farko ya taka rawa a matsayin ɗan wasan gaba ko na tsakiya.<ref>"AN ODE TO DECO". footballtimes. 27 May 2020</ref> An haife shi kuma ya girma a Brazil, ya sami shaidar zama ɗan ƙasar Portugal kuma ya buga wa [[Portugal]] wasa. A halin yanzu yana aiki a matsayin darektan wasanni na [[Barcelona]].
Deco yana ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka lashe gasar zakarun Turai tare da kungiyoyi biyu, tare da Porto a 2004 da Barcelona a 2006. An ba shi kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa na Uefa da UEFA Best Midfielder a Porto's [[UEFA Champions League|UEFA Champions League]] lokacin da Porto ta lashe gasar zakarun Turai kuma an nada shi Man of the Match a 2004 UEFA Champions League Final. Deco shine dan wasa na farko da ya lashe kyautar dan wasan tsakiya na UEFA tare da kungiyoyi biyu, [[Porto]] da [[Barcelona]]. An ba shi kyautar 2006 FIFA Club World Cup Golden Ball da kuma gwarzon dan wasa a wasan karshe duk da rashin nasara a hannun Internacional.
Deco ya sami takardar zama ɗan ƙasar Portugal a shekara ta 2002 bayan ya kammala shekaru biyar na zama na ƙasar Portugal, kuma daga baya ya zaɓi buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a duniya. Ya buga musu wasanni 75, inda ya taka leda a Gasar Cin Kofin Zakarun Turai guda biyu da Gasar Cin Kofin Duniya na FIFA guda biyu, ya kai wasan karshe na Euro 2004, ya kuma kai matsayi na hudu a gasar cin kofin duniya ta 2006.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a São Bernardo do Campo, Deco ya shafe lokaci a Korintiyawa yana matashi, yana fafatawa a gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior a gare su. A cikin fitowar 1997, Benfica ta aika Toni don duba gasar, kuma nan da nan ya lura Deco, yana ba da shawarar sanya hannu. A cikin Yuni 1997, Benfica ya sayi haƙƙinsa daga CSA kuma nan da nan ya aika shi aro (tare da ɗan'uwan Caju na Brazil) zuwa ƙungiyar gonakin su, Alverca. Bayan ya taimaka musu su ci gaba da zama babban mataki a kakar 1997-98 ta hanyar zura kwallaye 13 a wasanni 32, ya koma Benfica a watan Yulin 1998. Duk da haka, ya bar Salgueiros don musanyawa ga Nandinho, wanda ya tafi akasin haka. Lokacin da Nuno Gomes ya tambaye shi a cikin hira da FourFourTwo dalilin da yasa bai zauna ba kuma ya zama almara a Benfica, Deco ya ce, "it ta yanke shawarar, ba yanke shawarata ba ne. Ba su so ni ba. Kocin shi Graeme Souness a lokacin. Ni matashi ne kuma Benfica na bukatar wasu 'yan wasa. "<ref>Deco: 'At Chelsea, the players spoke directly to the directors over Scolari. That wasn't good'". FourFourTwo. 11 March 2015. Retrieved 10 September 2015.</ref>
A Salgueiros, Deco ya sami raunuka da rauni kuma ya yi 'yan bayyanuwa kawai, har sai da Porto ta saya shi a cikin Maris 1999, a lokacin da ya lashe taken gasar. António Simões ya yi la'akari da sakinsa daga Benfica da nasarar da ya samu tare da Porto a matsayin "kuskure na tarihi", yayin da Toni ya ce ya gani a Deco, magajin [[Rui Costa]] da kulob din ke bukata tun bayan tafiyarsa.<ref>"Toni descobriu Deco: "Erro histórico do Benfica"" [Toni, who discovered Deco: "Historical mistake from Benfica"]. Maisfutebol (in Portuguese). 26 August 2013. Retrieved 10 September 2015</ref>
=== Porto ===
A kakarsa ta farko tare da Porto, Deco ya zura kwallo a raga bayan dakika 30.08 kacal a wasan da suka yi waje da Molde a gasar zakarun Turai ta 1999–2000.<ref>"Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
A karkashin jagorancin koci José Mourinho a kakar 2002-03, Deco ya ci kwallaye 10 a wasanni 30 kuma ya karbi katin gargadi 17 da kuma jan kati 1. Ya kasance daya daga cikin manyan 'yan wasan da Porto ta doke Celtic da ci 3-2 a wasan karshe na cin kofin UEFA a waccan shekarar. A cikin kakar 2003-04, Deco ya taimaka wa Porto ta sake dawo da kambun kasa kuma ya jagoranci kungiyar zuwa 2004 UEFA Champions League Final, wanda Porto ta ci Monaco 3-0, inda ya zira kwallo ta biyu a wasan. Shi ne babban mai bayar da taimako a gasar zakarun Turai, kuma ya sha fama da kura-kurai a gasar zakarun Turai a waccan kakar. A waccan kakar, Deco ya kuma lashe kyautar gwarzon dan wasan kulob na UEFA da kuma kyautar mafi kyawun dan wasan tsakiya a gasar.<ref>Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
=== Barcelona ===
An cimma yarjejeniya tsakanin Porto da Barcelona washegarin bayan wasan karshe na Euro 2004. Barcelona ta amince da biyan Yuro miliyan 15 a tsabar kuɗi, da cikakken haƙƙin Ricardo Quaresma na Porto, wanda ya sanya Quaresma akan Yuro miliyan 6.
A ranar 14 ga Mayun 2005, Deco ya buga kunnen doki da Levante, wanda ya ba Barcelona kofin La Liga na 17. An kuma ba shi kyautar gwarzon dan wasan Barcelona a kakar wasa ta 2005–06.<ref>"FACTO RELEVANTE" (PDF). FC Porto. 6 July 2004. Archived from the original (PDF) on 5 December 2010. Retrieved 28 April 2014</ref>
Deco ya zira kwallaye biyu a gasar Supercopa de España na 2006, wanda Barça ta lashe. Deco ya sake lashe kyautar gwarzon dan wasan tsakiya na UEFA har yanzu saboda rawar da ya taka a gasar cin kofin zakarun Turai na UEFA Champions League na Barca, wanda ya ba shi damar shiga rukunin 'yan wasa na musamman wadanda suka lashe kyautar guda fiye da sau daya tare da kungiyoyi daban-daban, bayan da ya lashe gasar zakarun Turai a baya tare da Porto. An kuma ba shi kyautar zinare a gasar cin kofin duniya ta kungiyoyin kwallon kafa na FIFA da kuma gwarzon dan wasa, duk da rashin nasara a wasan karshe a hannun Internacional.<ref>Pereira, Marco (21 August 2006). "Deco blasts brace as Barcelona win Spanish Supercopa". portugoal.net. Archived from the original on 24 July 2008. Retrieved 28 April 2014.</ref>
=== Chelsea ===
Deco ya ci wa Chelsea bugun fanariti a 2008 A ranar 30 ga Yuni 2008, ƙungiyar Premier ta Chelsea ta rattaba hannu kan Deco daga Barcelona akan kwangilar shekaru uku akan Yuro miliyan 10 (£8 miliyan). Shi ne dan wasan farko da ya fara sayen sabon kocin Chelsea Luiz Felipe Scolari, wanda ya taba zama babban kocin kungiyar kwallon kafa ta Portugal. Deco ya ci kwallo a wasansa na farko da yadi 30 a wasan da suka yi nasara da Portsmouth da ci 4-0. Deco ya ci gaba da taka leda ta hanyar zura kwallo a wasansa na biyu a Chelsea, bugun daga kai sai mai tsaron gida da Wigan Athletic. Wannan wasan ya kai shi lashe kyautar gwarzon dan wasan Premier na watan na Agusta. Deco ya fara buga gasar zakarun Turai a Chelsea a ranar 16 ga Satumba. Deco ya ji rauni a lokacin horo, amma ya dawo daga raunin cinyarsa a ranar 19 ga Oktoba kuma ya zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Middlesbrough. An kore shi a wasan da Roma ta doke su da ci 3–1 a ranar 4 ga Nuwamba 2008. Sannan ya zura kwallo a ragar Bolton Wanderers a ranar 6 ga Disamba.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1977]]
hsvx2r69fdz4ya0off3t24ms5nynlli
831949
831943
2026-05-07T17:48:28Z
Saad Nuhu
43323
831949
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anderson Luís de Souza OIH''' (an haife shi 27 ga Agusta 1977), kuma aka sani da Deco (lafazin Portuguese: [ˈdɛku]), ɗan asalin ƙasar [[Brazil]] ne tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Portugal wanda da farko ya taka rawa a matsayin ɗan wasan gaba ko na tsakiya.<ref>"AN ODE TO DECO". footballtimes. 27 May 2020</ref> An haife shi kuma ya girma a Brazil, ya sami shaidar zama ɗan ƙasar Portugal kuma ya buga wa [[Portugal]] wasa. A halin yanzu yana aiki a matsayin darektan wasanni na [[Barcelona]].
Deco yana ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka lashe gasar zakarun Turai tare da kungiyoyi biyu, tare da Porto a 2004 da Barcelona a 2006. An ba shi kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa na Uefa da UEFA Best Midfielder a Porto's [[UEFA Champions League|UEFA Champions League]] lokacin da Porto ta lashe gasar zakarun Turai kuma an nada shi Man of the Match a 2004 UEFA Champions League Final. Deco shine dan wasa na farko da ya lashe kyautar dan wasan tsakiya na UEFA tare da kungiyoyi biyu, [[Porto]] da [[Barcelona]]. An ba shi kyautar 2006 FIFA Club World Cup Golden Ball da kuma gwarzon dan wasa a wasan karshe duk da rashin nasara a hannun Internacional.
Deco ya sami takardar zama ɗan ƙasar Portugal a shekara ta 2002 bayan ya kammala shekaru biyar na zama na ƙasar Portugal, kuma daga baya ya zaɓi buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a duniya. Ya buga musu wasanni 75, inda ya taka leda a Gasar Cin Kofin Zakarun Turai guda biyu da Gasar Cin Kofin Duniya na [[FIFA]] guda biyu, ya kai wasan karshe na Euro 2004, ya kuma kai matsayi na hudu a gasar cin kofin duniya ta 2006.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a São Bernardo do Campo, Deco ya shafe lokaci a Korintiyawa yana matashi, yana fafatawa a gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior a gare su. A cikin fitowar 1997, Benfica ta aika Toni don duba gasar, kuma nan da nan ya lura Deco, yana ba da shawarar sanya hannu. A cikin Yuni 1997, Benfica ya sayi haƙƙinsa daga CSA kuma nan da nan ya aika shi aro (tare da ɗan'uwan Caju na Brazil) zuwa ƙungiyar gonakin su, Alverca. Bayan ya taimaka musu su ci gaba da zama babban mataki a kakar 1997-98 ta hanyar zura kwallaye 13 a wasanni 32, ya koma Benfica a watan Yulin 1998. Duk da haka, ya bar Salgueiros don musanyawa ga Nandinho, wanda ya tafi akasin haka. Lokacin da Nuno Gomes ya tambaye shi a cikin hira da FourFourTwo dalilin da yasa bai zauna ba kuma ya zama almara a Benfica, Deco ya ce, "it ta yanke shawarar, ba yanke shawarata ba ne. Ba su so ni ba. Kocin shi Graeme Souness a lokacin. Ni matashi ne kuma Benfica na bukatar wasu 'yan wasa. "<ref>Deco: 'At Chelsea, the players spoke directly to the directors over Scolari. That wasn't good'". FourFourTwo. 11 March 2015. Retrieved 10 September 2015.</ref>
A Salgueiros, Deco ya sami raunuka da rauni kuma ya yi 'yan bayyanuwa kawai, har sai da Porto ta saya shi a cikin Maris 1999, a lokacin da ya lashe taken gasar. António Simões ya yi la'akari da sakinsa daga Benfica da nasarar da ya samu tare da Porto a matsayin "kuskure na tarihi", yayin da Toni ya ce ya gani a Deco, magajin [[Rui Costa]] da kulob din ke bukata tun bayan tafiyarsa.<ref>"Toni descobriu Deco: "Erro histórico do Benfica"" [Toni, who discovered Deco: "Historical mistake from Benfica"]. Maisfutebol (in Portuguese). 26 August 2013. Retrieved 10 September 2015</ref>
=== Porto ===
A kakarsa ta farko tare da Porto, Deco ya zura kwallo a raga bayan dakika 30.08 kacal a wasan da suka yi waje da Molde a gasar zakarun Turai ta 1999–2000.<ref>"Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
A karkashin jagorancin koci José Mourinho a kakar 2002-03, Deco ya ci kwallaye 10 a wasanni 30 kuma ya karbi katin gargadi 17 da kuma jan kati 1. Ya kasance daya daga cikin manyan 'yan wasan da Porto ta doke Celtic da ci 3-2 a wasan karshe na cin kofin UEFA a waccan shekarar. A cikin kakar 2003-04, Deco ya taimaka wa Porto ta sake dawo da kambun kasa kuma ya jagoranci kungiyar zuwa 2004 UEFA Champions League Final, wanda Porto ta ci Monaco 3-0, inda ya zira kwallo ta biyu a wasan. Shi ne babban mai bayar da taimako a gasar zakarun Turai, kuma ya sha fama da kura-kurai a gasar zakarun Turai a waccan kakar. A waccan kakar, Deco ya kuma lashe kyautar gwarzon dan wasan kulob na UEFA da kuma kyautar mafi kyawun dan wasan tsakiya a gasar.<ref>Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
=== Barcelona ===
An cimma yarjejeniya tsakanin Porto da Barcelona washegarin bayan wasan karshe na Euro 2004. Barcelona ta amince da biyan Yuro miliyan 15 a tsabar kuɗi, da cikakken haƙƙin Ricardo Quaresma na Porto, wanda ya sanya Quaresma akan Yuro miliyan 6.
A ranar 14 ga Mayun 2005, Deco ya buga kunnen doki da Levante, wanda ya ba Barcelona kofin La Liga na 17. An kuma ba shi kyautar gwarzon dan wasan Barcelona a kakar wasa ta 2005–06.<ref>"FACTO RELEVANTE" (PDF). FC Porto. 6 July 2004. Archived from the original (PDF) on 5 December 2010. Retrieved 28 April 2014</ref>
Deco ya zira kwallaye biyu a gasar Supercopa de España na 2006, wanda Barça ta lashe. Deco ya sake lashe kyautar gwarzon dan wasan tsakiya na UEFA har yanzu saboda rawar da ya taka a gasar cin kofin zakarun Turai na UEFA Champions League na Barca, wanda ya ba shi damar shiga rukunin 'yan wasa na musamman wadanda suka lashe kyautar guda fiye da sau daya tare da kungiyoyi daban-daban, bayan da ya lashe gasar zakarun Turai a baya tare da Porto. An kuma ba shi kyautar zinare a gasar cin kofin duniya ta kungiyoyin kwallon kafa na FIFA da kuma gwarzon dan wasa, duk da rashin nasara a wasan karshe a hannun Internacional.<ref>Pereira, Marco (21 August 2006). "Deco blasts brace as Barcelona win Spanish Supercopa". portugoal.net. Archived from the original on 24 July 2008. Retrieved 28 April 2014.</ref>
=== Chelsea ===
Deco ya ci wa Chelsea bugun fanariti a 2008 A ranar 30 ga Yuni 2008, ƙungiyar Premier ta Chelsea ta rattaba hannu kan Deco daga Barcelona akan kwangilar shekaru uku akan Yuro miliyan 10 (£8 miliyan). Shi ne dan wasan farko da ya fara sayen sabon kocin Chelsea Luiz Felipe Scolari, wanda ya taba zama babban kocin kungiyar kwallon kafa ta Portugal. Deco ya ci kwallo a wasansa na farko da yadi 30 a wasan da suka yi nasara da Portsmouth da ci 4-0. Deco ya ci gaba da taka leda ta hanyar zura kwallo a wasansa na biyu a Chelsea, bugun daga kai sai mai tsaron gida da Wigan Athletic. Wannan wasan ya kai shi lashe kyautar gwarzon dan wasan Premier na watan na Agusta. Deco ya fara buga gasar zakarun Turai a Chelsea a ranar 16 ga Satumba. Deco ya ji rauni a lokacin horo, amma ya dawo daga raunin cinyarsa a ranar 19 ga Oktoba kuma ya zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Middlesbrough. An kore shi a wasan da Roma ta doke su da ci 3–1 a ranar 4 ga Nuwamba 2008. Sannan ya zura kwallo a ragar Bolton Wanderers a ranar 6 ga Disamba.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1977]]
1j2q84apzeq5po34fthbjmvld1kxz41
831950
831949
2026-05-07T17:49:38Z
Saad Nuhu
43323
831950
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anderson Luís de Souza OIH''' (an haife shi 27 ga Agusta 1977), kuma aka sani da Deco (lafazin Portuguese: [ˈdɛku]), ɗan asalin ƙasar [[Brazil]] ne tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Portugal wanda da farko ya taka rawa a matsayin ɗan wasan gaba ko na tsakiya.<ref>"AN ODE TO DECO". footballtimes. 27 May 2020</ref> An haife shi kuma ya girma a Brazil, ya sami shaidar zama ɗan ƙasar Portugal kuma ya buga wa [[Portugal]] wasa. A halin yanzu yana aiki a matsayin darektan wasanni na [[Barcelona]].
Deco yana ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka lashe gasar zakarun Turai tare da kungiyoyi biyu, tare da Porto a 2004 da Barcelona a 2006. An ba shi kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa na Uefa da UEFA Best Midfielder a Porto's [[UEFA Champions League|UEFA Champions League]] lokacin da Porto ta lashe gasar zakarun Turai kuma an nada shi Man of the Match a 2004 UEFA Champions League Final. Deco shine dan wasa na farko da ya lashe kyautar dan wasan tsakiya na UEFA tare da kungiyoyi biyu, [[Porto]] da [[Barcelona]]. An ba shi kyautar 2006 FIFA Club World Cup Golden Ball da kuma gwarzon dan wasa a wasan karshe duk da rashin nasara a hannun Internacional.
Deco ya sami takardar zama ɗan ƙasar Portugal a shekara ta 2002 bayan ya kammala shekaru biyar na zama na ƙasar Portugal, kuma daga baya ya zaɓi buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a duniya. Ya buga musu wasanni 75, inda ya taka leda a Gasar Cin Kofin Zakarun Turai guda biyu da Gasar Cin Kofin Duniya na [[FIFA]] guda biyu, ya kai wasan karshe na Euro 2004, ya kuma kai matsayi na hudu a gasar cin kofin duniya ta 2006.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a São Bernardo do Campo, Deco ya shafe lokaci a Korintiyawa yana matashi, yana fafatawa a gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior a gare su. A cikin fitowar 1997, Benfica ta aika Toni don duba gasar, kuma nan da nan ya lura Deco, yana ba da shawarar sanya hannu. A cikin Yuni 1997, Benfica ya sayi haƙƙinsa daga CSA kuma nan da nan ya aika shi aro (tare da ɗan'uwan Caju na Brazil) zuwa ƙungiyar gonakin su, Alverca. Bayan ya taimaka musu su ci gaba da zama babban mataki a kakar 1997-98 ta hanyar zura kwallaye 13 a wasanni 32, ya koma Benfica a watan Yulin 1998. Duk da haka, ya bar Salgueiros don musanyawa ga Nandinho, wanda ya tafi akasin haka. Lokacin da Nuno Gomes ya tambaye shi a cikin hira da FourFourTwo dalilin da yasa bai zauna ba kuma ya zama almara a Benfica, Deco ya ce, "it ta yanke shawarar, ba yanke shawarata ba ne. Ba su so ni ba. Kocin shi Graeme Souness a lokacin. Ni matashi ne kuma Benfica na bukatar wasu 'yan wasa. "<ref>Deco: 'At Chelsea, the players spoke directly to the directors over Scolari. That wasn't good'". FourFourTwo. 11 March 2015. Retrieved 10 September 2015.</ref>
A Salgueiros, Deco ya sami raunuka da rauni kuma ya yi 'yan bayyanuwa kawai, har sai da Porto ta saya shi a cikin Maris 1999, a lokacin da ya lashe taken gasar. António Simões ya yi la'akari da sakinsa daga Benfica da nasarar da ya samu tare da Porto a matsayin "kuskure na tarihi", yayin da Toni ya ce ya gani a Deco, magajin [[Rui Costa]] da kulob din ke bukata tun bayan tafiyarsa.<ref>"Toni descobriu Deco: "Erro histórico do Benfica"" [Toni, who discovered Deco: "Historical mistake from Benfica"]. Maisfutebol (in Portuguese). 26 August 2013. Retrieved 10 September 2015</ref>
=== Porto ===
A kakarsa ta farko tare da Porto, Deco ya zura kwallo a raga bayan dakika 30.08 kacal a wasan da suka yi waje da Molde a gasar zakarun Turai ta 1999–2000.<ref>"Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
A karkashin jagorancin koci [[José Mourinho]] a kakar 2002-03, Deco ya ci kwallaye 10 a wasanni 30 kuma ya karbi katin gargadi 17 da kuma jan kati 1. Ya kasance daya daga cikin manyan 'yan wasan da Porto ta doke Celtic da ci 3-2 a wasan karshe na cin kofin UEFA a waccan shekarar. A cikin kakar 2003-04, Deco ya taimaka wa Porto ta sake dawo da kambun kasa kuma ya jagoranci kungiyar zuwa 2004 UEFA Champions League Final, wanda Porto ta ci Monaco 3-0, inda ya zira kwallo ta biyu a wasan. Shi ne babban mai bayar da taimako a gasar zakarun Turai, kuma ya sha fama da kura-kurai a gasar zakarun Turai a waccan kakar. A waccan kakar, Deco ya kuma lashe kyautar gwarzon dan wasan kulob na UEFA da kuma kyautar mafi kyawun dan wasan tsakiya a gasar.<ref>Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
=== Barcelona ===
An cimma yarjejeniya tsakanin Porto da Barcelona washegarin bayan wasan karshe na Euro 2004. Barcelona ta amince da biyan Yuro miliyan 15 a tsabar kuɗi, da cikakken haƙƙin Ricardo Quaresma na Porto, wanda ya sanya Quaresma akan Yuro miliyan 6.
A ranar 14 ga Mayun 2005, Deco ya buga kunnen doki da Levante, wanda ya ba Barcelona kofin La Liga na 17. An kuma ba shi kyautar gwarzon dan wasan Barcelona a kakar wasa ta 2005–06.<ref>"FACTO RELEVANTE" (PDF). FC Porto. 6 July 2004. Archived from the original (PDF) on 5 December 2010. Retrieved 28 April 2014</ref>
Deco ya zira kwallaye biyu a gasar Supercopa de España na 2006, wanda Barça ta lashe. Deco ya sake lashe kyautar gwarzon dan wasan tsakiya na UEFA har yanzu saboda rawar da ya taka a gasar cin kofin zakarun Turai na UEFA Champions League na Barca, wanda ya ba shi damar shiga rukunin 'yan wasa na musamman wadanda suka lashe kyautar guda fiye da sau daya tare da kungiyoyi daban-daban, bayan da ya lashe gasar zakarun Turai a baya tare da Porto. An kuma ba shi kyautar zinare a gasar cin kofin duniya ta kungiyoyin kwallon kafa na FIFA da kuma gwarzon dan wasa, duk da rashin nasara a wasan karshe a hannun Internacional.<ref>Pereira, Marco (21 August 2006). "Deco blasts brace as Barcelona win Spanish Supercopa". portugoal.net. Archived from the original on 24 July 2008. Retrieved 28 April 2014.</ref>
=== Chelsea ===
Deco ya ci wa Chelsea bugun fanariti a 2008 A ranar 30 ga Yuni 2008, ƙungiyar Premier ta Chelsea ta rattaba hannu kan Deco daga Barcelona akan kwangilar shekaru uku akan Yuro miliyan 10 (£8 miliyan). Shi ne dan wasan farko da ya fara sayen sabon kocin Chelsea Luiz Felipe Scolari, wanda ya taba zama babban kocin kungiyar kwallon kafa ta Portugal. Deco ya ci kwallo a wasansa na farko da yadi 30 a wasan da suka yi nasara da Portsmouth da ci 4-0. Deco ya ci gaba da taka leda ta hanyar zura kwallo a wasansa na biyu a Chelsea, bugun daga kai sai mai tsaron gida da Wigan Athletic. Wannan wasan ya kai shi lashe kyautar gwarzon dan wasan Premier na watan na Agusta. Deco ya fara buga gasar zakarun Turai a Chelsea a ranar 16 ga Satumba. Deco ya ji rauni a lokacin horo, amma ya dawo daga raunin cinyarsa a ranar 19 ga Oktoba kuma ya zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Middlesbrough. An kore shi a wasan da Roma ta doke su da ci 3–1 a ranar 4 ga Nuwamba 2008. Sannan ya zura kwallo a ragar Bolton Wanderers a ranar 6 ga Disamba.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1977]]
jnx2gpiepa8tn6whtyxmezkkpfletf5
831951
831950
2026-05-07T17:51:00Z
Saad Nuhu
43323
831951
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anderson Luís de Souza OIH''' (an haife shi 27 ga Agusta 1977), kuma aka sani da Deco (lafazin Portuguese: [ˈdɛku]), ɗan asalin ƙasar [[Brazil]] ne tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Portugal wanda da farko ya taka rawa a matsayin ɗan wasan gaba ko na tsakiya.<ref>"AN ODE TO DECO". footballtimes. 27 May 2020</ref> An haife shi kuma ya girma a Brazil, ya sami shaidar zama ɗan ƙasar Portugal kuma ya buga wa [[Portugal]] wasa. A halin yanzu yana aiki a matsayin darektan wasanni na [[Barcelona]].
Deco yana ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka lashe gasar zakarun Turai tare da kungiyoyi biyu, tare da Porto a 2004 da Barcelona a 2006. An ba shi kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa na Uefa da UEFA Best Midfielder a Porto's [[UEFA Champions League|UEFA Champions League]] lokacin da Porto ta lashe gasar zakarun Turai kuma an nada shi Man of the Match a 2004 UEFA Champions League Final. Deco shine dan wasa na farko da ya lashe kyautar dan wasan tsakiya na UEFA tare da kungiyoyi biyu, [[Porto]] da [[Barcelona]]. An ba shi kyautar 2006 FIFA Club World Cup Golden Ball da kuma gwarzon dan wasa a wasan karshe duk da rashin nasara a hannun Internacional.
Deco ya sami takardar zama ɗan ƙasar Portugal a shekara ta 2002 bayan ya kammala shekaru biyar na zama na ƙasar Portugal, kuma daga baya ya zaɓi buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a duniya. Ya buga musu wasanni 75, inda ya taka leda a Gasar Cin Kofin Zakarun Turai guda biyu da Gasar Cin Kofin Duniya na [[FIFA]] guda biyu, ya kai wasan karshe na Euro 2004, ya kuma kai matsayi na hudu a gasar cin kofin duniya ta 2006.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a São Bernardo do Campo, Deco ya shafe lokaci a Korintiyawa yana matashi, yana fafatawa a gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior a gare su. A cikin fitowar 1997, Benfica ta aika Toni don duba gasar, kuma nan da nan ya lura Deco, yana ba da shawarar sanya hannu. A cikin Yuni 1997, Benfica ya sayi haƙƙinsa daga CSA kuma nan da nan ya aika shi aro (tare da ɗan'uwan Caju na Brazil) zuwa ƙungiyar gonakin su, Alverca. Bayan ya taimaka musu su ci gaba da zama babban mataki a kakar 1997-98 ta hanyar zura kwallaye 13 a wasanni 32, ya koma Benfica a watan Yulin 1998. Duk da haka, ya bar Salgueiros don musanyawa ga Nandinho, wanda ya tafi akasin haka. Lokacin da Nuno Gomes ya tambaye shi a cikin hira da FourFourTwo dalilin da yasa bai zauna ba kuma ya zama almara a Benfica, Deco ya ce, "it ta yanke shawarar, ba yanke shawarata ba ne. Ba su so ni ba. Kocin shi Graeme Souness a lokacin. Ni matashi ne kuma Benfica na bukatar wasu 'yan wasa. "<ref>Deco: 'At Chelsea, the players spoke directly to the directors over Scolari. That wasn't good'". FourFourTwo. 11 March 2015. Retrieved 10 September 2015.</ref>
A Salgueiros, Deco ya sami raunuka da rauni kuma ya yi 'yan bayyanuwa kawai, har sai da Porto ta saya shi a cikin Maris 1999, a lokacin da ya lashe taken gasar. António Simões ya yi la'akari da sakinsa daga Benfica da nasarar da ya samu tare da Porto a matsayin "kuskure na tarihi", yayin da Toni ya ce ya gani a Deco, magajin [[Rui Costa]] da kulob din ke bukata tun bayan tafiyarsa.<ref>"Toni descobriu Deco: "Erro histórico do Benfica"" [Toni, who discovered Deco: "Historical mistake from Benfica"]. Maisfutebol (in Portuguese). 26 August 2013. Retrieved 10 September 2015</ref>
=== Porto ===
A kakarsa ta farko tare da Porto, Deco ya zura kwallo a raga bayan dakika 30.08 kacal a wasan da suka yi waje da Molde a gasar zakarun Turai ta 1999–2000.<ref>"Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
A karkashin jagorancin koci [[José Mourinho]] a kakar 2002-03, Deco ya ci kwallaye 10 a wasanni 30 kuma ya karbi katin gargadi 17 da kuma jan kati 1. Ya kasance daya daga cikin manyan 'yan wasan da Porto ta doke Celtic da ci 3-2 a wasan karshe na cin kofin UEFA a waccan shekarar. A cikin kakar 2003-04, Deco ya taimaka wa Porto ta sake dawo da kambun kasa kuma ya jagoranci kungiyar zuwa 2004 UEFA Champions League Final, wanda Porto ta ci [[Monaco]] 3-0, inda ya zira kwallo ta biyu a wasan. Shi ne babban mai bayar da taimako a gasar zakarun Turai, kuma ya sha fama da kura-kurai a gasar zakarun Turai a waccan kakar. A waccan kakar, Deco ya kuma lashe kyautar gwarzon dan wasan kulob na UEFA da kuma kyautar mafi kyawun dan wasan tsakiya a gasar.<ref>Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
=== Barcelona ===
An cimma yarjejeniya tsakanin Porto da Barcelona washegarin bayan wasan karshe na Euro 2004. Barcelona ta amince da biyan Yuro miliyan 15 a tsabar kuɗi, da cikakken haƙƙin Ricardo Quaresma na Porto, wanda ya sanya Quaresma akan Yuro miliyan 6.
A ranar 14 ga Mayun 2005, Deco ya buga kunnen doki da Levante, wanda ya ba Barcelona kofin La Liga na 17. An kuma ba shi kyautar gwarzon dan wasan Barcelona a kakar wasa ta 2005–06.<ref>"FACTO RELEVANTE" (PDF). FC Porto. 6 July 2004. Archived from the original (PDF) on 5 December 2010. Retrieved 28 April 2014</ref>
Deco ya zira kwallaye biyu a gasar Supercopa de España na 2006, wanda Barça ta lashe. Deco ya sake lashe kyautar gwarzon dan wasan tsakiya na UEFA har yanzu saboda rawar da ya taka a gasar cin kofin zakarun Turai na UEFA Champions League na Barca, wanda ya ba shi damar shiga rukunin 'yan wasa na musamman wadanda suka lashe kyautar guda fiye da sau daya tare da kungiyoyi daban-daban, bayan da ya lashe gasar zakarun Turai a baya tare da Porto. An kuma ba shi kyautar zinare a gasar cin kofin duniya ta kungiyoyin kwallon kafa na FIFA da kuma gwarzon dan wasa, duk da rashin nasara a wasan karshe a hannun Internacional.<ref>Pereira, Marco (21 August 2006). "Deco blasts brace as Barcelona win Spanish Supercopa". portugoal.net. Archived from the original on 24 July 2008. Retrieved 28 April 2014.</ref>
=== Chelsea ===
Deco ya ci wa Chelsea bugun fanariti a 2008 A ranar 30 ga Yuni 2008, ƙungiyar Premier ta Chelsea ta rattaba hannu kan Deco daga Barcelona akan kwangilar shekaru uku akan Yuro miliyan 10 (£8 miliyan). Shi ne dan wasan farko da ya fara sayen sabon kocin Chelsea Luiz Felipe Scolari, wanda ya taba zama babban kocin kungiyar kwallon kafa ta Portugal. Deco ya ci kwallo a wasansa na farko da yadi 30 a wasan da suka yi nasara da Portsmouth da ci 4-0. Deco ya ci gaba da taka leda ta hanyar zura kwallo a wasansa na biyu a Chelsea, bugun daga kai sai mai tsaron gida da Wigan Athletic. Wannan wasan ya kai shi lashe kyautar gwarzon dan wasan Premier na watan na Agusta. Deco ya fara buga gasar zakarun Turai a Chelsea a ranar 16 ga Satumba. Deco ya ji rauni a lokacin horo, amma ya dawo daga raunin cinyarsa a ranar 19 ga Oktoba kuma ya zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Middlesbrough. An kore shi a wasan da Roma ta doke su da ci 3–1 a ranar 4 ga Nuwamba 2008. Sannan ya zura kwallo a ragar Bolton Wanderers a ranar 6 ga Disamba.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1977]]
26e36g70362aysxstgrvszaf2jq54uo
831952
831951
2026-05-07T17:52:01Z
Saad Nuhu
43323
831952
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Anderson Luís de Souza OIH''' (an haife shi 27 ga Agusta 1977), kuma aka sani da Deco (lafazin Portuguese: [ˈdɛku]), ɗan asalin ƙasar [[Brazil]] ne tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Portugal wanda da farko ya taka rawa a matsayin ɗan wasan gaba ko na tsakiya.<ref>"AN ODE TO DECO". footballtimes. 27 May 2020</ref> An haife shi kuma ya girma a Brazil, ya sami shaidar zama ɗan ƙasar Portugal kuma ya buga wa [[Portugal]] wasa. A halin yanzu yana aiki a matsayin darektan wasanni na [[Barcelona]].
Deco yana ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka lashe gasar zakarun Turai tare da kungiyoyi biyu, tare da Porto a 2004 da Barcelona a 2006. An ba shi kyautar gwarzon dan wasan kwallon kafa na Uefa da UEFA Best Midfielder a Porto's [[UEFA Champions League|UEFA Champions League]] lokacin da Porto ta lashe gasar zakarun Turai kuma an nada shi Man of the Match a 2004 UEFA Champions League Final. Deco shine dan wasa na farko da ya lashe kyautar dan wasan tsakiya na UEFA tare da kungiyoyi biyu, [[Porto]] da [[Barcelona]]. An ba shi kyautar 2006 FIFA Club World Cup Golden Ball da kuma gwarzon dan wasa a wasan karshe duk da rashin nasara a hannun Internacional.
Deco ya sami takardar zama ɗan ƙasar Portugal a shekara ta 2002 bayan ya kammala shekaru biyar na zama na ƙasar Portugal, kuma daga baya ya zaɓi buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a duniya. Ya buga musu wasanni 75, inda ya taka leda a Gasar Cin Kofin Zakarun Turai guda biyu da Gasar Cin Kofin Duniya na [[FIFA]] guda biyu, ya kai wasan karshe na Euro 2004, ya kuma kai matsayi na hudu a gasar cin kofin duniya ta 2006.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a São Bernardo do Campo, Deco ya shafe lokaci a Korintiyawa yana matashi, yana fafatawa a gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior a gare su. A cikin fitowar 1997, Benfica ta aika Toni don duba gasar, kuma nan da nan ya lura Deco, yana ba da shawarar sanya hannu. A cikin Yuni 1997, Benfica ya sayi haƙƙinsa daga CSA kuma nan da nan ya aika shi aro (tare da ɗan'uwan Caju na Brazil) zuwa ƙungiyar gonakin su, Alverca. Bayan ya taimaka musu su ci gaba da zama babban mataki a kakar 1997-98 ta hanyar zura kwallaye 13 a wasanni 32, ya koma Benfica a watan Yulin 1998. Duk da haka, ya bar Salgueiros don musanyawa ga Nandinho, wanda ya tafi akasin haka. Lokacin da Nuno Gomes ya tambaye shi a cikin hira da FourFourTwo dalilin da yasa bai zauna ba kuma ya zama almara a Benfica, Deco ya ce, "it ta yanke shawarar, ba yanke shawarata ba ne. Ba su so ni ba. Kocin shi Graeme Souness a lokacin. Ni matashi ne kuma Benfica na bukatar wasu 'yan wasa. "<ref>Deco: 'At Chelsea, the players spoke directly to the directors over Scolari. That wasn't good'". FourFourTwo. 11 March 2015. Retrieved 10 September 2015.</ref>
A Salgueiros, Deco ya sami raunuka da rauni kuma ya yi 'yan bayyanuwa kawai, har sai da Porto ta saya shi a cikin Maris 1999, a lokacin da ya lashe taken gasar. António Simões ya yi la'akari da sakinsa daga Benfica da nasarar da ya samu tare da Porto a matsayin "kuskure na tarihi", yayin da Toni ya ce ya gani a Deco, magajin [[Rui Costa]] da kulob din ke bukata tun bayan tafiyarsa.<ref>"Toni descobriu Deco: "Erro histórico do Benfica"" [Toni, who discovered Deco: "Historical mistake from Benfica"]. Maisfutebol (in Portuguese). 26 August 2013. Retrieved 10 September 2015</ref>
=== Porto ===
A kakarsa ta farko tare da Porto, Deco ya zura kwallo a raga bayan dakika 30.08 kacal a wasan da suka yi waje da Molde a gasar zakarun Turai ta 1999–2000.<ref>"Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
A karkashin jagorancin koci [[José Mourinho]] a kakar 2002-03, Deco ya ci kwallaye 10 a wasanni 30 kuma ya karbi katin gargadi 17 da kuma jan kati 1. Ya kasance daya daga cikin manyan 'yan wasan da Porto ta doke Celtic da ci 3-2 a wasan karshe na cin kofin UEFA a waccan shekarar. A cikin kakar 2003-04, Deco ya taimaka wa Porto ta sake dawo da kambun kasa kuma ya jagoranci kungiyar zuwa 2004 UEFA Champions League Final, wanda Porto ta ci [[Monaco]] 3-0, inda ya zira kwallo ta biyu a wasan. Shi ne babban mai bayar da taimako a gasar zakarun Turai, kuma ya sha fama da kura-kurai a gasar zakarun Turai a waccan kakar. A waccan kakar, Deco ya kuma lashe kyautar gwarzon dan wasan kulob na UEFA da kuma kyautar mafi kyawun dan wasan tsakiya a gasar.<ref>Molde 0–1 Porto". UEFA. 15 September 1999</ref>
=== Barcelona ===
An cimma yarjejeniya tsakanin Porto da Barcelona washegarin bayan wasan karshe na Euro 2004. Barcelona ta amince da biyan Yuro miliyan 15 a tsabar kuɗi, da cikakken haƙƙin Ricardo Quaresma na Porto, wanda ya sanya Quaresma akan Yuro miliyan 6.
A ranar 14 ga Mayun 2005, Deco ya buga kunnen doki da Levante, wanda ya ba Barcelona kofin La Liga na 17. An kuma ba shi kyautar gwarzon dan wasan Barcelona a kakar wasa ta 2005–06.<ref>"FACTO RELEVANTE" (PDF). FC Porto. 6 July 2004. Archived from the original (PDF) on 5 December 2010. Retrieved 28 April 2014</ref>
Deco ya zira kwallaye biyu a gasar Supercopa de España na 2006, wanda Barça ta lashe. Deco ya sake lashe kyautar gwarzon dan wasan tsakiya na UEFA har yanzu saboda rawar da ya taka a gasar cin kofin zakarun Turai na UEFA Champions League na Barca, wanda ya ba shi damar shiga rukunin 'yan wasa na musamman wadanda suka lashe kyautar guda fiye da sau daya tare da kungiyoyi daban-daban, bayan da ya lashe gasar zakarun Turai a baya tare da Porto. An kuma ba shi kyautar zinare a gasar cin kofin duniya ta kungiyoyin kwallon kafa na FIFA da kuma gwarzon dan wasa, duk da rashin nasara a wasan karshe a hannun Internacional.<ref>Pereira, Marco (21 August 2006). "Deco blasts brace as Barcelona win Spanish Supercopa". portugoal.net. Archived from the original on 24 July 2008. Retrieved 28 April 2014.</ref>
=== Chelsea ===
Deco ya ci wa Chelsea bugun fanariti a 2008 A ranar 30 ga Yuni 2008, ƙungiyar Premier ta Chelsea ta rattaba hannu kan Deco daga Barcelona akan kwangilar shekaru uku akan Yuro miliyan 10 (£8 miliyan). Shi ne dan wasan farko da ya fara sayen sabon kocin Chelsea Luiz Felipe Scolari, wanda ya taba zama babban kocin kungiyar kwallon kafa ta Portugal. Deco ya ci kwallo a wasansa na farko da yadi 30 a wasan da suka yi nasara da Portsmouth da ci 4-0. Deco ya ci gaba da taka leda ta hanyar zura kwallo a wasansa na biyu a Chelsea, bugun daga kai sai mai tsaron gida da Wigan Athletic. Wannan wasan ya kai shi lashe kyautar gwarzon dan wasan Premier na watan na Agusta. Deco ya fara buga gasar zakarun Turai a Chelsea a ranar 16 ga Satumba. Deco ya ji rauni a lokacin horo, amma ya dawo daga raunin cinyarsa a ranar 19 ga Oktoba kuma ya zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da [[Middlesbrough FC|Middlesbrough]]. An kore shi a wasan da Roma ta doke su da ci 3–1 a ranar 4 ga Nuwamba 2008. Sannan ya zura kwallo a ragar Bolton Wanderers a ranar 6 ga Disamba.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1977]]
kcnmd5497dt5ep90lbzwgonpgc3hn6b
1954 Anglo-Egyptian evacuation agreementAngloAnglo
0
102900
831805
644927
2026-05-07T13:33:05Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831805
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
A ranar 19 ga watan Oktoba, 1954, an sanya hannu kan '''yarjejeniyar ƙaura daga Anglo-Masar ta 1954''' ("Shugabannin Yarjejeniyar"), wanda ya kawo ƙarshen fiye da shekaru saba'in na mamayar [[Birtaniya|Birtaniyya]] na yankin Suez Canal na fiye da watanni huɗu, har sai da Burtaniya ta sake mamayewa. Lokacin da Biritaniya ta yi watsi da kasancewarta a wasu sassan [[Misra|Masar]] bayan ƙarshen [[Yaƙin Duniya na II|yakin duniya na biyu]], ta ci gaba da ajiye dakarunta a sansanoni da dama, da filayen jiragen sama, da sauran wuraren aikin soja a kan mashigar ruwa. <ref>{{Cite web |title=Anglo-Egyptian Agreement {{!}} British-Egyptian history [1954] {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Anglo-Egyptian-Agreement |access-date=28 April 2025 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Yarjejeniyar dai ta kawo ƙarshen [[Tarihin Masar a ƙarƙashin Burtaniya|mamayar da Birtaniyya]] ke yi a Masar, tare da maido da cikakken 'yancin kai da kuma 'yancin cin gashin kai na Masar. Tasirin yarjejeniyar gaggawa ta Suez mai zubar da jini wanda ya haifar da asarar rayuka sama da 450 ga Birtaniyya kuma sarrafa magudanar ruwa ya zama ƙalubale ga Burtaniya. Ita ma Birtaniyya ta sanya hannu kan yarjejeniyar a wani yunkuri na gyara alaka da Masar ƙarƙashin sabuwar gwamnatin mulkin soja. A ranar 18 ga watan Yuni, 1956, sojan Birtaniya na ƙarshe ya bar Masar. <ref>{{Cite journal |last=Selak |first=Charles B. |date=1955 |title=The Suez Canal Base Agreement of 1954 |url=https://www.jstor.org/stable/2194417 |journal=The American Journal of International Law |volume=49 |issue=4 |pages=487–505 |doi=10.2307/2194417 |issn=0002-9300 |url-access=subscription}}</ref> An kusan kwace yarjejeniyar lokacin da Birtaniya, Faransa suka koma Suez da Isra'ila suka mamaye Sinai, a lokacin rikicin Suez daga ranar 31 ga watan Oktoba - 7 Nuwamba 1956. <ref name="Varble, Derek, p. 21">{{Harvard citation no brackets|Varble|2003}}</ref>
== Tarihi ==
An fara [[Tarihin Masar a ƙarƙashin Burtaniya|Ingila ta fara mamayar a Masar]] a shekara ta 1882 lokacin da sojojin Birtaniya ƙarƙashin jagorancin Sir Garnet Wolseley suka shiga tsakani don murkushe boren kishin ƙasa ƙarƙashin jagorancin jami'in Masar Ahmed Urabi, wanda ya kai ga yakin Anglo-Masar na shekarar 1882. Bayan shan kaye a Kafr El Dawwar, sojojin Birtaniya sun canza tsare-tsare tare da fatattakar Sojojin Masar A yakin Tell El Kebir, suna zuwa Alkahira kyauta. A sakamakon haka, Urabi ya miƙa wuya kuma ya yi hijira zuwa [[Sri Lanka|Ceylon]] ([[Sri Lanka]] a yau). Birtaniya ta ba da hujjar shiga tsakani da buƙatar kare muradun Birtaniyya, musamman ma kogin Suez, wanda ke da muhimmanci ga daular mulkin mallaka da kuma hanyoyin kasuwanci na Biritaniya. Masar ta ci gaba da zama Ottoman Vassal mai suna tare da daularta, soja da tsarin shari'a. Masar ta zama kasa mai cin gashin kanta ta Daular Usmaniyya kuma ta zama ƙasa mai cin gashin kanta a lokacin hawan Muhammad Ali kan karagar mulki musamman bayan yakin Masar da Ottoman.
A cikin shekarar 1914, lokacin [[Yaƙin Duniya na I|yakin duniya na 1]], Birtaniya ta ayyana Masar a matsayin mai karewa, wanda ya kawo ƙarshen mulkin mallaka na [[daular Usmaniyya]] a kan ƙasar. Masar ta zama mai kariyar Biritaniya a matsayin Masarautar Masarautar Masar, ta maido da sultan da Ottoman suka lalata a shekarar 1517. Tashe-tashen hankula a shekarar 1919 wanda ya kai ga juyin juya halin Masar na 1919, wanda jam'iyyar Wafd ke jagoranta, tana neman cikakken 'yancin kai. Yayin da Birtaniyya da farko suka yi tsayin daka wajen bai wa Masar 'yancin kai, ra'ayoyi da zanga-zangar 'yan kishin ƙasa da suka yaɗu, tare da matsin lamba na yakin duniya na ɗaya, sun tilastawa Birtaniya yin shawarwari da shugabannin siyasar Masar.
A cikin shekarar 1922, Biritaniya ta amince da 'yancin kai na Masar a matsayin Masarautar Masar, kodayake wannan 'yancin kai ne. A shekara ta 1936, gwamnatin wafdist ta rattaba hannu kan yerjejeniyar Anglo-Masar ta 1936 wadda ta sa Birtaniyya ta janye daga dukkan yankunan Masar in ban da Suez Canal da Sudan. Yarjejeniyar 1936 ta kawo ƙarshen tasirin Birtaniyya a siyasar cikin gida ta Masar amma Biritaniya ta ci gaba da yin tasiri a kan manufofin ketare na Masar da harkokin tsaro. Biritaniya ta koma sauran yankunan Masar a takaice a lokacin yakin duniya na biyu amma ta koma yankin Canal na Suez a shekara ta shekarar 1947. <ref>{{Cite web |date=28 February 2022 |title=Unilateral declaration of Egyptian independence – archive, 1922 |url=https://www.theguardian.com/world/2022/feb/28/unilateral-declaration-of-egyptian-independence-1922 |access-date=5 May 2025 |website=The Guardian}}</ref>
A cikin shekarar 1951, gwamnatin Wazirist ta soke yerjejeniyar 1936, ta kaurace wa kayayyakin Birtaniyya, ta haramta abinci da ayyuka daga sansanonin Birtaniyya ta hanyar mashigar ruwa ta Suez da kuma ɗaukar nauyin hare-haren ‘yan bindiga a kan sojojin Birtaniyya da ‘yan kishin ƙasa na Masar suka yi, wanda ya kai ga Gaggawar Suez. A ranar 25 ga watan Janairun shekarar 1952 ne sojojin Birtaniya suka kai wa 'yan sanda hari a Isma'iliyya wanda ya yi sanadin mutuwar 'yan sandan Masar 56 da sojojin Birtaniya 13. Washegari, gobarar Alkahira ta auku. A watan Yulin 1952, ƙananan hafsoshi a cikin sojojin Masar da aka fi sani da Free Officers suka hambarar da [[Farouk of Egypt|Sarki Farouk]] a juyin mulki tare da soke sarauta a shekara ta gaba, tare da ayyana jamhuriya. A shekara mai zuwa, an sanya hannu kan yarjejeniyar. <ref>{{Cite web |title=15. Egypt (1922-present) |url=https://uca.edu/politicalscience/home/research-projects/dadm-project/middle-eastnorth-africapersian-gulf-region/egypt-1922-present/ |access-date=28 April 2025 |website=uca.edu |publisher=DADM Project, University of Central Arkansas |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513042049/https://uca.edu/politicalscience/home/research-projects/dadm-project/middle-eastnorth-africapersian-gulf-region/egypt-1922-present/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Parkes |first=Pamela |date=23 October 2016 |title=The Suez Emergency: The forgotten war of the conscript soldier |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-36985325 |access-date=28 April 2025 |website=BBC News}}</ref>
== Yarjejeniya ==
A ranar 27 ga watan Yuli, 1954, masu shiga tsakani na Biritaniya da Masar suka kaddamar da daftarin "Shugabannin Yarjejeniyar", wanda ya kafa wani tsari na yarjejeniyoyin da za su gudanar da amfani da Birtaniyya a nan gaba na tashar ruwa ta Suez a lokacin yakin da kuma jagorantar wakilan gwamnatocin biyu a ci gaba da kokarin da suke yi na yin shawarwarin cimma matsaya.<ref name="AutoC4-6">{{cite web |title=Memorandum of Conversation, by the Deputy Assistant Secretary of State for Near Eastern, South Asian, and African Affairs (Hare) |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1952-54v09p2/d1348 |website=Foreign Relations of the United States, 1952–1954, The Near and Middle East, Volume IX, Part 2 |publisher=Office of the Historian, U.S. Department of State |access-date=5 May 2025}}{{source-attribution}}</ref> Shugabannin yarjejeniyar da ta tanadi janye sojojin Birtaniya daga yankin magudanar ruwa a cikin watanni da sanya hannun; Masu fasaha na farar hula 1,200 ne za su kula da ginin, wanda 800 na iya kasancewa daga wajen [[Misra|Masar]]. Birtaniyya tana da hakkin mayar da sojojinta sansanin Suez Canal na tsawon shekaru 7 ba tare da wani hakki na tsawaita wannan lokacin ba kuma an ba su damar yin hakan ne kawai idan Masar ta fuskanci harin kai tsaye.
A cikin yanayi na gaggawa ko barazanar hari, aikin Masar ya keɓe ne kawai don tuntuɓar [[Birtaniya|Burtaniya]]. Bugu da kari, an takaita fagen ta'addanci, kai tsaye ko barazana, a Gabas ta Tsakiya zuwa Masar ko wata kasa ta Larabawa da Turkiyya. An cire Iran da [[Isra'ila]]. Yarjejeniyar ta kuma amince da mashigar ruwa ta Suez a matsayin wani muhimmin yanki na Masar; Ƙasar Ingila za ta kasance tana da matsayi ɗaya da sauran masu amfani da hanyar ruwa; kuma Masar ta yi alƙawarin bin ƙa'idodin Yarjejeniyar Constantinople ta 1888 game da yin amfani da Canal na Suez kyauta ga dukkan ƙasashe.<ref name="AutoC4-6"/>
Yarjejeniyar dai ta haramtawa Biritaniya samun ci gaba na soja na dindindin, ko sarrafa siyasa ko kuma fadar albarkacin bakinta a cikin harkokin cikin gidan Masar. Hakan ya kasance don tabbatar da cewa yuwuwar kasancewar sojojin Birtaniyya ba zai shafi ikon mulkin Masar ba na tsawon shekaru 7. Biritaniya ce kawai take da ikon kafa dakaru a mashigar ruwa ta Suez kuma dole ne ta nemi kuma ta sami amincewar Masar don komawa sansanonin magudanar ruwa a cikin shekaru 7 kuma idan Birtaniyya ta yi sojojinta, to zai kasance don dalilai na soji ba mamaya ko iko da Masar ba.<ref name="AutoC4-6"/>
Tattaunawar ta ci gaba a kan tabbataccen yarjejeniyar, kuma a ranar 19 ga watan Oktoba, 1954, wakilan Masar da Birtaniya sun sanya hannu kan yarjejeniyar karshe wadda ta soke tare da maye gurbin yarjejeniyar Anglo-Masar ta 1936. An yi musayar kayan aikin tabbatar da Yarjejeniyar Anglo-Masar a Alkahira a ranar 6 ga watan Disamba, 1954.<ref name="AutoC4-6"/>
== Duba kuma ==
* Yaƙin Anglo-Masar
* Juyin juya halin Masar 1919
* [[Juyin juya halin Masar na 1952]]
* 1936 Yarjejeniyar Anglo-Masar
* Suez Emergency
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
oeer3ofcyhgfi88hj53bovleesm1eaz
Abd al-Rahman al-Jamal
0
103429
831887
785121
2026-05-07T15:47:11Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831887
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Abdel Rahman Al Jamal''' ɗan siyasan Falasdinu ne kuma memba a Majalisar Dokokin Falasɗinawa ta 2.
==Tarihin Rayuwa==
An haifi Jamal a sansanin 'yan gudun hijira na Nuseirat, a Gaza. A shekarar 1987 ya kammala digirinsa na farko a kasar Falasdinu. Ya kammala digirinsa na biyu da PhD a jami'ar Jordan.<ref name=":0">{{Cite web |title=How Hamas keeps hostages in the heart of Gaza, alongside families, children |url=https://www.israelhayom.com/2024/06/14/this-ow-hamas-keeps-hostages-in-the-heart-of-gaza-alongside-families-and-children/ |access-date=2024-06-18 |website=www.israelhayom.com}}</ref>
Jamal shi ne shugaban ilimin addinin musulunci a jami'ar musulunci ta Gaza.<ref name=":1">{{Cite web |title=Abdel Rahman Al Jamal - Who is Abdel Rahman Al Jamal |url=https://www.webgaza.net/gaza_strip/deir_el_balah/people_profiles/Jamal_Abdel-Rahman.htm |access-date=2024-06-18 |website=www.webgaza.net |archive-date=2015-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150606091706/http://www.webgaza.net/gaza_strip/deir_el_balah/people_profiles/Jamal_Abdel-Rahman.htm |url-status=dead }}</ref>
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1961]]
[[Category:Rayayyun Mutane]]
6754c2we2tvvih85aiz64b4asr1rzwe
Abdalaziz Alhamza
0
103454
831888
785125
2026-05-07T15:51:07Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831888
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Abdalaziz Alhamza''' (Larabci: عبدالعزيز الحمزة) (wani lokaci Aziz Alhamza, Abdul Aziz Al-Hamza, Abdel Aziz al-Hamza; an haife shi a Raqqa, 1991), ɗan jaridar Siriya ne, mai fafutukar kare haƙƙin ɗan adam kuma mai horar da IT. Alhamza abokin shirin Tsaro ne na kasa da kasa a New America (kungiyar), shi ma abokin aiki ne kuma Jagoran ƙarni na gaba a Cibiyar McCain,<ref name="auto10">{{cite web|title=Fellow, International Security Program|url=https://www.newamerica.org/our-people/abdalaziz-alhamza/|publisher=New America|access-date=2025-08-20|archive-date=2021-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921130333/https://www.newamerica.org/our-people/abdalaziz-alhamza/|url-status=dead}}</ref><ref name="auto11">{{cite web|title=CEO and Leader|url=https://thenewnow.org/our-leaders/abdalaziz-alhamza/#more-47|last=|first=|date=August 2018|website=The NewNow|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806153619/https://thenewnow.org/our-leaders/abdalaziz-alhamza/ |archive-date=2020-08-06 |access-date=}}</ref> Shi ne Shugaba kuma ɗaya daga cikin shugabannin The NewNow wanda ƙungiyar duniya ce ta shugabanni masu tasowa waɗanda ke fuskantar ƙalubale mafi tsanani a duniya. Shi ne kuma wanda ya assasa kuma mai magana da yawun kungiyar Raqqa ta Shiru (RBSS) wacce kungiya ce mai zaman kanta, mai zaman kanta wacce ta fallasa irin ta'asar da kungiyar ISIS da sauran kungiyoyi ke aikatawa a Siriya da kuma gwamnatin Siriya. Alhamza ya fara zanga-zangar nuna rashin amincewa da gwamnatin Syria a shekara ta 2011 kuma gwamnatin kasar ta kama shi sau uku a shekarar 2012.
Kungiyar Islamic State (ISIS) ta yi masa tambayoyi fiye da sau daya game da fafutukarsa. Bayan da ISIS ta karbe garinsu na Raqqa a watan Janairun 2014, ya tsere zuwa Turkiyya ya fara Raqqa ana kashe shi (RBSS) tare da abokansa don nuna gaskiyar rayuwa a Raqqa da ISIS. Sir Richard Branson da Virgin Unite sun ba Alhamza lambar yabo ta Wonder of Humanity. a shekarar 2015, Alhamza ya samu lambar yabo ta CPJ ta kasa da kasa ta ‘Yancin ‘Yan Jaridu daga Kwamitin Kare ‘Yan Jarida kuma an sanya masa suna a Matsayin Masu Tunanin Duniya ta Manufofin Kasashen Waje. A cikin 2016, ya ba da lambar yabo ta Ischia International Journalism Award, Kyautar Jajircewar Jama'a da sauran kyaututtuka a madadin RBSS. An nuna Alhamza a cikin shirin "Birnin Fatalwa" wanda ya biyo bayan Tafiyar Alhamza da abokan aikinsa. Alhamza ya kammala karatunsa na digiri a fannin kimiyyar halittu (Biochemistry) a tsangayar kimiyya da ke Raqqa wadda ke cikin jami'ar Al-Furat.
A cikin Janairu 2016, International Business Times ya bayyana RBSS a matsayin "mafi aminci tushen bayanai daga cikin Raqqa." Masanin tarihin Jamus Michael Wolffsohn ya kwatanta RBSS zuwa White Rose, kungiyar juriya a lokacin Reich na uku.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haifaffun 1991]]
nna34cnb0rozi1ipjmamgku2v7f2o9v
Afrapix
0
104533
832264
654449
2026-05-08T00:06:26Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832264
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Afrapix''' wata hukuma ce ta masu daukar hoto da masu sana'a wadanda suka yi adawa da wariyar launin fata a Afirka ta Kudu kuma suka rubuta Afirka ta Kudu a cikin shekarun 1980. An kafa kungiyar ne a shekarar 1982 kuma ta rushe kanta a shekarar 1991.
== Game da Afrapix ==
Afrapix ta sami tallafi mai zaman kanta daga membobinta, wadanda baƙar fata ne da fari. Kungiyar ta sami ra'ayoyi na kasa da kasa, yayin da aka yi amfani da hotunan su a duk faɗin duniya. Oxfam ta yi amfani da hotuna da wasu mambobin Afrapix suka dauka don kwatanta littafin su na 1990 'Muna kuka don ƙasarmu: Ma'aikatan gona a Afirka ta Kudu', kuma an yi amfani da wasu hotunan Afrapiw a cikin Oxfam's 'Front Line Africa: The Right to a Future' (1990). Membobin Afrapix sun ɗauki hotunan ayyukansu kuma sun gudanar da bita a cikin al'ummomin baƙar fata waɗanda suka mai da hankali kan daukar hoto da karatu da rubutu ta hanyar zane-zane. Membobin Afrapix sun raba ilimin fasaha yayin da suke jagorantar mutane a waɗannan yankuna.
Kamar yadda aka san lokacin da "shekaru na gwagwarmaya," hotuna da ayyukan da aka samar ta hanyar Afrapix an lakafta su da "hoton gwagwarmayar". Yawancin masu daukar hoto sun dauki kansu a matsayin masu gwagwargwaje na siyasa ko suna da ajanda na siyasa, kuma sun yi aiki don wayar da kan jama'a game da mugunta na wariyar launin fata. Masu zane-zane daban-daban na Afrapix sun yarda cewa su ƙungiya ce da ke aiki da wariyar launin fata, amma wahayi sun fito ne daga wurare daban-daban.
Yawancin hotunan sun kasance na tarurruka ko zanga-zangar, lokuta na zalunci na iko, da kuma yankuna masu talauci. Kylie Thomas ta ba da shawarar cewa tarihin daukar hoto na zamantakewa a zamanin Afrapix mai yiwuwa ya fi rikitarwa da bambanci fiye da yadda ake ba da shawara, musamman lokacin da ake nazarin aikin mata masu daukar hoto kamar Gille De Vlieg da Gisèle Wulfsohn.<ref>Kylie Thomas, "[http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0259-01902012000100010&script=sci_arttext Wounding apertures: Violence, affect and photography during and after apartheid]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''Kronos'' 38 (2012).</ref> <ref>Annabelle Wienand, "[http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0259-01902012000100009&script=sci_arttext Portraits, publics and politics: Gisele Wulfsohn's photographs of HIV/AIDS, 1987–2007]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", ''Kronos'' 38 (2012).</ref><ref>"[http://www.sahistory.org.za/topic/afrapix-timeline-1978-1991 Afrapix timeline 1978–1991]", South Africa History Online.</ref>
Ana iya samun cikakken jadawalin Afrapix a shafin yanar gizon Tarihin Tarihin SA.<ref>{{Cite web |title=Afrapix timeline 1978 - 1991 | South African History Online |url=http://www.sahistory.org.za/topic/afrapix-timeline-1978-1991 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101112813/http://www.sahistory.org.za/topic/afrapix-timeline-1978-1991 |archive-date=1 November 2013 |access-date=17 February 2014}}</ref>
== Ka'idoji da Manufofin ==
Paul Weinberg, daya daga cikin wadanda suka kafa Afrapix, ya ce Afrapich na da niyyar zama "ofishin hukuma da ɗakin karatu na hoto da kuma motsa daukar hoto" (duba 'Art and the End of Apartheid', Peffer, 2009, shafi na 254) kuma ya saita wannan a cikin mahallin ranar: <blockquote>Ba za a iya raba daukar hoto daga batutuwan siyasa, zamantakewa da ke kewaye da mu kowace rana ba. A matsayin masu daukar hoto muna da hannu sosai a cikin waɗannan matakai - ba kayan aiki ba ne amma muna taka rawa a hanyar da muka zaɓa don yin maganganunmu.</blockquote>
== Mambobin ==
Joseph Alfers, Peter Auf de Hyder, Omar Badsha, Steve Hilton Barber, Gille na Vlieg, Graham Goddard, Dave Hartman, Lesley Lawson, Chris Ledochowski, John Liebenberg, Herbert Mabuza, Humphrey Phakade "Pax" Magwaza, Kentridge Matabatha, Rafique Mayet, Mxolise Mayo, Vuyi Lesley Mbalo, Peter McKenzie, Roger Meintjies, Eric Miller, Santu Mofokeng, Des Moodliar, Cedric Nunn, Billy Paddock, Rajg Paul Pargne, Zulberg, Z Z Z Zonn, Z Zube, Zullyberg, Zonn, Ze Ze Ze Zezberg, Zul
== Rikici ==
Masu daukar hoto sun sanya kansu cikin hadari a duk lokacin da suka yi aiki, saboda cewa hukumomi na iya doke su ko ma su harbe su.
Yayinda suke aiki a garuruwa, an kwace ayyukansu a wasu lokuta. An sace kayan aikin wasu mambobin Afrapix. Kulawar 'yan sanda na tsaro ya sanya yanayi da wuya. Hakanan ana iya tsare masu daukar hoto ba bisa ka'ida ba.
Tun da babu mutum ɗaya ko mutanen da ke kula da Afrapix, akwai bambance-bambance na ra'ayoyi da ra'ayoyin tsakanin membobin. Saboda wannan, rashin jituwa ya faru da kuma rarrabuwa tsakanin bangaren siyasa da bangaren takardun mutum, wanda daga baya za a kira shi Southlight.
Har ila yau, akwai zargi da yawa game da ƙungiyar Afrapix. Wasu sun kalli shi da mummunar ra'ayi wadanda suka yi tunanin kungiyar ta nuna kawai baƙar fata na Afirka a matsayin marasa iko. Masu daukar hoto na Afrapix da kansu sun ce sun ji matsin lamba don cika ra'ayoyin su ta hanyar hotunan su.
== Ayyuka ==
* Omar Badsha, ed. ''Afirka ta Kudu: Zuciya mai laushi: Essays .'' Cape Town: Gallery Press; New York: Norton, 1986. . {{ISBN|0620091258}}
* Omar Badsha da sauransu, eds. ''Bayan barricades: Shahararren juriya a Afirka ta Kudu: Hotuna daga masu daukar hoto na Afirka ta Kudu ashirin.'' New York: Aperture, 1989. {{ISBN|0-89381-375-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/0-89381-375-3|0-89381-375-3]].
* [Hasiya] Daga kyamarar Verborgen: Zuidafrikaanse aan hoto na censuur ontkomen = Hidden Camera: Hoto na Afirka ta Kudu ya tsere daga Censorship. Amsterdam: Stichting CASA, 1989. {{ISBN|9035107411}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/9035107411|9035107411]].
* Wendy Davies, ''Muna kuka don ƙasarmu: Ma'aikatan gona a Afirka ta Kudu''. Oxfam 1990. {{ISBN|0-85598-143-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/0-85598-143-1|0-85598-143-1]]
* Susannah Smith, Front Line Africa: Hakkin Makomar . Oxfam 1990. {{ISBN|0-85598-103-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/0-85598-103-2|0-85598-103-2]]
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
e0otd8mkzqcw17vvayhkcbivtb4mzod
Afro-Brazilian culture
0
104908
832267
788561
2026-05-08T00:51:42Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832267
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Encontro_estadual_de_maracatus.jpg|thumb|320x320px|A Pernambuco, al'adun Afro-Brazilian na farko da rhythm sun fito: congada da maracatu . A cikin hoton, Maracatu Nação procession a [[Recife]] . <ref>{{Cite web |title=Congada - Festa folclórica une tradições africanas e ibéricas |url=https://educacao.uol.com.br/disciplinas/cultura-brasileira/congada-festa-folclorica-une-tradicoes-africanas-e-ibericas.htm |access-date=2017-03-03 |website=UOL}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |date=2023-05-29 |title=Maracatu: Um ritmo musical e uma forma de manifestação cultural tradicional de Pernambuco |url=https://sopacultural.com/maracatu-um-ritmo-musical-e-uma-forma-de-manifestacao-cultural-tradicional-de-pernambuco/ |access-date=2023-08-16 |website=Sopa Cultural}}</ref>]]
Al'adun Afro-[[Brazil]] shine haɗuwa da bayyanar al'adu a Brazil waɗanda suka sha wahala daga [[Al'adun Afirka]] tun zamanin mulkin mallaka har zuwa yau. Yawancin al'adun Afirka sun isa Brazil ta hanyar cinikin bayi na transatlantic, inda al'adun Turai da na asali suka rinjaye shi, wanda ke nufin cewa halaye na asalin Afirka a cikin al'adun Brazil gabaɗaya sun haɗu da wasu nassoshin al'adu.
A halin yanzu, ana iya gano bangarori masu karfi na al'adun Afirka a fannoni da yawa na al'ummar Brazil, kamar su kiɗa, Addini, abinci, al'adun gargajiya da kuma shahararrun bukukuwa. Jihohin Maranhão, Pernambuco, Alagoas, Bahia, Minas Gerais, Espírito Santo, [[Rio de Janeiro]], [[São Paulo]] da Rio Grande do Sul sune suka fi rinjayar al'adun asalin Afirka saboda yawan bayi da aka karɓa a lokacin cinikin bayi da ƙaurawarsu ta ciki bayan ƙarshen sake zagayowar sukari a Yankin arewa maso gabas.
Kodayake al'adun gargajiya sun ragu a zamanin mulkin mallaka kuma a cikin karni na 19, fannoni na al'adun Brazil na asalin Afirka sun sami tsari na sake darajar daga karni na 20 zuwa gaba wanda har yanzu yana nan a yau.
== Ci gaban tarihi ==
[[Fayil:Rugendas_-_Escravos_Benguela,_Angola,_Congo,_Monjolo.jpg|thumb|Bayin Afirka a Brazil daga kasashe da yawa (Rugendas, c. 1830).]]
Gabaɗaya, a zamanin mulkin mallaka da kuma a cikin karni na 19, asalin al'adun Turai shine mafi daraja a Brazil, yayin da ake yawan watsi da al'adun al'adun Afirka da Brazil, an hana su har ma an haramta su. Addinai na Afro-Brazilian da fasaha na capoeira sau da yawa hukumomi sun hana su. A gefe guda, wasu bayyanar al'adu, kamar congadas da maracatu, da kuma maganganun kiɗa kamar Lundu, an yarda da su har ma da motsa su.<ref name=":0">{{Cite web |date=2012-05-23 |title=Cultura Negra: Nossa gente e nossa história |url=https://vermelho.org.br/2012/05/23/cultura-negra-nossa-gente-e-nossa-historia/ |access-date=2023-08-16 |website=Vermelho}}</ref>
Daga tsakiyar karni na 20 zuwa gaba, maganganun al'adun Afro-Brazilian a hankali sun fara karɓar karɓa da sha'awar ƙwararrun Brazil a matsayin ainihin maganganun fasaha na ƙasa. Koyaya, ba duk bayyanar al'adu ba ne aka yarda da su a lokaci guda. Samba na ɗaya daga cikin maganganun farko na al'adun Afro-Brazilian da za a yi sha'awar lokacin da ya ɗauki matsayi mai daraja a cikin shahararren kiɗa a farkon karni na 20. <ref name=":0"/>
Daga baya, gwamnatin mulkin kama-karya na Estado Novo na Getúlio Vargas ta aiwatar da manufofi don motsa kishin kasa inda za a iya karɓar al'adun Afro-Brazilian a hukumance. A wannan lokacin ne zanga-zangar Makarantar samba ta sami amincewar gwamnati ta hanyar Janar Union of Samba Schools of Brazil, wanda aka kafa a 1934. <ref name=":0"/><ref>{{Cite journal |last=Fernandes |first=Nelson da Nóbrega |date=2012-11-01 |title=ESCOLAS DE SAMBA, IDENTIDADE NACIONAL E O DIREITO À CIDADE |url=https://www.ub.edu/geocrit/sn/sn-418/sn-418-47.htm |journal=Revista Electrónica de Geografía y Ciencias Sociales |volume=16 |issue=416}}</ref>
Haka ya faru da sauran al'adun al'adu. Capoeira, wanda aka dauka a matsayin aikin masu laifi da masu laifi, Mestre Bimba ne ya gabatar da shi a 1953 ga shugaban kasar Vargas, wanda ya kira shi "wasa kawai wasanni na kasa". <ref name=":0"/> <ref>{{Cite web |last=Fernandes |first=Fernanda |date=2020-11-23 |title=Quem foi Mestre Bimba, criador da capoeira regional |url=https://www.multirio.rj.gov.br/index.php/reportagens/16849-quem-foi-mestre-bimba,-criador-da-capoeira-regional |access-date=2023-08-16 |website=MultiRio}}</ref>
Daga shekarun 1950 zuwa gaba, tsanantawa ga addinan Afro-Brazilian ya ragu kuma wani ɓangare na matsakaicin aji na Rio de Janeiro ya karɓi umbanda. A cikin shekaru goma masu zuwa, addinan Afro-Brazilian sun fara yin bikin ne daga fararen masu ilimi.<ref name=":0"/>
A shekara ta 2003, an sanya hannu kan Dokar No. 10.639, wanda ya canza [[Law of Guidelines and Bases of Education|Dokar Jagororin da Tushen Ilimi]] (LDB), wanda ke buƙatar makarantun firamare da sakandare na Brazil su haɗa da koyar da tarihin Afirka da al'adu a cikin tsarin karatun.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web |title=LEI No 10.639, DE 9 DE JANEIRO DE 2003 |url=https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/leis/2003/l10.639.htm |access-date=2023-08-16 |website=Presidency of the Republic}}</ref>
== Nazarin Afirka da Brazil ==
[[Fayil:Sobradomadalena.jpg|thumb|[[Abolition Museum|Gidan Tarihi na Abolition]] - Cibiyar Bayani ta Al'adun Afirka da Brazil, a Recife.]]
An nuna sha'awar al'adun Afro-Brazilian ta hanyar karatu da yawa a fannonin ilimin zamantakewa, ilimin ɗan adam, kabilanci, kiɗa da ilimin harshe, da sauransu, da suka mayar da hankali kan bayyanawa da juyin halitta na tarihin al'adun Afirka-Braziliya. <ref>{{Cite journal |last=Gomes |first=Nilma Lino |date=2008-09-10 |title=EDUCAÇÃO E DIVERSIDADE CULTURAL: REFLETINDO SOBRE AS DIFERENTES PRESENÇAS NA ESCOLA |url=https://files.ufgd.edu.br/arquivos/arquivos/78/NEAB/Educacao%20e%20Diversidade%20Cultural.pdf |journal=Mulheres Negras - do Umbigo Para O Mundo}}</ref>
Yawancin malaman Brazil, kamar lauya Edison Carneiro, mai bincike Nina Rodrigues, marubucin Jorge Amado, mawaki da marubuci daga Minas Gerais Antonio Olinto, marubuci da ɗan jarida João Ubaldo, masanin ilimin ɗan adam da masanin tarihin tarihi [[Raul Lody]], da kuma baƙi kamar masanin ilimin zamantakewa na Faransa Roger Bastide, mai ɗaukar hoto Pierre Verger, masanin binciken kabilanci na Amurka Ruth Landes, da kuma mai zane na Argentina Carybé, waɗanda ba a riga an sadaukar da kansu don tattara bayanai game da al'adun Afirka da su ba, waɗanda ba su yi nazari dalla-Brazilian ba.<ref>{{Cite journal |last=Jensen |first=Tina Gudrun |year=2001 |title=Discursos sobre as religiões afro-brasileiras - Da desafricanização para a reafricanização |url=https://www.pucsp.br/rever/rv1_2001/t_jensen.htm |journal=Estudos da Religião |issue=1 |pages=1–21}}</ref>
Wasu daga cikinsu sun shiga cikin addinan Afro-Brazilian, kamar yadda yake da João do Rio; <ref>{{Cite journal |last=Serafim |first=Vanda Fortuna |last2=Santos |first2=Thauan Bertão dos |title=JOÃO DO RIO E A HISTÓRIA DAS RELIGIÕES AFRO-BRASILEIRAS |url=https://revistas.unilasalle.edu.br/index.php/Mouseion/article/download/1589/1057 |journal=UnilaSalle |volume=17 |issue=1 |pages=41–60}}</ref> an gayyaci wasu su shiga Candomblé a matsayin cikakken mambobi, suna karɓar matsayi na girmamawa kamar [[Obá de Xangô|Obá na Xangô]] a Ilê Axé Opô Afonjá da [[Ogã]] a Ilê Axé Iyá Nassô Oká da Ilê Axá Omin Iyamassê, suna taimakawa kudi don kula da waɗannan terreiros<ref>{{Cite journal |last=Ferreti |first=Sergio |title=Nina Rodrigues e a Religião dos Orixás |url=http://gmbahia.ufba.br/index.php/gmbahia/article/viewFile/307/298 |journal=Gazeta Médica da Bahia |volume=76 |pages=54–59}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Costa |first=José Ricardo da |date=2021 |title=Antonio Olinto: pele branca, alma da África |url=https://ojs.ufgd.edu.br/index.php/Raido/article/view/14545 |journal=Raído |volume=15 |issue=37 |pages=36–50 |doi=10.30612/raido.v15i37.14545 |s2cid=246771676 |doi-access=free}}</ref>
Yawancin firistoci a cikin wallafe-wallafen sun ba da kansu don rubuta tarihin addinan Afro-Brazilian tare da taimakon malaman tausayi ko membobin candomblés. Sauran, tun da sun riga sun sami ilimin ilimi, sun zama marubuta tare da matsayinsu na firistoci, kamar masanan ilimin ɗan adam [[Júlio Santana Braga]] da [[Vivaldo da Costa Lima]], iyalorishás Mãe Stella da Giselle Cossard Binon - Omindarewa, farfesa Agenor Miranda, lauya Cléo Martins da farfesa ilimin zamantakewa [[Reginaldo Prandi]], da sauransu.<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Cleidiana |date=2015-01-29 |title=Entrevista Júlio Braga: "Sou criança em relação a esse mundo milenar" |url=https://www.geledes.org.br/entrevista-julio-braga-sou-crianca-em-relacao-esse-mundo-milenar/ |access-date=2023-08-16 |website=Portal Geledés}}</ref><ref>{{Cite web |date=2010-09-22 |title=Morre antropólogo Vivaldo da Costa Lima |url=https://www.correio24horas.com.br/salvador/morre-antropologo-vivaldo-da-costa-lima-0910 |access-date=2023-08-16 |website=Correio do Povo}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-04-25 |title=Mãe Stella de Oxóssi é eleita membro da Academia de Letras da Bahia |url=https://politicalivre.com.br/2013/04/mae-stella-de-oxossi-e-eleita-para-academia-de-letras-da-bahia/ |access-date=2023-08-16 |website=Política Livre |archive-date=2023-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230816162459/https://politicalivre.com.br/2013/04/mae-stella-de-oxossi-e-eleita-para-academia-de-letras-da-bahia/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Ribeiro |first=Bruno |title=Mãe de Santo à francesa |url=http://www.revistabrasileiros.com.br/edicoes/16/textos/372/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102034658/http://www.revistabrasileiros.com.br/edicoes/16/textos/372/ |archive-date=2010-01-02 |access-date=2023-08-16 |website=Brasileiros}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lobo |first=Flavio |date=2013-01-09 |title=Entrevista: Reginaldo Prandi estuda religiões afro-brasileiras |url=http://redeglobo.globo.com/globouniversidade/noticia/2013/01/entrevista-reginaldo-prandi-estuda-religioes-afro-brasileiras.html |access-date=2023-08-16 |website=G1}}</ref>
== Addini ==
[[Fayil:Igreja_do_Rosário_dos_Homens_Pretos_(3597939043).jpg|thumb|Cocin Our Lady of the Rosary of the Black Men of Olinda shine coci na farko a Brazil mallakar 'yan uwan baki.<ref>{{Cite journal |title=Inventário dos Lugares de Memória do Tráfico Atlântico de Escravos e da História dos Africanos Escravizados no Brasil |url=http://www.labhoi.uff.br/sites/default/files/4_inventario_igrejas.pdf |journal=UFF}}</ref>]]
Gabaɗaya, baƙi da aka kawo daga Afirka a matsayin bayi an yi musu baftisma nan da nan kuma an tilasta musu bin [[Cocin katolika|Katolika]]. Koyaya, juyowa ba ta da ma'ana kuma addinan asalin Afirka sun sami damar kasancewa ta hanyar aikin sirri ko haɗin kai tare da Katolika. Wasu addinan Afro-Brazilian har yanzu suna kula da yawancin al'adun Afirka, kamar su candomblé da [[Xangô do Nordeste|xangô]] na gargajiya a yankin arewa maso gabas; wasu an kafa su ne ta hanyar haɗin addini, kamar su Batuke, Tambor na mina, [[xambá]] da umbanda.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ferreti |first=Mundicarmo |year=1997 |title=TAMBOR DE MINA E UMBANDA: O culto aos caboclos no Maranhão |url=http://www.repositorio.ufma.br:8080/jspui/handle/1/205 |journal=GPMINA |issue=39}}</ref><ref name=":2">{{Cite journal |last=Motta |first=Roberto |date=1998 |title=O ÚTIL, O SAGRADO E O MAIS-QUE-SAGRADO NO XANGÔ DE PERNAMBUCO |url=https://www.scielo.br/j/ha/a/C47NX6PK5K7vPr5L7pfGTvR/?format=pdf&lang=pt |journal=Horizontes Antropológicos |volume=4 |issue=8 |pages=168–181 |doi=10.1590/S0104-71831998000100009 |doi-access=free}}</ref>
Ko ta yaya, addinan Afro-Brazilian suna nuna tasirin daga Katolika da 'yan asalin encantaria da pajelança. Syncretism kuma yana nuna kansa a cikin al'adar baftisma na yara da aure a cikin Cocin Katolika, koda kuwa membobin suna bin addinin Afro-Brazilian a bayyane.<ref>{{Cite journal |last=Rocha |first=Leandro Mendes |last2=Borges |first2=Marcelo Henrique Ribeiro |title=ENCANTARIAS BRASILEIRAS. A EMERGÊNCIA DE RELIGIOSIDADES HÍBRIDAS AFRO-AMERÍNDIAS: O CASO DO MESTRE IRINEU SERRA – DAIME |url=https://revistas.ufg.br/racs/article/download/55385/26457/231399 |journal=Articul. Constr. Saber |volume=3 |issue=1 |pages=280–313}}</ref>
A cikin mulkin mallaka na Brazil, baƙi da Mulatto, ko bayi ko 'yanci, galibi suna haɗuwa da kansu a cikin addinin Katolika. Sisterhood of Our Lady of the Good Death da [[Sisterhood of Our Lady of the Rosary of the Black Men|Sisterhood na Our Lady of the Rosary of the Black Men]] sun kasance daga cikin mafi muhimmanci, kuma suna aiki a matsayin hanyar haɗi tsakanin Katolika da addinan Afro-Brazilian.<ref name=":3">{{Cite journal |last=Silva |first=Livia Maria Baêta da |title=A IRMANDADE DE NOSSA SENHORA DA BOA MORTE, UMA PERSPECTIVA MUSEOLÓGICA E DE GÊNERO |url=https://www.cult.ufba.br/enecul2005/LiviaMariaBaetadaSilva.pdf |journal=Enecult |volume=1 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":4">{{Cite journal |last=Ott |first=Carlos |title=A IRMANDADE DE NOSSA SENHORA DO ROSARIO DOS PRETOS DO PELOURINHO |url=https://periodicos.ufba.br/index.php/afroasia/article/download/20681/13276 |journal=UFBA |pages=119–126}}</ref> Ayyukan Katolika na gargajiya sun sha wahala daga tasirin Afirka a cikin bautar tsarkaka na asalin Afirka kamar Saint Benedict, Saint Elesbaan, Saint Ephigenia da Saint Anthony na Noto ([[Antônio de Categeró|Saint Anthony na Carthage]] ko Saint Anthony Habasha);<ref>{{Cite journal |last=Oliveira |first=Anderson José Machado de |title=O Culto dos Santos no Brasil Colonial: aspectos teóricos e metodológico |url=https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=http%3A%2F%2Fsnh2013.anpuh.org%2Fresources%2Frj%2FAnais%2F1998%2Fautor%2FAnderson%2520Jose%2520Machado%2520de%2520Oliveira%2520.doc&wdOrigin=BROWSELINK |journal=ANPUH}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zarattini |first=Fábio |title=Santos negros carmelitas e franciscanos: estudo das imagens de Minas Gerais e Pernambuco |url=https://revistas.pucsp.br/index.php/rever/article/download/55916/40052/181812 |journal=REVER |volume=22 |issue=1 |pages=59–76 |doi=10.23925/1677-1222.2021vol22i1a5 |s2cid=250299039 |doi-access=free}}</ref> a cikin ba'a mai kyau na tsarkaka da ke da alaƙa da orishas na Afirka kamar Saints Coszena da Damian (ibeji), Saint George (Ogun a Rio de Janeiro), Saint Barbara (Yansbaan), [4] a cikin kirkirar sabbin tsarkaka masu suna da Mashahuriyar addinin Ass Ass Ass Assanya na Masallaci; <ref>{{Cite web |last=de Luta |first=Mulheres |date=2021-05-28 |title=Anastácia, a santa popular brasileira |url=https://www.mulheresdeluta.com.br/anastacia-a-santa-popular-brasileira/ |access-date=2023-08-16 |website=Mulheres de luta |archive-date=2023-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129123352/http://www.mulheresdeluta.com.br/anastacia-a-santa-popular-brasileira/ |url-status=dead }}</ref> da Masallaci, da Masallacin Masallacin Yesu (S) da Masallatai na Masallacin Musulunci; [4] na Masallatai (S) <ref>{{Cite web |date=22 July 2021 |title=Mulheres de terreiros, as memórias ancestrais e a resistência pelo sagrado |url=https://www.awure.com.br/mulheres-de-terreiros-as-memorias-ancestrais-e-a-resistencia-pelo-sagrado/ |access-date=2023-08-16 |website=Awure}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-06-01 |title=Acompanhe a trezena de Santo Antônio e alcance suas graças em 13 dias |url=https://www.terra.com.br/vida-e-estilo/horoscopo/acompanhe-a-trezena-de-santo-antonio-e-alcance-suas-gracas-em-13-dias,15af3ce383b509f609253c063bd45ce56sdwkez7.html |access-date=2013-08-16 |website=Terra}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dourado |first=Tatiana Maria |date=2013-06-07 |title=Festa do Senhor do Bonfim ganha título de Patrimônio Imaterial do Brasil |url=https://g1.globo.com/bahia/noticia/2013/06/festa-do-senhor-do-bonfim-ganha-titulo-de-patrimonio-imaterial-do-brasil.html |access-date=2023-08-16 |website=G1}}</ref>
Duk da yake Katolika ta musanta wanzuwar orishas, majami'u na Pentecostal sun yi imani da wanzuwarsu, amma a matsayin aljanu.<ref>{{Cite journal |last=Monteiro |first=Flavio Pantoja |title=Presença Demoníaca: A influência da figura demoníaca na fé pentecostal e neopentecostal |url=https://seer.ufu.br/index.php/cdhis/article/download/59699/32064/265664 |journal=CDHIS |volume=34 |issue=1 |pages=231–255 |doi=10.14393/cdhis.v34n1.2021.59699 |s2cid=241893007 |doi-access=free}}</ref> A cewar IBGE, 0.3% na 'yan Brazil sun ce suna bin addinan asalin Afirka, kodayake yawancin mutane suna bin waɗannan addinan a asirce.<ref>{{Cite web |last=Rodrigues |first=Jéssica |date=2022-03-17 |title=Entidades lançam pesquisa inédita para mapear racismo e violência religiosos no Brasil |url=https://www.brasildefato.com.br/2022/03/17/entidades-lancam-pesquisa-inedita-para-mapear-racismo-e-violencia-religiosos-no-brasil |access-date=2023-08-16 |website=Brasil de Fato}}</ref>
Da farko an yi watsi da su, addinan Afro-Brazilian sun kasance ko kuma suna yin su a bayyane ta hanyar wasu mahimman masu ilimi da masu fasaha kamar su Jorge Amado, Dorival Caymmi, Vinícius na Moraes, Caetano Veloso, Gilberto Gil, Maria Bethânia (wanda ya halarci Mãe Menininha's ''Terreiro''), Gal Costa (wanda aka fara zuwa Orisha Babalú-Ayé), Mestre Didi (ɗan Frealorishá Senho), [[Antonio Risério]], Caribé (mai zane-zane), <ref>{{Cite web |last=Guimarães |first=Julia |date=2007-02-28 |title=A ialorixá do Brasil |url=https://www.otempo.com.br/entretenimento/magazine/a-ialorixa-do-brasil-1.315900 |access-date=2023-08-16 |website=O Tempo}}</ref> da Fernando Co).<ref name=":5">{{Cite web |last=Franco |first=Tasso |date=2013-10-06 |title=Filho de Mãe Senhora, mestre DIDI morre aos 95 anos de idade |url=https://www.bahiaja.com.br/cultura/noticia/2013/10/06/filho-de-mae-senhora-mestre-didi-morre-aos-95-anos-de-idade,65019,0.html |access-date=2023-08-16 |website=BahiaJá}}</ref>
[[Fayil:Candomble_Pernambuco.jpg|thumb|An zubar da Candomblé a Pernambuco.]]
=== Addinai na Afirka da Brazil ===
* [[Babaçuê]] - Pará; <ref>{{Cite journal |last=Campelo |first=Marilu Márcia |last2=Luca |first2=Taissa Tavernard de |title=As duas africanidades estabelecidas no Pará |url=https://www.unicamp.br/~aulas/Conjunto%20II/4_13.pdf |journal=Revista Aulas |volume=4}}</ref>
* Batuque - Rio Grande do Sul; <ref>{{Cite web |last=Charles |first=Hungbono |date=2016-10-26 |title=O Batuque do Rio Grande do Sul – Uma religião de Orixás |url=https://ocandomble.com/2016/10/26/o-batuque-do-rio-grande-do-sul-uma-religiao-de-orixas/}}</ref>
* [[Cabula]] - Espírito Santo, Minas Gerais, Rio de Janeiro da Santa Catarina; <ref>{{Cite journal |last=Nogueira |first=Guilherme Dantas |last2=Nogueira |first2=Nilo Sérgio |title=EU CANGIRA, DEIXA A GIRA GIRAR: A CABULA CAPIXABA E SEUS VESTÍGIOS EM MINAS GERAIS |url=https://periodicos.unb.br/index.php/revistacalundu/article/download/7634/6303/13250 |journal=Revista Calundu |volume=1 |issue=2 |pages=71–90}}</ref>
* Candomblé - A duk jihohin Brazil;
* [[Egungun cult|Addinin Egungun]] - Bahia, Rio de Janeiro da São Paulo; <ref>{{Cite web |date=2017-07-25 |title=O Culto dos Ancestrais – Egungun |url=https://ocandomble.com/2017/07/25/o-culto-dos-ancestrais-egungun/ |access-date=2023-08-16}}</ref>
* [[Ifá]] Cult - Bahia, Rio de Janeiro da São Paulo; <ref>{{Cite web |date=2015-02-18 |title=Religiões Afro-Brasileiras |url=http://deusesehomens.com.br/religioes/afro-brasileiras/item/205-religioes-afro-brasileiras |access-date=2023-08-16 |website=Deuses & Homens}}</ref>
* Macumba - Rio de Janeiro; <ref>{{Cite journal |last=Britto |first=Rossana |last2=Tardock |first2=Luciano Campos |title=Noite na macumba: as religiões afro-brasileiras e o bailado de Eros Volusia |url=https://revistaplura.emnuvens.com.br/plura/article/download/1037/pdf_114/4264 |journal=Revista de Estudos de Religião |volume=6 |issue=2 |pages=307–319}}</ref>
* [[Omoloko]] - Rio de Janeiro, Minas Gerais da São Paulo; <ref>{{Cite journal |last=Silva |first=Walerson Fernandes da |title=O CULTO OMOLOKÔ E SUA RELAÇÃO COM A UMBANDA E O CANDOMBLÉ |url=https://www.ufjf.br/bach/files/2016/10/WALERSON-FERNANDES-DA-SILVA.pdf |journal=UFJF}}</ref>
* Kimbanda - Rio de Janeiro da São Paulo; <ref>{{Cite web |date=2018-12-11 |title=Religiões afro-brasileiras derivam de crenças de mais de 4 séculos |url=http://www.morcegada.unir.br/?p=708 |access-date=2023-08-16 |website=Morcegada |archive-date=2023-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230816162500/http://www.morcegada.unir.br/?p=708 |url-status=dead }}</ref>
* Tambor na Mina - Maranhão da Pará; <ref name=":1"/>
* [[Terecô]] - Maranhão; <ref>{{Cite web |last=Carvalho |first=Cleide |date=6 April 2013 |title=Codó, no Maranhão, é a terra dos pais de santo |url=https://oglobo.globo.com/politica/codo-no-maranhao-a-terra-dos-pais-de-santo-8043533 |access-date=2023-08-16 |website=G1}}</ref>
* Umbanda - A duk jihohin Brazil; <ref name=":1" />
* Xambá - Alagoas da Pernambuco; <ref>{{Cite web |last=Iglesia |first=Marcus |date=2018-12-03 |title=Território da ancestralidade africana, Nação Xambá é patrimônio vivo de Pernambuco |url=https://www.cultura.pe.gov.br/canal/patrimonio-cultural-3/territorio-da-ancestralidade-africana-nacao-xamba-e-patrimonio-vivo-de-pernambuco/ |access-date=2023-08-16 |website=Portal Cultura }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* Xangô na Arewa maso gabas - Paraíba, Pernambuco, Alagoas da Sergipe; <ref name=":2"/>
* Ƙungiyoyin;
* Sisterhood of Our Lady of the Good Death; <ref name=":3"/>
* Sisterhood of Our Lady of the Rosary of the Black Men; <ref name=":4"/>
* Syncretism; <ref>{{Cite web |date=2011-04-18 |title=Qual a ligação entre os santos católicos e os orixás? |url=https://super.abril.com.br/mundo-estranho/qual-a-ligacao-entre-os-santos-catolicos-e-os-orixas |access-date=2023-08-16 |website=Super Interessante}}</ref>
== Fasaha ==
[[Fayil:Neide_da_Costa.jpeg|thumb|Mai yin gyare-gyare na Ilê Axé Opô Afonjá candomblé ''Terreiro'' a Salvador, Bahia, Brazil.]]
Alaká na Afirka, wanda aka sani a Brazil da pano-da-costa, masu saƙa ne na Ilê Axé Opô Afonjá candomblé ''Terreiro'' a Salvador, a cikin sararin da ake kira Casa do Alaká . <ref>{{Cite web |title=Casa do Alaká |url=http://casadoalaka.com/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008082253/http://casadoalaka.com/ |archive-date=2007-10-08 |access-date=2008-09-01}}</ref> Mestre Didi, [[Alapini]] (babban firist) na addinin Egungun da [[Açobá|Azobá]] (babban Firist) na Addinin Babalú-Ayé da Orishas na duniya, shi ma masassaƙi ne kuma aikinsa gaba ɗaya yana mai da hankali kan tatsuniyoyin [[Yarbawa|Yoruba]] da fasaha.<ref name=":5"/>
A cikin zane, masu zane-zane da masu zanen kaya da yawa sun sadaukar da kansu don nuna kyawawan candomblé, umbanda da batuque a kan zane-zanen su. Ɗaya daga cikinsu shine mai zane-zane da mai zane-zanen Argentina Carybé, wanda ya sadaukar da yawancin rayuwarsa a Brazil yana zane-zane kuma yana fentin Orishas da bukukuwa har zuwa cikakkun bayanai. Ana iya ganin siffofinsa a Gidan Tarihin Afro-Brazilian kuma an buga wani ɓangare na aikinsa a cikin littattafai.<ref>{{Cite journal |last=Silva |first=Vagner Gonçalves da |date=2012 |title=Artes do axé. O sagrado afro-brasileiro na obra de Carybé |journal=Ponto Urbe |volume=10 |issue=10 |doi=10.4000/pontourbe.1267 |doi-access=free}}</ref>
A cikin daukar hoto, Faransanci Pierre Fatumbi Verger, wanda ya ziyarci Bahia a 1946 kuma ya kasance har zuwa ranar ƙarshe ta rayuwarsa, ya nuna mutanen Brazil da duk nuances na candomblé a baki da fari. Baya ga daukar hoto, ya zama wani ɓangare na addini, a Brazil da [[Afirka]], inda aka fara shi a matsayin Babalawo, da kuma fara [[Pierre Verger Foundation|Gidauniyar Pierre Verger]] a Salvador, inda duk tarin hotunansa yake.<ref>{{Cite journal |last=Souty |first=Jérôme |title=IMAGEM, ORALIDADE E ESCRITA: UMA ANÁLISE DA TRAJETÓRIA DE PIERRE FATUMBI VERGER |url=https://www.scielo.br/j/afro/a/z7cQp4dB7LXDH4jXmf5L5Yz/?lang=pt&format=pdf |journal=Afro-Ásia |volume=45 |pages=185–194}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pierre Verger pela cidade |url=https://www.salvadordabahia.com/roteiros/pierre-verger-pela-cidade/ |access-date=2023-08-16}}</ref>
== Abincin ==
<nowiki><i id="mwAco">feijoada</i></nowiki> na Brazil, wanda ake la'akari da abincin ƙasa na Brazil, ana yawan ambaton shi azaman halittar bayi, tunda ana iya kirkirar shi a cikin ''[[Senzala|senzalas]]''. A zamanin yau, duk da haka, ana ɗaukar ''feijoada'' na Brazil a matsayin daidaitawa na wurare masu zafi na ''feijoada'' ta Portuguese wanda ba a saba ba da shi ga bayi ba. Duk da haka, abincin yankin Brazil ya sami rinjaye sosai daga abincin Afirka, gauraye da abubuwan abinci na Turai da na asali.<ref>{{Cite web |date=2018-05-09 |title=Origem da Feijoada e sua História: Você tem certeza que ela nasceu nas senzalas? |url=https://fundacaocargill.org.br/historia-da-feijoada/ |access-date=2023-08-16 |website=Fundação Cargill}}</ref>
Abinci na Bahia shine wanda ya fi nuna tasirin Afirka a cikin abincin da ya dace kamar ''[[Ƙosai|Acarajé]]'', ''caruru'', ''vatapá'' da ''moqueca''. Ana shirya waɗannan jita-jita da [[Manja|Man dabino]], wanda aka cire daga itacen dabino na Afirka da aka kawo Brazil a zamanin mulkin mallaka. A Bahia, akwai hanyoyi biyu don shirya waɗannan girke-girke. A hanya mai sauƙi, abincin ba ya ƙunshe da kayan yaji da yawa kuma ana yin su a cikin candomblé terreiros don a miƙa wa orishas. A wata hanya, ana amfani da shi a waje da terreiros, ana shirya abinci tare da kayan yaji da yawa kuma sun fi ɗanɗano, ana sayar da su ta baianas do acarajé kuma ana ɗanɗana su a gidajen cin abinci da gidaje.<ref>{{Cite journal |last=França |first=Érico da Silva |title=A FORMAÇÃO DA "CULINÁRIA BAIANA": SOB UMA ÓTICA "AFRICANA" |url=http://snh2013.anpuh.org/resources/anais/35/1397424147_ARQUIVO_AFORMACAODACULINARIABAIANA.pdf |journal=ANPUH |volume=10}}</ref>
== Waƙoƙi ==
{{Main|Afro-Brazilian music}}
Waƙoƙin da Afro-Brazilians suka kirkira haɗuwa ne da tasirin daga ko'ina cikin Afirka ta kudu da Sahara tare da abubuwa na Portuguese kuma, zuwa ƙarami, kiɗa na asali, wanda ya samar da nau'o'i daban-daban. Kyakkyawan kiɗa na Brazil yana da tasiri sosai daga rhythms na Afirka; shahararrun nau'ikan sune samba, [[marabaixo]], maracatu, [[Ijexá (rhytm)|ijexá]], [[Coco (dance)|koko]], jongo, carimbó, lambada, maxixe, Maculelê.<ref name=":7">{{Cite web |date=2023-05-29 |title=Maracatu: Um ritmo musical e uma forma de manifestação cultural tradicional de Pernambuco |url=https://sopacultural.com/maracatu-um-ritmo-musical-e-uma-forma-de-manifestacao-cultural-tradicional-de-pernambuco/ |access-date=2023-08-16 |website=Sopa Cultural}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://sopacultural.com/maracatu-um-ritmo-musical-e-uma-forma-de-manifestacao-cultural-tradicional-de-pernambuco/ "Maracatu: Um ritmo musical e uma forma de manifestação cultural tradicional de Pernambuco"]. ''Sopa Cultural''. 2023-05-29<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-08-16</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |date=2016-01-27 |title=Jongo, expressão da cultura afro-brasileira |url=https://www.multirio.rj.gov.br/index.php/reportagens/8637-jongo-expressao-da-cultura-afro-brasileira |access-date=2023-08-16 |website=MultiRio}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-12-04 |title=Maxixe – Conheça a origem e história do Tango Brasileiro! |url=https://terravistabrasil.com.br/maxixe/ |access-date=2023-08-16 |website=Terravista Brasil |archive-date=2023-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230816162508/https://terravistabrasil.com.br/maxixe/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-01-14 |title=Carimbó: ritmo de herança afro-indígena é tradição no Pará |url=https://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/rfi/2022/01/14/carimbo-ritmo-de-heranca-afro-indigena-e-tradicao-no-para.htm |access-date=2023-08-16 |website=UOL}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-04-17 |title=O que é o Maculele |url=https://www.capoeiranossanacao.com.br/o-que-e-o-maculele/ |access-date=2023-08-16 |website=Capoeira Nossa Nação}}</ref>
Kamar yadda ya faru a duk yankunan Amurka inda bayi na Afirka suka kasance, an yi watsi da kiɗan da 'yan Afirka suka yi da farko kuma an ware shi, har sai ya sami sananne a farkon karni na 20 kuma ya zama mafi mashahuri a yau.<ref>{{Cite journal |last=Kuehn |first=Frank |date=January 2002 |title=ESTUDO ACERCA DOS ELEMENTOS AFRO-BRASILEIROS DO CANDOMBLÉ NAS LETRAS E MÚSICAS DE VINÍCIUS DE MORAES E BADEN POWELL: os "Afro-Sambas". |url=https://www.academia.edu/685708 |journal=Terceiro Colóquio de Pesquisa da Pós-Graduação em Música, Escola de Música |pages=94–103}}</ref>
=== Kayan kida na Afirka da Brazil ===
* Rashin jin daɗi; <ref name=":6">{{Cite web |title=Instrumentos Musicais Africanos |url=https://brasilescola.uol.com.br/geografia/instrumentos-musicais-africanos.htm |access-date=2023-08-16 |website=Brasil Escola}}</ref>
* Agogô; <ref name=":6" />
* Alfaia; <ref>{{Cite web |title=Alfaia |url=http://www.percussionista.com.br/instrumentos/alfaia.htm |access-date=2023-08-16 |website=Percussionista}}</ref>
* Ya kai Harin; <ref>{{Cite web |date=2013-03-15 |title=A História do Atabaque |url=http://casademiguelarcanjo.com.br/orixas/a-historia-do-atabaque/ |access-date=2023-08-16 |website=Casa de Miguel }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* Berimbau; <ref name=":6" />
* [[Ganga|Drum]]; <ref name=":6" />
== Dubi kuma ==
* Al'adun Afirka a Rio Grande do Sul
* Quilombo
* Tarihin Afirka da Brazil
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
i8hc8xdketcgpfd7aouwjm3annqivu9
AKPAN EKONG SAMPSON
0
105853
831875
661448
2026-05-07T14:39:29Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831875
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akpan Ekong Sampson''' ɗan siyasan [[Najeriya]] ne daga [[Akwa Ibom|Jihar Akwa Ibom]], Najeriya . An haife shi a ranar 18 ga Satumba 1967. A halin yanzu yana aiki a matsayin sanata wanda ke wakiltar Gundumar Akwa Ibom ta Kudu . Shi memba ne na Jam'iyyar Peoples Democratic Party (PDP). A cikin 2023, an zabi Sanata Akpan Ekong Sampson a karo na biyu a Majalisar Dokokin Kasa ta 10 ta Jihar Akwa Ibom . <ref>{{Cite web |title=10th National Assembly Members - Voter - Validating the Office of the Electorate on Representation |url=https://orderpaper.ng/voter/10th-national-assembly-member?id=Akpan-Ekong-Sampson-85 |access-date=2024-12-08 |website=orderpaper.ng}}</ref>
Akpan Ekong Sampson ya kuma rike mukamai daban-daban na siyasa, gami da Shugaban Majalisar Karamar Hukumar Mkpat Enin, Mai ba da shawara na Musamman, da Kwamishinan Muhalli da albarkatun Man Fetur a Jihar Akwa Ibom.<ref>{{Cite web |title=Candidates - Voter - Validating the Office of the Electorate on Representation |url=https://www.voter.ng/candidate?id=4029 |access-date=2024-12-08 |website=www.voter.ng}}</ref><ref>{{Cite web |title=10th National Assembly Members - Voter - Validating the Office of the Electorate on Representation |url=https://orderpaper.ng/voter/10th-national-assembly-member?id=Akpan-Ekong-Sampson-85 |access-date=2024-12-08 |website=orderpaper.ng}}</ref><ref>{{Cite web |title=ShineYourEye |url=https://www.shineyoureye.org/person/akpan-ekong-sampson |access-date=2024-12-08 |website=www.shineyoureye.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Akpan Ekong Sampson |url=https://currentaffairs.ng/senator/akpan-ekong-sampson/ |access-date=2024-12-08 |website=Current Affairs Nigeria |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Candidates - Voter - Validating the Office of the Electorate on Representation |url=https://orderpaper.ng/voter/10th-assembly-member-elect?id=AKPAN-EKONG-SAMPSON-85 |access-date=2024-12-08 |website=orderpaper.ng }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1967]]
ar0hgasw0xwc7e16x5ffhqxf9aihjjw
Amadou Koné (ɗan wasan ƙwallon ƙafa, an haife shi Mayu 2005)
0
105989
832417
741082
2026-05-08T10:17:10Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832417
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography|name=Amadou Koné|image=Kone asse sr 2425.png|caption=Koné with [[Stade de Reims|Reims]] in 2025|full_name=|birth_date={{birth date and age|df=yes|2005|5|14}}|birth_place=[[Bamako]], Mali|height={{height|m=1.75}}|currentclub=[[Neom SC|Neom]]|clubnumber=|position=[[Midfielder]]|youthyears1=|youthclubs1=[[Afrique Football Élite]]|years1=2023–2025|clubs1=[[Stade de Reims|Reims II]]|caps1=11|goals1=1|years2=2023–2025|clubs2=[[Stade de Reims|Reims]]|caps2=40|goals2=0|years3=2025–|clubs3=[[Neom SC|Neom]]|caps3=0|goals3=0|pcupdate=3 July 2025, 12:00 (UTC)|nationalyears1=2024–|nationalteam1=[[Ivory Coast national under-23 football team|Ivory Coast U23]]|nationalcaps1=1|nationalgoals1=0|nationalteam-update=22 March 2024}}
'''Amadou Koné''' (an haife shi a ranar 14 ga Mayu shekarar ta 2005) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ' ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|dan wasan tsakiya]] na ƙungiyar Neom ta Saudi Pro League . An haife shi a Mali, yana wakiltar Ivory Coast a matakin matasa ' na duniya.
== Rayuwa ta farko ==
Koné samfurin matasa ' ne na kulob din Mali na Afrique Football Élite . <ref>{{Cite web |last=Diakité |first=Bréhima |date=21 July 2023 |title=Amadou Koné : “Stade de Reims, c’est comme une famille” |trans-title=Amadou Koné: “Stade de Reims is like a family” |url=https://africafoot.com/amadou-kone-stade-de-reims-cest-comme-une-famille/ |website=Africa Foot |language=fr}}</ref> A watan Maris ' na shekara ta 2023, an ba shi suna "Mai kunnawa na Gasar" a gasar cin kofin ' matasa ta Afirka ta 2023. <ref>{{Cite web |last=Demba |first=Varore |date=16 March 2023 |title=African Youth Cup (U-18) : AF Darou Salam du Sénégal champion |url=https://sportnewsafrica.com/breve/african-youth-cup-u-18-af-darou-salam-du-senegal-champion/ |website=Sport News Africa |access-date=16 July 2025 |archive-date=21 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221001709/https://sportnewsafrica.com/breve/african-youth-cup-u-18-af-darou-salam-du-senegal-champion/ |url-status=dead }}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
A watan ' Yulin 2023, Koné ya koma kungiyar [[Ligue 1|Lig 1]] ta Reims, da farko ya shiga tawagar ta biyu.<ref>{{Cite web |date=July 26, 2023 |title=Amadou Kone s'engage avec le SDR |trans-title=Amadou Kone gets involved with the SDR |url=https://www.stade-de-reims.com/amadou-kone-sengage-avec-le-sdr/ |website=[[Stade de Reims]]}}</ref> Ya fara buga wasan farko a ranar 22 ga eatan Oktoba shekarar 2023, a wani maye gurbin, a kan Toulouse . {{Ana bukatan hujja|date=April 2024}}Ya fara wasan farko a gasar cin Kofin Faransa da Sochaux a ranar 21 ' ga watan Janairun shekara ta 2024.<ref>{{Cite web |date=28 January 2024 |title=Football - Amadou Koné taille patron avec le Stade de Reims face à Nantes |trans-title=Football – Amadou Koné is boss with Stade de Reims against Nantes |url=https://www.lunion.fr/id563005/article/2024-01-28/football-kone-taille-patron-avec-le-stade-de-reims |website=L'Union |language=fr}}</ref>
A watan Yulin 2025, Koné ' ya shiga Neom a cikin Saudi Pro League . <ref>{{Cite web |last=Said |first=Issa |date=July 1, 2025 |title=Malian midfielder Amadou Koné departs Reims for Saudi Club Neom SC |url=https://africasoccer.com/malian-midfielder-amadou-kone-departs-reims-for-saudi-club-neom-sc/ |website=Africa Soccer}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Koné dan asalin Mali ne da Ivory Coast kuma yana da kasashe biyu.<ref>{{Cite web |last=Yawa |first=Tognevi |date=15 March 2024 |title=Amadou Koné : Découvrez l’ histoire du footballeur qui crée polémique au sein de la communauté d’Asalfo |url=https://lomeactu.com/amadou-kone-decouvrez-footballeur-cree-polemique-communaute-asalfo/ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> A watan Nuwamba na shekara ta 2023, ' an kira shi zuwa [[Kungiyar Kwallon Kafar Ivory Coast ta Kasa da Shekaru 23|Ivory Coast U23]], amma bai iya halarta ba.<ref>{{Cite web |date=1 January 2024 |title=C'est aller trop vite pour Amadou Koné(2005) en 2023 |trans-title=It's going very fast for Amadou Koné (2005) in 2023 |url=https://www.instagram.com/intello_du_foot_ivoirien/p/C1jhfCRI2ew/ |website=L'Intello du Foot Ivoirien |publisher=[[Instagram]]}}</ref> A watan Maris na shekara ta 2024, an kira shi don wasan sada zumunci ' da Faransa U23.<ref>{{Cite web |date=March 19, 2024 |title=Équipe de France U23 : la Côte d'Ivoire se prépare à La Châtre |trans-title=French U23 team: Ivory Coast prepares for La Châtre |url=https://m.lanouvellerepublique.fr/%252Fchateauroux%252Fequipe-de-france-u23-la-cote-d-ivoire-se-prepare-a-la-chatre |website=La Nouvelle République |language=fr}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 29 May 2025}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
|Reims na II
|2023–24
|Kasar 3
|10
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|10
|1
|-
| rowspan="3" |Reims
|2023–24
|[[Ligue 1|Lig 1]]
|16
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|16
|0
|-
|2024–25
|Lig 1
|24
|0
|4
|0
| colspan="2" | -
|2{{Efn|Appearances in [[Ligue 1 relegation/promotion play-offs]]}}
|0
|30
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!40
!0
!4
!0
! colspan="2" |-
!2
!0
!46
!0
|-
|Neom
|2025–26
|Saudi Pro League
|0
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!50
!1
!4
!0
!0
!0
!2
!0
!56
!1
|}
{{Notelist}}
== Daraja ==
'''Reims'''
* Kofin Faransa na biyu: 2024-25 <ref>{{Cite web |last=Guillemet |first=Hugo |date=24 May 2025 |title=Le PSG s'offre une 16e Coupe de France après une victoire facile en finale contre Reims |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Le-psg-s-offre-une-16e-coupe-de-france-apres-une-victoire-facile-en-finale-contre-reims/1564666 |access-date=24 May 2025 |website=[[L'Équipe]] |language=Fr}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* {{Soccerway|amadou-kone/927056}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2005]]
9n9m16rhcgi5derc7psbxmx8x4i3e8q
Aminata Dramane Traoré
0
107066
832465
669031
2026-05-08T11:46:29Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832465
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aminata Dramane Traoré''' (an haife ta a shekara ta 1947) marubuciya ce ta [[Mali|Malian]], 'yar siyasa, kuma Mai fafutukar siyasa. Ta yi aiki a matsayin Ministan Al'adu da Yawon Bude Ido na Mali daga shekarar 1997 zuwa shekarar 2000 kuma ta yi aiki a ranar mai kula da Shirin Ci Gaban Majalisar Dinkin Duniya . Ita ce mai kula da Forum pour l'autre Mali a yanzu kuma Mataimakin mai kula da [[International Network for Cultural Diversity|Cibiyar sadarwa ta Duniya don Bambancin Al'adu]] kuma an zabe ta a cikin kwamitin Hukumar Labarai ta Duniya a watan Yulin shekarar 2005. Ita memba ce ta kwamitin kimiyya na Fundacion IDEAS, kungiyar tunani ta Jam'iyyar Socialist ta Spain.
== Ra'ayoyi ==
Traoré sanannen mai sukar hada-hadar duniya ne da manufofin tattalin arziki na kasashe masu tasowa. Musamman, ta nuna adawa da tallafin kasashen Yammacin ga manoman auduga, wanda ya government bar kasashen Yammaci a cikin matsala wajen yin gasa don sarari a kasuwannin Yamma. Traoré na government ɗaya daga cikin masu sa hannu, ko membobin Ƙungiyar Goma sha tara, na Manifesto na Porto Alegre da aka bayar a Taron Jama'a na Duniya na shekarar 2005.
Ta kare [[Ahmed Sékou Touré]], shugaban kasar [[Gini|Guinea]] mai makwabta na dogon lokaci, ' yana mai cewa mummunar sunansa a matsayin mai mulkin kama karya kuma yunkurinsa na kawar da [[Fulani|Fulas]] daga [[Fouta Djallon|Futa Djalon]] a Guinea ya kasance ' saboda farfaganda da bayanan da ba daidai ba
== Ayyukan da aka buga ==
* 1999 ''Rashin jituwa. '' ''Afirka a cikin duniyar da ba ta da iyaka''. Babel Ayyuka na Kudu.
* 2002 ''Rashin Cin zarafin da aka yi wa tunanin''. Fayard / Ayyukan Kudu.
* 2005 Wasika ga Shugaban Faransa game da Côte d'Ivoire da Afirka gaba ɗaya. Fayard
* 2008 ''An kunyata Afirka''. Fayard
* 2012 An lalata Afirka. Taama Editions.
== Kyaututtuka ==
* 1995 - Kyautar Ciwara ta Kyau
* 1996 - Knight na National Order of MaliTsarin Kasa na Mali
* 2004 - Kyautar Al'adu ta Prince Claus (Netherlands)
* 2006 - Jami'in Dokar Kasa ta Mali
* 2008 - Mai sharhi na Dokar Kasa ta Mali <ref name="casafrica">{{Cite web |date=2017-02-10 |title=Aminata Traoré |url=https://www.casafrica.es/ |access-date=2021-07-28 |website=Casafrica |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
== Haɗin waje ==
* Aminata Dramane Traoré Wani tashin hankali na duniya a ranar 21 ga Mayu 2008, Bamako Mali. (tambaya) Sadou Yattara da Anne Perrin. Rahoton Yammacin Afirka 2007-2008, OECD. Disamba 2008.
* Aminata Traoré Tattaunawar Politis.fr (a Faransanci)
* [https://web.archive.org/web/20080829204149/http://www.princeclausfund.org/en/what_we_do/awards/2004traore.shtml Yarima Claus Award 2004 taƙaitawa]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1947]]
kcvjtophtr8xsw5yviaz0mw6m5gxvn8
'Yancin Dan Adam a Rasha
0
107319
831793
824675
2026-05-07T12:51:31Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831793
wikitext
text/x-wiki
Ƙungiyoyin ƙasa da ƙasa da kafofin watsa labaru na cikin gida masu zaman kansu suna sukar Rasha akai-akai saboda take haƙƙin ɗan adam<ref name="hrw2020_report">{{Cite web |date=2020 |title=Russia: Events of 2019 |url=https://www.hrw.org/world-report/2020/country-chapters/russia |access-date=3 March 2022 |website=Human Rights Watch}}</ref> Wasu daga cikin laifuffukan cin zarafi da aka fi ambata sun haɗa da mace-mace a gidan yari, tsarin da kuma yadda jami’an tsaro da masu gadin gidan yari ke yawan azabtar da su. <ref name="newsweek.com">{{Cite web |date=29 March 2016 |title=Torture by police in Russia is an everyday occurrence—and it isn't going to stop |url=http://www.newsweek.com/2016/04/08/russia-police-custody-torture-abuse-441489.html |access-date=16 December 2017 |website=Newsweek.com}}</ref>wanzuwar al'adar hazing a cikin Sojojin Rasha - wanda ake magana da shi a matsayin dedovshchina ('sarautar kakanni') - da kuma yawan keta haƙƙin yara, al'amuran tashin hankali da kyama ga 'yan tsiraru, da kuma kisan gillar da aka yi wa 'yan jarida.<ref name="hrw2017_torture">{{Cite web |date=27 February 2017 |title=Russia: Peaceful Protester Alleges Torture |url=https://www.hrw.org/news/2017/02/27/russia-peaceful-protester-alleges-torture |access-date=16 December 2017 |website=Hrw.org}}</ref><ref name="amnesty_torture">{{Cite web |title=Torture and ill-treatment |url=https://www.amnesty.org/russia/torture.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20021104221620/http://www.amnesty.org/russia/torture.html |archive-date=4 November 2002 |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Amnesty International]]}}</ref><ref name="hrw2006_chechnya_torture">{{Cite web |date=12 November 2006 |title=Chechnya: Research Shows Widespread and Systematic Use of Torture: UN Committee against Torture Must Get Commitments From Russia to Stop Torture |url=http://hrw.org/english/docs/2006/11/13/russia14557.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081111221054/http://hrw.org/english/docs/2006/11/13/russia14557.htm |archive-date=11 November 2008 |access-date=26 September 2015 |website=Human Rights Watch}}</ref><ref name="meduza.io">{{Cite web |title=There is torture at penal colony number 7: Prisoners and their relatives talk about the situation in the Segezha prison |url=https://meduza.io/en/feature/2016/11/29/there-is-torture-in-penal-colony-number-7 |access-date=16 December 2017 |website=Meduza.io}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |title=Russian prisons are essentially torture chambers |url=http://www.dw.com/en/russian-prisons-are-essentially-torture-chambers/a-17246149 |access-date=16 December 2017 |website=Dw.com}}</ref><ref name="amnesty_minorities">{{Cite web |title=Ethnic minorities under attack |url=https://www.amnesty.org/russia/minorities.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20021104221732/http://www.amnesty.org/russia/minorities.html |archive-date=4 November 2002 |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Amnesty International]]}}</ref><ref name="cpj-kills">{{Cite web |title=Journalists killed: Statistics and Background |url=http://www.cpj.org/deadly/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090707085455/http://www.cpj.org/deadly/ |archive-date=7 July 2009 |access-date=9 July 2009 |publisher=[[Committee to Protect Journalists]]}} (As of 9 July 2009).</ref><ref>{{Cite web |title=Partial Justice: An Enquiry into Deaths of Journalists in Russia 1993 - 2009 |url=http://www.ifj.org/nc/news-single-view/browse/258/backpid/4/category/human-rights-and-safety/article/partial-justice-an-enquiry-into-deaths-of-journalists-in-russia-1993-2009/ |access-date=16 December 2017 |website=Ifj.org}}</ref>
A matsayinta na magada ga Tarayyar Soviet, Tarayyar Rasha tana kallon irin yarjejeniyoyin haƙƙin ɗan adam waɗanda magabata suka rattabawa hannu kuma suka amince da su, kamar ƙulla yarjejeniya ta ƙasa da ƙasa kan haƙƙin farar hula da na siyasa da haƙƙoƙin tattalin arziƙi, zamantakewa da al'adu. A ƙarshen 1990s, Rasha kuma ta amince da Yarjejeniyar Turai kan [[Haƙƙin Ɗan Adam a Afirka|Haƙƙin ɗan Adam]] (tare da ajiyar zuciya), kuma daga 1998 zuwa gaba Kotun yancin ɗan adam ta Turai da ke Strasbourg ta zama kotun daukaka kara ta ƙarshe ga 'yan ƙasar Rasha daga tsarin shari'a na ƙasa. A cewar Babi na 1, sashi na 15 na Kundin Tsarin Mulki na shekarar 1993, waɗannan abubuwan da suka shafi dokokin ƙasa da ƙasa sun fi gaban dokokin tarayya na ƙasa. <ref>{{Cite web |title=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.russianembassy.org/RUSSIA/CONSTIT/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040210192843/http://www.russianembassy.org/RUSSIA/CONSTIT/chapter1.htm |archive-date=10 February 2004 |access-date=24 June 2019 |website=www.russianembassy.org |quote=Article 15. 4. The commonly recognized principles and norms of the international law and the international treaties of the Russian Federation shall be a component part of its legal system. If an international treaty of the Russian Federation stipulates other rules than those stipulated by the law, the rules of the international treaty shall apply.}}</ref>
A matsayinta na tsohuwar memba a majalisar Turai kuma mai rattaba hannu kan yarjejeniyar Turai kan 'yancin ɗan adam, Rasha ta ɗauki nauyin ƙasa da ƙasa da suka shafi batun ƴancin ɗan adam. A cikin gabatarwa ga rahoton 2004 game da halin da ake ciki a Rasha, Kwamishinan 'Yancin Dan Adam na Majalisar Turai ya lura da "samun canje-canje masu yawa tun bayan rushewar Tarayyar Soviet ba za a iya musantawa ba".<ref name="Alvaro">{{Cite web |date=20 April 2005 |title=Report by Mr. Alvaro Gil-Robles on his Visits to the Russian Federation |url=https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?p=&id=846655&direct=true |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Council of Europe]], [[Commissioner for Human Rights]]}}</ref>
Duk da haka, tun daga wa'adin shugaban kasa na biyu na Vladimir Putin (2004-2008), ana samun karuwar rahotannin take hakin bil'adama. Bayan zaben Duma na Jiha na 2011 da kuma dawowar Putin kan kujerar shugabancin kasar a cikin bazarar 2012, an yi ta kai farmaki kan 'yan majalisa kan yancin kasa da kasa da dama da tsarin mulki, misali. Mataki na ashirin da 20 ('Yancin Taro da Ƙungiya) na Yarjejeniya ta Duniya ta 'Yancin Dan Adam, wanda ke kunshe a cikin Articles 30 da 31 na Kundin Tsarin Mulki na Tarayyar Rasha (1993). A cikin Disamba 2015, an kafa wata doka da ta ba Kotun Tsarin Mulki ta Rasha ikon yanke hukunci ko kuma yin watsi da kudurori daga hukumomin gwamnatoci, kamar Kotun Turai ta ’Yancin Dan Adam.<ref>{{Cite web |date=2 February 2016 |title=Russian law on the priority of the RF Constitution over resolutions of intergovernmental human rights bodies |url=https://www.whitecase.com/publications/alert/russian-law-priority-rf-constitution-over-resolutions-intergovernmental-human |access-date=13 July 2018}}</ref> Ya zuwa 16 ga Maris 2022, Rasha ba memba ba ce ta Majalisar Turai.
== Tarihi ==
An tauye haƙƙin ɗan adam sosai a cikin Tarayyar Soviet. Daga 1927 zuwa 1953 aka yi mulkin kama-karya, kuma har zuwa 1990, ita ma tana mulkinta a matsayin jam'iyya daya. Gwamnati ta saba rufe 'yancin fadin albarkacin baki sannan ta kuma yi amfani da tsauraran matakai kan duk masu adawa. Babu ƙungiyoyin siyasa masu zaman kansu da suka haɗa da ƙungiyoyin ƙwadago, kamfanoni masu zaman kansu, majami'u, da jam'iyyun siyasa masu adawa, da aka yarda. An tsaurara matakan tafiyar da jama'a a cikin ƙasar da kuma na duniya baki ɗaya, kuma an iyakance haƙƙin mallaka na masu zaman kansu.
A aikace, gwamnatin Soviet ta rage yawancin ka'idodin tsarin doka, 'yancin ɗan adam, kariya ta shari'a, da haƙƙin mallaka, tare da la'akari da su wakilan "ɗabi'un bourgeois", a cewar masanin shari'a na Soviet Andrey Vyshinsky. Duk da sanya hannu kan yarjejeniyoyin haƙƙin ɗan adam a hukumance, kamar Yarjejeniya ta Duniya kan Haƙƙin Bil Adama da Siyasa a 1973, waɗannan takardu galibi ba a san su ba kuma ba su samuwa ga mutanen da ke rayuwa ƙarƙashin mulkin gurguzu. Bugu da ƙari, hukumomin gurguzu sun nuna rashin girmamawa ga waɗannan alkawuran. Masu fafutukar kare hakkin bil adama a Tarayyar Soviet sun sha fuskantar tsangwama, dannewa, da kamawa.
== Shugabancin Putin ==
=== Rarrabawar ===
A lokacin wa'adin farko na Putin a matsayin shugaban kasa (2000-2004), Freedom House ya kimanta Rasha a matsayin "yantacciyar 'yanci" tare da ƙarancin 4 akan 'yancin siyasa da 'yancin ɗan adam (1 kasancewa mafi 'yanci, kuma 7 mafi ƙarancin 'yanci). A cikin tsakanin 2005 zuwa 2008, Freedom House ta kididdige Rasha a matsayin "ba ta da 'yanci" tare da maki 6 don 'yancin siyasa da 5 don 'yancin jama'a bisa ga rahoton ta Freedom in the World.
A shekara ta 2006, The Economist ya buga wani kima na dimokuradiyya, wanda ya sanya Rasha a matsayi na 102 a cikin kasashe 167 kuma ya bayyana shi a matsayin "tsarin mulkin mallaka tare da yanayin tauye kafofin watsa labaru da sauran 'yancin walwala".
A cewar rahoton [[Sa-ido akan Haƙƙin Ɗan Adam|Human Rights Watch]] na 2016, halin da ake ciki na kare hakkin dan Adam a Tarayyar Rasha yana ci gaba da tabarbarewa.<ref name="hrw2017_report">{{Cite web |date=12 January 2017 |title=Russia: Events of 2016 |url=https://www.hrw.org/world-report/2017/country-chapters/russia |access-date=16 December 2017 |website=Human Rights Watch}}</ref>
A shekara ta 2016, shekaru hudu cikin wa'adin Putin na uku a matsayin shugaban kasa, Tarayyar Rasha ta ci gaba da nutsewa a kan darajar Freedom House: <ref>{{Cite web |title=Russia |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2016/russia |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190926015932/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2016/russia |archive-date=26 September 2019 |access-date=16 December 2017 |website=freedomhouse.org}}</ref><blockquote>[T] Kremlin ya ci gaba da murkushe ƙungiyoyin jama'a, yana ƙara matsa lamba kan ƙungiyoyin sa-kai na cikin gida (NGOs) da kuma sanya alamar ba da tallafi ga dimokuradiyya na tushen Amurka da ƙungiyoyi biyu waɗanda hamshakin attajirin nan George Soros ke marawa baya a matsayin 'ƙungiyoyin da ba a so'. Har ila yau, gwamnatin ta kara dagula lamurra a kafafen yada labarai, tare da cika shimfidar bayanai da farfagandar kishin kasa tare da danne manyan muryoyin da suka fi fice.</blockquote>An ba da rahoto a cikin 2019, tare da ci gaba da ƙoƙarin Faransa da Jamus don ceton Moscow daga korar da ta yi daga ƙungiyar kare haƙƙin ɗan adam ta Turai, Rasha na iya ci gaba da zama a kujerarta idan ta dawo biyan kuɗin membobinta.
=== Bayani game da batutuwan ===
Masu sa ido na kasa da kasa da masu sa ido na cikin gida sun jera matsaloli masu yawa, sau da yawa masu zurfi a cikin kasar kuma, tare da ba da shawarar su, 'yan kasar sun ba da umarnin kwararar korafe-korafe ga Kotun Kare Hakkokin Dan Adam ta Turai tun daga 1998. A ranar 1 ga Yuni 2007, 22.5% na shari'o'in da ke kan gaba sun kasance korafe-korafe kan Tarayyar Rasha ta 'yan kasar.<ref>{{Cite web |date=1 June 2007 |title=European Court of Human Rights: Pending cases 01/07/2007 |url=http://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/D240083A-5243-422F-9C5C-DC6A3173246F/0/Pending_casesGraph.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070714021707/http://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/D240083A-5243-422F-9C5C-DC6A3173246F/0/Pending_casesGraph.pdf |archive-date=14 July 2007 |website=[[European Court of Human Rights|ECtHR]]}}</ref> Wannan adadin ya karu a hankali tun 2002 kamar yadda a cikin 2006 akwai 151 da aka yarda da Rasha (daga cikin 1,634 ga duk ƙasashe) yayin da a cikin 2005 ya kasance 110 (na 1,036), a cikin 2004 ya kasance 64 (na 830), a cikin 2050 kuma ya kasance a cikin 2053. 12 (na 578). <ref>{{Cite web |date=2007 |title=Survey of activities 2006; Registry of the European Court of Human Rights Strasbourg |url=http://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/69564084-9825-430B-9150-A9137DD22737/0/Survey_2006.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070206035004/http://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/69564084-9825-430B-9150-A9137DD22737/0/Survey_2006.pdf |archive-date=6 February 2007 |website=ECtHR |publisher=Council of Europe}}</ref><ref>{{Cite web |date=2005 |title=Survey of activities 2005; Information document issued by the Registrar of the European Court of Human Rights |url=http://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/4753F3E8-3AD0-42C5-B294-0F2A68507FC0/0/2005_SURVEY__COURT_.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060721190515/http://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/4753F3E8-3AD0-42C5-B294-0F2A68507FC0/0/2005_SURVEY__COURT_.pdf |archive-date=21 July 2006 |website=ECtHR |publisher=Council of Europe}}</ref><ref>{{Cite web |date=2004 |title=Survey of activities 2004; Information document issued by the Registrar of the European Court of Human Rights |url=http://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/461D3893-D3B7-4ED9-AC59-8BD9CA328E14/0/SurveyofActivities2004.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20051026010818/http://www.echr.coe.int/NR/rdonlyres/461D3893-D3B7-4ED9-AC59-8BD9CA328E14/0/SurveyofActivities2004.pdf |archive-date=26 October 2005 |website=ECtHR |publisher=Council of Europe}}</ref>
Chechnya ya haifar da wata matsala ta daban kuma a lokacin yakin Checheniya na biyu, wanda ya ci gaba daga Satumba 1999 zuwa 2005, an sami lokuta da yawa na kisa da tilasta bacewar fararen hula a can.<ref name="hrw2008_chechnya">{{Cite web |title=Russia Condemned for Chechnya Killings - Human Rights Watch |url=http://hrw.org/english/docs/2006/10/13/russia14384.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081111220718/http://hrw.org/english/docs/2006/10/13/russia14384.htm |archive-date=11 November 2008 |access-date=5 March 2015 |website=Hrw.org}}</ref><ref name="amnesty_chechnya">{{Cite web |title=Chechnya – human rights under attack |url=https://www.amnesty.org/russia/chechnya.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080219125042/http://www.amnesty.org/russia/chechnya.html |archive-date=19 February 2008 |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Amnesty International]]}}</ref><ref name="hrw2006_chechen_disappearance">{{Cite web |date=27 July 2006 |title=Russia Condemned for 'Disappearance' of Chechen |url=http://hrw.org/english/docs/2006/07/27/russia13864.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060730210148/https://www.hrw.org/english/docs/2006/07/27/russia13864.htm |archive-date=30 July 2006 |website=Human Rights Watch}}</ref> A cewar mai shigar da kara na Jamhuriyar Chechen, Nurdi Nukhazhiyev, matsala mafi sarkakiya da raɗaɗi a cikin watan Maris na 2007 ita ce gano sama da 2,700 da aka sace kuma aka tsare da su; nazarin korafe-korafen 'yan kasar Chechnya ya nuna cewa matsalolin zamantakewa sun kasance a kan gaba; shekaru biyu da suka gabata, in ji shi, korafe-korafen galibi sun shafi take hakkin rayuwa.<ref name="Nurdi">{{Cite web |title=Interview with Nurdi Nukhazhiyev by Khamzat Chitigov |url=http://www.strana.ru/stories/02/01/22/2386/308150.html |website=Strana.Ru. |access-date=2025-07-24 |archive-date=2011-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814041426/http://strana.ru/stories/02/01/22/2386/308150.html |url-status=dead }}</ref>
A cikin 2024, tashar labarai ta bincike Proekt ta kiyasta cewa hukumomin Rasha sun gurfanar da masu fafutuka sama da 116,000 a cikin shekaru shida da suka gabata, wanda ya zarce matakin danniya na siyasa a karkashin shugabannin Soviet Nikita Khrushchev da Leonid Brezhnev.
==== Ƙungiyoyin ba da agaji ====
Dokar Tarayya ta 10 Janairun 2006 ta canza dokokin da ke shafar rajista da aiki na kungiyoyi masu zaman kansu (NGOs) a Rasha.<ref name="Lukin2006">{{Cite web |last=Lukin |first=Vladimir |year=2007 |title=The Report of the Commissioner for Human Rights in the Russian Federation for the Year 2006 |url=http://ombudsman.gov.ru/doc/ezdoc/06text_eng.doc |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528015507/http://ombudsman.gov.ru/doc/ezdoc/06text_eng.doc |archive-date=28 May 2008 |access-date=16 March 2008 |format=DOC}} [https://web.archive.org/web/20080610035859/http://ombudsman.gov.ru/doc/ezdoc/06.shtml Russian language version].</ref><ref>{{Cite web |date=10 December 2005 |title=Russia's NGOs: It's not so simple - Editorials & Commentary - International Herald Tribune |url=http://www.iht.com/articles/2005/12/08/opinion/edgvosdev.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20051210020103/http://www.iht.com/articles/2005/12/08/opinion/edgvosdev.php |archive-date=10 December 2005 |access-date=16 December 2017 |website=Iht.com}}</ref> An rufe ƙungiyar abokantaka ta Rasha da Chechen, da sauransu.<ref name="hrw2008_russian_chechen_society">{{Cite web |title=Russia: Court Orders Closure of Russian-Chechen Friendship Society |url=http://hrw.org/english/docs/2006/10/13/russia14391.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121115439/http://hrw.org/english/docs/2006/10/13/russia14391.htm |archive-date=21 November 2008 |access-date=5 March 2015 |publisher=Human Rights Watch}}</ref> Wani cikakken rahoto da Olga Gnezdilova ya yi ya nuna cewa ƙananan ƙungiyoyin sa kai na gaske suna fuskantar rashin daidaito sakamakon buƙatun sabbin hanyoyin: a halin yanzu, manyan kungiyoyi masu zaman kansu da ke da kudade masu yawa ba su shafa ba.
Bayan sake zaben Putin a watan Mayun 2012 a karo na uku a matsayin shugaban kasa, an zartar da sabuwar dokar tarayya, wacce ke bukatar duk kungiyoyi masu zaman kansu su karbi kudade na kasashen waje da kuma "shiga cikin harkokin siyasa" don yin rajista a matsayin "wakilan kasashen waje" tare da Ma'aikatar Shari'a ta RF. A watan Satumba na 2016 an jera ƙungiyoyi masu zaman kansu 144 a cikin Rijista, gami da da yawa daga cikin tsofaffi, sanannun kuma ƙungiyoyin da ake girmamawa, na duniya da na cikin gida.<ref>{{Cite web |date=15 December 2016 |title=Under Attack |url=https://rightsinrussia.blog/2016/12/15/civil-society-under-attack/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170814100022/https://rightsinrussia.blog/2016/12/15/civil-society-under-attack/ |archive-date=14 August 2017 |access-date=16 December 2017 |website=Rightsinrussia.blog}}</ref> Gwamnati na iya sanya kungiyoyi masu zaman kansu a matsayin "maras kyau" don tarar su kuma rufe su. Ana iya biyan membobin "kungiyoyin da ba a so" tarar su kuma a ɗaure su.<ref name="hrw2017_report"/>
==== Kashewa ====
[[Fayil:Sun_in_the_flags_of_protesters_(50096710531).jpg|thumb|Dan siyasar adawa na Rasha Alexei Navalny ya halarci wani yunkuri don tunawa da dan siyasar adawar da aka kashe Boris Nemtsov, Moscow, 29 Fabrairu 2020]]
Babban abin damuwa shi ne kisan gillar da ba a warware ba na lokaci-lokaci na manyan 'yan siyasa, 'yan majalisa, 'yan jarida, da masu sukar gwamnati, a cikin gida da kuma waje. A cewar rahoton BuzzFeed News a cikin 2017, jami'an leken asirin Amurka da na Burtaniya na yanzu da na Burtaniya sun shaida wa kafar cewa, suna ganin cewa masu kisan gilla na Rasha, mai yiwuwa bisa umarnin gwamnati, na iya danganta su da mutuwar mutane 14 a kasar Burtaniya wadanda 'yan sanda suka yi watsi da su ba tare da wata shakka ba.<ref name="independent.co.uk">{{Cite web |date=16 June 2017 |title=UK authorities 'overlooked' evidence linking Russia to deaths on British soil |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/uk-police-evidence-russian-assassins-behind-14-suspicious-deaths-british-soil-boris-berezovsky-scot-a7793151.html |access-date=16 December 2017 |website=Independent.co.uk}}</ref>
A shekara ta 1998, an harbe mai ba da shawara kan haƙƙin ɗan adam Galina Starovoitova a St. Petersburg a ƙofar gidanta. <ref name="amnesty_galina">{{Cite web |date=21 November 1998 |title=Amnesty International condemns the political murder of Russian human rights advocate Galina Starovoitova |url=https://www.amnesty.org/en/documents/eur46/040/1998/en/ |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Amnesty International]]}}</ref> A shekara ta 2003, Yuri Schekochikhin ya mutu ta hanyar ban mamaki daga rashin lafiya, wanda ya haifar da hasashe game da mutuwarsa, kamar guba. A shekara ta 2003, an harbe dan siyasa mai sassaucin ra'ayi Sergei Yushenkov. A shekara ta 2006, Alexander Litvinenko ya kamu da guba da polonium kuma ya mutu. Wani bincike na Burtaniya ya kammala cewa Shugaba Putin "watakila" ya amince da kisansa.<ref>{{Cite web |date=21 January 2016 |title=Litvinenko inquiry: Key findings |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-35371344 |website=BBC News}}</ref> A shekara ta 2006, an harbe 'yar jarida mai bincike Anna Politkovskaya. A shekara ta 2009, an harbe Stanislav Markelov mai kare hakkin bil'adama da 'yar jarida Anastasia Baburova a Moscow. A cikin 2015, an harbe dan siyasar adawa Boris Nemtsov a kusa da Kremlin. <ref name="BBC News 27 February 2015">{{Cite web |date=27 February 2015 |title=Russia opposition politician Boris Nemtsov shot dead |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-31669061 |access-date=30 April 2018 |publisher=BBC News}}</ref> A cikin 2017, an yi wa ɗan jarida Nikolay Andrushchenko duka har ya mutu.
==== Fursunoni na siyasa ====
[[Fayil:Last_Address_Sign_-_Moscow,_Kostyansky_Lane,_4_(2021-02-14)_01.jpg|thumb|An yanke wa dan siyasar Rasha Ilya Yashin hukuncin daurin shekaru takwas da rabi a gidan yari a shekara ta 2022 saboda furucinsa na yaki da yaki.]]
Adadin da aka amince da su a matsayin fursunonin siyasa sun karu sosai a cikin shekaru hudu da suka gabata. A watan Mayu 2016, Cibiyar Kula da Hakkin Dan Adam ta sanya jimlar a 89.<ref>{{Cite web |date=6 June 2016 |title=Political prisoners – May 2016 |url=https://rightsinrussia.blog/2016/06/06/political-prisoners-may-2016/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904073705/https://rightsinrussia.blog/2016/06/06/political-prisoners-may-2016/ |archive-date=4 September 2018 |access-date=16 December 2017 |website=Rightsinrussia.blog}}</ref> A watan Mayu 2017, Tunawa da aka yi la'akari da cewa akwai akalla fursunonin siyasa 117 ko fursunonin lamiri (66 da ake zargi da kasancewa cikin ƙungiyar musulmi Hizb ut-Tahrir al-Islami wadda aka dakatar a Rasha tun 2010). Daga cikin wadannan fursunonin har da mai kare hakkin bil adama Emir-Usein Kuku daga Crimea wanda aka zarge shi da zama na kungiyar Hizbu Tahrir duk da cewa ya musanta hannu a cikin wannan kungiya. Kungiyar kare hakkin bil adama ta Amnesty International ta yi kira da a kwato shi cikin gaggawa. <ref>{{Cite web |date=4 July 2018 |title=Jailed Crimean Tatar Human Rights Activist on Hunger Strike in Russian World Cup city |url=http://khpg.org/en/index.php?id=1530645336 |access-date=18 October 2019 |website=[[Kharkiv Human Rights Protection Group]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 2018 |title=Crimean Tatar: Never Silent in the Face of Injustice |url=https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2018/02/crimean-tatar-hrd-emir-usein-kuku/ |access-date=18 October 2019 |website=[[Amnesty International]]}}</ref>
A lokuta daban-daban wadanda aka daure sun hada da masu kare hakkin dan adam, 'yan jarida irin su Mikhail Trepashkin, <ref name="Trepashkin">{{Cite web |title=Trepashkin case |url=http://eng.trepashkin.ru/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20060129061214/http://eng.trepashkin.ru/ |archive-date=29 January 2006 |access-date=16 March 2008}}</ref> da masana kimiyya irin su Valentin Danilov.<ref name="Danilov">{{Cite web |date=12 November 2004 |title=Physicist Found Guilty |url=http://shr.aaas.org/aaashran/alert.php?a_id=290 |access-date=16 March 2008 |website=AAAS Human Rights Action Network |publisher=[[American Association for the Advancement of Science]]}}</ref> Tun 2007, loosely-worded dokokin da "tsattsauran ra'ayi" ko "ta'addanci" da aka yi amfani da su kurkuku da sau da yawa matasa masu fafutuka da suka yi zanga-zangar goyon bayan 'yancin yin taro, a kan zargin taro gurbatattun zabe a 2011 da kuma, tun 2014, da zama na Crimea, da rikici a gabashin Ukraine da cin hanci da rashawa a cikin mafi girma da kuma jihar echelon gwamnati. Fursunonin siyasa galibi ana azabtar da su a gidajen yari da kuma yankunan da ake hukunta su. <ref>{{Cite web |date=November 2016 |title=Russia: Shocking new torture allegations by prisoner of conscience must be investigated |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2016/11/russia-shocking-new-torture-allegations-by-prisoner-of-conscience-must-be-investigated/ |access-date=16 December 2017 |website=Amnesty.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Harding |first=Luke |date=1 November 2016 |title=Russian dissident Ildar Dadin accuses prison staff of torture |url=https://www.theguardian.com/world/2016/nov/01/russian-dissident-ildar-dadin-accuses-prison-staff-torture-death-threat |access-date=16 December 2017 |website=Theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Russia is systematically driving tortured Ukrainian political prisoner insane - Human Rights in Ukraine |url=http://khpg.org/en/index.php?id=1476749611 |access-date=16 December 2017 |website=Khpg.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Crimean political prisoners tortured on the way to court in Russian occupied Crimea - Human Rights in Ukraine |url=http://khpg.org/en/index.php?id=1482360294 |access-date=16 December 2017 |website=Khpg.org}}</ref>
[[Fayil:Berlin_rally_after_Navalny's_murder_asv2024-02-16_img18.jpg|thumb|Zanga-zangar a wajen Ofishin Jakadancin Rasha a Berlin na neman a saki fursunonin siyasa a Rasha, Fabrairu 2024]]
A ranar 10 ga Mayu, 2014, an kama Oleg Sentsov mai shirya fina-finai na Ukraine a Simferopol, Crimea. An kai shi kasar Rasha, inda aka yanke masa hukuncin daurin shekaru 20 a gidan yari bisa samunsa da laifin ta'addanci. Kungiyar kare hakkin bil adama ta Amnesty International ta dauki shari'ar rashin adalci tare da yin kira da a saki Sentsov.<ref>{{Cite web |date=13 July 2018 |title=We Stand with Oleg Sentsov |url=https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2018/07/oleg-sentsov/ |access-date=25 February 2019 |website=Amnesty.org}}</ref> Human Rights Watch ta bayyana shari'ar a matsayin shari'ar nuna siyasa da ke kira ga 'yancin mai shirya fim din.<ref>{{Cite web |date=24 May 2018 |title=Russia Should Free Oleg Sentsov Before FIFA World Cup |url=https://www.hrw.org/news/2018/05/24/russia-should-free-oleg-sentsov-fifa-world-cup |access-date=25 February 2019 |website=hrw.org}}</ref> A ranar 7 ga Satumba 2019 aka saki Sentsov a cikin musayar fursunoni.<ref name="Denis Lapin, Olga Pavlova, Bianca Britton and Sarah Dean">{{Cite web |last=Lapin |first=Denis |last2=Pavlova |first2=Olga |last3=Britton |first3=Bianca |last4=Dean |first4=Sarah |date=7 September 2019 |title=Film director Oleg Sentsov and MH17 suspect among those freed in Russia-Ukraine prisoner swap |url=https://www.cnn.com/2019/09/07/europe/ukraine-russia-prisoner-swap-intl/index.html |access-date=7 September 2019 |website=CNN}}</ref>
A watan Mayu 2018 Server Mustafayev, wanda ya kafa kuma mai gudanarwa na kungiyar kare hakkin dan adam Crimean Solidarity hukumomin Rasha sun daure a kurkuku tare da tuhumar "mamba na kungiyar ta'addanci". Amnesty International da Front Line Defenders sun bukaci a sake shi cikin gaggawa.<ref>{{Cite web |date=29 November 2019 |title=Russian Federation/Ukraine: Further Information: Rights Defender Facing Trumped-up Charges: Server Mustafayev |url=https://www.amnesty.org/en/documents/eur46/1470/2019/en/}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 September 2020 |title=Arrest of Server Mustafayev |url=https://www.frontlinedefenders.org/en/case/arrest-server-mustafayev}}</ref>
Akwai lokuta na hare-hare kan masu zanga-zangar da hukumomin yankin suka shirya.<ref name="hrw2006_politkovskaya_memorial">{{Cite web |date=17 October 2006 |title=Russia: Moscow Must Investigate Police Violence at Memorial for Slain Journalist |url=http://hrw.org/english/docs/2006/10/18/russia14418.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724061519/http://hrw.org/english/docs/2006/10/18/russia14418.htm |archive-date=24 July 2008 |access-date=5 March 2015 |publisher=Human Rights Watch}}</ref>
Da shigewar lokaci an saki wasu daga cikin waɗannan fursunonin ko kuma, kamar Igor Sutyagin, an yi musanya da wasu ƙasashe don wakilan Rasha da aka tsare a ƙasashen waje. Duk da haka, lambobin suna ci gaba da hauhawa. A cewar wasu kungiyoyi a yanzu haka akwai mutane sama da 300 wadanda ko dai aka yanke musu hukuncin zaman gidan yari a kasar Rasha, ko kuma a halin yanzu ana tsare da su suna jiran shari’a (a tsare ko a tsare a gida), ko kuma suka gudu zuwa kasashen waje ko kuma suka boye, saboda tsanantawa saboda imaninsu da yunkurinsu na amfani da ‘yancinsu a karkashin kundin tsarin mulkin kasar Rasha da yarjejeniyoyin kasa da kasa.<ref>{{Cite web |date=13 July 2015 |title=СПИСОК ПОЛИТЗАКЛЮЧЕННЫХ |url=http://www.ixtc.org/analytics/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213142203/http://www.ixtc.org/analytics/ |archive-date=13 December 2017 |access-date=16 December 2017 |website=Ixtc.org}}</ref>
A watan Afrilun 2019, an tsare wani Ba’isra’ile da ke ɗauke da gram 9.6 na hashish a Rasha kuma an yanke masa hukuncin ɗaurin shekaru sama da bakwai a watan Oktoba 2019. Wannan hukuncin yana da dalilai na siyasa. An gafarta mata a watan Janairun 2020.
A ranar 22 ga Yuni 2020, Kungiyar Kare Hakkokin Dan Adam tare da Amnesty International sun rubuta wasiƙar hadin gwiwa zuwa ga Babban mai gabatar da kara na Tarayyar Rasha, Igor Viktorovich Krasnov. A cikin wasikar tasu, sun bukaci a saki wasu masu kare hakkin bil adama su shida da aka yanke musu hukunci a watan Nuwamba 2019 zuwa zaman gidan yari tsakanin shekaru bakwai zuwa 19 bisa tuhume-tuhume da suka shafi ta’addanci.<ref>{{Cite web |date=22 June 2020 |title=Joint Letter by Human Rights Watch and Amnesty International to Russia's Prosecutor General |url=https://www.hrw.org/news/2020/06/22/joint-letter-human-rights-watch-and-amnesty-international-russias-prosecutor |access-date=22 June 2020 |website=Human Rights Watch}}</ref>
[[Fayil:Иллюстрация_Саши_Скочиленко_на_слушаниях_в_суде.jpg|thumb|Hoton da ke nuna ɗan wasan Rasha Aleksandra Skochilenko, wanda aka kama saboda maye gurbin alamun farashin manyan kantuna da saƙon yaƙi.]]
A ranar 17 ga Janairu, 2021, Amnesty International ta ayyana Alexei Navalny a matsayin fursuna na lamiri bayan tsare shi bayan ya koma Rasha tare da yin kira ga hukumomin Rasha da su sake shi.<ref>{{Cite web |date=17 January 2021 |title=Russia: Aleksei Navalny becomes prisoner of conscience after arrest on arrival in Moscow |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/01/russia-aleksei-navalny-becomes-prisoner-of-conscience-after-arrest-on-arrival-in-moscow/ |website=amnesty.org}}</ref>
Ya zuwa watan Yuni 2020, a kowace Cibiyar Kare Haƙƙin Dan Adam ta Tunatarwa, akwai fursunonin siyasa 380 a Rasha, gami da mutane 63 da aka gurfanar da su kai tsaye ko a kaikaice, don ayyukan siyasa (ciki har da Alexey Navalny) da 245 da aka gurfanar da su saboda hannu da ɗaya daga cikin ƙungiyoyin musulmi da aka haramtawa Rasha. Mutane 78 a cikin jerin, watau fiye da 20% na jimlar, mazauna Crimea ne.<ref>{{Cite web |date=4 October 2017 |title=Списки преследуемых |url=https://memohrc.org/ru/content/spiski-presleduemyh |access-date=11 October 2021 |website=Правозащитный центр «Мемориал» |archive-date=1 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220201083954/https://memohrc.org/ru/content/spiski-presleduemyh |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Russian-speaking Community Council |date=14 June 2021 |title=Russia's Political Prisoners Directory |url=https://amrusrights.wordpress.com/2021/06/14/russias-political-prisoners-directory/ |access-date=11 October 2021 |website=American Russian-speaking Association for Civil & Human Rights |language=en}}</ref>
An zargi Rasha da diflomasiyya da aka yi garkuwa da ita kuma ta musayar fursunoni da Amurka.
A ranar 4 ga Maris 2022, Shugaban Rasha [[Vladimir Putin]] ya sanya hannu kan dokar da ta gabatar da hukuncin ɗaurin kurkuku har zuwa shekaru 15 ga waɗanda suka buga "bayanai na ƙarya" game da sojojin Rasha da ayyukansu, wanda ya haifar da wasu kafofin watsa labarai a Rasha don dakatar da bayar da rahoto game da Ukraine ko rufe hanyar watsa labarai. Ya zuwa watan Disamba na shekara ta 2022, an gurfanar da mutane sama da 4,000 a karkashin dokokin "labaran karya" dangane da mamayar Rasha a Ukraine.
A farkon 2024, an kama Ksenia Karelina a Yekaterinburg kuma gwamnatin Rasha ta tuhume shi da laifin cin amanar kasa saboda aika dala $51.80 ga Razom, wata kungiya mai zaman kanta a birnin New York da ke aika agajin jin kai zuwa Ukraine. An fara shari'arta a ranar 20 ga Yuni 2024 kuma ta amsa laifin a ranar 7 ga Agusta.<ref>{{Cite web |last=Kottasová |first=Ivana |last2=Stapleton |first2=AnneClaire |date=7 August 2024 |title=Russian-American woman admits guilt in treason case, Russian state media reports |url=https://www.cnn.com/2024/08/07/europe/ksenia-karelina-russian-american-treason-guilt-intl/index.html |access-date=7 August 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> A ranar 15 ga watan Agustan 2024, kotunan yanki na Sverdlovsk da Yekaterinburg sun yanke mata hukuncin shekaru 12 a kurkuku.<ref>{{Cite web |title=Ksenia Karelina: US-Russian woman jailed in Russia for 12 years for treason |url=https://www.bbc.com/news/articles/cp9rygl5k4jo |access-date=15 August 2024 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref>
A ranar 17 ga Janairu, 2025, wasu lauyoyi uku - Igor Sergunin, Alexei Lipster, da Vadim Kabez - na jam'iyyar adawa ta Alexei Navalny an same su da laifi a wata kotu a Rasha kuma an yanke musu hukuncin daurin shekaru biyar a gidan yari. An zarge su da taimakawa Navalny wajen aiwatar da haramtattun ayyuka a wajen gidan yari.
== Tsarin shari'a ==
[[Fayil:Gorinov_prigovor.jpg|thumb|An yanke wa mataimakin karamar hukumar Moscow Alexei Gorinov hukuncin daurin shekaru 7 a gidan yari a karkashin dokokin yaki da Rasha saboda furucinsa na yaki da yaki a shekarar 2022.]]
Hukumar kare hakkin bil adama ta Amnesty International ta ce hukumar shari'a ta Rasha tana fuskantar magudi daga hukumomin siyasa. Dangane da Kundin Tsarin Mulki na Rasha, Majalisar Tarayya ce ke nada manyan alƙalai, biyo bayan zaben da Shugaban Rasha ya yi. Anna Politkovskaya ta bayyana a cikin littafinta na Putin na Rasha labarin alƙalan da ba su bi “umarni daga sama ba” kuma aka ci zarafinsu ko kuma aka cire su daga mukamansu. A cikin wata budaddiyar wasika da aka rubuta a shekara ta 2005, tsohon alkali Olga Kudeshkina ya soki shugaban kotun birnin Moscow O. Egorova saboda "bayar da shawarar alkalai don yanke hukunci mai kyau", wanda ake zargin ya sa fiye da alkalai 80 a Moscow su yi ritaya a cikin lokaci daga 2002 zuwa 2005.
A cikin shekarun 1990s, tsarin kurkuku na Rasha ya sami rahoto sosai daga kafofin watsa labarai da kungiyoyin kare hakkin dan adam kamar yadda yake da matsala. Akwai manyan shari'o'i da jinkirin shari'a, wanda ya haifar da doguwar tsare-tsare kafin shari'a. An kalli yanayin kurkuku a ƙasa da ka'idojin duniya.<ref>{{Cite journal |date=13 September 2006 |title=Undue Punishment {{!}} Abuses against Prisoners in Georgia |url=https://www.hrw.org/report/2006/09/13/undue-punishment/abuses-against-prisoners-georgia |language=en |access-date=26 December 2019}}</ref> [[Tarin fuka|Cutar tarin fuka]] matsala ce mai tsanani.<ref name="amnesty_torture"/> Kungiyoyin kare hakkin dan adam sun kiyasta cewa kimanin fursunoni 11,000 da fursunoni suna mutuwa a kowace shekara, mafi yawa saboda yawan jama'a, cututtuka, da rashin kulawa. Wani rahoto na kafofin watsa labarai na shekara ta 2006 ya nuna kamfen na sake fasalin kurkuku wanda ya haifar da ingantaccen yanayi. Hukumar Swiss ta Ci Gaban da Haɗin Kai tana aiki don sake fasalin gidajen kurkuku na Rasha tun 1997, tare da kokarin sake fasalin da gwamnatin ƙasa ta yi.
Dokar ta yi iyakantaccen shiga cikin shari'ar aikata laifuka tun lokacin Soviet, musamman a cikin larduna masu zurfi.<ref name="Pomorski2001">{{Cite journal |last=Pomorski |first=Stanislaw |year=2001 |title=Justice in Siberia: a case study of a lower criminal court in the city of Krasnoyarsk |url=https://www.ucis.pitt.edu/nceeer/2001-815-14g-Pomorski.pdf |journal=Communist and Post-Communist Studies |volume=34 |issue=4 |pages=447–478 |doi=10.1016/S0967-067X(01)00017-4 |issn=0967-067X |access-date=4 April 2016 |archive-date=9 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809034114/http://www.ucis.pitt.edu/nceeer/2001-815-14g-Pomorski.pdf |url-status=dead }}</ref> Gabaɗaya kotuna suna bin ka'idar rashin hukunta masu laifi; A cikin 2004 masu laifi sun kasance kashi 0.7 ne kawai na duk hukunce-hukuncen. Alƙalai sun dogara ga masu gudanarwa, ofisoshin masu gabatar da kara su bi da bi. Ayyukan masu gabatar da kara na gwamnati sun bambanta daga matalauta zuwa maras kyau. Yawancin lauyoyi suna nadin kotu ne kuma ana biyansu karancin albashi. An sami tabarbarewar al'amura cikin sauri da ke tattare da cin zarafi na tsarin aikata laifuka, cin zarafi da tsananta wa 'yan sanda a cikin lamuran siyasa a cikin 'yan shekarun nan. Ba a kiyaye ka'idodin adawa da daidaito na bangarorin da ke cikin shari'ar laifuka.<ref>{{Cite journal |last=Pomorski |first=S. |year=2006 |title=Modern Russian criminal procedure: The adversarial principle and guilty plea |journal=Criminal Law Forum |volume=17 |issue=2 |pages=129–148 |doi=10.1007/s10609-006-9011-8 |s2cid=143920761}}</ref>
A shekara ta 1996, Shugaba [[Boris Yeltsin]] ya ayyana dakatarwar hukuncin kisa a Rasha. Koyaya, gwamnatin Rasha har yanzu tana keta alkawuran da ta yi yayin shiga Majalisar Turai. A cewar Politkovskaya, 'yan ƙasa da ke daukaka kara zuwa Kotun Kare Hakkin Dan Adam ta Turai galibi hukumomin Rasha ne ke gurfanar da su.
An yi amfani da tsarin kotun sosai don murkushe 'yan adawar siyasa kamar yadda yake a cikin shari'ar Pussy Riot, Alexei Navalny, <ref name="FPBremmer" /> Zarema Bagavutdinova, <ref>{{Cite web |date=22 January 2014 |title=The List of Persons Recognized as Political Prisoners by Russia's Memorial Human Rights Center |url=http://imrussia.org/en/projects/political-prisoners/649-the-list-of-persons-recognized-as-political-prisoners-by-russias-memorial-human-rights-center |access-date=4 April 2016 |website=Institute of Modern Russia}}</ref> da Vyacheslav Maltsev [5] da kuma toshe' yan takarar abokan gaba na Kremlin. [5] [6]<ref name="urlLeader of Artpodgotovka movement Maltsev granted asylum in France">{{Cite web |title=Leader of Artpodgotovka movement Maltsev granted asylum in France |url=https://en.crimerussia.com/gromkie-dela/leader-of-artpodgotovka-movement-maltsev-granted-asylum-in-france/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181201180733/https://en.crimerussia.com/gromkie-dela/leader-of-artpodgotovka-movement-maltsev-granted-asylum-in-france/ |archive-date=1 December 2018 |access-date=6 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 June 2017 |title=Russian electoral body: Navalny can't run for president in 2018 |url=http://www.politico.eu/article/russian-electoral-body-navalny-cant-run-for-president-in-2018/ |access-date=16 December 2017 |website=Politico.eu}}</ref>
Wani rahoto na 2019 na Zona Prava NGO mai suna "Tashin hankali daga Jami'an Tsaro: Laifuka Ba tare da Hukunci ba" ya ba da haske ga adadin masu laifi da kuma watsi da kararrakin da aka yi wa jami'an tilasta bin doka idan aka kwatanta da adadin wadanda aka gurfanar a kotunan Rasha. Na karshen shine kawai kashi 0.43%, yayin da idan aka yi la'akari da jami'an tsaro da jami'an soja da ake zargi da cin zarafi ta hanyar amfani da iko, ciki har da kawo karshen mutuwar wanda ake zargi, kusan kashi 4%. A lokaci guda kuma waɗanda aka yanke wa hukuncin suna samun hukunci mai sassaucin ra'ayi - kusan rabinsu an dakatar da hukunci ko tara.<ref>{{Cite web |title=Getting away with torture in Russia's criminal justice system |url=https://meduza.io/en/feature/2019/09/16/getting-away-with-torture-in-russia-s-criminal-justice-system |access-date=18 September 2019 |website=meduza.io}}</ref>
A cikin 2021, wata kungiya mai zaman kanta Gulagu.net ce ta buga faifan bidiyo masu tarin yawa daga gidajen yarin kasar Rasha da kuma yankin hukunta masu laifi tare da daukar dubban sa'o'i na azabtar da fursunonin da jami'an gidan yari ke yi, wadanda suka hada da fyade da sauran nau'ikan cin zarafi kamar shiga da sanduna. Bidiyon ya shafi shekaru 2015-2020 kuma wani tsohon fursuna Sergei Savelyev ne ya fitar da shi wanda aka sanya shi kula da tsarin rikodin bidiyo hukumomin gidan yari a matsayin ƙwararren IT. Hukumomin Rasha sun kori wasu jami'an gidan yarin da aka zarga da aikata laifuka a cikin wadannan bidiyoyin tare da sanya Savelyev cikin jerin sunayen da ake nema saboda "samun bayanan sirri ba bisa ka'ida ba". An bayyana cin zarafi a matsayin wani sashe na tsari da dabaru na kasa baki daya don karbar kudi da bayanan shaidar karya ta FSB da jami'an tsaro. <ref>{{Cite web |date=10 November 2021 |title=New Russian Prison Torture Video Surfaces From Bombshell Leak |url=https://www.themoscowtimes.com/2021/11/10/new-russian-prison-torture-video-surfaces-from-bombshell-leak-a75520 |access-date=10 November 2021 |website=The Moscow Times |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=8 November 2021 |title='I was always scared': inmate who exposed systemic Russian prisoner abuse |url=https://www.theguardian.com/world/2021/nov/08/i-was-always-scared-inmate-who-exposed-systemic-russian-prisoner-abuse |access-date=10 November 2021 |website=the Guardian |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eighteen prison officials fired in Saratov after another torture video surfaces |url=https://meduza.io/en/news/2021/11/10/eighteen-prison-officials-fired-in-saratov-after-another-torture-video-surfaces |access-date=10 November 2021 |website=Meduza |language=en}}</ref>
== Torture da cin zarafi ==
The Constitution of Russia forbids arbitrary detention, [[Gallazawa|torture]] and ill-treatment. Chapter 2, Article 21 of the constitution states, "No one may be subjected to torture, violence or any other harsh or humiliating treatment or punishment."<ref name="amnesty_brief">{{Cite web |date=31 March 2006 |title=Russian Federation Preliminary briefing to the UN Committee against Torture |url=https://www.amnesty.org/en/documents/eur46/014/2006/en/ |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Amnesty International]] |format=PDF}}</ref> However, in practice, Russian police, Federal Security Service<ref>{{Cite web |last=Maza |first=Cristina |date=6 April 2018 |title=Russia's Antifa is being tortured and detained by Putin's shadowy security service, sources say |url=https://www.newsweek.com/russias-antifa-being-tortured-and-detained-putins-shadowy-security-service-874087 |access-date=19 June 2019 |website=Newsweek |language=en}}</ref> kuma ana lura da masu gadin gidan yari da na gidan yari suna azabtar da su ba tare da wani hukunci ba-da suka hada da duka da sanduna iri-iri iri-iri, sanduna da kututtuka, fadan ruwa, buhunan da yashi da dai sauransu, “Hanyar giwa”, wacce ke dukan wanda aka azabtar sanye da abin rufe fuska tare da yanke iska, da kuma “Hanyar Supermarket”, wacce iri daya ce amma tare da kunnuwan roba, da bag din lantarki, da bag din kunni, da bag din kunne, da bag din da ba a saka ba. a cikin matsananciyar damuwa, konewar sigari, <ref name="srji.org">{{Cite web |title=European Court condemns Russia for torture and resulting unfair trial of Chechen resident sentenced to 24 years of imprisonment |url=http://www.srji.org/en/news/2012/12/114/ |access-date=16 December 2017 |website=Srji.org}}</ref> needles and electric needles hammered under nails,<ref name="meduza.io1">{{Cite web |title=Tortured and silenced at the hands of the police: Meduza reports on the widespread torture methods in Russia's police stations, prisons, and courts |url=https://meduza.io/en/feature/2015/09/29/tortured-and-silenced-at-the-hands-of-the-police |access-date=16 December 2017 |website=Meduza.io}}</ref> prolonged suspension, sleep deprivation, food deprivation, rape, penetration with foreign objects, asphyxiation—in interrogating arrested suspects.<ref name="meduza.io1" /><ref name="amnesty_torture"/><ref name="hrw2006_chechnya_torture"/><ref name="amnesty_torture2">{{Cite web |date=3 April 1997 |title=Torture in Russia |url=https://www.amnesty.org/en/documents/eur46/004/1997/en/ |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Amnesty International]]}}</ref> Wata hanyar azabtarwa ita ce "Telebijin", wanda ya hada da tilasta wa wanda aka azabtar ya tsaya a tsakiyar squat tare da mika hannu a gabansu yana rike da stool ko ma kujeru biyu, tare da kujerar da ke fuskantar su. An yanke wa tsohon ma'aikacin Andrei Sychev kafafu biyu da kuma al'aura bayan wannan azabtarwa ta hanyar gangrene da ke haifar da yankewar jini. Sauran hanyoyin azabtarwa sun hada da "Rack" ko "Stretch", wanda ya hada da rataya wanda aka azabtar a hannun daure a bayan baya, "Refrigerator", wanda ya hada da yiwa wanda aka azabtar da shi tsirara, wani lokaci ana shayar da shi a cikin ruwan sanyi, zuwa yanayin zafi, "Furnace", inda aka bar wanda aka azabtar da zafi a cikin karamin fili, da "China", inda aka yi wa ƙafafuwan wanda aka azabtar a kan teburi. A shekara ta 2000, Ombudsman Ombudsman Oleg Mironov ya kiyasta cewa kashi 50% na fursunonin da ya yi magana da su sun yi ikirarin an azabtar da su. Kungiyar kare hakkin bil adama ta Amnesty International ta ce sojojin Rasha a Chechnya suna azabtar da su.<ref name="amnesty_brief" />
Torture-torture a ofisoshin 'yan sanda, kurkuku, kurkuku da yankunan azabtarwa ya zama ruwan dare kuma ya yadu. Likitoci da ma'aikatan jinya wani lokacin suna shiga cikin azabtarwa da kuma doke fursunoni da wadanda ake zargi.<ref name="newsweek.com"/><ref name="hrw2017_torture"/><ref name="amnesty_torture"/><ref name="hrw2006_chechnya_torture"/><ref name="meduza.io"/><ref name="auto"/><ref>{{Cite web |title=Torture is a widespread problem for Russia |url=http://www.dw.com/en/torture-is-a-widespread-problem-for-russia/av-36692670 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170814110827/http://www.dw.com/en/torture-is-a-widespread-problem-for-russia/av-36692670 |archive-date=14 August 2017 |access-date=16 December 2017 |website=Dw.com}}</ref>
An san 'yan sanda na Rasha da yin amfani da azabtarwa a matsayin hanyar da za a tilasta ikirarin laifi.<ref>{{Cite web |date=27 June 2013 |title=Torture in Russia: 'Torture is a traditional component of "proof"' |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2013/06/torture-russia-torture-traditional-component-proof/ |access-date=16 December 2017 |website=Amnesty.org}}</ref><ref name="srji.org"/><ref>{{Cite web |date=5 April 2012 |title=Grisly death fuels tales of Russian police torture |url=https://www.reuters.com/article/us-russia-police/grisly-death-fuels-tales-of-russian-police-torture-idUSBRE83419720120405 |access-date=16 December 2017 |publisher=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=CONFESSIONS AT ANY COST |url=https://www.hrw.org/reports/1999/russia/Russ99o-02.htm |access-date=16 December 2017 |website=Hrw.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Russia: Court awards €45,000 to police electro-shock torture victim |url=http://www.humanrightseurope.org/2017/03/russia-court-awards-e45000-to-police-electro-shock-torture-victim/ |access-date=16 December 2017 |website=Humanrightseurope.org |archive-date=16 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216201611/http://www.humanrightseurope.org/2017/03/russia-court-awards-e45000-to-police-electro-shock-torture-victim/ |url-status=dead }}</ref>
Wani lokaci ’yan sanda ko masu gadin gidan yari suna ɗaukar amintattun fursunoni aikin yi wa waɗanda ake tuhuma dukan tsiya, azabtarwa da kuma yi musu fyade domin tilasta su amsa laifinsu. Ana kiran wannan hanyar azabtarwa "Dakin Latsa" ko "Bukkar Latsa". Waɗancan amintattu suna samun gata na musamman na kurkuku saboda azabtar da wasu fursunoni.<ref name="urlCONFESSIONS AT ANY COST">{{Cite web |title=CONFESSIONS AT ANY COST |url=https://www.hrw.org/reports/1999/russia/Russ99o-04.htm#P426_60152}}</ref>
A cikin mafi munin yanayi, daruruwan mutane marasa laifi daga titin an kama su, an yi musu duka, an azabtar da su kuma 'yan sanda na musamman sun yi musu fyade. Irin waɗannan abubuwan sun faru ba kawai a Chechnya ba, har ma a garuruwan Rasha na Blagoveshensk, Bezetsk, Nefteyugansk, da sauransu. A cikin 2007, Rediyo Svoboda ("Radio Freedom", wani ɓangare na Rediyo Free Europe / Rediyo Liberty) ya ba da rahoton cewa an kirkiro wani yunkuri ba bisa ka'ida ba "Russia the Beaten" a Moscow ta masu fafutukar kare hakkin dan adam da 'yan jarida waɗanda "sun sha wahala daga duka a biranen Rasha da yawa".<ref>{{Cite web |date=30 July 2005 |script-title=ru:"Россия избитая" требует отставки министра внутренних дел |trans-title="Russia is beaten", demands for the resignation of the Minister of the Interior |url=http://www.svoboda.org/ll/soc/0705/ll.073005-1.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080201041437/http://www.svoboda.org/ll/soc/0705/ll.073005-1.asp |archive-date=1 February 2008 |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty|Radio Svoboda]] |language=ru}}</ref>
A watan Yunin 2013, ma'aikacin gini Martiros Demerchyan ya yi ikirarin cewa 'yan sandan Sochi sun azabtar da shi. Demerchyan, wanda ya shafe makonni bakwai yana gina gidaje don wasannin Olympics na lokacin sanyi na 2014, mai kula da shi ya tuhumi shi da satar wayar tarho. Demerchyan ya musanta zargin, amma lokacin da wanda aka kashe ya koma bakin aiki don karbar albashinsa, sai da jami’an ‘yan sanda da dama suka yi masa dukan tsiya, inda suka karya masa hakora biyu tare da yi masa lalata da sandar hankaka. An yi masa jinya a asibiti, amma likitoci sun shaida wa iyalansa cewa ba su sami wani mummunan rauni a jikinsa ba.
Har ila yau, azabtarwa da wulakanci sun yadu a cikin [[Sojojin Rasha|Sojojin Tarayyar Rasha]]. Kalmar ''dedovshchina'' tana nufin cin zarafin sabbin masu shiga soja da sojoji masu dogon lokaci suka yi. Ana kashe samari da yawa, a yi musu fyade ko kuma a kashe su a kowace shekara saboda hakan. An ba da rahoton cewa an tilasta wa wasu matasan maza masu shiga soja yin aiki a matsayin masu karuwanci ga "abokan ciniki na waje". Union of the Committees of Soldiers' Mothers of Russia yana aiki don kare haƙƙin matasa sojoji.
== Laifi ==
[[Fayil:RR5111-0064R_Год_прав_человека_в_Российской_Федерации.png|thumb|228x228px]]
A cikin 1990s, haɓakar laifukan da aka tsara (duba mafia na Rasha da oligarchs na Rasha) da kuma rarrabuwar kawuna da cin hanci da rashawa na hukumomin tilasta bin doka a Rasha sun yi daidai da tashin hankali a kan ƴan kasuwa, jami'an gudanarwa da na jihohi, da sauran manyan jama'a. Shugaban kasar Rasha Vladimir Putin na biyu ya gaji wadannan matsaloli ne a lokacin da ya hau karagar mulki, kuma a lokacin yakin neman zabensa a shekara ta 2000, sabon shugaban ya samu goyon bayan al'ummar kasar inda ya jaddada bukatar maido da doka da oda da kuma samar da doka da oda ga Rasha a matsayin hanya daya tilo ta maido da kwarin gwiwa kan tattalin arzikin kasar.
Bisa kididdigar da Demoscope Weekly ta fitar, adadin kisan kai na Rasha ya nuna karuwar kisa daga kashi 15 cikin mutane 100,000 a shekarar 1991, zuwa 32.5 a shekarar 1994. Sannan ya fadi zuwa 22.5 a shekarar 1998, ya biyo bayan karuwar adadin 30.5 a shekarar 2002, zuwa 000 na mutane a 2002, sannan ya fadi 00 a cikin 2002. 2006. Duk da kyawawan halaye na ragewa, alkaluman kisa na Rasha ya kasance daya daga cikin mafi girma a duniya tare da matsayi na biyar a cikin kasashe 62.<ref>{{Cite web |title=Countries Compared by Crime > Murders > Per capita. International Statistics |url=http://www.nationmaster.com/graph/cri_mur_percap-crime-murders-per-capita |access-date=16 December 2017 |website=Nationmaster.com}}</ref>
Tare da yawan fursunoni na 611 ga kowane 100,000, Rasha ta kasance ta biyu kawai bayan Amurka (bayanai na 2006). Bugu da ƙari, binciken ilimin laifuka ya nuna cewa a cikin shekaru biyar na farko tun daga 2000 idan aka kwatanta da matsakaicin 1992 zuwa 1999, yawan fashi ya karu da kashi 38.2% kuma yawan laifuka masu alaƙa da miyagun ƙwayoyi ya fi girma da kashi 71.7%.
=== Rikicin cikin gida ===
Rasha tana da babban tashin hankali na cikin gida idan aka kwatanta da sauran ƙasashen Turai kamar Burtaniya. Rasha ta haramta cin zarafin gida na farko a cikin 2017, ta sanya matsakaicin hukunci tarar gudanarwa don raunin da bai haifar da asibiti ba.<ref name="sky" /> Wadanda abin ya shafa sun bayyana matsalolin samun kariya daga ‘yan sanda wadanda suka yi sanadin yi musu kaciya ko kisa, da kuma masu ra’ayin al’adu da ke daukar tashin hankalin gida a matsayin iyali maimakon batun gwamnati, kuma ya musanta batun fyaden aure.<ref name="sky" /> Cocin Orthodox na Rasha ya taimaka wajen kayar da wani kudirin doka na 2019 wanda zai gabatar da umarnin hanawa a karon farko a Rasha, da kuma kara daurin kurkuku don cin zarafin gida na farko. Cocin ta kira dokar da "antifamily" kuma ta dora laifin a kan "akidun mata masu tsattsauran ra'ayi".
A lokacin annobar COVID-19 a Rasha, an ci wasu mata tarar saboda karya dokokin keɓewa lokacin da suka tsere wa masu cin zarafinsu, wanda ya haifar da canje-canje a cikin ka'idojin. A cikin 2020, gwamnati ta yanke kudade don kokarin yaki da tashin hankali na cikin gida da kashi 88% daga shekarar da ta gabata.<ref name="time" /> Duk wata kungiya mai adawa da tashin hankali na cikin gida da ke karɓar tallafin kasa da kasa tana ƙarƙashin rajista tare da gwamnati kuma dole ne ta lakafta duk kayan aikinta "wakilin kasashen waje". Kamfanin talla Room 485 a cikin 2020 ya kaddamar da kamfen akan sanannen ra'ayi "idan ya doke ka, yana nufin yana ƙaunarta".<ref name="time" />
=== Nuna bambanci ===
A ranar 7 ga Disamba, 2011, an haramta wariya ba tare da amfani da matsayi na hukuma ba. Bambance-bambance ta hanyar amfani da matsayi na hukuma ya kasance da laifi, amma ba a aiwatar da sashe na 136 na kundin laifuka na Tarayyar Rasha a zahiri.
== Political freedom ==
=== Zabe ===
Rasha ta gudanar da zabe a ranar 4 ga Disamba 2011. Majalisar Tarayyar Turai ta yi kira da a gudanar da sabon zabe cikin gaskiya da adalci da kuma gudanar da cikakken bincike cikin gaggawa kan duk rahotannin magudi. A cewar MEPs Rasha ba ta cika ka'idojin zabe ba kamar yadda kungiyar tsaro da hadin kai a Turai (OSCE) ta ayyana. Sakamakon farko-farko na Ofishin OSCE don Cibiyoyin Dimokuradiyya da Kare Hakkokin Dan Adam (ODIHR) na rahoton kan take hakkin tsari, rashin nuna son kai a kafafen yada labarai, cin zarafin masu sa ido masu zaman kansu da kuma rashin rabuwa tsakanin jam’iyya da jiha.
=== Tsanantawa ga masana kimiyya ===
Akwai lokuta da dama da hukumar ta FSB ta tuhumi masana kimiyya da zargin fallasa sirrin kasa ga 'yan kasashen waje, yayin da wadanda ake tuhuma da abokan aikinsu suka yi ikirarin cewa bayanan ko fasahar sun samo asali ne daga majiyoyin da aka riga aka buga da kuma fallasa su. Ko da yake shari'o'in sukan haifar da martani ga jama'a, shari'o'in da kansu ana gudanar da su ne a cikin rufaffiyar ɗakuna, ba tare da ɗaukar hoto ko sa ido na jama'a ba.
Masana kimiyya da ake magana a kai sune:
* Igor Sutyagin (an yanke masa hukuncin shekaru 15). <ref name="Sytyagin">{{Cite web |title=Case study: Igor Sutiagin |url=https://www.hrw.org/backgrounder/eca/russia/4.htm |access-date=16 March 2008 |website=Human Rights Situation in Chechnya |publisher=[[Human Rights Watch]]}}</ref>
* Evgeny Afanasyev da Svyatoslav Bobyshev, (an yanke musu hukuncin kisa zuwa 12 da rabi da shekaru 12). <ref name="IMRussia">{{Cite web |date=22 January 2014 |title=The List of Persons Recognized as Political Prisoners by Russia's Memorial Human Rights Center |url=http://imrussia.org/en/projects/political-prisoners/649-the-list-of-persons-recognized-as-political-prisoners-by-russias-memorial-human-rights-center |archive-url=https://web.archive.org/web/20151221225756/http://imrussia.org/en/projects/political-prisoners/649-the-list-of-persons-recognized-as-political-prisoners-by-russias-memorial-human-rights-center |archive-date=21 December 2015}}</ref>
* Masanin kimiyya Igor Reshetin da abokan aikinsa a Rocket na Rasha da mai binciken sararin samaniya TsNIIMash-Export.
* Masanin kimiyyar lissafi Valentin Danilov (an yanke masa hukuncin shekaru 14). <ref name="Danilov"/>
* Masanin kimiyyar jiki [[Oleg Korobeinichev]] (wanda aka gudanar a ƙarƙashin rubuce-rubuce na alkawarin kada ya bar birni daga shekara ta 2006). A watan Mayu na shekara ta 2007 FSB ta rufe shari'ar da aka yi masa saboda "rashin wani bangare na aikata laifuka". A watan Yulin 2007 masu gabatar da kara sun nemi gafara ga Korobeinichev saboda "hoton ɗan leƙen asiri").
* Masanin kimiyya Oskar Kaibyshev (an ba shi hukuncin dakatar da shekaru 6 da tarar $ 132,000). <ref>{{Cite web |title=Science Fiction news - Autumn 2006 |url=http://www.concatenation.org/news/news9~06.html |access-date=16 December 2017 |website=Concatenation.org}}</ref>
Masanin ilimin halittu kuma ɗan jarida Alexander Nikitin, wanda ya yi aiki tare da Gidauniyar Bellona, shima an zarge shi da leƙen asiri. Ya wallafa wani abu da ke fallasa hadurran da jiragen ruwan Nukiliya na Rundunar Sojan Ruwan Rasha ke yi. An wanke shi a shekara ta 1999 bayan ya shafe shekaru da yawa a gidan yari (an aika da kararsa don sake bincike sau 13 yayin da ya ci gaba da zama a kurkuku). Sauran shari'o'in da ake tuhumar su ne shari'ar dan jarida mai bincike kuma masanin kimiyya Grigory Pasko, da aka yanke masa hukuncin daurin shekaru uku a gidan yari sannan aka sake shi a karkashin wata afuwar gaba daya. <ref name="Pasko1">{{Cite web |title=The Case of Grigory Pasko |url=http://www.index.org.ru/mayday/pasko_a.html |access-date=20 February 2016 |website=The Grigory Pasko Defence Committee}}</ref> <ref name="Pasko">{{Cite web |last=Gauslaa |first=Jon |date=24 June 2005 |title=The Pasko case |url=http://193.71.199.52/en/international/russia/envirorights/pasko/24748.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060104010756/http://193.71.199.52/en/international/russia/envirorights/pasko/24748.html |archive-date=4 January 2006 |publisher=[[Bellona Foundation]]}}</ref> Vladimir Petrenko wanda ya bayyana hatsarin da ke tattare da tarin yakin sinadarai na soji da aka tsare shi a gidan yari na tsawon watanni bakwai, da Nikolay Shchur, shugaban asusun kula da muhalli na Snezhinskiy wanda aka tsare a gidan yari na watanni shida.<ref name="Counter">{{Cite web |last=Pike |first=John |title=FSB Counterintelligence Cases - Russia / Soviet Intelligence Agencies |url=http://www.globalsecurity.org/intell/world/russia/fsb-cases.htm |access-date=16 December 2017 |website=Globalsecurity.org}}</ref>
[[Fayil:Anti-Corruption_Rally_in_Saint_Petersburg_(2017-06-12)_83.jpg|thumb|zanga-zangar Rasha ta 2017]]
Viktor Orekhov, tsohon kyaftin din KGB wanda ya taimaka wa ‘yan adawar Soviet kuma aka yanke masa hukuncin daurin shekaru takwas a zamanin Soviet, an yanke masa hukuncin daurin shekaru uku a shekara ta 1995 saboda zargin mallakar bindiga da mujallu. Bayan shekara daya aka sake shi ya bar kasar.<ref>{{Cite web |title=Воронов В. Служба. РАЗДЕЛ III |url=http://www.evartist.narod.ru/text1/81.htm#%D0%B7_10 |access-date=19 June 2019 |website=www.evartist.narod.ru}}</ref>
An gurfanar da Vil Mirzayanov a gaban kuliya bisa labarin da aka buga a shekarar 1992 inda ya yi ikirarin cewa Rasha na aiki da makamai masu guba, amma ya ci nasara a shari'ar kuma daga baya ya yi hijira zuwa Amurka.<ref>{{Cite web |title="Дело" Сутягина – Пресса |url=http://sutyagin.ru/pressa/031117.html |access-date=16 December 2017 |website=Sutyagin.ru}}</ref>
An kama Vladimir Kazantsev wanda ya bayyana sayan na'urorin satar bayanan sirri ba bisa ka'ida ba daga kamfanonin kasashen waje a watan Agustan 1995, kuma aka sake shi a karshen shekara, duk da haka ba a rufe karar ba.<ref name="Counter"/><ref>{{Cite web |last=Medetsky |first=Anatoly |date=28 July 2006 |title=Researchers Throw Up Their Arms |url=http://www.themoscowtimes.com/stories/2006/07/28/011.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070323003701/http://www.themoscowtimes.com/stories/2006/07/28/011.html |archive-date=23 March 2007 |publisher=The Moscow Times |page=3}}</ref> An yanke wa mai binciken Mikhail Trepashkin hukuncin daurin shekaru hudu a watan Mayun 2004. <ref name="Trepashkin"/>
An live da Vil Mirzayanov a gaban kuliya bisa labarin da aka buga a aikin 1992 inda ya yi abubuwan cewa Rasha na aiki da masu guba, amma ya ci nasara a shari'ar kuma daga baya ya yi hijira zuwa Amurka. (kimanin [https://web.archive.org/web/20160303211254/http://www.cbr.ru/currency_base/DD_print.asp?date_req1=27%2F12%2F2005&date_req2=14%2F01%2F2006&VAL_NM_RQ=R01235 695 USD]).<ref name="Vladimir">{{Cite web |title=Russia: 'Phallic' Case Threatens Internet Freedom |url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/6/DF7B2E15-2F9F-4A8B-AAF0-A7622F0D33F7.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060605195645/http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/6/DF7B2E15-2F9F-4A8B-AAF0-A7622F0D33F7.html |archive-date=5 June 2006 |access-date=5 March 2015 |website=RadioFreeEurope/RadioLiberty}}</ref>
'Yan adawar siyasa daga tsohuwar jamhuriyar Tarayyar Soviet, irin su [[Tajikistan]] da Uzbekistan mai mulki, FSB galibi suna kama da mika su ga wadannan kasashe don gurfanar da su a gaban kuliya, duk da zanga-zangar da kungiyoyin kare hakkin bil'adama na kasa da kasa suka yi. Jami'an tsaro na musamman na Tajikistan, Uzbekistan, Turkmenistan da Azerbaijan suma suna yin garkuwa da mutane a yankin Rasha, tare da amincewar hukumar FSB.
An kuma tsare mutane da yawa don hana su yin zanga-zanga a lokacin Taron G8 a shekara ta 2006.
== Cin zarafin 'yancin dan adam da ke da alaƙa da kasuwanci ==
Akwai manyan shari'o'i da yawa na cin zarafin bil'adama da ke da alaƙa da kasuwanci a Rasha. Daga cikin sauran cin zarafi, wannan a bayyane ya haɗa da cin zarafin Mataki na 17 na Universal Declaration of Human Rights . <ref>{{Cite web |title=The Universal Declaration of Human Rights |url=https://www.un.org/en/documents/udhr/ |access-date=5 March 2015 |publisher=UN}}</ref> Wadannan sun hada da shari'ar tsoffin shugabannin kamfanin mai na Yukos, Mikhail Khodorkovsky, da Platon Lebedev wadanda Amnesty International ta ayyana fursunonin lamiri, da shari'ar lauya Sergei Magnitsky, wanda kokarinsa na fallasa makircin masu laifi da jami'an tsaro na cin hanci da rashawa ya sa ya ci gaba da cin zarafi a gidan yari wanda ya kai ga mutuwarsa.<ref>{{Cite web |date=24 May 2011 |title=Amnesty International declares Khodorkovsky 'prisoner of conscience' |url=http://rianovosti.com/russia/20110524/164210044.html |access-date=5 March 2015 |publisher=RIA Novosti}}</ref> Wani irin wannan shari'ar ita ce mutuwar a hannun 'yar kasuwa [[Vera Trifonova]], wacce ke cikin kurkuku saboda zargin zamba. Shari'o'i irin su waɗannan sun ba da gudummawa ga tuhuma a wasu ƙasashe game da tsarin shari'a na Rasha, wanda ya bayyana kansa a cikin ƙin ba da buƙatun fitar da Rasha ga 'yan kasuwa da ke tserewa zuwa ƙasashen waje. Sanannen misalan haka su ne batutuwan hamshakan attajirin nan Boris Berezovsky da tsohon mataimakin shugaban Yukos Alexander Temerko a Burtaniya, da babban jami’in yada labarai Vladimir Gusinsky a [[Ispaniya|Spain]] da Girka, Leonid Nevzlin a Isra’ila[3] da Ivan Kolesnikov a Cyprus. Shari'ar da za ta gwada halin hukumomin Faransa game da wannan batu shine na babban jirgin ruwa Vitaly Arkhangelsky. Bayanan da Wikileaks ya fitar ya nuna rashin amincewar da wasu gwamnatoci ke da shi ga gwamnatin Rasha kan irin wadannan batutuwa. Al’amuran da suka shafi manyan kamfanoni na iya samun labarai a kafafen yada labarai na duniya, amma akwai wasu kararraki da yawa daidai da wadanda suka cancanci a kula da su: al’amarin da ya shafi kwace kadarorin, tare da masu laifi da jami’an tsaro masu cin hanci da rashawa sun hada kai don gabatar da tuhume-tuhume na karya a kan ‘yan kasuwa, wadanda aka gaya musu cewa dole ne su mika kadarori don kauce wa shari’ar aikata laifuka a kansu. Wata fitacciyar mai fafutukar yaki da irin wannan cin zarafi ita ce Yana Yakovleva, ita kanta wacce aka azabtar da ita wacce ta kafa kungiyar hadin kan Kasuwanci a sakamakon wahalar da ta sha.
== Kashe-kashen da ake zargi ==
Ana zargin wasu 'yan majalisar adawa na Rasha da 'yan jarida masu bincike da aka kashe yayin da suke binciken cin hanci da rashawa da laifukan da ake zargin hukumomin gwamnati ko FSB: Alexei Navalny, Sergei Yushenkov, Yuri Shchekochikhin, Alexander Litvinenko, Galina Starovoitova, Anna Politkovskaya, Paul Klebnikov.
Hukumomin leken asirin Amurka da na Birtaniya sun yi imanin gwamnatin Rasha da ma’aikatan sirri ne ke da hannu wajen kashe akalla mutane goma sha hudu a kasar Birtaniya.<ref name="independent.co.uk"/>
== Yanayin da ke faruwa a Chechnya ==
Manufofin Gwamnatin Rasha a Chechnya sun haifar da damuwa ta duniya.<ref name="amnesty_chechnya"/><ref name="hrw2006_chechen_disappearance"/> An ruwaito cewa sojojin Rasha sun sace, azabtar da su, kuma sun kashe fararen hula da yawa a Chechnya, amma 'yan tawaye na Chechnya sun kuma aikata cin zarafi da ayyukan ta'addanci, kamar sace mutane don fansa <ref>{{Cite web |date=7 April 2003 |title=Abuses by Russian forces |url=https://www.hrw.org/backgrounder/eca/chechnya/unchr-chechnya-02.htm |access-date=16 March 2008 |website=Human Rights Situation in Chechnya |publisher=[[Human Rights Watch]]}}</ref> da kuma jefa bam a tashoshin metro na Moscow.<ref>{{Cite web |date=7 April 2003 |title=Abuses by Chechen forces |url=https://www.hrw.org/backgrounder/eca/chechnya/unchr-chechnya-03.htm |access-date=16 March 2008 |website=Human Rights Situation in Chechnya |publisher=[[Human Rights Watch]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 January 2004 |title=hrvc.net |url=http://www.hrvc.net/news2004/6-1-04.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040717050920/http://www.hrvc.net/news2004/6-1-04.html |archive-date=17 July 2004 |access-date=5 March 2015 |publisher=hrvc.net}}</ref> Kungiyoyin kare hakkin dan adam suna sukar shari'o'in mutanen da suka ɓace a hannun jami'an Rasha. An kuma bayar da rahoton kama-kashen da aka yi da azabtarwa da sojoji a karkashin umurnin Ramzan Kadyrov da Ma'aikatar Cikin Gida ta Tarayya.<ref>
{{Cite web |date=13 November 2006 |title=Widespread Torture in the Chechen Republic |url=http://hrw.org/backgrounder/eca/chechnya1106/ |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Human Rights Watch]]}}</ref> Akwai rahotanni game da zalunci, toshe bayanai, da yanayin tsoro da fidda rai a Chechnya.
A cewar rahotanni na Tunawa, akwai tsarin "mai kawo tashin hankali" a Jamhuriyar Chechen, da kuma makwabciyar Ingushetiya. Ana zargin mutane da laifuka da suka shafi ayyukan 'yan tawagar masu rabuwa, mambobin hukumomin tsaro sun tsare su ba bisa ka'ida ba, sannan suka ɓace. Bayan wani lokaci an sami wasu fursunoni a cibiyoyin tsare-tsare na farko, yayin da wasu ake zargin sun ɓace har abada, kuma ana azabtar da wasu don yin ikirarin aikata laifi ko / kuma tsawata wa wani. Har ila yau ana amfani da matsin hankali. Sanannen 'yar jaridar Rasha Anna Politkovskaya ta kwatanta wannan tsarin da Gulag kuma ta yi iƙirarin adadin daruruwan shari'o'i.
An kashe 'yan jarida da yawa a Chechnya saboda bayar da rahoto game da rikici.<ref name="cpj-kills"/> Jerin sunayen sun hada da wadanda ba su da mashahuri: Cynthia Elbaum, Vladimir Zhitarenko, Nina Yefimova, Jochen Piest, Farkhad Kerimov, Natalya Alyakina, Shamkhan Kagirov, <ref>{{Cite web |title=Farkhad Kerimov (47 yrs old) |url=http://www.rorypecktrust.org/benefic/kerimov.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060718111700/http://www.rorypecktrust.org/benefic/kerimov.htm |archive-date=18 July 2006 |website=The Rory Peck Trust}}</ref> Viktor Pimenov, Nadezhda Chaikova, Supian Ependiyev, Ramzan Mezhidov da [[Shamil Gigayev]], <ref>{{Cite web |last=Satter |first=David |date=1995 |title=Central Europe and the Republics of the Former Soviet Union |url=http://www.cpj.org/attacks95/att95europe.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20020124214713/http://www.cpj.org/attacks95/att95europe.html |archive-date=24 January 2002 |publisher=cpj.org}}</ref> Aleksandr Yefremov, [4] Roddy Scott, Paul Klebnikov, Magomagedzid Vemirov, [4] Natalya Estkovaya.<ref>{{Cite web |date=1995 |title=Journalists Killed in 1995: 51 Confirmed |url=http://www.cpj.org/deadly/1995_list.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814054415/http://www.cpj.org/deadly/1995_list.html |archive-date=14 August 2007 |website=cpj.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=2000 |title=Dangerous Profession. Monitoring of Violations of Journalist' Rights in the CIS 2000: Missing or Kidnapped Journalists |url=http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=1&c_id=267 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130113152253/http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=1&c_id=267 |archive-date=13 January 2013 |publisher=Library.cjes.ru}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 January 2001 |title=24 Journalists Killed for their Work in 2000: Highest Tolls in Colombia, Russia, and Sierra Leone |url=http://www.cpj.org/news/2001/killed_release_01.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010409194314/http://www.cpj.org/news/2001/killed_release_01.html |archive-date=9 April 2001 |website=cpj.org}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 July 2005 |title=Assassinations Continue in Dagestan |url=http://www.jamestown.org/publications_details.php?volume_id=409&issue_id=3394&article_id=2369984 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060417225627/http://www.jamestown.org/publications_details.php?volume_id=409&issue_id=3394&article_id=2369984 |archive-date=17 April 2006 |website=Chechnya Weekly |publisher=Jamestown.org}}</ref>
Kamar yadda kwamishinan kare hakkin bil adama na majalisar Turai Thomas Hammarberg ya ruwaito a shekara ta 2009, "rikicin soji da suka gabata, hare-haren ta'addanci (ciki har da kunar bakin wake), da kuma cin hanci da rashawa da kuma yanayin rashin hukunta duk sun addabi yankin".
A cewar Cibiyar Tunawa da 'Yancin Dan Adam, jimlar adadin wadanda ake zargi da sace-sacen a Chechnya ya kai 42 a duk shekara ta 2008, yayin da a cikin watanni hudu na farko na 2009 akwai irin waɗannan shari'o'i 58. Daga cikin wadannan mutane 58, an saki 45, 2 sun mutu, 4 sun ɓace kuma 7 an same su a cikin rukunin tsare-tsare na 'yan sanda. A cikin shekara ta 2008, an yi korafe-korafe 164 game da ayyukan da jami'an tsaro suka yi, 111 daga cikinsu an ba da su. A farkon rabin shekara ta 2009, an yi irin waɗannan korafe-korafe 52, 18 daga cikinsu an ba su.<ref name="thom2009" />
A ranar 16 ga Afrilun 2009 hukumomin tarayya suka dage aikin yaki da ta'addanci (CTO) a Chechnya. Bayan haka, hukumomin Checheniya ne ke da alhakin yaki da ta'addanci a Jamhuriyar. Sai dai matakin dage gwamnatin CTO bai kasance tare da raguwar ayyukan kungiyoyin da ke dauke da makamai ba bisa ka'ida ba a Chechnya.
Akwai rahotanni kan yadda ake aiwatar da hukuncin gama-gari na 'yan uwan da ake zargin 'yan ta'adda ne ko masu tayar da kayar baya: kona gidaje na ladabtarwa na ci gaba da kasancewa cikin dabarun da ake yi wa iyalan wadanda ake zargi da tayar da kayar baya. Hukumomin Checheniya sun tabbatar da faruwar irin wannan lamari tare da nuna cewa "irin wadannan abubuwa sun kasance da wahala a hana su, saboda sun samo asali ne daga al'adun ramuwar gayya da ya zama ruwan dare", duk da haka, ana kokarin ilmantar da jama'a don hana afkuwar irin wannan lamari, tare da hadin gwiwar dattawan kauyuka da malaman addinin Musulunci, kuma an biya diyya ga da yawa daga cikin wadanda aka yi wa kona gidaje.
=== Shekaru na 2010 ===
Shugaban Chechen Ramzan Kadyrov yana mulkin Jamhuriyar Chechen ta hanyar zalunci da zalunci. Akwai sansanonin gay a Chechnya inda ake azabtar da masu luwadi kuma a kashe su.<ref>{{Cite web |last=Knight |first=Kyle |date=13 April 2017 |title=Gay men in Chechnya are being tortured and killed. More will suffer if we don't act |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/apr/13/gay-men-targeted-chechnya-russia |access-date=16 December 2017 |website=Theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Luhn |first=Alec |date=11 May 2017 |title=LGBT activists detained in Moscow while petitioning against Chechen purge |url=https://www.theguardian.com/world/2017/may/11/lgbt-activists-opposed-to-chechen-crackdown-detained-in-moscow |access-date=16 December 2017 |website=Theguardian.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 May 2017 |title=Gay men reveal details of torture and beatings 'from government' in Chechnya |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/gay-chechens-beating-electro-shock-torture-detain-camps-chechnya-russia-thugs-homophobia-human-a7713391.html |access-date=16 December 2017 |website=Independent.co.uk}}</ref> A watan Satumbar 2017 Tatyana Moskalkova, wakilin gwamnati kan 'yancin dan adam, ta sadu da hukumomin Chechnen don tattauna jerin mutane 31 da aka kashe kwanan nan ba tare da shari'a ba a jamhuriya.<ref>{{Cite web |title=День, когда мертвые воскресли |url=https://www.novayagazeta.ru/articles/2017/09/22/73943-den-kogda-mertvye-voskresli |access-date=16 December 2017 |website=Novayagazeta.ry}}</ref>
== Kungiyoyin da ba na gwamnati ba ==
Majalisar dokokin kasar Rasha ta zartar da wani kudirin doka ta 370-18 da ke bukatar rassa na gida na kungiyoyi masu zaman kansu na kasashen waje (NGOs) da su sake yin rajista a matsayin kungiyoyin Rasha da ke karkashin ikon Rasha, don haka an tsaurara takunkumin kudi da na doka. Kudirin ya baiwa jami'an Rasha sa ido kan harkokin kudi da ayyukan gida. Kudirin ya sha suka sosai daga Human Rights Watch, kungiyar Tunawa da INDEM Foundation saboda tasirin da zai iya yi kan sa ido na kasa da kasa kan matsayin hakkin dan Adam a Rasha. A watan Oktobar 2006 an dakatar da ayyukan kungiyoyi masu zaman kansu na kasashen waje ta hanyar amfani da wannan doka; Jami’ai sun ce, “dakatarwar ta biyo bayan gazawar kungiyoyin masu zaman kansu wajen cika ka’idojin doka, ba wai shawarar siyasa ta jihar ba, za a bar kungiyoyin su koma bakin aiki da zarar an kammala rajistar su.” dakatarwar ta samo asali ne kawai daga gazawar kungiyoyi masu masu zaman kansu don biyan bukatun doka, ba daga yanke shawara ta siyasa daga jihar ba. Za a ba wa kungiyoyin damar ci gaba da aiki da zarar an kammala rajistar su. " Wani matsin lamba ya biyo baya a shekara ta 2007.
Shekarar 2015 ta ga rushewar kungiyoyi masu zaman kansu da dama biyo bayan rajistar su a matsayin wakilai na kasashen waje a karkashin dokar wakilan kasashen waje ta Rasha ta 2012 da kuma rufe kungiyoyi masu zaman kansu a karkashin dokar kungiyoyin da ba a so ta 2015 ta Rasha.
A watan Maris na shekara ta 2016, Rasha ta ba da sanarwar rufe Ofishin Babban Kwamishinan 'Yancin Dan Adam na Majalisar Dinkin Duniya a Moscow.<ref>{{Cite web |date=14 March 2016 |title=Moscow's UN human rights office to shut its door |url=https://www.cnbc.com/2016/03/14/moscows-un-human-rights-office-to-shut-its-door.html |access-date=18 March 2016 |website=CNBC}}</ref>
== 'Yanci na addini ==
Kundin Tsarin Mulki na Rasha ya tabbatar da 'yancin addini da daidaito na dukkan addinai kafin doka da kuma rabuwa da coci da jihar. Vladimir Putin ya yi iƙirarin a cikin rahoton mai ba da shawara na 2005 cewa, "jiha ta Rasha ta sami ci gaba mai mahimmanci a kiyaye 'yancin addini da ayyukan doka na ƙungiyoyin addini, shawo kan al'adun mulkin kama karya, mamaye akidar guda ɗaya da mulkin kama-karya na jam'iyya. " Koyaya, rahotanni na cin zarafin addini suna ci gaba da fitowa daga Rasha. A cewar International Christian Concern, a cikin 2021 "rashin amincewa da 'yancin addini ya kara tsanantawa a Rasha".<ref>{{Cite web |date=24 May 2021 |title=Religious Freedoms Crackdowns Intensify in Russia |url=https://www.persecution.org/2021/03/29/religious-freedoms-crackdowns-intensify-russia-fresh-arrests-jehovahs-witnesses |language=en |access-date=24 July 2025 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318231840/https://www.persecution.org/2021/03/29/religious-freedoms-crackdowns-intensify-russia-fresh-arrests-jehovahs-witnesses/ |url-status=dead }}</ref> A watan Yunin 2021, Forum 18 ya nuna cewa "sau biyu kamar yadda fursunonin lamiri da yawa ke yin hukunci ko kuma suna cikin tsare-tsare suna jiran roko don nuna 'yancin addini ko imani kamar yadda a watan Nuwamba 2020".<ref>{{Cite web |title=RUSSIA: More jailed after "extremist organisation" trials |url=https://www.forum18.org/archive.php?article_id=2663 |access-date=11 June 2021 |publisher=Forum 18}}</ref> Yawancin malaman addini da kungiyoyin kare hakkin dan adam kwanan nan sun yi magana game da cin zarafin da ke faruwa a Rasha akan 'yan tsiraru. <ref>{{Cite web |date=24 May 2021 |title=RUSSIA: Widened ban on "extremists" exercising religious freedom |url=https://www.forum18.org/archive.php?country=10 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 May 2021 |title=Russia's Bimonthly Report |url=https://hrwf.eu/russia-freedom-of-religion-or-belief-news-special-bimonthly-16-31-05-2021 |language=en}}</ref> Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka ta dauki Rasha daya daga cikin "mafi munin masu keta" 'yancin addini a duniya.
Alvaro Gil-Robles ya jaddada yawan tallafin jihar da hukumomin tarayya da na yanki suka bayar ya bambanta ga al'ummomin addini daban-daban.<ref name="Alvaro"/> Daidai da hakan, ba koyaushe hukumomin tarayya da na gida ba ne ke kula da Katolika da sauran addinai.<ref name="Alvaro" />
Vladimir Lukin ya lura a shekara ta 2005, cewa 'yan ƙasar Rasha ba sa fuskantar keta' yancin lamiri (wanda aka tabbatar da Mataki na 28 na Kundin Tsarin Mulki) a lokacin. Ofishin Kwamishinan a kowace shekara ya karɓi korafe-korafe tsakanin 200 zuwa 250 da suka shafi take hakkin, yawanci daga masu bauta, waɗanda ke wakiltar ikirari daban-daban: Orthodox (amma ba na Moscow ba), Tsofaffi, Musulmi, Furotesta da sauransu.<ref name="Lukin2005" /> Anna Politkovskaya ta bayyana shari'o'in gurfanar da har ma da kisan Musulmai da hukumomin tilasta bin doka na Rasha suka yi a Arewacin Caucasus. Koyaya, akwai Musulmai da yawa a cikin gwamnati mafi girma, Duma, da kasuwanci.<ref>{{Cite web |title=Президент России |url=http://www.kremlin.ru |access-date=5 March 2015 |website=Kremlin.ru}}</ref>
Ƙarin damuwa game da ƙuntatawa na haƙƙin ɗan ƙasa na ƙungiya (mataki na 30 na Kundin Tsarin Mulki) ya taso. Kamar yadda Vladimir Lukin ya lura sama da shekaru 15 da suka gabata, cewa yawan kungiyoyin addinai da aka yi rajista suna ci gaba da ƙaruwa (22,144 a shekara ta 2005), duk da haka a halin yanzu yawancin kungiyoyin addinin sun kasa samun amincewar doka ko kuma an cire su daga amincewar doka da aka ba su a baya: misali Shaidun Jehobah, Ƙungiyar Duniya don Krishna Consciousness, da sauransu.<ref name="Lukin2005" />
Dangane da mayar da martani, Duma ta zartar da sabuwar doka, mai takurawa, kuma mai yuwuwar nuna wariya a cikin Oktoba 1997. Dokar tana da sarkakiya, tare da tanadi da yawa masu cike da shubuha da sabani. Mafi yawan tanadin dokar ya raba “kungiyoyi” da “kungiyoyi” na addini tare da gabatar da wata doka ta shekaru 15, wacce ke ba ƙungiyoyin da suka wanzu shekaru 15 ko sama da haka damar samun matsayin da aka amince da su. A cewar limamin kasar Rasha kuma dan adawa Gleb Yakunin, sabuwar dokar addini “tana matukar goyon bayan Cocin Orthodox na Rasha da cin gajiyar duk wasu addinai, da suka hada da Yahudanci, Katolika, da Furotesta”, kuma “wani mataki ne na koma baya a tsarin dimokuradiyya na Rasha.”<ref>{{Cite web |title=Father Gleb Yakunin: Religion Law Is a Step Backward for Russia |url=http://www.fsumonitor.com/stories/rellawyak.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927015157/http://www.fsumonitor.com/stories/rellawyak.shtml |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 March 2008 |website=FSUMonitor |publisher=[[Union of Councils for Jews in the Former Soviet Union]]}}</ref> Tun shekara ta 2017, Shaidun Jehobah sun fuskanci tsanantawa don wasu dalilai.<ref name="ABC News 2021">{{Cite web |last=Reevell |first=Patrick |date=18 July 2021 |title=Russia's mysterious campaign against Jehovah's Witnesses |url=https://abcnews.go.com/International/russias-mysterious-campaign-jehovahs-witnesses/story?id=78629389 |access-date=24 December 2021 |website=ABC News}}</ref>
Da'awar tabbatar da "ban da duk wani nuna bambanci na doka, gudanarwa da na kasafin kudi game da abin da ake kira ikirarin da ba na gargajiya ba" an karbe shi ne ta hanyar PACE a watan Yunin shekara ta 2005. <ref name="PACE_1455">{{Cite web |date=June 2005 |title=Resolution 1455:Honouring of obligations and commitments by the Russian Federation |url=http://assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-XML2HTML-EN.asp?fileid=17354&lang=en |access-date=9 August 2016 |website=[[Parliamentary Assembly of the Council of Europe|PACE]]}}</ref>
== 'Yanci na motsi ==
Fiye da ma'aikata miliyan huɗu da ke da alaƙa da sojoji da ayyukan tsaro an hana su tafiya zuwa ƙasashen waje a ƙarƙashin dokokin da aka bayar a cikin shekara ta 2014.
A watan Satumba na 2022, Vladimir Putin ya rattaba hannu kan wata doka da ke gabatar da daurin kurkuku har zuwa shekaru 15 don ayyukan yakin, gami da mika wuya na son rai da ficewa yayin hada kai ko yaki.
== 'Yanci na kafofin watsa labarai ==
[[Fayil:RussiaPressFreedom2006.png|thumb|350x350px|'Yancin watsa labarai a fadin Tarayyar Rasha, 2006Green: Gaskiya kyauta
Orange: Ba kyauta sosai ba
Ja: Ba kyauta
Grey: Babu data. Ba a sami yankuna kyauta ba.
Source: Glasnost Defence Foundation]]
Reporters Without Borders sun sanya Rasha a matsayi na 147 a cikin World Press Freedom Index (daga jerin kasashe 168). <ref name="freedom">{{Cite web |title=Worldwide Press Freedom Index 2006 |url=http://www.rsf.org/rubrique.php3?id_rubrique=639 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306210631/http://www.rsf.org/rubrique.php3?id_rubrique=639 |archive-date=6 March 2009 |access-date=5 March 2015 |website=Reporters Without Borders}}</ref> A cewar Kwamitin Kare 'Yan Jarida, an kashe' yan jarida 47 a Rasha saboda ayyukansu na sana'a, tun 1992 (kamar 15 ga Janairu 2008). An kashe talatin a lokacin mulkin Shugaba [[Boris Yeltsin]], sauran kuma an kashe su a karkashin Shugaba [[Vladimir Putin]].<ref name="cpj-kills"/><ref>{{Cite web |date=5 February 2008 |title=Attacks on the Press in 2007: Russia |url=https://cpj.org/2008/02/attacks-on-the-press-2007-russia.php |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Committee to Protect Journalists]] |quote=Fourteen journalists have been slain in direct relation to their work during Putin's tenure, making Russia the world's third-deadliest nation for the press.}}</ref> A cewar Gidauniyar Tsaro ta Glasnost, akwai shari'o'i 8 na mutuwar 'yan jarida a cikin 2007, da kuma hare-hare 75 a kan' yan jarida, da hare-hare 11 a kan ofisoshin edita.<ref>{{Cite web |date=27 December 2007 |title=Glasnost Defense Foundation's Digest No. 363 |url=http://www.gdf.ru/digest/digest/digest363e.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080813174805/http://www.gdf.ru/digest/digest/digest363e.shtml |archive-date=13 August 2008 |access-date=16 March 2008 |website=[[Glasnost Defense Foundation]]}}</ref> A shekara ta 2006, adadin ya kasance mutuwar 9, hare-hare 69, da hare-hare 12 a ofisoshi.<ref>{{Cite web |date=9 January 2007 |title=Digest No. 312 |url=http://www.gdf.ru/digest/digest/digest312e.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927212317/http://www.gdf.ru/digest/digest/digest312e.shtml |archive-date=27 September 2007 |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Glasnost Defense Foundation]]}}</ref> A shekara ta 2005, jerin dukkan shari'o'in sun hada da mutuwar mutane 7, hare-hare 63, hare-haren 12 a ofisoshin edita, laifuka 23, laifuka 42, laifuffuka 11 ba bisa ka'ida ba, shari'o'in tsare 47 da 'yan bindiga, 382 kararraki, 233 kararrakin rufe ofishin, edita 1, 3 kotu. kwace 28 na bugu, shari'o'i 23 na dakatar da watsa shirye-shirye, 38 sun ƙi rarraba ko buga kayan aiki, ayyukan tsoratarwa 25, da wasu 344 na take haƙƙin 'yan jarida na Rasha.<ref>{{Cite web |date=10 January 2006 |title=Digest No. 261 |url=http://www.gdf.ru/digest/digest/digest261e.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016110612/http://www.gdf.ru/digest/digest/digest261e.shtml |archive-date=16 October 2007 |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Glasnost Defense Foundation]]}}</ref>
An kashe 'yar jaridar kasar Rasha Anna Politkovskaya, wadda ta shahara da sukar ayyukan Rasha a Chechnya, da kuma gwamnatin Chechya mai goyon bayan Kremlin, a birnin Moscow. Tsohon jami'in KGB Oleg Gordievsky ya yi imanin cewa kisan gillar da aka yi wa marubuta Yuri Shchekochikhin (marubucin Slaves of KGB), Anna Politkovskaya, da Aleksander Litvinenko ya nuna cewa FSB ta koma aikin kisan gillar siyasa, [1] wanda Sashen Sha Uku na KGB ya yi a baya.
'Yar jarida mai adawa Yevgenia Albats a wata hira da Eduard Steiner ta yi iƙirarin, "A yau ana gayyatar darektocin gidajen talabijin da jaridu a kowace Alhamis a cikin ofishin Kremlin na mataimakin shugaban gwamnati, Vladislav Surkov don sanin abin da ya kamata a gabatar da labarai, da kuma inda. Ana sayen 'yan jarida tare da albashi mai yawa."<ref name="kontakt">
{{Cite web |last=Albaz |first=Jewgenija |last2=Interviewed by Eduard Steiner |date=April 2007 |title=What should I be afraid of? |url=http://www.kontakt.erstebankgroup.net/report/stories/Issue02_07_Was+soll+ich+fuerchten_dt+en/en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307130750/http://www.kontakt.erstebankgroup.net/report/stories/Issue02_07_Was%2Bsoll%2Bich%2Bfuerchten_dt%2Ben/en |archive-date=7 March 2008 |access-date=16 March 2008 |website=Kontakt |publisher=Erste Bank Group}}</ref>
A cewar Amnesty International a lokacin da kuma bayan gasar Olympics ta lokacin sanyi ta 2014 hukumomin Rasha sun dauki karin kalaman nuna kyama ga kasashen yammaci da Ukraine, wadanda suka yi ta yadawa a kafafen yada labarai na gwamnati. Hakan ya biyo bayan yakin Russo-Ukrain da sanya takunkumin kasa da kasa.<ref>{{Cite web |date=2015 |title=Russian Federation: Amnesty International Report 2014/15 |url=https://www.amnesty.org/en/countries/europe-and-central-asia/russian-federation/report-russian-federation/ |access-date=26 September 2015 |website=Amnesty International}}</ref>
A ranar 28 ga Mayu, 2020, an tsare 'yan jarida bakwai da marubuci yayin wata zanga-zangar lumana. Suna rike da kuri'un mutum daya don nuna goyon baya ga 'yan jaridar da aka tsare a baya. A ranar 29 ga Mayu, 2020, 'yan sandan Moscow sun kama karin mutane 30, ciki har da 'yan jarida, masu fafutuka da wakilan majalisar gundumomi.<ref>{{Cite web |date=29 May 2020 |title=Russia: Journalists Held Over Peaceful Pickets |url=https://www.hrw.org/news/2020/05/29/russia-journalists-held-over-peaceful-pickets |access-date=29 May 2020 |website=Human Rights Watch}}</ref>
A ranar 6 ga Yuli 2020, wata kotu a Rasha ta yanke wa 'yar jarida Svetlana Prokopyeva hukunci kan zargin ta'addanci na karya. An ci ta tarar dala 500,000 (kimanin dalar Amurka 7000). Ta yi aiki a Echo of Moscow da kuma Radio Free Turai. A cikin gidan rediyonta na Nuwamba 2018 kan harin kunar bakin wake da aka kai kan ginin Hukumar Tsaro ta Tarayya (FSB) a Arkhangelsk, ta soki gwamnati kan manufofinta na danniya da murkushe 'yancin yin taro da 'yancin fadin albarkacin baki wanda ya sa fafutukar lumana ba ta yiwu ba. A watan Yulin 2019, an saka ta a matsayin "'yan ta'adda da masu tsattsauran ra'ayi" kuma hukumomi sun dakile kadarorinta. A watan Satumba na 2019, an zarge ta da " farfagandar ta'addanci " wanda gaba daya ya dogara da watsa shirye-shiryenta na Rediyo.<ref>{{Cite web |date=6 July 2020 |title=Russian Journalist Sentenced on Bogus Terrorism Charges |url=https://www.hrw.org/news/2020/07/06/russian-journalist-sentenced-bogus-terrorism-charges |access-date=6 July 2020 |website=Human Rights Watch}}</ref>
Na'urar tantancewa ta Rasha Roskomnadzor ta umurci kungiyoyin watsa labarai da su goge labarun da suka bayyana mamayewar Rasha na Ukraine a 2022 a matsayin "harin kai", "mamaye", ko "bayanin yaki". Roskomnadzor ya kaddamar da bincike a kan Novaya Gazeta, Echo na Moscow, inoSMI, MediaZona, New Times, TV Rain, da sauran kafofin watsa labaru na Rasha don buga "bayanan da ba daidai ba game da harbe-harbe na garuruwan Ukrainian da fararen hula a Ukraine sakamakon ayyukan da sojojin Rasha suka yi" A ranar 1 ga Maris, 2022, hukumomin Rasha sun hana shiga Echo of Moscow da TV Rain, tashar TV ta ƙarshe ta Rasha. <ref>{{Cite web |date=1 March 2022 |title=Russia Blocks 2 Independent Media Sites Over War Coverage |url=https://www.themoscowtimes.com/2022/03/01/russia-blocks-2-independent-media-sites-over-war-coverage-a76693 |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220301/https://www.themoscowtimes.com/2022/03/01/russia-blocks-2-independent-media-sites-over-war-coverage-a76693 |archive-date=1 March 2022 |website=[[The Moscow Times]]}}</ref> Bugu da ƙari, Roskomnadzor ya yi barazanar toshe damar shiga Wikipedia na Rasha a Rasha a kan labarin "Вторжение России на Украину (2022) " ('Rasha ta mamaye Ukraine (2022) '), yana mai da'awar cewa labarin ya ƙunshi "bayanai da aka rarraba ba bisa ka'ida ba", gami da "ra'idoji game da yawan wadanda suka mutu tsakanin ma'aikatan sabis na Tarayyar Rasha da kuma fararen hula na Ukraine, gami da yara".<ref>{{Cite web |last=Cole |first=Samantha |date=2 March 2022 |title=Russia Threatens to Block Wikipedia for Stating Facts About Its War Casualties, Editors Say |url=https://www.vice.com/en/article/russia-threatens-to-block-wikipedia-for-stating-facts-about-its-war-casualties-editors-say/ |website=Vice}}</ref>
On 4 March 2022, ''Roskomnadzor'' blocked access to several foreign media outlets, including BBC News Russian, [[Muryan Amurka|Voice of America]], RFE/RL, Deutsche Welle and Meduza,<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Russia blocks access to BBC and Voice of America websites |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/russia-restricts-access-bbc-russian-service-radio-liberty-ria-2022-03-04/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Facebook, Multiple Media Sites Partially Down in Russia – AFP, NGO |url=https://www.themoscowtimes.com/2022/03/04/facebook-multiple-media-sites-partially-down-in-russia-afp-ngo-a76750 |website=The Moscow Times}}</ref> as well as [[Fezbuk|Facebook]] and [[Twitter]].<ref>{{Cite web |last=Milmo |first=Dan |date=4 March 2022 |title=Russia blocks access to Facebook and Twitter |url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/04/russia-completely-blocks-access-to-facebook-and-twitter |website=[[The Guardian]]}}</ref>
A ranar 4 ga watan Maris na shekara ta 2022, Shugaba [[Vladimir Putin]] ya sanya hannu kan dokar da ta gabatar da hukuncin ɗaurin kurkuku har zuwa shekaru 15 ga waɗanda suka buga "bayanai na ƙarya" game da sojojin Rasha da ayyukanta, wanda ya haifar da wasu kafofin watsa labarai don dakatar da bayar da rahoto game da Ukraine.<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Putin Signs Law Introducing Jail Terms for 'Fake News' on Army |url=https://www.themoscowtimes.com/2022/03/04/putin-signs-law-introducing-jail-terms-for-fake-news-on-army-a76768 |website=The Moscow Times}}</ref> Fiye da 'yan jaridar Rasha 1,000 sun tsere daga Rasha tun watan Fabrairun 2022. Hugh Williamson, daraktan Turai da Tsakiyar Asiya a Human Rights Watch, ya ce, "Wadannan sabbin dokokin wani bangare ne na rashin tausayin kokarin Rasha na murkushe duk wata adawa da kuma tabbatar da cewa yawan jama'ar [Rasha] ba su da damar yin amfani da duk wani bayani da ya saba wa labarin Kremlin game da mamayewar Ukraine. bayanai game da harin jirgin saman gidan wasan kwaikwayo na Mariupol.
A watan Maris na shekara ta 2022, ɗan jaridar Rasha Alexander Nevzorov ya rubuta wa Shugaban Kwamitin Bincike na Rasha Alexander Bastrykin cewa dokokin tantancewa yaki na Rasha na 2022 sun keta tanadin 'yancin magana na Kundin Tsarin Mulki na Rasha. Kundin Tsarin Mulki na Rasha ya haramta tantancewa a cikin Mataki na 29 na Babi na 2, Hakki da 'Yancin Mutum da Dan kasa.<ref>{{Cite web |title=The Constitution of the Russian Federation. Chapter 2. Rights and Freedoms of Man and Citizen |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-03.htm |publisher=Constitution.ru}}</ref> Ya zuwa watan Disamba na shekara ta 2022, an gurfanar da mutane sama da 4,000 a karkashin dokokin "labaran karya".
A ranar 13 ga Yuli, 2022, ƙwararrun ƙwararrun 'yan Adam na Majalisar Dinkin Duniya sun yi Allah wadai da ci gaba da ta'addancin da Rasha ke yi a kan ƙungiyoyin jama'a, masu kare haƙƙin ɗan adam da kafofin watsa labarai. An rufe galibin kafafen yada labaran Rasha masu zaman kansu don gudun fuskantar tuhuma, ko kuma an toshe su tare da dimbin kafafen yada labaran kasashen waje. Daga cikin dubban 'yan kasar Rasha da suka yi zanga-zangar lumana don nuna adawa da mamayar da Rasha ta yi wa Ukraine, an tsare sama da 16,000 daga cikinsu, ciki har da masu kare hakkin bil'adama da dama.<ref>{{Cite web |date=13 July 2022 |title=Russia: Human rights experts condemn civil society shutdown |url=https://news.un.org/en/story/2022/07/1122412 |access-date=13 July 2022 |website=United Nations |archive-date=13 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220713173621/https://news.un.org/en/story/2022/07/1122412 |url-status=dead }}</ref>
A ranar 5 ga Satumba 2022, an yanke wa ɗan jaridar Rasha Ivan Safranov hukuncin shekaru 22 a kurkuku dangane da zargin "cin amana". Jaridar yau da kullun ta Rasha ''Kommersant'' ta kira zargin cin amana "ba daidai ba". A watan Yunin 2019, an zargi ''Kommersant'' a kotunan Rasha da bayyana asirin jihar; a cewar BBC News, shari'ar ta dogara ne akan wata kasida da Safronov ya rubuta tare game da tallace-tallace na jiragen yaki na Rasha zuwa Masar.<ref name="BBC_RU_space_official_Safronov" /><ref name="MoscowTimes_RU_jails_journalist" />
== 'Yanci na taro ==
[[Fayil:Arrests_at_an_anti-war_protest_in_Moscow_(24_February_2022,_Tverskaya_street).jpg|thumb|Kaddamarwa a zanga-zangar adawa da yaki a Moscow, 24 Fabrairu 2022]]
Tsarin Mulki na Rasha (1993) ya bayyana 'yancin yin taro cewa 'yan ƙasar Rasha za su sami 'yancin yin taro cikin lumana, ba tare da makamai ba, da kuma gudanar da tarurruka, tarurruka, zanga-zangar, zanga-zanga da kuma zaɓe.<ref>{{Cite web |date=12 December 1993 |title=The Constitution of the Russian Federation: Chapter 2. Rights and Freedoms of Man and Citizen |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-03.htm |access-date=20 February 2016 |website=constitution.ru}}</ref>
A cewar rahoton na Amnesty International (rahoton 2013) zanga-zangar lumana a duk fadin kasar Rasha, gami da tarurrukan kananan gungun mutanen da ba su gabatar da wata barazana ko damuwa ba, ‘yan sanda ne suka tarwatsa su akai-akai, da karfin tuwo. Kwana daya gabanin rantsar da shugaba Putin, 'yan sanda sun dakatar da masu zanga-zangar lumana don nuna adawa da zaben dandalin Bolotnaya da ke birnin Moscow. Masu zanga-zangar 19 sun fuskanci tuhume-tuhume masu alaka da al'amuran da hukumomi suka bayyana a matsayin "taron tarzoma". An bayyana sunayen manyan masu fafutukar siyasa da dama a matsayin shaidu a lamarin kuma an bincikar gidajensu a ayyukan da gidajen talabijin da gwamnati ke yadawa. Sama da 6 da 7 ga Mayu, an kama ɗaruruwan mutane masu zaman lafiya a duk faɗin Moscow.<ref>{{Cite web |title=Country Profiles - Amnesty International |url=https://www.amnesty.org/en/region/russia/report-2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602232317/http://www.amnesty.org/en/region/russia/report-2013 |archive-date=2 June 2013 |website=amnesty.org}}</ref> According to [[Amnesty International]] police used excessive and unlawful force against protestors during the Bolotnaya Square protest on 6 May 2012. Hundreds of peaceful protesters were arrested.
Bisa wata dokar Rasha da aka gabatar a shekara ta 2014, za a iya ba da tarar ko daurin kwanaki 15 saboda gudanar da zanga-zanga ba tare da izinin hukuma ba, kuma za a iya yanke hukuncin daurin shekaru biyar a gidan yari na laifuka uku. Masu zaɓen mutum ɗaya sun haifar da tarar da daurin shekaru uku a gidan yari.
A ranar 9 ga Yuni, 2020, an tuhumi wata mai rubutun ra'ayin yanar gizo ta mata Yulia Tsvetkova da "yaɗa hotunan batsa". Ta gudanar da wata ƙungiya ta kafofin watsa labarun da ke ƙarfafa jin daɗin jiki tare da nuna rashin amincewa da abubuwan da suka shafi zamantakewar mata. An daure ta na wata 5 a gidanta kuma an hana ta tafiya. A ranar 27 ga Yuni, 2020, kafofin watsa labarai na Rasha 50 sun shirya "Yajin aikin Media ga Yulia", suna rokon gwamnati da ta yi watsi da duk wasu tuhume-tuhume da ake yi wa Yulia. A lokacin yakin neman zabe, masu fafutuka sun gudanar da zanga-zangar lumana ta nuna kin amincewa da gwamnati cikin lumana. 'Yan sanda sun tsare masu fafutuka 40 saboda goyon bayan Yulia Tsvetkova. Kungiyar kare hakkin bil adama ta Human Rights Watch ta bukaci hukumomin kasar da su yi watsi da duk wasu tuhume-tuhumen da ake yi wa Yulia saboda kasancewarta mai ra'ayin mata kuma mai fafutukar 'yan LGBTQ. <ref>{{Cite web |date=30 June 2020 |title=Dozens Detained in Russia For Protesting Prosecution of Feminist Activist |url=https://www.hrw.org/news/2020/06/30/dozens-detained-russia-protesting-prosecution-feminist-activist |access-date=30 June 2020 |website=Human Rights Watch}}</ref>
A ranar 10 ga Yuli, 2020, Human Rights Watch ta ce, an tsare 'yan jarida da dama a Rasha a wani mataki na murkushe zanga-zangar lumana kuma suna fuskantar tara. Kungiyar ta HRW ta bukaci hukumomin Rasha da su yi watsi da tuhumar da ake yi wa masu zanga-zangar da 'yan jarida da kuma kawo karshen hare-haren da ake kai wa 'yancin fadin albarkacin baki.<ref>{{Cite web |date=6 July 2020 |title=Russia: Dozens of Journalists Detained for Peaceful Protests |url=https://www.hrw.org/news/2020/07/06/tunisia-two-year-sentence-homosexuality |access-date=10 July 2020 |website=Human Rights Watch}}</ref>
A ranar 4 ga Agusta, 2020, Human Rights Watch ta bukaci hukumomin Rasha da su yi watsi da tuhumar da ake yi wa Yulia Galyamina, 'yar majalisa, wacce ake zargi da shirya da kuma shiga zanga-zangar da ba ta da izini, ko da yake sun kasance cikin lumana. Laifinta ya keta mutuncin [[Yancin taro|'yancin taro]].<ref>{{Cite web |date=4 August 2020 |title=Russia: Activist Facing Charges Over Peaceful Protest |url=https://www.hrw.org/news/2020/08/04/russia-activist-facing-charges-over-peaceful-protest |access-date=4 August 2020 |website=Human Rights Watch}}</ref>
A ranar 12 ga Agusta, 2021, rahoton "RUSSIA: BABU WURIN ZANGA-ZANGA" daga Amnesty International wanda a ciki ya bayyana cewa hukumomin Rasha sun sa kusan ba zai yiwu ba ga masu zanga-zangar yin amfani da 'yancinsu na 'yancin yin taro na lumana. Kungiyar ta kuma zargi Rasha da murkushe zanga-zangar lumana ta hanyar amfani da manyan tsare-tsare na 'yan sanda da kuma yin amfani da tsauraran dokoki. <ref>{{Cite web |title=Russia: Peaceful protests nearly impossible, says Amnesty |url=https://dw.com/en/russia-peaceful-protests-nearly-impossible-says-amnesty/a-58836513 |access-date=12 August 2021 |website=Deutsche Welle}}</ref><ref>{{Cite web |title=RUSSIA: NO PLACE FOR PROTEST |url=https://eurasia.amnesty.org/wp-content/uploads/2021/08/russia-no-place-for-protest-1.pdf |access-date=12 August 2021 |website=Amnesty International}}</ref>
== Ƙananan kabilun ==
[[Fayil:Two_largest_ethnic_minority_by_federal_subject_2010.jpg|thumb|250x250px|Manyan kabilun biyu, ban da Rashawa, a kowane yanki (Census 2010) ]]
Tarayyar Rasha kasa ce mai yawan al'umma da ke da ƙabilu sama da 170 da aka ware a matsayin ƙasashe, yawan waɗannan ƙungiyoyin sun bambanta da yawa, daga miliyoyin mutanen Rasha da Tatar zuwa ƙasa da dubu goma na Nenets da Samis.<ref name="Alvaro"/> Daga cikin batutuwa 83 da suka ƙunshi Tarayyar Rasha, akwai jumhuriyar ƙasa 21 (da nufin zama gida ga ƙayyadaddun ƙabilanci), 5 okrug masu cin gashin kansu (yawanci tare da ƴan tsiraru masu yawa ko mafi rinjaye) da yanki mai cin gashin kansa. Ko da yake, kamar yadda kwamishinan 'yancin ɗan adam na Majalisar Turai Gil-Robles ya lura a cikin wani rahoto na 2004, ko yankin yana "kasa" ko a'a, duk 'yan ƙasa suna da 'yancin kai daidai kuma babu wani wanda ke da gata ko nuna wariya saboda bambancin ƙabila.<ref name="Alvaro" />
Kamar yadda Gil-Robles ya lura, ko da yake haɗin gwiwa da kyakkyawar dangantaka har yanzu shine tsarin mulki a yawancin yankuna, tashin hankali yana tasowa, wanda asalinsu ya bambanta. Majiyoyinsu sun haɗa da matsalolin da suka shafi al'ummomin da suka fuskanci zalunci na Stalin, matsalolin zamantakewa da tattalin arziki da ke haifar da rikici tsakanin al'ummomi daban-daban, da kuma halin da ake ciki a Chechnya da hare-haren ta'addanci da ke da nasaba da rashin jituwa ga mutanen Caucasus da tsakiyar Asiya, wanda ke daukar nau'i na wariya da nuna wariyar launin fata ga kungiyoyin da ake magana.<ref name="Alvaro"/>
Kwamitin Ministocin Majalisar Turai a watan Mayun 2007 ya nuna damuwa cewa har yanzu Rasha ba ta amince da cikakkiyar dokar nuna wariya ba, kuma ba a cika yin amfani da tanadin nuna wariya da ake da shi ba duk da rahotannin da aka bayar na nuna wariya. <ref name="National_COE">{{Cite web |date=2 May 2007 |title=Resolution CM/ResCMN(2007)7 on the implementation of the Framework Convention for the Protection of National Minorities by the Russian Federation |url=http://www.coe.int/t/e/human_rights/minorities/2._framework_convention_(monitoring)/2._monitoring_mechanism/6._resolutions_of_the_committee_of_ministers/1._country-specific_resolutions/2._second_cycle/PDF_2nd_CM_Res_RussianFederation_eng.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611061429/http://www.coe.int/t/e/human_rights/minorities/2._framework_convention_(monitoring)/2._monitoring_mechanism/6._resolutions_of_the_committee_of_ministers/1._country-specific_resolutions/2._second_cycle/PDF_2nd_CM_Res_RussianFederation_eng.pdf |archive-date=11 June 2007 |access-date=24 July 2025 |website=Committee of Ministers of Council of Europe}}</ref>
Kamar yadda Gil-Robles ya lura a cikin 2004, ƴan tsiraru gabaɗaya suna wakiltar ƙananan hukumomi da na yanki, kuma suna shiga cikin harkokin jama'a. Gil-Robles ya jaddada irin hadin kai da fahimtar juna tsakanin kabilu daban-daban da ke zaune a yanki daya, da kuma rawar da hukumomin yanki da na kananan hukumomi ke takawa wajen tattaunawa da ci gaban kabilanci.<ref name="Alvaro"/> Tare da wannan, Kwamitin Ministoci a cikin 2007 ya lura da wasu koma baya a cikin shigar da tsiraru a cikin rayuwar jama'a, ciki har da soke tanadin da gwamnatin tarayya ta yi na rabon 'yan asalin yankin a majalisun yankuna. <ref name="National_COE"/>
Ko da yake Kundin Tsarin Mulki na Tarayyar Rasha ya amince da Rashanci a matsayin harshen hukuma, kowane jumhuriya na iya bayyana harshe ɗaya ko fiye na hukuma. Yawancin batutuwa suna da aƙalla biyu-Rashanci da yaren ƙabilar "lalata".<ref name="Alvaro"/> Kamar yadda Ministoci suka lura a cikin 2007, akwai yanayin yare ƴan tsiraru a yawancin batutuwan tarayya, tare da jaridu da mujallu sama da 1,350, tashoshin talabijin 300 da gidajen rediyo 250 a cikin harsunan tsiraru sama da 50. Bugu da ƙari, sabuwar doka ta ba da damar yin amfani da ƙananan harsuna a rediyon tarayya da watsa shirye-shiryen TV.<ref name="National_COE"/>
A cikin 2007, akwai makarantu 6,260 waɗanda ke ba da koyarwa a cikin ƙananan harsuna 38. Sama da ƙananan harsuna 75 an koyar da su azaman horo a makarantu 10,404. Ministocin Majalisar Tarayyar Turai sun lura da kokarin inganta samar da litattafai da malamai marasa rinjaye, da kuma samar da karin koyar da harsunan tsiraru. Sai dai kuma kamar yadda Ministoci suka yi nuni da cewa, akwai sauran nakasu wajen samun ilimi na wasu ‘yan tsiraru.<ref name="National_COE"/>
Akwai kungiyoyin jama'a na kananan kabilu sama da 2,000 da masu cin gashin kansu na al'adu 560, duk da haka kwamitin ministocin ya lura cewa, a yankuna da yawa, adadin tallafin da jihohi ke bayarwa don kiyayewa da haɓaka al'adun tsiraru har yanzu bai isa ba.<ref name="National_COE"/> Alvaro Gil-Robles ya lura a cikin 2004 cewa akwai bambanci sosai tsakanin kabilun "masu sani" da 'yan kasa ba tare da nasu yanki na kasa ba, saboda albarkatun na karshen suna da iyaka.<ref name="Alvaro"/>
Har ila yau, Rasha gida ce ga wani rukuni na 'yan tsiraru, watau ƙananan' yan asalin Arewa da Gabas ta Tsakiya, waɗanda ke kula da salon rayuwa na gargajiya, sau da yawa a cikin yanayin yanayi mai haɗari, yayin da suke daidaitawa da duniyar zamani.<ref name="Alvaro"/> Bayan faduwar Tarayyar Soviet, Tarayyar Rasha ta zartar da dokoki don kare haƙƙin ƙananan 'yan asalin arewa.<ref name="Alvaro" /> Gil-Robles ya lura da yarjejeniyoyi tsakanin wakilan 'yan asalin ƙasar da kamfanonin mai, waɗanda ke biyan diyya ga yiwuwar lalacewar mazaunan mutane saboda binciken mai.<ref name="Alvaro" /> Kamar yadda Kwamitin Ministocin Majalisar Turai ya lura a cikin 2007, duk da wasu shirye-shiryen ci gaba, yanayin zamantakewa da tattalin arziki na ƙananan 'yan asalin ƙasar ya shafi gyare-gyaren majalisa na baya-bayan nan a matakin tarayya, yana cire wasu matakan da suka dace game da samun damar zuwa ƙasa da sauran albarkatun ƙasa.<ref name="National_COE"/>
Alvaro Gil-Robles ya lura a cikin 2004 cewa, kamar yawancin ƙasashen Turai, Tarayyar Rasha kuma tana da baƙi da yawa waɗanda idan aka tattara su a wani yanki na musamman, waɗanda ake kira sabbin tsiraru, waɗanda ke fuskantar matsaloli misali. tare da jinya saboda rashin rajista. Wadanda aka yi rajista suna fuskantar wasu matsalolin haɗin kai saboda shingen harshe.<ref name="Alvaro"/>
Kwamitin Ministoci ya lura a cikin 2007 cewa, duk da kokarin inganta damar yin rajistar zama da zama ɗan ƙasa ga 'yan tsiraru na ƙasa, waɗannan matakan har yanzu ba su daidaita halin da ake ciki na duk waɗanda suka shafi ba.<ref name="National_COE"/>
== Baƙin haure da en-gudun hijira ==
A cikin Oktoba 2002 Tarayyar Rasha ta gabatar da sabuwar doka game da haƙƙin haƙƙin haƙƙin baƙi, wanda aka tsara don sarrafa shige da fice da fayyace haƙƙoƙin baƙi. Duk da wannan nasara ta doka, tun daga shekara ta 2004, yawancin al'ummomin kasashen waje a Rasha sun fuskanci matsaloli a aikace (a cewar Álvaro Gil-Robles).<ref name="Alvaro"/>
Ya zuwa shekara ta 2007, kusan baƙi miliyan 8 ne aka yi rajista a hukumance a Rasha, yayin da wasu baƙi miliyan 5-7 ba su da matsayin doka.
Yawancin baƙi da suka isa Rasha suna neman aiki. A lokuta da yawa ba su da kwangila na farko ko wasu yarjejeniyoyi tare da ma'aikacin gida. Matsalar da ta dace ita ce matsayin ba bisa ka'ida ba na baƙi da yawa (watau, ba a yi rajista ba kuma ba su da takardun shaida), wanda ke hana su duk wani taimako na zamantakewa (kamar na 2004) kuma sau da yawa yana haifar da cin zarafin su ta hanyar ma'aikaci. Duk da haka, ma'aikatan kasashen waje har yanzu suna amfana, abin da ke da alama da rashin son hukumomin yanki don warware matsalar ya zama wani nau'i na modus vivendi.<ref name="Alvaro"/> Kamar yadda Gil-Robles ya lura, yana da sauƙin tunanin cewa matsayin ba bisa ka'ida ba na baƙi da yawa yana haifar da dalilin cin hanci da rashawa. Baƙi ba bisa ka'ida ba, koda kuwa sun kwashe shekaru da yawa a Rasha za a iya kama su a kowane lokaci kuma a sanya su a cibiyoyin tsare-tsare don baƙi ba bisa doka ba don ƙarin fitarwa. Ya zuwa shekara ta 2004, yanayin rayuwa a cibiyoyin tsare-tsare ba shi da kyau, kuma tsarin korar ba shi da kuɗi, abin da zai iya tsawaita tsare baƙi na watanni ko ma shekaru.<ref name="Alvaro" /> Tare da wannan, Gil-Robles ya gano tsayin daka na siyasa don neman mafita mai gamsarwa tsakanin hukumomin da ya yi magana da su.<ref name="Alvaro" />
Akwai shari'a ta musamman na tsoffin 'yan Soviet (yan asalin Tarayyar Rasha a halin yanzu). Da rugujewar Tarayyar Soviet, Tarayyar Soviet ta ayyana kanta a matsayin ci gaban Tarayyar Soviet har ma ta hau kujerar Tarayyar Soviet a Kwamitin Tsaro na Majalisar Dinkin Duniya. Saboda haka, Dokar Ƙasa ta 1991 ta amince da duk tsoffin 'yan Soviet na dindindin a cikin Tarayyar Rasha a matsayin 'yan kasar Rasha. Duk da haka, mutanen da aka haifa a Rasha wadanda ba su cikin yankin Rasha lokacin da dokar ta fara aiki, da kuma wasu mutanen da aka haifa a cikin Tarayyar Soviet da suka zauna a Rasha amma ba a cikin ƙa'idar ba a can ba a ba su izinin zama 'yan kasar Rasha ba. Lokacin da a ranar 31 ga Disamba, 2003 tsohon fasfo na Soviet ya zama marasa aiki, waɗannan mutanen dare ɗaya sun zama baƙi, kodayake yawancinsu sun ɗauki Rasha gidansu. Yawancin an hana su matsayin 'yan asalin Tarayyar Rasha, sun rasa 'yancin zama a Tarayyar Rasha, har ma an hana su fa'idodin ritaya da taimakon likita. Hankalinsu ma ya yi tasiri sosai tun lokacin da suka ji an ƙi su.<ref name="Alvaro"/>
Wani lamari na musamman shine Turkawa Meskhetian. Wadanda aka kora Stalin daga Kudancin Jojiya da 1989 pogroms a cikin kwarin Fergana a Uzbekistan, wasu daga cikinsu sun watse a cikin Rasha. Yayin da a yawancin yankuna na Rasha Turkawa Meskhetian sun sami izinin zama ɗan ƙasar Rasha kai tsaye, a yankin Krasnodar kusan Turkawa Meskhetian 15,000 an hana su izinin zama doka tun 1991.<ref name="Alvaro"/> Abin takaici, ko matakan da Alvaro Gil-Robles ya ɗauka a 2004 bai sa hukumomin Krasnodar su canza matsayinsu ba; Vladimir Lukin a cikin rahoton na 2005 ya kira shi "kamfen da hukumomin yankin suka kaddamar kan wasu kabilu". Hanyar fita ga ɗimbin Turkawa Meskhetian a yankin Krasnodar ta zama sake matsuguni a Amurka.<ref>{{Cite web |date=19 September 2005 |title=Meskhetian Turk resettlement: the view from Krasnodar Krai |url=http://www.churchworldservice.org/Immigration/archives/2005/09/74.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814234947/http://churchworldservice.org/Immigration/archives/2005/09/74.html |archive-date=14 August 2007 |website=churchworldservice.org}}</ref> Kamar yadda Vladimir Lukin ya lura a cikin 2005, akwai irin wannan matsala tare da 5.5,5 Yazidis, wanda kafin wargajewar Tarayyar Soviet ya koma Krasnodar yankin daga Armenia. Dubu daya ne kawai daga cikinsu aka bai wa zama dan kasa, sauran kuma ba a halatta su ba.<ref name="Lukin2005" />
A cikin 2006 Tarayyar Rasha bayan yunƙurin da Vladimir Putin ya gabatar ya amince da doka wacce don "kare muradun al'ummar ƙasar Rasha" ta ba da gagarumin hani kan kasancewar baki a kasuwannin sayar da kayayyaki na Rasha.<ref>{{Cite web |last=Putin |first=Vladimir |date=5 October 2006 |title=Opening Address at the Session of the Council for the Implementation of Priority National Projects and Demographic Policy |url=http://www.kremlin.ru/eng/speeches/2006/10/05/1156_type82913_112091.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20061012235857/http://www.kremlin.ru/eng/speeches/2006/10/05/1156_type82913_112091.shtml |archive-date=12 October 2006 |publisher=President of Russia |quote=I charge the heads of the regions of the Russian Federation to take additional measures to improve trade in the wholesale and retail markets with a view to protect the interests of Russian producers and population, the native Russian population.}}</ref>
An yi wani ɗan gajeren yaƙin neman zaɓe akai-akai ba bisa ƙa'ida ba da kuma korar 'yan kabilar Georgian bisa zargin keta hurumin biza da kuma murkushe 'yan kasuwa da ƙungiyoyin mallakar Jojiya ko masu jigo a Jojiya a shekara ta 2006, a zaman wani ɓangare na takaddamar leƙen asirin Georgian-Rasha na 2006.
''Newsweek ya ruwaito cewa, "[A shekara ta 2005] an ci tarar wasu mutane 300,000 saboda cin zarafin bakin haure a birnin Moscow kadai.''
An kama wani dan jarida na Jaridar Wall Street Journal, Evan Gershkovich, a watan Maris na 2023 a Rasha bisa zargin leken asiri. Gwamnatin Biden ta gano aƙalla 'yan ƙasar Amurka 2 waɗanda aka tsare da su ba bisa ƙa'ida ba a Rasha. <ref>{{Cite web |date=27 April 2023 |title=U.S. imposes sanctions on Russia and Iran for wrongful detention and hostage-taking of American citizens |url=https://www.cnbc.com/2023/04/27/us-imposes-sanctions-on-russia-iran-for-hostage-taking.html |website=[[CNBC]]}}</ref>
== Nuna wariyar launin fata da wariyar launin shudi ==
Kamar yadda Álvaro Gil-Robles ya lura a shekara ta 2004, manyan al'ummomin da xenophobia ke niyya sune al'ummar Yahudawa, kungiyoyin da suka fito daga Caucasus, baƙi da baƙi.<ref name="Alvaro"/>
A cikin rahotonsa na shekara ta 2006, Vladimir Lukin ya lura da hauhawar ra'ayoyin kishin kasa da xenophobic a Rasha, da kuma lokuta masu yawa na tashin hankali da tashin hankali a kan tushen wariyar launin fata, kishin kasa ko rashin haƙuri na addini.<ref name="Lukin2006"/>
Masu fafutukar kare hakkin dan adam sun nuna cewa an kashe mutane 44 kuma kusan 500 sun kai hari saboda launin fata a shekara ta 2006. A cewar majiyoyin hukuma, akwai "ƙungiyoyin masu tsattsauran ra'ayi" 150 tare da mambobi sama da 5000 a Rasha a shekara ta 2006.<ref name="amnesty_racismxeno">{{Cite web |date=4 May 2006 |title=Russian Federation: Racism and xenophobia rife |url=http://www.amnesty.nl/nieuwsportaal/pers/russia-racism-and-xenophobia-rife |access-date=5 April 2016 |publisher=[[Amnesty International]]}}</ref>
Kwamitin Ministoci na Majalisar Turai ya lura a cikin 2007, cewa manyan wakilan gwamnatin tarayya sun amince da yaki da wariyar launin fata da rashin haƙuri a bainar jama'a, kuma an ɗauki wasu shirye-shirye don aiwatar da waɗannan manufofin. Hakan ya biyo bayan karuwar hukuncin da aka yanke da nufin tayar da kiyayya ta kasa ko kabilanci ko addini. Sai dai kuma, an samu karuwar hare-haren ta'addanci masu nasaba da kabilanci a Tarayyar Rasha cikin shekaru hudu, amma duk da haka jami'an tilasta bin doka da yawa a lokuta da yawa ba sa son amincewa da kabilanci ko kishin kasa a cikin wadannan laifuka. Kalaman kyama sun zama ruwan dare a kafafen yada labarai da kuma maganganun siyasa. Halin mutanen da suka samo asali a Arewacin Caucasus yana da damuwa musamman.<ref name="National_COE"/>
Vladimir Lukin ya lura cewa rashin aiki na buƙatar bin doka na iya haifar da sakamakon, kamar rikicin kabilanci a watan Satumbar 2006 a garin a Jamhuriyar Karelia. Lukin ya lura da rawar da ake kira Movement Against Illegal Immigration. A sakamakon abubuwan da suka faru na Kondopoga, an kori dukkan dukkan "ƙungiyar tilasta" na jamhuriya daga addsu, an bude shari'o'in aikata haram da yawa.<ref name="Lukin2006"/>
Dangane da binciken ra'ayi na kasa da kasa wanda VCIOM ta gudanar a shekara ta 2006, kashi 44% na masu amsa sun dauki ''Rasha'' a matsayin "gidan al'umma na kasashe da yawa" inda dukansu dole ne su sami daidaito, kashi 36% suna tunanin cewa "ya kamata Rashawa su sami ƙarin hakkoki tunda sun kasance mafi yawan jama'a", kuma kashi 15% suna tunanin "Rasha dole ne ta zama jihar mutanen Rasha". Koyaya, tambayar ita ce ainihin abin da kalmar Rasha ke nunawa. Ga kashi 39% na masu amsa Rashawa duk waɗanda suka girma kuma an tashe su a cikin al'adun Rasha; ga kashi 23% Rashawa waɗanda ke aiki don amfanin Rasha; 15% masu amsa suna tunanin cewa Rashawa ne kawai da jini za a iya kiran Rashawa; ga kashi 12% Rashawa duk suna da harshen Rasha na asali; ga kashi 7% Rashawa masu ƙwarewa ne na al'adar Orthodox ta Rasha.
Bisa kididdigar da Ma'aikatar Harkokin Cikin Gida ta Rasha ta buga, a cikin 2007 a cikin Rasha 'yan kasashen waje da mutanen da ba su da 'yan kasa sun aikata laifuka 50,1, yayin da yawan laifukan da aka aikata a kan wannan rukunin zamantakewa ya kasance 15985. <ref>{{Cite web |date=8 February 2008 |script-title=ru:Статистика - Краткая характеристика состояния преступности |trans-title=Statistics - Brief characterisation of the state of crime |url=http://www.mvd.ru/stats/10000033/10000147/5194/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080215084701/http://www.mvd.ru/stats/10000033/10000147/5194/ |archive-date=15 February 2008 |publisher=Russian Federation Ministry of Internal Affairs |language=ru}}</ref>
Kamar yadda kamfanin dillancin labarai na Associated Press ya ruwaito, a cikin 2010 Cibiyar SOVA ta lura da raguwar tashin hankali mai nasaba da launin fata a Rasha a cikin 2009, dangane da 2008: "An kashe mutane 71 kuma 333 sun jikkata a hare-haren wariyar launin fata a bara [2009] shekara, ƙasa daga 110 da aka kashe da 487 a 2008." A cewar rahoton cibiyar SOVA, raguwar ta kasance mafi yawa "saboda kokarin da 'yan sanda suka yi na wargaza kungiyoyin masu tsattsauran ra'ayi mafi girma a Moscow da kuma yankin da ke kewaye". Yawancin wadanda abin ya shafa “masu duhun fata ne, ma’aikatan bakin haure ba Slavic daga tsohuwar jamhuriyar Soviet a tsakiyar Asiya… da kuma Caucasus”. Kamar yadda dan jaridar Associated Press Peter Leonard ya yabawa, "Binciken da aka gudanar ya nuna ya tabbatar da ikirarin gwamnati na kokarin yakar ta'addancin wariyar launin fata."
A karkashin matsin lamba na 'yan sanda, yawan ayyukan wariyar launin fata ya fara raguwa a Rasha daga shekara ta 2009.
A cikin 2016, an ruwaito cewa wariyar launin fata a Rasha ya ga raguwar "mai ban sha'awa" a cikin laifukan ƙiyayya.
== Jima'i da jinsi ==
Ba a yarda da auren jinsi ko ƙungiyoyin ma'auratan a Rasha. Mataki na 12 na kundin tsarin iyali ya bayyana cewa aure haɗin gwiwa ne tsakanin mace da namiji. <ref>{{Cite web |date=13 July 2015 |script-title=ru:Семейный кодекс РФ (СК РФ) от 29 December 1995 N 223-ФЗ - действующая редакция от 13 July 2015 |trans-title=Family Code of the Russian Federation (FC RF) from 29.12.1995 No. 223-FL - current edition from 07.13.2015 |url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_8982/e816c719b5266ca4f28f9ae0c236ab2e8520f3e2/ |access-date=25 September 2015 |website=Consultant.ru |language=ru}}</ref>
A cikin watan Yunin 2013, majalisar dokoki baki ɗaya ta amince da dokar farfagandar 'yan luwadi ta Rasha, ta haramta haɓakawa tsakanin yaran " farfagandar dangantakar jima'i da ba ta dace ba ", ma'ana ɗan madigo, ɗan luwaɗi, bisexual, ko alaƙar transgender (LGBT). Masu cin zarafi suna fuskantar tara tara mai tsanani, kuma a game da baƙi, har zuwa kwanaki 15 na tsare da kora. Tun daga shekara ta 2006, an zartar da irin wannan dokokin da suka haramta " farfagandar luwadi " a tsakanin yara a yankuna 11 na Rasha. Masu sukar sun yi iƙirarin dokar ta haramta gudanar da duk wata zanga-zangar jama'a don goyon bayan 'yancin ɗan luwaɗi, magana don kare haƙƙin LGBT, da rarraba abubuwan da ke da alaƙa da al'adun LGBT, ko kuma bayyana cewa alaƙar jima'i daidai take da dangantakar ɗan luwaɗi. <ref>{{Cite web |date=2 July 2013 |title=Putin Signs 'Blasphemy' and 'Gay Propaganda' Bills |url=http://www.themoscowtimes.com/news/article/putin-signs-blasphemy-and-gay-propaganda-bills/482516.html |access-date=26 September 2015 |publisher=The Moscow Times}}</ref>
Har ila yau, a cikin watan Yuni, majalisar dokokin kasar ta zartar da wata doka da ta haramta daukar yaran Rasha daga kasashen waje da ma'auratan da ba su yi aure ba daga kasashen da aka halatta auren jinsi daya <ref>{{Cite web |date=3 July 2013 |title=Russia's Putin signs law limiting adoption by gays |url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/07/03/russia-putin-gay-adoption/2486913/ |access-date=26 September 2015 |publisher=Usatoday.com}}</ref>. A watan Satumba, wakilai da yawa sun gabatar da wani kudirin doka wanda zai sa iyaye su luwadi da madigo su zama dalilai na kin hakkin iyaye. An janye shi daga baya don sake dubawa.
Maganganun yan luwadi, da suka hada da jami'ai, da karuwar tashin hankalin 'yan luwadi sun hada da muhawara kan wadannan dokoki. An bayar da rahoton kashe-kashen ’yan luwadi uku a yankuna daban-daban na Rasha a watan Mayun 2013. <ref>{{Cite web |last=Khitrov |first=Vladimir |date=3 June 2013 |title=Убийство на Камчатке: гомофобы? быдло? |trans-title=Murder in Kamchatka: homophobes? Rednecks? |url=http://echo.msk.ru/blog/vladimir_khitrov/1087640-echo/ |access-date=26 September 2015 |publisher=Echo.msk.ru |language=ru}}</ref>
Kungiyoyin ’yan banga, da suka kunshi ’yan kishin kasa masu tsattsauran ra’ayi, da ‘yan Nazi, suna jawo maza ko samari zuwa taro, suna zarginsu da kasancewa ‘yan luwadi, suna wulakanta su da dukan tsiya, suna yada bidiyon yadda lamarin ke gudana a shafukan sada zumunta. Alal misali, a cikin watan Satumba na 2013, wani faifan bidiyo ya nuna yadda aka yi wa wani ɗan gudun hijirar Uzbekistan fyade a Rasha wanda aka yi masa barazana da bindiga kuma aka tilasta masa ya ce shi ɗan luwaɗi ne. An kaddamar da wasu ‘yan bincike, amma har yanzu ba a kai ga gurfanar da su a gaban kotu ba.<ref>{{Cite web |last=Day |first=Aaron |date=8 August 2013 |title=The 20 most shocking anti-gay news stories from Russia so far |url=http://www.pinknews.co.uk/2013/08/08/the-20-most-shocking-anti-gay-news-stories-from-russia-so-far/ |access-date=26 September 2015 |publisher=Pinknews.co.uk}}</ref>
A cikin wani rahoto da aka fitar a ranar 13 ga Afrilu, 2017, wani kwamitin kwararru biyar masu ba da shawara ga Hukumar Kare Hakkokin Dan Adam ta Majalisar Dinkin Duniya—Vitit Muntarbhorn, Sètondji Roland Adjovi, Agnès Callamard, Nils Melzer da David Kaye—sun yi Allah wadai da guguwar azabtarwa da kisan gillar da ake yi wa mazan luwadi a Chechnya.<ref name="Chan">Chan, Anita, ''China's Workers under Assault: The Exploitation of Labor in a Globalizing Economy'', Introduction chapter, M.E. Sharpe. 2001, {{ISBN|0-7656-0358-6}}</ref>
== Cibiyoyin kula da kwakwalwa ==
Akwai lokuta da yawa waɗanda aka daure mutanen da ke da matsala ga hukumomin Rasha a cikin cibiyoyin tabin hankali a cikin shekaru da yawa da suka gabata.
Kadan ya canza a Cibiyar Serbsky ta Moscow inda aka tsare da yawa daga cikin manyan 'yan adawar Soviet bayan an gano su da ci gaba da schizophrenia. Wannan Cibiyar tana gudanar da kimantawa fiye da 2,500 da kotu ta ba da umarnin a kowace shekara. Lokacin da aka gwada mai laifin Yuri Budanov a can a shekara ta 2002, kwamitin da ke gudanar da binciken ya jagoranci Tamara Pechernikova, wanda ya la'anci mawallafin Natalya Gorbanevskaya a baya. An sami Budanov ba shi da laifi saboda "hauka na wucin gadi". Bayan da jama'a suka fusata, wani kwamitin da ya hada da Georgi Morozov, tsohon darektan Serbsky ne ya same shi cikin hayyaci a shekarun 1970 da 1980. Cibiyar Serbsky ta kuma yi ƙwarewa game da guba ga daruruwan yara a makarantar Chechen ta hanyar sinadarin da ba a sani ba na aiki mai ƙarfi da tsawo, wanda ya sa su gaba ɗaya ba su da ikon watanni da yawa. Kwamitin ya gano cewa cutar ta samo asali ne kawai daga "tsananin motsin rai".<ref name="Chechen1">{{Cite web |date=30 March 2006 |title=What made Chechen schoolchildren ill? |url=http://www.jamestown.org/publications_details.php?volume_id=416&issue_id=3672 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930190810/http://www.jamestown.org/publications_details.php?volume_id=416&issue_id=3672 |archive-date=30 September 2007 |series=CHECHNYA WEEKLY, Volume 7, Issue 13 |publisher=The Jamestown Foundation}}</ref>
== Mutanen da suka naƙasa da haƙƙin yara ==
A halin yanzu, kimanin yara miliyan 2 suna zaune a gidajen marayu na Rasha, tare da wasu yara miliyan 4 a kan tituna.<ref name="Chretien">{{Cite web |date=18 December 2006 |title=Children of Russia - abused, abandoned, forgotten |url=http://www.spcm.org/Journal/spip.php?article4786 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930165041/http://www.spcm.org/Journal/spip.php?article4786 |archive-date=30 September 2007 |website=Journal Chretien}}</ref> "Yaran Rasha an watsar da su zuwa jihar a kan kudi na 113,000 a shekara a cikin shekaru biyu da suka wuce, sama da 67,286 a 1992. Daga cikin fiye da yara fiye da 600,000 da aka rarraba a matsayin 'ba tare da kulawar iyaye ba', yawancin kashi ɗaya bisa uku na zama a cikin cibiyoyi, yayin da sauran masu kula da su ke zaune a cikin cibiyoyin, yayin da sauran masu kula da su ke zaune tare da masu kula da su. a Rasha - wanda kashi 95 cikin dari har yanzu suna da iyaye masu rai - suna fuskantar matsanancin rashin tausayi da rashin kulawa." Da zarar a hukumance labeled a matsayin retarded, Rasha marayu suna "akan ajiye don rayuwa a psychoneurological cibiyoyin. Baya ga samun kadan zuwa babu ilimi a irin wadannan cibiyoyin, wadannan marayun na iya zama a tsare a cikin tufafi buhu, tethered da wata gabar jiki zuwa furniture, hana kara kuzari, da kuma wani lokacin bar su kwanta rabin-tsirara a cikin nasu ƙazantar. a cikin gidajen jarirai, kuma a wasu lokuta an yi watsi da su har mutuwa”. Marubuci Rubén Gallego ya bayyana rayuwa da mutuwar yara naƙasassu a cikin cibiyoyin gwamnati. <ref name="hrw2009_orphanages">{{Cite web |title=ABANDONED TO THE STATE - CRUELTY AND NEGLECT IN RUSSIAN ORPHANAGES |url=https://www.hrw.org/reports/pdfs/c/crd/russ98d.pdf |access-date=12 July 2009 |publisher=[[Human Rights Watch]]}}</ref><ref name="Galiego">Ruben Galliego and Marian Schwartz (Translator) ''White on Black'' Harcourt 2006. {{ISBN|0-15-101227-X}}.</ref><ref>{{Cite web |date=21 January 2004 |title=Russian culture navigator |url=http://www.vor.ru/culture/cultarch278_eng.html#2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040121035336/http://www.vor.ru/culture/cultarch278_eng.html#2 |archive-date=21 January 2004 |access-date=16 December 2017}}</ref>
== Cinikin mutane ==
Ƙarshen gurguzu da rugujewar Tarayyar Soviet da Yugoslavia ya taimaka wajen ƙaruwar fataucin bil adama, inda akasarin wadanda abin ya shafa mata ne da aka tilasta musu yin karuwanci. <ref>{{Cite web |title=Trafficking in human beings |url=http://www.coe.int/T/E/Com/Files/Themes/trafficking/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20080214120658/http://www.coe.int/T/E/Com/Files/Themes/trafficking/ |archive-date=14 February 2008 |access-date=16 March 2008 |publisher=[[Council of Europe]]}}</ref> Rasha ƙasa ce ta asali ga mutane, musamman mata da yara, waɗanda aka yi safarar su don yin lalata da su. Har ila yau, Rasha wata hanya ce da kuma hanyar wucewa ga mutanen da aka yi safarar su don yin lalata da su da kuma yin lalata da su daga ƙasashen yanki da maƙwabta zuwa cikin Rasha da kuma bayanta. Kasar Rasha ce ke da kashi daya bisa hudu na mutane 1,235 da aka gano wadanda aka yi safararsu a shekarar 2003 zuwa Jamus. Gwamnatin Rasha ta nuna wani kuduri na yaki da fataucin mutane amma an soki lamirin kasa samar da ingantattun matakai wajen tabbatar da doka da kare wadanda abin ya shafa.<ref>{{Cite web |date=3 June 2005 |title=Trafficking in Persons Report |url=https://2009-2017.state.gov/j/tip/rls/tiprpt/2005/46616.htm |access-date=16 March 2008 |publisher=[[U.S. Department of State]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Russia: Trafficking |url=http://www.catwinternational.org/factbook/Russia.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310015511/http://www.catwinternational.org/factbook/Russia.php |archive-date=10 March 2008 |access-date=16 March 2008 |website=The Factbook on Global Sexual Exploitation |publisher=Coalition Against Trafficking of Women}}</ref>
== Dubi kuma ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
eiqxeq08mwqz1ge6jta4pel3pma54cv
'Yancin Dan Adam a Bahrain
0
107341
831784
722231
2026-05-07T12:14:16Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831784
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Rahoton [[Baharen|Bahrain]] game da haƙƙin ɗan adam an bayyana shi ta Human Rights Watch a matsayin "mai banƙyama", kuma "ya lalace sosai a ƙarshen rabin shekara ta 2010". Rahoton da suka biyo baya a shekarar 2020 ya lura cewa halin da ake ciki na kare hakkin dan adam a kasar bai inganta ba.
Gwamnatin Bahrain ta ware yawan [[Shi'a|Musulmi Shia]].<ref>{{Cite web |title=Home |url=http://www.bahrainrights.org/en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806084554/http://www.bahrainrights.org/en |archive-date=6 August 2016 |access-date=5 May 2011}}</ref> azabtarwa da ɓacewar tilas sun zama ruwan dare a Bahrain. Rikicin da aka yi wa masu zanga-zangar a lokacin bazara na Larabawa na 2011 ya kawo karin korafe-korafe na kare hakkin dan adam, gami da lalata masallatai da yawa na Shia. <ref>{{Cite web |last=The Christian Science Monitor |date=20 June 2011 |title=Bahrain stages trials of opponents, despite new US criticism |url=http://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2011/0620/Bahrain-stages-trials-of-opponents-despite-new-US-criticism |website=The Christian Science Monitor}}</ref>
An kafa Hukumar Bincike Mai Zaman Kanta ta Bahrain a ranar 29 ga Yuni 2011 ta Sarki Hamad bin Isa Al Khalifa don tantance abubuwan da suka faru a Masarautar a lokacin tashin hankali a watan Fabrairu da Maris na 2011 da kuma sakamakon waɗannan abubuwan.<ref name="bna.bh">{{Cite web |title=Bahrain News Agency – HM King Hamad Sets up Royal Independent Investigation commission |url=http://bna.bh/portal/en/news/462963 |access-date=2025-07-24 |archive-date=2011-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110803030127/http://bna.bh/portal/en/news/462963 |url-status=dead }}</ref> An saki rahoton ne a ranar 23 ga Nuwamba na wannan shekarar kuma ya tabbatar da cewa akwai wasu abubuwan da suka faru na cin zarafin jiki da tunani ga wadanda aka tsare.<ref name="bici.org.bh">{{Cite web |title=BICI | Bahrain Independent Commission of Inquiry |url=http://www.bici.org.bh/ |website=www.bici.org.bh}}</ref> An soki shi saboda rashin bayyana sunayen masu aikata laifuka da kuma ba da lissafi kawai ga waɗanda suka aikata laifukan haƙƙin ɗan adam.<ref name="mideast.foreignpolicy.com">{{Cite web |last=Kristian Coates Ulrichsen |date=23 November 2011 |title=Bahrain's uncertain future |url=http://mideast.foreignpolicy.com/posts/2011/11/23/bahrain_s_uncertain_future |website=Foreign Policy}}</ref>
== Mutanen da ba su da ƙasa ==
Akwai matsala mai girma ga mutanen da ba su da ƙasa, waɗanda aka sani da Bedoon, waɗanda suka kasance zuriyar 'Yan Iran (musamman Farisawa) waɗanda suka zauna a Bahrain shekaru da yawa. Yawancin mutanen da ba su da ƙasa a Bahrain Musulmai ne, wasu daga cikin mutanen da ba sa ƙasa a Bahrain Krista ne.<ref name="ar" />
In Bahrain, stateless people are denied the right to hold legal residency, are not allowed the right to travel abroad,<ref name="stat" /> buy houses,<ref name="stat" /> and to hold government jobs.<ref name="stat" /> They are also not allowed to own land, start a business and borrow loans.<ref name="ar" /> Recently, the Bahraini government issued regulations preventing them from sending their children to public schools and to receive free medical care.<ref name="stat" /> The stateless can also get deported at any time.<ref name="stat" /> Since the beginning of the 1980s, the Bahraini government has deported hundreds of Bedoon to [[Iran]].<ref name="stat" />
== Tortura ==
Duk da maimaita ikirarin gwamnati na ingantawa a cikin shekaru da yawa, Human Rights Watch ta yi iƙirarin cewa " azabtarwa wani ɓangare ne na yau da kullun na tsarin shari'a a Bahrain.<ref>{{Cite web |date=31 March 2010 |title=Bahrain's torture problem |url=https://www.hrw.org/en/news/2010/03/31/bahrains-torture-problem |website=Human Rights Watch}}</ref>
A cewar wani rahoto na 2011 na Human Rights Watch, tsakanin 2007 da 2009, gwamnati a kai a kai ta yi azabtarwa da rashin kulawa yayin yin tambayoyi ga wadanda ake zargi da tsaro. Kodayake masu magana da yawun gwamnati sun ba da musantawa, babu wata shaida game da binciken aikata laifuka kuma gwamnati ba ta sanya matakan horo ga wadanda ake zargi da aikata laifukan ba.<ref name="HRW2011" />
A cikin 2011, Human Rights Watch ta yi iƙirarin cewa ta sami shaidar cewa kariya ga Ma'aikatan ƙaura sun inganta.
A cewar wani rahoto da cibiyar Reprieve da Bahrain Institute for Rights and Democracy suka buga, hukuncin kisa a Bahrain ya karu da sama da kashi 600 cikin 100 a cikin shekaru goma da suka wuce. Har ila yau rahoton ya kira amfani da azabtarwa a Bahrain a matsayin abin da ya fi dacewa, wanda ya bayyana laifukan da suka shafi ikirari na tilastawa, da wutar lantarki, da duka da kuma yunkurin fyade. <ref>{{Cite web |title=Bahrain: Use of death penalty and torture on the rise, says report |url=https://www.middleeasteye.net/news/bahrain-death-penalty-torture-rise-report |access-date=13 July 2021 |publisher=Middle East Eye}}</ref>
=== Hakeem al-Araibi da aka gudanar a Thailand ===
A watan Nuwamban shekarar 2018, an kama wani dan wasan kwallon kafa na kasar Bahrain Hakeem al-Araibi, wanda Bahrain ta yanke masa hukuncin daurin shekaru 10 a gidan yari bayan samunsa da laifin lalata ofishin 'yan sanda, lokacin da ya isa kasar Thailand tare da matarsa domin gudanar da bikin aurensu. Dan wasan wanda Ostireliya ta ba shi matsayin gudun hijira a shekarar 2014, ya bukaci hukumomin Thailand da kada su tasa keyar shi zuwa Bahrain saboda a baya ana azabtar da shi a Bahrain saboda ra'ayinsa na siyasa.
An tsare shi a tsare a Thailand yayin da gwamnatin Australiya da kungiyoyi da yawa na kasa da kasa da mutane suka yi kira ga a sake shi, har sai da Ofishin Babban Lauyan Thai (OAG) ya sanar a ranar 11 ga Fabrairu 2019 cewa kotun masu aikata laifuka ta sauke karar da aka yi wa al-Araibi bisa bukatar Bahrain. Ma'aikatar Harkokin Waje ba ta ba da wani dalili ba, amma an yanke shawarar ne a karkashin Sashe na 21 na Dokar Shari'a, wanda ke ba da damar sauke shari'o'i idan ba don amfanin jama'a ba, kuma za a sake shi kuma a ba shi damar komawa Ostiraliya da wuri-wuri.
== Nuna bambanci ==
=== A kan kabilun Iran ===
A cewar rahotanni daga 2013 da 2016 [[Ajam]]_of_Bahrain" id="mwsw" rel="mw:WikiLink" title="Ajam of Bahrain">Bahraini na zuriyar Iran (Kamar Bushehri Lurs, da Achomis) waɗanda ke da asalin [[Shi'a|Shia]] suna fuskantar wariyar launin fata yayin da Sunni Achomis ba su da.<ref>{{Cite web |date=2013-09-15 |title=العجم السنة في الخليج لم يواجهوا تمييزاً عرقيا |trans-title=Sunni Ajams in Khaleej/Gulf (GCC) did not face ethnic discrimination |url=https://www.almesbar.net/%d8%a7%d9%84%d8%b9%d8%ac%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%86%d8%a9-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d8%ae%d9%84%d9%8a%d8%ac-%d9%84%d9%85-%d9%8a%d9%88%d8%a7%d8%ac%d9%87%d9%88%d8%a7-%d8%aa%d9%85%d9%8a%d9%8a%d8%b2/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610170503/https://www.almesbar.net/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%86%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%8A%D8%AC-%D9%84%D9%85-%D9%8A%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%88%D8%A7-%D8%AA%D9%85%D9%8A%D9%8A%D8%B2/ |archive-date=2023-06-10 |access-date=2024-08-09 |website=مركز المسبار للدراسات والبحوث |language=ar}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=abbas |date=2016-04-09 |title=مقررو الأمم المتحدة يسائلون السلطات البحرينية عن انتهاكات واسعة ضد البحارنة والعجم الشيعة على كافة المستويات |trans-title=UN rapporteurs question Bahraini authorities about widespread violations against Shia Baharna and Ajam at all levels |url=https://bahrainrights.net/?p=7445&lang=ar |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240810132943/https://bahrainrights.net/?p=7445&lang=ar |archive-date=2024-08-10 |access-date=2024-08-10 |website=مركز البحرين لحقوق الإنسان |language=ar}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=الإعلامي |first=الطاقم |date=2022-12-02 |title=لجنة القضاء على التمييز العنصري في مراجعتها تنتقد قصور البحرين في قضايا حقوق الإنسان الرئيسية |trans-title=CERD Review Criticizes Bahrain's Shortcomings on Key Human Rights Issues |url=https://www.adhrb.org/ar/?p=8992 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127200636/https://www.adhrb.org/ar/?p=8992 |archive-date=2023-01-27 |access-date=2024-08-10 |website=منظمة أمريكيون من أجل الديمقراطية وحقوق الانسان في البحرين |language=ar}}</ref> Wasu Sunni Achomis sun ki amincewa da rarraba su a matsayin "Ajam" (kalma ce da ake amfani da ita don komawa ga wadanda ba Larabawa ba kuma musamman mutanen da suka fito daga Iran a kasashen GCC kuma musamman Achomis), kuma suna jayayya cewa wannan kalmar tana nufin mutanen da suka yi ƙaura daga Iran tare da asalin Shia. <ref name=":1">{{Cite web |title=إلى إسماعيل أكبري... افتخر بعجميّتك ولا تبالي |trans-title=To Ismail Akbari... Be proud of your Persianness and don't care |url=http://bahrainmirror.com/news/55252.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902234844/http://bahrainmirror.com/news/55252.html |archive-date=2019-09-02 |access-date=2024-08-09 |website=مرآة البحرين |language=ar}}</ref> Mai binciken ya nuna cewa yanayin harshe da addini na Sunni Farisa a Bahrain yana da ƙaya, kuma wani lokacin akwai rikice-rikice tsakanin "Larabci na Huwala" da "Sunni Farisa / Achomis".<ref name=":1" />
'Yan Iran na Bahrain na iya fuskantar nuna bambanci da [[wariyar launin fata]] sau da yawa, <ref name=":28">{{Cite web |last=Media |first=Salam |date=2016-05-15 |title=Report: Discrimination against the Ajam minority in Bahrain |url=https://salam-dhr.org/1676/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718015640/https://salam-dhr.org/1676/ |archive-date=2024-07-18 |access-date=2024-11-01 |website=SALAM DHR |language=en-GB}}</ref> <ref name=":42">{{Cite web |last=Media |first=Salam |date=2016-05-15 |title=ملخص تقرير حول التمييز ضد الأقلية العجم في البحرين |url=https://salam-dhr.org/%D9%85%D9%84%D8%AE%D8%B5-%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%85%D9%8A%D9%8A%D8%B2-%D8%B6%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%82%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907155407/https://salam-dhr.org/%D9%85%D9%84%D8%AE%D8%B5-%D8%AA%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%85%D9%8A%D9%8A%D8%B2-%D8%B6%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%82%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AC/ |archive-date=2024-09-07 |access-date=2024-09-07 |website=SALAM DHR |language=en-GB}}</ref> <ref name="achomi_fam">{{Cite web |last=ADMIN |date=2016-07-19 |title=Persian (Larestani/Khodmooni) Sunnis – A shaping force in Bahrain |url=https://sonsofsunnah.com/2016/07/19/sunni-larestanikhodmooni-persians-a-shaping-force-in-bahrain/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625195510/https://sonsofsunnah.com/2016/07/19/sunni-larestanikhodmooni-persians-a-shaping-force-in-bahrain/ |archive-date=2024-06-25 |access-date=2024-09-07 |language=en}}</ref> kuma ana tambayar amincinsu koyaushe.<ref name=":36">{{Cite web |title=من جيران إلى أجانب: الإيرانيون في البحرين في أوائل القرن العشرين |url=https://www.dohainstitute.org/ar/Events/From-Neighbors-to-Foreigners-Iranians-in-Bahrain-in-the-Early-Twentieth-Century/Pages/index.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604235641/https://www.dohainstitute.org/ar/Events/From-Neighbors-to-Foreigners-Iranians-in-Bahrain-in-the-Early-Twentieth-Century/Pages/index.aspx |archive-date=2024-06-04 |access-date=2024-09-07 |website=www.dohainstitute.org |language=ar-JO}}</ref><ref name=":92">{{Cite journal |date=2009-10-28 |title=تاريخ العرق الفارسي في البحرين |trans-title=History of the Persian race in Bahrain |url=https://hamedkenani.com/wp-content/uploads/2021/04/d8aad8a7d8b1d98ad8ae-d8a7d984d8b9d8b1d982-d8a7d984d981d8a7d8b1d8b3d98a-d981d98a-d8a7d984d8a8d8add8b1d98ad986.pdf |url-status=live |journal=[[Al-Waqt]] |issue=1346 |pages= |archive-url=https://web.archive.org/web/20240612000000/https://hamedkenani.com/wp-content/uploads/2021/04/d8aad8a7d8b1d98ad8ae-d8a7d984d8b9d8b1d982-d8a7d984d981d8a7d8b1d8b3d98a-d981d98a-d8a7d984d8a8d8add8b1d98ad986.pdf |archive-date=2024-06-12}} [https://archive.org/download/20240903_20240903_2041/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%20%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%82%20%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%8A%20%D9%81%D9%8A%20%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D9%86.pdf Alt URL]</ref> : 88-95 Rikicin Ƙungiya bayan [[Juyin Juya Halin Musulunci|Juyin Juya Halin Musulunci na Iran]], : abubuwan da suka faru na 9, 2011, tare da tsattsauran ra'ayi na Musulunci, : 99-100 da aka danganta ga rarrabuwa tsakanin Ajams na Bahrain.<ref name=":92" />
Yayinda daliban makaranta a [[Iran]] ke nazarin Modern Standard (Formal) [[Larabci]], Bahrainis na Asalin Iran ko kakannin Iran ba za su iya nazarin [[Farisawa|Farsi]] ba, ko wasu yarukan Iran, an ba da shawarar tsakanin 1919-1923 kuma an yi watsi da ita. <ref name=":112">{{Cite journal |last=Stephenson |first=Lindsey |date=2019 |title=Between Modern and National Education: The 'Ajam Schools of Bahrain and Kuwait |journal=Arabian Humanities |volume=12 |doi=10.4000/cy.4887 |doi-access=free}}</ref> : Dokokin 'yan kasa 292 a cikin jihohin Gulf Arab a halin yanzu suna ba da izinin zama mai tsawo da ƙwarewa mai gamsarwa a Larabci a matsayin abubuwan da ake buƙata don neman zama ɗan ƙasa. Wannan na iya fadada matsayin marasa kasa na yawancin mutanen Gulf Iran, musamman wadanda ke fuskantar harshe ko wasu ƙalubale. : 49 Bugu da ƙari, abubuwan da ke kan layi game da 'yan tsirarun Farisa na ƙasar kusan babu su, kuma an hana kafofin watsa labarai yin amfani da harshen Farisa ko magance Al'adun Farisa.<ref>{{Cite web |title=Bahrain: Freedom on the Net 2024 Country Report |url=https://freedomhouse.org/country/bahrain/freedom-net/2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221070059/https://freedomhouse.org/country/bahrain/freedom-net/2024 |archive-date=2024-12-21 |access-date=2024-12-21 |website=Freedom House |language=en}}</ref>
=== A kan Baharna ===
Hakazalika, an ruwaito (a shekara ta 2016) cewa ’yan asalin ƙasar Bahrain (Baḥārna), waɗanda ‘yan Shi’a ne, su ma suna fuskantar irin wannan ra’ayi saboda asalin addininsu.<ref name=":2"/><ref name=":3"/>
== Rarraba addinai ==
=== Asalin ===
Ƙananan ƙarancin jama'ar Bahrain Musulmai ne na Shia.<ref>{{Cite web |title=Bahrain Opinion Poll Confirms Sectarian Split on Iran, but not on U.S. or Israel {{!}} The Washington Institute |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/bahrain-opinion-poll-confirms-sectarian-split-iran-not-us-or-israel |access-date=2025-03-27 |website=www.washingtoninstitute.org |language=en}}</ref> Iyalan Sunni Al Khalifa mai mulki, wadanda Amurka ke marawa baya, sun isa Bahrain ne daga Qatar a karshen karni na sha takwas. ‘Yan Shi’a sun yi zargin cewa Al Khalifa ya gaza samun hakki a Bahrain tare da kafa tsarin ‘yan siyasa na nuna wariyar launin fata, da bangaranci da kuma kabilanci.” Vali Nasr, babban kwararre kan yankin Gabas ta Tsakiya da kuma duniyar Musulunci ya ce “Ga ‘yan Shi’a, mulkin Sunni ya kasance tamkar rayuwa karkashin mulkin wariyar launin fata”.<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.cio.gov.bh/CIO_ARA/English/Publications/Census/2011%2009%2018%20Final%20English%20Census%202010%20Summary%20%20Results%20-%20Review%201.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502230515/http://www.cio.gov.bh/CIO_ARA/English/Publications/Census/2011%2009%2018%20Final%20English%20Census%202010%20Summary%20%20Results%20-%20Review%201.pdf |archive-date=2 May 2013 |access-date=27 October 2015}}</ref>
=== Nuna bambanci tsakanin ƙungiyoyi ===
A cewar jaridar The Christian Science Monitor, Bahrain tana gudanar da wani nau'i na wariyar launin fata ta hanyar barin 'yan Shi'a su rike manyan mukaman gwamnati ko kuma su yi aikin 'yan sanda ko na soja. Hasali ma jami'an tsaro na da ma'aikata 'yan Sunni daga Siriya da Pakistan wadanda su ma suna shiga cikin gaggawa wajen neman zama dan kasa na Bahrain, abin da bai ji dadin 'yan Shi'a 'yan asalin kasar ba.
A cewar cibiyar kare hakkin bil adama ta Bahrain, yayin da ‘yan Shi’a suka zarce kashi 70 cikin 100 na al’ummar kasar, “sun mamaye kasa da kashi 18 cikin 100 na manyan ayyuka a ma’aikatun gwamnati. <ref name="BCHR">{{Cite web |title=Sectarian discrimination in the kingdom of Bahrain: The Unwritten Law, A paper Presented to: WANGO ANNUAL CONFERENCE 2003 (Toward an Ethical and Caring Global Community) September 25–28, 2003 Bangkok, Thailand |url=http://www.bahrainrights.org/node/384 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092851/http://www.bahrainrights.org/node/384 |archive-date=25 December 2018 |access-date=5 May 2011 |publisher=Bahrain Centre for Human Rights}}</ref>
Ayyuka a cikin 'yan sanda da tilasta makamai an tanada su ga Sunni.<ref name="BCHR"/> Sunni Saudiyya an shigar da su Bahrain a matsayin 'yan ƙasa don cika waɗannan ayyukan.<ref name="BCHR" /><ref name="Breeze">{{Cite web |title=Bethany Breeze "A silent apartheid in Bahrain," April 1, 2011, University of Idaho Argonaut. |url=http://www.uiargonaut.com/sections/opinion/stories/2011/april/4111/a_silent_apartheid.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312053551/http://www.uiargonaut.com/sections/opinion/stories/2011/april/4111/a_silent_apartheid.html |archive-date=12 March 2012 |access-date=5 May 2011}}</ref> Shi'a da "wasu Sunnis na asalin Farisa", an hana su zama a birnin West Riffa, inda Musulmai Sunni ne kawai aka ba su izinin rayuwa.<ref name="BCHR" />
Gwamnatin Bahraini ta samu nasarar yin kokari na tsari don rage mafi rinjaye na Shia ta hanyar inganta shige da fice na Musulmai Sunni da kuma ba su 'yan ƙasa.<ref name="BCHR"/><ref name="PTV">{{Cite web |title="Bahraini Despot Wages Demographic War", February 17, 2009, Voice of Bahrain. |url=http://www.vob.org/en/index.php?show=news&action=article&id=390 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928051031/http://www.vob.org/en/index.php?show=news&action=article&id=390 |archive-date=28 September 2011 |access-date=5 May 2011}}</ref> A cewar Dr. Saeeid Shahabi, wani ɗan jarida mai zama a London,
A ranar 28 ga Afrilun 2007, majalisar dokokin Bahrain ta zartar da wata doka da ta haramtawa ma'aikatan bakin haure marasa aure zama a wuraren zama. Domin tabbatar da dokar dan majalisar Nasser Fadhala, wani makusancin gwamnati ya ce "masu karatun digiri na kan yi amfani da wadannan gidaje wajen yin barasa, yin zoben karuwai ko kuma fyade ga yara da masu aikin gida".
Sadiq Rahma, shugaban kwamitin fasaha, wanda memba ne na Al Wefaq ya ce:
{{Blockquote|The rules we are drawing up are designed to protect the rights of both the families and the Asian bachelors... these labourers often have habits which are difficult for families living nearby to tolerate... they come out of their homes half dressed, brew alcohol illegally in their homes, use prostitutes and make the neighbourhood dirty... these are poor people who often live in groups of 50 or more, crammed into one house or apartment," said Mr Rahma. "The rules also state that there must be at least one bathroom for every five people... there have also been cases in which young children have been sexually molested.<ref name="GDN 23.1.2006">{{cite news | author = [[Tariq Kkonji]] | url = http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=133367 | title = 'No go' rule for bachelor labourers | publisher = [[Gulf Daily News]] | date = 23 January 2006 | access-date = 2 January 2012 | archive-date = 19 January 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120119090039/http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=133367 | url-status = dead }}</ref>}}
==Manazarta==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ojuwqvjq72v75y0urb35rk6bxlcy3ml
Ambaliyar ruwa ta 2010 a Pakistan
0
108841
832459
825657
2026-05-08T11:01:07Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832459
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Fayil:Flooding_in_the_Swat_Valley_2010-08-11_1.jpg|thumb|300x300px|Bayyanar kogin Swat a cikin ambaliyar 2010]]
[[Fayil:Swat_Valley_Bridge_ruined_by_flood_water.jpg|thumb|375x375px|Kogin Swat ya wanke daga gadar a Upper Swat]]
[[Ambaliya|Ambaliyar ruwa]] a [[Pakistan]] ta fara ne a ƙarshen watan Yulin 2010, sakamakon ruwan sama mai yawa a cikin Khyber Pakhtunkhwa, Sindh, Punjab da, yankunan [[Balochistan]] na Pakistan, wanda ya shafi [[Kogin Indus]]. Kimanin kashi ɗaya cikin biyar na jimlar ƙasar Pakistan ambaliyar ruwa ta shafa, tare da lardin Khyber Pakhtunkhwa yana fuskantar babban lalacewar da wadanda suka mutu (fiye da kashi 90% na duk mutuwar da ta faru a lardin).<ref name="2010aug16_yahoonews">{{Cite web |last=Goodwin |first=Liz |title=One-fifth of Pakistan under water as flooding disaster continues |url=https://news.yahoo.com/s/yblog_upshot/20100816/wl_yblog_upshot/one-fifth-of-pakistan-under-water-as-flooding-disaster-continues |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100824185256/http://news.yahoo.com/s/yblog_upshot/20100816/wl_yblog_upshot/one-fifth-of-pakistan-under-water-as-flooding-disaster-continues |archive-date=24 August 2010 |access-date=24 August 2010 |publisher=Yahoo! News}}</ref><ref name="2010aug22_radionz">{{Cite web |date=22 August 2010 |title=The International Monetary Fund says the floods which have devastated Pakistan will present a massive economic and political challenge to its government and people |url=http://www.radionz.co.nz/news/world/54885/pakistan-floods-seen-as-massive-economic-challenge-imf |access-date=24 August 2010 |publisher=Radionz.co.nz}}</ref> A duk faɗin ƙasa, akwai mutuwar mutane 1985 . Dangane da bayanan Gwamnatin Pakistan, Ambaliyar ta shafi kusan mutane miliyan 20, galibi ta hanyar lalata dukiya, rayuwa da ababen more rayuwa.<ref name="src">{{Cite web |last=Singapore Red Cross |author-link=Singapore Red Cross |date=15 September 2010 |title=Pakistan Floods:The Deluge of Disaster – Facts & Figures as of 15 September 2010 |url=http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900SID/LSGZ-89GD7W?OpenDocument |access-date=18 October 2010 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Sakatare Janar na Majalisar Dinkin Duniya [[Ban Ki-moon]] da farko ya nemi dala miliyan 460 (Yuro miliyan 420) don taimakon gaggawa, yana mai lura da cewa ambaliyar ita ce mafi munin bala'i da ya taba gani. Kashi 20% ne kawai na kudaden agaji da aka nema an karbe su a ranar 15 ga watan Agusta 2010. Majalisar Dinkin Duniya ta damu da cewa taimakon ba ya isa da sauri, kuma [[Hukumar Lafiya ta Duniya]] ta ba da rahoton cewa an tilasta wa mutane miliyan goma sha ruwa mara kyau. Tattalin arzikin Pakistan ya lalace ta hanyar lalacewar ababen more rayuwa da amfanin gona.<ref>{{Cite web |date=10 August 2010 |title=Floods to hit economic growth: Finance Ministry |url=http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/business/03-floods-to-hit-economic-growth-finance-ministry-ss-04 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100811001919/http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/business/03-floods-to-hit-economic-growth-finance-ministry-ss-04 |archive-date=11 August 2010 |access-date=10 August 2010 |publisher=[[Dawn News]]}}</ref> An kiyasta lalacewar gine-gine ya wuce dala biliyan 4 (Yuro biliyan 2.5), kuma an kiyasta lalacen amfanin gona na alkama ya wuce dala miliyan 500 (Yuro miliyan 425).<ref name="ball">{{Cite web |date=August 2010 |title=Preliminary Damage Estimates for Pakistani Flood Events, 2010 |url=http://cber.iweb.bsu.edu/research/PakistanFlood.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719154812/http://cber.iweb.bsu.edu/research/PakistanFlood.pdf |archive-date=19 July 2011 |access-date=18 August 2010 |publisher=[[Ball State University]] [[Center for Business and Economic Research]]}}</ref> Cikakken tasirin tattalin arziki na iya zama kusan dala biliyan 43 (Yuro biliyan 35).<ref name="news.yahoo.com">{{Cite web |title=Pakistan evacuates thousands in flooded south |url=https://news.yahoo.com/s/afp/20100822/wl_asia_afp/pakistanweatherfloods |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100825074453/http://news.yahoo.com/s/afp/20100822/wl_asia_afp/pakistanweatherfloods |archive-date=25 August 2010 |access-date=24 August 2010 |publisher=Yahoo! News}}</ref><ref name="thejakartaglobe.com">{{Cite web |date=19 August 2010 |title=Pakistan battles economic pain of floods |url=http://www.thejakartaglobe.com/afp/pakistan-battles-economic-pain-of-floods/392220 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100927062703/http://www.thejakartaglobe.com/afp/pakistan-battles-economic-pain-of-floods/392220 |archive-date=27 September 2010 |access-date=24 August 2010 |website=Jakarta Globe}}</ref>
== Dalilan da suka haifar ==
Ruwan sama ne ya haifar da ambaliyar.<ref name="ecology.com">{{Cite web |date=3 August 2010 |title=Extreme Weather Causes Massive Flooding in Pakistan, Wildfires in Russia |url=http://ecology.com/ecology-today/2010/08/03/extreme-weather-causes-massive-flooding-in-pakistan-contributes-to-wildfires-in-russia/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20100826082636/http://ecology.com/ecology-today/2010/08/03/extreme-weather-causes-massive-flooding-in-pakistan-contributes-to-wildfires-in-russia/ |archive-date=26 August 2010 |access-date=3 August 2010}}</ref> Taswirar ruwan sama da NASA ta buga ya nuna ruwan sama mai tsanani wanda aka danganta ga La Niña.<ref name="earthobservatory.nasa.gov">{{Cite web |date=3 August 2010 |title=Unusually Intense Monsoon Rains |url=http://earthobservatory.nasa.gov/NaturalHazards/view.php?id=45177 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100814195434/http://earthobservatory.nasa.gov/NaturalHazards/view.php?id=45177 |archive-date=14 August 2010 |access-date=3 August 2010}}</ref> A ranar 21 ga Yuni, Ma'aikatar Kula da Yanayi ta Pakistan ta yi gargadi cewa [[ambaliyar ruwa]] ta birane da ta faru daga Yuli zuwa Satumba a sassan arewacin kasar.<ref name="www.pakmet.com.pk1">{{Cite web |date=20 August 2010 |title=Forecast |url=http://pakmet.com.pk/MON&TC/Monsoon/monsoon(2010).html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100824183625/http://www.pakmet.com.pk/MON%26TC/Monsoon/monsoon%282010%29.html |archive-date=24 August 2010 |access-date=20 August 2010}}</ref> Wannan sashen ya rubuta sama da matsakaicin ruwan sama a cikin watanni na Yuli da Agusta 2010 kuma ya sa ido kan ci gaban ambaliyar ruwa.<ref name="www.pakmet.com.pk2">{{Cite web |date=20 August 2010 |title=Monsoon |url=http://www.pakmet.com.pk/FFD/index_files/rainfall_data.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100826034334/http://www.pakmet.com.pk/FFD/index_files/rainfall_data.htm |archive-date=26 August 2010 |access-date=20 August 2010}}</ref><ref name="www.pakmet.com.pk3">{{Cite web |date=20 August 2010 |title=Flood wave |url=http://www.pakmet.com.pk/FFD/index_files/sindh.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100814164704/http://www.pakmet.com.pk/FFD/index_files/sindh.htm |archive-date=14 August 2010 |access-date=20 August 2010}}</ref> Matsayin fitarwa sun kasance daidai da na ambaliyar ruwa ta 1988, 1995, da 1997. <ref name="www.pakmet.com.pk4">{{Cite web |date=20 August 2010 |title=Past floods |url=http://www.pakmet.com.pk/FFD/index_files/hpeak.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100805011416/http://www.pakmet.com.pk/FFD/index_files/hpeak.htm |archive-date=5 August 2010 |access-date=20 August 2010}}</ref> Ruwan sama na shekara ta 2010 a duk ƙasar ya kasance mafi girma tun 1994 kuma na biyu mafi girma a cikin shekaru 50 da suka gabata.<ref>{{Cite web |date=August 2011 |title=Monsoon 2011 |url=http://www.pakmet.com.pk/cdpc/prg/monsoon2011/monsoon2011progress.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111126104515/http://www.pakmet.com.pk/cdpc/prg/monsoon2011/monsoon2011progress.htm |archive-date=26 November 2011}}</ref>
Binciken da Jami'ar Jihar Utah ta yi ya yi ya yi nazarin rashin daidaituwa na yanayi, yaduwar danshi, da fasalulluka na yaduwa kuma sakamakon yana tallafawa karuwar rashin daidaituwa a lokacin watan Yuli, tare da karuwar yawan abubuwan ruwan sama mai yawa. Karin aikin convective a lokacin pre-monsoon ya yarda da ƙaruwa da aka tsara a cikin tsananin abubuwan da suka faru na ruwan sama mai yawa a arewacin Pakistan. Binciken yaduwar yaduwa mai girma ya nuna wani abu mai banƙyama a kan da yammacin Pakistan - fasalin da ke da alaƙa da raunin ruwan sama.<ref>{{Cite journal |last=Wang |first=Shih-Yu |last2=Davies |first2=Robert E. |last3=Gillies |first3=Robert R. |year=2013 |title=Identification of extreme precipitation threat across midlatitude regions based on short-wave circulations |url=https://digitalcommons.usu.edu/psc_facpub/795 |journal=Journal of Geophysical Research: Atmospheres |volume=118 |issue=19 |pages=11,059–11,074 |bibcode=2013JGRD..11811059W |doi=10.1002/jgrd.50841 |url-access=subscription |doi-access=free}}</ref> Binciken ya kuma nuna cewa yaduwar da ba ta dace ba a cikin 2010 ba ta da yawa amma a maimakon haka wani bangare ne na yanayin dogon lokaci wanda ke ƙin alaƙar da ke da karfi tare da anticyclone mai ban mamaki a cikin troposphere na sama. Wani labarin a cikin ''Sabon Masanin Kimiyya'' ya danganta dalilin ruwan sama na musamman ga "tsuntsu" na jet stream, wani sabon abu wanda aka ruwaito ya haifar da raƙuman zafi da gobarar daji da ba a taɓa gani ba a Rasha da kuma ambaliyar ruwa ta Ingila ta 2007.<ref name="ns-jetstream">{{Cite web |last=Marshall |first=Michael |date=10 August 2010 |title=Frozen jet stream links Pakistan floods, Russian fires |url=https://www.newscientist.com/article/mg20727730.101-frozen-jet-stream-links-pakistan-floods-russian-fires.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100814125247/http://www.newscientist.com/article/mg20727730.101-frozen-jet-stream-links-pakistan-floods-russian-fires.html |archive-date=14 August 2010 |access-date=11 August 2010}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 August 2010 |title=IRIN Global : Early Warning Environment Natural Disasters | News Item |url=http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=90172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100827164718/http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=90172 |archive-date=27 August 2010 |access-date=24 August 2010 |agency=The New Humanitarian}}</ref>
[[Fayil:US_Army_helicopter_flies_over_a_flood-affected_area_of_Pakistan_Cut2.png|thumb|300x300px|Wani jirgi mai saukar ungulu na Sojojin Amurka yana tashi a kan yankin da ambaliyar ruwa ta shafa]]
Don mayar da martani ga ambaliyar [[Kogin Indus]] da ta gabata a cikin 1973 da 1976, Pakistan ta kirkiro Hukumar Ambaliyar Tarayya (FFC) a cikin 1977. FFC tana aiki a karkashin Ma'aikatar Ruwa da Wutar Lantarki ta Pakistan. An caje shi da aiwatar da ayyukan kula da ambaliyar ruwa da kare rayuka da dukiyar Pakistanis daga tasirin ambaliyar. Tun lokacin da aka kafa shi FFC ta sami Rs 87.8 biliyan (kimanin dala miliyan 900). Takardun FFC sun nuna cewa an fara ayyukan da yawa, an ba da kuɗi kuma an kammala su, amma rahotanni sun nuna cewa ba a yi aiki sosai ba saboda rashin jagoranci da cin hanci da rashawa.<ref name="ahmadani">{{Cite web |last=Ahmadani A |date=19 August 2010 |title=Heavily Funded FFC Fails to Deliver |url=https://www.nation.com.pk/19-Aug-2010/heavily-funded-ffc-fails-to-deliver |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930122149/http://www.nation.com.pk/pakistan-news-newspaper-daily-english-online/Politics/19-Aug-2010/Heavily-funded-FFC-fails-to-deliver/ |archive-date=30 September 2012 |access-date=17 October 2010 |publisher=TheNation}}</ref>
== Ambaliyar ruwa da tasirin ==
=== Ambaliyar ruwa ===
[[Fayil:Pakistan_Indus_flooding_July_2010_-_MODIS.png|left|thumb|417x417px|Hotunan tauraron dan adam na kwarin Indus na sama, kwatanta matakan ruwa a ranar 1 ga Agusta 2009 (sama) da 31 ga Yuli 2010 (kasa) ]]
An yi hasashen ruwan sama zai ci gaba zuwa farkon watan Agusta kuma an bayyana shi a matsayin mafi muni a wannan yanki shekaru 80 da suka gabata. Ma'aikatar Kula da Yanayi ta Pakistan ta ba da rahoton cewa sama da millimeters 200 (7.9 in) na ruwan sama ya fadi sa'o'i 24 a Khyber Pakhtunkhwa da Punjab.<ref>{{Cite web |title=Wunder Blog : Weather Underground |url=http://www.wunderground.com/blog/JeffMasters/comment.html?entrynum=1572 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100817124310/http://www.wunderground.com/blog/JeffMasters/comment.html?entrynum=1572 |archive-date=17 August 2010 |access-date=24 August 2010 |publisher=Wunderground.com}}</ref> Rubuce-rubucen 274 millimeters (10.8 in) ruwan sama ya fadi a Peshawar awanni 24; rikodin da ya gabata ya kasance 187 millimeters (7.4 in) na ruwan sama a watan Afrilu na shekara ta 2009.<ref name="pakmet.com.pk">{{Cite web |title=Rainfall statement – July, 2010 |url=http://www.pakmet.com.pk/FFD/index_files/rainfalljuly10.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100820185911/http://www.pakmet.com.pk/FFD/index_files/rainfalljuly10.htm |archive-date=20 August 2010 |website=pakmet.com.pk}}</ref><ref>{{Cite web |title=Peshawar climate data |url=http://www.pakmet.com.pk/cdpc/Climate/Peshawar_Climate_Data.txt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613053333/http://www.pakmet.com.pk/cdpc/Climate/Peshawar_Climate_Data.txt |archive-date=13 June 2010 |website=pakmet.com.pk}}</ref> A ranar 28 ga watan Yulin, ruwan sama mai yawa ya ba da gudummawa ga hadarin Airblue Flight 202 a cikin Margalla Hills. A ranar 30 ga watan Yulin an kori mutane 500,000 ko fiye daga gidajensu.<ref name="bbc20100730" /> A ranar 30 ga watan Yulin, Manuel Bessler, shugaban Ofishin Majalisar Dinkin Duniya na Gudanar da Harkokin Jama'a, ya bayyana cewa gundumomi 36 sun shiga, kuma mutane 950,000 sun kamu da cutar, kodayake a cikin rana guda, rahotanni sun kara wannan adadin zuwa miliyan daya, kuma a tsakiyar watan Agusta sun kara adadin zuwa kusan miliyan 20 da abin ya shafa.<ref name="dawn20100730">{{Cite web |date=30 July 2010 |title=UN starts relief works in flood hit provinces |url=http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/pakistan/provinces/06-un-starts-relief-works-in-flood-hit-provinces-rs-01 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100803151606/http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/pakistan/provinces/06-un-starts-relief-works-in-flood-hit-provinces-rs-01 |archive-date=3 August 2010 |access-date=30 July 2010 |website=[[Dawn (newspaper)|Dawn]]}}</ref>
A tsakiyar watan Agusta, a cewar Hukumar Ambaliyar Tarayya (FFC), ambaliyar ta haifar da mutuwar akalla mutane 1,540, yayin da mutane 2,088 suka samu rauni, gidaje 557,226 sun lalace, kuma sama da mutane miliyan 6 sun rasa muhallinsu.<ref name="ahmadani"/> Wata daya bayan haka, adadin ya karu zuwa 1,781 wadanda suka mutu, 2,966 da suka ji rauni, kuma fiye da gidaje miliyan 1.89 sun lalace.<ref name="src"/>
Ministan yada labarai na lardin Khyber Pakhtunkhwa, Mian Iftikhar Hussain, ya ce "ta'addanci ya riga ya lalata ababen more rayuwa na wannan lardin. Duk abin da ya rage ya ƙare ta waɗannan ambaliyar. " Ya kuma kira ambaliyar "mafi munin bala'i a tarihinmu. " 'Yan Pakistan miliyan huɗu sun bar da karancin abinci.
An rufe babbar Hanyar Karakoram, wacce ke haɗa Pakistan da China, bayan an lalata gada.<ref name="dawn20100731">{{Cite web |date=31 July 2010 |title=Over 800 dead due to flooding: Mian Iftikhar |url=http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/pakistan/03-over-800-dead-due-to-flooding-mian-iftikhar-ss-07 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100803114333/http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/pakistan/03-over-800-dead-due-to-flooding-mian-iftikhar-ss-07 |archive-date=3 August 2010 |access-date=31 July 2010 |website=Dawn}}</ref> Ambaliyar ruwa mai lalacewa da ke gudana a Pakistan za ta yi mummunar tasiri ga yawan mutanen da suka riga sun kasance masu rauni, a cewar Kwamitin Red Cross na Duniya (ICRC). Baya ga duk sauran lalacewar da ambaliyar ta haifar, ambaliyar ruwa ta lalata yawancin kayan aikin kiwon lafiya a yankunan da suka fi fama da cutar, inda ta bar mazauna musamman masu saukin kamuwa da cututtukan ruwa. A Sindh, Kogin Indus ya fashe bakin kogin kusa da Sukkur a ranar 8 ga watan Agusta, ya mamaye ƙauyen Mor Khan Jatoi. Shari'a da tsari sun ɓace, galibi a Sindh. Masu fashi sun yi amfani da ambaliyar ta hanyar satar gidajen da aka watsar ta amfani da jiragen ruwa.<ref>{{Cite web |date=11 August 2010 |title=Rescue teams race against Pakistan floods and pirate bandits |url=http://www.csmonitor.com/World/Asia-South-Central/2010/0811/Rescue-teams-race-against-Pakistan-floods-and-pirate-bandits |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100822164402/http://www.csmonitor.com/World/Asia-South-Central/2010/0811/Rescue-teams-race-against-Pakistan-floods-and-pirate-bandits |archive-date=22 August 2010 |access-date=11 August 2010 |website=[[The Christian Science Monitor]]}}</ref>
[[Fayil:Indus_flooding_2010_en.svg|right|thumb|400x400px|Yankunan da abin ya shafa a ranar 26 ga watan Agusta 2010]]
In early August, the heaviest flooding moved southward along the Indus River from severely affected northern regions toward western Punjab, where at least {{Convert|1400000|acres|ha}} of cropland were destroyed, and toward the southern province of Sindh. The affected crops included cotton, sugarcane, rice, [[Legum|pulses]], tobacco and animal fodder. Floodwaters and rain destroyed {{Convert|700000|acre|km2}} of cotton, {{Convert|200000|acre|km2}} acres each of rice and cane, 500,000 tonnes of wheat and {{Convert|300000|acre|km2}} of animal fodder. According to the Pakistan Cotton Ginners Association, the floods destroyed 2 million bales of cotton, which increased futures prices.<ref>{{Cite web |date=12 August 2010 |title=Pakistan Floods Destroy 2 Million Bales of Cotton, Group Says |url=http://www.businessweek.com/news/2010-08-12/pakistan-floods-destroy-2-million-bales-of-cotton-group-says.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100815211608/http://www.businessweek.com/news/2010-08-12/pakistan-floods-destroy-2-million-bales-of-cotton-group-says.html |archive-date=15 August 2010 |access-date=12 August 2010 |publisher=Bloomberg News}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 August 2010 |title=India Cotton Demand to Rise After Pakistan Floods, FCStone Says |url=http://www.businessweek.com/news/2010-08-12/india-cotton-demand-to-rise-after-pakistan-floods-fcstone-says.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100815125629/http://www.businessweek.com/news/2010-08-12/india-cotton-demand-to-rise-after-pakistan-floods-fcstone-says.html |archive-date=15 August 2010 |access-date=12 August 2010 |publisher=Bloomberg News}}</ref> 170,000 citizens (or 70% of the population) of the historic Sindh town of Thatta fled advancing flood waters on 27 August.
A tsakiyar watan Satumba ambaliyar ruwa gabaɗaya ta fara raguwa, kodayake a wasu yankuna, kamar Sindh, an ba da rahoton sabbin ambaliyar ambaliyar; yawancin mutanen da suka rasa muhallinsu ba su iya komawa gida ba.<ref name="src2">{{Cite web |last=Singapore Red Cross |author-link=Singapore Red Cross |date=15 September 2010 |title=Pakistan Floods:The Deluge of Disaster – Facts & Figures as of 15 September 2010 |url=http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900SID/LSGZ-89GD7W?OpenDocument |access-date=18 October 2010 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Ruwan sama mai yawa da aka rubuta a lokacin rigar Yuli 2010 ===
An yi rikodin ruwan sama mai yawa na fiye da 200 millimeters (7.9 in) a lokacin rigar kwana huɗu daga 27 zuwa 30 Yuli 2010 a lardunan Khyber Pakhtunkhwa da Punjab bisa ga bayanai daga Ma'aikatar Kula da Yanayi ta Pakistan.<ref name="pakmet.com.pk"/>
{| class="sortable wikitable"
!Birni
!Ruwan sama (mm)
!Ruwan sama (a cikin)
!Lardin
!Bayani
|-
|Risalpur
|*415
|16.3
|Khyber Pakhtunkhwa
|<ref name="pakmet.com.pk"/>
|-
|[[Islamabad]]
|394
|15.5
|Babban Birnin Islamabad
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Murree
|373
|14.6
|Punjab
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Cherat
|*372
|14.6
|Khyber Pakhtunkhwa
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|[[Muzaffarabad|Garhi Dopatta]]
|346
|13.6
|Azad Kashmir
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Saidu Sharif
|*338
|13.3
|Khyber Pakhtunkhwa
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Peshawar
|*333
|13.1
|Khyber Pakhtunkhwa
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Kamra
|308
|12.1
|Punjab
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Rawalakot
|297
|11.7
|Azad Kashmir
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|[[Muzaffarabad]]
|292
|11.5
|Azad Kashmir
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|[[Lahore]]
|288
|11.3
|Punjab
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Mianwali
|*271
|10.6
|Punjab
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Jhelum
|269
|10.6
|Punjab
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Ƙananan Dir
|263
|10.3
|Khyber Pakhtunkhwa
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Kohat
|*262
|10.3
|Khyber Pakhtunkhwa
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Balakot
|256
|10.0
|Khyber Pakhtunkhwa
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Sialkot
|255
|10.0
|Punjab
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Pattan
|242
|9.5
|Azad Kashmir
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|DIR
|231
|9.10
|Khyber Pakhtunkhwa
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Gujranwala
|222
|8.7
|Punjab
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Dera Ismail Khan
|220
|8.6
|Khyber Pakhtunkhwa
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|-
|Rawalpindi
|219
|8.6
|Punjab
|<ref name="pakmet.com.pk" />
|}
<nowiki>*</nowiki> Yana nuna sabon rikodin.
Har ila yau, kayan aikin wutar lantarki na Pakistan sun sami mummunar rauni daga ambaliyar ruwa, wanda ya lalata kusan layin watsawa 10,000 da masu canzawa, masu ciyarwa da gidajen wutar lantarki a yankuna daban-daban da ambaliyar ta shafa. Ruwan ambaliyar ruwa ya mamaye wutar lantarki ta [[Muhammad Ali Jinnah|Jinnah]] Hydro. Lalacewar ta haifar da karancin wutar lantarki na 3.135 gigawatts.<ref>{{Cite web |date=13 August 2010 |title=Power shortfall rises to 3135 MW |url=http://pakobserver.net/detailnews.asp?id=46684 |access-date=13 August 2010 |website=[[Pakistan Observer]]}}</ref>
Cututtukan cututtuka (misali [[Gastroenteritis]], [[Gudawa|zawo]], da [[Yanayin fata|cututtukan fata]]) saboda rashin ruwan sha mai tsabta da tsabta suna haifar da mummunar haɗari ga wadanda ambaliyar ruwa ta shafa.<ref name="SkyNews20100813">{{Cite web |last=Erskine |first=Carole |date=13 August 2010 |title=Pakistan Flood Victims Face Illness Threat |url=http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Pakistan-Floods-Aid-Agencies-Warn-Of-Outbreaks-Of-Disease-After-Worst-Flooding-Ever-In-Country/Article/201008215683041?lpos=World_News_First_World_News_Article_Teaser_Region_0&lid=ARTICLE_15683041_Pakistan_Floods%3A_Aid_Agencies_Warn_Of_Outbreaks_Of_Disease_After_Worst_Flooding_Ever_In_Country |access-date=13 August 2010 |publisher=[[Sky News]]}}</ref><ref name="VOA20100813">{{Cite web |date=13 August 2010 |title=Disease Threatens Pakistan Flood Victims |url=http://www1.voanews.com/english/news/Disease-Threatens-Pakistan-Flood-Victims-100611299.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813183250/http://www1.voanews.com/english/news/Disease-Threatens-Pakistan-Flood-Victims-100611299.html |archive-date=13 August 2010 |access-date=13 August 2010 |publisher=[[Voice of America]]}}</ref> A ranar 14 ga watan Agusta, an fara rubuta cutar kwalara a garin Mingora, inda aka tsoratar da miliyoyin wadanda ambaliyar ruwa ta shafa, wadanda suka riga sun sha wahala daga gastroenteritis da zawo.<ref>{{Cite web |date=14 August 2010 |title=Pakistan floods stoke cholera fears |url=http://english.aljazeera.net/news/asia/2010/08/201081442342515262.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100814193418/http://english.aljazeera.net/news/asia/2010/08/201081442342515262.html |archive-date=14 August 2010 |access-date=14 August 2010 |publisher=Al Jazeera}}</ref><ref>{{Cite web |last=IPD Group |title=Member Login |url=http://www.einnews.com/login.php?redir=%2Fnews.php%3Fwid%3D308851181&n=1 |website=einnews.com}}</ref> Pakistan kuma ta fuskanci barkewar [[Cutar zazzaɓin cizon sauro|zazzabin cizon sauro]].<ref>{{Cite web |date=14 October 2010 |title=Pakistan faces malaria outbreak – Asia |url=http://english.aljazeera.net/video/asia/2010/10/20101014151525226968.html |access-date=5 December 2010 |publisher=Al Jazeera}}</ref>
Kungiyar [[Kungiyar Agaji Ta Red Cross Ta Duniya|Red Cross na Duniya]] ta ba da rahoton cewa ambaliyar ruwa ta kwashe makamai da ba a fashe ba, kamar ma'adanai da harsashi, daga yankunan [[Kashmir]] da Waziristan kuma sun warwatse a yankunan da ke ƙasa, suna haifar da haɗari ga mazauna da suka dawo.<ref>{{Cite web |last=ذیشان ظفر بی بی سی اردو ڈاٹ کام، اسلام آباد |date=16 August 2010 |title=BBC Urdu – پاکستان – سیلاب سے ایک نیا خطرہ |url=http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/08/100816_flood_landmines_shells.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100818175100/http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/08/100816_flood_landmines_shells.shtml |archive-date=18 August 2010 |access-date=24 August 2010 |publisher=BBC}}</ref>
Majalisar Dinkin Duniya ta kiyasta cewa ambaliyar ruwa ta yanke mutane 800,000 a Pakistan kuma ana iya isa su ne kawai ta iska. Ya kuma bayyana cewa aƙalla ana buƙatar ƙarin jirage masu saukar ungulu 40 don jigilar taimakon ceto ga mutanen da ke fama da matsananciyar damuwa. Da yawa daga cikin wadanda aka yanke suna cikin tsaunuka na arewa maso yamma, inda aka share hanyoyi da gadoji.<ref>{{Cite web |title=UN says 800,000 cut off by Pakistan floods |url=https://news.yahoo.com/s/ap/20100824/ap_on_re_as/as_pakistan_floods |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100827163521/http://news.yahoo.com/s/ap/20100824/ap_on_re_as/as_pakistan_floods |archive-date=27 August 2010 |access-date=24 August 2010 |publisher=Yahoo! News}}</ref>
Ta hanyar umarnin Shugaba Asif Ali Zardari, babu wani bikin hukuma na Ranar Independence ta Pakistan ta 63 a ranar 14 ga watan Agusta, saboda bala'in.<ref>{{Cite web |date=14 August 2010 |title=Independence Day being observed with simplicity |url=http://ftp.app.com.pk/en_/index.php?option=com_content&task=view&id=113143&Itemid=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816201111/http://ftp.app.com.pk/en_/index.php?option=com_content&task=view&id=113143&Itemid=1 |archive-date=16 August 2011 |access-date=14 August 2010 |publisher=Associated Press of Pakistan}}</ref>
== Sakamakon da zai iya haifar da dogon lokaci ==
[[Fayil:Damaged_bridge_from_flooding_in_Pakistan,_2010.JPG|thumb|300x300px|Babbar da ambaliyar ta lalata]]
=== Ambaliyar ruwa ===
Ambaliyar ruwa ta mamaye kadada miliyan (69,000 km2) na gonar amfanin gona mafi kyau a Pakistan, ta kashe dabbobi 200,000 kuma ta wanke hatsi mai yawa. Babban damuwa shi ne cewa manoma ba za su iya biyan lokacin da aka tsara don dasa sabbin tsaba a cikin 2010, wanda ya nuna asarar samar da abinci a cikin 2011, da kuma yiwuwar karancin abinci na dogon lokaci ba. Lalacewar aikin gona ya kai fiye da dala biliyan 2.9, kuma ya haɗa da sama da kadada 700,000 (2,800 km2) na amfanin gona da ya ɓace, kadada 200,000 (810 km2) na sukari da kadada 200,000 (km 8102) na shinkafa, ban da asarar sama da tan 500,000 na alkama, kadada 300,000 (1,200 km2) na abincin dabbobi da asarar hatsi da aka adana.<ref>{{Cite web |last=Collins |first=Hugh |title=Pakistan Floods Destroyed $2.9 Billion of Agricultural Products |url=http://www.dailyfinance.com/story/pakistan-floods-destroyed-2-9-billion-of-agricultural-products/19592273/ |access-date=24 August 2010 |publisher=DailyFinance}}</ref>
Amfanin gona kamar auduga, shinkafa, da sukari kuma har zuwa wani matakin [[Mangwaro|mango]] sun sha wahala sosai a Punjab, a cewar mai magana da yawun Harvest Tradings-Pakistan. Ya yi kira ga al'ummomin duniya da su shiga cikin tsarin farfadowa, da kuma farfado da amfanin gona don samun ci gaban GDP mafi kyau a nan gaba.
A cikin Multan Division da ya shafi a Kudancin Punjab, an ga wasu mutane suna shiga cikin farashin farashi a cikin wannan bala'in, suna haɓaka farashi har zuwa Rs 130 / kg. Wasu sun yi kira ga Bankin Zarai Taraqiati Limited don rubuta duk rance na noma a yankunan da abin ya shafa a Punjab, Sindh da Khyber Pukhtunkhwa musamman ga kananan manoma.<ref>{{Cite web |date=19 August 2010 |title=Harvest Tradings on Floods in Pakistan Millions of People And Their Property Have |url=http://www.congoo.com/news/2010August19/Harvest-Tradings-floods-Pakistan-Millions |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004105349/http://www.congoo.com/news/2010August19/Harvest-Tradings-floods-Pakistan-Millions |archive-date=4 October 2011 |access-date=24 August 2010 |publisher=Congoo}}</ref>
A ranar 24 ga watan Satumba, Shirin Abinci na Duniya ya ba da sanarwar cewa kusan kashi 70% na yawan mutanen Pakistan, galibi a yankunan karkara, ba su da isasshen damar samun abinci mai gina jiki.<ref>{{Cite web |date=24 September 2010 |title=BBC Urdu – آس پاس – پاکستان:'غذائی عدم تحفظ' میں اضافہ |url=http://www.bbc.co.uk/urdu/world/2010/09/100924_food_shortage_as.shtml |access-date=5 December 2010 |publisher=BBC}}</ref>
Ya riga ya sake farfadowa a cikin Yankunan Ƙabilar da Tarayyar Tarayya da lardin Khyber-Pakhtunkhwa, lalacewar aikin gona da ambaliyar ta kawo ta bar Pakistan da ke da saukin karuwa a cikin noman poppy, saboda ƙarfin amfanin gona da kuma ƙananan abubuwan shigarwa.
=== Kayan aiki ===
Ambaliyar ruwa ta lalata kimanin kilomita 2,433 (kilomita 3,916) na babbar hanya da kilomita 3,508 (kilomiti 5,646) na layin dogo ana sa ran gyare-gyare za su kashe akalla dala miliyan 158 da dala miliyan 131, bi da bi.<ref name="ball"/> An kiyasta lalacewar gine-ginen jama'a a dala biliyan 1.<ref name="ball" /> Masu ba da gudummawa sun kiyasta cewa an lalata makarantu 5,000.
==== Ƙauyuka masu tsayayya da yanayi ====
Bayan ambaliyar ruwa ta 2010, gwamnatin Punjab ta gina ƙauyuka 22 masu tsayayya da bala'i, waɗanda suka haɗa da gidaje masu hawa ɗaya 1885, tare da makarantu da cibiyoyin kiwon lafiya. Cibiyar Ilimi ta Yanayi da Ci Gaban ta shiga don ba da shawara kan yadda za a sa sabon ababen more rayuwa ya jimre da abubuwan da ke faruwa a nan gaba. Manufar ita ce ya kamata ƙauyuka su samar da 'nasara sau uku' na iyakance hayaki mai guba, inganta ci gaba da gina juriya ga abubuwan da suka faru na yanayi. Yanzu an zauna, ƙauyukan samfurin sun haɗa da tsire-tsire na gas, tsarin hasken rana, wuraren kiwon dabbobi, rufin ruwa, titunan tubali, wuraren shakatawa, wuraren wasa, kasuwanni da cibiyoyin al'umma.
=== Tasirin siyasa ===
An yi tunanin cewa sakamakon ambaliyar zai iya taimakawa ga fahimtar jama'a game da rashin inganci da kuma rikice-Rikicin siyasa. Wadannan tasirin siyasa na ambaliyar an kwatanta su da na guguwar Bhola ta 1970. Rashin amincewa a cikin kasar ya kai ga masu ba da gudummawa na waje. Kasa da kashi 20% na taimakon da aka yi alkawarinsa an shirya su shiga cikin gwamnati, a cewar Firayim Minista Yousuf Raza Gilani, tare da sauran suna gudana ta hanyar kungiyoyi masu zaman kansu.<ref>{{Cite web |title=Top 5 Shocking Facts About The Pakistan Floods |url=http://www.care2.com/causes/global-warming/blog/top-5-facts-to-know-about-pakistan-flood-crisis/ |access-date=5 December 2010 |publisher=Care2.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hassani |first=Reem |date=28 August 2010 |title=Pakistan: A Flood of Political and Economic Disaster |url=http://www.businesstoday.org/online-journal/pakistan-flood-political-and-economic-disaster |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101213010113/http://businesstoday.org/online-journal/pakistan-flood-political-and-economic-disaster |archive-date=13 December 2010 |access-date=5 December 2010 |publisher=Business Today}}</ref><ref>{{Cite web |title=Alert: Pakistan flood crisis raises fears of country's collapse |url=http://www.pakalertpress.com/2010/08/18/alert-pakistan-flood-crisis-raises-fears-of-countrys-collapse/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101028094332/http://www.pakalertpress.com/2010/08/18/alert-pakistan-flood-crisis-raises-fears-of-countrys-collapse/ |archive-date=28 October 2010 |access-date=5 December 2010 |publisher=Pakalert Press}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 August 2010 |title=Geopolitical Consequences of Pakistan's Floods |url=http://despardes.com/?p=17634 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101121214142/http://despardes.com/?p=17634 |archive-date=21 November 2010 |access-date=5 December 2010 |publisher=DesPardes.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 5 Shocking Facts About The Pakistan Floods « Floods in Pakistan, 2010 > Latest Updates on Floods by Techure Foundation UK |url=http://floodsinpakistan.com/?p=414 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711010701/http://floodsinpakistan.com/?p=414 |archive-date=11 July 2011 |access-date=5 December 2010 |publisher=Floodsinpakistan.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 September 2010 |title=Michael Krepon • The Flood |url=http://krepon.armscontrolwonk.com/archive/2855/the-flood#more-462 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110104214705/http://krepon.armscontrolwonk.com/archive/2855/the-flood#more-462 |archive-date=4 January 2011 |access-date=5 December 2010 |publisher=Krepon.armscontrolwonk.com}}</ref> Amsar gwamnati ta kasance mai rikitarwa ta hanyar tayar da kayar baya (a Balochistan da Waziristan), karuwar rikice-rikicen ɗarika a birane, karuwar bama-bamai masu kashe kansa a kan manyan cibiyoyi da alaƙa da Indiya.
=== Tasirin Tattalin Arziki ===
A ranar 7 ga watan Satumbar shekara ta 2010, Kungiyar Kwadago ta Duniya ta ba da rahoton cewa ambaliyar ta kashe ayyukan yi sama da miliyan 5.3, inda ta bayyana cewa "an bukaci shirye-shiryen samar da aiki masu yawa don fitar da miliyoyin mutane daga talauci wanda ambaliyar ruwa ta kara tsanantawa". <ref>{{Cite web |title=5.3 million jobs may have been affected by the floods in Pakistan [Press releases] |url=http://www.ilo.org/islamabad/info/public/pr/lang--en/WCMS_144470/index.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100926210513/http://www.ilo.org/islamabad/info/public/pr/lang--en/WCMS_144470/index.htm |archive-date=26 September 2010 |access-date=5 December 2010 |publisher=Ilo.org}}</ref> <ref>{{Cite web |date=8 September 2010 |title=Leading News Resource of Pakistan |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2010\09\08\story_8-9-2010_pg7_6 |access-date=5 December 2010 |website=Daily Times}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Fact Sheet 7: Pakistan Floods |url=http://www.cwspa.org/news/all-news/latest-news/fact-sheet-7-pakistan-floods |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101202101953/http://www.cwspa.org/news/all-news/latest-news/fact-sheet-7-pakistan-floods |archive-date=2 December 2010 |access-date=5 December 2010 |publisher=Cws-P/A}}</ref> Hasashen ya kiyasta cewa yawan Ci gaban GDP na 4% kafin ambaliyar zai juya zuwa -2% zuwa -5% sannan ya biyo bayan ƙarin shekaru da yawa na ci gaban ƙasa. A sakamakon haka, Pakistan ba za ta iya biyan bashin kasafin kudin Asusun Ba da Lafiya na Duniya na 5.1% na GDP ba, kuma an saita bashin kasashen waje na dala biliyan 55 da ke akwai don girma. Ana sa ran asarar amfanin gona zai shafi masana'antar masana'antu, babbar bangaren fitarwa ta Pakistan. Rashin dabbobi sama da miliyan 10 tare da asarar sauran amfanin gona zai rage samar da aikin gona da fiye da 15%. Toyota da Unilever Pakistan sun ce ambaliyar za ta rage ci gaba, ta buƙaci rage samarwa yayin da mutane suka jimre da lalacewa. Parvez Ghias, babban jami'in kamfanin kera motoci mafi girma a Pakistan, Toyota, ya bayyana yanayin tattalin arzikin a matsayin "mai rauni". An yi hasashen tallace-tallace na mota a duk fadin kasar za su fadi har zuwa 25%, suna tilasta masu kera motoci su rage samarwa a watan Oktoba-2010 daga matakin da ya gabata na motoci 200 a kowace rana. Samar da madara ya fadi da kashi 15%, wanda ya sa farashin sayar da madara ta karu da Pk Rs 4 (5 US cents) kowace lita.<ref>{{Cite web |date=4 September 2010 |title=Economic impacts of Pakistan floods |url=http://makanaka.wordpress.com/2010/09/04/economic-impacts-of-pakistan-floods/ |website=Resources Research}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pakistan | Climate Change |url=http://www.globalpost.com/dispatch/pakistan/100826/pakistan-floods-illustrate-consequences-climate-change |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101130072426/http://www.globalpost.com/dispatch/pakistan/100826/pakistan-floods-illustrate-consequences-climate-change |archive-date=30 November 2010 |access-date=5 December 2010 |publisher=Globalpost.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 August 2010 |title=Toyota, Unilever Pakistan Say Floods May Sap Growth |url=http://www.businessweek.com/news/2010-08-20/toyota-unilever-pakistan-say-floods-may-sap-growth.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100822005210/http://www.businessweek.com/news/2010-08-20/toyota-unilever-pakistan-say-floods-may-sap-growth.html |archive-date=22 August 2010 |access-date=5 December 2010 |website=Bloomberg BusinessWeek}}</ref>
== Ayyukan taimako ==
[[Fayil:US_Navy_100827-M-3497D-145_A_Pakistani_man_offers_fruit_juice_and_cookies_to_Marines_during_humanitarian_relief_efforts_in_Khyber-_Pakhtunkhwa_Province,_Pakistan.jpg|thumb|300x300px|Sojojin Ruwa na Amurka 100827-M-3497D-145 Sojojin Pakistan da farar hula suna ba da ruwan 'ya'yan itace da kukis ga Sojojin Amurka yayin ayyukan agaji a lardin Khyber- Pakhtunkhwa, Pakistan]]
A ƙarshen watan Yulin 2010, Pakistan ta yi kira ga masu ba da gudummawa na duniya don taimako wajen amsa bala'in, bayan da ta samar da jirage masu saukar ungulu ashirin da ɗaya da jiragen ruwa 150 don taimakawa mutanen da abin ya shafa, a cewar Hukumar Kula da Bala'o'i ta Kasa. A wannan lokacin ofishin jakadancin Amurka a Pakistan ya samar da jirage masu saukar ungulu guda bakwai.<ref name="Xinhua201007302">{{Cite web |last=Bhatti |first=Jamil |date=30 July 2010 |title=Emergency declared in Pakistani flood-hit areas |url=http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-07/30/c_13423418.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731075445/http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-07/30/c_13423418.htm |archive-date=31 July 2010 |access-date=30 July 2010 |agency=Xinhua News Agency}}</ref> Majalisar Dinkin Duniya ta kaddamar da ayyukan agaji kuma ta yi kira ga dala miliyan 460 (Yuro miliyan 420) don samar da taimako nan take, gami da abinci, mafaka da ruwa mai tsabta.<ref name="dawn201007302">{{Cite web |date=30 July 2010 |title=UN starts relief works in flood hit provinces |url=http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/pakistan/provinces/06-un-starts-relief-works-in-flood-hit-provinces-rs-01 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100803151606/http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/pakistan/provinces/06-un-starts-relief-works-in-flood-hit-provinces-rs-01 |archive-date=3 August 2010 |access-date=30 July 2010 |website=[[Dawn (newspaper)|Dawn]]}}</ref> A ranar 14 ga watan Agusta, Sakatare Janar na Majalisar Dinkin Duniya [[Ban Ki-moon]] ya ziyarci Pakistan don kula da tattauna kokarin agaji.<ref name="SkyNews201008132">{{Cite web |last=Erskine |first=Carole |date=13 August 2010 |title=Pakistan Flood Victims Face Illness Threat |url=http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Pakistan-Floods-Aid-Agencies-Warn-Of-Outbreaks-Of-Disease-After-Worst-Flooding-Ever-In-Country/Article/201008215683041?lpos=World_News_First_World_News_Article_Teaser_Region_0&lid=ARTICLE_15683041_Pakistan_Floods%3A_Aid_Agencies_Warn_Of_Outbreaks_Of_Disease_After_Worst_Flooding_Ever_In_Country |access-date=13 August 2010 |publisher=[[Sky News]]}}</ref><ref name="VOA201008132">{{Cite web |date=13 August 2010 |title=Disease Threatens Pakistan Flood Victims |url=http://www1.voanews.com/english/news/Disease-Threatens-Pakistan-Flood-Victims-100611299.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813183250/http://www1.voanews.com/english/news/Disease-Threatens-Pakistan-Flood-Victims-100611299.html |archive-date=13 August 2010 |access-date=13 August 2010 |publisher=[[Voice of America]]}}</ref> Wani mai magana da yawun sojojin Pakistan ya ce an tura sojoji a duk yankunan da abin ya shafa kuma sun ceci dubban mutane. Firayim Minista [[Yusuf Raza Gilani|Yousaf Raza Gillani]] ya ziyarci lardin kuma ya umarci Sojojin Ruwa na Pakistan da su taimaka wajen kwashe wadanda ambaliyar ta shafa.<ref name="expt201007302">{{Cite web |last=Rana |first=Aamir Ilyas |date=30 July 2010 |title=Navy personnel to evacuate flood-hit areas |url=http://tribune.com.pk/story/33053/navy-personnel-to-evacuate-flood-hit-areas/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100806214331/http://tribune.com.pk/story/33053/navy-personnel-to-evacuate-flood-hit-areas/ |archive-date=6 August 2010 |access-date=30 July 2010 |website=The Express Tribune}}</ref> A farkon watan Agusta, an ceto mutane sama da 352,291.
== Manazarta ==
{{Reflist}}{{Reflist}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
mcfdvgs7tb87cmptrczu3xb79pu9b34
Amincewa da 'Yancin Dan Adam na Kudancin Afirka
0
110863
832466
810494
2026-05-08T11:52:06Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832466
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Amincewar hakkin Dan Adam na Kudancin Afirka, wanda aka fi sani da SAHRIT, kungiya ce ta kare hakkin dan adam da aka kafa a watan Oktoba na shekara ta 2006 don inganta kare hakkin dan Adam a [[Kudancin Afirka]]. Tana da hedikwatar ta a [[Harare]] . <ref name="j194">{{Cite web |title=African Commission on Human and Peoples' Rights |url=https://achpr.au.int/en/ngos/human-rights-trust-southern-africa |access-date=15 February 2025 |website=African Commission on Human and Peoples' Rights}}</ref> <ref name="n772">{{Cite web |date=16 May 2014 |title=20 Years of Freedom, Human Rights and Democracy South Africa, The AU and The African Charter on Democracy, Elections and Governance |url=https://knowledgehub.southernafricatrust.org/research/20-years-of-freedom-human-rights-and-democracy-south-africa-the-au-and-the-african-charter-on-democracy-elections-and/ |access-date=15 February 2025 |website=Southern Africa Trust}}</ref><ref name="t964">{{Cite web |date=11 April 2004 |title=Human Rights Trust of Southern Africa |url=https://archive.crin.org/en/library/organisations/human-rights-trust-southern-africa.html |access-date=15 February 2025 |website=CRIN}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin haɗin waje ==
* [http://www.sahrit.org/ Sahrit (gidan yanar gizon hukuma)] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130415184217/http://www.sahrit.org/ |date=2013-04-15 }}
* [http://www.africanreview.org/sahrit.htm Binciken Afirka]
ouubvynr6smm062d6o6e0pg3p35hgsx
A Ceto Yanayi
0
111065
831883
785093
2026-05-07T14:51:59Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831883
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''A ceto muhalli''' wato (Save The Climate) (Sauvons le Climat) kungiya ce ta Faransa da Hervé Nifenecker, Roger Balian, Rémy Carle da Bernard Lerouge suka kirkira a shekara ta 2004. A watan Mayu na shekara ta 2012, ƙungiyoyi biyar mambobi ne kuma dubban mutane sun sanya hannu kan takardar shaidarsa.
Manufarta ita ce ta yi yaƙi da dumamar yanayi da kuma samar da bayanai ga jama'a game da batutuwa masu mahimmanci ga ci gaba mai ɗorewa, muhalli, da makamashi, ta hanyar kawar da amfani da man fetur a Faransa ta hanyar kiyaye rabon samar da makamashin nukiliya a layi daya tare da amfani da makamashin sabuntawa "kamar zafi".
Gwamnatin Faransa ta amince da kungiyar a matsayin haɗuwa da ilimi mai kyau.
== Ayyuka da mahimman kwanakin ==
In 2010, Save the Climate's transparency score is 9 out of 10 in the barometer of NGO transparency achieved by the French Prometheus Foundation. According to the 2010 Transparency Barometer non-governmental organizations, the organization of the association class in twelfth position of 107 NGOs evaluated.
A cikin 2011, Save the Climate yana sadarwa sosai tare da yanayin makamashi na NEGATEP labarin kula da hayaki na iskar gas (GHG), wanda ya dogara da farko akan ingancin makamashi da maye gurbin man fetur na burbushin halittu tare da hanyoyin sabunta wutar lantarki da hydraulic da nukiliya, takamaiman saboda tarihin musamman na samar da makamashi a Faransa.
A cikin shekara ta 2012, an kammala bayanin kimiyya kuma an buga muhawara mai jituwa ta hanyar tallafawa ci gaba da shekaru takwas ta hanyar ƙungiyar kan rawar da carbon dioxide ke takawa wajen kara tasirin greenhouse na halitta ne ta hanyar tushe mai zaman kansa. kuma 'yan jarida sun ba da labarin. Kungiyar, wacce Shugaba Jaques Masurel ya wakilta, ta shiga taron kan makamashi na sauyawa wanda gwamnatin Faransa ta shirya a ranar 14-15 ga Satumba 2012.
== Kafofin watsa labarai ==
* Labari "Maimaita bukatar nuna gaskiya, ta hanyar Jacques Masurel, shugaban kungiyar SLC - Bari mu ceci Yanayi", L'Humanité, 7 Yuni 2012.
* Taron Gérard Pierre: "Me zai kasance a Duniya a cikin shekaru 50?", Le Petit Journal, wani mako-mako na Catalan No. 280, 6 Afrilu 2012.
* Tattaunawar Gérard Pierre: "Ka kula da Duniya tare da Bari mu ceci yanayi", Le Bien Public, 31 ga Agusta 2011.
* [http://energie.lexpansion.com/climat/-le-nuage-du-volcan-eyjafjoll-plus-radioactif-que-tchernobyl_a-35-4448.html Tattaunawa da Hervé Nifenecker, Shugaban girmamawa na SLC, Expansion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130522113945/http://energie.lexpansion.com/climat/-le-nuage-du-volcan-eyjafjoll-plus-radioactif-que-tchernobyl_a-35-4448.html |date=2013-05-22 }}
* [http://sauvonsleclimat.org/images/articles/pdf_files/plaquette%20rvise%20avril%2009.pdf Littafin "Yadda za a rage (da gaske) fitar da iskar gas mai gurbata muhalli" na SLC / Saved Climate]
* [http://lexpansion.lexpress.fr/energie/la-voiture-restera-le-mode-de-transport-dominant-mais-sera-propre_232598.html Taron tattaunawa game da motoci masu tsabta da aka shirya a cikin 2009 ta SLC da Confrontations Turai]
== Dubi kuma ==
* Tattaunawar wutar lantarki ta nukiliya
* [[Canjin yanayi]]
== Bayanan da aka ambata ==
{{Reflist}}
== Bayanan littattafai ==
* ''Wane tsarin makamashi ne ga Turai a shekara ta 2030?'' , Ayyuka na jami'ar bazara ta 4, Aubin Edita - Association Sauvons Le Climat, 201. <nowiki>ISBN 9 782361 110178</nowiki>.
== Kungiyar Haɗin waje ==
6hk3qi3d3f5nk0hkq67dcowsru75ho2
Al-Sudani (jarida)
0
113946
832288
786085
2026-05-08T05:24:59Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832288
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''''Al-[[Sudan]]''''' (da [[Larabci]] السوداني, ma'ana The Sudanese) [[Jarida|ita jaridar]] [[Larabci]] ce ta yau da kullun ''<nowiki/>'a Sudan'' .
== Tarihi da bayanin martaba ==
An kafa ''Al Sudani'' a cikin shekarar 1980 kuma Carnegie Endowment ya ba da yaduwar ta a 2004 a matsayin kwafin 305,000.<ref name="carend">{{Cite journal |date=December 2004 |title=Statistics on Arab Media |url=http://www.carnegieendowment.org/files/New_Chart.pdf |journal=Arab Reform Bulletin |volume=2 |issue=11 |access-date=17 May 2012 |archive-date=14 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614232009/http://www.carnegieendowment.org/files/New_Chart.pdf |url-status=dead }}</ref>
Hedkwatar ta tana garin [[Khartoum|Khartum]] . <ref name="gln">{{Cite web |title=Al Sudani |url=http://getlocalne.ws/world/sudan/khartoum/al_sudani |access-date=17 May 2012 |publisher=Get Local News}}</ref>
An bayyana ''Al Sudani'' a matsayin takarda wacce ke da'awar kasancewa mai zaman kanta, amma an san cewa gwamnatin kasar ce ke tallafamata.<ref name="SU">{{Cite web |title=The Media |url=http://www.sudanupdate.org/REPORTS/MEDIA/media.htm |access-date=17 May 2012 |publisher=Sudan Update}}</ref> har ila yau, hukumomin Sudan sun dakatar da takarda a lokuta daban-daban kuma an kama babban editansa da wani ɗan jarida da ke rubutu don takarda a shekara ta 2006.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category: Jarida]]
ikly29r6bt67rdt8m2kc58se91b7zn3
'Yancin Dan Adam a Qatar
0
114136
831791
824674
2026-05-07T12:49:04Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831791
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Halin 'yancin ɗan adam a Qatar yana da damuwa ga ƙungiyoyi masu zaman kansu da dama, irin su [[Sa-ido akan Haƙƙin Ɗan Adam|Human Rights Watch]] (HRW), wanda ya ruwaito a cikin 2012 cewa dubban daruruwan ma'aikatan bakin haure 'yan kudancin Asiya da ke aikin gine-gine a Qatar suna fuskantar mummunar cin zarafi da cin zarafi, wani lokaci ya zama aikin tilastawa. [[Qatar]] kasa ce mai iko kuma ta tabbata cikakkiyar sarauta a ƙarƙashin House of Thani. Dokar Qatari kuma ba ta ba da izinin kafa ƙungiyoyin siyasa ko ƙungiyoyin kwadago.<ref name="kuwari">{{Cite web |title=The People Want Reform… In Qatar, Too. |url=http://www.jadaliyya.com/pages/index/8880/the-people-want-reform%E2%80%A6-in-qatar-too. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010092159/http://www.jadaliyya.com/pages/index/8880/the-people-want-reform%E2%80%A6-in-qatar-too. |archive-date=10 October 2017 |access-date=9 February 2015 |website=Jadaliyya}}</ref> Sanin cin zarafin '''<nowiki/>'Yancin Dan Adam a Qatar''' ya karu a duniya bayan zaben Qatar mai rikitarwa don shirya [[Kofin Duniya na FIFA 2022|Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2022]].<ref>{{Cite web |last=Tony Manfred |date=1 March 2015 |title=14 reasons the Qatar World Cup is going to be a disaster |url=https://sports.yahoo.com/news/14-reasons-qatar-world-cup-174400894.html |access-date=2 March 2015 |publisher=[[Yahoo! Sports]]}}</ref>
Ma'aikatan gida, waɗanda galibi mata ne daga ƙasashen [[Afirka]] mafi talauci, ƙasashen Kudu da Kudu maso Gabashin Asiya, ba su da haƙƙoƙi kuma galibi suna shan wahala daga fataucin mutane da jima'i, gami da [[karuwanci]]. Hakkin mutum da 'yanci na jama'a gabaɗaya suna da ƙuntatawa sosai a Qatar, kamar' [[Ƴancin yin Tarayya|'yancin tarayya]],' [[Ƴancin Faɗar Albarkacin Baki|'yancin faɗar albarkacin baki]], da' yancin manema labarai. Bugu da kari, dokokin sodomy sun wanzu don azabtar da masu laifi, ga maza da mata.<ref name="PenalLaw">{{Cite web |title=Law No. 11 of 2004 Issuing the Penal Code |url=https://adsdatabase.ohchr.org/IssueLibrary/QATAR_%20Penal%20Code.pdf |website=adsdatabase.ohchr.org}}</ref> Tsarin shari'a na Qatar cakuda ne na [[Dokar yan kasa|dokar farar hula]] da dokar Islama (Sharia). Hakanan ana aiwatar da bulala da [[Hukuncin Kisa|hukuncin kisa]].
== Tsarin shari'a da hukunci ==
[[Shari'a]] ita ce babbar tushen dokokin Qatar, bisa ga kundin tsarin mulkin Qatar.<ref name="con">{{Cite web |title=The Permanent Constitution of the State of Qatar |url=http://www.almeezan.qa/LawArticles.aspx?LawArticleID=25754&LawId=2284&language=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006075128/http://www.almeezan.qa/LawArticles.aspx?LawArticleID=25754&LawId=2284&language=en |archive-date=6 October 2014 |publisher=Government of Qatar}}</ref><ref name="qat1">{{Cite web |title=Constitution of Qatar |url=http://www.wipo.int/wipolex/en/details.jsp?id=9626 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006153437/http://www.wipo.int/wipolex/en/details.jsp?id=9626 |archive-date=6 October 2014 |quote=According to Article 1: Qatar is an independent Arab country. Islam is its religion and Sharia law is the main source of its legislation.}}</ref> Ana amfani da shari'a ga ka'idojin da suka shafi Dokar iyali, [[Gado a Musulunci|gado]], da ayyukan laifi da yawa (ciki har da zina, fashi da kisan kai). A wasu lokuta a Kotunan iyali na Shari'a, shaidar mace ta cancanci rabin namiji kuma a wasu lokuta ba a yarda da shaidar mace da namiji kwata-kwata ba idan ba a dauki shaidar a matsayin abin dogaro.<ref>{{Cite web |title=Qatar Gender Equality Profile |url=http://www.unicef.org/gender/files/Qatar-Gender-Eqaulity-Profile-2011.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629121154/http://www.unicef.org/gender/files/Qatar-Gender-Eqaulity-Profile-2011.pdf |archive-date=29 June 2014 |publisher=UNICEF}}</ref> A shekara ta 2002, an kafa Kwamitin Kare Hakkin Dan Adam na Kasa, kungiyar da gwamnati ta nada, don binciken cin zarafin. An gabatar da dokar iyali a cikin shekara ta 2006. A aikace, tsarin shari'a na Qatar cakuda ne na [[Dokar yan kasa|dokar farar hula]] da dokar Islama. <ref>{{Cite web |date=16 November 2021 |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |publisher=U.S. Central Intelligence Agency |access-date=16 August 2025 |archive-date=9 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709105408/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Qatar |url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/171743.pdf |publisher=[[US Department of State]]}}</ref>
Wakilan Qatar zuwa UNHCR sun yi iƙirarin cewa ba a ba da hukuncin [[Fuskar da aka yi wa bulala|bulala]] a Qatar ba, <ref name="Experts">{{Cite web |date=1 March 2022 |title=In Dialogue with Qatar, Experts of the Human Rights Committee Commend Legislative Revision Efforts and Ask about Stance on Capital Punishment |url=https://www.ohchr.org/en/news/2022/03/dialogue-qatar-experts-human-rights-committee-commend-legislative-revision-efforts-and#:~:text=Qatar%20had%20never%20used%20flogging,was%20not%20one%20of%20them. |website=ohchr.org |publisher=[[United Nations]]}}</ref> kodayake Amnesty International ta ba da rahoton cewa ba a yi wa "baƙi" hukuncin bulala ba a matsayin horo ga shan barasa ko jima'i ba bisa ka'ida ba. <ref name="amne">{{Cite web |title=Amnesty International Annual Report 2012 – Qatar |url=http://www.refworld.org/docid/4fbe391669.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130922191234/http://www.refworld.org/docid/4fbe391669.html |archive-date=22 September 2013 |access-date=19 March 2014 |publisher=Amnesty International}}</ref><ref name="Qatar">{{Cite web |title=Qatar |url=http://www.amnestyusa.org/research/reports/annual-report-qatar-2010?page=2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925125516/http://www.amnestyusa.org/research/reports/annual-report-qatar-2010?page=2 |archive-date=25 September 2015 |publisher=Amnesty International}}</ref> Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka ta ba da rahoton cewa a cikin 2019 akwai shari'o'i 375 na bulala a matsayin horo.<ref>{{Cite web |title=QATAR 2020 HUMAN RIGHTS REPORT |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2021/03/QATAR-2020-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf |website=US Department of State}}</ref> A watan Afrilu na shekara ta 2013, an yanke wa wani musulmi hukuncin kisa 40 saboda shan barasa.<ref>{{Cite web |title=Qatar sentences man to lashes for drinking alcohol |url=http://english.al-akhbar.com/node/15593 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006143325/http://english.al-akhbar.com/node/15593 |archive-date=6 October 2014 |website=Al Akhbar English |publisher=Al Akhbar}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 April 2013 |title=Qatar court orders lashing of Muslim barber over drinking alcohol |url=http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2013/04/22/Qatar-to-lash-Muslim-barber-over-drinking-alcohol-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029020349/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2013/04/22/Qatar-to-lash-Muslim-barber-over-drinking-alcohol-.html |archive-date=29 October 2014 |publisher=Al Arabiya}}</ref> A watan Yunin shekara ta 2014, an yanke wa wani musulmi hukuncin bulala 40 saboda shan barasa da tuki a karkashin tasirin.
Stoning ba hukunci ne na shari'a a Qatar ba, tuba ba a taɓa amfani da shi ba.<ref name="Experts"/><ref>{{Cite web |date=29 September 2013 |title=Special report: The punishment was death by stoning. The crime? Having a mobile phone |url=https://www.independent.co.uk/news/world/politics/special-report-the-punishment-was-death-by-stoning-the-crime-having-a-mobile-phone-8846585.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006003044/http://www.independent.co.uk/news/world/politics/special-report-the-punishment-was-death-by-stoning-the-crime-having-a-mobile-phone-8846585.html |archive-date=6 October 2013 |website=[[Independent.co.uk]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=2007 Country Reports on Human Rights Practices - Qatar |url=https://www.refworld.org/docid/47d92c59aa.html |access-date=19 November 2022 |website=Refworld}}</ref> ridda laifi ne wanda za'a iya hukunta shi da hukuncin kisa a Qatar . Ana iya hukunta cin zarafin har zuwa shekaru bakwai a kurkuku kuma yin wa'azi ga duk wani addini ban da Islama za a iya hukunta shi har zuwa shekaru 10 a kurkuku.<ref name="iheu" /> Jima'i laifi ne wanda za'a iya hukunta shi a cikin shari'a ta hanyar hukuncin kisa ga Musulmai, kodayake a Qatar hukuncin ga maza masu yarda ya kai shekaru 5 a kurkuku.<ref>{{Cite web |date=20 May 2014 |title=What are the worst countries in the world to be gay? |url=http://unitedexplanations.org/english/2014/05/20/what-are-the-worst-countries-in-the-world-to-be-gay/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141110231905/http://unitedexplanations.org/english/2014/05/20/what-are-the-worst-countries-in-the-world-to-be-gay/ |archive-date=10 November 2014}}</ref>
Amfani da barasa yana da wani ɓangare na doka a Qatar; wasu otal-otal masu alatu guda biyar suna da izinin sayar da barasa ga abokan cinikin su wadanda ba Musulmai ba. Ba a yarda Musulmai su sha barasa a Qatar ba, kuma Musulmai da aka kama suna shan barasa suna da alhakin [[Fuskar da aka yi wa bulala|bulala]] ko korar su. Mutanen da ba Musulmai ba za su iya samun izinin sayen barasa don amfani da kansu. Kamfanin rarraba Qatar (wani reshe na Qatar Airways) an ba shi izinin shigo da barasa da naman alade; yana aiki da kantin sayar da giya a kasar, wanda kuma ke sayar da naman aladu ga masu lasisin giya.<ref>{{Cite web |date=2 June 2007 |title=Purchasing Alcohol in Qatar |url=http://www.qatarvisitor.com/index.php?cID=414&pID=1053 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501044507/http://www.qatarvisitor.com/index.php?cID=414&pID=1053 |archive-date=1 May 2011 |access-date=1 May 2011 |publisher=Qatar Visitor}}</ref> Jami'an Qatari sun kuma nuna shirye-shiryen ba da izinin barasa a cikin "yanki na magoya baya" a [[Kofin Duniya na FIFA 2022|Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2022]].
Har zuwa watan Disamba na shekara ta 2011, an ba da izinin gidajen cin abinci a [[Pearl-Qatar|Tsibirin Pearl]] (tsibiran da mutum ya yi kusa da Doha) su ba da abin sha, amma an gaya musu su daina sayar da barasa. Ba a ba da wani bayani game da haramcin ba.<ref name="wsj20120107" /><ref name="arabist20120115" /> Tattaunawa game da dalilin ya haɗa da sha'awar gwamnati ta tsara hoto mai tsarki kafin zaben farko na ƙasar na ƙungiyar ba da shawara ta sarauta, da kuma jita-jita game da rikici na kuɗi tsakanin gwamnati da masu haɓaka wurin shakatawa.<ref name="er6012012" />
A cikin 2014, Qatar ta ƙaddamar da kamfen na tawali'u don tunatar da masu yawon bude ido game da tsarin tufafi mai ladabi. Ana ba da shawarar mata masu yawon bude ido kada su sa leggings, miniskirts, riguna marasa hannaye da gajeren ko tufafi masu tsayi a cikin jama'a. Ana ba da shawara ga maza game da sanya gajeren wando da singlets kawai.<ref>{{Cite web |date=28 May 2014 |title=Qatar launches tourist modesty scheme on social media |url=https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-27599689 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005171657/https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-27599689 |archive-date=5 October 2022 |website=[[BBC News Online]] |publisher=BBC}}</ref>
Ya zuwa shekara ta 2014, wasu tanadi na Dokar Laifuka ta Qatar sun ba da izinin azabtarwa kamar [[Fuskar da aka yi wa bulala|bulala]] da jajjefewa a matsayin takunkumin aikata laifuka. Kwamitin Majalisar Dinkin Duniya na Kan azabtarwa ya gano cewa waɗannan ayyukan sun zama karya wajibai da Yarjejeniyar Majalisar Dinkinobho ta sanya akan azabtarwa.<ref>{{Cite journal |last=Kelly |first=Tobias |year=2009 |title=The UN Committee against Torture: Human Rights Monitoring and the Legal Recognition of Cruelty |url=https://www.pure.ed.ac.uk/ws/files/8478240/KELLY_2009_The_UN_committee_against_torture.pdf |journal=Human Rights Quarterly |volume=313 |issue=3 |pages=777–800 |doi=10.1353/hrq.0.0094 |s2cid=145632406}}</ref> Qatar ta riƙe hukuncin kisa, galibi don barazanar tsaron kasa.
== Aiki ==
=== Bautar ===
[[Fayil:Migrant_workers_in_West_Bay_Doha.jpg|thumb|Ma'aikatan gine-gine masu ƙaura daga Kudancin Asiya a yankin West Bay na [[Doha]]]]
Wani rahoto na shekara ta 2012 na Human Rights Watch ya kammala da cewa dubban daruruwan ma'aikatan bakin haure 'yan kudancin Asiya da ke aikin gine-gine a Qatar suna fuskantar mummunar cin zarafi da cin zarafi, a wasu lokutan kan zama aikin tilastawa.<ref name="hrw2012">{{Cite web |date=12 June 2012 |title=Qatar: Migrant Construction Workers Face Abuse |url=https://www.hrw.org/news/2012/06/12/qatar-migrant-construction-workers-face-abuse |access-date=10 January 2021 |website=Human Rights Watch}}</ref> A cikin 2020, Human Rights Watch ta fitar da wani rahoto wanda ya yi iƙirarin yunƙurin ƙasar a kasuwar ƙwadago ta hanyar kyale ma'aikatan ƙaura su canza aiki ba tare da izinin ma'aikata ba tare da saita mafi ƙarancin albashi mara wariya. Rahoton ya kuma hada da bayanai game da aiwatar da dokar hana aiki na lokacin rani na tsakar rana.
Kamar sauran kasashen yankin Gulf na Farisa, Qatar na da dokokin tallafawa, wadanda aka sha suka a matsayin "bautar zamani. " <ref>{{Cite web |date=4 June 2008 |title=Trafficking in Persons Report 2008 – Qatar (Tier 3) |url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,,,QAT,4562d8cf2,484f9a3732,0.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426055810/http://www.unhcr.org/refworld/country,,,,QAT,4562d8cf2,484f9a3732,0.html |archive-date=26 April 2011 |access-date=6 December 2008 |publisher=Refworld}}</ref> Karkashin tanade-tanaden dokar tallafawa Qatar, masu tallafawa suna da ikon bai-daya na soke izinin zama na ma'aikata, hana ma'aikata ikon canza ma'aikata, kai rahoton ma'aikaci a matsayin "bare" ga hukumomin 'yan sanda, da kuma hana izinin barin kasar. Sakamakon haka, masu ba da tallafi na iya ƙuntata motsin ma'aikata kuma ma'aikata na iya jin tsoron ba da rahoton cin zarafi ko neman haƙƙinsu, wanda ke ba da gudummawa ga halin da ake ciki na tilasta musu aiki.
Ma'aikatan cikin gida suna da matukar damuwa ga fataucin mutane tunda an ware su a cikin gidaje kuma ba a rufe su a ƙarƙashin tanadin Dokar aiki ba, amma wasu gyare-gyare da aka gabatar a watan Satumbar 2020 sun kai ga duk ma'aikata, gami da waɗanda ke kawo ƙarshen kwangilar aiki da canza ayyukan. <ref name="hrw2020">{{Cite web |date=24 September 2020 |title=Qatar: Significant Labor and Kafala Reforms |url=https://www.hrw.org/news/2020/09/24/qatar-significant-labor-and-kafala-reforms |access-date=10 January 2021 |website=Human Rights Watch}}</ref> Kazalika kasar Qatar ita ce kasar da mata ke yin hijira bisa halastacciyar hanya, daga bisani kuma suka shiga harkar karuwanci, amma ba a san iyakar yadda ake lalata da wadannan matan ba. Wasu daga cikin wadanda abin ya shafa na iya zama ma'aikatan gida da suka gudu wadanda suka fada tarkon tilasta yin karuwanci ta hanyar wasu da suka yi amfani da matsayinsu na haram.<ref name="2011narrq" />
Gwamnatin Qatari ta bayyana cewa tana yin aiki mai kyau game da haƙƙin ɗan adam <ref>{{Cite web |date=3 May 2006 |title=Qatar: National Human Rights Committee report |url=http://www.zawya.com/story.cfm/sidZAWYA20060503034405 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821043954/http://www.zawya.com/story.cfm/sidZAWYA20060503034405 |archive-date=21 August 2008 |access-date=2008-03-25 |publisher=Qatar National Human Rights Committee}}. According to the source at zawya.com, the web link "...is the unofficial translation by The Peninsula team of the 57-page Arabic text of the report released by the National Human Rights Committee yesterday."</ref> da kuma kula da ma'aikata. An kafa Hukumar Kare Hakkin Dan Adam ta Kasa (NHRC) a cikin 2002 don karewa da karfafa haƙƙin ɗan adam ga duk wanda ke ƙarƙashin ikon jihar.<ref>{{Cite web |date=26 January 2012 |title=NHRC |url=http://www.nhrc-qa.org/en/nhrc.aspx?page=48 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126144354/http://www.nhrc-qa.org/en/nhrc.aspx?page=48 |archive-date=26 January 2012 |access-date=26 April 2018}}</ref> A kokarin yaki da fataucin mutane, Sheikha Mozah bint Nasser Al-Missned ta kafa Gidauniyar Qatar kan Yaki da fatauccin Dan Adam (QFCHT). Don inganta karin wayar da kan jama'a a wannan yanki, Ritz-Carlton Doha, ya kirkiro Cake mafi girma a Duniya don Sculpture na QFCHT.<ref>{{Cite web |title=Qatar – Biggest cake to find place in Guinness Book |url=http://www.menafn.com/qn_news_story_s.asp?StoryId=1093382818 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320035437/http://www.menafn.com/qn_news_story_s.asp?StoryId=1093382818 |archive-date=20 March 2012 |access-date=2011-06-27}}</ref>
[[Fayil:BarwaAlBaraha1.jpg|thumb|Barwa Al Baraha da dare]]
Kamfanin kwangila na Qatari Barwa yana gina wani yanki na zama ga ma'aikata da aka sani da Barwa Al Baraha (wanda ake kira Workers City). An ƙaddamar da aikin ne bayan wani abin kunya da ya faru kwanan nan a sansanonin ma'aikata na [[Dubai (birni)|Dubai]], kuma yana da niyyar samar da daidaitattun rayuwa kamar yadda sabon Dokar Kare Hakkin Dan Adam ta bayyana.<ref>{{Cite web |date=18 June 2008 |title=Qatar: National Human Rights Committee Support Expats |url=http://www.iloveqatar.net/forum/read.php?28,2540,2540 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090413165227/http://www.iloveqatar.net/forum/read.php?28%2C2540%2C2540 |archive-date=13 April 2009 |access-date=2008-08-04 |publisher=The Peninsula via iLoveQatar.net}}</ref> Kudin aikin gabaɗaya an kiyasta kusan dala biliyan 1.1 kuma zai zama birni mai haɗin kai a yankin masana'antu na [[Doha]]. Tare da murabba'in mita 4.25 na sararin samaniya ga kowane mutum, aikin zama zai samar da wuraren shakatawa da ayyuka ga ma'aikata. An shirya matakin farko na aikin a ƙarshen 2008 yayin da duk matakai za su cika a tsakiyar 2010. [ya buƙaci sabuntawa]
Kamfanin jiragen sama na Qatar Airways, ya dade yana sukar yadda yake mu'amala da ma'aikatansa na kasa ciki har da ma'aikatan jirgin. Cin zarafi sun hada da korar ma’aikata ba tare da wani dalili ba, karancin albashi, yawan lokutan aiki. An bayar da rahoton cewa ma’aikatan jirgin na tsare da su ba bisa ka’ida ba ba tare da an tuhume su ba. An ba da rahoton korar ma’aikatansa zuwa kasashensu ba tare da dalili ba.
A cikin 2019, wani jami'in diflomasiyyar Qatar da ke aiki a matsayin ma'aikacin likita tun 2007 a ofishin jakadancin Qatar da ke [[Landan]] an zarge shi da nuna wariyar launin fata ga wani mai karbar fansho da ke aiki a ofishin jakadancin tare da dauke shi kamar "bawan sa na kansa". Jami’in diflomasiyyar, Abdullah Al Ansari, ya amince da cewa Mohamoud Ahmed, mai karbar fansho, zai yi ayyuka kamar su debo siyayyar Al Ansari, da sauke busassun shara da kuma daukar ‘ya’yansa daga makaranta a cikin mako.<ref>{{Cite web |date=12 March 2019 |title=Qatari diplomat treated pensioner like his 'personal slave' |url=https://www.thenational.ae/world/europe/qatari-diplomat-treated-pensioner-like-his-personal-slave-1.836257 |access-date=12 March 2019}}</ref>
A cikin 2021 Ma'aikatar Harkokin Waje ta ba da jagora ga 'yan ƙasa da ke balaguro zuwa ƙasashen waje tare da bayi, masu ba da izini ko direbobi.<ref>{{Cite web |date=10 June 2021 |title=Foreign Ministry provides guidance to Qatari citizens wishing to travel abroad |url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/10/06/2021/Foreign-Ministry-provides-guidance-to-Qatari-citizens-wishing-to-travel-abroad |access-date=2021-06-17 |website=www.thepeninsulaqatar.com}}</ref>
=== Shirye-shiryen gasar cin kofin duniya ta FIFA da kuma rahoton cin zarafi ===
Ci gaban gine-gine a Qatar ya fara ne tun da Qatar ta lashe haƙƙin karɓar bakuncin gasar cin [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|Kofin Duniya na FIFA]] ta 2022. Lokacin da Sarkin sarakuna Sheikh Hamad Al Thani ya karɓi iko da Qatar daga mahaifinsa a 1995 ya buɗe Qatar zuwa saka hannun jari na ƙasashen waje. Ya fara gina manyan tashoshin LNG a duniya a Ras Laffan tare da ba da izini ga ExxonMobil, [[Shell|Royal Dutch Shell]] da [[Total|Total S.A.]]. An kawo ma'aikata sama da 100,000 cikin ƙasar don gina Ras Laffans. Kimanin ma'aikata miliyan 1, tare da yawan mutanen Qatar miliyan 2, a halin yanzu suna zaune a Qatar suna taimakawa wajen gina kasar. A shekara ta 1995, lokacin da Sheikh Hamad ya karɓi iko, jimlar yawan baƙi ya kai kusan 370,000.<ref>{{Cite web |date=2011 |title=The demographic Profile of Qatar |url=http://www.escwa.un.org/popin/members/qatar.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131228062411/http://www.escwa.un.org/popin/members/qatar.pdf |archive-date=28 December 2013 |access-date=8 September 2015 |publisher=United Nations}}</ref>
A cikin 2013, [[Amnesty International]] ta wallafa rahotanni da ke nuna cewa an bar ma'aikatan ƙaura da ba a biya su ba su je yunwa. A cewar rahoton, ana "bi da ma'aikata kamar shanu". <ref name="Guardian">{{Cite web |date=17 November 2013 |title=Qatar 2022 World Cup workers 'treated like cattle', Amnesty report finds |url=https://www.theguardian.com/world/2013/nov/17/qatar-world-cup-worker-amnesty-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140109164119/http://www.theguardian.com/world/2013/nov/17/qatar-world-cup-worker-amnesty-report |archive-date=9 January 2014 |access-date=7 January 2014 |website=[[TheGuardian.com]]}}</ref> A cewar wani rahoto da jaridar Guardian ta bayar, bisa ga takardun da aka samu a ofishin jakadancin Nepal a Qatar, yawancin ma'aikatan ƙaura na Nepal sun mutu a Qatar a cikin 'yan makonni a kusa da Satumba 2013, kuma dubban mutane suna jimrewa da mummunar cin zarafin ma'aikata. <ref name="Guardian2">{{Cite web |date=25 September 2013 |title=Revealed: Qatar's World Cup 'slaves', Exclusive: Abuse and exploitation of migrant workers preparing emirate for 2022 |url=https://www.theguardian.com/world/2013/sep/25/revealed-qatars-world-cup-slaves |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730125054/https://www.theguardian.com/world/2013/sep/25/revealed-qatars-world-cup-slaves |archive-date=30 July 2017 |access-date=7 January 2013 |website=[[TheGuardian.com]]}}</ref> Dangane da bincikensu, ayyukan gine-gine na yanzu za su haifar da mutuwar sama da 4,000 a lokacin taron 2022.<ref name="Guardian2" /> Hukumomin Qatari sun musanta wannan adadi, wadanda ke jayayya cewa yana yaudara tunda ya haɗa da duk abubuwan da ke haifar da mutuwa a cikin yawan jama'a kusan miliyan ɗaya kuma sama da shekaru takwas.<ref>{{Cite web |last=Greenslade |first=Roy |date=3 June 2015 |title=Qatar outraged by Washington Post 'myth' about World Cup deaths |url=https://www.theguardian.com/media/greenslade/2015/jun/03/qatar-outraged-by-washington-post-myth-about-world-cup-deaths |access-date=29 July 2020 |website=The Guardian}}</ref> Ya zuwa watan Disamba na shekara ta 2013, FIFA ta binciki amma ba ta dauki mataki don tilasta Qatar ta inganta yanayin ma'aikata ba.<ref name="Guardian" />
Shugabar gidauniyar Qatar Sheikha Moza bint Nasser ta umurci kamfanin lauyoyi na Biritaniya DLA Piper a cikin 2012 da ya gudanar da nazarin yanayin ma'aikatan bakin haure. Bayan shawarwarin da aka bayar, Gidauniyar Qatar ta kirkiro Yarjejeniya ta Jin Dadin Ma'aikatan Hijira, wanda ke aiwatar da mafi ƙarancin buƙatu dangane da ɗaukar ma'aikata, yanayin rayuwa da aiki, gami da kula da ma'aikatan da ke aikin gine-gine da sauran ayyuka. Za a shigar da matakan da suka wajaba a cikin yarjejeniyoyin da aka kulla tsakanin gidauniyar Qatar da duk ‘yan kwangilar ta, wadanda ake bukatar su bi ka’idoji da ka’idoji. ‘Yan kwangila da ’yan kwangilar da aka samu suna karya dokokin an sanya su cikin jerin sunayen masu ba da kwangila na gaba.
Kwamitin koli na bayarwa da gado, kwamitin shirya gasar cin kofin duniya na 2022, ya bi wannan matakin a tsakiyar 2014 tare da nasa ka'idojin tare da sanya sunayen kamfanoni da yawa. An daure ma'aikatan BBC da ke ba da rahoto a gidan yari na tsawon kwanaki biyu ba tare da tuhumar su ba, bayan yunkurin ganawa da ma'aikatan bakin haure.
A watan Agustan 2015, Ma'aikatar Kwadago ta sanar da cewa za a bukaci dukkan kamfanoni a Qatar su biya ma'aikatansu ta hanyar amfani da lantarki. Dokar tana nufin ƴan kwangilar da ke hana albashi ko yin jinkiri.<ref>{{Cite web |date=2 September 2015 |title=World Cup 2022 host Qatar to start enforcing Wage Protection System from November |url=http://www.thenational.ae/business/economy/world-cup-2022-host-qatar-to-start-enforcing-wage-protection-system-from-november |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905073158/http://www.thenational.ae/business/economy/world-cup-2022-host-qatar-to-start-enforcing-wage-protection-system-from-november |archive-date=5 September 2015 |publisher=The National}}</ref>
Ma'aikatar kare hakkin bil'adama a ma'aikatar kwadago, da kwamitin kare hakkin dan Adam na kasa ne ke da alhakin sa ido kan cin zarafin da ake yi a Qatar.
A watan Janairun 2022, Kwamitin Kare Hakkokin Dan Adam na kasa (NHRC) ya kaddamar da yakin "Tare Muna Aiki" don yada wayar da kan jama'a game da sanin hakkokin ma'aikata da ayyukansu. Gangamin ya yi nuni da gyare-gyaren shari'a a dokokin Qatar wadanda suka tabbatar da kare hakkin ma'aikata.<ref>{{Cite web |title=NHRC Launches "Together We Work" Campaign – NHRC |url=https://nhrc-qa.org/en/nhrc-launches-together-we-work-campaign/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121022132/https://nhrc-qa.org/en/nhrc-launches-together-we-work-campaign/ |archive-date=21 January 2022 |access-date=2022-01-03 |language=en-US}}</ref>
A ranar 16 ga Maris, 2022, FIFA da Ma'aikatar Kwadago ta Qatar sun gana domin tattauna sauye-sauyen da ke faruwa a kasuwar kwadago ta Qatar. A cewar sabon rahoton da ESPN ya tsara, shugaban FIFA Gianni Infantino ya ce, "Na yi farin cikin ganin kwakkwaran alƙawarin da hukumomin Qatar suka yi na tabbatar da cewa an aiwatar da gyare-gyare a duk faɗin kasuwannin kwadago".
=== Tasirin Kofin Duniya ===
Masu kwangila suna tallata aikin da farashi. Qatar tana amfani da tsarin kafala.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Millward |first=Peter |date=September 2017 |title=World Cup 2022 and Qatar's construction projects: Relational power in networks and relational responsibilities to migrant workers |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0011392116645382 |journal=Current Sociology |language=en |volume=65 |issue=5 |pages=756–776 |doi=10.1177/0011392116645382 |issn=0011-3921 |s2cid=148380028}}</ref> Wannan tsarin yana ba da cibiyar sadarwa (a wannan yanayin dan kwangila) ikon yanke shawarar yadda ake bi da ma'aikatan ƙaura da kuma yadda suke aiki.<ref name=":1" /> Gwamnati ba ta shiga cikin maganin ba.<ref name=":1" /> An ba ma'aikata yanayin rayuwa mai datti tare da ɗaki 12 zuwa ɗaya kuma galibi ana barin su ba tare da abinci ko albashi ba.<ref>{{Cite web |date=2013-09-25 |title=Revealed: Qatar's World Cup 'slaves' |url=http://www.theguardian.com/world/2013/sep/25/revealed-qatars-world-cup-slaves |access-date=2022-05-04 |website=the Guardian |language=en}}</ref> FIFA ta canza mambobin zartarwa kuma ta kara karin mutane a kwamitin su saboda abin da ya faru a Qatar.<ref>{{Cite web |date=2016-10-10 |title=Fifa faces legal challenge over Qatar migrant workers |url=http://www.theguardian.com/football/2016/oct/10/fifa-faces-legal-challenge-over-qatar-migrant-workers-world-cup-2022 |access-date=2022-05-04 |website=the Guardian |language=en}}</ref>
A cikin sukar kare hakkin bil'adama akai-akai, Qatar ta gabatar da sauye-sauye na bakin haure da ake amfani da su ga ma'aikatan kowane bangare, ciki har da ma'aikatan gida, ba tare da la'akari da kasarsu ba. Wadannan sabbin gyare-gyare sun fara aiki daga Maris 2021. A watan Agusta 2020 Qatar ta soke tsarin kafala tare da gabatar da sauye-sauyen aiki. A karkashin waɗannan gyare-gyaren ma'aikata na iya canza ayyuka ba tare da izinin ma'aikata ba kuma yanzu ana biyan su mafi ƙarancin albashi ba tare da la'akari da ƙasarsu ba. An saita mafi ƙarancin albashi a QAR 1,000. Dole ne ma'aikata su ba da alawus na abinci da masauki, waɗanda ke 300 QAR da 500 QAR bi da bi.<ref name="hrw.org">{{Cite web |date=2020-09-24 |title=Qatar: Significant Labor and Kafala Reforms |url=https://www.hrw.org/news/2020/09/24/qatar-significant-labor-and-kafala-reforms |access-date=2022-08-06 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref>
Qatar ta gabatar da tsarin kare albashi don tabbatar da cewa masu daukar ma'aikata suna bin sauye-sauyen. Tsarin kare albashi yana sanya ido kan ma'aikata a kamfanoni masu zaman kansu. Wannan sabon tsarin ya rage cin zarafi da rashin jituwa tsakanin ma'aikatan bakin haure.<ref name="hrw.org"/>
A cewar [[Amnesty International]], a cikin bincike daban-daban guda biyu game da yanayin aiki na ma'aikatan ƙaura, an gano cewa kashi 94% na ma'aikata a Qatar 'yan kasashen waje ne. 'Yan jarida sun sami yanayinsu ƙasa da ƙa'idodin ɗan adam.<ref>{{Cite web |date=18 November 2013 |title=Qatar: 'Treat us like we are human': Migrant workers in Qatar |url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde22/011/2013/en/ |access-date=2022-07-26 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> An sanya ma'aikata a cikin al'ummomin matalauta, sau da yawa ba tare da kayan more rayuwa ba kamar ruwa mai gudana, datti ko wutar lantarki.<ref>{{Cite web |last=Conway |first=Tyler |title=Qatar Accused of Human Rights Violations in Preparation for 2022 World Cup |url=https://bleacherreport.com/articles/1854355-qatar-accused-of-human-rights-violations-in-preparation-for-2022-world-cup |access-date=2022-07-26 |website=Bleacher Report |language=en}}</ref>
=== Ayyukan baƙi da fataucin mutane ===
Qatar dai makoma ce ga maza da mata daga Kudancin Asiya da kudu maso gabashin Asiya waɗanda ke yin ƙaura da son rai, amma daga baya ana fataucinsu zuwa bautar da ba son rai ba a matsayin ma'aikatan gida da ma'aikata, kuma, a ɗan ƙarami, cin zarafin kasuwanci. Laifin da aka saba yi shi ne tilasta wa ma’aikata karɓar sharuddan kwangilar da ya fi na waɗanda aka ɗauka a ƙarƙashinsu. Sauran laifuffukan sun haɗa da aikin haɗin gwiwa, hana biyan kuɗi, ƙuntatawa kan motsi, tsarewa ba bisa ka'ida ba, da ta jiki, tunani, da cin zarafin jima'i.<ref name="CIA">{{Cite web |date=8 February 2012 |title=Middle East :: Qatar |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |access-date=4 March 2012 |website=[[CIA World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |archive-date=9 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709105408/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead }}</ref>
A cewar rahoton "Tsarin Mutane" na Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka, maza da mata da aka lalatar da su zuwa Qatar ta hanyar alkawurran albashi mai yawa, yawanci ana tilasta musu yin aikin da ba a biya ba. Rahoton ya bayyana cewa, ba kasafai ake aiwatar da dokokin Qatar kan aikin tilastawa ba, kuma sau da yawa dokokin aiki na sa a tsare wadanda abin ya shafa a cibiyoyin kora, har sai an kammala shari'a. Rahoton ya sanya Qatar a mataki na 3, a matsayin daya daga cikin kasashen da ba su gamsu da mafi karancin ma'auni ba, kuma ba su nuna gagarumin kokarin aiwatar da su ba.
A cikin rahoton da Ma'aikatar Harkokin Wajen Amurka ta fitar a shekarar 2021, gwamnatin Qatar ta nuna karuwar karfinta na yaki da fataucin bil adama, kuma an daga darajarta zuwa matakin mataki na 2. Dabarun sun hada da bayar da rahoton hukuncin farko na tilasta ma'aikata karkashin dokar yaki da fataucin mutane, gano wadanda abin ya shafa da kuma kai su kulawa a sabuwar matsugunin fataucin.<ref>{{Cite web |title=Qatar |url=https://www.state.gov/reports/2021-trafficking-in-persons-report/qatar/ |access-date=2022-04-29 |website=United States Department of State |language=en-US}}</ref>
Gwamnati ta ci gaba da cewa tana saita ma'auni idan ya zo ga haƙƙin ɗan adam da kuma kula da ma'aikata.<ref>{{Cite web |date=3 May 2006 |title=Qatar: National Human Rights Committee report |url=http://www.zawya.com/story.cfm/sidZAWYA20060503034405 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821043954/http://www.zawya.com/story.cfm/sidZAWYA20060503034405 |archive-date=21 August 2008 |access-date=25 March 2008 |publisher=Qatar National Human Rights Committee}}. According to zawya.com, the web link "is the unofficial translation by The Peninsula team of the 57-page Arabic text of the report released by the National Human Rights Committee yesterday."</ref>
Kamar yadda yake tare da sauran kasashen Larabawa na Tekun Farisa, dokokin tallafawa aiki sun kasance a Qatar. Wadannan dokoki an bayyana su a ko'ina kamar yadda suke kama da bautar zamani.<ref>{{Cite web |last=United Nations High Commissioner for Refugees |date=4 June 2008 |title=Refworld | Trafficking in Persons Report 2008 – Qatar |url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,,,QAT,4562d8cf2,484f9a3732,0.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426055810/http://www.unhcr.org/refworld/country,,,,QAT,4562d8cf2,484f9a3732,0.html |archive-date=26 April 2011 |access-date=28 March 2010 |publisher=UNHCR}}</ref> [./<i id= kafala_system#Qatar" id="mwAfI" rel="mw:WikiLink" title="Kafala system">tsarin tallafawa] (''''Kaffil'''' ko kafala) ya wanzu a ko'ina cikin GCC, ban da Bahrain, kuma yana nufin cewa ma'aikaci (ba mai yawon bude ido ba) bazai shiga kasar ba tare da samun ''Kaffil'' ba. Ba za su iya barin ba tare da izinin ''Kaffil'' ba. Dole ne mai tallafawa, ko kafeel ya fara bayar da izinin fita. Mai tallafawa yana da damar hana ma'aikaci shiga Qatar a cikin shekaru 2-5 na tashi na farko. Masu tallafawa gwamnati daban-daban sun yi amfani da hakkinsu na hana ma'aikata barin kasar, yadda ya kamata suna riƙe da su ba tare da son rai ba.
Wasu mutane bayan sun yi murabus ba a ba su takardar izinin fita ba, tare da hana su damar ficewa daga kasar. Yawancin masu tallafawa ba sa ba da izinin canja wurin ma'aikaci ɗaya zuwa wani mai tallafawa. Wannan bai shafi tallafi na musamman na ma'aikacin da cibiyar hada-hadar kudi ta Qatar ke daukar nauyinsa ba, inda aka karfafa shi da kuma kayyade cewa bai kamata a hana daukar nauyin daukar nauyin ba kuma ya kamata a ba da taimako don ba da damar irin wannan canja wurin tallafin.
A watan Mayun shekarar 2014, Ali bin Samikh al-Marri, shugaban kwamitin kare hakkin dan Adam na kasar Qatar (NHRC), ya bayyana cewa, a hukumance Doha ta sanar da kawo karshen tsarin tallafin da ake amfani da shi a halin yanzu, kuma ta zartar da wata sabuwar doka da ta maye gurbinta da wata sabuwar wacce aka sanya hannu kan kwangiloli tsakanin ma'aikata da ma'aikatansu. An maye gurbin izinin fita da sabon tsarin lantarki wanda ma'aikatar cikin gida za ta sarrafa. Sakamakon masu daukar ma'aikata da suka keta wannan tsarin suna fuskantar tarar kusan $15,000.
Dokoki biyu da ke kare haƙƙin ma'aikata, waɗanda suka haɗa da sassan kan iyakar lokutan aiki da haƙƙin hutun shekara-shekara, an zartar da su a watan Agustan 2017.<ref>{{Cite web |date=25 August 2017 |title=Qatar: Two new laws on migrant workers signal degree of progress but major gaps remain |url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde22/7002/2017/en/ |access-date=13 February 2019 |publisher=Amnesty International}}</ref> A watan Nuwamba na shekara ta 2017, kungiyar kwadago ta kasa da kasa ta Majalisar Dinkin Duniya (ILO) ta yaba da jajircewar Qatar ga kare hakkin ma'aikata.<ref>{{Cite web |date=8 November 2017 |title=ILO Governing Body welcomes Qatar's commitment to bolster migrant worker rights |url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_592874/lang--en/index.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109191449/http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_592874/lang--en/index.htm |archive-date=9 November 2017 |access-date=2017-11-09 |publisher=ilo.org}}</ref>
A cikin 2018, Sheikh Tamim ya zartar da doka mai lamba 13 na 2018, ta soke bizar fita ga kusan kashi 95% na ma'aikatan bakin haure na kasar. Ragowar kashi 5% na ma’aikata, wadanda adadinsu ya kai kusan mutane 174,000, har yanzu suna bukatar izinin ma’aikatansu na ficewa daga kasar. Yayin da yake bayyana cewa akwai bukatar a kara kaimi domin kare hakkin ma'aikatan Qatar, Stephen Cockburn na Amnesty ya yi ikirarin cewa Amir ya dauki matakin farko na cika alkawarin da hukumomi suka yi na sake fasalin tsarin daukar nauyin cin gajiyar tallafin".<ref>{{Cite web |date=5 September 2018 |title=Qatar: Partial abolition of 'exit permit' lifts travel restrictions for most migrant workers |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/09/qatar-exit-system-reform-first-step/ |access-date=13 February 2019 |publisher=Amnesty International}}</ref>
=== Sauye-sauyen aiki ===
A watan Oktoban 2017, kungiyar kare hakkin bil'adama ta Human Rights Watch ta yaba da kudurin Qatar na samar da dokoki bisa ka'idojin aiki na kasa da kasa da kuma jagorancin kungiyar kwadago ta duniya. Kungiyar kare hakkin bil adama ta Human Rights Watch ta ce Qatar ta gudanar da wasu muhimman sauye-sauye na ma'aikata domin kafa mafi karancin albashi, da baiwa kwararru masu zaman kansu damar sanya ido kan ayyukan kwadago, da kuma gyara tsarin kafala. ILO ta ce Qatar a ko da yaushe tana neman ta zama abin koyi ga 'yancin ma'aikata. Kungiyar kare hakkin bil adama ta Human Rights Watch ta yi kira ga kasashen yankin Gulf da su yi koyi da kasar Qatar, da kuma inganta yanayin ayyukan bakin haure.<ref>{{Cite web |date=28 October 2017 |title=Human Rights Watch lauds Qatar's new labour reforms |url=http://goobjoog.com/english/human-rights-watch-lauds-qatars-new-labour-reforms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171108103001/http://goobjoog.com/english/human-rights-watch-lauds-qatars-new-labour-reforms/ |archive-date=8 November 2017 |access-date=2 November 2017 |publisher=GoobJoog News}}</ref>
A watan Nuwamba na shekara ta 2017, Qatar da Kungiyar Kwadago ta Duniya sun fara shirin hadin gwiwar fasaha don inganta yanayin aiki da haƙƙin ma'aikata.<ref>{{Cite web |date=2017-11-08 |title=ILO Governing Body welcomes Qatar's commitment to bolster migrant worker rights |url=http://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_592473/lang--en/index.htm |access-date=2021-06-17 |website=www.ilo.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Technical cooperation between ILO and Qatar on workers rights; threat of Commission of Inquiry eases |url=https://www.business-humanrights.org/es/%C3%BAltimas-noticias/technical-cooperation-between-ilo-and-qatar-on-workers-rights-threat-of-commission-of-inquiry-eases/ |access-date=2021-06-17 |website=Business & Human Rights Resource Centre |language=es}}</ref> ILO ta bude ofishinta na farko a Qatar a ranar 30 ga Afrilu 2018 don tallafawa aiwatar da shirin. <ref>{{Cite web |date=2019-10-17 |title=New labour laws in Qatar benefiting migrant workers a 'momentous step forward': ILO |url=https://news.un.org/en/story/2019/10/1049471 |access-date=2021-06-17 |website=UN News |language=en |archive-date=2021-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513010651/https://news.un.org/en/story/2019/10/1049471 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-04-30 |title=ILO inaugurates its first project office in Qatar |url=http://www.ilo.org/beirut/media-centre/news/WCMS_627158/lang--en/index.htm |access-date=2021-06-17 |website=www.ilo.org |language=en}}</ref>
A cikin Janairun 2020, Qatar ta ƙare buƙatunta na ficewar biza a ƙarƙashin tsarin kafala ga duk ma'aikatan ƙaura. Kungiyar ta ILO ta yi marhabin da matakin, ta kuma yaba wa gwamnatin Qatar, tana mai cewa, “Cire takardar izinin ficewa wani muhimmin ci gaba ne a shirin gwamnatin kasar na sake fasalin ma’aikata".
An gabatar da gyare-gyaren ma'aikata a watan Satumba na 2020, gami da ba wa ma'aikatan ƙaura damar canza ayyukansu ba tare da fara samun izini daga ma'aikacin su ba. An kara mafi karancin albashi, wanda zai shafi ma'aikatan dukkan kasashe. Ikon canza ayyuka, wanda ke wargaza tsarin kafala yadda ya kamata, ana ɗaukarsa a matsayin babban canji [ta wa?], domin yana arfafa tsarin aikin tilastawa. Ko da yake ba a rufe ma'aikatan gida da dokokin aiki na gabaɗaya, sabbin ka'idoji game da canza ayyuka da ƙare kwangilar sun shafi su ma.<ref name="hrw2020"/>
Still{{When|date=April 2021}} awaiting reform is the unfair situation caused by the requirement that it is the employers of migrant workers who enable their entry, residence, and employment permits, but it is the workers who are punished if the employer fails to do the necessary paperwork.<ref name="hrw2020"/>
A watan Afrilu na 2020, gwamnatin Qatar ta ba da dala miliyan 824 don biyan albashin ma'aikatan ƙaura a keɓewa ko kuma suna fuskantar magani don [[Koronavirus 2019|COVID-19]]. <ref>{{Cite web |date=2 April 2020 |title=Qatar to pay sick worker's wages amid labour-camp lockdowns - News - GCR |url=http://www.globalconstructionreview.com/news/qatar-pay-sick-workers-wages-amid-labour-camp-lock/ |access-date=2021-06-17 |website=www.globalconstructionreview.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Qatar to pay workers in quarantine full salaries |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/4/1/qatar-to-pay-workers-in-quarantine-full-salaries |access-date=2021-06-17 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>
A watan Agustan 2020, gwamnatin Qatar ta ba da sanarwar mafi karancin albashi na kowane wata ga dukkan ma'aikata na 1,000 Riyals (US $ 275), karuwa daga mafi karancin albashin wucin gadi na 750 rials a wata.<ref>{{Cite web |date=20 March 2021 |title=GCO highlights various labour reforms introduced by Qatar |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/20/03/2021/GCO-highlights-various-labour-reforms-introduced-by-Qatar |access-date=2021-06-17 |website=thepeninsulaqatar.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-03-20 |title=Qatar extends minimum wage to all |url=https://arab.news/8nrbk |access-date=2021-06-17 |website=Arab News |language=en}}</ref> Sabbin dokokin sun fara aiki a watan Maris na shekara ta 2021.<ref>{{Cite web |date=2021-04-10 |title=Qatar's labour reforms outstanding, tangible |url=https://gulf-times.com/story/688611 |access-date=2021-06-17 |website=Gulf-Times |language=ar}}</ref> Kungiyar Kwadago ta Duniya ta ce "Qatar ita ce ƙasa ta farko a yankin da ta gabatar da mafi karancin albashi ba tare da nuna bambanci ba, wanda shine wani ɓangare na jerin sauye-sauyen tarihi na dokokin ma'aikata na kasar, "<ref>{{Cite web |date=2021-03-19 |title=Qatar's new minimum wage enters into force |url=http://www.ilo.org/beirut/projects/qatar-office/WCMS_775981/lang--en/index.htm |access-date=2021-06-17 |website=www.ilo.org |language=en}}</ref>
Kungiyar masu fafutukar kare hakkin bil adama ta Migrant Rights ta ce sabon mafi karancin albashin ya yi kadan da zai iya biyan bukatar ma’aikatan bakin haure tare da tsadar rayuwa da Qatar ke fuskanta. Ya wajaba ma’aikata su biya Riyal 300 na abinci da riyal 500 na masauki, idan ba su ba ma’aikata wadannan kai tsaye ba. An cire Takaddar Ƙarfafawa don ma'aikata su iya canza ayyuka ba tare da izinin ma'aikaci na yanzu ba. An kafa kwamitin mafi karancin albashi don duba yadda ake aiwatarwa.<ref>{{Cite web |date=30 August 2020 |title=Qatar sets minimum wage, removes NOC for changing jobs |url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/30/08/2020/Qatar-sets-minimum-wage,-removes-NOC-for-changing-jobs |access-date=2021-06-17 |website=www.thepeninsulaqatar.com}}</ref>
=== Lafiyar kwakwalwa ===
Matsalar da ke Qatar ita ce zargi a bayan batutuwan lafiyar kwakwalwa da kuma yadda ake magance su.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Sharkey |first=Terence |date=February 2017 |title=Mental health strategy and impact evaluation in Qatar |journal=BJPsych International |language=en |volume=14 |issue=1 |pages=18–21 |doi=10.1192/S2056474000001628 |issn=2056-4740 |pmc=5618826 |pmid=29093929}}</ref> Kashe sabon wuri, Qatar ta shiga shirin WHO na Lafiya ta Zuciya, wanda ya kai 2013-2020.<ref name=":2" /> Wannan shirin, "ya fahimci muhimmiyar rawar da lafiyar kwakwalwa ke takawa wajen samun lafiya ga dukkan mutane" (Kungiyar Lafiya ta Duniya). <ref>{{Cite web |title=Comprehensive Mental Health Action Plan 2013-2030 |url=https://www.who.int/publications-detail-redirect/9789240031029 |access-date=2022-05-05 |website=www.who.int |language=en}}</ref> A Qatar, lafiyar kwakwalwa yawanci tana da kunya a kusa da ita, kuma wannan shine karo na farko da gwamnatin Qatar ta taka muhimmiyar rawa wajen wayar da kan jama'a game da lafiyar kwakwalwa.<ref name=":3"/>
An yi bincike a kan kungiyoyi uku da suka hada da Qatar, wadanda su ne masu ƙaura na aiki, masu ƙaura masu fararen ƙuƙwalwa, da waɗanda baƙi ba.<ref name=":3"/> Rashin yiwuwar baƙin ciki ya karu sosai a cikin masu ƙaura masu aiki da ƙungiyoyin ƙaura masu farar fata idan aka kwatanta da waɗanda ba masu ƙaura ba.<ref name=":3" /> Ɗaya daga cikin abubuwan da ke bayyana wannan bambancin shine ingancin rayuwa.<ref name=":3" /> Tsarin tunani shine cewa baƙi dole ne su fuskanci manyan canje-canje na rayuwa kuma dole ne su saba da zama a Qatar. Kwarewar 'tsinkaye na al'adu' babban mai ba da gudummawa ga raguwar lafiyar kwakwalwa.<ref name=":3" />
Qatar ba ta da halin yanzu kamar yadda za ta iya kasancewa tare da sabis na kiwon lafiya.<ref name=":3">{{Cite journal |last=Khaled |first=Salma M |last2=Gray |first2=Richard |date=August 2019 |title=Depression in migrant workers and nationals of Qatar: An exploratory cross-cultural study |journal=International Journal of Social Psychiatry |language=en |volume=65 |issue=5 |pages=354–367 |doi=10.1177/0020764019850589 |issn=0020-7640 |pmc=6651615 |pmid=31130042}}</ref> A cikin shekara ta 2014, an kashe kusan 0.36% na kasafin kudin kiwon lafiya a kan ayyukan kiwon lafiya na kwakwalwa, wanda ya ninka sau bakwai fiye da matsakaicin matsakaicin kasashe masu samun kudin shiga.<ref name=":2"/> Babban rikicewar baƙin ciki (20.4%) da rikicewar damuwa (19.1%) sune mafi yawan lokuta da aka gani.<ref name=":2" /> A cikin karatun digiri na farko don ayyukan likita kamar likitoci da ma'aikatan jinya, kashi 3% ne kawai na horo an sadaukar da shi ga ilimin hauka, lafiyar kwakwalwa, da sauran abubuwan da suka shafi.<ref name=":2" /> Akwai ƙwararrun ƙwararrun likitocin ƙwaƙwalwa 13.5 ga kowane yawan jama'a 100,000.<ref name=":2" />
=== Taimako na ma'aikata ===
Sai dai Kungiyar Kwadago ta Duniya ta buga rahoto a watan Nuwamba 2022 wanda ya kunshi sauye-sauye da dama da Qatar ta yi ga ma'aikatanta na bakin haure. Sauye-sauyen sun hada da kafa mafi karancin albashi, ka'idojin kare albashi, inganta damar yin adalci ga ma'aikata, da dai sauransu. Ya hada da bayanai daga shekaru 4 da suka gabata na ci gaba a yanayin ma'aikata na Qatar. Rahoton ya kuma bayyana cewa an fara ’yancin canza ayyuka, aiwatar da aikin kiyaye lafiyar ma’aikata da duba lafiyar ma’aikata, da kuma kokarin da ake bukata daga bangaren kasar..<ref>{{Cite web |date=2022-11-01 |title=Four years of labour reforms in Qatar |url=http://www.ilo.org/beirut/countries/qatar/qatar-office/WCMS_859880/lang--en/index.htm |access-date=2022-11-11 |website=www.ilo.org |language=en}}</ref>
== 'Yancin mata ==
Mata a Qatar suna jefa kuri'a kuma suna iya tsayawa takarar mukamin gwamnati. Qatar ta ba da 'yanci ga mata a lokaci guda da maza dangane da zaben Mayu 1999 na Majalisar Majalisa ta Tsakiya.<ref name="Lambert2011a">{{Cite journal |last=Lambert |first=Jennifer |date=Spring 2011 |title=Political Reform in Qatar: Participation, Legitimacy and Security |journal=Middle East Policy |volume=18 |issue=1 |pages=89–101 |doi=10.1111/j.1475-4967.2011.00475.x}}</ref> Ita ce ƙasar Larabawa ta farko a cikin Tekun Farisa da ta ba mata damar yin zabe. Wadannan zabuka - na farko da aka taba yi a Qatar - an gudanar da su da gangan a ranar 8 ga Maris 1999, [[Ranar mata ta duniya|Ranar Mata ta Duniya]].<ref name="Lambert2011a" />
Qatar ta tura mata 'yan wasa zuwa gasar Olympics ta lokacin bazara da aka fara ranar 27 ga Yuli a Landan.
Alkali mace ta farko a Qatar ita ce Sheikha Maha Mansour Salman Jasim Al Thani. Ta kammala karatun lauya a Jami'ar Qatar kuma an rantsar da ita a matsayin a cikin 2010.
Haɗin gwiwar mata a Qatar kusan kashi 51% ne, wanda ya zarce matsakaicin duniya, kuma shine mafi girma a cikin ƙasashen Larabawa.<ref>{{Cite web |title=Labor force participation rate, female (% of female population ages 15+) (modeled ILO estimate) - Data |url=http://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.CACT.FE.ZS?end=2014&start=1990&view=map |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180426173027/https://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.CACT.FE.ZS?end=2014&start=1990&view=map |archive-date=26 April 2018 |access-date=26 April 2018 |website=data.worldbank.org}}</ref>
=== Bambancin albashi tsakanin maza da mata ===
Matan 'yan Qatar da wadanda ba 'yan Qatar ba na fuskantar matsalar gibin albashi. Ana biyan su kashi 25% zuwa 50% kasa da na maza, duk da cewa lokacin aikin su yana da kwatankwacinsu. Bambancin dai ya samo asali ne daga kudaden alawus-alawus da gwamnati ke baiwa maza a matsayin masu kula da gida, kamar na gidaje da na tafiye-tafiye, wanda mata ma’aikata ba sa samun sauki.
Wani rahoto na Afrilu 2022 na Ƙungiyar Ƙwararrun Ƙwararrun Ƙwararru na Amirka, ya lura cewa mata a Qatar suna tuka mota da mallakar dukiya, bayan gyare-gyaren da aka yi a cikin 2018, ba da damar mata su yi aiki a gwamnati da kuma kamfanoni masu zaman kansu.<ref>{{Cite journal |date=April 11, 2022 |title=Qatar: Governance, Security, and U.S. Policy |url=https://sgp.fas.org/crs/mideast/R44533.pdf |journal=Federation of American Scientists}}</ref>
A zaben Majalisar Shura, 2 ga Oktoba, 2021, ba a zabi mata ‘yan takara ba amma Amir ya hada mata biyu a cikin nadinsa 15 a majalisar a karon farko a tarihin majalisar Shura.
=== Jima'i a waje da aure da zubar da ciki ===
Ana iya daure matan Qatari da aka samu da laifin "lalata" (jima'i a wajen aure) har na da shekaru bakwai a gidan yari, talabijin kotuna suna yanke hukuncin kan shekara guda. yawan ma’aikatan gida matalauta ne daga mazauna Kudu-maso-gabashin Asiya da ake yanke musu hoton, ko da an yi musu fuskar idan alkali ya dauki karya suke yi.<ref name="tlozek">{{Cite web |last=Tlozek |first=Eric |date=28 October 2020 |title=Human rights groups call on Qatar to stop criminalising sex outside marriage after treatment of women on Sydney-bound flight |url=https://www.abc.net.au/news/2020-10-29/human-rights-call-qatar-stop-criminalising-sex-outside-marriage/12824408 |access-date=10 January 2021 |website=ABC News |publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref>
Yawancin mata da suka yi ciki da shege suna daure. Wadanda ba 'yan kasa ba, wadanda aka tilasta musu samun masu daukar nauyi, yawanci ana hana su damar barin Qatar don haka ana tilasta su neman mafaka da shawarwari daga ofishin jakadancinsu. Duk da kokarin ofisoshin jakadancin, da yawa har yanzu suna tsare a gidan yari. A cewar Najeeb al-Nuaimi, lauya mai aikata laifuka, kuma tsohon ministan shari'a na Qatar, yawancin mata suna iya gujewa ko kuma a sake su daga gidan yari ta hanyar auren uban jaririnsu, inda a nan ne mace ta bar kasar tare da mijinta.
A watan Oktoba na 2020, an kwashe mata da yawa da ke shiga jirage daga Doha don yin gwaje-gwaje na ilimin mata, bayan an sami jaririn da aka watsar a cikin bayan gida na filin jirgin sama kuma jami'ai suna neman mahaifiyar don azabtar da ita.<ref name="tlozek"/> Wannan ya haifar da lamarin diflomasiyya.<ref>{{Cite web |last=Bucci |first=Nino |date=30 October 2020 |title=Qatar says those behind search of Australian women at Doha airport committed 'illegal actions' |url=http://www.theguardian.com/world/2020/oct/30/qatar-says-staff-who-searched-australian-women-at-doha-airport-committed-actions |access-date=10 January 2021 |website=[[The Guardian]]}}</ref>
=== Sauran batutuwa ===
Mata da yawa sun tsere daga Qatar zuwa Burtaniya saboda cin zarafi. Alal misali, Noof Al Maadeed ta tafi Burtaniya saboda iyayenta sun yi ƙoƙari su tilasta mata ta yi aure ba tare da son zuciyarta ba.<ref>{{Cite web |title=Fears mount for missing Qatari activist under threat from family |url=https://www.middleeasteye.net/news/qatar-fears-mount-missing-activist-threats-family}}</ref> Wata mace, Aisha Al Qahtani ta gudu saboda mahaifinta babban jami'in soja ne wanda ya wulakanta ta kuma babu adalci a gare ta.<ref>{{Cite web |date=15 March 2020 |title=Qatari woman still feels unsafe despite fleeing violence |url=https://www.arabnews.com/node/1641821}}</ref>
Tsoron da ke tattare da lafiyar Noof Al Maadeed ya karu lokacin da ta yi maganar samun barazanar a ranar 13 ga Oktoba kuma a asirce ta ɓace bayan ta koma Qatar daga Burtaniya. Jita-jita sun nuna cewa an kashe ta a hannun gwamnati. Matar 'yar gwagwarmayar Qatar daga baya ta fito a cikin jerin faifan bidiyo tare da sanar da lafiyarta da amincinta a shafin [[Twitter]].<ref>{{Cite web |date=2021-10-25 |title=Activist Noof al-Maadeed 'confined' by Qatari authorities |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/noof-almaadeed-qatar-twitter-whereisnoof-b1942025.html |access-date=2022-06-03 |website=The Independent |language=en}}</ref>
taimako ga Maadeed, wanda ake kula da shi a wani wuri mai aminci, wanda ba a bayyana ba.<ref>{{Cite web |date=2021-12-16 |title=Qatar says activist 'safe' as rights group raises concerns |url=https://www.france24.com/en/live-news/20211216-qatar-says-activist-safe-as-rights-group-raises-concerns |access-date=2022-06-03 |website=France 24 |language=en}}</ref>
=== Mata masu ƙaura ===
Ana ganin mata masu ƙaura a matsayin "ƙananan ƙabilu" saboda jinsi da baƙi.<ref name=":4">{{Cite journal |last=Kemp |first=Linzi J. |last2=Rickett |first2=Bridgette |date=2017-11-07 |title=The lived experiences of foreign women: Influences on their international working lives |journal=Gender, Work & Organization |volume=25 |issue=4 |pages=343–360 |doi=10.1111/gwao.12201 |issn=0968-6673 |hdl-access=free}}</ref> A cewar wani labarin gaskiya daga wata ma'aikaciyar ƙaura, "Na ji an ware ni sau biyu, ɗaya don ba namiji ba, na biyu don ba zan iya zama ɗaya daga cikin Larabawa ba".<ref>{{Cite journal |last=Plüss |first=Caroline |date=July 2006 |title=Becoming different while becoming the same: Re-territorializing Islamic identities with multi-ethnic practices in Hong Kong |journal=Ethnic and Racial Studies |volume=29 |issue=4 |pages=656–675 |doi=10.1080/01419870600665334 |issn=0141-9870 |s2cid=144841573}}</ref> Wadannan mata sun kirkiro sabon lokacin rarrabuwa, FW-W don "mace mai aiki na kasashen waje".<ref name=":4" /> Haɗuwa da waɗannan asalin suna sa wannan rukuni na mata su shiga cikin tsagewa ba tare da an lura da su ba.<ref>{{Cite journal |last=Crenshaw |first=Kimberle |date=July 1991 |title=Mapping the Margins: Intersectionality, Identity Politics, and Violence against Women of Color |journal=Stanford Law Review |volume=43 |issue=6 |pages=1241–1299 |doi=10.2307/1229039 |issn=0038-9765 |jstor=1229039}}</ref> Mata na kasashen waje sun kai kusan kashi 20 cikin dari na yawan jama'a kuma sun fi yawan 'yan ƙasa mata kusan kusan 1:4 . <ref>{{Cite web |date=2011 |title=National population by emirate and sex, 2010 mid year estimates |url=http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20‐%202010.pdf |website=UAE National Bureau of Statistics (UAE NBS) (2011) }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Hakkin mutum ==
=== Makeup da zama ɗan ƙasa na Qatar ===
Daga cikin yawan jama'a kusan miliyan 2.7, kimanin miliyan 2 maza ne sauran mata ne.<ref name=":5">{{Cite web |title="Qatar Monthly Statistics." Planning and Statistics Authority Home Page |url=https://www.psa.gov.qa/en/Pages/default.aspx }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Fiye da kashi 90% na yawan mutanen Qatar ba Qatari ba ne.<ref name=":5" /> Ma'aikata sun zo ne daga [[Indiya]], [[Nepal]], [[Bangladesh]], [[Filipin|Philippines]], [[Pakistan]], [[Sri Lanka]], Masar, da sauran wurare.<ref name=":5" /> Daga cikin wannan yawan baƙi, sama da rabin su suna da alamun bakin ciki masu ƙarfi.<ref name=":3"/> Tare da duk waɗannan al'adun al'adu daban-daban da ke haɗuwa, ma'aikatan ƙaura suna jin sun ɓace kuma suna da matsala wajen samun wuri a rayuwarsu.<ref name=":3" />
Dokokin da aka zartar a cikin 2021 sun bayyana cewa kawai waɗanda ke da 'yan asalin Qatar tun lokacin haihuwa kuma 'yan ƙasa ne tare da kakan Qatar zasu iya jefa kuri'a.<ref name=":6">{{Cite web |title=Protests in Qatar Spark Free Speech Concerns |url=https://www.occrp.org/en/daily/14999-protests-in-qatar-spark-free-speech-concerns |access-date=2022-05-05 |website=www.occrp.org |language=en-GB}}</ref> Wadanda asalin ƙasarsu ta Qatari ce kawai za su iya tsayawa takara.<ref name=":6" /> Ma'aikatan ƙaura waɗanda suka kasance mafi yawan Qatar ba a ɗauke su 'yan ƙasa na ƙasar da suke aiki a ciki ba.<ref name=":6" />
=== Shingen harshe ===
Dangane da haƙƙin ɗan adam na asali, mutanen Qatar suna fuskantar cikas a cikin sadarwa da haɗin kai daga shingen harshe.<ref name=":7">{{Cite journal |last=Abdelrahim |first=Huda |last2=Elnashar |first2=Maha |last3=Khidir |first3=Amal |last4=Killawi |first4=Amal |last5=Hammoud |first5=Maya |last6=Al-Khal |first6=Abdul Latif |last7=Fetters |first7=Michael D. |date=2017-04-03 |title=Patient Perspectives on Language Discordance During Healthcare Visits: Findings From the Extremely High-Density Multicultural State of Qatar |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10810730.2017.1296507 |journal=Journal of Health Communication |language=en |volume=22 |issue=4 |pages=355–363 |doi=10.1080/10810730.2017.1296507 |issn=1081-0730 |pmid=28339340 |s2cid=22794214 |url-access=subscription}}</ref> Ba kowa a Qatar ba ne ke magana da [[Larabci]] kuma akwai yawan ma'aikatan ƙaura da ke magana da wasu harsuna; haƙƙin ɗan adam na asali yana shafar saboda wannan rashin sadarwa.<ref name=":7" /> Misali, samun damar kula da lafiya yana da tasiri.<ref name=":7" /> Mai haƙuri wanda ba ya magana da [[Turanci]] ko Larabci zai sami wahalar ƙoƙarin samun magani.<ref name=":7" />
Qatar galibi ta kunshi baƙi waɗanda ba sa magana da yarukan ƙasa, kuma za su sami matsala wajen karɓar magani tunda ba za su iya yin magana game da matsalolinsu ba.<ref name=":7"/> Saboda matsalar matsalar harshe, marasa lafiya na iya samun magani mara kyau ko magani mara kyau don cutar su, wanda zai iya sa yanayinsu ya fi muni.<ref name=":7" /> Baya ga kiwon lafiya, sauran hulɗa tare da mahimman cibiyoyin da ba su da amfani saboda rashin sadarwa.<ref name=":7" /> A cewar mujallar, "Hanyoyin Marasa Lafiya a Rashin Jituwa a Lokacin Ziyarar Kiwon Lafiya: Bincike Daga Ƙarfin Ƙarfin Al'adu na Qatar", yana magana da ma'aikatan Qatar, "Qatar, ... da yawa a ci gaban kayan aikin kiwon lafiya a cikin 'yan shekarun nan don ci gaba da saurin fadada tattalin arziki. Yawan mutanen da ke zaune da aiki a kasar sun zama 94.14% na jimlar ma'aikata (Kwamitin Jama'ar Dindindin na Qatar, 2011) " .<ref name=":7" />
Yawancin ma'aikatan da ke kula da ci gaban ci gaban Qatar ba sa magana da harshen ƙasa. Ma'aikatan ma'aikata masu ƙaura sune kashin baya na ƙasar kuma waɗanda ke kula da su tabbas ba za su iya sadarwa da su ba.<ref name=":8">{{Cite journal |last=Theodoropoulou |first=Irene |year=2020 |title="Blue-Collar Workplace Communicative Practices: A Case Study in Construction Sites in Qatar." |journal=Language Policy |volume=19 |issue=3 |pages=363–387 |doi=10.1007/s10993-019-09518-z |s2cid=150962346 |doi-access=free}}</ref> Har ila yau, shingen harshe yana haifar da bambancin al'adu da kabilanci. Kimanin kashi 90% na yawan mutanen Qatar ba 'yan ƙasa ba ne.<ref name=":8" /> Qatar tana da mafi yawan baƙi a duniya kuma kashi 94% na yawan mutanen da ke aiki a tattalin arziki ba 'yan asalin Qatari ba ne.<ref name=":3"/>
=== Hukuncin kisa ===
Qatar tana da hukuncin kisa, da farko don leken asiri, <ref>{{Cite web |title=Qatar: Death Penalty, Firas Nassuh Salim Al-Majali – Amnesty International<!-- Bot generated title --> |url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE220012002?open&of=ENG-QAT |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071102145748/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGMDE220012002?open&of=ENG-QAT |archive-date=2 November 2007 |access-date=19 December 2016 |website=amnesty.org}}</ref> ko wasu barazanar da aka yi wa tsaron kasa. <ref>{{Cite web |date=6 April 2005 |title=Crusading journalist wins case against Al-Jazeera |url=http://www.journalism.co.uk/news/story1331.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316182837/https://journalism.co.uk/news/story1331.shtml |archive-date=16 March 2016 |access-date=19 December 2016 |website=journalism.co.uk}}</ref> ridda, jima'i na jinsi ɗaya, da saɓo ana ɗaukar su la'akari da manyan laifuka, amma babu wani aikace-aikacen da aka rubuta na hukuncin kisa don wannan cajin.
Sauran laifuffuka kamar kisan kai, tashin hankali da ke haifar da kisa, konewa, azabtarwa, garkuwa da mutane, ta'addanci, fyade, fataucin muggan kwayoyi, kwace ta hanyar barazanar zargin wani laifi na daraja, karya da ke haifar da kisa ba daidai ba, da kuma cin amanar kasa[1] suna da yuwuwar hukuncin kisa. Koyaya, mafi yawan kisa na baya-bayan nan da aka yi a Qatar duka na kisan kai ne (a cikin Maris 2003 da Mayu 2020).
Ana yin hukuncin kisa a Qatar ne ta hanyar harbi da bindiga. Ba kasafai ake aiwatar da kisa ba. Kisa na ƙarshe ya faru ne a watan Mayun 2020, bayan dakatar da shekaru 17. Wanda aka kashen dan kasar Nepal ne.<ref name="urlThe Death Penalty in Qatar">{{Cite web |date=24 December 2019 |title=The Death Penalty in Qatar |url=https://deathpenaltyworldwide.org/database/#/results/country?id=59}}</ref>
=== Hukuncin jiki ===
Ana amfani da [[Fuskar da aka yi wa bulala|Flogging]] a Qatar a matsayin horo ga shan giya ko jima'i ba bisa ka'ida ba. A cewar Amnesty International, a cikin 2012 an yanke wa akalla 'yan kasashen waje shida hukuncin bulala ko dai 40 ko 100.<ref>{{Cite web |title=Amnesty International Annual Report 2012 – Qatar |url=https://www.amnesty.org/en/region/qatar/report-2012#section-27-6 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140724102826/http://www.amnesty.org/en/region/qatar/report-2012#section-27-6 |archive-date=24 July 2014 |access-date=19 March 2014 |publisher=Amnesty International}}</ref>
Mutanen da aka yanke musu hukuncin sodomy na iya fuskantar ɗaurin rai har zuwa shekaru uku.<ref name="PenalLaw"/> Musulmai da aka yanke musu hukunci na Zina (dangantaka ba bisa ka'ida ba kamar zina da jima'i da dabba) za a iya yanke musu hukuncin bulala. Wadanda ba Musulmai ba na iya fuskantar ɗaurin kurkuku a irin waɗannan lokuta.
=== 'Yanci na faɗar albarkacin baki ===
[[Fayil:Code-pink-Qatari-embassy013.JPG|thumb|Wani zanga-zangar da aka gudanar wa Mohammed al-Ajami a waje da ofishin jakadancin Qatar a Washington, DC]]
[[Ƴancin Faɗar Albarkacin Baki|'Yanci na faɗar albarkacin baki]] shine haƙƙin siyasa don sadarwa da ra'ayoyin mutum. An yanke wa mawaki na Qatar [[Mohammed al-Ajami]], wanda aka fi sani da [[Mohammed al-Ajami|Mohammed Ibn al-Dheeb]], hukuncin rai da rai, saboda sukar gwamnati a lokacin [[Taron Sauyin Yanayi na Majalisar Dinkin Duniya na 2012|Taron Canjin Yanayi na Majalisar Dinkin Duniya na 2012]] a Qatar. Ba a yarda masu kallo su shiga kotun ba, kuma al-Ajami da kansa bai kasance a lokacin da aka yanke masa hukunci ba. Duk bayanan da ke akwai suna nuna cewa Mohammed al-Ajami fursuna ne na lamiri wanda aka sanya shi a bayan kurkuku kawai saboda maganarsa. An saki Al-Ajami daga kurkuku a watan Maris na shekara ta 2016 bayan gafarar sarauta ta sauya hukuncinsa.<ref name="CNN">{{Cite web |last=Tim Hume and Schams Elwazer |date=17 March 2016 |title=Qatari poet accused of insulting emir freed after 4 years, U.N. says |url=https://edition.cnn.com/2016/03/16/middleeast/qatar-poet-released/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316223917/http://edition.cnn.com/2016/03/16/middleeast/qatar-poet-released/index.html |archive-date=16 March 2016 |access-date=17 March 2016 |publisher=CNN}}</ref>
Dokar ta yanar gizo wacce aka zartar a karshen watan Satumban 2014 ta takaita ‘yancin fadin albarkacin baki da ‘yancin fadin albarkacin baki, inda ta baiwa gwamnati da hukumomi ikon hukunta “abun da ka iya cutar da kasar” da hukuncin zaman gidan yari na tsawon shekaru uku, da kuma tarar kusan 500,000 QR. Dokar ta bayyana cewa hukuma na iya yin hukunci a kowane shari'a ko abun ciki ya dace ko a'a. Babu jagorori ko nassoshi a halin yanzu akwai don faɗi irin nau'in abun ciki da aka yarda.<ref>{{Cite web |date=13 March 2014 |title=Qatar's cybercrime law moves forward despite criticism |url=http://dohanews.co/qatar-moves-forward-sweeping-cybercrime-law/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006070917/http://dohanews.co/qatar-moves-forward-sweeping-cybercrime-law/ |archive-date=6 October 2014 |access-date=2014-10-01}} Doha News</ref>
A watan Yulin 2020, memba na Cibiyar sasantawa da sasantawa ta Qatar (QICCA) mai kula da huldar kasa da kasa Sheikh Dr Thani bin Ali al-Thani ya yi iƙirarin cewa dokoki da dokokin Qatar "suna tallafawa ayyukan watsa labarai na zamani sosai," suna ba da tabbacin 'yancin ra'ayi da faɗar albarkacin baki,' yan jaridu da 'yancin kafofin watsa labarai.<ref>{{Cite web |title=Qatar's legislations guarantee freedom of opinion and expression, says QICCA official |url=https://qicca.org/6002 |access-date=2022-05-11 |website=QICCA |language=en-US}}</ref>
=== Mazaunin da zama ɗan ƙasa ===
Gwamnatin Qatar na da sha'awar kula da abubuwa kamar yadda suke, kuma ta damu da sauyin al'adunta masu ra'ayin mazan jiya, don haka akwai 'yan hanyoyi don samun 'yan kasa ta hanyar ba da izinin zama. Hanya daya ita ce ta auren dan kasar Qatar, amma hakan ba zai lamunta ba, musamman ga wadanda ba musulmi ba. A wani lokaci, ma'aikaci na iya ba da kyauta ga ma'aikaci nagari kuma mai dadewa wanda ya amfana da kamfani ta hanya mai mahimmanci ta hanyar tabbatar da aikin aiki da izinin zama a gare su, amma wannan ana iya sabuntawa kowace shekara har zuwa ranar haihuwar ma'aikacin 60th, kuma kawai a cikin yanayi na musamman za a iya tsawaita wannan don zama na dindindin a Qatar (ko da yake bai sami zama ɗan ƙasa ba). 'Ya'yan kasashen waje da aka haifa a Qatar dole ne su ɗauki ƙasar iyayensu; idan iyaye ɗaya ɗan Qatar ne, akwai hanyar zuwa ɗan ƙasa, amma ba nan take ba.<ref name="just">{{Cite web |date=21 March 2016 |title=Citizenship |url=https://www.justlanded.com/english/Qatar/Qatar-Guide/Visas-Permits/Citizenship |access-date=10 January 2021 |website=Just Landed}}</ref>
Baya ga tsoron tasirin al'adu, akwai damuwa game da ƙarin kashe kuɗi ga sabbin 'yan ƙasa; gwamnati ta bayar da rancen ilimi, kiwon lafiya, da kuma gidaje kyauta ga duk ‘yan kasarta. Wani abin damuwa shi ne kiyaye tsarin siyasar Qatar, bisa ga gadon sarauta.<ref name="finn">{{Cite web |last=Finn |first=Tom |date=25 August 2016 |title=Qatar's recruited athletes stir debate on citizenship |url=https://www.reuters.com/article/us-qatar-olympics-nationality-idUSKCN11015P |access-date=10 January 2021 |website=[[Reuters]]}}</ref>
Wasu 'yan kasashen waje mazauna, wadanda dole ne su iya magana da [[Larabci]] kuma su zauna a Qatar na akalla shekaru 25 a jere, na iya samun' yan kasa idan Sarkin ya amince da su. 'Yan wasa masu daraja, waɗanda jihar ta dauka don yin gasa a [[Gasar Olympic|Wasannin Olympics]] a ƙarƙashin tutar Qatari, an ba su izinin zama ɗan ƙasa a baya.<ref name="finn"/>
An dade ana ta cece-kuce kan lamarin, musamman ma matasa 'yan kasar Qatar suna tantama kan dokokin da suka takaita, amma manazarta sun yi nuni da cewa, yayin da tattalin arzikin kasar Qatar ya gaza dogaro da man fetur, al'amura na iya canjawa, saboda "Qatar za ta bukaci jawo hankalin mazauna kasar na dogon lokaci, wadanda za su iya ba da gudummawa ga asusun haraji, da kuma tallafa wa abin da zai zama tsofaffin al'umma".<ref name="finn"/>
=== Hakkin LGBT a Qatar ===
Sodomy between consenting adults (regardless of gender) in Qatar is illegal, and subject to a sentence of up to five years in prison.<ref name="PenalLaw"/> The law is silent about sodomy between consenting female adults.<ref>{{Cite web |title=Gay Qatar News & Reports |url=http://archive.globalgayz.com/middle-east/qatar/gay-qatar-news-and-reports/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903204352/http://archive.globalgayz.com/middle-east/qatar/gay-qatar-news-and-reports/ |archive-date=3 September 2017 |access-date=19 December 2016 |website=globalgayz.com}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">[''[[wikipedia:Ingancin tushen bayani|<span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s). (December 2016)">failed verification</span>]]'']</sup> Sexual orientation and gender identity are not covered in any civil rights laws and there is no recognition of same-sex marriages, civil unions or domestic partnerships.
Under Sharia Law, homosexuality in Qatar is punishable by death penalty for Muslims.{{Ana bukatan hujja|date=November 2022}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2022)">citation needed</span></nowiki>'']</sup> The Amnesty International Report 2008 stated there were no executions for convictions of sexual offences in recent years in Qatar. According to the 2016 ILGA report, the death penalty for same-sex sexual behaviour has not been implemented in Qatar.<ref>{{Cite web |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} Qatar: Situation of sexual minorities, including social attitudes and treatment by authorities (2014-July 2016) |url=https://www.refworld.org/docid/598c69d94.html |access-date=2022-04-15 |website=Refworld |language=en}}</ref>
''[[New York Times|Jaridar New York Times]]{{`}}''Rahoton haƙƙin ɗan luwaɗi da masu canza jinsi da aka buga daga Afrilu zuwa Yuli 2018 an tantance su a Qatar. Buga na Doha na The New York Times International Edition yana da manyan wuraren da babu kowa a cikin jaridar tare da bayanin cewa an cire abubuwan da ba su da laifi "na musamman". Kasidu takwas cikin tara da aka tantance suna kan batutuwan da suka shafi al'ummomin LGBT.<ref>{{Cite web |title=EXCLUSIVE: Under World Cup spotlight, Qataris crack down on LGBT news coverage |url=https://abcnews.go.com/International/exclusive-world-cup-spotlight-qataris-cracks-lgbt-news/story?id=56668874 |access-date=20 July 2018 |publisher=ABC news}}</ref>
A cikin 2016, an kama tauraron Instagram na Poland kuma samfurin King Luxy kuma an tsare shi na tsawon watanni biyu a Qatar saboda tuhume-tuhume da yawa, da suka hada da karbar kudi, cin zarafi, da kuma cin zarafi ta yanar gizo. Luxy ya yi ikirarin an kama shi ne saboda "sanye kayan shafa a Snapchat da Instagram".<ref>{{Cite web |date=2016-08-29 |title=Teen Instagram Star Jailed in Qatar for Two Months, Claims it was for 'Being Gay' |url=https://www.dailydot.com/irl/gay-teen-instagram-jailed-qatar/ |access-date=2019-06-14 |website=The Daily Dot |language=en}}</ref>
=== 'Yanci na addini ===
[[Fayil:Church_of_Our_Lady_of_the_Rosary,_Doha,_Qatar.jpg|right|thumb|200x200px|Ba a yarda da cocin Katolika na farko na Qatar ya sami alamomin Kirista a waje ba.]]
Qatar al'umma ce mai yawan Musulmai, tare da kashi 76% na yawan jama'arta masu bin addinin Islama. Gwamnati tana amfani da dokar [[Mabiya Sunnah|Sunni]] a matsayin tushen ka'idojin aikata laifuka da na farar hula. Koyaya, an ba da wasu ma'auni na haƙuri na addini. Ma'aikatan kasashen waje, da masu yawon bude ido, suna da 'yanci su haɗa kai da wasu addinai, watau [[Kirista|Kiristoci]], Hindu, Sikhs, [[Buddha]], da [[Baha'i|Bahá'ís]], muddin suna da hankali kuma ba sa laifi ga tsarin jama'a ko ɗabi'a.
Alal misali, a cikin Maris 2008 an keɓe cocin Roman Katolika Our Lady of the Rosary a Doha. Koyaya, dangane da buƙatun zama masu hankali, ba a yarda da mishaneri kuma cocin ba za ta sami ƙararrawa, giciye ko wasu alamun kiristoci a zahiri a wajenta ba.
Duk da cewa watsi da Musulunci ana daukarsa a matsayin ridda, wanda laifi ne da za a yanke masa hukuncin kisa, Qatar ba ta zartar da wani hukunci kan wannan laifin ba tun bayan samun 'yancin kai a shekarar 1971.
== Yara ==
Har zuwa shekara ta 2005, ana amfani da yara masu shekaru hudu <ref name="sample" /> a matsayin masu tsere a tseren raƙumi, wanda shine shahararren wasanni a yankin Gulf. [[Cinikin yara|Ana kuma fataucin yara]] daga wasu ƙasashe, kuma galibi suna fama da yunwa don rage nauyin jikinsu. Wasan yana da haɗari, tare da haɗarin rauni a faduwa ko a tattake shi a ƙarƙashin ƙafa. An gabatar da masu tsere na robot da wani kamfani na Switzerland ya kirkira don amfani maimakon yara <ref name="sample">{{Cite web |last=Sample |first=Ian |date=14 April 2005 |title=Can robots ride camels? |url=http://www.theguardian.com/science/2005/apr/14/thisweekssciencequestions.robots |access-date=10 January 2021 |website=the Guardian}}</ref> lokacin da Sarkin Qatar na lokacin, Hamad Al Thani, ya gabatar da haramcin.<ref>{{Cite web |date=30 December 2004 |title=Qatar Bans Use of Children as Jockeys for Camels |url=https://www.nytimes.com/2004/12/30/world/middleeast/qatar-bans-use-of-children-as-jockeys-for-camels.html |access-date=10 January 2021 |website=The New York Times}}</ref>
== Kungiyoyin kare hakkin dan adam na gwamnati ==
Doka ta 39 da aka fitar a shekara ta 2005, ta tanadi kafa “bureau for Human Rights” a ma’aikatar harkokin wajen kasar. Daya daga cikin manyan ayyukanta shi ne shirya amsoshi kan ikirarin ko rahotannin kasashen waje da kungiyoyi kan halin da ake ciki na hakkin dan Adam a cikin jihar.<ref>{{Cite web |title=Law No. 39 of 2005 Organising the Ministry of Foreign Affairs and Assigning its Competencies (Repealed) |url=http://www.almeezan.qa/LawArticles.aspx?LawTreeSectionID=2266&LawID=280&language=ar |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054850/http://www.almeezan.qa/LawArticles.aspx?LawTreeSectionID=2266&LawID=280&language=ar |archive-date=4 March 2016 |access-date=8 August 2015 |website=almeezan.qa}}</ref>
An kafa Kwamitin Kare Hakkin Dan Adam na Kasa a shekara ta 2002 tare da alhakin kula da gudanar da bincike kan cin zarafin bil'adama a kasar.<ref>{{Cite web |title=اللجنة الوطنية لحقوق الإنسان |url=http://portal.www.gov.qa/wps/portal/directory/agency/nationalhumanrightscommittee |access-date=8 August 2015 |publisher=Qatar e-Gov |language=ar}}</ref> Hanyoyin su na inganta ka'idodin haƙƙin ɗan adam na ƙasar sun haɗa da ba da gudummawa ga shirye-shiryen bincike da suka shafi haƙƙin ɗanɗano, gudanar da karatu, da kuma ba da shawara da shawarwari ga hukumomin majalisa.<ref>{{Cite web |title=Vision and mission |url=http://www.nhrc-qa.org/en/about-nhrc/vision-and-mission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150827043203/http://www.nhrc-qa.org/en/about-nhrc/vision-and-mission/ |archive-date=27 August 2015 |access-date=8 August 2015 |publisher=National Human Rights Committee}}</ref>
== Tarihin tarihi ==
Jadawalin da ke gaba yana nuna ƙimar Qatar tun 1972 a cikin rahoton Freedom in the World, wanda Freedom House ke bugawa kowace shekara. Ƙimar 1 "kyauta" ne; 7, "ba kyauta ba".<ref name="FH1972">{{Cite web |last=[[Freedom House]] |year=2012 |title=Country ratings and status, FIW 1973–2012 |url=http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/FIW%20All%20Scores%2C%20Countries%2C%201973-2012%20%28FINAL%29.xls |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424223549/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/FIW%20All%20Scores%2C%20Countries%2C%201973-2012%20%28FINAL%29.xls |archive-date=24 April 2012 |access-date=2012-08-22 |format=XLS}}</ref>
{| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="text-align:center"
|+Historical ratings
!Year
!Political Rights
!Civil Liberties
!Status
!Emir
|-
| style="text-align:left;" |1972
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |[[Shehu|Sheikh]] Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1973
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1974
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1975
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1976
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1977
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1978
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1979
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1980
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1981
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1982
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1983
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1984
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1985
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1986
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1987
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1988
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |5
| style="background:#ff9;" |Partly Free
| style="background:#ff9;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1989
| style="background:#99f;" |7
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1990
| style="background:#99f;" |7
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1991
| style="background:#99f;" |7
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1992
| style="background:#99f;" |7
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1993
| style="background:#99f;" |7
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1994
| style="background:#99f;" |7
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Khalifa bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1995
| style="background:#99f;" |7
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |[[Shehu|Sheikh]] Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1996
| style="background:#99f;" |7
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1997
| style="background:#99f;" |7
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1998
| style="background:#99f;" |7
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |1999
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2000
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2001
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2002
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2003
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2004
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2005
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2006
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2007
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2008
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2009
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2010
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2011
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2012<ref>{{Cite web |last=[[Freedom House]] |date=2013 |title=Freedom in the World 2013: Democratic Breakthroughs in the Balance |url=https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/FIW%202013%20Booklet.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402173735/https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/FIW%202013%20Booklet.pdf |archive-date=2 April 2015}}</ref>
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2013<ref>{{Cite web |last=[[Freedom House]] |date=2014 |title=Freedom in the World 2014 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/FIW2014%20Booklet.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150712034045/https://freedomhouse.org/sites/default/files/FIW2014%20Booklet.pdf |archive-date=12 July 2015}}</ref>
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Hamad bin Khalifa Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2014<ref>{{Cite web |last=[[Freedom House]] |date=2015 |title=Freedom in the World 2015 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/01152015_FIW_2015_final.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151018160403/https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/01152015_FIW_2015_final.pdf |archive-date=18 October 2015}}</ref>
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |[[Shehu|Sheikh]] [[Tamim bin Hamad Al Thani]]
|-
| style="text-align:left;" |2015<ref>{{Cite web |last=[[Freedom House]] |date=2016 |title=Freedom in the World 2016 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/FH_FITW_Report_2016.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205095411/https://freedomhouse.org/sites/default/files/FH_FITW_Report_2016.pdf |archive-date=5 February 2016}}</ref>
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2016<ref>{{Cite web |last=[[Freedom House]] |date=2017 |title=Freedom in the World 2017 |url=https://freedomhouse.org/sites/default/files/FH_FIW_2017_Report_Final.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170727054703/https://freedomhouse.org/sites/default/files/FH_FIW_2017_Report_Final.pdf |archive-date=27 July 2017}}</ref>
| style="background:#99f;" |6
| style="background:#99f;" |5
| style="background:#99f;" |Not Free
| style="background:#99f;" |Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2017{{Ana bukatan hujja|date=December 2022}}
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2018{{Ana bukatan hujja|date=December 2022}}
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2019{{Ana bukatan hujja|date=December 2022}}
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2020{{Ana bukatan hujja|date=December 2022}}
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani
|-
| style="text-align:left;" |2021{{Ana bukatan hujja|date=December 2022}}
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |
| style="background:#99f;" |Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani
|}
== Dubi kuma ==
* [[Kungiyoyin kare hakkin dan adam da Gabas ta Tsakiya|'Yancin Dan Adam a Gabas ta Tsakiya]]
== Bayanan da aka ambata ==
== Haɗin waje ==
* [https://www.theguardian.com/global-development/2014/feb/26/qatar-foreign-workers-slave-conditions Ma'aikatan cikin gida na kasashen waje na Qatar da ke fuskantar yanayin bayi]
* [https://www.theguardian.com/world/2014/feb/26/broken-promises-qatar-migrant-workers Alkawuran da aka karya: Ma'aikatan ƙaura na Qatar da aka kama a cikin tsarin kafala]
* [https://www.amnesty.org/en/countries/middle-east-and-north-africa/qatar/report-qatar/ Rahoton Amnesty International na 2016/17 game da 'Yancin Dan Adam na Qatar]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
2cse0vq8au15062ljm4kordqh0kzsd0
Alhassan Abdul-Fatawu
0
115009
832354
720195
2026-05-08T07:45:44Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832354
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Abdul-Fatawu Alhassan''' (an haife shi a ranar 25 ga watan Nuwamba shekara ta 1982) [[lauya]] ne kuma [[ɗan siyasa]] Ɗan ƙasar [[Ghana]]. Shi memba ne na majalisar dokoki na mazabar Yendi a [[Yankin Arewaci (Ghana)|Yankin Arewacin Ghana]]. An zabe shi a kan tikitin Majalisar Dinkin Duniya (NDC) a lokacin babban zaben 2024 kuma ya hau mulki a watan Janairun 2025. <ref>{{Cite web |date=8 December 2024 |title=NPP's Farouk Mahama loses Yendi seat to NDC |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/NPP-s-Farouk-Mahama-loses-Yendi-seat-to-NDC-1963210 |access-date=July 24, 2025 |website=ghanaweb.com}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Alhassan a garin [[Yendi]] dake yankin Arewacin kasar Ghana. Ya halarci makarantar Yendi Senior High School, ya kuma kammala jarrabawar sa na sakandare (SSSCE) a shekarar 2004. Ya yi digiri na biyu a fannin fasaha a Jami'ar Ghana, inda ya kammala a shekarar 2009. Daga nan ya samu digiri na biyu a fannin shari'a a Ghana Institute of Management and Public Administration (GIMPA) a Ghana a 2017 sannan ya yi digiri na biyu a fannin Shari'a a Ghana. (LL.M) digiri a Jami'ar Ghana, a 2024.. <ref name="pog">{{Cite web |title=Parliament of Ghana |url=https://www.parliament.gh/members?mp=94250 |access-date=2025-07-24 |website=www.parliament.gh}}</ref>
== Ayyuka ==
Kafin ya shiga majalisa, Alhassan ya rike mukamai daban-daban na shari'a da gudanarwa. Ya yi aiki a matsayin Babban Mataimakin Gudanarwa a [[Jami'ar Nazarin Ci Gaban]] kuma daga baya ya zama Manajan Abokin Hulɗa a Fatawu Jofa @ Law. Ya kuma yi aiki a matsayin mai ba da shawara kan bin ka'idoji a Scancom Plc. Alhassan ya yi takara kuma ya lashe kujerar majalisar dokokin Yendi a babban zaben 2024 a kan tikitin Majalisar Dinkin Duniya kuma ya fara wa'adinsa na farko a majalisar a watan Janairun 2025. A halin yanzu yana aiki a matsayin memba na Kwamitin Ilimi da Kwamitin Kasuwanci na Backbenchers. <ref name="pog"/> <ref>{{Cite web |title=Northern Region Summary - 2024 Elections |url=https://www.modernghana.com/ghanahome/ghanavotes/2024/result_regions.asp?region_id=18 |access-date=2025-07-24 |website=www.modernghana.com}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Djanie |first=Sandra Adei |date=2024-12-08 |title=Election 2024: Game over as several NPP titans fall heavily |url=https://www.theghanareport.com/election-2024-game-over-as-several-npp-titans-fall-heavily/ |access-date=2025-07-24 |website=The Ghana Report |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ghana 2020 Election - Yendi Constituency Parliament Results |url=https://directory.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/northern/yendi |access-date=2025-07-24 |website=directory.peacefmonline.com |language=en}}</ref>
[[Rukuni:Haifaffun 1982]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
== Manazarta ==
jm1sinqak3r49wxaiw7vwj63r8nibgw
Ambaliyar ruwa ta Atiwa ta 2011
0
117338
832460
741107
2026-05-08T11:03:42Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832460
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Ambaliyar Gundumar Atiwa ta 2011 ta faru ne da sassafe na Litinin, 20 ga Yuli, 2011, a Yankin Gabashin Ghana. Ruwan sama mai yawa na kimanin sa'o'i 10 na ruwan sama ya sa Kogin Birim ya cika bakin kogin, wanda ya haifar da ambaliyar gidaje da gonaki a cikin al'ummomi daban-daban.<ref>{{Cite web |last=Amoako |first=Henry Kwadwo |date=2020-06-10 |title=A History of Dangerous Floods in Ghana. |url=https://african-research.com/research/a-history-of-dangerous-floods-in-ghana/ |access-date=2024-09-11 |website=African Research Consult |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Garuruwan da suka fi shafa sun hada da Anyinam, Asaman Tamfoe, Osonase, Abomosu, Jejeti, Akwabooso, da Asunafo, duk suna cikin Gundumar Atiwa.<ref>{{Cite web |title=Ghana Review International - A Free News agency for Ghanaian News |url=https://www.ghanareview.com/Restyle/index2.php?class=News&date=2011-07-22&id=49310 |access-date=2024-09-12 |website=www.ghanareview.com}}</ref> Ambaliyar ta haifar da mummunar lalacewa ga ababen more rayuwa, gidaje, da filayen noma, ta kori mazauna da yawa da kuma yanke wasu garuruwa daga sauran ƙasar saboda hanyoyin shiga da ba za a iya wucewa ba.
Ruwan ambaliyar ya mamaye manyan yankuna na gonaki, ya lalata amfanin gona kuma ya kori manoma waɗanda suka dogara da aikin gona don rayuwarsu. An kuma kwashe tafkunan kifi da ke gefen Anyinam, wanda ke dauke da nau'ikan kifi sama da 2,000, wanda ya kara da tattalin arzikin bala'in.<ref name=":0">{{Cite web |last=Online |first=Peace FM |title=Atiwa Flooded |url=https://mobile.peacefmonline.com/pages/local/social/201107/57700.php?storyid=100&#google_vignette |access-date=2024-09-11 |website=Peacefmonline.com - Ghana news |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911124909/https://mobile.peacefmonline.com/pages/local/social/201107/57700.php?storyid=100&#google_vignette |url-status=dead }}</ref> A Jejeti, kantin magani na asibitin yankin ya sami mummunar lalacewa, tare da ambaliyar ruwa da ke lalata magunguna da kayayyaki masu mahimmanci. Mazauna yankunan da abin ya shafa sun ba da labarin asarar kayan mutum da kayan gida, da yawa daga cikinsu sun lalace ba tare da dawowa ba ta hanyar ambaliyar ruwa.
An bayar da rahoton mutuwar mutane biyar, <ref>{{Cite web |title=Five reported dead in Eastern Region floods |url=https://www.justiceghana.com/index.php/en/special-reports/1816-five-reported-dead-in-eastern-region-floods |access-date=2024-09-11 |website=www.justiceghana.com}}</ref> sama da mutane 9,000 sun rasa muhallinsu, kuma fiye da gidaje 700 da ambaliyar ta shafa. <ref name=":1">{{Cite web |date=2011-07-26 |title=President Mills Tours Flood Areas In Eastern Region - Ghana {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/ghana/president-mills-tours-flood-areas-eastern-region |access-date=2024-09-11 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref> Babban lalacewar ya kuma shafi gonaki, hanyoyi, da dukiyar mutum, bayan sama da sa'o'i 36 na ruwan sama a wasu sassan [[Yankin Gabashi (Ghana)|Yankin Gabas]].
Babban dalilin ambaliyar shine ruwan sama mai yawa, mazauna yankin sun danganta tsananin bala'in ga ayyukan masu hakar ma'adinai ba bisa ka'ida ba, waɗanda aka sani da masu aikin "Galamsey", tare da Kogin Birim. An bayar da rahoton cewa masu hakar ma'adinai sun karkatar da kogin wanda ke gudana cikin kogi kuma sun gudanar da ayyukan hakar ma-adinai a cikin kogi, <ref name=":0"/> an yi imanin cewa babban gandun daji da yaduwar ruwa sun ba da gudummawa ga kwararar kogin. <ref name=":1"/> Tasirin muhalli na ayyukan hakar ma'adinai ba bisa ka'ida ba ya rage ikon kula da ambaliyar ruwa na kogin, yana sa yankunan da ke kewaye da su su fi fuskantar ambaliyar.
Har ila yau, ambaliyar ta katse sufuri, ta yanke wasu garuruwa daga sauran ƙasar yayin da hanyoyin shiga suka zama marasa wucewa, gami da ɓangaren Anyinam-Nkawkaw na babbar hanyar Accra-Kumasi. Yankunan da ke makwabtaka da Gundumar Fanteakwa da Gunduma ta Gabashin Akim sun sha wahala. Yawancin mazauna sun ba da rahoton asarar gaske, tare da kayan gida da aka lalata da kuma tafkunan kifi kusa da Anyinam, wanda ke dauke da nau'in kifi sama da 2,000, wanda ambaliyar ruwa ta wanke.
A mayar da martani ga bala'in, marigayi [[John Atta Mills|Shugaba John Atta Mills]], tare da ministocin jihohi da jami'ai daga Hukumar Kula da Bala'o'i ta Kasa (NADMO), sun ziyarci wasu yankunan da abin ya shafa.<ref name=":1"/> Yanayin ya sa memba na majalisar (MP) na Atiwa West, [[Kwesi Amoako Atta|Kwasi Amoako-Atta]], ya dauki mataki nan take. Amoako-Atta ya nuna damuwa game da ayyukan hakar ma'adinai ba bisa ka'ida ba a gefen Kogin Birim kuma ya yi kira ga gwamnati ta shiga tsakani don dakatar da waɗannan ayyukan, wanda ya yi imanin ya kara ambaliyar.<ref name=":0"/>
Memba ya daidaita tare da jami'an cikin gida, gami da Hukumar Kula da Bala'o'i ta Kasa (NADMO) da Babban Darakta na Gundumar (DCE), don samar da taimako ga waɗanda abin ya shafa. An ba da umurni ga NADMO da rarraba kayan gaggawa, kamar abinci, ruwa, da kayan mafaka, ga mazauna da suka rasa muhallinsu
==Manazarta==
f5x434cez9agwhs6jbeyaydrrx8qnp2
Ahmed al-Dirdiri Ghandour
0
118327
832275
724598
2026-05-08T02:38:41Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832275
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ahmed al-Dirdiri Ghandour''' (Arabic) shi ne shugaban sadarwa na Sudan kuma ɗan siyasa wanda ke aiki a matsayin Ministan Sadarwa da Canjin Dijital tun daga 28 ga Yulin shekarar 2025. Kafin ya shiga gwamnati, ya rike manyan mukamai na jagorancin a MTN Sudan , wanda ya hada da Manajan Darakta na Sashin Kasuwancin MTN .
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Ghandour ya sami digiri na farko a fannin kimiyyar kwamfuta daga [[Jami'ar Khartoum]] a shekara ta 2004. Daga baya ya samu digiri ta biyu a fannin Gudanar da Kasuwanci (MBA) tare da mai da hankali kan fannin kudi daga wannan jami'ar a shekarar 2018.
== Ayyuka ==
Ghandour ya shiga MTN Sudan da wuri a cikin aikinsa kuma ya ci gaba ta hanyar ayyuka na fasaha da gudanarwa a masana'antar sadarwa. Matsayinsa sun hada da Darakta na Ayyuka masu basira (VAS), Darakta ya na tushen yanar gizo, da Manaja na gaba daya Kasuwancin Kasuwanci (MTN Business) sama da shekaru takwas.<ref name=":0">{{Cite web |last=himo |first=himo |date=2025-07-28 |title=السيرة الذاتية للمهندس أحمد الدرديري غندور وزير الاتصالات والتحول الرقمي – جمهورية السودان |url=https://akher-khabar.com/archives/40279 |access-date=2025-10-20 |website=آخر خبر |language=ar}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2025-07-28 |title=Who is Ahmed Al -Dardiri Ghandour, Minister of Communications in Sudan - zooll net english |url=https://en.zooll.net/who-is-ahmed-al-dardiri-ghandour-minister-of-communications-in-sudan/ |access-date=2025-10-20 |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Ministan Sadarwa da Canjin Dijital ===
Firayim Minista [[Kamil Idris]] ya nada Ghandour a majalisar ministoci a ranar 28 ga Yulin 2025 a matsayin wani ɓangare na sake fasalin da aka yi niyyar ci gaba da ajandar dijital ta Sudan. A ranar 8 ga watan Agustan shekarar 2025, ya jagoranci taron majalisar ma'aikatar da aka yi a Port Sudan, inda tattaunawar ta mayar da hankali kan sake ginawa bayan yakin ta hanyar fasaha.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
80mbv1akx46ldr9g7gp6y639ui74pb7
Aithne Rowse
0
118789
832282
788576
2026-05-08T03:37:15Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832282
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aithne Rowse''' (an haife ta a shekara ta 1968?) ita ce likitan rigakafi wacce ita ce mace ta farko a Afirka ta Kudu da ta zauna a lokacin hunturu a [[Antatika|Antarctica]].
== Tarihin Rayuwa ==
Rowse ta girma a [[Johannesburg]] kuma ta yi karatun digiri a Makarantar Kiwon Lafiya [[Jami'ar Witwatersrand|ta Jami'ar Wits]]. Ta yi aiki a Asibitin [[Johannesburg]] kuma a matsayin mai maganin sa barci a asibitin Chris Hani Baragwanath da ke Diepkloof. <ref>{{Cite web |title=Dr Rowse, Aithne Helen - Anaesthetist {{!}} Medical Network |url=https://www.medicalnetwork.co.za/Profile/21356/Dr-Rowse-Aithne-Helen |access-date=2020-02-01 |website=www.medicalnetwork.co.za |archive-date=2020-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201111526/https://www.medicalnetwork.co.za/Profile/21356/Dr-Rowse-Aithne-Helen |url-status=dead }}</ref> Ta ba da shawarar mafi kyawun aiki a dabarun yawon shakatawa. <ref>{{Cite journal |last=Rowse |first=Aithne |date=November 2002 |title=Editorial |url=http://www.sajaa.co.za/index.php/sajaa/article/view/111/119 |journal=Southern African Journal of Anaesthesia & Analgesia}}</ref>
=== Antarctica ===
A cikin shekarar 1979, Ba'amurkiya Michele Eileen Raney ita ce likita ta farko da ta kasance a Antarctica duk shekara lokacin da ta zauna a lokacin hunturu a Kudancin Pole. <ref>{{Cite web |title=Women Explorers of Antarctica {{!}} Ice Queens {{!}} Grand Travel |url=https://www.gct.com/community/the-inside-scoop/travel-trivia/ice-queens |access-date=2020-02-03 |website=www.gct.com |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
[[Fayil:SANAE_IV_from_above_the_northern_buttress.jpg|thumb|SANAE IV daga saman gindin arewa]]
Rowse ita ce mace ta farko a Afirka ta Kudu da ta wuce lokacin sanyi a Antarctica a cikin shekarar 1997 lokacin da take da shekaru 29. <ref>{{Cite web |title=Women in Antarctica until the '90s |url=https://www.experienceantarctica.com/experiences/women-in-antarctica-until-the-90s |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201111524/https://www.experienceantarctica.com/experiences/women-in-antarctica-until-the-90s |archive-date=2020-02-01 |access-date=2020-02-01 |website=Experience Antarctica |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Antarktika is ook 'n plek vir sussies |url=https://m.news24.com/rapport/Weekliks/Nuus/Antarktika-is-ook-n-plek-vir-sussies-20120113 |access-date=2020-02-01 |website=m.news24.com}}</ref> <ref>{{Cite web |last=kennedy |date=2015-10-19 |title=Antarctica Base (SANAE IV) |url=https://blogs.sun.ac.za/antarcticlegacy/about-2/sanae-iv/ |access-date=2020-03-08 |website=Antarctic Legacy of South Africa |language=en-US}}</ref> Kuma ita ce mace ta farko da aka zaɓa don shiga kowace tawagar SANAE. Ta kasance cikin gungun mutane goma da suka kasance ruƙuni na farko da suka yi lokacin hunturu a sansanin SANAE IV na Afirka ta Kudu. <ref>{{Cite web |last=Planet |first=Lonely |title=Station Facilities in Sanae IV |url=https://www.lonelyplanet.com/sanae-iv/background/other-features/f3c93c86-d45a-4b8b-bca2-4fdb35755afb/a/nar/f3c93c86-d45a-4b8b-bca2-4fdb35755afb/1333109 |access-date=2020-02-01 |website=Lonely Planet |language=en}}</ref> Rowse likita ce ga ƙungiyar kuma shirye-shiryenta don aikin yana nufin cewa ta ɗauki kwasa-kwasan da yawa don sanin kowane fanni na maganin gaggawa. Kafin isowar, Rowse bata haɗu da ko ɗaya daga cikin membobin ƙungiyar ba na wannan shekarar. <ref name=":1">{{Cite web |date=12 March 2010 |title=David Frank Transcript |url=http://alp.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/123456789/2179/frank_david_transcript.pdf?sequence=5&isAllowed=y}}</ref> Bayan haka, Rowse ta auri ɗan wasan ƙungiyar Hein de Beer. <ref name=":1" />
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
tsjy91gcejkua48ft36xe4i3c4qm7c5
Afrocarpus falcatus
0
121875
832268
786525
2026-05-08T00:54:44Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832268
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Afrocarpus falcatus (syn. Podocarpus falcatus) nau'in itace ne a cikin dangin Podocarpaceae. Yana da asali daga dazuzzukan tsaunukan kudancin Afirka, inda ake yaɗuwa a Malawi, Mozambique, Afirka ta Kudu, da Eswatini. Sunaye da aka fi sani sun haɗa da yellowwood, bastard yellowwood, outeniqua yellowwood,[1] African Pine tree, crying yew,[2] Afrikaans: outeniekwageelhout, kalander, Sotho: mogôbagôba, Xhosa: umkhoba da Zulu: umsonti.[3] Yana yaɗuwa, a wasu yankuna yana da yawa, kuma ba a ɗaukarsa a matsayin abin barazana ba, amma itace ne mai kariya a Afirka ta Kudu.[3] Ana noma shi a matsayin itacen ado, musamman a Afirka ta Kudu, da kuma wasu lokutan a ƙasashen waje.[2]
== Bayyanawa ==
<nowiki>Wannan itace mai tsayi ne sau da yawa yana girma har zuwa kimanin mita 45 (148 tsayi, amma an san shi ya kai " data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"cvt","href":"./Template:Cvt"},"params":{"1":{"wt":"25"},"2":{"wt":"m"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwSg" typeof="mw:Transclusion">25" data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"cvt","href":"./Template:Cvt"},"params":{"1":{"wt":"60"},"2":{"wt":"m"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwRQ" typeof="mw:Transclusion">60 m (200 . A mafi girman tsaunuka kuma fallasa, mazaunin bakin teku da wuya ya wuce 25 ft) tsawo. Akwatin na iya zama 2 zuwa 3 in zuwa 9 in) fadi, kuma yana da launin toka-launin zuwa ja. Yana da santsi kuma yana kan ƙananan rassan, amma yana ƙara ƙanƙanta a kan tsofaffin rassan.</nowiki><ref name="plantz">{{Cite web |last=Klapwijk |first=Nick |date=April 2020 |orig-date=November 2002 |title=''Afrocarpus falcatus'' |url=https://pza.sanbi.org/afrocarpus-falcatus |website=plantzafrica.com |publisher=Pretoria National Botanical Garden}}</ref> Ana shirya ganye juzu'i a kan rassan. Suna da ƙananan kuma suna da kunkuntar, har zuwa {{Cvt|4.5|cm}} in) tsawo da kimanin 6 in) fadi. Suna da kore zuwa rawaya, ba tare da gashi ba, kuma suna da fata kuma suna da ɗanɗano ƙanshi. Yana da nau'in dioecious, tare da tsarin namiji da mace a kan tsire-tsire daban-daban. Maza yana da launin ruwan kasa tare da sikelin juyawa kuma yana auna 5 zuwa 15 in) tsawo da 3 mm ( in) fadi. Yana girma daga axils na ganye. Kwayar mace tana da sikelin daya dauke da iri daya kimanin 1 zuwa 2 in) tsawo. Iri mai launin toka-kore yana kama da drupe tare da rigar katako da aka rufe da nama, fata mai resinous.<ref name="prota"/>{{Cvt|6|mm|in}}{{Cvt|3|mm|in}}
Wasu daga cikin manyan mutane suna faruwa a cikin gandun daji na Knysna-Amatole, inda wasu samfurori suka wuce shekaru 1,000.
== Ilimin halittu ==
Itacen mata suna ba da 'ya'yansu ba bisa ka'ida ba, kawai a kowace 'yan shekaru. Yankin jiki na strobilus (ko "cone") yana rufe dukkan iri, kuma yana girma zuwa launin rawaya, lokacin da ya sami taushi, mai kama da jelly. Manyan wakilai na watsa iri sune jemagu na 'ya'yan itace, waɗanda ke cin naman nama amma suna watsar da tsaba mai wuya, mai katako.<ref name="prota"/> Tsuntsaye da yawa suna cin 'ya'yan itace, kamar su Cape Parrot, turaco mai launin ruwan kasa, Knysna turaco, Turaco na Ross, Kurciya ta zaitun ta Afirka, kurciya mai launin kore ta Afirka, da kurciya mai tagulla ta gabas.<ref name="plantz"/> Dabbobi da ke cin abinci a kan tsaba sun hada da birai, bushpigs, hornbills, Turacos, da rodents. Wadannan bazai zama masu tasiri ba, saboda ya bayyana cewa tsaba da suka wuce cikin hanji na dabba ba sa tsiro da kyau.<ref name="prota" />
An gano itacen don karɓar bakuncin mycorrhizae na arbuscular.<ref name="prota">{{Cite web |title=''Afrocarpus falcatus'' (Thunb.) C.N.Page |url=http://www.prota4u.org/protav8.asp?g=pe&p=Afrocarpus+falcatus+ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120530105634/http://www.prota4u.org/protav8.asp?g=pe&p=Afrocarpus+falcatus+ |archive-date=2012-05-30 |website=Plant Resources of Tropical Africa (PROTA)}}</ref>
Yana iya girma a matsayin itace mai zaman kansa, a cikin ƙananan ɗakunan, ko a cikin manyan ɗakunan. An haɗa shi da [[Juniperus procera|Juniperus procera">Juniper na Afirka]] (Juniperus procera). <ref name="prota"/>
== Amfani da shi ==
[[Katako|itace]], sau da yawa ana kiransa podo ko yellowwood, yana da kyau don gini, musamman ginin jirgi. Hakanan an sanya shi cikin katako kuma ana amfani dashi don yin samfuran da yawa, gami da kayan ɗaki, akwatuna, tukwane, kayan wasa, kayan aikin gona, kayan kida, da haɗin jirgin ƙasa. Ana amfani dashi wajen gina gidaje. Hakanan ana amfani dashi azaman itace.<ref name="prota"/> Wasu misalai na tsohuwar katako na Afirka ta Kudu an halicce su da itacen wannan itace.<ref name="plantz"/> Ana kuma amfani da itace don yin allon bene da tubalan parquet. Yankin ya ƙunshi 3-4% tannin kuma ana amfani dashi don fata fata. Itacen yana da amfani, amma ba mai ɗorewa ba, saboda yana da saukin kamuwa da ƙwayoyin cuta masu launin shudi, ƙwayoyin ƙwayoyin tsaunuka, da ƙwayoyi.<ref name="prota" />
Ana iya cin iri, amma yana da resinous. An yi amfani da bark da tsaba a cikin maganin gargajiya na Afirka. Ana noma itacen a matsayin kayan ado da kuma iska, da kuma hana [[Zaizayar Kasa|rushewa]]. An yi amfani da shi azaman Itacen Kirsimeti.<ref name="prota"/>
== Karewa ==
Nau'in ya kasance mai saukin kamuwa da katako, aikin da mai yiwuwa ya yi ikirarin manyan samfurori da yawa. A wasu sassan Afirka ta Kudu katako ya daina, amma a wasu yankuna ba a san halin da ake ciki ba. Gabaɗaya, ba a ɗauke shi barazana a yanzu ba.
== Gidan wasan kwaikwayo ==
== Manazarta ==
{{Reflist|33em}}
== Haɗin waje ==
* [http://www.plantzafrica.com/plantnop/podocarpfalcat.htm PlantZAfrica.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100225172737/http://www.plantzafrica.com/plantnop/podocarpfalcat.htm |date=2010-02-25 }} An adana shi 2010-02-25 a
* [https://web.archive.org/web/20131019233515/http://www.biodiversityexplorer.org/plants/coniferophyta/podocarpaceae/afrocarpus_falcatus.htm Mai Binciken Biodiversity]
* [https://archive.today/20130916195157/http://www.ispot.org.za/species_dictionary/Afrocarpus%20falcatus Hotuna akan iSpot]
* [http://saforestryonline.co.za/articles/natural_forests/outeniqua_yellowwood_the_majestic_tree_of_our_natural_forests/ Mujallar Forestry ta SA]
{{Taxonbar|from=Q916650}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
cv76rh3x8rmixgyv461wlmevooxf1r4
Alfredo Sirkis
0
124256
832336
799921
2026-05-08T07:38:30Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832336
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Alfredo Helio Syrkis''' <ref>{{Cite web |title=Profile at Câmara Municipal do Rio de Janeiro |url=http://www.camara.rj.gov.br/vereador_informacoes.php?m1=inform&cvd=135&np=AlfredoSirkis&nome_politico=Alfredo%20Sirkis |website=www.camara.rj.gov.br |access-date=2025-12-25 |archive-date=2020-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200712042706/http://www.camara.rj.gov.br/vereador_informacoes.php?m1=inform&cvd=135&np=AlfredoSirkis&nome_politico=Alfredo%20Sirkis |url-status=dead }}</ref> (8 Disamba 1950 - 10 Yuli 2020) marubuci ne na Brazil (wanda ya lashe lambar yabo ta Jabuti, a 1981), <ref>{{Cite web |title=Grupo Editorial Record |url=http://www.record.com.br/autor_entrevista.asp?id_autor=135&id_entrevista=27 |website=Record.com.br }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ɗan jarida, manajan muhalli na birane kuma tsohon ɗan majalisa, <ref>{{Cite web |title=Deputado Alfredo Sirkis |url=http://www2.camara.leg.br/atividade-legislativa/comissoes/comissoes-permanentes/credn/arquivos/deputado-alfredo-sirkis |website=2.camara.leg.vbr}}</ref> bayan ya yi aiki a matsayin shugaban Kwamitin Majalisar Canjin Yanayi na Haɗin Kai - CMMC, <ref>{{Cite web |title=Alfredo Sirkis vai presidir Comissão Mista sobre Mudanças Climáticas |url=http://www2.camara.leg.br/camaranoticias/noticias/MEIO-AMBIENTE/465760-ALFREDO-SIRKIS-VAI-PRESIDIR-COMISSAO-MISTA-SOBRE-MUDANCAS-CLIMATICAS.html |website=2.camara.leg.br}}</ref> kuma mataimakin shugaban Hukumar Harkokin Waje da Tsaro ta Kasa. Ya kasance dan takarar shugaban kasa na Green Party na Brazil a zaben 1998. A shekara ta 2010, an zabe shi a majalisar dokokin Brazil (2011-2014) amma ya yanke shawarar kada ya sake tsayawa takara a shekarar 2014.
== Marubuci kuma ɗan jarida ==
Alfredo Sirkis ya wallafa littattafai goma, ciki har da littattafai biyu mafi kyawun ƙasa, Os Carbonários, wanda aka ba shi a 1981, babban kyautar wallafe-wallafen Brazil - Prêmio Jabuti - da Roleta Chilena. Littafinsa na baya-bayan nan shine Descarbonário da aka buga a Brazil wanda ke da fassarar Turanci Decarbonizer da za a buga nan ba da daɗewa ba. Ya tattauna canjin 'Yanci' da kuma gwagwarmayarsa ta shekaru 30 a kan batun. Ya kasance mai haɗin gwiwar jaridu na Brazil: O Globo, Folha de São Paulo, O Estado de São Paulo. Ya kuma rubuta rubutun fina-finai don talabijin da sinima. Sirkis ya yi aiki a matsayin ɗan jarida tun lokacin da yake gudun hijira: Libération da Le Monde Diplomatique (1973-79, Faransa), Expresso, Diario Popular, Republica, A Gazeta da Semana, Jornal Novo, Cadernos do Terceiro Mundo (1994-99 - Portugal) sannan a Brazil: Veja (1982-83) da Istoé (1993).
== Ayyukan cikin gida ==
An zabe shi sau hudu a [[Ƙaramar hukuma|Majalisar Birnin]] Rio de Janeiro (88, 92, 96 da 2008) kuma ya yi aiki a matsayin Kwamishinan Rio na Muhalli (1993-1996) da kuma Gudanar da Birane (2001-2006) tare da shugabancin Cibiyar Shirye-shiryen Birane ta Pereira Passos (IPP).
== Mai ba da shawara ==
Ya kasance dan majalisa mafi yawan kuri'u a shekarar 1988 kuma an sake zabarsa a shekarar 1992, 1996, da 2008. A matsayinsa na dan majalisa ya kirkiro Yankunan Kare Muhalli (APA) na [[Prainha (Rio de Janeiro)|Prainha]], Bosque da Freguesia da Lagoa de Marapendi.<ref>{{Cite web |title=Grupo Editorial Record |url=http://www.record.com.br/autor_entrevista.asp?id_autor=135&id_entrevista=27 |website=Record.com.br }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ya kasance mai ba da rahoto ga surori na muhalli na Kundin Tsarin Mulki na Municipal da Shirin Directory kuma marubucin abin da ake kira Sirkis Law: masu karfafa haraji don ayyukan muhalli, wanda ya taimaka wajen kafa Global Forum 9, taron jama'a a lokacin 1992 Earth Summit, a Rio. Ya jagoranci kwamitin bincike na majalisa game da ayyukan tsaro masu zaman kansu ba bisa ka'ida ba, kuma ya kasance Kwamishinan Muhalli.
== Kwamishinan Gudanar da Birane da Shugaban IPP ==
Ya kasance kwamishinan gudanar da birane kuma shugaban IPP - Pereira Passos Urban Planning Institute (2001 zuwa 2006). Kungiyarsa ta haɓaka shirin manyan ayyukan birane 18 don sake farfado da yankin tashar jiragen ruwa. Ya inganta sake gina Circo Voador - warware wani mummunan rikici na birane - ya sauƙaƙa gina Cidade do Samba, Vila Olimpica da Gamboa da Cibiyar Taron a Cidade Nova. Ya kafa manufofi masu kariya ga unguwanni na Jardim Botânico, Botafogo da Lagoa. Ya tsara Majalisar Birnin Siyasa ta Birane (Compur) kuma ya kirkiro Tsarin Gudanar da Birni (CRU) wanda ya shiga tsakani a cikin favelas 61 da ke kafa dokoki don gina doka don haɗa waɗannan al'ummomin zuwa birni.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutattun 2020]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
na3j11seds5lw7ci90pddiuxw7zodtj
Alaa Mubarak
0
124322
832289
750988
2026-05-08T05:35:36Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832289
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Alaa Mohammed Hosni El Sayed Mubarak''' (Arabic; Masar Arabic da larabci: [[[[[[[[]]]]]]]]]]] dan kasuwa ne na Masar kuma babba ne na' ya'ya maza biyu na [[Hosni Mubarak]], tsohon Shugaban Masar wanda ya yi aiki daga 1981 zuwa 2011, da matarsa, Suzanne Mubarak .<ref>{{Cite web |last=Integrity) |first=Margarita Torres (Center for Public |title=Passport of Alaa Mubarak |url=https://www.documentcloud.org/documents/2779795-Mubarak-Alaadoc1.html |access-date=6 December 2017 |website=documentcloud.org |archive-date=6 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206210343/https://www.documentcloud.org/documents/2779795-Mubarak-Alaadoc1.html |url-status=dead }}</ref> {{IPA|arz|ʕæˈlæːʔ mæˈħæmmæd ˈħosni (ʔe)sˈsæjjed moˈbɑːɾɑk}}{{IPA|arz|ʕæˈlæːʔ mæˈħæmmæd ˈħosni (ʔe)sˈsæjjed moˈbɑːɾɑk}}{{IPA|arz|ʕæˈlæːʔ mæˈħæmmæd ˈħosni (ʔe)sˈsæjjed moˈbɑːɾɑk}}
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Alaa Mubarak ne a Alkahira ga Suzanne Mubarak da [[Hosni Mubarak]], wanda ya zama Shugaban Masar a 1981, wanda aka kore shi a 2011. Alaa ta halarci Kwalejin St. George, Alkahira kuma ta kammala karatu daga Jami'ar Amurka da ke Alkahira.
== Ayyuka ==
Alaa ya ci gaba da kasancewa mafi ƙanƙanta fiye da ƙanensa, Gamal wanda ke da hannu a siyasa kafin Juyin juya halin Masar na 2011.
A shekara ta 2011, an kama shi tare da mahaifinsa da ɗan'uwansa kuma uku daga cikinsu daga baya aka yanke musu hukunci saboda cin hanci da rashawa a shekara ta 2014. An saki Alaa da ɗan'uwansa a watan Oktoba 2015 bayan sun kammala hukuncin da aka yanke musu na shekaru uku a kurkuku, wanda ya haɗa da lokacin da aka riga aka yi musu.<ref>{{Cite web |date=12 October 2015 |title=Egypt court orders release of Hosni Mubarak's sons |url=https://www.theguardian.com/world/2015/oct/12/egypt-court-hosni-mubarak-sons-gamal-alaa-release-corruption-conviction |website=The Guardian |agency=Associated Press}}</ref><ref>{{Cite web |last=Messieh |first=Nancy |date=2015-10-13 |title=Top News: Gamal, Alaa Mubarak to be Released From Prison |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/menasource/top-news-gamal-alaa-mubarak-to-be-released-from-prison/ |access-date=2025-03-26 |website=Atlantic Council |language=en-US}}</ref> Tarayyar Turai ta sanya takunkumi a kan dukkansu uku, kuma ta kulle duk kadarorin da Mubarak ya bayyana. Kotun Tarayyar Turai daga baya ta soke takunkumin da aka ɗora wa dangin Mubarak wanda ya dogara da wannan hukunci da sauran shari'o'in da aka yi a kotunan Masar.<ref name=":1">{{Cite web |date=6 April 2022 |title=Judgment of European Union Court of Justice, 6 April 2022 |url=https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=257421&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=745490}}</ref>
Kotun Tarayyar Turai ta gano cewa ba a girmama haƙƙin Mubarak na karewa da haƙƙin ingantaccen kariya ta shari'a a wannan shari'ar ba. Kotun ta yanke hukuncin cewa Majalisar Tarayyar Turai ta kasa tabbatar da ko an girmama haƙƙin Mubarak a duk hanyoyin Masar da dokoki don soke takunkumin da aka ɗora wa iyalin.<ref name=":2">{{Cite web |date=3 December 2020 |title=Judgment of the European Union Court of Justice, 3 December 2020 |url=https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=234941&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=16096737}}</ref><ref>{{Cite web |last=Integrity) |first=Margarita Torres (Center for Public |title=Passport of Alaa Mubarak |url=https://www.documentcloud.org/documents/2779795-Mubarak-Alaadoc1.html |access-date=6 December 2017 |website=documentcloud.org |archive-date=6 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206210343/https://www.documentcloud.org/documents/2779795-Mubarak-Alaadoc1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=":1"/>
An ambaci sunan Alaa Mubarak a cikin alaƙa da Takardun Panama . A cikin 2013, ayyukan kudi na tsibirin Virgin Islands na Burtaniya sun gano cewa Alaa Mubarak ya mallaki 'Pan World Investments', asusun saka hannun jari ga dangin Mubarak kusan dala biliyan 1 wanda Mossack Fonseca ya kafa, wanda ya ce Credit Suisse ne ya gabatar da shi.
== Rayuwa ta mutum ==
Mubarak ya auri Heidy Rasekh, tare da wanda ya haifi 'ya'ya maza biyu, Muhammad da Omar Alaa Mubarak . Muhammad ya mutu a ranar 18 ga Mayu 2009, yana da shekaru 12. An sanar da cewa ya sha wahala daga 'babban matsalar kiwon lafiya', wanda aka gano a matsayin [[Brain haemorrhage|zubar da jini a kwakwalwa]]. An bincika shi a asibitin soja na Maadi na sa'o'i biyu kafin a kai shi Paris don ƙarin kulawa, inda daga baya ya mutu. An dawo da jikinsa kuma an binne shi a Alkahira.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1960]]
==manazarta ==
pnzthlvse4buq769xn1b0x2tbl9d8ov
2021 Wurtzburg wuka
0
126322
831860
756925
2026-05-07T14:08:56Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831860
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
A ranar 25 ga watan Yunin 2021, an yi mummunan rauni a Würzburg, Bavaria, Jamus. Abdirahman Jibril Ali ya kashe mata uku a shagon Woolworth kuma ya ji wa wasu takwas rauni a kan titin waje. Masu kallo sun hana wanda ake zargi ya gudu daga wurin har sai 'yan sanda suka iso, tare da wanda ake zarge da harbi a kafa kafin a kama shi.[1][2]
Jibril Ali, asalinsa daga Somaliya, yana da tarihin rikice-rikice da yawa tun lokacin da ya isa 2015 a matsayin mai neman mafaka a Jamus da kuma alkawura da yawa ba da gangan ba kafin harin. Da farko an yi zargin dalilai na Islama saboda maganganun da Jibril Ali ya yi a lokacin harin, amma daga baya an watsar da shi saboda rashin tabbaci. A cikin 2022, an gano mai aikata laifin ba shi da alhakin aikata laifuka saboda paranoid schizophrenia kuma an yanke masa hukuncin sadaukar da kai na rashin tabbas.[1]
== Harin ==
A ranar 25 ga Yuni 2021, da misalin karfe 17:00 na lokacin gida, wani mutum mara kafa ya shiga shagon Woolworth a kan Barbarossaplatz a tsakiyar Altstadt na Würzburg. Ya tambayi wani mataimakin shagon mai shekaru 39 inda aka nuna wuƙaƙe a cikin wani ɓangare na shagon. Ya kama wuka tare da takobi mai tsawon inci 33 daga sashin kicin, ya ji wa mataimakin shagon rauni kafin ya yi wa wata mace mai shekaru 27 da ke kusa, wacce ke ƙoƙarin buɗe hanyar fita ta gaggawa da aka kulle. Wanda aka azabtar ya kare shi da kwando, bayan haka ya kashe wata mace a cikin sashin tufafi, sannan ya kai hari ga wata uwa da 'yar a cikin sashen tufafin mata. An kashe mahaifiyar da abokin ciniki wanda ya yi ƙoƙari ya shiga tsakani. Yaron mai shekaru 11 ya gudu zuwa ƙofar shagon, inda aka kai mata da wani mai sayarwa hari. Mai aikata laifin ya kai hari ga yawancin wadanda abin ya shafa daga baya, tare da shaidu da ke kwatanta idonsa kamar yadda yake sauyawa tsakanin "mai ƙiyayya da rashin kulawa". <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |last=Lipkowski |first=Clara |date=2022-04-22 |title=Würzburg: Angreifer gesteht beim Prozessauftakt Messerattacke |url=https://www.sueddeutsche.de/bayern/wuerzburg-messerangriff-prozess-bayern-1.5570823 |access-date= |website=Süddeutsche.de |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-27 |title=Blick des Täters: „hasserfüllt“ bis „gleichgültig“ |url=https://www.fraenkischertag.de/region/messerattacke-von-wuerzburg-zeugen-beschreiben-den-taeter-art-150914 |access-date= |website=Fränkischer Tag}}</ref>
Daga nan sai mai kai farmaki ya fita daga shagon kuma ya fara kai farmaki ga masu tafiya a kan titi, da farko ya yi wa wani yaro mai shekaru 16, wanda bai san harin ba saboda sanya belun kunne da hoodie. A waje da banki, mai kai farmaki ya ji wa wani mutum da wata mace rauni. Mai binciken mall din ya gudu bayan mai kai hari, yana ihu inda yake ga masu kallo, tare da akalla mutane goma sha shida da suka shiga cikin bin.<ref name=":10">{{Cite web |title=Würzburg: Weitere Menschen nach Messerattacke ausgezeichnet |url=https://www.radiogong.com/aktuelles/news/lokales/wuerzburg-weitere-menschen-nach-messerattacke-ausgezeichnet |access-date=2025-10-22 |website=Radio Gong Würzburg |language=de-DE }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Da yawa daga cikin rukuni, galibi samari, sun yi amfani da makamai na wucin gadi kamar su brooms, sandunan katako, da kujeru daga gidajen cin abinci da ke kusa.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Kungiyar ta ƙarshe ta kusantar mai kai hari a cikin wani ƙofar da aka rufe a Oberthürstraße . <ref name=":0">{{Cite web |last=Schliefsteiner |first=Paul |last2=Hartleb |first2=Florian |date=February 2022 |title=Dschihadistischer Terror mit tödlichem Ausgang. Eine vergleichende Fallstudie zu Anschlägen in Österreich und Deutschland |url=https://www.bmi.gv.at/104/Wissenschaft_und_Forschung/SIAK-Journal/SIAK-Journal-Ausgaben/Jahrgang_2022/files/Schliefsteiner_2_2022.pdf |website=SIAK-Journal}}</ref> Wani matashi ya yi ƙoƙari ya kwantar da hankalin mai kai hari a [[Harshen Somaliya|Somaliya]], yayin da wasu da yawa suka ba da taimakon farko ga waɗanda suka ji rauni a kan titi.<ref name=":9">{{Cite web |last=Kastner |first=Oliver |date=2021-11-17 |title=Fünf Monate nach der Messerattacke: Helfer von Würzburg geehrt |url=https://wob24.net/messerattacke-wuerzburg-helfer-ausgezeichnet/ |access-date= |website=wob Würzburgs Wochenzeitung |language=de}}</ref> Jami'an 'yan sanda da suka isa sun shiga don kama mai kai hari, wanda ya kai musu hari. Wani jami'in ya harbe bindiga guda daya, ya ji wa mai kai hari rauni a cinya, ya ba da damar kama shi.<ref name="B">{{Cite web |date=25 June 2021 |title=German knife attack: Three dead and five wounded in Würzburg |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-57618354 |via=www.bbc.co.uk}}</ref> Saki ya dauki minti hudu.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
== Wadanda aka azabtar ==
[[Fayil:Blumen_zum_Gedenken_an_den_Messerangrif_von_würzburg.jpg|thumb|Fure ga wadanda abin ya shafa]]
Mutane uku, duk mata, an kashe su kuma sun mutu a wurin da ke cikin shagon. An kashe Steffi W. mai shekaru 24 yayin sayen rigar a shagon don bikin auren abokinta. Christiane H., mai shekaru 49, ɗan ƙasar Brazil-Jamusanci wanda ya ƙaura zuwa ƙasar a farkon 2021, ya mutu yana kare 'yarta. An kashe Johanna H. mai shekaru 82 lokacin da ta yi ƙoƙarin taimaka wa mahaifiyar da yaro.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
Da farko, an ƙidaya mutane bakwai da suka ji rauni, uku daga cikinsu sun ji rauni a cikin shagon. A lokacin shari'ar a 2022, an sabunta adadin wadanda suka ji rauni zuwa tara. Shida daga cikinsu suna da raunuka masu barazana yayin da sauran uku ke da raunuka.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Biyu wadanda abin ya shafa, babba da matashi, maza ne yayin da wasu shida, mata huɗu, matashi, da kuma wanda bai kai shekara ba, mata ne.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Ɗaya daga cikin waɗanda aka ƙidaya a matsayin waɗanda suka ji rauni, jami'in 'yan sanda da aka kai hari, ba shi da wani rauni na jiki. Dukkanin wadanda abin ya shafa an yi musu wuka a kai, wuyansa da / ko jikin mutum.
== Mai aikata laifin ==
The suspect was identified as Abdirahman Jibril Ali<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> (Somali: Cabdiraxmaan Jibriil Cali; Arabic: عبد الرحمن جبريل علي). Born in [[Mogadishu]], he arrived in Italy as an [[Mai Neman Mafaka|asylum seeker]] in early 2015 and moved to Germany in May 2015.<ref name=":0"/> He was generally reported to be 24 years old with the birth year 1997.<ref name=":0" /> In custody and at his later trial, Jibril Ali stated that he was born in December 1989, making him 31 years old at the time of the attack.<ref name=":6">{{Cite web |title=Messerangreifer von Würzburg ist älter als angenommen - WELT |url=https://www.welt.de/vermischtes/article233919742/Messerangreifer-von-Wuerzburg-ist-aelter-als-angenommen.html |access-date=2025-08-15 |website=DIE WELT |language=de}}</ref>
Jibril Ali ya nemi mafaka a Jamus a ranar 21 ga Mayu 2015, yana mai tunani a cikin bukatarsa a [[Chemnitz]] cewa ya gudu saboda barazanar da [[Al-Shabaab (ƙungiyar Mayaƙa)|Al-Shabaab]] ta yi, yana mai da'awar cewa ya rushe harin grenade.<ref name=":7">{{Cite web |last=Steinke |first=Ronen |last2=Mascolo |first2=Georg |last3=Herrmann |first3=Boris |last4=Balser |first4=Markus |date=2021-06-27 |title=Attentat von Würzburg: Schwierige Suche nach Tatmotiv |url=https://www.sueddeutsche.de/politik/wuerzburg-taeter-motiv-islamismus-1.5335164 |access-date= |website=Süddeutsche |language=de}}</ref> An ki amincewa da aikace-aikacen, amma ya sami kariya ta taimako saboda da'awar da ya yi na gurfanar da shi a Somalia. Ya zauna a Saxony a matsayin mazaunin yau da kullun daga 2015 har zuwa 2019.
Jibril Ali an fara kama shi ne ta hanyar tilasta bin doka a ƙarshen 2015, lokacin da aka zarge shi da kai hari kan wani mazaunin a gidansa na mafaka da wuka. Tun da yake shi da ɗayan mutumin da ke da hannu suna da ƙananan raguwa kuma sun ba da shaidar da ta sabawa, an sauke tuhumar kai hari.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
A watan Agustan 2018, Jibril Ali da wani aboki na Afghanistan sun ba da rahoton cewa 'yan Nazi sun kai musu hari a Chemnitz. Mutanen sun yi iƙirarin cewa wani rukuni na mutanen da ke rufe fuska sun doke su kuma suna iya kasancewa da alaƙa da zanga-zangar dama da ta faru a wurin aikata laifuka a farkon wannan rana. Jibril Ali yana da raunin da ya dace da harin da aka bayyana, amma ba a taɓa kama wanda ake zargi ba.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
A cikin 2019, ya ja hankalin hukumomi saboda rikice-rikice na tashin hankali, kuma an tilasta masa shiga [[Asibitin Cututtukan Zuciya|Asibitin mahaukaci]] wata daya kafin harin, bayan ya dakatar da mota a kan titi kuma ya zauna a ciki. Koyaya, an sallame shi kwana ɗaya bayan haka saboda ba a gano rashin lafiya na hankali ba. A watan Satumbar 2019, an tura shi zuwa wani mafaka na marasa gida a Würzburg . <ref name="sz" /> A watan Janairun 2021, ya yi barazanar ma'aikacin mafaka da sauran masu neman mafaka da wuka. Tun daga wannan lokacin, an rubuta shi a matsayin mai zama a kan tituna, yana watsi da alƙawari na likita, shirye-shiryen taimako, da kiran ma'aikatan zamantakewa.<ref name=":8">{{Cite web |date=2021-07-05 |title=Kranker Flüchtling blieb ohne Hilfe |url=https://www.bazonline.ch/kranker-fluechtling-blieb-ohne-hilfe-732539349427 |access-date= |website=Basler Zeitung |language=de}}</ref>
A watan Janairun 2021, wani mai neman mafaka na Somaliya ya zargi Jibril Ali ga hukumomin Jamus, yana mai cewa Jibril Ali ya gaya masa a cikin tattaunawar sirri cewa shi "memba ne na [[Al-Shabaab (ƙungiyar Mayaƙa)|al-Shabaab]], wanda ya kashe fararen hula, 'yan jarida da jami'an' yan sanda a Somaliya" tsakanin 2008 da 2009.<ref name=":0"/><ref name=":6"/> Maɓallin ya ce ya ji Jibril Ali yana faɗar wannan yayin tattaunawar waya da ya ji daga wani ɗaki shekaru shida da suka gabata a cikin 2015. Bayan wannan da'awar, an bude bincike, amma ba zai iya tabbatar da zargin ba. Jibril Ali a baya ya gaya wa wani imam cewa ya yi aiki ga ma'aikatar sirri ta Rasha da Amurka, <ref name=":0" /> yana gaya wa wasu 'yan kasar Somaliya cewa ya yi imanin cewa ma'aunin sirri na Jamus yana bin sa. <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref><ref name=":8"/>
=== Bincike ===
Babu wata shaida game da abokin tarayya, kuma mai aikata laifin ya bayyana ya yi aiki shi kaɗai.
'Yan sanda sun yi zargin tsattsauran ra'ayi na Islama ba tare da tabbatar da wani dalili na hukuma ba, tare da ministan cikin gida na Bavaria Joachim Herrmann yana bayyana zargin a matsayin "bayyane". Mai binciken shagon Woolworth, wasu jami'an 'yan sanda da shaidu da yawa sun ba da rahoton jin mai kai farmaki yana ihu ''[[Takbir|ʾAllāhu ʾakbar]]'' aƙalla sau biyu yayin da yake kai harin, kuma bayan kama shi ya ce harin '[[jihadi]] dinsa ne'. A watan Agustan 2021, Bundestag ta rubuta cewa ofishin mai gabatar da kara na [[München|Munich]] da LKA na Bavaria ba sa zargin ta'addanci ko masu tsattsauran ra'ayi, kuma ba su yi imani da wani hari da aka shirya ko kuma shigar da wasu mutane, bisa ga bincike mai zurfi game da masaukin mai aikata laifin da kuma bayanan waya. Binciken da suka yi a maimakon haka ya nuna cewa mai aikata laifin ba shi da alhakin aikata laifuka a lokacin da aka aikata laifukan saboda rikicewar hankali.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Bugu da ƙari, an gano cewa mai aikata laifin ya riga ya kasance a cikin asibiti sau biyar tun lokacin da ya isa Jamus, tare da rikodin hallucinations da yaudara, da kuma lura da amfani da miyagun ƙwayoyi na heroin, crystal meth, wiwi, da barasa.<ref>{{cite news |date=2021-06-26 |title=Würzburg: Verdächtiger nennt Messerattacke seinen "Dschihad" |url=https://www.spiegel.de/panorama/justiz/attentat-in-wuerzburg-verdaechtiger-nennt-messerattacke-seinen-dschihad-a-ebe101e5-a162-46bb-b380-837afc9b0cd4 |work=Der Spiegel}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
Wani mai magana da yawun 'yan sanda ya ce, yayin da mai kai farmaki yana da tarihin aikata laifuka, babu wani laifukan da ya yi a baya da ke da alaƙa da ta'addanci.<ref name="B"/> Masu bincike da suka bincika ɗakinsa don ƙarin shaidu ba su sami wani kayan Jihar Islama ko taken masu tsattsauran ra'ayi na addini ba.
Ya zuwa 29 Yuni 2021, 'yan sanda suna kuma bincika idan an sake shi daga kulawar kwakwalwa ba tare da lokaci ba; duk da haka ba a gano wanda ake zargi da rikicewar hankali ba. Binciken 'yan sanda ya yi watsi da dalilin Islama kamar yadda ba a tabbatar da shi ba. A watan Oktoba na 2021, wani kimantawa na ilimin halayyar dan adam ya bayyana cewa mai aikata laifin bazai da alhakin aikata laifuka ba saboda yaudara; daga ƙarshe an kammala cewa Jibril Ali ya riga ya gano cutar [[Hauka|paranoid schizophrenia]] kuma yanayin ya shafi ayyukansa a harin. <ref name="Enslin2025">{{Cite journal |last=Enslin |first=Julika |date=May 2025 |title=The Evolution of the Islamist Terror Threat Landscape in Germany Since 2020 |url=https://ctc.westpoint.edu/the-evolution-of-the-islamist-terror-threat-landscape-in-germany-since-2020/ |journal=CTC Sentinel |publisher=[[Combating Terrorism Center|Combating Terrorism Center at West Point]] |volume=18 |issue=5 |pages=39, n. k}}</ref><ref name="Pirmin2022">{{Cite web |last=Breninek |first=Pirmin |date=2022-07-26 |title=Urteil zur Würzburger Messerattacke: Täter muss in Psychiatrie |url=https://www.br.de/nachrichten/bayern/wuerzburger-messerattacke-taeter-schuldunfaehig-in-psychiatrie,TCfx929 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241208162939/https://www.br.de/nachrichten/bayern/wuerzburger-messerattacke-taeter-schuldunfaehig-in-psychiatrie,TCfx929 |archive-date=2024-12-08 |access-date=2025-06-15 |website=[[BR24]] |language=de}}</ref> A watan Nuwamba na 2021, Jibril Ali, wanda yanzu ke karkashin maganin da aka tsara, ya nuna nadama ga harin da aka kai a cikin asibitin kwakwalwa.<ref name=":9"/>
=== Shari'a da tsare-tsare ===
A ranar 22 ga Afrilu 2022, an tuhumi Jibril Ali da laifuka uku na kisan kai, laifuka goma sha ɗaya na yunkurin kisan kai da kuma mummunar lahani ta jiki ta Landgericht Würzburg . Mai kare ya ce Jibril Ali yana cikin wani mataki na psychosis kuma ya gamsu da yin wuka ta hanyar hallucination.<ref name=":2"/> Jibril Ali ya nemi gafara a kotu kuma ya bayyana cewa muryoyin da ke cikin kansa sun gaya masa ya "kashe kowa da kowa a cikin shagon, sannan a waje". Masu tantancewa biyu sun sake bayyana cewa wanda ake tuhuma ba shi da alhakin aikata laifuka kuma zai haifar da "matsayi na dindindin" ga jama'a saboda yanayin tunaninsa.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Masu gabatar da kara sun yi jayayya cewa yayin da Jibril Ali ba shi da dalilin ta'addanci, ya yi aiki ne saboda fushi da gwamnatin Jamus saboda rashin kulawa. An shirya shari'ar har zuwa Satumba 2022. <ref name=":4" /> A watan Yulin 2022, shari'ar ta ƙare ba tare da yanke hukunci ba, yayin da kotun ta yanke shawarar cewa za a sanya Jibril Ali a cikin cibiyar kula da hankali na tsawon lokaci.<ref name="Enslin2025"/><ref name="Pirmin2022"/>
A watan Mayu na shekara ta 2025, an ba da sanarwar cewa akwai shirye-shiryen korar Jibril Ali zuwa Somalia, a wani bangare saboda tsananin laifukansa da kuma kin shiga cikin magani. Akwai damuwa cewa zai koma Jamus bayan korarsa ko kuma ya zama barazana ga wasu a Somaliya, <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> saboda haka an ki amincewa da korar su a watan Oktoba na shekara ta 2025.
== Sakamakon haka ==
Ministan Bavaria-Shugaba Markus Söder ya ayyana kwanaki uku na makoki, tare da tutoci a rabin ma'aikata. An gudanar da ayyukan tunawa a Würzburg . <ref name=":7"/>
An fara bayar da rahoton zargi na farko game da aikin ta'addanci na Islama da 'yan sanda suka yi a kafofin watsa labarai. Mai magana da yawun Ofishin yada labarai da bayanai Steffen Seibert ya jaddada cewa yanayin binciken a lokacin ya dogara ne kawai akan hasashe. Bayan 'yan kwanaki bayan harin, yayin da ake ci gaba da bincike, Jörg Meuthen, abokin jagorantar Alternative for Germany (AfD), ya gabatar da dalilin da ake zargi da Islama don inganta manufofin adawa da shige da fice. Ƙungiyar Demokradiyyar Kirista ta Jamus (CDU) ta soki da'awar, gami da magajin garin Würzburg Christian Schuchardt, wanda ya rubuta wasika ga 'yan asalin garin cewa "laifukan masu aikata laifin ba za a taɓa amfani da su ba ga dukkan kabilun, addinai, ko ƙasashe", yana mai cewa ba za a hukunta Somalis da 'yan gudun hijira gaba ɗaya ba. Susanne Hennig-Wellsow, shugabar Die Linke, ta ce AfD tana amfani da laifin siyasa don yada "farfaganda mara mutunci" ('{{Lang|de|menschenverachtende Propaganda}}'). <ref name=":7"/>
'Yan jarida sun yi murna da' yan da suka shiga cikin harin a matsayin jarumawa. A watan Nuwamba na 2021, biyar daga cikinsu an girmama su saboda jaruntakar farar hula daga jihar Bavaria. Mai binciken Mall Hossein Moradi, Chia Rabiei (42), Peter Thoma-Vogt da Ahmed Hirsi Mohamed (19), kowannensu ya sami lambar yabo ta Bavarian don kai tsaye shiga cikin mai aikata laifin, yayin da Jens Kleefeld (28) ya sami lambar girmamawa ta Christopherus don samar da taimakon farko a lokacin halin da ake ciki.[de]<ref name=":9"/><ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> Kafofin yada labarai daga baya sun lura cewa uku daga cikin wadanda aka girmama su ne baƙi (biyu daga Iran da ɗaya daga Somalia). <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> A bikin cika shekaru guda a shekarar 2022, wasu mataimakan uku, tare da uku daga cikin wadanda aka girmama a baya (Moradi, Rabiei, da Mohamed), an ba su lambobin yabo na Bavarian Order of Merit daga birnin Würzburg ta hanyar magajin gari da magajin gari na biyu, tare da Söder ya soke a takaice a matsayin shugaban siyasa.<ref>{{cite news |date=2021-06-26 |title=Würzburg: Verdächtiger nennt Messerattacke seinen "Dschihad" |url=https://www.spiegel.de/panorama/justiz/attentat-in-wuerzburg-verdaechtiger-nennt-messerattacke-seinen-dschihad-a-ebe101e5-a162-46bb-b380-837afc9b0cd4 |work=Der Spiegel}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-27 |title=Blick des Täters: „hasserfüllt“ bis „gleichgültig“ |url=https://www.fraenkischertag.de/region/messerattacke-von-wuerzburg-zeugen-beschreiben-den-taeter-art-150914 |access-date= |website=Fränkischer Tag}}</ref> Ɗaya daga cikin masu karɓa, mai sayar da kaya Gabi Marx wanda ya ji rauni yana kare wanda ya ji shekaru 11 da ya ji rauni, daga baya ya yi tafiya zuwa Amurka don barin lambar yabo a kabarin gunkinta, Elvis Presely, a ranar mutuwarsa a ranar 16 ga watan Agusta. <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> A watan Maris na shekara ta 2023, wani mutum tara ne aka tuna da shi a birnin Würzburg.<ref name=":10"/>
Uku daga cikin mutanen da suka fuskanci mai kai farmaki sun sami mafi yawan kulawa daga kafofin watsa labarai saboda ba da tambayoyin kafofin watsa labarai. Rabiei, Kirista Kurd mai neman mafaka daga Mahabad wanda ya kare mai kai farmaki ta hanyar doke shi da jakar baya, <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> shine mafi shahara daga cikin waɗannan, <ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref> kuma yana karɓar XY-Award.<ref name=":1">{{Cite web |date=2023-05-31 |title=Helfer gegen Messerattacke in Würzburg wird nicht abgeschoben |url=https://www.br.de/nachrichten/bayern/helfer-gegen-messerattacke-in-wuerzburg-wird-nicht-abgeschoben,TZ1yIwu |access-date=2025-08-15 |website=BR24 |language=de}}</ref> Har ila yau, an yi kira don ba da Rabiei 'yan asalin Jamus, amma wannan bai faru ba. A cikin bazara na 2023, an shirya shi don korar shi zuwa Iran. Rabiei daga baya ya lashe roko don zama a Jamus bisa damuwa game da tsanantawa da gwamnatin Iran ta yi.<ref name=":1" /> Soja mai shekaru 19 Elvis Dick, ɗan Volga Jamusanci, ya sami Cross of Honor na Bundeswehr a watan Disamba na 2021.<ref>{{cite news |date=2021-06-26 |title=Würzburg: Verdächtiger nennt Messerattacke seinen "Dschihad" |url=https://www.spiegel.de/panorama/justiz/attentat-in-wuerzburg-verdaechtiger-nennt-messerattacke-seinen-dschihad-a-ebe101e5-a162-46bb-b380-837afc9b0cd4 |work=Der Spiegel}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-27 |title=Blick des Täters: „hasserfüllt“ bis „gleichgültig“ |url=https://www.fraenkischertag.de/region/messerattacke-von-wuerzburg-zeugen-beschreiben-den-taeter-art-150914 |access-date= |website=Fränkischer Tag}}</ref> Sauran mutumin, mai ba da giya mai shekaru 50 Helmuth Wulff, ya sami yabo ta hanyar Söder a 2023, bayan ya kasance ɗaya daga cikin mataimakan tara waɗanda aka gane cewa ba a girmama su a baya a 2021.<ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=4 August 2022 |title=Messerstecher zu Psychiatrieaufenthalt verurteilt |url=https://www.lto.de/recht/nachrichten/n/landgericht-wuerzburg-1Ks502Js27821-psychiatrie-messerstecher-sicherungsverfahren |access-date=2025-10-23 |website=[[Legal Tribune Online]] |language=de}}</ref>
== Dubi kuma ==
* Würzburg train attack
* List of mass stabbings in Germany
== Manazarta ==
<references />
{{Mass stabbings in the 2020s}}
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
dl6mq1byvc76xebwohyriadu6ufs7v8
Alliance New York
0
126909
832400
758637
2026-05-08T09:28:42Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832400
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
L''''Alliance New York''', tsohon '''Cibiyar Faransanci Alliance Française''' ('''FIAF''') kungiya ce ta 501 (c) (3) ba don riba ba da aka kafa a [[New York (jiha)|Jihar New York]] . Manufarta ita ce inganta ilimin da godiya ga al'adun Faransanci da Faransanci, don kara ilimin harshen Faransanci.
== Game da FIAF ==
An kafa Alliance Française de New York a shekara ta 1898, kuma Cibiyar Faransanci a shekara ta 1911 (wanda ke gudanar da Gidan Tarihi na Faransanci), tana aiki a matsayin ƙungiyoyi biyu daban-daban, na farko yana koyar da Faransanci, na biyu yana inganta fasahar Faransanci. A shekara ta 1971, sun haɗu don kafa Cibiyar Farisanci Alliance Française (FIAF), wanda ya zama ɗayan manyan cibiyoyin al'adun Faransanci da ilimi a Amurka.[1][2]
Da yake a kan Upper East Side na Birnin New York a cikin wani gini na Beaux-Arts wanda ke tunatar da gine-ginen Georges-Eugène Haussmann a karni na 19 Paris, FIAF tana gabatar da cakuda shirye-shiryen zane-zane da abubuwan da suka faru ban da dandamali biyu na al'adu, Crossing the Line, wanda aka gabatar a kowane fadu, da World Nomads, wanda aka ga kowane bazara. Cibiyar Harshen FIAF tana maraba da dalibai sama da 6,000 a kowace shekara waɗanda ke koyon Faransanci daga ƙwararrun farfesa, dukansu masu magana da Faransanci ne tare da digiri a koyar da Faransashi a matsayin harshen waje.<ref name="Career Opportunities at FIAF">{{Cite web |title=Career Opportunities at FIAF |url=http://www.fiaf.org/jobs/ |publisher=FIAF |access-date=2025-12-31 |archive-date=2013-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615153028/http://www.fiaf.org/jobs/ |url-status=dead }}</ref> FIAF kuma gida ce ga Haskell Library, mafi girman ɗakin karatu na Faransanci mai zaman kansa a Amurka, kuma Time Out New York ta ambaci shi a matsayin ɗaya daga cikin manyan cibiyoyin al'adu na birnin.<ref name="FIAF Haskell Library">{{Cite web |title=FIAF Haskell Library: About |url=http://www.fiaf.org/library/ |publisher=FIAF}}</ref><ref name="Time Out NY">{{Cite web |title=The Best International Cultural Centers |url=http://newyork.timeout.com/things-to-do/76900/the-best-international-cultural-centers |website=Time Out New York}}</ref>
== Shirye-shiryen al'adu da abubuwan da suka faru ==
FIAF tana gabatar da shirye-shiryen da suka hada da kiɗa, rawa, wasan kwaikwayo, sinima, da zane-zane na gani ban da bukukuwan shekara-shekara guda biyu, Crossing the Line, a cikin fall, da World Nomads, a cikin bazara. FIAF kuma tana ba da shirye-shirye iri-iri a ko'ina cikin shekara ciki har da jerin fina-finai na mako-mako, ''CinémaTuesdays'', Art de Vivre, jerin salon rayuwa da ke kawo fasahar da salon rayuwar Faransanci ga masu sauraro na New York tare da maraice da aka sadaukar da su ga abinci, ruwan inabi, kayan ado, da lambu, da kuma Gallery, wanda ke gabatar da nune-nunen fasahar zamani da daukar hoto na Faransanci.
=== Ƙetare Layin ===
Crossing the Line, FIAF's fall festival, an ƙaddamar da shi a cikin 2007 a matsayin dandamali don gabatar da sabbin ayyuka ta hanyar masu zane-zane masu yawa daga bangarorin biyu na Atlantic. An fara, an ɗauke shi, kuma FIAF ta samar da shi tare da haɗin gwiwar manyan cibiyoyin al'adu na New York bikin yana gabatar da aikin asali tare da takamaiman mayar da hankali kan rawar mai zane a matsayin mai tunani da mai haɓaka don canjin zamantakewa.<ref name="Crossing the Line">{{Cite web |title=Crossing the Line: About |url=http://www.fiaf.org/crossingtheline/2010/2010-ctl-about.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100902173635/http://www.fiaf.org/crossingtheline/2010/2010-ctl-about.shtml |archive-date=2010-09-02 |access-date=2011-01-28 |publisher=FIAF}}</ref> Lili Chopra, Simon Dove, da Gideon Lester ne suka tsara ''''Ƙetare Layin'''' har zuwa 2018. Courtney Geraghty ita ce mai kula da shi daga 2019 zuwa 2021, sannan Florent Masse da Mathilde Auge suka biyo baya a 2022 da 2023. Tun daga shekara ta 2024, Violaine Huisman ita ce mai kula da bikin.
=== Abubuwan da suka faru a cikin jama'a ===
Baya ga bukukuwan shekara-shekara guda biyu da jerin fina-finai, FIAF tana karbar bakuncin al'adun al'adu kamar jerin Art de Vivre, wanda ke mai da hankali kan fasahar rayuwar Faransa. Wannan jerin sun hada da abubuwan da suka faru kamar tattaunawar kayan ado da ɗanɗano na ruwan inabi, bita na abinci da kuma aikin lambu, kuma ya kawo wa FIAF Catherine Malandrino, [[Diane von Fürstenberg]], Marc Jacobs, Tommy Hilfiger, da Mireille Guiliano. Kayan kide-kide na kiɗa, wasan kwaikwayo, da jawabai na wallafe-wallafen, suma suna daga cikin shirye-shiryen al'adu na shekara-shekara na FIAF. Masu zane-zane kamar mawaƙa Jane Birkin, da ɗan wasan kwaikwayo Édouard Baer sun yi a Florence Gould Hall na FIAF, kuma marubuta kamar Paul Auster, Bernard-Henri Lévy, Francine du Plessix Gray, da Edmund White, sun zo FIAF don tattauna ayyukansu.
== Gala da kyaututtuka ==
=== Ayyukan fasaha ===
FIAF ta kafa Trophée des Arts a cikin 1992, bikin gala da lambar yabo don girmama fitattun masu fasaha ko gumakan al'adu waɗanda suka ba da gudummawa ga al'adun Faransa-Amurka. Abincin dare da gwanjo suna tara kuɗi don tallafawa aikin FIAF don koyar da Faransanci da kuma yin bikin al'adun Faransanci a duniya. Shahararrun masu karɓa sun haɗa da Louis Malle, Jerome Robbins, Isabelle Huppert, Angelique Kidjo, Jeff Koons, da Jane Fonda.
Da farko a shekarar 1995, FIAF ta kafa Pilier D"Or, wanda aka ba da kyautar a lokacin bikin cin abinci na shekara-shekara na Trophée des Arts da abincin dare, wanda ya amince da zaɓaɓɓun mutane waɗanda suka yi tasiri na dindindin a kan ci gaban kungiyar. Da farko a shekara ta 2006, Pilier d"Or ya fara gane wani babban dan kasuwa saboda gudummawar da suka bayar ga dangantakar Faransa da Amurka.
=== Masu karɓar da suka gabata da masu gabatar da Trophée des Arts ===
1992: Louis Malle Film Director.
1993: Jerome Robbins Mai tsara wasan kwaikwayo. Corice Arman ne ya gabatar da shi.
1994: Jean-Pierre Rampal Flutist. Liliane Montevecchi ce ta gabatar da shi.
== Cibiyar Harshe ==
Cibiyar Harshe tana jan hankalin dalibai sama da 6,000 a kowace shekara, tana ba da darussan a kowane mataki daga yara zuwa manya, gami da, da sauransu, darussan jigogi da koyarwar kamfanoni. Cibiyar Harshe ta ba da darussan a Birnin New York tun 2008 kuma tana ba da umarni a Montclair, New Jersey . <ref name="Language">{{Cite web |title=Language Center |url=http://www.fiaf.org/frenchclasses/ |publisher=FIAF |access-date=2025-12-31 |archive-date=2011-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110130012516/http://www.fiaf.org/frenchclasses/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Parents Connect">{{Cite web |title=Parents Connect on FIAF |url=http://gocitykids.parentsconnect.com/attraction/french-institute-alliance-francaise-fiaf-22-east-60th-street-new-york-ny-10022-us |publisher=Parents Connect}}</ref>
== Haskell Library ==
An sake gyara shi gaba ɗaya ta hanyar gine-ginen Michael Graves a cikin 1998, FIAF's Haskell Library yana ba da littattafai sama da 40,000, mujallu, CDs, da DVDs ga manya da yara. Ana iya samun ɗakin karatu ga membobin FIAF da ɗalibai kawai.
== Shirye-shiryen iyali ==
FIAF tana shirya shirye-shiryen ilimi da na iyali kamar fina-finai na Faransanci don yara tare da ''Cinékids'', da kuma Contes et Confettis da sa'o'in labarai na petit pas tare da labaru da zane-zane da sana'o'i.
== Gidan baje kolin FIAF ==
Tun daga shekara ta 2007, FIAF Gallery tana nuna masu zane-zane na zamani na Faransanci da Faransanci kamar Arman, Visual System, Greg Lauren, Ryoji Ikeda, da Matthew Pillsbury.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
7krx2dyrjm4t5a74tyu4cy19h1450ws
Alyansa Tigil Mina
0
127597
832415
760333
2026-05-08T10:09:21Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832415
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Alyansa Tigil Mina''' (wanda aka gaje shi azaman ATM, transl. "Alliance to End Mining" ) ƙungiya ce mai fafutukar kare muhalli wadda ke fafutukar kare al'ummomi da muhalli daga mummunan tasirin manyan ayyukan [[Hakar ma'adinai|haƙar ma'adinai]] a [[Filipin|Philippines]] . Haɗaka ce da ta ƙunshi ƙungiyoyi masu zaman kansu, ƙungiyoyin coci, da cibiyoyin ilimi kuma ita ce babbar hanyar sadarwa ta kare haƙar ma'adinai a ƙasar. <ref>{{Cite web |date=2016-05-17 |title=Alyansa Tigil Mina |url=https://www.tni.org/en/profile/alyansa-tigil-mina |access-date=2021-02-07 |website=Transnational Institute |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2016-05-17 |title=Alyansa Tigil Mina |url=https://www.tni.org/en/profile/alyansa-tigil-mina |access-date=2021-02-07 |website=Transnational Institute |language=en}}</ref> Alyansa Tigil Mina ta fara ne a matsayin ƙungiya mai sassauci wacce ta fara haɗuwa a shekara ta 2004 don magance barazanar da ke tattare da shirye-shiryen ci gaba mai ɗorewa ta hanyar farfaɗo da ayyukan haƙar ma'adinai a Philippines. <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Philippines: A call to stop mining in Palawan |url=https://wrm.org.uy/articles-from-the-wrm-bulletin/section1/philippines-a-call-to-stop-mining-in-palawan/ |access-date=2021-02-08 |website=World Rainforest Movement }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Alyansa Tigil Mina tana shiga cikin yakin neman kare muhalli da haƙƙin 'yan [[Indigenous peoples|asalin ƙasar]] . Ƙungiyar ta yi kira da a dakatar da manyan ayyukan haƙar ma'adinai a duk faɗin ƙasar; amincewa da Dokar Haƙar Ma'adinai ta Madadin Mutane da kuma soke Dokar Haƙar Ma'adinai ta Philippines ta 1995; da kuma watsi da Ajandar Manufofin Ƙasa kan Farfaɗo da Haƙar Ma'adinai a Philippines da kuma Tsarin Ayyukan Ma'adanai na Ƙasa. <ref>{{Cite web |date=2016-05-17 |title=Alyansa Tigil Mina |url=https://www.tni.org/en/profile/alyansa-tigil-mina |access-date=2021-02-07 |website=Transnational Institute |language=en}}</ref>
Alyansa Tigil Mina ta shiga cikin yunkurin yajin aikin kasa da kasa na duniya don aikin yanayi.<ref>{{Cite web |date=2016-05-17 |title=Alyansa Tigil Mina |url=https://www.tni.org/en/profile/alyansa-tigil-mina |access-date=2021-02-07 |website=Transnational Institute |language=en}}</ref> Har ila yau, ta haɗu da mai kula da muhalli Gina Lopez da sauran kungiyoyi wajen ƙaddamar da kamfen ɗin sa hannu na "A'a ga Ma'adinai a Palawan" a cikin 2011 biyo bayan kisan mai watsa shirye-shiryen rediyo da mai fafutukar adawa da ma'adinai Gerry Ortega . <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Philippines: A call to stop mining in Palawan |url=https://wrm.org.uy/articles-from-the-wrm-bulletin/section1/philippines-a-call-to-stop-mining-in-palawan/ |access-date=2021-02-08 |website=World Rainforest Movement }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
A shekarar 2021, Alyansa Tigil Mina tana cikin ƙungiyoyi 74 da suka sanya hannu kan wata wasiƙa da aka aika wa jami'an Ma'aikatar Muhalli da Albarkatun Ƙasa don adawa da hakar ma'adinan magnetite na ƙasashen waje a lardin Cagayan. <ref>{{Cite web |date=2016-05-17 |title=Alyansa Tigil Mina |url=https://www.tni.org/en/profile/alyansa-tigil-mina |access-date=2021-02-07 |website=Transnational Institute |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Philippines: A call to stop mining in Palawan |url=https://wrm.org.uy/articles-from-the-wrm-bulletin/section1/philippines-a-call-to-stop-mining-in-palawan/ |access-date=2021-02-08 |website=World Rainforest Movement }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
A tsakiyar yunƙurin gyaran kundin tsarin mulki na 2024 a Philippines, Alyansa Tigil Mina ta ce gyare-gyaren kundin tsarin mulki za su sa Philippines ta kasance cikin haɗarin cin zarafin kamfanoni na ƙasashen waje da "riba fiye da kare muhalli da walwalar mutane" ke haifarwa. Ƙungiyar ta ce faɗaɗa hakar ma'adinai da kamfanonin ƙasashen waje ke yi zai lalata koguna, dazuzzuka, tsaunuka, da al'ummomi, ya ƙara ta'azzara tasirin sauyin yanayi, ya lalata rayuwa, ya haifar da matsalolin lafiya, da kuma haifar da take haƙƙin ɗan adam. <ref name=":1">{{Cite web |last=Cabico |first=Gaea Katreena |title=Profits over planet and people? Green, indigenous groups oppose charter change |url=https://www.philstar.com/headlines/climate-and-environment/2024/02/15/2333583/profits-over-planet-and-people-green-indigenous-groups-oppose-charter-change |access-date=2025-12-20 |website=Philippine Star}}</ref>
A lokacin badakalar cin hanci da rashawa ta shawo kan ambaliyar ruwa, Alyansa Tigil Mina da sauran kungiyoyin kare muhalli sun yi kira da a zartar da dokar hana daular, suna nuna alaka tsakanin daular siyasa da kamfanonin hakar ma'adinai. <ref name=":0">{{Cite web |last=Gozum |first=Iya |date=2025-12-11 |title='Call of the times': Environmentalists urge passage of anti-dynasty law |url=https://www.rappler.com/philippines/environmentalists-urge-passage-anti-dynasty-law/ |access-date=2025-12-20 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Alyansa Tigil Mina da ake zargi tsohon kakakin majalisar wakilai Martin Romualdez, an alakanta ta da Marcventures Mining and Development Corporation, Benguet Corporation, da Brightgreen Resources Corporation, <ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=2025-10-13 |title=ATM joins call for accountability over corruption and large-scale mining |url=https://www.alyansatigilmina.net/single-post/atm-joins-call-for-accountability-over-corruption-and-large-scale-mining |access-date=2025-12-20 |website=Alyansa Tigil Mina |language=en}}</ref> kuma ta ce kamfanonin hakar ma'adinai za su karya dokokin muhalli idan 'yan siyasa ne ke da mallakar wadannan kamfanoni. <ref name=":0" /> Alyansa Tigil Mina ta bayyana cewa hakar ma'adinai ta haifar da ambaliyar ruwa a wuraren hakar ma'adinai kuma ta lura da alaƙar da ke tsakanin hakar ma'adinai, ambaliyar ruwa, cin hanci da rashawa, da kuma badakalar kasafin kudi. <ref name=":2" />
== Duba kuma ==
* Sibuyanons Masu Hana Hakar Ma'adinai
== Manazarta ==
4qntrnx8v9h796uhkar7tcwyaw2x420
Abdul Khaliq Sambhali
0
133113
831904
796742
2026-05-07T16:49:17Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831904
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abdul Khaliq Sambhali''' (4 ga watan Janairun 1950 - 30 ga watan Yulin 2021) masanin musulmi ne kuma marubuci wanda ya yi aiki a matsayin mataimakin shugaban Darul Uloom Deoband . Ya kasance tsohon jami'in Deoband kuma ya yi karatu tare da malamai ciki har da Mahmood Hasan Gangohi, Muhammad Tayyib Qasmi da Syed Fakhruddin Ahmad . Ya fassara ''Al-Tawḥīd'' na Abdul Majeed al-Zindani zuwa [[Urdu]] kuma ya ba da jawabai na addini La'ana sukar Maudism.
== Tarihin rayuwa ==
.<ref name="millat">{{cite news |date=30 July 2021 |title=دارالعلوم دیوبند کے استاذ حدیث مولانا عبدالخالق سنبھلی کا طویل علالت کے بعد انتقال، علمی حلقہ سوگوار |trans-title=Mawlānā Abdul Khaliq Sambhali passes away |url=https://urdu.millattimes.com/archives/72967 |access-date=30 July 2021 |work=Millat Times |language=ur |archive-date=30 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210730133244/https://urdu.millattimes.com/archives/72967 |url-status=dead }}</ref> An haifi Abdul Khaliq Sambhali a ranar 4 ga Janairun 1950 a garin Sambhal[1]. Ya yi karatu a Madrasa Khair al-Madaris da Madrasa Shamsul Uloom a Sambhal. Ya haddace Alqur’ani a qarqashin tarbiyyar Hafiz Fariduddin[2]. Ya tafi Darul Uloom Deoband a shekarar 1968, [1] kuma ya kammala karatunsa na Dars-e-Nizami a shekarar 1972. Ya kware a adabin Larabci a shekarar 1973.[1] Malamansa sun hada da Syed Fakhruddin Ahmad, Muhammad Tayyib Qasmi, Mahmud Hasan Gangohi da Naseer Ahmad.
Sambhali ya fara koyar da kimiyyar Islama a Madrasa Khadim al-Islam a Hapur a 1973, sannan ya koyar a Madrasa Jami' al-Huda a Moradabad a shekarar 1979.{{Sfn|Qāsmi|2020}} An nada shi malami a Darul Uloom Deoband a shekarar 1982. A shekara ta 2008, an nada shi mataimakin shugaban makarantar sakandare.{{Sfn|Qāsmi|2020}} Ya kasance mai rubutun [[Larabci]] da [[Urdu]], kuma ya koyar da littattafan [[Hadisi|hadith]] kamar ''[[Sunan ibn Majah]]'' a makarantar sakandare ta Deoband. Ya kuma ba da jawabai a kan Waƙoƙin Al-Mutanabbi, Dīwan-e-Mutanabi, wanda aka yi la'akari da sananne a makarantar sakandare.<ref name="Qindeel" /> Dalibansa sun hada da Mohammad Najeeb Qasmi .
A wata hira da Sambhali ya yi wa Deccan Herald a watan Mayu na shekara ta 2009, an ruwaito cewa, "Ba mu adawa da ilimin 'yan mata ba, amma muna adawa da haɗin kai. " An tambaye shi game da [[Taliban]] ta rufe makarantun' yan mata. A cikin 2017, ya ce game da haramcin gwamnatin Indiya akan Triple Talaq cewa, "babu wanda ke da damar canza dokokin [[Shari'a]]. " Ya fassara littafin Abdul Majeed al-Zindani ''Al-Tawḥīd'' (transl. Monotheism) zuwa [[Urdu]]. {{Sfn|Qāsmi|2020}} An buga jawabinsa game da sukar Maudism daga makarantar Deoband a cikin kundin da yawa.{{Sfn|Qāsmi|2020}}
Sambhali ya mutu a ranar 30 ga Yuli 2021 a Muzaffarnagar . An binne shi a makabartar Qasmi a Deoband . Abul Qasim Nomani, Arshad Madani, Mahmood Madani da Muhammad Sufyan Qasmi sun nuna baƙin ciki game da mutuwarsa.
== GDubi ƙarin bayani ==
* Jerin Deobandis
== Manazarta ==
=== Bayani ===
{{Reflist}}
=== Bayanan littattafai ===
[[Rukuni:Matattun 2021]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
sve5hwm51i5bowiulp8c7p8spriig9e
Abdul Bari Nadvi
0
134496
831896
792908
2026-05-07T16:38:28Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831896
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abdul Bari Nadvi''' (1886 - 30 Janairu 1976) masanin musulmi ne na Indiya wanda aka haife shi a Gundumar Barabanki kusa da [[Lucknow]], [[Uttar Pradesh]], Indiya . Mahaifinsa Hakim Abdul Khaliq dalibi ne na Maulana Mohammad Naeem Farangi Mahli . Yayansa Saad-ud-Din Ansari yana daga cikin wadanda suka kafa Jamia Millia Delhi kuma ya koyar a can na dogon lokaci.<ref>{{Cite web |title=Profile of Jamia Millia Islamia - History - Life Members |url=http://jmi.ac.in/aboutjamia/profile/history/life_members-18 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Abdul Bari Nadvi ya mutu a Lucknow a shekara ta 1976. Ya bar 'ya'ya maza huɗu da mata biyu, dukansu sun mutu yanzu.
== Ilimi da Ayyuka ==
Bayan karatunsa na farko a madrasah na gida ya tafi Nadwa-tul-Ulama don karatun sakandare. An san shi sosai a matsayin masanin kimiyya kuma marubuci ne a fannonin falsafa da tauhidin. Ya koyar a Kwalejin Gujarat da ke [[Ahmedabad]], Kwalejin Dakkan da ke [[Pune]], da Jami'ar Osmania da ke [[Hyderabad]] daga inda ya yi ritaya a matsayin farfesa, bayan da ya yi aiki a matsayin Shugaban Sashen Falsafa. Ya kasance daya daga cikin daliban da suka fi dacewa da Allama Shibli Nomani kuma zamani ne na [[Sulaiman Nadi|Syed Sulaiman Nadvi]], Abdul Salam Nadvi, Abdul Majid Daryabadi, da Manazir Ahsan Gilani . Ya rubuta da yawa game da falsafar zamani da addini kuma ya fassara ayyukan masana falsafa da masana zamantakewa da yawa na yamma kamar George Berkeley, David Hume, [[René Descartes]], John Dewey, Henri Bergson, William James, G. F. Stout, da John S. Mackenzie. Wasu daga cikin ayyukansa an haɗa su a cikin karatun digiri da digiri na biyu a Jami'ar Osmania.
Maulana Ashraf Ali Thanwi da Maulana Hussain Ahmed Madani ne suka rinjaye shi a cikin akidar addini da siyasa, dukansu ɗaliban ''Sheikh-ul-Hind'' Maulana Mahmud Hasan Deobandi ne na ƙungiyar Deobandi. Haɗin ruhaniya na yau da kullun (bay'at) ya kasance tare da Maulana Madni, amma ya kwashe karin lokaci tare da Maulan Thanwi wanda ya yi tasiri sosai ga addininsa.
== Hanyar Falsafa da Jagora ==
[[Fayil:Nadwa_Group_picture.pdf|thumb|Hoton ƙungiyar Nadwa, 1912. Abdul Bari Nadvi yana tsaye na huɗu daga dama]]
Maulana Nadvi ta sami ilimi gaba ɗaya a makarantun musulmi a Indiya kuma ba ta taɓa karatu a kwaleji ko jami'a ba. Ya koyar da kansa da tunanin Aristotle (da ƙari na Musulmi da sharhi a ciki), kuma an fallasa shi ga masu sukar Musulmi na tunanin Aristotle kamar [[Ibn Taymiyyah|Ibn Taymiyya]] da sauransu. Ya kuma koyi falsafar Musulmi ta Neo-Platonic galibi ta hanyar ayyukan Mulla Sadra da kuma ta hanyar nazarin Ilm al Kalam (tauhidin Musulmi). An kuma fallasa shi ga ra'ayoyin asali na falsafar Aristotle musamman ''Metaphysics''. A yau, ba a koyar da falsafar zamani a makarantun musulmi a Indiya da Pakistan (tare da wasu banbanci). Nadvi ya koya wa kansa ba kawai Turanci ba (tare da goyon bayan malaminsa Shibli Nomani wanda ya shirya masa tallafin karatu) har ma da falsafar kawai don son kai.
Rubuce-rubucensa game da falsafar da addini, kuma musamman kan batutuwan da suka taso daga hulɗar tsakanin falsafar da addinin Musulunci an sanar da su ta hanyar addininsa, wanda Shibli, Thanwi da Madani suka rinjayi. Biyu daga cikin littattafansa daga wannan lokacin sun fito fili, suna da alaƙa da addini da tunani da kuma addini da kimiyya. Ya kuma rubuta wani babi game da mu'ujizai a cikin tarihin rayuwar [[Muhammad|Muhammadu]] na Shibli Nomani / Sulaiman Nadvi wanda yafi amfani da ra'ayoyin Hume don tabbatar da ma'ana ko yiwuwar mu'ujiza.
== Ayyukan da aka rubuta ==
Wasu daga cikin littattafansa da rubuce-rubucen rubuce-aikacen sun hada da: <ref>{{Cite web |title=Profile of Jamia Millia Islamia - History - Life Members |url=http://jmi.ac.in/aboutjamia/profile/history/life_members-18 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
'''Fassara daga Turanci zuwa Urdu'''
* Ka'idodin Ilimin Dan Adam (George Berkeley) - an fassara shi zuwa Urdu a 1919, Kwalejin Dakkan Poona
* Manual of Ethics (John S Mackenzie) - an fassara shi zuwa Urdu a 1923, Jami'ar Usmania Hyderabad
* Manual of Psychology (G. F. Stout) - an fassara shi zuwa Urdu a 1927, Jami'ar Usmania Hyderabad
* Gabatarwa ga Metaphysics (Henri Bergson) - an fassara shi zuwa Urdu a 1931, Jami'ar Usmania Hyderabad
* Da'a (John Dewey da James Tufts) - an fassara su zuwa Urdu a 1932, Jami'ar Usmania Hyderabad
* Magana kan Hanyoyi da Tunanin Falsafa ta Farko (René Descartes) - an fassara shi zuwa Urdu a 1932, Jami'ar Usmania Hyderabad
* William James, wasu rubuce-rubuce daga 1902 zuwa 1910 - an fassara su zuwa Urdu a 1937, Jami'ar Usmania Hyderabad
* Fahimtar Dan Adam (David Hume) - an fassara shi zuwa Urdu a 1938, Jami'ar Usmania Hyderabad
'''Littattafai da Rubuce-rubucen Urdu'''
* Blakl da kuma a Kwalejin Dakkan Poona
* 1920 - معجزات انبیا (Abin da aka rubuta a cikin Allama Shibli Nomani/Sulaiman Nadvi's Seerat-ul-Nabi)
* 1924 - Transwa da aka gabatar a Taron Ilimi na Mohammadan a Surat / Gujrat, Indiya
* Har zuwa baya - 1948
* Za a yi amfani da shi a kan hanyar da za a yi amfani
* A baya - 1955
* Aikin kamfani - 1956
* Kayan zuma da kuma ka'ida - 1962
* 1970 - Yuga da Yuga
'''Littattafan Larabci'''
* Shirin da aka buga a Damascus da Istanbul
* الدین والدام العقلیہ, wanda aka buga a Indiya
* المنھج السلامی لتربیت النفس, wanda aka buga a Indiya
== Dubi ƙarin bayani ==
* Jerin Deobandis
== Manazarta ==
{{Reflist}}{{Authority control}}
[[Rukuni:Mutuwan 1976]]
[[Rukuni:Haifaffun 1886]]
nxjn1ua38zdr42u6hossyobnsdf45a8
Al-Kawakib al-Darari
0
137544
832287
794588
2026-05-08T05:13:15Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832287
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
''''''''''Al-Kawakib al-Darari''''' fi Sharh ''[[Sahi al-Bukhari|Sahih al-Bukhari]]''''''' (Arabic), wanda aka fi sani da Al-Kawakaib al- Darari, sharhi ne na gargajiya game da Sahih al'Bukhari wanda masanin [[Shafi`iyya|Shafi'i]] Shams al-Din al-Kirmani ya rubuta. An rubuta aikin ne don samar da cikakken bayani game da ''Sahih al-Bukhari'', yana magance gibin da iyakoki a cikin sharhin da suka gabata, gami da na Ibn Battal, al-Khattabi, da Mughultay. An kammala shi a cikin 1373 AZ a [[Makkah|Makka]]. An buga bugu na zamani na aikin a cikin kundi ashirin da biyar a [[Kairo|Alkahira]] tsakanin 1935 da 1945.
== Bayani na gaba ɗaya ==
Al-Kirmani ya kammala aikin a Makka a cikin 1373 AZ. Ana adana kwafin rubutun hannu da farko a cikin ɗakunan karatu na Turkiyya, kuma an buga shi a cikin kundi ashirin da biyar a Alkahira tsakanin 1935 da 1945. Taken, Al''Al-Kawakib al-Durari'' yi wahayi zuwa gare shi ne a lokacin dare na kewayawa a Ka[[Kaaba]]] A cikin gabatarwar, ya taƙaitaccen bayani game da hanyarsa kuma ya ba da taƙaitacciyar tarihin Mu[[Muhammad Al-Bukhari|Muhammad al-Bukhari]] san aikin ne saboda bayyanarsa ta tsari, tsari mai kyau, da kuma kulawar marubucin don bayyana manufar surori, magance matsaloli a cikin hadisai, da kuma gami da tarihin masu ba da labari don bayyana rahotanni da aka yi watsi da su ko masu jayayya.<ref name=":0" />
Shirin ya gabatar da kowane hadisi tare da cikakkun bayanai, yana jaddada fannoni na harshe, ƙamus, haɗin kai, da bambance-bambance na [[Fiƙihu|shari'a]] inda ya dace.{{Sfn|al-Qahtani|2020}} Al-Kirmani ya yi amfani da kwarewarsa a fannin shari'a da Larabci don warware rikice-rikice tsakanin labaru da sulhunta ra'ayoyi daban-daban. Har ila yau, yana magance tambayoyin da kuma yiwuwar ƙin yarda da mai karatu zai iya tayar da su.{{Sfn|al-Qahtani|2020}} Masana daga baya sun ambaci aikin sosai; alal misali, [[Ibn Hajar al-Asqalani]] ya yi nuni da shi sosai a cikin ''Fath al-Bari'', gabaɗaya yana karɓar maganganunsa yayin da yake ba da ƙarin sharhi a wasu lokuta.
== Hanyar sulhu ==
Hanyar Al-Kirmani don warware bambance-bambance tsakanin hadisai a cikin ''Al-Kawakib al-Darari'' ta nuna hanyar bayyanawa da tsari. Sau da yawa yana amfani da takamaiman kalmomi kamar al-jam' (saki), al-tawfiq (saki da juna), al-talfiq (haɗin kai), da yajtami' (haɗin gwiwa) yayin ƙoƙarin kawo rahotanni masu rikitarwa cikin jituwa. Lokacin da labarin ya zama da wahala ko ba a bayyana ba, sai ya kira shi mushkil (matsala) kuma ya yi aiki don bayyana shi da ma'ana.{{Sfn|al-Qahtani|2020}} A wasu wurare, ya ambaci a bayyane cewa rahotanni biyu sun bayyana sun saba wa juna sannan suka yi ƙoƙari su nuna yadda za su iya dacewa tare. Ya kuma yi amfani da jimloli kamar ma wajh (me shine ma'anar) don tambaya game da dalilin ko mahallin bayan bambanci, wani lokacin hada wannan tare da wasu kalmomi kamar jam ' ko tawfiq. A wasu lokuta, bai yi amfani da ɗayan waɗannan kalmomin kai tsaye ba amma ya bayyana bambancin ta hanyar mahallin, kamar canje-canje a lokaci, halin da ake ciki, ko darajar.{{Sfn|al-Qahtani|2020}}
Al-Kirmani sau da yawa yana magana ne game da ra'ayoyin malaman da suka gabata, wani lokacin ba tare da sunayensu ba, kuma a wasu lokuta yana ambaton sanannun mutane kamar [[Imam Al-Shafi'i|Al-Shafi'i]], [[al-Nawawi]], al-Khattabi, Qadi Iyad, da al-Tibi.{{Sfn|al-Qahtani|2020}} Ayyukansa na gaba ɗaya shine gabatar da bayani fiye da ɗaya, kwatanta su, sannan ya fi son wanda ya fi karfi. Ya kuma tattauna yiwuwar ƙin yarda kuma ya ba da dalilai na karɓar ko ƙin wasu fassarori. Lokacin da hadisi ya bayyana a wurare fiye da ɗaya a cikin ''Sahih al-Bukhari'', wani lokacin yakan sake maimaita tattaunawarsa ko ya kara sabbin batutuwa don bayyanawa. Ya kuma yi la'akari da labaran da ba a haɗa su a cikin Sahih al-Bukhari ba idan sun taimaka wajen bayyana wani batu.{{Sfn|al-Qahtani|2020}} A lokuta da yawa, ya bincika ra'ayoyi daban-daban na malamai, ya nuna raunin da ke cikin tunaninsu, sannan ya gabatar da nasa kammalawa, sau da yawa yana cewa lokacin da sanarwa da aka yi magana da wani aiki ya zama rikici, ya kamata a ba da sanarwa.{{Sfn|al-Qahtani|2020}}
== Dubi kuma ==
* [[Jerin littattafan Sunni]]
* [[Jerin littattafan hadisi]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Tushen ==
* {{Cite journal |last=Sohail |first=Irfan |last2=Ahmed |first2=Ghulam |date=2023 |title=The scholarly sources in Al-Kawākib ad-Darārī by Imam al-Kirmānī |url=https://allauh.pk/index.php/allauh/article/view/32 |journal=Al-Lauh |language=en |volume=2 |issue=2 |pages=97–110 |issn=2618-0898}}
* {{Cite journal |last=Al-Othaim |first=Ashwaq bint Ibrahim |date=2017 |title=Fundamental issues in the book "Al-Kawakib Al-Darari fi Sharh Sahih Al-Bukhari" by Al-Karmani compared to his book "Al-Naqat and Refutations" in the two guides for Sunnah and consensus, collected, documented and studied |url=https://bfda.journals.ekb.eg/article_20295.html |journal=The Bulletin of the Faculty of Islamic and Arabic Studies for Girls in Alexandria |volume=33 |issue=4 |pages=575–623 |doi=10.21608/bfda.2017.20295 |issn=2812-5673 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Cite journal |last=Kamil |first=Karim |last2=ʿAlāʾ |date=2025 |title=The legal rulings regarding the indication of prohibition in funeral practices according to Imam al-Kirmānī (d. 786 AH) in his work al-Kawākib ad-Darārī fī Sharḥ Ṣaḥīḥ al-Bukhārī |url=https://dram.journals.ekb.eg/article_446456.html |journal=Majallat al-Dirāsāt al-ʿArabiyya |language=ar |volume=52 |issue=5 |pages=2449–2468 |doi=10.21608/dram.2025.346588.2090 |issn=1110-6689 |url-access=subscription }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Cite journal |last=Rustam |first=Muhammad Zain al-Abidin |date=2001 |title=Shams al-Dīn al-Kirmānī and his commentary on the Ṣaḥīḥ al-Jāmiʿ |url=https://journals.ku.edu.kw/jsis/index.php/jsis/article/view/1405 |journal=Majallat al-Sharīʿa wa al-Dirāsāt al-Islāmiyya |language=ar |volume=16 |issue=47 |doi=10.34120/jsis.v16i47.1405 |issn=2960-1479 |doi-access=free}}
* {{Cite journal |last=Hanif |first=Matti-Ur-Rehman Bin Abdul Rehman |last2=Attaullah |date=2016 |title=Istidrākāt (Rectifications) of Ibn Ḥajar in Fatḥ al-Bārī on Shamsud-Din al-Kermani in Kawakib al-Darārī Regarding judgment of Texts |url=https://jirs.uoh.edu.pk/index.php/JIRS/article/view/152 |journal=Journal of Islamic and Religious Studies |language=ar |volume=1 |issue=2 |pages=27–46 |doi=10.36476/JIRS.1:2.12.2016.09 |issn=2519-7118 |doi-access=free}}
* {{Cite journal |last=Mutiurrehman |last2=Alqureshi |first2=Fathurrehman |date=2017 |title=The notes of al-Hafiz Ibn Hajar in Fath al-Bari on Imam al-Kirmānī in Al-Kawākib al-Darārī regarding connected and disconnected chains (A Critical Comparative Study) |url=http://rahatulquloob.com/index.php/rahat/article/view/9 |journal=Rahat-ul-Quloob |language=ar |pages=143–171 |doi=10.51411/rahat.1.1.2017.9 |issn=2521-2869 |doi-access=free}}
pmd39d7epf0bg59hpbqdxaiu4nsgtg1
A-FÜ
0
139546
831872
790066
2026-05-07T14:29:31Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831872
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Teng Fu-ju''' ( traditional Chinese ; an haife ta a ranar 20 ga Yuni 1987), an san ta da sunanta na '''A-FÜ''' ( Chinese ), mawaƙiya ce kuma mawaƙiya 'yar ƙasar Taiwan . Kafin fara wasanta na farko a fagen kiɗa, A-FÜ memba ce a ƙungiyar mawaka ta 'yan indie, kuma mawaƙiya ce ta demo. An san ta da sigar murfin fim ɗin " Nothin' on You " na BoB da Bruno Mars, wanda ya jawo hankali sosai a YouTube a shekarar 2010. A watan Mayun 2011, A-FÜ ta fitar da kundin waƙoƙinta na farko a ɗakin studio, ''That's How It Is'', wanda ta sami zaɓen zama zakaran mawaki mafi kyau a bikin bayar da kyaututtuka na Golden Melody na 23. <ref name="goldenmelody">{{Cite web |title=第 23 屆 流行音樂金曲獎 – 得獎名單及入圍作品簡介 |url=http://www.ttv.com.tw/drama12/GoldenMelody_pop/finalist.asp |access-date=2 December 2015 |publisher=TTV}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haife ta a [[Hsinchu|birnin Hsinchu]] a ranar 20 ga Yuni 1987, A-FÜ ta girma a karkara a gundumar Xiangshan da kuma gundumar Changhua . <ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref> Iyayenta biyu suna gudanar da harkokin haya na mota tare, kuma kamar yadda suke yawan aiki a lokacin da take ƙarama, A-FÜ da babbar 'yar uwarta, Hsing Ju, sun shafe yawancin yarintarsu a ƙarƙashin kulawar innarsu. <ref>{{Cite web |date=30 July 2013 |title=阿福發夢穿越古羅馬 談情賞夜景 |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20130730000847-260112 |website=China Times}}</ref> Duk da haka, A-FÜ har yanzu tana da dangantaka ta kud da kud da mahaifiyarta kuma ta girma ta yi tasiri ga ƙaunar mahaifiyarta ga kiɗa, musamman waƙoƙin [[Teresa Teng]] . Tun tana ƙarama, A-FÜ ta shiga gasar waƙa da rera waƙa. Haka kuma, bisa buƙatar mahaifiyarta, ta koyi yadda ake furta Mandarin ta hanyar kallon shirin ilimi na Taiwan ''mai suna The Daily Characters'' (每日一字) wanda mai gabatar da labarai Lee Yen-chiu ke jagoranta, wanda wataƙila ya tsara muryarta ta musamman. <ref>{{Cite web |title=美聲素人「阿福」- 征服9億人 |url=http://blog.udn.com/hurt633/5230339 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref>
Ta halarci Makarantar Sakandare ta Kuang-Fu, wata babbar makarantar sakandare a Hsinchu, kuma ta kammala karatunta daga Jami'ar Shih Hsin da digiri a fannin hulɗa da jama'a da talla a shekarar 2010. <ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref>
== Sana'a ==
[[Fayil:Afu_teng_2013aug31_resized.jpg|thumb|A-FÜ a shekarar 2013]]
A lokacin da take jami'a, A-FÜ ita ce babbar mawaƙiyar wata ƙungiyar mawaƙa mai suna Lazy Bomb. Ƙungiyar ta fitar da wani EP mai suna EP a watan Nuwamba na 2007 kuma ta wargaje jim kaɗan bayan haka. <ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref> A wannan lokacin, A-FÜ ta haɗu da mai shirya waƙa AL (何官錠), wanda kuma memba ne kuma mai kunna kibiyoyi na ƙungiyar mawaƙa ta pop rock Six Plus (六甲樂團). <ref>{{Cite web |date=30 July 2013 |title=阿福發夢穿越古羅馬 談情賞夜景 |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20130730000847-260112 |website=China Times}}</ref> Ta fara aiki tare da AL a matsayin mawaƙiyar demo. An zaɓi demo na farko da ta yi rikodi, mai suna "Sheng Sheng Man" (聲聲慢), a matsayin waƙar ƙarshe ta jigo a kakar farko ta shirin talabijin na kasar Sin ''Justice Bao'' . Salon waƙar ''Zhong guo feng'', tare da muryar A-FÜ mai haske da kuma kalmomin da aka faɗa, ya haifar da hayaniya mai yawa tsakanin masu amfani da intanet na kasar Sin. Ba da daɗewa ba, waƙar A-FÜ ta jawo hankalin tsohon mai masaukin baki Chang Hsiao-yen, wanda daga baya ya sanya hannu kan A-FÜ zuwa kamfanin waƙar ta Forward Music. Yayin da take jiran fitowar kundin wakokinta na farko, A-FÜ ta jawo hankalin kafofin watsa labarai bayan ta saka bidiyonta na farko a YouTube a watan Satumba na 2010, da kuma fim ɗinta na BoB da Bruno Mars mai suna " Nothin' on You ", wanda ya samu masu kallo sama da miliyan ɗaya a cikin mako guda. Ta biyo baya da ƙarin labaran shahararrun waƙoƙi, waɗanda suka haɗa da " [[Triangle na soyayya mai ban mamaki|Bizarre Love Triangle]] ", "Qing Hua Ci" (青花瓷) na Jay Chou, da kuma fim ɗin Bruno Mars mai suna " Just the Way You Are " da sauransu. A watan Disamba na 2010, an nuna A-FÜ a matsayin mawaƙiya a lokacin da Stella Chang za ta dawo wa Taiwan. <ref name="2011搜尋人氣大獎/最受歡迎新人歌手─鄧福如">{{Cite web |title=2011搜尋人氣大獎/最受歡迎新人歌手─鄧福如 |url=https://tw.celebrity.yahoo.com/news/2011%E6%90%9C%E5%B0%8B%E4%BA%BA%E6%B0%A3%E5%A4%A7%E7%8D%8E-%E6%9C%80%E5%8F%97%E6%AD%A1%E8%BF%8E%E6%96%B0%E4%BA%BA%E6%AD%8C%E6%89%8B-%E9%84%A7%E7%A6%8F%E5%A6%82-035402599.html |access-date=22 December 2015 |publisher=Yahoo! }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
An fitar da kundin wakokin A-FÜ na farko, ''That's How It Is'', a ranar 27 ga Mayu 2011 kuma yana dauke da sigar studio ta "Sheng Sheng Man" da kuma murfin wakokinta na "Nothin' on You". <ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref> Kundin ya sayar da kwafi sama da 25,000 a Taiwan cikin wata guda da fitowarsa. <ref>{{Cite web |date=30 July 2013 |title=阿福發夢穿越古羅馬 談情賞夜景 |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20130730000847-260112 |website=China Times}}</ref> Domin kara tallata kundin, A-FÜ ta yi wani wasan kwaikwayo da aka sayar a Riverside Live House da ke Taipei a ranar 25 ga Yuni 2011, inda Van Fan ya fito a matsayin bako. <ref>{{Cite web |title=美聲素人「阿福」- 征服9億人 |url=http://blog.udn.com/hurt633/5230339 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref> A ranar 3 ga Yuli 2011, A-FÜ ta bayyana bako a karamin wasan kwaikwayo na Jam Hsiao a Tamsui Fisherman's Wharf, inda ta yi wakokin "Just the Way You Are" da "Wei Tian Ci" (未填詞). <ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref> A shekarar 2012, an zaɓi A-FÜ a matsayin Mafi Kyawun Sabon Mawaki a Gasar Golden Melody ta 23 amma ta sha kashi a hannun Ilid Kaolo . <ref name="goldenmelody"/>
Fitowarta ta gaba, wani wasan kwaikwayo mai tsawo mai suna ''Happiness Is Around Us'', an fitar da ita a ranar 7 ga Maris 2012. Waƙar ta biyu daga cikin kundin, "Where Is The Love?", wacce aka tsara da kanta, an nuna ta a matsayin waƙa a cikin jerin wasannin kwaikwayo ''na Big Red Riding Hood'' . <ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref>
A ranar 7 ga Yuni 2013, A-FÜ ta fitar da kundinta na biyu na studio, ''Sky Island'', wanda ya fara a lamba ta daya a jadawalin tallace-tallace na Five Music Mandarin Album. <ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref> Ya haɗa da waƙar "Rang Wo Ai Shang Wo" (讓我愛上我) daga kundin waƙoƙin fim ɗin ''Step Back to Glory'' (志氣). <ref>{{Cite web |date=30 July 2013 |title=阿福發夢穿越古羅馬 談情賞夜景 |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20130730000847-260112 |website=China Times}}</ref> A watan Mayu na wannan shekarar, A-FÜ ta yi waƙar " Tie a Yellow Ribbon Round the Old Oak Tree " a wasan kwaikwayo na tunawa da [[Teresa Teng]] a Taipei Arena . <ref>{{Cite web |title=美聲素人「阿福」- 征服9億人 |url=http://blog.udn.com/hurt633/5230339 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref>
An fitar da kundin waƙoƙinta na uku na studio, Own Categories, a ranar 19 ga Yuni 2015. Yana ɗauke da waƙoƙi biyu, "Stop at the Crossing Ahead" (前面路口停), tare da Xiao Yu .
== Rayuwa ta sirri ==
A watan Janairun 2016, an bayyana cewa A-FÜ da YouTuber How How (Chen Tzu-hao) suna cikin dangantaka. <ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref> Ma'auratan sun yi rajistar aurensu a ranar 14 ga Fabrairun 2019, kuma sun yi bikin aurensu a watan Yuni a wannan shekarar. An haifi ɗansu a watan Janairun 2021.
A farkon watan Afrilun 2021, an zargi A-FÜ da haddasa rabuwar auren wani mai gyaran farce da mijinta, sannan kuma ya haifar da zubar da cikin da mai gyaran farce ya yi. A-FÜ da mijinta How How sun karyata shirunsu kan zargin mako guda bayan haka, suna musantawa tare da bayyana cewa sun dauki lauya don ya kula da zargin.
== Kundin Waƙoƙi ==
=== Kundin waƙoƙin studio ===
{| class="wikitable"
!Album#
!English title
!Mandarin title
!Release date
! align="left" width="300px" |Track listing
!Label
|-
|1st
|''That's How It Is''
|原來如此!!
|27 May 2011
| align="left" style="font-size: 100%;" |
|Forward Music
|-
|2nd
|''Sky Island''
|天空島
|7 June 2013
| align="left" style="font-size: 100%;" |
|Forward Music
|-
|3rd
|''Own Categories''
|自成一派
|19 June 2015
| align="left" style="font-size: 100%;" |
|Forward Music
|-
|}
=== Wasan da aka faɗaɗa ===
{| class="wikitable"
!Kundin waƙoƙi#
! Lakabin Turanci
! Lakabin Mandarin
! Ranar fitarwa
! align="left" width="300px" | Jerin waƙoƙi
! Lakabi
|-
| na 1
| ''Farin Ciki Yana Kewaye Da Mu''
|你好,哈波尼斯
|7 Maris 2012
| align="left" style="font-size: 100%;" |
| Waƙar Gaba
|}
=== Marasa aure ===
{| class="wikitable sortable"
!Lakabin Turanci
! Lakabin kasar Sin
! Ranar fitarwa
|-
| "Love You Blue" <small>(tare da Chang da Lee )</small>
|愛你我不魯
|Afrilu 2018
|-
| "Mai daɗi" <small>(tare da Any.C)</small> |{{N/a}}
| Disamba 2018
|-
| "Soyayya Daya"
|我們的星球眼淚不超過三秒
|Maris 2020
|-
| "Tian Zhen Kuai Le"
|天真快樂
|Mayu 2020
|-
| "Ƙwaƙwalwar ajiya"
|能不能想起我
|Nuwamba 2020
|-
| "Hamburger"
|漢堡包
|Janairu 2021
|-
| "Yi Shou Ting Le Hui Dian Tou De Ge"
|一首聽了會點頭的歌
|Janairu 2021
|}
== Lambobin yabo da nadin mukamai ==
{| class="wikitable"
!Year
!Award
! width="300" |Category
! width="230" |Nomination
!Result
!Ref
|-
| rowspan="8" |2011
|Hong Kong TVB JSG Selections 2011 (Part 2)
|Most Popular Mandarin Song
|"未填詞"|| {{Won}}
| align="center" |<ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref>
|-
|[[Yahoo!]] Taiwan Celebrity Awards
|Most Popular New Artiste|| {{N/a}} || {{Won}}
| align="center" |<ref name="2011搜尋人氣大獎/最受歡迎新人歌手─鄧福如"/>
|-
| rowspan="2" |Hong Kong TVB8 Awards
|Best New Artiste <small>(silver)</small>|| {{N/a}} || {{Won}}
| rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web |date=30 July 2013 |title=阿福發夢穿越古羅馬 談情賞夜景 |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20130730000847-260112 |website=China Times}}</ref>
|-
|Best Music Composition
|"如果有如果"|| {{Won}}
|-
| rowspan="2" |One FM Top 30 Awards
|Top 30 Hits
|"如果有如果"|| {{Won}}
| rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web |title=美聲素人「阿福」- 征服9億人 |url=http://blog.udn.com/hurt633/5230339 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref>
|-
|Top 10 Album
|''That's How It Is''|| {{Won}}
|-
| rowspan="2" |Singapore Hit Awards
|Best New Artiste|| {{N/a}} || {{Nom}}
| rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref>
|-
|Most Popular Newcomer|| {{N/a}} || {{Nom}}
|-
| rowspan="9" |2012
|23rd Golden Melody Awards
|Best New Artist|| {{N/a}} || {{Nom}}
| align="center" |<ref name="goldenmelody"/>
|-
| rowspan="2" |Canadian Chinese Pop Music Awards
|Mandarin New Female Artiste Award|| {{N/a}} || {{Won}}
| align="center" |<ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref>
|-
|Top 10 Mandarin songs
|"一點點喜歡"|| {{Won}}
| align="center" |<ref>{{Cite web |date=30 July 2013 |title=阿福發夢穿越古羅馬 談情賞夜景 |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20130730000847-260112 |website=China Times}}</ref>
|-
|KKBOX
|Newcomer of the Year|| {{N/a}}|| {{Won}}
| align="center" |{{Ana bukatan hujja|date=September 2022}}
|-
| rowspan="2" |Music Radio Awards
|Most Potential New Artiste <small>(Hong Kong / Taiwan)</small>|| {{N/a}} || {{Won}}
| rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 July 2013 |title=阿福發夢穿越古羅馬 談情賞夜景 |url=http://www.chinatimes.com/newspapers/20130730000847-260112 |website=China Times}}</ref>
|-
|Most Popular New Artiste <small>(Hong Kong / Taiwan)</small>|| {{N/a}} || {{Nom}}
|-
| rowspan="2" |Metro Radio Mandarin Hits Music Awards
|Popular Idol Award|| {{N/a}} || {{Won}}
| rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web |title=美聲素人「阿福」- 征服9億人 |url=http://blog.udn.com/hurt633/5230339 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref>
|-
|Singer-songwriter Award|| {{N/a}} || {{Won}}
|-
|Books 博客來
|Top-selling album of the year <small>(9th)</small>
|''That's How It Is''|| {{Won}}
| align="center" |<ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2013
| rowspan="2" |Metro Radio Mandarin Hits Music Awards
|Songs of the Year
|"Me & U"|| {{Won}}
| rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web |date=16 June 2013 |title=菲船事件衝擊 阿福MV郵輪夢碎 |url=http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619002332/http://udn.com/NEWS/ENTERTAINMENT/ENT6/7966023.shtml |archive-date=19 June 2013 |access-date=22 December 2015 |website=UDN}}</ref>
|-
|Best Female Artiste|| {{N/a}} || {{Won}}
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1987]]
ojh2fos44c3qhvwzws3yqnmj8vmpo1z
Alexinia Baldwin
0
139696
832311
790919
2026-05-08T07:23:39Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832311
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Alexinia Young Baldwin''' (3 ga Fabrairu, 1925 - 21 ga Janairu, 2017) malamar makaranta ce kuma farfesa a Jami'ar Connecticut wadda ta sadaukar da bincikenta ga nazarin yara masu baiwa marasa baiwa. Baldwin sanannu ne da ƙirƙirar ''Baldwin Identification Matrix'', wani samfurin kimantawa don gano baiwa a cikin Baƙar fata Ba'amurke da sauran ɗaliban da ba su da baiwa a tarihi a [[Ilimi mai baiwa|fannin ilimi mai hazaka]] . <ref>{{Cite journal |last=Ford |first=Donna |date=Summer 1994 |title=Desegregation of gifted education programs: The impact of Brown on underachieving children of color. |journal=The Journal of Negro Education |volume=63 |issue=3 |pages=358–375 |doi=10.2307/2967187 |jstor=2967187}}</ref>
== Tarihin Rayuwa ==
An haifi Alexinia Young Baldwin a Alabama a ranar 3 ga Fabrairu, 1925. Ta sami digirin farko daga Jami'ar Tuskegee, MA daga Jami'ar Michigan, da kuma digirin Ph.D. daga Makarantar Ilimi ta Neag a Jami'ar Connecticut . Ta koyar a shirin farko na ɗaliban Afirka-Amurka masu hazaka a Alabama.
A shekarar 1957, Alexinia Young Baldwin da mijinta sun yi nasara a karar da suka shigar kan birnin Birmingham, Alabama, bayan an kama su a wani ɗakin jira na fararen fata a Tashar Jirgin Ƙasa ta Birmingham. <ref> name="Renzulli 2018">{{Cite web |last=Renzulli |first=Joseph |date=November 12, 2017 |title=A Tribute to Alexinia Young Baldwin (1925 - 2017) |url=https://www.nagc.org/blog/tribute-alexinia-young-baldwin-1925-2017 |access-date=February 11, 2018 |website=National Association for Gifted Children}}</ref>
A Makarantar Neag ta Jami'ar Connecticut, Baldwin ta yi karatu a ƙarƙashin Joseph Renzulli . <ref name="Jones 2017">{{Cite web |last=Jones |first=Stephanie Dion |date=January 24, 2017 |title=In Memoriam: Professor Emerita Alexinia Baldwin '71 Ph.D. |url=https://education.uconn.edu/2017/01/24/in-memoriam-professor-emerita-alexinia-baldwin-71-ph-d/ |website=University of Connecticut |access-date=February 5, 2026 |archive-date=November 10, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110094952/https://education.uconn.edu/2017/01/24/in-memoriam-professor-emerita-alexinia-baldwin-71-ph-d/ |url-status=dead }}</ref> Bayan ta sami digirin digirgir na uku a shekarar 1971, Baldwin ta zama farfesa a Jami'ar Albany, SUNY . Ta koma Jami'ar Connecticut a shekarar 1988 kuma ta yi aiki a matsayin farfesa a Makarantar Neag har zuwa lokacin da ta yi ritaya a shekarar 2003. <ref name="Jones 2017" /> <ref name="Renzulli 2018">{{Cite web |last=Renzulli |first=Joseph |date=November 12, 2017 |title=A Tribute to Alexinia Young Baldwin (1925 - 2017) |url=https://www.nagc.org/blog/tribute-alexinia-young-baldwin-1925-2017 |access-date=February 11, 2018 |website=National Association for Gifted Children}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRenzulli2017">Renzulli, Joseph (November 12, 2017). [https://www.nagc.org/blog/tribute-alexinia-young-baldwin-1925-2017 "A Tribute to Alexinia Young Baldwin (1925 - 2017)"]. ''National Association for Gifted Children''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 11,</span> 2018</span>.</cite></ref>
Baldwin ya yi aiki a kwamitin gudanarwa na Ƙungiyar Ƙasa ta Yara Masu Hazaka, shugaban Ƙungiyar Masu Hazaka (1978–1979), da kuma a matsayin wakilin Amurka a Majalisar Duniya ta Masu Hazaka da Hazaka (1981–2003). <ref>{{Cite book}}</ref>
Baldwin ta mutu a ranar 21 ga Janairu, 2017, a Cibiyar Mansfield, Connecticut . Tana da shekaru 91.
== Littattafai ==
* ''Kayan Aikin Ganewa na Baldwin Identification Matrix don Ganewa Ɗalibai Masu Hazaka da Hazaka'' (1977)
* Baldwin, Alexinia Y., da Wilma Vialle. ''Fuskokin da Yawa na Hazaka: Ɗaga Mask'' (1999)
* ''Yawan Ɗaliban da ke da Hazaka daban-daban da kuma waɗanda ba su da ƙwarewa sosai a fannin al'adu'' (2004)
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2017]]
[[Rukuni:Haifaffun 1925]]
9arl4aa6v3pq5dmunp2j5hp2a2drzyt
Amaggunju
0
140072
832418
799964
2026-05-08T10:23:03Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832418
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Fayil:Amagunju.jpg|alt=Amaggunju|thumb|Rawar gargajiya ta Amaggunju]]
Amaggunju ya samo asali ne daga mutanen Baganda kuma yana da matuƙar muhimmanci domin an fara ƙirƙirarsa ne a fadar sarki. <ref>name=":1">{{Cite web |title=Music & Dance in Buganda Culture – BEING AFRICAN |url=https://beingafrican.com/music-art-and-dance-in-the-buganda-culture/ |access-date=2024-01-23 |language=en-US |archive-date=2023-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130170338/https://beingafrican.com/music-art-and-dance-in-the-buganda-culture/ |url-status=dead }}</ref> Tarihin rawan za a iya gano shi tun daga shekarar 1582, a zamanin Sarki [[Mulondo]] . Ya mutu ba tare da magaji ba, kodayake da yawa daga cikin matansa suna da juna biyu a lokacin mutuwarsa. Ma'aikatan magunguna da likitocin mayu na gargajiya tri '''Amaggunju''' rawa ce ta gargajiya ta Baganda, wacce ke wakiltar mafi girman al'umma a [[Uganda]] . <ref> name=":2">{{Cite web |title=Cultural dance: Celebrating unity in diversity |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-01-23 |website=New Vision |language=en}}</ref> <ref name=":3">{{Cite web |date=2021-01-04 |title=Why we dance the way we do |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/why-we-dance-the-way-we-do--1608312 |access-date=2024-01-23 |website=Monitor |language=en}}</ref> Ana yin wannan rawa ta sarauta a lokacin muhimman lokatai kamar nadin sarauta, bukukuwan aure, da sauran al'adu. <ref> name=":0">{{Cite web |title=Amaggunju dance -- [Digital Collection of East African Recordings] |url=https://diglib.library.vanderbilt.edu/displayitem.pl?RC=274 |access-date=2024-01-23 |website=diglib.library.vanderbilt.edu}}</ref> Abubuwan da suka shahara a rawan sune rawar ganguna masu ƙarfi da kuma motsin kuzari, waɗanda mawaka maza da mata ke yi. <ref>name=":5">{{Cite web |title=Akadinda Traditional Dances |url=https://akadinda1.tripod.com/traditionaldances.html |access-date=2024-01-23 |website=akadinda1.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Tarihi ==
an tsara shi ne don tantance wacce mace ce ke da juna biyu da ɗa namiji, domin an ɗauke ta a matsayin abin da ya saba wa al'ada a ce mace ce ke mulkin masarautar. <ref> name=":3">{{Cite web |date=2021-01-04 |title=Why we dance the way we do |url=https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/why-we-dance-the-way-we-do--1608312 |access-date=2024-01-23 |website=Monitor |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/why-we-dance-the-way-we-do--1608312 "Why we dance the way we do"]. ''Monitor''. 2021-01-04<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-01-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":1">{{Cite web |title=Music & Dance in Buganda Culture – BEING AFRICAN |url=https://beingafrican.com/music-art-and-dance-in-the-buganda-culture/ |access-date=2024-01-23 |language=en-US |archive-date=2023-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130170338/https://beingafrican.com/music-art-and-dance-in-the-buganda-culture/ |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://beingafrican.com/music-art-and-dance-in-the-buganda-culture/ "Music & Dance in Buganda Culture – BEING AFRICAN"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231130170338/https://beingafrican.com/music-art-and-dance-in-the-buganda-culture/ |date=2023-11-30 }}<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-01-23</span></span>.</cite></ref> Saboda haka, wata mata mai suna Namulondo, ɗaya daga cikin matan, wacce ake tsammanin tana da ɗa namiji, ta hau karagar mulki, kuma mutane suka ɗauke ta a matsayin ɗanta da ba a haifa ba yana mulki, maimakon kanta. Lokacin da aka haifi yarima, ya fara mulkinsa yana kan karagar mulki. <ref name=":1" /> Mutanen Baganda sun yi imanin cewa sarakuna ba za su zubar da hawaye ba, domin ana kyautata zaton suna gayyatar la'ana da rashin sa'a ga masarautar. Saboda haka, domin tabbatar da cewa jaririn yarima ya kasance cikin farin ciki kuma ya guji yin kuka, kawun jaririn da goggonsa sun ƙawata ƙafafunsu da ƙararrawa ta idon sawu kuma sun yi rawa mai daɗi. <ref name=":1" /> <ref>{{Cite web |last=Thoughts |first=Angel's |date=2016-07-27 |title=WHEN UGANDANS DANCE |url=https://angelinahblog.wordpress.com/2016/07/27/when-ugandans-dance/ |access-date=2024-01-23 |website=AngeI'S THOUGHTS |language=en}}</ref> Wannan rawa, wadda aka sani da rawa 'amaggunju', asali an yi ta ne kawai ga mutanen da ke cikin dangin 'Obutiko' ( Namomin kaza ) kuma ana yin ta ne kawai a cikin iyakokin fadar. A zamanin yau, wannan rawa ta zama ruwan dare, inda mutane da yawa na yau da kullun ke shiga cikin rawar. <ref name=":1" /> <ref name=":5">{{Cite web |title=Akadinda Traditional Dances |url=https://akadinda1.tripod.com/traditionaldances.html |access-date=2024-01-23 |website=akadinda1.tripod.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://akadinda1.tripod.com/traditionaldances.html "Akadinda Traditional Dances"]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''akadinda1.tripod.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-01-23</span></span>.</cite></ref>
[[Fayil:Ndere_troupe_dancers_performing_the_Amaggunju_13.jpg|thumb|'Yan rawa na ƙungiyar Ndere suna yin rawar Amaggunju]]
== Matakan rawa da wasan kwaikwayo ==
Rawar tana gudana ne ta hanyar ƙungiyar masu rawa waɗanda ke motsawa cikin tsari mai zagaye a kusa da masu buga ganga . Rawar tana da alaƙa da motsinta mai kuzari da kuma salon da masu rawa maza da mata suka daidaita sosai. Suna daidaita aikin ƙafa da motsin hannu tare da bugun ganguna. <ref name=":0">{{Cite web |title=Amaggunju dance -- [Digital Collection of East African Recordings] |url=https://diglib.library.vanderbilt.edu/displayitem.pl?RC=274 |access-date=2024-01-23 |website=diglib.library.vanderbilt.edu}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://diglib.library.vanderbilt.edu/displayitem.pl?RC=274 "Amaggunju dance -- [Digital Collection of East African Recordings]"]. ''diglib.library.vanderbilt.edu''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-01-23</span></span>.</cite></ref> <ref name=":4">{{Cite journal |last=Lubwama |first=Godfrey |date=Sep 2020 |title=Visual Narratives of Traditional Royal Dances in Uganda: A case of claymated Amaggunju Dance |url=https://kyuspace.kyu.ac.ug/bitstream/handle/20.500.12504/982/LUBWAMA%20COLLECTION%20%20GMID%202021.pdf?sequence=1 |journal=Kyambogo University |access-date=2026-02-09 |archive-date=2024-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123081326/https://kyuspace.kyu.ac.ug/bitstream/handle/20.500.12504/982/LUBWAMA%20COLLECTION%20%20GMID%202021.pdf?sequence=1 |url-status=dead }}</ref>
== Kayan kiɗa ==
Rawar tana tare da nau'ikan kayan kiɗa iri-iri, waɗanda suka haɗa da ƙananan ganguna, manyan ganguna masu launuka daban-daban, ganguna masu tsayi, da kuma girgiza. Ana buga ganguna a cikin tsari mai kama da juna wanda ke ƙara wa motsin masu rawa ƙarfi. Ana amfani da girgiza don saka wani abu mai kaɗawa cikin kiɗan. <ref name=":0"/> <ref name=":4"/>
== Muhimmanci ==
Rawar tana da matuƙar muhimmanci a al'adun Baganda kuma tana da fifikon zama rawa ta sarauta. Ana yin wannan rawa ta gargajiya a lokutan bukukuwa masu muhimmanci kamar nadin sarauta da bukukuwan aure inda take da amfani ga bukukuwa da nishaɗi. Tare da motsinta mai ƙarfi da kuma buga ganguna masu jan hankali, wannan rawa ta sarauta tana ɗaukar matsayi a lokacin muhimman al'adu. Amaggunju yana nuna ci gaba da sarauta, haɗin kai da kuma asalin al'adu tsakanin mutanen Buganda.
== Duba kuma ==
* Waƙar Baganda
* [[Masarautar Buganda]]
* Mutanen Baganda
* Baakisimba
* Cibiyar Al'adu ta Ndere
* Rawar gargajiya ta Uganda
* Nankasa
* Muwogola
== Manazarta ==
i4eumiuctvwc5vw0097i94i8r5zajg3
Abassi
0
140298
831886
793767
2026-05-07T15:27:22Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831886
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Abassi''' (wanda aka fi sani da '''Abasi''' ko '''Awasi''') shine babban allahn mahalicci na mutanen [[Mutanen Efik|Efik]], [[Mutanen Ibibio|Ibibio]], da [[Mutanen Anaang|Annang]] na [[Najeriya]]. Bayanan Abassi a cikin al'adun Efik da Annang ya rinjayi tatsuniyoyin Ibibio tun lokacin da kungiyoyin biyu suka kasance wani ɓangare na Ibibio kafin su yi ƙaura zuwa sassa daban-daban na kudu maso gabashin Najeriya kuma suka kafa al'ummominsu.
Bayan [[Kiristanci a Afirka|isowar masu wa'azi a ƙasashen waje na Kirista]] a Najeriya, an haɗa Abassi da ra'ayin Kirista na Allah kuma an kira shi Abassi Ibom (a cikin tatsuniyoyin Ibibio da Efik) ko Awasi Ibom (a cikin tatsuniyar Annang), kodayake ana muhawara wannan fassarar a halin yanzu.<ref>{{Cite journal |last=Messenger, Jr. |first=John C. |date=1960-04-01 |title=Reinterpretations of Christian and Indigenous Belief in a Nigerian Nativist Church |journal=American Anthropologist |language=en |volume=62 |issue=2 |pages=268–278 |doi=10.1525/aa.1960.62.2.02a00060 |issn=0002-7294 |doi-access=free}}</ref><ref name=":4">{{Cite journal |last=Offiong |first=Daniel |date=1983 |title=Social Relations and Witch Beliefs among the Ibibio |url=https://www.jstor.org/stable/1159977 |journal=Africa: Journal of the International African Institute |volume=53 |issue=3 |pages=73–82 |doi=10.2307/1159977 |issn=0001-9720 |jstor=1159977 |url-access=subscription}}</ref> A wasu sassan tatsuniyoyi, musamman wadanda suka samo asali daga tarihin Annang, ana amfani da sunan Abassi ne don ambaton wasu alloli da ke cikin tarihin halitta, wanda ya hada da Abassi Ibom .
== Wakilin ==
An nuna Abassi a matsayin allahn da ke ko'ina kuma mai sani, wanda ke da alhakin ƙirƙirar mutane. Koyaya, Abassi ba ya hulɗa kai tsaye da mutane amma yana sadarwa ta hanyar pantheon na ruhohi da ake kira Nem (a cikin tatsuniyoyin Efik da Ibibio) ko nnem (a cikin tarihin Annang). <ref name=":6">{{Cite journal |last=Umotong |first=I. D. |last2=Essien |first2=E. S. |date=2013 |title=Annang Philosophy: Foundations and Outline |url=http://www.bjournal.co.uk/paper/BJASS_13_2/BJASS_13_02_01.pdf |journal=British Journal of Arts and Social Sciences |volume=13 |pages=166–187 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ba a bauta wa Abassi kai tsaye ba, kuma saboda haka ba a gina wuraren ibada don girmama Abassi ba, amma matsakancin allahn a maimakon haka, Nem da ruhohin kakanninmu, ''mbukpo'' (wanda aka sani da mme ete a cikin tatsuniyoyin Annang), tare da ƙarshen yana taimaka wa zuriyarsa su karɓi ni'imar Abassi.<ref name=":4"/>
A cikin sassan almara inda Abassi ke nufin ƙungiyar alloli, Abassi Isong, wanda ke zaune a duniya, yana taka rawar manzo ta hanyar aika saƙonni daga mutane zuwa Abassi Anyong (wanda aka fi sani da Abassi Onyong ko Abassi Enyong), wanda ke zaune akan sararin samaniya. Abassi Anyong ne ke da alhakin isar da saƙon ga Abassi Ibom . A cewar wasu fassarori, an nuna Abassi Anyong a matsayin namiji yayin da aka nuna Abassi Isong a matsayin mace.<ref name=":7">{{Cite journal |last=Jaja |first=J. M. |date=2013 |title=Myths in African Concept of Historical Reality |url=https://www.ajol.info/index.php/ijah/article/view/106447 |journal=AFRREV IJAH: An International Journal of Arts and Humanities |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=228–242 |issn=2227-5452}}</ref>
== Labaran da aka yi ==
=== Asalin mutuwa ===
A cewar tatsuniyoyin Efik, bayan da Abassi ya halicci mutane na farko, mace da namiji, matarsa, Atai, ta gaya masa ya bar su rayu a duniya. Abassi ya yi taka tsantsan game da wannan kuma da farko ya ki amincewa da ra'ayin tunda yana jin tsoron yiwuwar mutane su wuce shi. Duk da haka, duk da ajiyarsa, ya yarda da bukatar matarsa, kodayake ya ba da dokoki biyu kafin ya aika da mutane na farko zuwa duniya. Dokar farko ita ce ba a yarda su shuka abincin kansu ba, kuma ta biyu ita ce ba su yarda su haifuwa ba. Mutane sun yarda da waɗannan dokoki, kuma na ɗan lokaci, komai ya yi kyau. Bayan haka, matar ta fara shuka tsaba da shuka abinci a gare su, wanda mijinta ya yarda ya fi daɗi fiye da abincin da Abassi ya ba su. Ba da daɗewa ba bayan haka, sun kuma karya doka ta biyu. Abassi ya yi fushi da matarsa tun lokacin da tsoronsa ya zama gaskiya: Mutane sun bar shi kuma yanzu suna haifar da barazana ga mulkinsa. Don kwantar da mijinta, Atai ta yanke shawarar aika mutuwa zuwa duniya, tabbatar da cewa mutane ba za su iya yin barazana ga ikon Abaasi ba.<ref>{{Cite web |date=2021-03-07 |title=Encyclopedia of African Religion |url=https://us.sagepub.com/en-us/nam/encyclopedia-of-african-religion/book228941 |access-date=2021-03-08 |website=SAGE Publications Inc |language=en}}</ref>
=== Halitta sararin samaniya ===
A cikin tatsuniyoyin Annang, Abassi Ibom ya halicci sararin samaniya (Kowane), ƙasa (Isong), da teku (Inyang Ibom). Da farko, sararin samaniya da ƙasa sun haɗu tare a sama kuma teku tana ƙasa da su. Wata rana, Abassi Ibom ya gaya wa daya daga cikin abubuwan da ya kirkira, wani babba mai canzawa, don raba sararin samaniya daga duniya. Mai girma ya yi nasara kuma Abasi Ibom ya gaya wa sararin samaniya su zauna a sama yayin da aka gaya wa duniya ta sauka. Yayin da ya faɗi, ƙasa ta nutse cikin teku. Yankunan da suka tsira na duniya da suka kasance a bayyane sun zama bakin teku. Mai girma, ya gamsu da nasararsa, ya wanka cikin ruwan teku. Ya nitse kuma ya mutu kuma sassan jikinsa sun zama abin motsawa ga abubuwa masu rai a duniya. A matsayin wani ɓangare na tatsuniyar, an ce lokacin da sararin samaniya ya rufe duniya, rana ta tashi, kuma lokacin da duniya ta rufe sararin samaniya, dare ya faɗo.
=== Allah mai nisa ===
A cikin tatsuniyoyin Ibibio, an bayyana Abassi ya rayu a sararin samaniya, mutane da ke kusa, kuma ana iya sadarwa kai tsaye zuwa. Koyaya, ya damu da hayaniya na tsohuwar mace da ke yin fufu da ita. Bayan kwanaki na wannan, ya yi fushi sosai kuma ya zaɓi ya motsa nesa da mutane don kauce wa hayaniya. Don haka, mutane ba za su iya sadarwa da Abassi kai tsaye ba kuma dole ne su shiga cikin ruhohi da kakanninmu.<ref name=":7"/>
== Bayanan da aka ambata ==
dlawihw9erk6o4967mvs6pgh5y0souo
Addie L. Wyatt
0
142387
832196
801385
2026-05-07T21:54:56Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832196
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Addie L. Wyatt''' (née '''Cameron''' ; Maris 8, 1924 - Maris 28, 2012) shugaba ce a ƙungiyar kwadago ta Amurka kuma mai fafutukar kare haƙƙin jama'a. An san Wyatt da zama mace 'yar Afirka ta farko da aka zaɓa a matsayin mataimakiyar shugabar ƙasa da ƙasa a wata babbar ƙungiyar ma'aikata, wato Ƙungiyar Masu Yanke Nama ta Amalgamated . Wyatt ta fara aikinta a ƙungiyar a farkon shekarun 1950 kuma ta ci gaba a shugabanci. A shekarar 1975, tare da 'yar siyasa Barbara Jordan, ita ce mace ' [[Afirkawan Amurka|yar Afirka]] ta farko da [[Time (magazine)|mujallar ''Time'']] ta naɗa a matsayin Mutum na Shekara .
== Iyali da rayuwar farko ==
An haifi Wyatt ga Ambrose da Maggie (Nolan) Cameron a Brookhaven, Mississippi, a ranar 8 ga Maris, 1924. Ita ce 'ya ta biyu kuma 'yar fari a cikin 'ya'ya takwas. Ta ƙaura tare da iyalinta zuwa [[Chicago]] a shekarar 1930 lokacin da take da shekaru shida. Iyalin sun ƙaura da fatan samun damar aiki mafi kyau a lokacin Babban Bala'in Masifa. Duk da haka, ayyukan yi da za a iya samu ga 'yan Afirka a Amurka a wannan lokacin ba su da kyau. <ref name="Rev. Addie L. Wyatt WWHP">{{Cite web |last=Morris |first=Joan McGann |date=December 14, 2002 |title=Rev. Addie L. Wyatt |url=http://wwhpchicago.org/rev-addie-wyatt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328054110/http://wwhpchicago.org/rev-addie-wyatt |archive-date=2012-03-28 |access-date=26 July 2011 |website=Interview |publisher=Working Women's History Project}}</ref>
Tana da shekaru 16, ta auri Claude S. Wyatt, ma'aikacin kuɗin gidan waya, a ranar 12 ga Mayu, 1940. Tare da Claude ta haifi 'ya'ya maza biyu, Renaldo Wyatt da Claude S. Wyatt III. Ta renon wasu ƙannenta bayan mahaifiyarta ta mutu tana da shekaru 39 kuma mahaifinta bai iya kula da su ba saboda rashin lafiya. <ref>{{Cite web |title=International Civil Rights: Walk of Fame - Addie Wyatt |url=https://www.nps.gov/features/malu/feat0002/wof/addie_wyatt.htm |access-date=14 May 2025 |website=www.nps.gov |publisher=National Park Service}}</ref>
[[Fayil:Addie_Wyatt_©Lynn_Gilbert.jpg|thumb|An ɗauki hoton Addie Wyatt ta Lynn Gilbert]]
== Masana'antar nama da aikin ƙungiyar kwadago ==
Bayan aurenta, Wyatt ta nemi aiki a matsayin mai buga rubutu a Armour and Company a shekarar 1941. A ranar farko ta aikinta, ta gano cewa ba a ɗaukar mata 'yan Afirka-Amurka aiki a matsayin masu buga rubutu a ofishin gaba ba, sai aka tura ta zuwa sashen shirya gwangwani don su shirya miya a cikin gwangwani ga sojoji. A farkon shekarun 1950, Wyatt ta shiga United Packinghouse Workers of America bayan ta gano cewa ƙungiyar ba ta nuna wariya ga membobinta ba. A matsayinta na shugabar ƙungiyar mata baƙaƙe a cikin ƙungiyoyin kwadago, ita da wasu sun yi amfani da dokokin ƙungiyarsu na hana wariyar launin fata da hana wariya kuma suka yi yaƙi da rashin daidaito na launin fata da na jinsi a wurin aiki da kuma a cikin al'ummominsu. A shekarar 1955, Wyatt ta yi aiki na cikakken lokaci a matsayin ma'aikaci a UPWA, tana wakiltar ma'aikata a duk faɗin jihohi biyar. Ta fahimci mahimmancin da ingancin ƙungiyoyin kabilu daban-daban. <ref>{{Cite journal |last=Fehn |first=Bruce |year=1998 |title=African-American Women and the Struggle for Equality In the Meatpacking Industry, 1940-1960 |url=https://webmail.uic.edu/src/download.php?startMessage=1&passed_id=9509&mailbox=INBOX&ent_id=2&passed_ent_id=0 |journal=Journal of Women's History |volume=10 |issue=1 |pages=45–69 |doi=10.1353/jowh.2010.0558 |s2cid=144381766 |url-access=subscription |access-date=5 December 2013 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Daga cikin sauran nasarorin, Wyatt da ƙungiyar ma'aikatanta baƙaƙe, fararen fata, da Latino sun sami damar cin gajiyar tanadin "daidaitaccen albashi ga daidai aiki" a cikin kwangilolin ƙungiyar kwadago da yawa kafin zartar da [[Dokar Daidaita Biya ta 1963|Dokar Daidaitaccen Albashi ta 1963.]] <ref name="APWU">{{Cite web |title=Addie L. Wyatt: Labor, Civil Rights Leader |url=http://www.apwu.org/laborhistory/13-1_addiewyatt/addiewyatt.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131207180356/https://www.apwu.org/laborhistory/13-1_addiewyatt/addiewyatt.htm |archive-date=7 December 2013 |access-date=5 December 2013 |publisher=American Postal Worker's Union}}</ref>
A shekarar 1953, an "zaɓe Wyatt a matsayin mataimakiyar shugabar reshenta, Local 56, inda ta zama mace baƙar fata ta farko da ta riƙe babban mukami a ƙungiyar ma'aikata ta Amurka." Wyatt ita ce darektan sashen Harkokin Mata da Haƙƙin Dan Adam na Masu Yanke Nama da Aka Haɗa . A shekarar 1956, Wyatt ita ce Mai Gudanar da Shirye-shirye na Gundumar Ɗaya ta UPWA. Wannan kuma ita ce shekarar da Wyatts suka fara aikinsu tare da Dr. Martin Luther King Jr, wanda suka taimaka wajen tara kuɗi don Ƙungiyar Inganta Montgomery . A farkon shekarun 1960, Eleanor Roosevelt ta fahimci iyawarta ta jagoranci kuma ta naɗa ta a matsayin memba na Kwamitin Dokokin Ma'aikata na Hukumar Amurka kan Matsayin Mata . [1] Matan Baƙar fata 'yan Amurka, tare da Addie Wyatt a matsayin shugaba, suna da matsayi mara misaltuwa ƙwarewar aiki a kan benaye na masana'antun nama da kuma kasancewa muhimmin ɓangare na gina ƙungiyoyin kwadago.
A shekarun 1970, ta zama babbar jaruma a Ƙungiyar Ma'aikatan Abinci da Kasuwanci ta Ƙasashen Duniya . A wannan lokacin, ta yi aiki tuƙuru don ƙirƙirar ƙungiyoyin kwadago waɗanda suka haɗa da tsiraru. A shekarar 1972, ta zama memba ta farko ta ƙungiyar Hadin Kan Ƙungiyoyin Ma'aikata Baƙaƙe, wadda aka kafa don tabbatar da cewa ma'aikata baƙaƙe za su iya "raba iko a cikin ƙungiyar ma'aikata a kowane mataki." A matsayinta na shugabar Kwamitin Mata na Ƙasa na CBTU, Wyatt ta taimaka wajen tabbatar da cewa ƙungiyoyin da ke da alaƙa da AFL-CIO sun buɗe wa mata guraben shugabanci. <ref name="APWU"/> Wannan ba wai kawai ya sa 'yan Afirka Ba'amurke su sami babban kwarin gwiwa a cikin ƙungiyar ma'aikata ba. , amma kuma ga mata gabaɗaya su zama masu zaman kansu a fannin kuɗi da kuma masu ba da gudummawa masu tasiri ga tattalin arziki.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Matattun 2012]]
[[Rukuni:Haifaffun 1924]]
anlb8gffs7hx3w1ckr5tbxnpl1bcqpn
Aawatif Hayar
0
143595
831885
804634
2026-05-07T15:18:48Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
831885
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aawatif Hayar''' 'yar [[Ɗan siyasa|siyasa]] ce 'yar [[Moroko|ƙasar Morocco]] kuma tsohuwar shugabar Jami'ar Hassan II ta Casablanca. Ta kasance Ministar Haɗin Kai, Haɗakar Jama'a da Iyali daga shekarun 2021 zuwa 2024 <ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date=8 October 2021 |title=Aawatif Hayar, Morocco's New Minister of Solidarity, Social Integration |url=https://www.moroccoworldnews.com/2021/10/344825/aawatif-hayar-moroccos-new-minister-of-solidarity-social-integration |access-date=2023-06-16 |website=Morocco World News |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Experts of the Committee on the Elimination of Discrimination against Women Praise Morocco for Legislation Prohibiting Discrimination, Ask about High Maternal Mortality and Female Illiteracy Rates in Rural Areas |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2022/06/experts-committee-elimination-discrimination-against-women-praise-morocco |access-date=2022-10-07 |website=OHCHR |language=en}}</ref>
== Ilimi ==
Hayar tana da digiri na biyu a fannin Injiniyanci na Lantarki (1992) daga École normale supérieure Paris-Saclay da kuma digiri na uku a fannin Sarrafa Sigina da Sadarwa (2001) daga Cibiyar Fasaha ta Ƙasa ta Toulouse. <ref name=":0"/> <ref>{{Cite web |title=Aawatif Hayar |url=https://ieeexplore.ieee.org/author/37294011100 |access-date=2023-02-14 |website=[[IEEE]]}}</ref>
== Aiki ==
Daga shekarun 2001 zuwa 2010, Hayar ta yi aiki a matsayin mai bincike da koyarwa a EURECOM da ke [[Faransa]]. <ref name=":0"/> <ref name=":1">{{Cite web |date=7 October 2021 |title=Qui est Aouatif Hayar ministre de la Solidarité, de l'Insertion sociale et de la Famille ? |url=https://www.challenge.ma/qui-est-aouatif-hayar-ministre-de-la-solidarite-de-linsertion-sociale-et-de-la-famille-222834/ |access-date=2023-06-16 |website=www.challenge.ma |language=fr }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
A shekarar 2011, ta zama farfesa a Jami'ar Hassan II Casablanca. A shekarar 2016, an naɗa Hayar a matsayin mai ba da shawara kan kimiyya na Smart City Expo Casablanca da kuma shugabar babban taron IEEE International Smart Cities Conference. <ref name=":1"/> <ref name=":2">{{Cite web |title=Aawatif Hayar |url=https://live.worldbank.org/experts/aawatif-hayar |access-date=2023-05-09 |website=World Bank Live}}</ref>
Daga shekarar 2019 zuwa 2021, ta yi aiki a matsayin Shugabar Jami'ar Hassan II Casablanca. <ref name=":2"/>
A watan Oktoban 2021, an zaɓi Hayar a matsayin Ministar Haɗin Kai, Haɗakar Jama'a da Iyali, <ref name=":0"/> muƙamin da ta bari bayan shekaru 3. <ref>{{Cite web |last=Kasraoui |first=Safaa |date=2024-10-23 |title=Who is Naima Ben Yahia, Morocco’s New Minister of Solidarity |url=https://www.moroccoworldnews.com/2024/10/13307/who-is-naima-ben-yahia-moroccos-new-minister-of-solidarity/ |access-date=2026-01-21 |website=Morocco World News |language=en-US}}</ref>
== Kyaututtuka ==
An naɗa Hayar a matsayin ɗaya daga cikin mata 10 mafi kirkire-kirkire a Afirka ta Gidauniyar Kirkire-kirkire ta Afirka a shekarar 2015. <ref name=":0"/> <ref name=":1"/>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
k1xczfwrk4w4kr926p9ssp96q2hh8l9
Adanech Kidanemariam
0
144749
832190
807651
2026-05-07T21:49:22Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832190
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adanech Kidanemariam''' (1943-2016) ma'aikaciyar jinya ce ta Habasha, mai koyar a fannin lafiyar jama'a kuma ministar gwamnati. An naɗa ta ministar lafiya a ƙasar Habasha a shekarar 1991.<ref name="Contribution">{{cite book | editor1=Enawgaw Mehari | editor2=Kinfe Gebeyehu | editor3=Zergabachew Asfaw | title=The Manual of Ethiopian Medical History | author1=Senay Aregawi | author2=Bezawit Tekola | author3=Kinfe Gebeyehu | chapter=The Contribution of Women in the Fields of Medical Science and Medical Care in Ethiopia | publisher=People To People | year=2012 | pages=52–56 | url=https://www.yumpu.com/en/document/read/53864582/the-manual-of-ethiopian-medical-history-people-to-people }}</ref>
== Rayuwa ==
A ƙarshen shekarun 1960 Adanech Kidanemariam ta kasance ɗaliba 'yar gwagwarmayar, wacce ta yi suna a fagen siyasa da jajircewa.<ref>{{cite book | first=Ian Scott | last=Horst | title=Like Ho Chi Minh! Like Che Guevara! The Revolutionary Left in Ethiopia, 1969-1979 | publisher=Foreign Languages Press | location=Paris | year=2020 | url=https://foreignlanguages.press/wp-content/uploads/2021/11/N06-Like-Ho-Chi-Minh-4th-Printing.pdf | page=31 | isbn=978-2-491182-27-4 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Ta kammala karatunta a makarantar likitanci da aka fi sani da [[Jami'ar Gondar|Kwalejin Lafiyar Jama'a ta Gondar]], kuma ta fara aikinta a matsayin ma'aikaciyar jinya da ungozoma.<ref name=Contribution/> Ta kuma koyar da lafiyar jama'a kuma ita ce shugabar sashen lafiyar jama'a a sashen likitanci na [[Jami'ar Addis Ababa]]. A shekarar 1984 tana aiki a Sashen Lafiyar Al'umma na Habasha (DCH), lokacin da ta ƙaddamar da ''Mujallar Ci Gaban Lafiya ta Habasha''. <ref>{{Cite journal |last=Yayehyirad Kitaw |last2=Asfaw Desta |last3=Hailemariam Kahssay |title=Background and objectives of launching The Ethiopian Journal of Health Development, 1984 |journal=Ethiopian Journal of Health Development}}</ref>
An naɗa ta ministar lafiya a shekarar 1991, ta riƙe wannan muƙamin na tsawon shekaru uku.<ref name=Contribution/>
== Rubutu ==
* (tare da Azeb Tamirat) 'Tasirin jinsi akan lafiyar mata'. A cikin Tsehai Berhane-Selassie, ed., ''Batutuwan jinsi a Habasha''. Addis Ababa: Cibiyar Nazarin Habasha, Jami'ar Addis Ababa, 1991.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2016]]
[[Rukuni:Haifaffun 1943]]
k38lvst7vsb9jhdiefvmlqjr5gl0hyl
Ahmad Reza Mamduhi
0
144821
832272
807844
2026-05-08T01:49:56Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832272
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ahmad Reza Mamduhi''' (an haife shi a shekara ta 1960) mai fassara ne [[Iranian peoples|Dan Iran]], marubuci kuma sanannen mutum a cikin [[Iranian Esperanto Association|Ƙungiyar Esperanto ta Iran]] . An fi saninsa da gudummawar da ya bayar ga Kungiyar Esperanto ta Iran, da kuma buga manyan littattafai guda biyu, ''Aasaan-tarin zabaane donyaa'' (2005) - cikakken mataki-mataki littafin [[Farisawa|Farisa]] game da ilmantarwa / koyar da Esperanto <ref>{{Cite web |date= |title=Persa Lernolibro de la Internacia Lingvo Esperanto |url=http://kooperace.czechian.net/lernolibroj/lernolibro_ir.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007104131/http://kooperace.czechian.net/lernolibroj/lernolibro_ir.html |archive-date=7 October 2008 |access-date=2018-08-17 |publisher=Kooperace.czechian.net}}</ref> - da ''Padide-ye Esperanto'' (2007) - wanda aka rubuta a Esperanto da [[William Auld]], mai taken La fenomeno Esperanto (The Esperanto Phenomenon). <ref>{{Cite web |last=Behnegarsoft.com |date=28 January 2008 |title=ایبنا – اسپرانتو؛ پرطرفدارترین زبان بیطرف |url=http://www.ibna.ir/fa/doc/naghli/14815/%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D8%B7%D8%B1%D9%81%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C-%D8%B7%D8%B1%D9%81 |access-date=2018-08-17 |publisher=Ibna.ir}}</ref> Ya kuma rubuta labarai da yawa a cikin mujallu na al'adu musamman a fagen Nazarin Esperantic.<ref>{{Cite web |date= |title=Elstara Irana aŭtoro parolas pri Esperanto — Libera Folio |url=http://www.liberafolio.org/Members/Mamdoohi/irana-nobel-premiuto-parolas-pri-esperanto |access-date=2018-08-17 |publisher=Liberafolio.org }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2 August 2015 |title=ایرنا – اسپرانتو؛ رویای هم زبانی |url=http://www.irna.ir/fa/News/81703887/ |access-date=2018-08-17 |publisher=Irna.ir}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=جستجوي مطالب مجلات |url=http://www.magiran.com/searchp.asp?field=all&I5=%C8%90%D1%CF&t=m&s=%C7%CD%E3%CF%D1%D6%C7+%E3%E3%CF%E6%CD%26%231740%3B |access-date=2018-08-17 |publisher=magiran.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 March 2012 |title=پرتال جامع علوم انسانی-احمدرضا ممدوحی |url=http://www.ensani.ir/fa/112934/profile.aspx |access-date=2018-08-17 |publisher=Ensani.ir}}</ref>
Mamduhi ya fara koyon Esperanto a shekara ta 1976 kuma ya zama mai aiki a yaduwar Esperanto a cikin shekarun 1980 (ya yi aiki a matsayin shugaban farko na Ƙungiyar Esperanto ta duniya a Iran). <ref>{{Cite web |last=esperanto |date=21 April 2014 |title=La unua Esperanto-kongreso en Irano |url=http://esperanto.china.org.cn/2014-04/21/content_32157888.htm |access-date=2018-08-17 |publisher=esperanto.china.org.cn}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=رونمايي از 10 اثر خطي تلفيقي دوزبانه رباعيات حکيم خيام > خبرگزاری میراث آریا |url=http://www.chtn.ir/Default.aspx?tabid=84&articleType=ArticleView&articleId=38474 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150927193332/http://www.chtn.ir/Default.aspx?tabid=84&articleType=ArticleView&articleId=38474 |archive-date=2015-09-27 |access-date=2018-08-17 |publisher=Chtn.ir}}</ref> A halin yanzu yana aiki a matsayin Mataimakin Shugaban kungiyar Esperanto ta Iran . <ref>{{Cite web |title=Pri IREA Irana Esperanto-Asocio |url=http://www.espero.ir/pri-irea/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201150054/http://www.espero.ir/pri-irea/ |archive-date=2014-02-01 |access-date=2016-02-09}}</ref>
Ya yi karatun gine-gine da ƙirar birane a [[Jami'ar Shahid Beheshti]] kuma ya fassara littafin Turanci ''Dokoki Bakwai don Al'ummomi Masu dorewa'' zuwa Farisa.<ref>{{Cite web |date= |title=مجموعه مباحثی در رابطه با توسعه پایدار |url=http://urdp.ir/1394/05/03/post-107/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160216151117/http://urdp.ir/1394/05/03/post-107/ |archive-date=16 February 2016 |access-date=2018-08-17 |publisher=Urdp.Ir}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1960]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
jw4inxqzdo8p59v8m7t4xo2twzhpe4l
Adepeju Jaiyeoba
0
144961
832260
808248
2026-05-07T23:04:29Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832260
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adepeju Opeyemi Jaiyeoba''' Listenⓘ (an haife shi a watan Nuwamba 1983) ɗan kasuwa ne kuma mai fafutuka a [[Najeriya]]. Ta kirkiro Gidauniyar Brown Button, wacce ke ba da zaɓuɓɓukan kiwon lafiya masu arha da kayan isar da ke dauke da kayan aiki na asali ga uwaye masu juna biyu a Najeriya.
== Rayuwa ==
Jaiyeoba ya horar da shi a matsayin [[lauya]] kuma ya halarci [[Jami'ar Obafemi Awolowo]] a Ile-Ife . <ref name=":0">{{Cite web |title=Adepeju Jaiyeoba |url=https://www.africasharedvaluesummit.com/speakers/adepeju-jaiyeoba/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809081812/https://www.africasharedvaluesummit.com/speakers/adepeju-jaiyeoba/ |archive-date=2020-08-09 |access-date=2020-05-03 |website=Africa Shared Value Summit |language=en-US}}</ref> Ta kuma yi karatun Kasuwanci da Kasuwanci a Jami'ar Texas a [[Austin]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2019-07-01 |title=From law to health: Adepeju Jaiyeoba's entrepreneurship journey |url=https://businessday.ng/enterpreneur/article/from-law-to-health-adepeju-jaiyeobas-entrepreneurship-journey/ |access-date=2020-05-03 |website=Businessday NG |language=en-US}}</ref>
Manufar Jaiyeoba ta rage mutuwar uwaye da yara a Najeriya ta fara ne bayan mutuwar aboki na kusa yayin haihuwa a 2011. Ta gano cewa a kowace shekara, mata 145 suna mutuwa a lokacin haihuwa kuma yara 2,300 suna mutuwa kafin su kai shekaru biyar a kasar.<ref name="guard">{{Cite web |last=Minter |first=Harriet |date=2015-03-27 |title=10 minutes with: Adepeju Jaiyeoba, maternity campaigner |url=https://www.theguardian.com/women-in-leadership/2015/mar/27/ten-mins-with-adepeju-jaiyeoba-maternity-campaigner |access-date=2018-05-09 |website=the Guardian |language=en}}</ref>
[[Fayil:Mothers_Deliver.jpg|thumb|Kayan Gidauniyar Brown Button]]
A mayar da martani, ta fara Gidauniyar Brown Button . A cikin 2014 tushe ya fara samar da kayan haihuwa don taimakawa hana matsalolin kiwon lafiya sakamakon rashin kayan aiki a lokacin haihuwa, kamar kamuwa da cuta saboda amfani da tsatsa don yanke igiyoyin umbilical. Ya zuwa shekara ta 2015, sun rarraba kayan aiki 8,000 [1] kuma a shekara ta 2017, 300,000. [2]
[[Barack Obama]] ya ambaci Jaiyeoba a cikin jawabinsa a shekarar 2014 ga taron shugabancin matasa na Afirka a [[Washington, D.C.|Washington]] <ref>{{Cite web |date=2015-07-16 |title=Delivering Hope to Mothers {{!}} YALI |url=https://yali.state.gov/deliveringhopetomothers/ |access-date=2020-05-03 |website=Young African Leaders Initiative Network |language=en-US}}</ref> kuma an shirya shi a [[White House|Fadar White House]] a shekarar 2015. <ref name=":0"/>
A cikin 2017 ta ba da jawabin TEDx.
== Kyaututtuka ==
* Ita 'yar kasuwa ce ta duniya mai tasowa a Fadar White House <ref name=":1" />
* Ita ce Gwarzon Innovation na Duniya na PATH
* 2018 USADF da Citi Foundation Venture wanda ya lashe gasar <ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=A Business Solution to Deliver Life-Saving Services for Mothers in Nigeria — U.S. African Development Foundation |url=https://www.usadf.gov/blog/2018/9/12/a-business-solution-to-deliver-life-saving-services-for-mothers-in-nigeria |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703071429/https://www.usadf.gov/blog/2018/9/12/a-business-solution-to-deliver-life-saving-services-for-mothers-in-nigeria |archive-date=2020-07-03 |access-date=2020-05-03 |website=US African Development Foundation |language=en-US}}</ref>
* Frost da Sullivan African Sterilized birth kit wanda ya lashe lambar yabo
* Ɗaya daga cikin mata 100 mafi ban sha'awa a Najeriya
* 2017 Crans Montana Matashi Shugaba na Gobe
* JCI saman 10 Manyan Matasa na Duniya 2017 <ref name=":1" />
* JCI saman 10 Babban Matashi na Najeriya wanda ya sami lambar yabo a shekarar 2017 <ref name="aw2017">{{Cite web |title=JCI |url=https://jci.cc/zh/news/31748 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180509221140/https://jci.cc/zh/news/31748 |archive-date=2018-05-09 |access-date=2018-05-09 |website=jci.cc}}</ref>
* Wanda ya lashe kyautar D-Prize a cikin Lafiya ta Duniya <ref name=":1" />
* 2018 Unilever Young Entrepreneurs Awards Winner <ref>{{Cite web |title=2018 Young Entrepreneurs Awards Winner: Adepeju Jaiyeoba |url=https://www.unilever.com/about/inspiringaction/unilever-young-entrepreneurs-awards/awards-2018/adepeju-jaiyeoba/ |access-date=2020-05-03 |website=Unilever global company website |language=en}}</ref>
* 2014 Mandela Washington Fellow <ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Adepeju Opeyemi Jaiyeoba |url=http://www.irex.org/people/adepeju-opeyemi-jaiyeoba |access-date=2020-05-03 |website=IREX |language=en}}{{Dead link|date=August 2025|fix-attempted=yes}}</ref>
* Abokin Cibiyar Unreasonable
* Mata a cikin Ayyuka masu Nasara (WISCAR)
* 2015 Matashi Mai kirkiro na Taron Innovation na Duniya don Lafiya (WISH) <ref name="aw2017"/>
* Kasuwancin mata 10 na Afirka don ranar Demo
* 2015 [[YNaija]] saman 10 mafi rinjaye 'yan Najeriya a karkashin 40 (Advocacy) <ref name=":1">{{Cite web |title=ADEPEJU JAIYEOBA – Brown Button Foundation |url=http://brownbuttonfoundation.org/team/adepeju-jaiyeoba/ |access-date=2020-05-03 |language=en-US |archive-date=2020-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129193759/http://brownbuttonfoundation.org/team/adepeju-jaiyeoba/ |url-status=dead }}</ref>
* 2015 Cordes Fellow . <ref name=":1" /><ref name="TEDx Talks 2017" />
* Wanda ya lashe lambar yabo ta Commonwealth Point of Light <ref>{{Cite web |date=2018-11-06 |title=Brown Button Foundation Nigeria |url=https://www.pointsoflight.gov.uk/brown-button-foundation-nigeria/ |access-date=2020-05-03 |website=Points of Light |language=en-GB}}</ref>
* HRH Yarima na Wales Matashi Mai Kasuwanci Mai Kyautar Kasuwanci a shekarar 2018.
* Opportunity Desk Yuni 2015 Matashi na watan. <ref>{{Cite web |date=2015-06-01 |title=Adepeju Jaiyeoba from Nigeria is the OD June 2015 Young Person of the Month {{!}} Opportunity Desk |url=https://opportunitydesk.org/2015/06/01/adepeju-jaiyeoba-from-nigeria-is-the-od-june-2015-ypom/ |access-date=2020-05-03 |language=en-US}}</ref>
== Magana a fili ==
An nuna Jaiyeoba a kan manyan dandamali daban-daban. Ta yi magana a taron koli na Afirka a shekarar 2020; <ref name=":0"/> The Platform Nigeria - bayan siyasa a shekarar 2018; <ref>{{Cite web |title=Adepeju Jaiyeoba – The Platform Nigeria |url=https://www.theplatformnigeria.com/sites/2018/oct/speaker-adepeju-jaiyeoba/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103094634/http://www.theplatformnigeria.com/sites/2018/oct/speaker-adepeju-jaiyeoba/ |archive-date=2019-01-03 |access-date=2020-05-03 |language=en-US}}</ref> Social Media Week Lagos a shekarar 2018: <ref>{{Cite web |title=Adepeju Jaiyeoba's schedule for Social Media Week Lagos |url=https://socialmediaweeklagos2018.sched.com/speaker/adepeju.mabadeje |access-date=2020-05-03 |website=socialmediaweeklagos2018.sched.com}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1983]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
ibu2l63no819kttbwr79cxgonn768q4
Abiri Oluwabusayo
0
144971
832046
808269
2026-05-07T19:00:02Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832046
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abiri Oluwabusayo Victoria''' (an haife ta a ranar 29 ga Oktoba, 1993), wanda aka fi sani da '''Khloe''' ko '''KokobyKhloe''', tauraruwar talabijin ce ta Gaskiya TV Najeriya, <ref>{{Cite web |date=23 July 2023 |title=BBNaija 'All Stars' Season 8 Spotlight on all time faves |url=https://tribuneonlineng.com/bbnaija-all-stars-season-8-spotlight-on-all-time-faves/#google_vignette |access-date=14 February 2025 |website=tribune Nigeria}} </ref> samfurin, mai tasiri, 'yar wasan kwaikwayo, <ref>{{Cite web |date=21 September 2018 |title=BBNaija Khloe & Miss Nigeria 2017 Mildred Ehiguese to star in ISCOM University's stage play "Stolen" |url=https://www.bellanaija.com/2018/09/iscom-university-stage-play-stolen/ |access-date=15 February 2025 |website=Bella Nigeria}} </ref> kuma ɗan kasuwa da aka shigar da shi cikin aji na ''Forbes 30 A karkashin 30'' na 2023 . <ref>{{Cite web |date=23 January 2024 |title=FORBESAFRICA30Under30 Class of 2023 Meet COVER STAR Oluwabusayo Victoria Abiri Being an entrepreneur in Nigeria in general is hard |url=https://www.forbesafrica.com/under-30/2023/04/18/forbesafrica30under30-class-of-2023-meet-cover-star-oluwabusayo-victoria-abiri-being-an-entrepreneur-in-nigeria-in-general-is-hard/ |access-date=15 February 2025 |website=Forbes Africa}} </ref><ref>{{Cite web |date=5 April 2023 |title=Tems, Ayra Starr, Hansel and Germain Ndu-Okeke, among 7 Nigerians in Forbes Africa's 30 Under 30 |url=https://www.vanguardngr.com/2023/04/tems-ayra-starr-hansel-germain-ndu-okeke-among-7-nigerians-in-forbes-africas-30-under-30/ |access-date=15 February 2025 |website=Vanguard}} </ref>
Ta yi fice bayan ta shiga cikin 2018 edition na ''Big Brother Naija kakar 3'', inda ta kasance daga cikin manyan 'yan wasan karshe 10 kuma mai takara na farko da za a dawo da ita gidan bayan korar ta.<ref>{{Cite web |date=26 March 2018 |title=Anto, Khloe re-enter the BBNaija house |url=https://www.vanguardngr.com/2018/03/anto-khloe-re-enter-bbnaija-house/ |access-date=14 February 2025 |website=Vanguard Nigeria}} </ref> An kuma san ta da rawar da ta taka a [[Nollywood]]'s Fate of Alakada da Pepper Soup . <ref name="Alakada">{{Cite web |date=6 February 2020 |title=Davido, Khloe, Peruzzi, and Others Star in Fate of Alakada |url=https://popjollof.com/davido-khloe-peruzzi-and-others-star-in-fate-of-alakada/ |access-date=14 February 2025 |website=Pop Jollof }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=7 April 2016 |title=Must Watch Check out the Teaser for Pepper Soup starring Denrele Edun, Layole Oyatogun, Beverly Osu, Abiri Oluwabusayo Khloe & More |url=https://www.bellanaija.com/2016/04/must-watch-check-out-the-teaser-for-pepper-soup-starring-denrele-edun-layole-oyatogun-beverly-osu-more-character-posters/ |access-date=14 February 2025 |website=Bella Nigeria}} </ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Oluwabusayo kuma ta girma a Jihar Legas, Najeriya, kuma ta fito ne daga Ayegbaju da Ikole Ekiti, a Jihar Ekiti . [1] Ta halarci makarantar sakandare da makarantar firamare kuma ta kammala karatun sakandare a Kwalejin Kwalejin Meiran ta Jihar Legas . Daga nan sai ta sami difloma a harkokin kasuwanci daga Kings Polytechnic, da kuma B.Ed. da kuma B.Sc. a cikin lissafi daga Jami'ar Ilimi ta Tai Solarin . [1] Oluwabusayo ya ci gaba da sha'awar kayan ado da nishaɗi yana da shekaru tara.[1]
== Ayyuka ==
Kafin ta shiga idon jama'a, <ref>{{Cite web |date=2 December 2018 |title=Fame scares men from approaching me Oluwabusayo Abiri Khloe BBN |url=https://punchng.com/fame-scares-men-from-approaching-me-oluwabusayo-abiri-khloe-bbn/#google_vignette |access-date=14 February 2025 |website=Punch Nigeria}} </ref> Oluwabusayo ta yi aiki a matsayin mai tsara kayan ado da kuma samfurin, ta shiga cikin gasa da gasa daban-daban, gami da a matsayin mai tseren karshe a Miss Global Nigeria a shekarar 2013.
A ranar 28 ga watan Janairun 2018, ta bayyana a matsayin mai takara a Big Brother Naija kakar wasa ta 3, <ref>{{Cite web |date=12 February 2018 |title=BBNaija Double Wahala Khloe wins Head of House task for week 3 |url=https://www.vanguardngr.com/2018/02/bbnaija-double-wahala-khloe-wins-head-house-task-week-3/ |access-date=14 February 2025 |website=Vanguard Nigeria}} </ref> inda ta fito a matsayin daya daga cikin manyan 'yan wasan karshe 10. Ta kuma zama mai takara ta farko da aka dawo da ita gidan bayan korar ta, wani yunkuri wanda ya haifar da martani daga masu kallo.<ref>{{Cite web |date=19 March 2018 |title=Nigerians react to planned return of evicted BBNaija housemates |url=https://www.vanguardngr.com/2018/03/nigerians-react-planned-return-evicted-bbnaija-housemates/ |access-date=14 February 2025 |website=Vanguard Nigeria}} </ref>
A cikin 2019, Oluwabusayo ta dauki bakuncin taron jan kafet don baje kolin Legas . <ref>{{Cite web |date=15 October 2018 |title=Ex-Big Brother Naija housemate, Khloe to host Red Carpet for Lagos Fashion Fair |url=https://popjollof.com/ex-big-brother-naija-housemate-khloe-to-host-red-carpet-for-lagos-fashion-fair/ |access-date=14 February 2025 |website=Pop Jollof }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=15 October 2018 |title=Tiwa Savage, Caroline Danjuma, Terry G for Lagos Fashion Fair |url=https://www.vanguardngr.com/2018/10/tiwa-savage-caroline-danjuma-terry-g-for-lagos-fashion-fair/ |access-date=14 February 2025 |website=Vanguard Nigeria}} </ref>
A cikin 2020, Oluwabusayo ya fito ne a cikin fim din wasan kwaikwayo na Najeriya da [[Toyin Abraham|Toyin Ibrahim]] ya samar mai taken Fate of Alakada . <ref name="Alakada"/>
Har ila yau, ita ce ta kafa alamar kayan ado KokobyKhloe Beauty, wani kamfani wanda ya ba ta matsayi a cikin 2023 Forbes 30 Under 30 Tomorrow's Titans; Heart And Hustle . <ref>{{Cite web |date=23 January 2024 |title=30 Under 30 Tomorrow's Titans: Heart And Hustle |url=https://www.forbesafrica.com/cover-story/2023/05/12/30-under-30-tomorrows-titans-heart-and-hustle/ |access-date=15 February 2025 |website=Forbes Africa}} </ref><ref>{{Cite web |date=5 April 2023 |title=This is a big deal for me because of my story Reality TV star, Khloe emotional as she makes Forbes 30 under 30 list |url=https://www.yabaleftonline.ng/big-deal-story-reality-tv-star-khloe-emotional-makes-forbes-30-under-30-list/ |access-date=14 February 2025 |website=Yabaleft}} </ref>
== Hotunan fina-finai ==
=== Talabijin ===
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
!Matsayi
|-
|2018
|''Babban Ɗan'uwa Naija 3''
|Mai fafatawa
|Hoton gaskiya / wasan kwaikwayo
|''Matsayi na 10''
|}
=== Fim din ===
{| class="wikitable sortable"
!Shekara
!Taken
!Matsayi
!Bayani
|-
|2016
|''Soup na Pepper''
|Shi da kansa
|
* kuma sun fito da [[Denrele Edun]], Layole Oyatogun da Lisa Omorodion
|-
|2020
|''[[Fate of Alakada|Makomar Alakada]]''
|Kamar yadda Jane
|
* kuma tare da [[Toyin Abraham|Toyin Ibrahim]], Mercy Eke da [[Broda Shaggi]]
|}
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
ows20j0vjwmpls3ag63lynfp414zbkm
Akpene Diata Hoggar
0
145992
832285
811338
2026-05-08T04:18:05Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832285
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Akpene Diata Hoggar''' ɗan kasuwa ne [[Ghana|Dan Ghana]], Mai rubutun ra'ayin yanar gizo, mai fafutukar zamantakewa kuma abin koyi. A shekara ta 2018, ta lashe lambar yabo ta Miss Universe Ghana ta hanyar wakiltar [[Yankin Volta]] . Daga baya ta wakilci Ghana a wannan gasa a matakin kasa da kasa a [[Bangkok]], Thailand.<ref>{{Cite web |date=2018-09-17 |title=Check out 8 gorgeous photos of Miss Universe Ghana 2018 |url=https://www.pulse.com.gh/lifestyle/fashion/akpene-diata-hoggar-check-out-8-gorgeous-photos-of-miss-universe-ghana-2018/tkwxdm5 |access-date=2019-10-05 |website=www.pulse.com.gh |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Akpene Hoggar is Miss Universe Ghana '18 |url=https://www.graphic.com.gh/showbiz/news/akpene-hoggar-is-miss-universe-ghana-18.html#&ts=undefined |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-10-05 |website=www.graphic.com.gh}}</ref><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Eugene |title=Miss Universe Ghana-2018, Akpene Diata Hoggar in Thailand to make nation proud {{!}} Business & Financial Times Online |url=https://thebftonline.com/2018/lifestylesports/miss-universe-2018-akpene-diata-hoggar-in-thailand-to-make-nation-proud/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520044233/https://thebftonline.com/2018/lifestylesports/miss-universe-2018-akpene-diata-hoggar-in-thailand-to-make-nation-proud/ |archive-date=2020-05-20 |access-date=2019-10-05 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lamptey |first=Edwin |date=2018-09-17 |title=Akpene Hoggar stands tall as she emerges winner of Miss Universe Ghana 2018 |url=https://yen.com.gh/115992-akpene-diatta-hoggar-wins-miss-universe-ghana-2018.html |access-date=2019-10-05 |website=Yen.com.gh – Ghana news. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Akpene Hoggar set to dazzle at Miss Universe 2018 final tonight |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Akpene-Hoggar-set-to-dazzle-at-Miss-Universe-2018-final-tonight-709305 |access-date=2019-10-05 |website=www.ghanaweb.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ghana's Diata Hoggar turns heads with costume at Miss Universe 2018 – The Chronicle |url=http://thechronicle.com.gh/index.php/2018/12/12/ghanas-diata-hoggar-turns-heads-with-costume-at-miss-universe-2018/ |access-date=2019-10-05 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Debrah |first=Ameyaw |date=2018-12-11 |title=Ghana's Diata Hoggar turns head with national costume at Miss Universe 2018 |url=https://ameyawdebrah.com/ghanas-diata-hoggar-turns-head-with-national-costume-at-miss-universe-2018/ |access-date=2019-10-05 |website=AmeyawDebrah.com |language=en-US}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Akpene kuma ta girma a Akatsi a [[Yankin Volta]] na Ghana . <ref>{{Cite web |title=Miss Universe Ghana Organization |url=https://www.missuniverseghanaorg.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223182218/https://www.missuniverseghanaorg.com/ |archive-date=2018-12-23 |access-date=2019-10-05 |website=Miss Universe Ghana Organization |language=en-US}}</ref> Ta halarci [[Jami'ar Ashesi]] inda ta yi karatun Tsarin Bayanai na Gudanarwa.<ref>{{Cite web |title=Photos: Akpene Diata Hoggar crowned Miss Universe Ghana 2018 |url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2018/September-17th/photos-akpene-diata-hoggar-crowned-miss-universe-ghana-2018.php |access-date=2019-10-05 |website=www.myjoyonline.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Acquah |first=Edward |title=Akpene Diata Hoggar wins 2018 Miss Universe Ghana |url=https://kasapafmonline.com/2018/09/akpene-diata-hoggar-wins-2018-miss-universe-ghana/ |access-date=2019-10-05 |website=kasapafmonline.com |language=en-US}}</ref>
== Ayyuka ==
Kafin ta lashe gasar Miss Universe Ghana, ta yi takara a cikin Model Face of Ghana . [1] Ta kafa Creatives Anonymous Gh, jagorar aiki mai ban sha'awa ga matasa na Afirka, tare da abokin aikinta Setor Nyendu . Ta kuma kafa Sundiata Studios, wata hukumar rayuwa ta dijital. Akpene ta kafa Peer Relief, wani shiri na matasa wanda ya shafi lafiyar kwakwalwa.[2] Akpene kuma mai rubutun ra'ayin yanar gizo ne na tafiye-tafiye da salon rayuwa.[3]
Akpene ta yi tafiya da yawa a cikin gida da na duniya a matsayin abin koyi ciki har da Fashion for Peace Fashion Show a Paris Peace Forum 2018. <ref>{{Cite web |last=Adjei |first=Michael |date=2018-11-15 |title=Miss Universe, others model for peace |url=http://dailyheritage.com.gh/?p=21896 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113190428/http://dailyheritage.com.gh/%3Fp%3D21896/ |archive-date=2019-11-13 |access-date=2019-11-13 |website=daily Heritage |language=en-US}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
id4kie7zlbfrsp6rfmox168wlp1k2dx
Aleda E. Lutz
0
146218
832293
812000
2026-05-08T06:42:42Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832293
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aleda Ester Lutz''' (9 ga Nuwamba, 1915 - 1 ga Nuwamba, 1944) ma'aikaciyar jinya ce a rundunar sojin Amurka. Tana ɗaya daga cikin ma'aikatan soja 'yan Amurka goma sha shida da aka kashe a yaƙi a lokacin [[Yaƙin Duniya na II|Yaƙin Duniya na Biyu]],<ref>{{Cite web |date=November 10, 2022 |title=Meet five inspiring women Veterans - VA News |url=https://news.va.gov/110571/meet-five-inspiring-women-veterans/ |website=news.va.gov}}</ref> kuma ita ce mace ta farko da ta karɓi Distinguished Flying Cross, wanda ta samu bayan mutuwarta. Ita ce mace ta biyu mafi girman daraja a tarihin sojojin Amurka.<ref name="auto2">{{Cite web |title=Michigan Military and Vetarans Hall of Honor | Aleda E. Lutz |url=https://www.mimilitaryvethallofhonor.org/2020/lutz.html |website=www.mimilitaryvethallofhonor.org }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Lutz a ranar 9 ga Nuwamba, 1915, a Freeland, Michigan, ga baƙin Jamusawa Friederich Georg Lutz da Margaretha Sybilla (née Hitz) Lutz daga [[Nuremberg]], Jamus. Lutz ta girma tana da harsuna biyu, tana magana da Ingilishi da Jamusanci, wanda daga baya ya zama abin koyi a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu.
Lutz ita ce ƙarama a cikin yara 10 kuma ta girma a gidan gona. A lokacin [[Yaƙin Duniya na I|Yaƙin Duniya na Ɗaya]] lokacin da take jaririya, yawancin iyalan Lutz an tilasta musu yin rijista a matsayin Jamusawa kuma su kai rahoto ga kotun gunduma. Wannan lokaci ne da Amurkawa da yawa suka fusata kuma suka yi zargin Jamusawa-Amurkawa, kuma a lokacin yaƙin gwamnati ta yi rijistar fararen hula kusan rabin miliyan "baƙi" na "maƙiyi".<ref>{{Cite web |last=Gross |first=Daniel A. |title=The U.S. Confiscated Half a Billion Dollars in Private Property During WWI |url=https://www.smithsonianmag.com/history/us-confiscated-half-billion-dollars-private-property-during-wwi-180952144/ |access-date=2020-12-22 |website=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref>
Lutz ta halarci Makarantar Wellman Country School har zuwa aji na 8 da kuma Makarantar Freeland har zuwa aji na 10. A shekarar 1933 ta kammala karatunta daga Makarantar Sakandare ta <u>''Saginaw Arthur Hill''</u>. A shekarar 1937 Lutz ta kammala karatunta daga Makarantar Koyon Aikin Jinya ta Babban Asibitin Saginaw. <ref name="airzoo.org">{{Cite web |title=1Lt. Aleda E. Lutz, USAAF - Air Zoo Aviation Museum & Science Education Center of Kalamazoo, Michigan |url=http://www.airzoo.org/page.php?page_id=289 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927072038/http://www.airzoo.org/page.php?page_id=289 |archive-date=2016-09-27 |access-date=2016-09-25 |website=www.airzoo.org}}</ref>
Lutz fitacciyar 'yar wasa ce; ta fi son wasan tennis, rawa, da kuma wasan kankara. Ta fara wasan bowling yayin da take makarantar koyon aikin jinya, kuma ta zama mai sha'awar wasan bowling. A matsayinta na mai koyar da aikin jinya, wata cibiyar wasan bowling ta gida, Hessie Lanes, ta ba wa ɗaliban damar yin wasan bowling a farashi mai rahusa. Lutz ta kasance mai himma a ƙungiyar wasan bowling ta mata ta Saginaw, wacce aka kafa a shekarar 1937.
Ba Lutz kaɗai ba ce ke aikin soja a ƙasarta: ɗan'uwanta Adam ya yi yaƙi a Yaƙin Duniya na Biyu, ɗan'uwanta Conrad ya shiga sashen lafiya a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu, ɗan'uwanta Theodore da Frederick sun shiga Rundunar Sojan Amurka a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu, ɗan'uwanta Robert kuma ya shiga rundunar wanzar da zaman lafiya a Jamus bayan Yaƙin Duniya na Biyu.
[[Fayil:Freeland_POW_Camp.png|right|thumb|Sansanin Sojoji na Freeland a tsohuwar gonar Lutz]]
A lokacin Yaƙin Duniya na Biyu, gonar Lutz ta zama sansanin fursunonin Freeland. Iyalan Lutz na Cocin St. John Lutheran ne-Amelith kuma sun taimaka wajen hidimar sojojin Jamus waɗanda aka ajiye a sansanin fursunonin Freeland. [1] An shimfida hanyoyin gudu don mayar da sansanin zuwa Filin Jirgin Sama na Tri-City, wanda daga baya aka sanya shi a Filin Jirgin Sama na Duniya na MBS.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1915]]
cea84mx12mgxcqvadsl743igqvctn1p
Aishat Obi
0
146276
832281
812131
2026-05-08T03:31:09Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832281
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Hajia '''Aishat Obi''' 'yar kasuwa ce [[Ɗan Nijeriya|Na Najeriya]], 'yar wasan kwaikwayo, <ref>{{Cite web |title=Aishat Ahmed Obi – agnriversstate |url=https://agnriversstate.com/member/aishat-ahmed-obi/ |access-date=2026-01-16 |language=en-US}}</ref> kuma mai shirya fim daga [[Imo|Jihar Imo]]. <ref name=":0">{{Cite web |date=2021-07-03 |title=Interview With Hajia Aishat Obi – KnowIslam Project |url=https://knowislam.com.ng/interview-with-hajia-aishat-obi/ |access-date=2026-01-16 |language=en-US}}</ref> Tana aiki a cikin [[Hukumar Kula da Alhazai ta Najeriya|Hukumar Hajji ta Kasa ta Najeriya]] - wakilin NAHCON na Kudu maso Gabashin Najeriya, Sakataren Da'wah na Ƙungiyar Musulmi ta Kudu maso Gabas ta Najeriya (SEMON) da Shugaba na Aishat Obi Dawah / Gidauniyar Marayu.<ref>{{Cite web |last=Oyelere |first=Kola |date=2025-04-21 |title=2025 Hajj will make Nigeria proud — NAHCON Chairman |url=https://tribuneonlineng.com/2025-hajj-will-make-nigeria-proud-nahcon-chairman/ |access-date=2026-01-16 |website=Tribune Online |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-01-03 |title=SEMON – Uniting Southeast Muslims for Progress. |url=https://semon.org.ng/ |access-date=2026-01-16 |language=en-US |archive-date=2025-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250308093235/https://semon.org.ng/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-09-25 |title=ICYMI: IGBO MUSLIM ORPHANAGE AND DA'WAH FOUNDATION TARGETED IN RELIGIOUS PERSECUTION, LEFT IN RUINS – KnowIslam Project |url=https://knowislam.com.ng/icymi-igbo-muslim-orphanage-and-dawah-foundation-targeted-in-religious-persecution-left-in-ruins/ |access-date=2026-01-16 |language=en-US}}</ref> Hajia Aishat Obi ta auri Alhaji Nurudeen Ikeocha tare da yara.<ref name=":0" /><ref name="muslimnews.com.ng">{{Cite web |date=2020-03-07 |title=Two Muslim converts from Imo state set for the first Igbo-themed Islamic wedding - Muslim News Nigeria |url=https://muslimnews.com.ng/2020/03/07/two-muslim-converts-from-imo-state-set-for-the-first-igbo-themed-islamic-wedding/ |access-date=2026-01-16 |language=en-US}}</ref>
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
An haifi Hajia Aishat Obi a shekarar 1989 a [[Imo|Jihar Imo]] ga Alhaji Ahmed Theophilus Obi <ref name=":0"/> da Hajia Fatima Fidelia Obi . <ref name=":0" /> Mahaifinta ya fito ne daga yankin Idemogwa [[Mbaitoli]] na Jihar Imo . Tushen ilimi na Obi ya hada da:
Makarantar 'yan mata ta St. Angela, Jattu, Uzairue, Jihar Edo . <ref>{{Cite web |title=St. Angelas Girls Grmmar School Uzairue |url=https://www.nigeriagalleria.com/directory/listing/st-angelas-girls-grmmar-school-uzairue/ |access-date=2026-01-16 |website=BusinessHub |language=en-US}}</ref>
Makarantar Sakandare ta Musulmi ta Izharudeen, Jattu . <ref name=":0"/><ref>{{Cite web |last=Soluap |date=2025-02-17 |title=Edo Secondary Schools Names and Addresses · Soluap |url=https://soluap.com/edo-secondary-schools-names-and-addresses/ |access-date=2026-01-16 |website=Soluap |language=en-US}}</ref>
Makarantar Sakandare ta Obeli Community, Jihar River, Port Harcourt . <ref name=":0"/><ref>{{Cite web |title=Home |url=https://girlscoding2024.github.io/Obele-Website/index.html |access-date=2026-01-16 |website=girlscoding2024.github.io}}</ref>
=== Kalubale tare da ilimi ===
Obi ta ambaci kalubale da yawa da suka hana ta samun ilimi mai kyau wanda ya haɗa da rashin iya kudi na mahaifinta, wanda ya samo asali ne daga batutuwan ƙauyuka, da kuma auren da ta shiga tun tana matashiya.<ref name=":0"/>
An warware kalubalen iliminta ta hanyar aboki da ake kira Fadilah . Wannan shi ne mutumin da ya fito a cikin labarin juyowa na Aishat Obi zuwa Islama. A ƙarshe, Obi ya ci gaba da takardar shaidar jaka a Makarantar Lafiya a duka Kaduna da Jihar River.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web |last=Odinaka |date=2017-12-02 |title=Igbo Lady Shows-off the Woman Whose Character Made Her Convert from Christianity to Islam (Photos) |url=https://www.tori.ng/news/82082/igbo-lady-showsoff-the-woman-whose-character-made.html |access-date=2026-01-16 |website=Tori.ng |language=English}}</ref>
== Ayyuka ==
Ayyukan Obi a masana'antar fina-finai ta Najeriya sun hada da fina-fakka na "The Curse of My Parents", "No Second Chance", da "Mama of the Goddess".<ref>{{Cite web |date=2019-09-07 |title=Interview With Hajia Aishat Obi – KnowIslam Project |url=https://knowislam.com.ng/interview-with-hajia-aishat-obi/ |access-date=2026-01-16 |language=en-US}}</ref> Ta sami kyaututtuka da yawa na fina-finai, ciki har da:
* Kyakkyawan Kayan Kayan Kyakkyawar Kayan Kwarewa, Kyakkyayan Kwarewa don Rashin Kwarewa (River State AGN Timeout Festival of Films 2025)
* Kyautar Taimako ta Ginshiƙi (River State AGN Timeout Festival of Films 2025)
* Kyautar Merit Da'awah (Kungiyar Musulmi ta Kudu maso Gabas ta Najeriya - SEMON)
* Mafi kyawun Jagoran Gudanar da Hajji na 2023 (Nijeriya) <ref name=":0"/>
== Matsayi da kyaututtuka ==
Obi ya rike mukamai daban-daban, <ref name=":0"/> ciki har da
* Ameera na AMP - Kungiyar Kwararrun Musulmai, reshen Port Harcourt
* Jami'in Da'awah da Shugaban Matasa na FOMWAN - Ofishin Jihar Imo
* Jami'in Da'awah na kasa na SEMON <ref>{{Cite web |title=Summit – SEMON |url=https://semon.org.ng/summit/ |access-date=2026-01-16 |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* Shugabar mata ta kasa ta Majalisar Musulmi da Kirista ta Najeriya
* Babban jami'in zartarwa na Aishat Obi Da'awah / Gidauniyar Marayu
Kyaututtukan da Obi ya lashe a wasu yankuna <ref name=":0"/> sun hada da
* Ochirozo 1 na Jihar Imo
* Kyautar Merit Da'wah - SEMON (2025)
* Kyautar Gudanar da Hajji mafi kyau - Gwamnatin Saudiyya (2024)
=== Tushen ===
Aishat Obi tana aiki da tushe wanda ke kula da marayu na bangaskiya daban-daban (Islama, Kiristanci da Addinin Al'ada) [1] [2] a ƙarƙashin sunan "Aishat Obi Da'awah / Gidauniyar marayu. " [3] Gidauniyoyin suna shiga cikin raba kyauta ga gwauraye da marasa galihu a cikin al'umma. Duk da cewa kungiyar da halinta suna fuskantar hare-hare da yawa, [3] tushe bai daina samar da mataimakan ga waɗanda ke cikin bukata ba.[4][5][6][7][8][9]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
rp4ktmt0k1mtgwnvo91afsirb1cc1zo
Acid attacks on women in Isfahan
0
147039
832137
816188
2026-05-07T21:08:12Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832137
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Jerin hare-haren acid a kan mata a birnin [[Isfahan]] na Iran wanda ya fara a wani lokaci a kusa da Oktoba 2014, ya haifar da tsoro kuma ya haifar da rahotanni cewa an yi niyya ga wadanda abin ya shafa saboda ba a rufe su yadda ya kamata ba.<ref> name="yahoo-AFP">{{Cite web |date=October 19, 2014 |title='Bad hijab' link to acid attacks on Iranian women |url=https://news.yahoo.com/bad-hijab-acid-attacks-iranian-women-142736305.html |access-date=30 October 2014 |publisher=AFP}}</ref> Ya zuwa ranar 27 ga Oktoba, 2014, akalla irin wadannan hare-hare ashirin da biyar sun faru a Isfahan. Akalla mace daya ta mutu kuma wasu da yawa sun sami mummunan konewa a fuskokinsu da hannayensu.<ref> name="newsweek">{{Cite journal |last=Grant |first=Madeline |date=October 27, 2014 |title=Iran's Rouhani Promises "Harshest Possible Sentence" for Acid Attack Perpetrators |url=http://www.newsweek.com/irans-president-rouhani-promises-harshest-possible-sentence-acid-attack-279961 |journal=Newsweek |access-date=30 October 2014}}</ref> Bayan fushin jama'a game da hare-haren, majalisar dokokin Iran ta zartar da doka a cikin 2019 wanda ya ba da kariya ta doka ga waɗanda suka tsira kuma ya kara lokacin kurkuku ga masu aikata hare-harun acid.<ref>{{Cite web |last=Karimi |first=Azadeh |date=29 October 2019 |title=Iran's Guardian Council Passes Amendment Bill on Acid Attacks, Spokesman Says |url=https://kayhanlife.com/society/irans-guardian-council-passes-amendment-bill-on-acid-attacks-spokesman-says/ |access-date=24 September 2022 |website=Kayhan Life}}</ref>
An bayar da rahoton cewa 'yan fashi 2 da ba a san su ba ne suka kai hare-haren tare a kan babur ɗaya. Sun sa kwalkwali tare da visors ƙasa don ɓoye fuskokinsu kuma sun jefa acid a cikin fuskokin mata waɗanda ke tafiya ko tuki motoci.<ref> name="yahoo-AFP">{{Cite web |date=October 19, 2014 |title='Bad hijab' link to acid attacks on Iranian women |url=https://news.yahoo.com/bad-hijab-acid-attacks-iranian-women-142736305.html |access-date=30 October 2014 |publisher=AFP}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://news.yahoo.com/bad-hijab-acid-attacks-iranian-women-142736305.html "'Bad hijab' link to acid attacks on Iranian women"]. AFP. October 19, 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 October</span> 2014</span>.</cite></ref> Babu wani daga cikin masu aikata laifin da aka samu, kuma a sakamakon haka an ba wadanda abin ya shafa kudi na jini ("Diyah" a Farsi ) daga gwamnati. <ref> name=":0">{{Cite web |title=Iranian Acid Attack Victim Pursues Legal Fight Despite Claim 'Case Closed' |url=https://www.voanews.com/middle-east/voa-news-iran/iranian-acid-attack-victim-pursues-legal-fight-despite-claim-case-closed |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020211624/https://www.voanews.com/middle-east/voa-news-iran/iranian-acid-attack-victim-pursues-legal-fight-despite-claim-case-closed |archive-date=October 20, 2019 |access-date=2019-10-20 |website=Voice of America |language=en}}</ref><ref name="bloodmoney">{{Cite web |last= |first= |date=18 July 2018 |title=Gov't Pays Blood Money for 2014 Isfahan Acid Attacks as Culprits Not Caught |url=https://ifpnews.com/exclusive/govt-pays-blood-money-for-2014-isfahan-acid-attacks-as-culprits-not-caught/ |website=Iran Front Page}}</ref>
== Sanannun wadanda aka shafa ==
'''Neda M''' wata budurwa ce a Isfahan wacce aka ruwaito tana tuki don ɗaukar tufafi ga aboki wanda ke bukatar su. Ta tsaya don amsa kiran mahaifiyarta lokacin da aka jefa acid a cikin taga ta mota. Ta rasa idanunta gaba ɗaya a cikin ido ɗaya kuma kawai tana da kashi 30% na idanunta ya rage a ɗayan ido.<ref name=":1">{{Cite web |title=No Justice for Survivors of Acid Attacks in Iran |url=http://www.payvand.com/news/14/nov/1157.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020222148/http://www.payvand.com/news/14/nov/1157.html |archive-date=2019-10-20 |access-date=2019-10-20 |website=www.payvand.com}}</ref>
'''Maryamu''' (ba a ba da sunan karshe ba) ta yi tunanin cewa tana ɗaya daga cikin wadanda aka fara azabtarwa. Ita uwa ce kuma daliba ce a jami'ar wacce ta je sayayya don ranar haihuwar ɗanta mai zuwa. Ta bayyana cewa "Wani mahayin ya jefa kusan lita biyu na acid ta taga na direban zuwa gare ni, wanda ya shafi fuskata, hannayena da jikina. "<ref name=":1"/>
'''Marziyeh Ebrahimi''' ta juya zuwa siyasa da gwagwarmaya bayan harin acid da aka kai mata a Isfahan a shekarar 2014. An nuna ta a matsayin daya daga cikin masu gwagwarmaya mafi karfi ga gwamnatin Iran da ta zartar da doka game da hare-haren acid a watan Janairun 2019. <ref>{{Cite web |title=Iran Parliament Makes New Law Against Acid Attacks |url=https://en.radiofarda.com/a/iran-parliament-makes-new-law-against-acid-attacks/29989379.html |access-date=2019-10-20 |website=RFE/RL |language=en}}</ref> Ta nuna hotunan alamun ta a fili.<ref>{{Cite web |date=2018-07-04 |title=Acid attack victim pushes for law banning sale of acid in Iran |url=https://theiranproject.com/blog/2018/07/04/acid-attack-victim-pushes-for-law-banning-sale-of-acid-in-iran/ |access-date=2019-10-20 |website=The Iran Project |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dehkordi |first=Maryam |date=31 October 2020 |title=Iranian Women You Should Know: Marzieh Ebrahimi |url=https://iranwire.com/en/features/67918/ |access-date=24 September 2022 |website=IranWire }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
'''Sohelia Jorkesh''' ta rasa idonta na dama saboda harin acid kuma tana aiki tare da kungiyoyin kiwon lafiya a Iran da Amurka don kokarin adana abin da ta bari a idonta na hagu. Jorkesh ta yi magana dalla-dalla game da rashin jin daɗinta da gwamnatin Iran, gami da yadda suka kasa samun masu laifin bayan hare-haren da kuma yadda ba su biya ta cikakken adadin da ake bukata don kuɗin jini ba.<ref name=":0">{{Cite web |title=Iranian Acid Attack Victim Pursues Legal Fight Despite Claim 'Case Closed' |url=https://www.voanews.com/middle-east/voa-news-iran/iranian-acid-attack-victim-pursues-legal-fight-despite-claim-case-closed |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020211624/https://www.voanews.com/middle-east/voa-news-iran/iranian-acid-attack-victim-pursues-legal-fight-despite-claim-case-closed |archive-date=October 20, 2019 |access-date=2019-10-20 |website=Voice of America |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20191020211624/https://www.voanews.com/middle-east/voa-news-iran/iranian-acid-attack-victim-pursues-legal-fight-despite-claim-case-closed "Iranian Acid Attack Victim Pursues Legal Fight Despite Claim 'Case Closed'"]. ''Voice of America''. Archived from [https://www.voanews.com/middle-east/voa-news-iran/iranian-acid-attack-victim-pursues-legal-fight-despite-claim-case-closed the original] on October 20, 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2019-10-20</span></span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |last=Shahrabi |first=Shima |date=5 October 2020 |title=Isfahan Remembers Acid Attacks as Cleric Speaks Out Against "Bad Hijab" |url=https://iranwire.com/en/features/67727/ |access-date=24 September 2022 |website=Iran Wire}}</ref>
== Dalilin da ya sa aka yi amfani da shi ==
Duk da yake yawancin 'yan Iran sun yi imanin cewa maharan masu tsattsauran ra'ayi ne na Islama da ke ƙoƙarin tsoratar da mata su sa (abin da masu tsattsan suka ɗauka) tufafi masu ladabi, <ref name="Motevalli">{{Cite journal |last=Motevalli |first=Golnar |date=October 26, 2014 |title=Iran Plan to Boost Security to End Acid Attacks on Women |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-10-26/iran-plan-to-boost-security-to-end-acid-attacks-on-women.html |journal=Bloomberg |access-date=30 October 2014}}</ref> jami'an Iran sun musanta wannan. An ce hukumomi suna "musamman fushi da duk wani shawarar cewa masu kai hari sun kasance masu tsattsauran ra'ayi na addini, ko kuma wadanda abin ya shafa an yi niyya ne saboda suna sanye da tufafin da za a iya ɗauka ba su dace ba a idanun masu tsattstsauran ra-tsalle". Ɗaya daga cikin "ƙananan hukuma", Ansar-e Hezbollah, wanda ya gudanar da 'tsaron ɗabi'a' don tilasta tufafin Islama a baya, ya zargi "maƙiya" da ƙoƙarin "tabbatar da tsaro," don hare-haren acid.
Masu sassaucin ra'ayi na Iran sun yi imanin cewa hare-haren sun danganta da wani mataki na majalisa da aka zartar a ranar 19 ga Oktoba, 2014, wanda "ya haɗa da nagarta kuma ya haramta kuskure" ta hanyar samar da kariya ga masu sa ido da ke sintiri a tituna da taimakawa wajen aiwatar da tsananin dabi'un zamantakewa na kasar kan tufafin jama'a ko halayyar jama'a. <ref name="Motevalli"/><ref name="Ioannou">{{Cite journal |last=Ioannou |first=Filipa |date=28 October 2014 |title=Iranian Journalists Arrested After Coverage of Acid Attacks Against Women |url=http://www.slate.com/blogs/the_slatest/2014/10/28/acid_attacks_against_iranian_women_protests_in_isfahan_arrest_of_journalists.html |journal=Slate |access-date=30 October 2014}}</ref> A cewar Hadi Ghaemi, babban darakta na [[Cibiyar kare hakkin bil Adama a Iran|Yakin Kasa da Kasa na 'Yancin Dan Adam a Iran]], hare-haren sun zo "a tsakiyar wani hari na tsawon shekara da sojojin masu ra'ayin mazan jiya suka kai wa mata hari saboda tufafinsu," suna ba da "gargadi da kira cewa dole ne a zubar da jini. Waɗannan ba abubuwan da suka faru ba".<ref name="newsweek">{{Cite journal |last=Grant |first=Madeline |date=October 27, 2014 |title=Iran's Rouhani Promises "Harshest Possible Sentence" for Acid Attack Perpetrators |url=http://www.newsweek.com/irans-president-rouhani-promises-harshest-possible-sentence-acid-attack-279961 |journal=Newsweek |access-date=30 October 2014}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGrant2014">Grant, Madeline (October 27, 2014). [http://www.newsweek.com/irans-president-rouhani-promises-harshest-possible-sentence-acid-attack-279961 "Iran's Rouhani Promises "Harshest Possible Sentence" for Acid Attack Perpetrators"]. ''Newsweek''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 October</span> 2014</span>.</cite></ref>
== Halin da aka yi ==
=== Kaddamarwa ===
Hukumomin Iran sun kama mutane hudu da ake zargi da jefa acid a kan mata, a cewar rahoton da kamfanin dillancin labarai na IRNA ya bayar.<ref>{{Cite web |last=VAHDAT |first=AMIR |date=October 20, 2014 |title=Iran arrest 4 over acid attack |url=https://news.yahoo.com/iran-arrest-4-over-acid-attack-104559155.html |access-date=30 October 2014 |publisher=Associated Press}}</ref> Amma Ministan Cikin Gida Abdolreza Rahmani Fazli ya bayyana cewa hukumomi ba su da isasshen shaida don tuhumar duk wanda ake zargi da hare-haren.<ref name="Motevalli"/> Ya zuwa 2018, babu wanda aka tuhume shi a cikin hare-haren. A sakamakon haka, gwamnati ta biya kudin jini ga wadanda abin ya shafa.<ref name="bloodmoney"/>
=== zanga-zangar ===
An gudanar da zanga-zangar zanga-zambe don nuna rashin amincewa da hare-haren a Isfahan da babban birnin [[Tehran]]. Da yake suna da hankali game da hare-haren da suka gabata, duk da haka, masu zanga-zangar sun warwatse da sauri lokacin da 'yan sanda suka fuskanci su. A ranar 27 ga Oktoba, daruruwan jami'an tsaro na Iran sun rushe zanga-zangar da aka shirya a Tehran don neman matakin gwamnati mai tsauri game da hare-haren.<ref name="Motevalli"/>
=== Fushin gwamnati a cikin rahotanni na kafofin watsa labarai ===
An kama 'yan jarida hudu da mai daukar hoto daga Hukumar Labaran Dalibai ta Musulunci bayan kungiyarsu ta rufe hare-haren, a cewar Al-Monitor. An saki 'yan jarida huɗu a cikin rana ɗaya, yayin da mai daukar hoto Arya Jafari ya kasance a tsare. ) 'Yan jarida na Iran ɗari da ashirin da tara sun sanya hannu kan wasikar zanga-zanga a ranar 30 ga Oktoba, kuma an saki Jafari a kan beli a ranar 31 ga Oktoba, kwana tara bayan kama shi.<ref>{{Cite web |date=30 October 2014 |title=129 Journalists Sign Letter against Isfahan Arrests |url=https://iranwire.com/en/society/60684/ |access-date=24 September 2022 |website=IranWire}}</ref><ref>{{Cite web |date=1 November 2014 |title=Reporter who covered Isfahan protests set free on bail |url=https://en.radiozamaneh.com/10387/ |access-date=24 September 2022 |website=Zamaneh Media}}</ref>
Ministan cikin gida Fazli ya bayyana a ƙarshen Oktoba cewa "Masu watsa labarai na ƙasashen waje suna wuce gona da iri game da hare-haren acid". A ranar 28 ga Oktoba, shugaban ma'aikatan Sojojin Iran, Hassan Firouzabadi, ya ce tasirin wasu rahotanni na kafofin watsa labarai "mafi muni fiye da hare-hare na acid". Babban mai gabatar da kara na Iran, Ibrahim Raeesi, ya musanta cewa hare-haren acid suna da alaƙa ta kowace hanya da aikin 'yan sanda na jihar.
A cewar Jason Stern na Kwamitin Kare 'Yan Jarida, "wannan shari'ar ta shafi duk abin da masu tsattsauran ra'ayi na Iran ba za su iya tsayawa ba: ɗaukar hoto mai mahimmanci na kafofin watsa labarai, zanga-zangar titi, haƙƙin mata da lissafin gwamnati. "
== Dubi kuma ==
* [['Yancin Dan Adam a Iran]]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
pep8fw6wxoz7rpp2sw3wusjz2ss1kyk
Amarula
0
149093
832445
829459
2026-05-08T10:46:46Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832445
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amarula''' wani nau'in kirim ne da aka samo daga [[Afirka ta Kudu]] . An yi shi da sukari, kirim da 'ya'yan [[Danya|itacen marula]] na Afirka ( ''Sclerocarya birrea'' ) wanda kuma ake kira bishiyar giwa ko bishiyar aure. Yana da sinadarin barasa na kashi 17% a cikin adadin (shaida 34). Ya sami ɗan nasara a gasannin ƙima na ruhohi na duniya, inda ya lashe lambar zinare a Gasar Ruhohin Duniya ta San Francisco ta 2009. <ref>{{Cite web |title=Amarula Cream Liqueur: Ratings and Review Summary for Amarula |url=http://www.proof66.com/liqueur/amarula-cream-liqueur.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130119130759/http://www.proof66.com/liqueur/amarula-cream-liqueur.html |archive-date=2013-01-19 |access-date=2012-10-21 |website=Proof66.com}}</ref> Yana da ɗanɗanon caramel mai ɗanɗanon 'ya'yan itace.
== Tarihi ==
[[Fayil:Wikimania_2025_-_Día_3_-_08.jpg|thumb|Wani mashaya yana hidimar Amarula. Nairobi, Kenya.]]
Kamfanin Southern Liqueur Company of South Africa (wanda ke da alamar kasuwanci ta yanzu kuma reshen Distell Group Limited ) ne ya fara tallata Amarula a matsayin giya a watan Satumba na 1989, kuma an ƙaddamar da ruhin Amarula a shekarar 1983.
A shekarar 2023, Heineken Beverages ta sayi Distell, kuma da wannan alamar Amarula. <ref>{{Cite web |last=Mason |first=Jessica |date=2023-04-27 |title=Heineken completes Distell and Namibia Breweries acquisition |url=https://www.thedrinksbusiness.com/2023/04/heineken-completes-distell-and-namibia-breweries-acquisition/ |access-date=2025-11-02 |website=The Drinks Business |language=en-GB}}</ref>
== Ɗanɗano ==
# Ruwan Sha na Amarula 17% ABV
# Amarula Habasha Coffee Cream Liqueur 15.5% ABV
# Ruwan Rasberi, Cakulan da Afirka Baobab Cream Liqueur 15.5% ABV (an ƙaddamar a cikin 2019)
# Ruwan 'ya'yan itace mai ƙanshi na Amarula Vanilla 15.5% ABV
# Amarula Vegan Liqueur 15.5% ABV
# Kashi na Khanyisa Limited Edition 15.5% ABV - Kudaden da aka samu sun tafi ne don gyara Khanyisa, wata jaririyar zabiya marainiya da aka ji wa mummunan rauni a tarkon mai farauta. <ref>{{Cite web |title=Amarula Khanyisa |url=https://amarula.com/product/limited-edition-khanyisa |access-date=2026-05-03 |archive-date=2024-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216151305/https://amarula.com/product/limited-edition-khanyisa |url-status=dead }}</ref>
== Talla mai alaƙa da giwa ==
[[Giwan daji na Afirka|Giwayen daji na Afirka]] suna jin daɗin cin 'ya'yan itacen [[Danya|marula]] . <ref>{{Cite web |last=Admin135 |date=2018-03-09 |title=It’s Marula time, gets your trunks out! |url=https://www.sagoodnews.co.za/marula-time-gets-trunks/ |access-date=2025-11-02 |website=The Home Of Great South African News |language=en-US}}</ref> Saboda alaƙar bishiyar marula da giwaye, injin niƙa ya sanya su alamarsa kuma yana tallafawa ƙoƙarin kiyaye giwaye, yana ba da kuɗi tare da Shirin Bincike na Giwayen Amarula a [[Jami'ar Natal]], Durban. <ref name="UoN">{{Cite web |title=Preliminary results of the Pilanesberg Elephant Project |url=http://www.und.ac.za/und/lesci/elephant/preliminary_results.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202121027/http://www.und.ac.za/und/lesci/elephant/preliminary_results.htm |archive-date=2 February 2009 |access-date=2009-02-09 |website=Elephant Projects |publisher=University of Natal}}</ref> Don ƙoƙarin tallatawa, yana samar da abubuwan da za a iya tattarawa waɗanda suka shafi giwaye.
Wannan kamfani yana tallafawa binciken giwaye don kare giwaye da kuma kiyaye yawan jama'a. A shekara ta 2002, an ƙaddamar da Shirin Bincike na Giwayen Amarula (AERP) a ƙarƙashin jagorancin Rob Slotow, farfesa a Jami'ar KwaZulu-Natal da ke Durban, Afirka ta Kudu. Wannan ya fi bincike kan salon rayuwa, yanayin motsi da kuma halayen giwayen Afirka da nufin kare mazaunin giwayen da kuma tabbatar da makomarsu a cikin daji. [1]
A shekarar 2025, kamfanin ya yi wani aikin fasaha na Urban mai suna "Elephant Heart" don tallafawa wurin ajiye kayan tarihi na Elephant Sanctuary na Brazil. Wani sassaka da aka yi da ƙwallon disko ya zagaye wurare da dama na [[São Paulo]] har zuwa Beco do Batman, inda zai zauna a ZIV Galery. <ref>{{Cite web |last=Mensagem |first=Meio & |date=2025-08-01 |title=Amarula se volta à arte urbana com Coração de Elefante |url=https://www.meioemensagem.com.br/comunicacao/amarula-se-volta-a-arte-urbana-com-coracao-de-elefante |access-date=2025-11-02 |website=Meio e Mensagem - Marketing, Mídia e Comunicação |language=pt-br}}</ref>
== Manazarta ==
qdu0xi1upspturlmy3lgfjmuct2c5n9
Aderlan
0
149159
832261
829724
2026-05-07T23:07:48Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832261
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aderlan de Lima Silva''' (an haife shi a ranar 18 ga Agusta 1990), wanda aka fi sani da '''Aderlan''', ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Brazil wanda ke buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|ɗan baya na dama]] a Sport Recife .
== Sana'a ==
=== Farkon aikina ===
An haife shi a Campina Grande, Paraíba, <ref name="SE">{{Cite web |date=8 November 2019 |title=De Campina Grande: Aderlan é destaque no acesso do Bragantino |trans-title=From Campina Grande: Aderlan is a spotlight in Bragantino's promotion |url=https://soesporte.com.br/aderlan-e-destaque-no-bragantino/ |access-date=25 December 2023 |publisher=Só Esporte |language=pt-BR}}</ref> Aderlan ya kammala wasansa da ƙungiyar garinsu Campinense . <ref>{{Cite web |date=27 July 2022 |title=Aderlan, do Bragantino, sonha em voltar ao Campinense antes de encerrar a carreira |trans-title=Aderlan, from Bragantino, dreams about returning to Campinense before ending his career |url=https://ge.globo.com/pb/futebol/noticia/2022/07/27/aderlan-do-bragantino-sonha-em-voltar-ao-campinense-antes-de-encerrar-a-carreira.ghtml |access-date=25 December 2023 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> Ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a ranar 8 ga Mayu 2009, inda ya buga wasa a rabin lokaci na biyu a wasan da Série B ta sha kashi a gida da Duque de Caxias da ci 2-1. <ref>{{Cite web |date=8 May 2009 |title=De virada e fora de casa, Duque de Caxias bate Campinense |trans-title=In a comeback and away from home, Duque de Caxias defeat Campinense |url=http://www.espn.com.br/noticia/48753_de-virada-e-fora-de-casa-duque-de-caxias-bate-campinense |access-date=25 December 2023 |website=ESPN |publisher=[[ESPN Brasil]] |language=pt-BR}}</ref>
Aderlan ya ci kwallonsa ta farko a babban ɗan wasa a ranar 20 ga Satumba 2009, inda ya ci ta hanyar bugun fenariti a wasan da suka yi da {{Interlanguage link|Sociedade Esportiva Queimadense|pt}} a waje., don gasar Copa Paraíba ta shekara; a wannan gasar, ƙungiyar ta yi amfani da "ƙungiyar B". <ref>{{Cite web |date=20 September 2009 |title=Veja escalação do Campinense B para estreia neste domingo |trans-title=See the lineup of Campinense B for the debut this Sunday |url=https://jornaldaparaiba.com.br/esportes/veja-escalacao-do-campinense-b-para-estreia-neste-domingo/ |access-date=25 December 2023 |publisher=Jornal da Paraíba |language=pt-BR}}</ref> A watan Maris na 2011, bayan an yi amfani da shi kaɗan, ya koma Joinville, <ref>{{Cite web |date=17 March 2011 |title=Joinville contrata o lateral-direito Aderlan, ex-Campinense-PB |trans-title=Joinville sign right-back Aderlan, formerly of Campinense-PB |url=https://gauchazh.clicrbs.com.br/geral/noticia/2011/03/joinville-contrata-o-lateral-direito-aderlan-ex-campinense-pb-3243278.html |access-date=3 June 2019 |publisher=Clic RBS |language=pt-BR}}</ref> amma bai taɓa buga wasa ɗaya ba ga ƙungiyar.
A ƙarshen shekarar 2011, Aderlan ya koma ƙasarsa ta haihuwa ya kuma koma Treze don buga gasar Copa Paraíba. A watan Janairu mai zuwa, an ba shi aro ga Itapipoca, <ref>{{Cite web |date=1 February 2012 |title=Irmão de Carlinhos Paraíba perto de acertar com o Treze |trans-title=Carlos Paraíba's brother close to signing with Treze |url=https://www.jornaldaparaiba.com.br/esportes/irmao-de-carlinhos-paraiba-perto-de-acertar-com-o-treze.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510142815/https://www.jornaldaparaiba.com.br/esportes/irmao-de-carlinhos-paraiba-perto-de-acertar-com-o-treze.html |archive-date=10 May 2021 |access-date=3 June 2019 |publisher=Jornal da Paraíba |language=pt-BR}}</ref> amma ya koma ƙungiyar iyayensa don gasar Série C ta 2012, kuma an sayar da shi ga wata ƙungiyar masu zuba jari da ba a ambata sunanta ba a watan Oktoban 2012. <ref>{{Cite web |date=24 October 2012 |title=Treze fecha negociação do lateral Aderlan com grupo de empresários |trans-title=Treze complete negotiation of full back Aderlan with group of investors |url=https://globoesporte.globo.com/pb/noticia/2012/10/treze-fecha-negociacao-do-lateral-aderlan-com-grupo-de-empresarios.html |access-date=3 June 2019 |publisher=[[Globo Esporte]] |language=pt-BR}}</ref>
A ranar 10 ga Janairu 2013, Aderlan ya amince da kwangila da Corinthians Alagoano . <ref>{{Cite web |date=10 January 2013 |title=Corinthians-AL contrata mais quatro jogadores para Campeonato Estadual |trans-title=Corinthians-AL sign four more players for the State League |url=https://globoesporte.globo.com/al/noticia/2013/01/corinthians-al-contrata-mais-quatro-jogadores-para-campeonato-estadual.html |access-date=3 June 2019 |publisher=Globo Esporte |language=pt-BR}}</ref> Kamar yadda ya fara wasa akai-akai, an ba shi aro ga CSA don Série D na 2013, <ref>{{Cite web |date=20 May 2013 |title=Aderlan, Evson e Odair Lucas são reforços do CSA para Série D |trans-title=Aderlan, Evson and Odair Lucas are additions for the Série D |url=https://www.alagoas24horas.com.br/471494/aderlan-evson-e-odair-lucas-sao-reforcos-do-csa-para-serie-d/ |access-date=3 June 2019 |publisher=Alagoas 24 Horas |language=pt-BR}}</ref> amma ya buga wasa ɗaya kawai kafin a ba shi haƙƙinsa na tarayya ga Santa Rita, bayan da ƙungiyar ta haɗu da Corinthians a kakar wasa ta 2014.
=== Kwalejin ===
Aderlan ya koma ƙasar waje a karon farko a rayuwarsa a ranar 4 ga Yuni 2014, bayan ya amince da yarjejeniyar aro na shekaru biyu tare da ƙungiyar Académica de Coimbra ta Portugal, wacce ke buga wasa a gasar Primeira Liga . [1] Ya fara buga wasa a ƙasar waje a ranar 14 ga Satumba, inda ya fara da rashin nasara a hannun Boavista FC da ci 1-0. kuma ya zura kwallonsa ta farko a ranar 2 ga Nuwamba a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da SC Braga a gida. [2]
=== Luverdense ===
A ranar 14 ga Disamba 2016, an sanar da Aderlan a Luverdense a rukuni na biyu. <ref>{{Cite web |date=14 December 2016 |title=Luverdense anuncia seis reforços e retorno de atacante |trans-title=Luverdense announce six additions and return of forward |url=http://luverdense.com.br/2014/luverdense-anuncia-seis-reforcos-retorno-de-atacante/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603195456/http://luverdense.com.br/2014/luverdense-anuncia-seis-reforcos-retorno-de-atacante/ |archive-date=3 June 2019 |access-date=3 June 2019 |publisher=Luverdense EC |language=pt-BR}}</ref> Da farko ya zama mai tsaron baya, ya zama ɗan wasan farko na yau da kullun a gasar Série B ta shekarar, inda ya ba da gudummawa da ƙwallo ɗaya a wasanni 32.
=== América Mineiro ===
A ranar 10 ga Janairun 2018, Aderlan ya rattaba hannu kan yarjejeniyar América Mineiro, wacce har yanzu mallakar Santa Rita ce. <ref>{{Cite web |date=10 January 2018 |title=América confirma a contratação do lateral Aderlan |trans-title=América sign full back Aderlan |url=https://americamineiro.com.br/club/news/2018/1/10/america-confirma-a-contratacao-do-lateral-aderlan/ |access-date=3 June 2019 |publisher=América Mineiro |language=pt-BR }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ya fara buga wasa a matakin farko a ranar 14 ga Mayu, inda ya fara da kunnen doki 2-2 da Ceará, kuma ya kammala kakar wasa a matsayin wanda zai fara taka leda yayin da kungiyarsa ta sha kashi a gasar.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
hikohji6q1xfzcjtfjrwlll2zahscci
Ali Al-Abdali
0
149284
832364
830238
2026-05-08T07:51:57Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832364
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ali Al-Abdali''' ( Arabic ; an haife shi a ranar 5 ga Fabrairu 1979) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] [[Saudi Arebiya|na Saudiyya]] wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]].<ref>{{Cite web |title=علي العبدلي - Ali Al-abdali |url=https://www.kooora.com/?player=5593 |access-date=2026-05-05 |archive-date=2017-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519021549/http://www.kooora.com/?player=5593 |url-status=dead }}</ref> Ya shafe mafi yawan aikinsa a Al-Ahli kuma ya buga wa [[Al-Raed]], Al-Qadsiah, Al-Ansar, da Al-Rabe'e . Ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Saudiyya wasa a gasar cin kofin Asiya ta AFC ta 2004.
== Daraja ==
'''Al-Ahli'''
* Kofin Yarima na Sarauta: 2001-02, 2006-072006–07
* Kofin Tarayya: 2000-01, 2001-02, 2006-07
* Gasar Cin Kofin Larabawa: 2002-032002–03
* Kofin Zakarun Gulf: 2002, 2008
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
cfyimuv7lwrkitub2pb83nbjpl8zti6
Catherine Mzumara
0
149347
832245
830905
2026-05-07T22:26:02Z
Aisha Yahuza
14817
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1346677992|Catherine Mzumara]]"
832245
wikitext
text/x-wiki
'''Catherine Mzumara''' 'yar siyasa ce ta [[Malawi]] kuma memba ce ta majalisa daga zaben 2025. Ita memba ce ta United Transformation Movement kuma tana wakiltar mazabar Mzimba ta Arewa .
== Rayuwa ==
Mzumara mamba ce a Ƙungiyar Canji ta Haɗin kai kuma an zabe ta a matsayin mataimakiyar shugabar Malawi ta Arewa.[1]
Mzumara ta kammala digirin digirin ta a Jami'ar Peking a watan Yunin 2025. Rubutun ta, ''Gasar Siyasa da Ci gaban Tattalin Arziki: Cikakken Bincike na Hanyar Ci gaban Malawi'', ya shafi jagorancin siyasa na ƙasar ta.<ref name="china">{{Cite web |last=Zgambo |first=Mike Lyson |date=2025-06-21 |title=Dr. Catherine Mzumara Officially Graduates with Doctorate in China - |url=https://malawiguardian.com/2025/06/21/dr-catherine-mzumara-officially-graduates-with-doctorate-in-china/ |access-date=2025-10-04 |language=en-US}}</ref> Ta ba da rahoton cewa bincikenta ya nuna cewa rashin jagoranci shine babban dalilin tattalin arzikin Malawi. An ce tana ɗaya daga cikin 'yan siyasa mata kalilan da ke da irin wannan ƙwarewa.<ref>{{Cite web |last=Zgambo |first=Mike Lyson |date=2025-05-13 |title=Call her Dr. Catherine Mzumara |url=https://malawi24.com/2025/05/13/call-her-dr-catherine-mzumara/ |access-date=2025-10-04 |website=Malawi 24 |language=en-GB}}</ref>
Ta kasance dan takarar jam'iyyarta a mazabar Mzimba ta Arewa a zaben 2025. Wakilin mazabar ne dan majalisa na Malawi, Yolamu Ngwira . <ref name=":2">{{Cite web |last=Stringer |first=Patricia Mtungila-MEC |date=2018-10-30 |title=Mzimba North MP dumps PP for UTM: Brands DPP a party of crooks |url=https://malawi24.com/2018/10/30/mzimba-north-mp-dumps-pp-for-utm-brands-dpp-a-party-of-crooks/ |access-date=2024-07-26 |website=Malawi 24 |language=en-US}}</ref> Mzumara ya yi jawabi ga taron jama'a a watan Maris yana ba da rikodin Shugaba Lazarus Chakwera yana yin alkawura ga arewa. Ta yi jaddada cewa suna son kuri'un ku amma nan da nan "suna" mantawa da zarar an zabe su.<ref>{{Cite web |date=2025-03-17 |title=UTM's Catherine Mzumara condemns politicians for deceiving the North |url=https://www.247malawi.com/utms-catherine-mzumara-condemns-politicians-for-deceiving-the-north/ |access-date=2025-10-04 |website=247MALAWI NEWS |language=en-US}}</ref> Daga baya ta sanar da gasar kwallon kafa ta kwacha miliyan 15 don gudana a cikin watanni da yawa tare da wasu abubuwan da suka faru ciki har da tattaunawa da rawa na gargajiya. Taron farko ya kasance a watan Yuli a makarantar firamare ta Thumbi . <ref>{{Cite web |last=Zgambo |first=Mike Lyson |date=2025-07-17 |title=Mzimba North Set to Shine as Dr. Catherine Mzumara Unveils K15 Million Football Trophy - |url=https://malawiguardian.com/2025/07/17/mzimba-north-set-to-shine-as-dr-catherine-mzumara-unveils-k15-million-football-trophy/ |access-date=2025-10-04 |language=en-US}}</ref> Har ila yau a watan Yulin an yi kira ga jama'a don a zabi Mzumara a matsayin mataimakin dan takarar shugaban kasa na UTM. Wata kungiya ta wucin gadi ta ba da shawarar cewa za ta ƙara daidaiton jinsi da yanki ga tikitin UTM.<ref>{{Cite web |date=2025-07-22 |title=Faith, CSO Leaders Rally Behind Dr. Catherine Mzumara as UTM Running Mate - |url=https://malawiguardian.com/2025/07/22/faith-cso-leaders-rally-behind-dr-catherine-mzumara-as-utm-running-mate/ |access-date=2025-10-04 |language=en-US}}</ref>
Ta sake dawo da mazabar ga United Transformation Movement a zaben. <ref>{{Cite journal |date=29 September 2025 |title=Announcement of the Determination of the Results of the Parliamentary Elections 2025 |journal=Malawi Election Commission |via=Malawi Election Commission}}</ref> Ta kasance banda ga nunawa mara kyau ta jam'iyyarta.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
mqjhc2p1s7ggjmzyabu09urcpas6n4j
Alhameen Adeniyi Adegbite
0
149435
832352
830759
2026-05-08T07:45:33Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832352
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Alhameen Adeniyi Adegbite''' listenⓘ (an haife shi a ranar 22 ga Satumba, 2001) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Najeriya wanda ke taka leda a matsayin mai gaba a kulob din ƙwallon ƙwallon Ƙwallon Ƙwararrun ƙwararrun ƙwallon .<ref>{{Cite web |title=Nigeria 2021/22 |url=https://www.rsssf.org/tablesn/nig2022.html |access-date=2022-05-01 |website=[[RSSSF]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-08 |title=Alhameen Adegbite Stars In Remo Stars Loss To Abia Warriors. - Soccerhub |url=https://soccerhub.com.ng/alhameen-adegbite-stars-in-remo-stars-loss-to-abia-warriors/ |access-date=2022-05-08 |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Ayyuka ==
Alhameen Adegite ya fara tafiyarsa ta kwallon kafa a makarantar Karamoni kafin ya koma Remo Stars a lokacin hutun tsakiyar kakar, tare da Sikiru Alimi . A karon farko a gida a ranar 26 na kakar NPFL ta 2021-22, ya buga dukkan minti casa'in.<ref>{{Cite web |date=2022-03-31 |title=NPFL: Remo Stars Unveils Sikiru Ahead Of Season Restart |url=https://en.africatopsports.com/2022/03/31/npfl-remo-stars-unveils-sikiru-ahead-of-season-restart/ |access-date=2023-03-24 |website=Africa Top Sports |language=en-US}}</ref>
Alhameen sananne ne saboda karfin da ya yi na kai hari kuma ya fara bugawa Remo Stars a nasarar da suka samu a gida 1-0 a kan Wikki Tourists. <ref>{{Cite web |title=Football: Alhameen Adeniyi Adegbite |url=https://www.soccer24.com/player/adegbite-alhameen-adeniyi/YHpUTf3e/ |access-date=2022-05-01 |website=www.soccer24.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2022-05-02 |title=Remo Stars complete season double over Wikki Tourists |url=https://www.thenicheng.com/remo-stars-complete-season-double-over-wikki-tourists/ |access-date=2022-05-05 |website=TheNiche |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-02 |title=Remo Stars complete season double over Wikki Tourists |url=https://npfl.ng/remo-stars-complete-season-double-over-wikki-tourists/ |access-date=2022-05-08 |website=Nigeria Professional Football League |language=en-US}}</ref>
Ya zira kwallaye na farko na NPFL a wasan da aka yi da [[Katsina United F.C.|Kastina United]] 3-2.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2001]]
l05g9gpgckk6uqkn00d5wnvqhuzzy2a
Ali Abdul-Jabbar
0
149476
832363
830859
2026-05-08T07:51:03Z
InternetArchiveBot
13371
Rescuing 0 sources and tagging 4 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
832363
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ali Abdul-Jabbar''' (an haife shi a ranar 1 ga Janairu, 1985) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne kuma koci a ƙasar Iraqi. Ana girmama shi sosai. a matsayin ɗaya daga cikin fitattun masu tsaron baya a ƙwallon ƙafa ta Iraki a cikin shekaru ashirin da suka gabata. Ya wakilci ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa tsawon shekaru tara kuma ya jagoranci ƙungiyar tsaron Al-Quwa Al-Jawiya da ƙwarewa sosai, kafin ya koma Al-Talaba, ya yi ritaya daga wasa, sannan ya fara aikinsa na horarwa tare da Al-Qasim a gasar Firimiya ta Iraki, har zuwa lokacin da ya sanar da yin ritaya daga aikin horaswa a shekarar 2023.
== Rayuwa ta mutum ==
An haifi Ali Abdul-Jabbar a Iraki a shekarar 1985.<ref name="Auto1">{{Cite web |title=The Defensive Man in Iraq's National Team |url=https://alarab.co.uk/علي-عبد-الجبار-رجل-المهام-الدفاعية-في-منتخب-أسود-الرافدين |publisher=Al-Arab London}}</ref><ref name="Auto2">{{Cite web |title=Al-Quwa Al-Jawiya Determined to Represent Iraq in Asia |url=https://www.alsumaria.tv/news/180758/رياضة |website=Alsumaria}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
=== Al-Quwa Al-Jawiya (2007-2017) ===
Ya shiga Al-Quwa Al-Jawiya a 2007 kuma ya ba da gudummawa ga lakabi da yawa na cikin gida da na nahiyar. An nada shi kyaftin din tawagar a shekarar 2014 kuma ya taka muhimmiyar rawa wajen lashe Kofin AFC a shekarar 2016 da 2017. <ref name="Auto3">{{Cite web |title=Al-Quwa Al-Jawiya Wins 2016 AFC Cup |url=https://www.kooora.com/?n=533742 |website=Kooora}}</ref><ref name="Auto4">{{Cite web |title=Al-Quwa Al-Jawiya Retains AFC Cup Title in 2017 |url=https://www.kooora.com/?n=629502 |website=Kooora}}</ref><ref name="Auto5">{{Cite web |title=Al-Quwa Al-Jawiya Wins 2016–17 Iraqi Premier League |url=https://www.iq-pro.net/القوة-الجوية-يتوج-بلقب-الدوري-العراقي/ |website=IQ-Pro }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Al-Talaba (2017-2018) ===
A lokacin rani na shekara ta 2017, ya koma Al-Talaba na kakar wasa daya kafin ya sanar da ritayar sa daga wasan ƙwallon ƙafa a farkon shekara ta 2018, ya kawo karshen aikin kulob din shekaru 11.<ref>{{Cite web |title=Ali Abdul-Jabbar Announces Retirement |url=https://www.shafaq.com/ar/رياضة/علي-عبد-الجبار-يعلن-اعتزاله |website=Shafaq News }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Tsakanin 2007 da 2016, ya samu sama da kwallo 40 ga tawagar kasar Iraki, ya shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA da kuma gasar cin Kofin Gulf daban-daban.<ref>{{Cite web |title=Iraq Strengthens Defense with Ali Abdul-Jabbar |url=https://www.nina.iq/News_Details.aspx?S3ID=18902 |publisher=NINA }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Auto1"/>
== Ayyukan horarwa ==
=== Al-Qasim (2022-2023) ===
A watan Agustan 2022, an nada Abdul-Jabbar a matsayin kocin Al-Qasim a gasar Firimiya ta Iraqi, da nufin sake gina tawagar.<ref>{{Cite web |title=Ali Abdul-Jabbar Takes Over as Al-Qasim Coach |url=https://www.kooora.com/?n=1163962 |website=Kooora}}</ref><ref name="Auto6">{{Cite web |title=Ali Abdul-Jabbar Appointed as Al-Qasim Coach |url=https://www.alkhaleej.ae/2022-08-15/علي-عبد-الجبار-مدرباً-لنادي-القاسم |website=Al-Khaleej}}</ref>
Bayan tashin hankali tsakanin gudanarwa da 'yan wasa, da kuma jerin sakamakon da ba daidai ba, Kwamitin Kula da Fadar Iraqi FA ya hana shi halartar wasanni a watan Fabrairun 2023. Ya yi murabus a hukumance daga baya a wannan watan.<ref>{{Cite web |title=Disciplinary Committee Bans Al-Qasim Coach from Matches |url=https://baghdadtoday.news/213028 |publisher=Baghdad Today }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Abdul-Jabbar Resigns from Al-Qasim |url=https://www.alkhaleej.ae/2023-02-14/عبد-الجبار-يستقيل-من-تدريب-القاسم |website=Al-Khaleej}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
* Club career (domestic leagues only): <ref name="wiki">{{Cite web |title=Ali Abdul-Jabbar – Arabic Wikipedia |url=https://ar.wikipedia.org/wiki/علي_عبد_الجبار |publisher=Wikipedia Arabic}}</ref>
* International appearances: Over 40 caps.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
6uq77ymwi4p856qqfrew8qymils29m2
Tattaunawar user:PavelKovalenok89000
3
149622
831772
831317
2026-05-07T11:59:01Z
PavelKovalenok89000
44636
/* Barka da zuwa! */ Mayarwa
831772
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, PavelKovalenok89000! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/PavelKovalenok89000|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 6 Mayu 2026 (UTC)
:What. [[User:PavelKovalenok89000|PavelKovalenok89000]] ([[User talk:PavelKovalenok89000|talk]]) 11:59, 7 Mayu 2026 (UTC)
mgdvkek1svj15881s79i923puf4xbnu
Esther Kathumba
0
149646
832222
831608
2026-05-07T22:14:48Z
Aisha Yahuza
14817
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350142382|Esther Kathumba]]"
832222
wikitext
text/x-wiki
'''Esther Kathumba''' 'yar siyasa ce ta Malawian wacce ta zama 'yar majalisa ta Lilongwe Mapuyu ta Kudu a shekarar 2019. Ta jagoranci shari'ar "Kathumba v. Shugaban Malawi" a lokacin annobar COVID-19 - tana jayayya cewa Shugaban ya wuce ikonsa.
== Rayuwa ==
Kathumba na ɗaya daga cikin mata 13 masu zaman kansu da aka zaba a shekarar 2019. <ref name="fifty50">{{Cite web |date=2019-05-26 |title=50-50 campaign not achieved: 45 women MPs voted in 193-member august House |url=https://www.nyasatimes.com/50-50-campaign-not-achieved-45-women-mps-voted-in-193-member-august-house/ |access-date=2026-04-19 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref> Ta zama 'yar majalisa mai zaman kanta ta Lilongwe Mapuyu ta Kudu a shekarar 2019 lokacin da ta kayar da memba mai zaman kansa.<ref>{{Cite web |title=PWC Home – PWC Malawi |url=https://pwcmalawi.org/pwc-home/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20241231001239/https://pwcmalawi.org/pwc-home/ |archive-date=2024-12-31 |access-date=2025-02-03 |language=en-US}}</ref> Bayan zaben an nemi ta hada kanta da DPP don su iya kafa gwamnati amma ta ki.<ref>{{Cite web |date=2019-06-05 |title=Newly-elected independent MP snubs DPP: Esther Kathumba says 'thanks, but no thanks', - Malawi Nyasa Times - News from Malawi about Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/newly-elected-independent-mp-snubs-dpp-esther-kathumba-says-thanks-but-no-thanks/ |access-date=2025-02-03 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref>
A watan Afrilu na shekarar 2020 ita da 'yar'uwarta ta Lilongwe MP Monica Chang'anamuno sun je kotu kan halattaccen matakan da Shugaban kasa ya kawo don magance [[Murar Mashaƙo 2019|Cutar COVID-19]] saboda ba su da tsarin mulki. Sun kawo shari'ar "Kathumba v. Shugaban Malawi" tare da Kungiyar Masu Kare Hakkin Dan Adam da Shirin Ikilisiya da Al'umma na Livingstonia Synod na Ikilisiyar Afirka ta Tsakiya Presbyterian. Kathumba ta yi jayayya cewa sanarwar Shugaban kasa game da Jihar Bala'i ta Kasa a watan Maris da kuma sanarwar da Ministan Lafiya ya yi game da kulle-kulle na makonni uku (kwana kadan da suka gabata) ba bisa ka'ida ba ne. Alƙalai uku sun yarda da Kathumba cewa matakan sun kasance a waje da kundin tsarin mulki saboda sun kasance babban canji ga 'yancin da kundin tsarin mulkin ya ba su kuma saboda Shugaban bai ayyana "Matsayin Gaggawa" ba. Bugu da ƙari sun ba da kansu cewa ba za a iya rage 'yancin lamiri, imani, tunani da addini ba.<ref>{{Cite web |title=Kathumba v. President of Malawi |url=https://globalfreedomofexpression.columbia.edu/cases/kathumba-v-president-of-malawi/ |access-date=2025-02-03 |website=Global Freedom of Expression |language=en-US}}</ref>
A shekara ta 2024 ta ba da shawarar cewa ya kamata majalisa ta canza dokar don ba da damar [[Lazarus Chakwera|Shugaba Chakwera]] ya wuce iyakar hidima ta wa'adi biyu kuma ya kamata a sanya shi Shugaban-duniya. Jam'iyyar Majalisa ta Malawi ta yi saurin musanta shawarar da wani mai sharhi ya kira rashin girma. Cibiyar Kare Hakkin Dan Adam da Rehabilitation ta yi gargadin cewa shawarar ta jefa dimokuradiyya cikin hadari. Shugaban ya ce ba shi da niyyar yin aiki fiye da wa'adi biyu.<ref>{{Cite web |last=Jassi |first=Kingsley |date=2024-05-31 |title=MCP takes high road |url=https://mwnation.com/mcp-takes-high-road/ |access-date=2025-02-03 |website=Nation Online |language=en-US}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}{{Authority control}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
n7tjzveup8x8v3hre3eki14ult0lzke
Madalitso Wirima Kambauwa
0
149648
832242
831607
2026-05-07T22:23:57Z
Aisha Yahuza
14817
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1349649145|Madalitso Wirima Kambauwa]]"
832242
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''Madalitso Wirima Kambauwa''' 'yar siyasa ce kuma malama a [[Malawi|Malawian]]. Ta kasance 'yar majalisa a mazabar Kasungu ta Arewa maso Gabas kuma ta zama Ministan Ilimi. An sake zabar ta a shekarar 2025 a matsayin dan takarar MCP.
== Rayuwa ==
Wirima ta kammala karatu a fannin Gudanar da Kasuwanci daga Jami'ar Haikali da ke Philadelphia kuma ta zama memba na Majalisar Dokoki. <ref>{{Cite web |title=eLearning Africa |url=https://www.elearning-africa.com/conference2025/ressources/profiles/profile.php?address_id=705050 |access-date=2025-01-26 |website=www.elearning-africa.com |language=en}}</ref>
A shekarar 2021 ta kasance mataimakiyar Ministan Ilimi. A cikin 2022 Lobin C. Lowe, da Kambauwa, an kore su a matsayin minista da mataimakin ministan noma daga shugaban kasa. Sun biya don yawan taki ba tare da rajistar da ake buƙata ba.<ref>{{Cite web |last=Magalasi |first=Chikondi |date=2022-10-25 |title=Chakwera fires Agriculture Minister Lowe and his deputy |url=https://malawi24.com/2022/10/25/chakwera-fires-agriculture-minister-lowe-and-his-deputy/ |access-date=2025-01-01 |website=Malawi 24 |language=en-US}}</ref> A cikin shekara ta 2024 wani bincike da mai ba da izini ya yi. Grace Malera ta ba da shawarar gurfanar da jami'an gwamnati da ke da hannu, <ref>{{Cite web |title=Ombudsman engages Government on farm input subsidy investigation findings |url=https://www.theioi.org/ioi-news/current-news/ombudsman-engages-government-on-farm-input-subsidy-investigation-findings |access-date=2025-01-26 |website=www.theioi.org |language=de}}</ref>
Shugaba [[Lazarus Chakwera]] ne ya sanya ta Ministan Ilimi na [[Malawi]].<ref>{{Cite web |last= |date= |title=RewirEd Summit @COP28 - SUMMIT PROGRAMME |url=https://rewiredsummit.org/wp-content/uploads/2023/11/rewired-agenda-2023.pdf |access-date=21 December 2023}}</ref> Ta fara ne a ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2023.<ref>{{Cite web |last=SLEIMAN |first=Sara |title=Malawi president sacks eight ministers in cabinet reshuffle |url=https://www.trtworld.com/africa/malawi-president-sacks-eight-ministers-in-cabinet-reshuffle-65075 |access-date=2023-12-07 |website=Malawi president sacks eight ministers in cabinet reshuffle |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=MalawiGovt/status/1620595793874030592 |url=https://twitter.com/MalawiGovt/status/1620595793874030592 |access-date=2023-12-07 |website=X (formerly Twitter) |language=en}}</ref> Ta zama memba na majalisar ministocin [[Lazarus Chakwera|Shugaba Chakwera]] kuma an kira mataimakin ministan Nancy Chaola Mdooko . <ref name="educpol">{{Cite web |title=THE GOVERNMENT |url=https://www.malawihighcommission.co.uk/index.php/about-malawi/the-government |access-date=2025-04-12 |website=Malawi High Commission UK |language=en-gb}}</ref>
Wirima ta bude wani sabon suna Cibiyar Ci gaba da Ilimi a Blantyre tana mai lura da cewa ilimi shine mabuɗin burin Malawi.<ref>{{Cite web |title=Kambauwa-Wirima Launches MUBAS-ICE |url=https://www.mubas.ac.mw/news/kambauwa-wirima-launches-mubas-ice-05-02-2024 |access-date=2025-01-22 |website=Malawi University of Business and Applied Sciences |language=en}}</ref> A watan Fabrairun 2024 Ministan ta zabi makarantar firamare a Kasiya, Lilongwe don sanar da ita "Gidauniyar Ilimi ta hanyar Innovation da Fasaha" (BEFIT). An yi niyyar aikin ne don inganta ilimin dijital a duk makarantun firamare 6000 na Malawi. BEFIT ya dogara ne akan aikin Unlocking Talent wanda ya ba da kwamfyutocin hasken rana ga ɗaliban firamare 217,000. An kaddamar da aikin Unlocking Talent wanda ke zuwa ƙarshe sama da shekaru goma da suka gabata. Ya fadada a cikin 2019 lokacin da gwamnatin Jamus ta ba da tallafi kuma aikin ya ci gaba tare da goyon bayan Ofishin Sa kai na Kasashen Waje da kungiyar Birtaniya [[One Billion|Biliyan Ɗaya]]. Ministan ya sami goyon baya a sanarwar da jakadan Jamus Ute Konig ya yi.<ref>{{Cite web |last=Kalumbi |first=Mike |date=2024-02-12 |title=Ministry of Education to scale up digital education in primary schools |url=https://malawi24.com/2024/02/12/ministry-of-education-to-scale-up-digital-education-in-primary-schools/ |access-date=2026-04-16 |website=Malawi 24 |language=en-GB}}</ref>
Wirima ta kasance memba na Kungiyar Mata ta Majalisar Dokokin Malawi wacce a shekarar 2024 Roseby Gadama ce ta jagoranta.<ref>{{Cite web |title=PWC Home – PWC Malawi |url=https://pwcmalawi.org/pwc-home/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20241231001239/https://pwcmalawi.org/pwc-home/ |archive-date=2024-12-31 |access-date=2025-01-01 |language=en-US}}</ref> An sake zabar ta a zaben 2025 don wannan mazabar. Ta tsaya a matsayin dan takarar MCP kuma ta dauki sama da 10,000 daga cikin kuri'u 20,000 da aka jefa.
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
op4ru6r0j8ncbwnm2rnkgri6hxharpp
Jim Ablancourt
0
149727
831833
831760
2026-05-07T13:40:34Z
Pharouqenr
25549
831833
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jim Ablancourt''' (an haife shi a ranar 3 ga watan Yulin shekara ta 1983) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Faransa wanda ya taka leda a matsayin mai tsaron gida.
== Rayuwa ta farko ==
Ablancourt ya girma ne a Saint-Pierre, wani gari a cikin sashen Réunion na Faransa.<ref name="sk">{{Cite web |title=Francúzske knieža z Monaka Jim Ablancourt si zvyká aj na studenú slovenskú zimu |url=https://myliptov.sme.sk/c/1903485/francuzske-knieza-z-monaka-jim-ablancourt-si-zvyka-aj-na-studenu-slovensku-zimu.html |publisher=myliptov.sme.sk}}</ref>
== Ayyuka ==
=== Farkon aiki ===
A lokacin da yake da shekaru 14, Ablancourt ya fara horo tare da babbar ƙungiyar 'yan wasan ƙungiyar Réunionnese ta Amurka Stade Tamponnaise.<ref name="re">{{Cite web |title=Le grand entretien: Jim Ablancourt |url=https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211132200/https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref> Bayan haka, ya sanya hannu a ƙungiyar AS Monaco a [[Ligue 1|gasar Ligue 1]], inda ya buga wasanni takwas. A ranar 18 ga Oktoba 2003, ya fara bugawa Monaco wasa a lokacin da suka tashi kunnen doki 1-1 da Auxerre<ref>{{Cite web |title=Monaco piétine à Louis II |url=https://m.maxifoot.fr/football/article-254.htm |publisher=maxifoot.fr}}</ref> A ranar 2 ga Afrilu 2004, ya buga wa Monaco wasa da Ajaccio, inda aka zura masa kwallaye uku cikin mintuna 45 kafin a sauya shi, lokacin da ya bayyana a matsayin daya daga cikin mafi muni a rayuwarsa.<ref name="re" /> Monaco ta ci gaba da zura kwallaye uku don mayar da wasan 3-3 amma bai sake buga wasa a Ligue 1 ba bayan haka.<ref name="fr">{{Cite web |date=18 August 2016 |title=Perdus de vue : les oubliés de la saga monégasque en Champion's League |url=http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/ |archive-url=https://archive.today/20200620082641/http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/#selection-849.0-853.559 |archive-date=20 June 2020 |access-date=7 September 2022 |website=TLM Sen Foot |language=fr}}</ref>
=== Ayyukansa na baya ===
Bayan Monaco, Ablancourt ya sanya hannu a kulob din Slovak MFK Ružomberok, wanda ke son sanya hannu kan mai tsaron gida, ta hanyar wakilin sa, tsohon dan wasan Ligue 1 Fabien Piveteau, wanda ya san kocin MFK Ruzomberok na lokacin, dan kasar Czech Ľubomír Moravčík . <ref name="clicanoo">{{Cite web |title=Jim Ablancourt, ses coups de cœurs et projets 2005 |url=https://www.clicanoo.re/node/438483 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211131825/https://www.clicanoo.re/node/438483 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref> Dan wasan da aka fi biyan albashi a cikin tawagar, ya fuskanci wariyar launin fata kuma ya koma Reunion, duk da cewa Ružomberok bai so ya bar shi ba, tare da US Stade Tamponnaise . <ref name="fr">{{Cite web |date=18 August 2016 |title=Perdus de vue : les oubliés de la saga monégasque en Champion's League |url=http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/ |archive-url=https://archive.today/20200620082641/http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/#selection-849.0-853.559 |archive-date=20 June 2020 |access-date=7 September 2022 |website=TLM Sen Foot |language=fr}}</ref> Tare da Stade Tamponnaise, ya lashe gasar Premier League sau goma.<ref name="fr" /> Lokacin da yake da shekaru 34, Ablancourt ya yi ritaya daga kwallon kafa.<ref name="re">{{Cite web |title=Le grand entretien: Jim Ablancourt |url=https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211132200/https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Yana da 'yar daya.<ref name="re">{{Cite web |title=Le grand entretien: Jim Ablancourt |url=https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211132200/https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1983]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
56aq4gztqk2zjyis4re4padwwneu4x3
831834
831833
2026-05-07T13:41:01Z
Pharouqenr
25549
831834
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jim Ablancourt''' (an haife shi a ranar 3 ga watan Yulin shekara ta 1983) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Faransa wanda ya taka leda a matsayin mai tsaron gida.
== Rayuwa ta farko ==
Ablancourt ya girma ne a Saint-Pierre, wani gari a cikin sashen Réunion na Faransa.<ref name="sk">{{Cite web |title=Francúzske knieža z Monaka Jim Ablancourt si zvyká aj na studenú slovenskú zimu |url=https://myliptov.sme.sk/c/1903485/francuzske-knieza-z-monaka-jim-ablancourt-si-zvyka-aj-na-studenu-slovensku-zimu.html |publisher=myliptov.sme.sk}}</ref>
== Ayyuka ==
=== Farkon aiki ===
A lokacin da yake da shekaru 14, Ablancourt ya fara horo tare da babbar ƙungiyar 'yan wasan ƙungiyar Réunionnese ta Amurka Stade Tamponnaise.<ref name="re">{{Cite web |title=Le grand entretien: Jim Ablancourt |url=https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211132200/https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref> Bayan haka, ya sanya hannu a ƙungiyar AS Monaco a [[Ligue 1|gasar Ligue 1]], inda ya buga wasanni takwas. A ranar 18 ga Oktoba 2003, ya fara bugawa Monaco wasa a lokacin da suka tashi kunnen doki 1-1 da Auxerre<ref>{{Cite web |title=Monaco piétine à Louis II |url=https://m.maxifoot.fr/football/article-254.htm |publisher=maxifoot.fr}}</ref> A ranar 2 ga Afrilu 2004, ya buga wa Monaco wasa da Ajaccio, inda aka zura masa kwallaye uku cikin mintuna 45 kafin a sauya shi, lokacin da ya bayyana a matsayin daya daga cikin mafi muni a rayuwarsa.<ref name="re" /> Monaco ta ci gaba da zura kwallaye uku don mayar da wasan 3-3 amma bai sake buga wasa a Ligue 1 ba bayan haka.<ref name="fr">{{Cite web |date=18 August 2016 |title=Perdus de vue : les oubliés de la saga monégasque en Champion's League |url=http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/ |archive-url=https://archive.today/20200620082641/http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/#selection-849.0-853.559 |archive-date=20 June 2020 |access-date=7 September 2022 |website=TLM Sen Foot |language=fr}}</ref>
=== Ayyukansa na baya ===
Bayan Monaco, Ablancourt ya sanya hannu a kulob din Slovak MFK Ružomberok, wanda ke son sanya hannu kan mai tsaron gida, ta hanyar wakilin sa, tsohon dan wasan Ligue 1 Fabien Piveteau, wanda ya san kocin MFK Ruzomberok na lokacin, dan kasar Czech Ľubomír Moravčík.<ref name="clicanoo">{{Cite web |title=Jim Ablancourt, ses coups de cœurs et projets 2005 |url=https://www.clicanoo.re/node/438483 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211131825/https://www.clicanoo.re/node/438483 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref> Dan wasan da aka fi biyan albashi a cikin tawagar, ya fuskanci wariyar launin fata kuma ya koma Reunion, duk da cewa Ružomberok bai so ya bar shi ba, tare da US Stade Tamponnaise . <ref name="fr">{{Cite web |date=18 August 2016 |title=Perdus de vue : les oubliés de la saga monégasque en Champion's League |url=http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/ |archive-url=https://archive.today/20200620082641/http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/#selection-849.0-853.559 |archive-date=20 June 2020 |access-date=7 September 2022 |website=TLM Sen Foot |language=fr}}</ref> Tare da Stade Tamponnaise, ya lashe gasar Premier League sau goma.<ref name="fr" /> Lokacin da yake da shekaru 34, Ablancourt ya yi ritaya daga kwallon kafa.<ref name="re">{{Cite web |title=Le grand entretien: Jim Ablancourt |url=https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211132200/https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Yana da 'yar daya.<ref name="re">{{Cite web |title=Le grand entretien: Jim Ablancourt |url=https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211132200/https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1983]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
cjyb0wknx2818traksls4wm2x5oinzu
831835
831834
2026-05-07T13:41:25Z
Pharouqenr
25549
831835
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jim Ablancourt''' (an haife shi a ranar 3 ga watan Yulin shekara ta 1983) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Faransa wanda ya taka leda a matsayin mai tsaron gida.
== Rayuwa ta farko ==
Ablancourt ya girma ne a Saint-Pierre, wani gari a cikin sashen Réunion na Faransa.<ref name="sk">{{Cite web |title=Francúzske knieža z Monaka Jim Ablancourt si zvyká aj na studenú slovenskú zimu |url=https://myliptov.sme.sk/c/1903485/francuzske-knieza-z-monaka-jim-ablancourt-si-zvyka-aj-na-studenu-slovensku-zimu.html |publisher=myliptov.sme.sk}}</ref>
== Ayyuka ==
=== Farkon aiki ===
A lokacin da yake da shekaru 14, Ablancourt ya fara horo tare da babbar ƙungiyar 'yan wasan ƙungiyar Réunionnese ta Amurka Stade Tamponnaise.<ref name="re">{{Cite web |title=Le grand entretien: Jim Ablancourt |url=https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211132200/https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref> Bayan haka, ya sanya hannu a ƙungiyar AS Monaco a [[Ligue 1|gasar Ligue 1]], inda ya buga wasanni takwas. A ranar 18 ga Oktoba 2003, ya fara bugawa Monaco wasa a lokacin da suka tashi kunnen doki 1-1 da Auxerre<ref>{{Cite web |title=Monaco piétine à Louis II |url=https://m.maxifoot.fr/football/article-254.htm |publisher=maxifoot.fr}}</ref> A ranar 2 ga Afrilu 2004, ya buga wa Monaco wasa da Ajaccio, inda aka zura masa kwallaye uku cikin mintuna 45 kafin a sauya shi, lokacin da ya bayyana a matsayin daya daga cikin mafi muni a rayuwarsa.<ref name="re" /> Monaco ta ci gaba da zura kwallaye uku don mayar da wasan 3-3 amma bai sake buga wasa a Ligue 1 ba bayan haka.<ref name="fr">{{Cite web |date=18 August 2016 |title=Perdus de vue : les oubliés de la saga monégasque en Champion's League |url=http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/ |archive-url=https://archive.today/20200620082641/http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/#selection-849.0-853.559 |archive-date=20 June 2020 |access-date=7 September 2022 |website=TLM Sen Foot |language=fr}}</ref>
=== Ayyukansa na baya ===
Bayan Monaco, Ablancourt ya sanya hannu a kulob din Slovak MFK Ružomberok, wanda ke son sanya hannu kan mai tsaron gida, ta hanyar wakilin sa, tsohon dan wasan Ligue 1 Fabien Piveteau, wanda ya san kocin MFK Ruzomberok na lokacin, dan kasar Czech Ľubomír Moravčík.<ref name="clicanoo">{{Cite web |title=Jim Ablancourt, ses coups de cœurs et projets 2005 |url=https://www.clicanoo.re/node/438483 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211131825/https://www.clicanoo.re/node/438483 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref> Dan wasan da aka fi biyan albashi a cikin tawagar, ya fuskanci wariyar launin fata kuma ya koma Reunion, duk da cewa Ružomberok bai so ya bar shi ba, tare da US Stade Tamponnaise.<ref name="fr">{{Cite web |date=18 August 2016 |title=Perdus de vue : les oubliés de la saga monégasque en Champion's League |url=http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/ |archive-url=https://archive.today/20200620082641/http://www.toutlemondesenfoot.fr/focus/perdus-de-vue-oublies-de-saga-monegasque-champions-league/#selection-849.0-853.559 |archive-date=20 June 2020 |access-date=7 September 2022 |website=TLM Sen Foot |language=fr}}</ref> Tare da Stade Tamponnaise, ya lashe gasar Premier League sau goma.<ref name="fr" /> Lokacin da yake da shekaru 34, Ablancourt ya yi ritaya daga kwallon kafa.<ref name="re">{{Cite web |title=Le grand entretien: Jim Ablancourt |url=https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211132200/https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Yana da 'yar daya.<ref name="re">{{Cite web |title=Le grand entretien: Jim Ablancourt |url=https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20200211132200/https://www.clicanoo.re/Sport/Article/2017/07/28/Le-grand-entretien-Jim-Ablancourt_482155 |archive-date=11 February 2020 |access-date=8 September 2023 |publisher=clicanoo.re (Archived)}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haihuwan 1983]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
ebd84ltvpjps59jz2beqn8pcb4045iy
Abduwali Ablet
0
149728
831829
831762
2026-05-07T13:39:22Z
Pharouqenr
25549
831829
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abduwali Ablet''' ( Chinese ; an haife shi a ranar 17 ga Afrilu, 1987) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Sin.
== Ayyukan kulob din ==
Abduwali ya buga wa kungiyar China League Two ta Xinjiang Sport Lottery tsakanin 2006 da 2008. A ranar 18 ga watan Maris na shekara ta 2011, ya shiga kungiyar Shenzhen Ruby ta Super League tare da abokin aikinsa Dilmurat Batur da Yehya Ablikim . Ya fara bugawa a ranar 29 ga Afrilu 2011 a wasan da aka yi da Hangzhou Greentown 2-0. Abduwali ya samu wasanni 8 a kakar wasa ta farko, duk da haka, Shenzhen Ruby ya koma matsayi na biyu ta hanyar kammala matsayi na karshe na gasar.
Abduwali ya koma wani kulob din Super League Henan Jianye a watan Fabrairun 2012.<ref>[http://sports.sohu.com/20120228/n336144068.shtml 建业官方宣布新疆球员加盟 曾效力红钻司职边卫] at sohu.com 2012-02-28 Retrieved 2014-09-24 {{In lang|zh}}</ref> A ranar 25 ga watan Maris, ya fara buga wa Henan wasa a wasan da aka yi da Guangzhou Evergrande 3-0. A watan Satumbar 2014, Kungiyar Kwallon Kafa ta kasar Sin ta dakatar da Abduwali na wucin gadi saboda gwajin samfurin Clenbuterol, wanda zai iya zama sakamakon kuskuren naman sa tare da Clenbutersol.<ref>[http://sports.163.com/14/0923/18/A6RM57L000051C89.html#p=A6MT4EPJ0B6P0005 无限期禁赛!建业后卫药检呈阳性 或因误食瘦肉精] at 163.com 2014-09-23 Retrieved 2014-09-24 {{In lang|zh}}</ref> Ya koma filin wasa ba tare da caji ba a kakar 2015.
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Wasanni na Wasanni da Wasanni
|2006
| rowspan="3" |Ƙungiyar Sin ta Biyu
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|
|
|-
|2007
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|
|
|-
|2008
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|
|
|-
! colspan="2" |'''Jimillar'''
!
!
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!
!
|-
|[[Liaoning Tiger|Tsuntsu na Tsuntsu]]
|2010
|Ƙungiyar Sin ta Biyu
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|
|
|-
|Shenzhen Ruby
|2011
| rowspan="2" |Kungiyar Super League ta kasar Sin
|8
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|9
|0
|-
| rowspan="10" |Henan Jianye
|2012
|4
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|5
|0
|-
|2013
|China League One
|9
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|11
|0
|-
|2014
| rowspan="7" |Kungiyar Super League ta kasar Sin
|5
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|7
|0
|-
|2015
|12
|0
|3
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|0
|-
|2016
|18
|0
|3
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|21
|0
|-
|2017
|18
|0
|1
|2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|19
|2
|-
|2018
|2
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|2
|0
|-
|2019
|14
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|14
|0
|-
|2020
|15
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|16
|0
|-
! colspan="2" |'''Jimillar'''
!97
!0
!13
!2
!0
!0
!0
!0
!110
!2
|-
! colspan="3" |Ayyuka Gabaɗaya
!105
!0
!14
!2
!0
!0
!0
!0
!119
!2
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1987]]
k7j08afw5ma8vx2yxi8qc1vd8p561d7
831830
831829
2026-05-07T13:40:01Z
Pharouqenr
25549
831830
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Abduwali Ablet''' ( Chinese ; an haife shi a ranar 17 ga Afrilu, 1987) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar [[Sin]].
== Ayyukan kulob din ==
Abduwali ya buga wa kungiyar China League Two ta Xinjiang Sport Lottery tsakanin 2006 da 2008. A ranar 18 ga watan Maris na shekara ta 2011, ya shiga kungiyar Shenzhen Ruby ta Super League tare da abokin aikinsa Dilmurat Batur da Yehya Ablikim . Ya fara bugawa a ranar 29 ga Afrilu 2011 a wasan da aka yi da Hangzhou Greentown 2-0. Abduwali ya samu wasanni 8 a kakar wasa ta farko, duk da haka, Shenzhen Ruby ya koma matsayi na biyu ta hanyar kammala matsayi na karshe na gasar.
Abduwali ya koma wani kulob din Super League Henan Jianye a watan Fabrairun 2012.<ref>[http://sports.sohu.com/20120228/n336144068.shtml 建业官方宣布新疆球员加盟 曾效力红钻司职边卫] at sohu.com 2012-02-28 Retrieved 2014-09-24 {{In lang|zh}}</ref> A ranar 25 ga watan Maris, ya fara buga wa Henan wasa a wasan da aka yi da Guangzhou Evergrande 3-0. A watan Satumbar 2014, Kungiyar Kwallon Kafa ta kasar Sin ta dakatar da Abduwali na wucin gadi saboda gwajin samfurin Clenbuterol, wanda zai iya zama sakamakon kuskuren naman sa tare da Clenbutersol.<ref>[http://sports.163.com/14/0923/18/A6RM57L000051C89.html#p=A6MT4EPJ0B6P0005 无限期禁赛!建业后卫药检呈阳性 或因误食瘦肉精] at 163.com 2014-09-23 Retrieved 2014-09-24 {{In lang|zh}}</ref> Ya koma filin wasa ba tare da caji ba a kakar 2015.
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin Kasa
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Wasanni na Wasanni da Wasanni
|2006
| rowspan="3" |Ƙungiyar Sin ta Biyu
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|
|
|-
|2007
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|
|
|-
|2008
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|
|
|-
! colspan="2" |'''Jimillar'''
!
!
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!
!
|-
|[[Liaoning Tiger|Tsuntsu na Tsuntsu]]
|2010
|Ƙungiyar Sin ta Biyu
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|
|
|-
|Shenzhen Ruby
|2011
| rowspan="2" |Kungiyar Super League ta kasar Sin
|8
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|9
|0
|-
| rowspan="10" |Henan Jianye
|2012
|4
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|5
|0
|-
|2013
|China League One
|9
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|11
|0
|-
|2014
| rowspan="7" |Kungiyar Super League ta kasar Sin
|5
|0
|2
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|7
|0
|-
|2015
|12
|0
|3
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|0
|-
|2016
|18
|0
|3
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|21
|0
|-
|2017
|18
|0
|1
|2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|19
|2
|-
|2018
|2
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|2
|0
|-
|2019
|14
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|14
|0
|-
|2020
|15
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|16
|0
|-
! colspan="2" |'''Jimillar'''
!97
!0
!13
!2
!0
!0
!0
!0
!110
!2
|-
! colspan="3" |Ayyuka Gabaɗaya
!105
!0
!14
!2
!0
!0
!0
!0
!119
!2
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1987]]
6xmcf1dtx4y6m7ksd1wyfbuul2blvt4
Subi Ablimit
0
149729
831825
831764
2026-05-07T13:38:33Z
Pharouqenr
25549
831825
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Subi Ablimit''' (Sinanci: 苏毕·阿布力米提; an haife shi a ranar 13 ga watan Fabrairun shekara ta 2002) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Sin a halin yanzu yana wasa a matsayin mai tsaron gida na kungiyar China League One ta Guangxi Hengchen.<ref>{{Cite web |title=Profile Subi Ablimit, Guangxi Hengchen |url=https://www.besoccer.com/player/subi-ablimit-3202860 |access-date=8 March 2026}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align: center"
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="3" |Shandong Taishan
|2020
| rowspan="2" |Kungiyar Super League ta kasar Sin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
|2021
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
|-
|China U19 (rashin kuɗi)
|2020
| rowspan="2" |Ƙungiyar Sin ta Biyu
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|-
|China U20 (rashin kuɗi)
|2021
|9
|0
|2{{Efn|Appearances in the [[Chinese FA Cup]]|name=CFAC}}
|0
|0
|0
|11
|0
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!10
!0
!2
!0
!0
!0
!12
!0
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2002]]
<references />
2btt2afhtx1o8jrm0jml51kbp1t7yhw
831827
831825
2026-05-07T13:38:51Z
Pharouqenr
25549
831827
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Subi Ablimit''' (Sinanci: 苏毕·阿布力米提; an haife shi a ranar 13 ga watan Fabrairun shekara ta 2002) ya kasance ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Sin a halin yanzu yana wasa a matsayin mai tsaron gida na kungiyar China League One ta Guangxi Hengchen.<ref>{{Cite web |title=Profile Subi Ablimit, Guangxi Hengchen |url=https://www.besoccer.com/player/subi-ablimit-3202860 |access-date=8 March 2026}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align: center"
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="3" |Shandong Taishan
|2020
| rowspan="2" |Kungiyar Super League ta kasar Sin
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
|2021
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!0
|-
|China U19 (rashin kuɗi)
|2020
| rowspan="2" |Ƙungiyar Sin ta Biyu
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|-
|China U20 (rashin kuɗi)
|2021
|9
|0
|2{{Efn|Appearances in the [[Chinese FA Cup]]|name=CFAC}}
|0
|0
|0
|11
|0
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!10
!0
!2
!0
!0
!0
!12
!0
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2002]]
<references />
sw0cw6hpy6wvabetqo8alcued6mruhm
Seyi Abolaji
0
149730
831823
831766
2026-05-07T13:38:00Z
Pharouqenr
25549
831823
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Oluwaseyi Abolaji''' (an haife shi a ranar 6 ga Mayu, 1983) tsohon dan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] ne na [[Amurka]]. Shi da ɗan'uwansa, '''Oluwaseun Abolaji''', sune waɗanda suka kafa Wilson's Juice Co, kamfanin ruwan 'ya'yan lemun tsami tare da farawa na $ 10 a cikin 2010 bayan ya dawo Najeriya.
== Ayyuka ==
Abolaji ya shafe shekaru hudu na aikinsa na kwaleji a [[Jami'ar Stanford]] inda ya buga wasanni 51 ga Kaddada. Ya kuma buga wa California Cougars wasa a cikin MISL da kuma Seattle Sounders a cikin USL First Division.<ref>{{Cite web |title=Oluwaseyi Abolaji Statistics on StatsCrew.com |url=https://www.justsportsstats.com/soccerstatsindex.php?player_id=abolaolu001 |access-date=2020-04-06 |website=www.StatsCrew.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=United Soccer Leagues (USL) |url=http://www.uslsoccer.com/teams/2006/roster/22379.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121013082047/http://www.uslsoccer.com/teams/2006/roster/22379.html |archive-date=2012-10-13 |access-date=2011-08-26}}</ref>
Ya kasance mai nazarin tsarin ga McMaster-Carr .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1983]]
lrdusfng4fmklovzk6o12jd93ph61uz
831824
831823
2026-05-07T13:38:11Z
Pharouqenr
25549
831824
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Oluwaseyi Abolaji''' (an haife shi a ranar 6 ga Mayu, 1983) ya kasance tsohon dan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] ne na [[Amurka]]. Shi da ɗan'uwansa, '''Oluwaseun Abolaji''', sune waɗanda suka kafa Wilson's Juice Co, kamfanin ruwan 'ya'yan lemun tsami tare da farawa na $ 10 a cikin 2010 bayan ya dawo Najeriya.
== Ayyuka ==
Abolaji ya shafe shekaru hudu na aikinsa na kwaleji a [[Jami'ar Stanford]] inda ya buga wasanni 51 ga Kaddada. Ya kuma buga wa California Cougars wasa a cikin MISL da kuma Seattle Sounders a cikin USL First Division.<ref>{{Cite web |title=Oluwaseyi Abolaji Statistics on StatsCrew.com |url=https://www.justsportsstats.com/soccerstatsindex.php?player_id=abolaolu001 |access-date=2020-04-06 |website=www.StatsCrew.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=United Soccer Leagues (USL) |url=http://www.uslsoccer.com/teams/2006/roster/22379.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121013082047/http://www.uslsoccer.com/teams/2006/roster/22379.html |archive-date=2012-10-13 |access-date=2011-08-26}}</ref>
Ya kasance mai nazarin tsarin ga McMaster-Carr .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1983]]
emqa8ufz82etz1f1pnhd5hnyt6huuar
Sola Abolaji
0
149731
831820
831768
2026-05-07T13:37:02Z
Pharouqenr
25549
831820
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Oluwanisola "Sola" Abolaji''' (an haife ta a ranar 27 ga watan Maris, shekara ta 1985) tsohuwar 'yar wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] ce ta [[Amurka]].
== Ayyuka ==
=== Kwalejin da mai son ===
Abolaji ya halarci Makarantar Sakandare ta Eaglecrest a Aurora, Colorado <ref>{{Cite web |title=Barton County Community College Men's Soccer |url=http://www.barton.cc.ks.us/sports/menssoccer/ms03-04/athletes03.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070816232619/http://www.barton.cc.ks.us/sports/menssoccer/ms03-04/athletes03.htm |archive-date=2007-08-16 |access-date=2009-06-11}}</ref> kuma ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji a Kwalejin Al'umma ta Barton County a [[Kansas]], inda aka sanya masa suna zuwa ƙungiyar NJCAA Region VI All-Region ta biyu a shekara ta 2003. Ya koma Kwalejin Arewacin Oklahoma a shekara ta 2004, inda aka ba shi suna MVP na tsaron kungiyar kuma ya taimaka wajen jagorantar Mavericks zuwa gasar NJCAA Region II. Daga nan sai ya sake komawa, zuwa Jami'ar da ke Buffalo, inda ya shafe shekarunsa na ƙarami da na manya. Ya buga wasanni 18 ga Bulls a babban shekarunsa, ya zira kwallaye biyu da taimakon daya, mai taimakawa ya zo a wasan da ya lashe gasar a nasarar da Bulls ta samu a kan 19th-ranked Northern Illinois.
Yayinda yake a kwaleji, Abolaji ya kuma buga wa Colorado Rapids U23 na cikin USL Premier Development League.
=== Kwararru ===
Abolaji shine zaɓi na farko a cikin 2007 USL-1 Draft ta Carolina RailHawks, wanda ya sa ya zama ɗan wasa na farko daga Jami'ar Buffalo da za a tsara shi na farko a duk wani aikin wasanni na ƙwararru. Bayan ya buga wasanni 10 kawai ga RailHawks, an sayar da Abolaji zuwa Vancouver Whitecaps don musayar Joel John Bailey a ranar 29 ga Yuli, 2007, amma daga baya ya bar kungiyar bayan canjin kocin.
Bayan 'yan shekaru yana wasa a ƙananan matakan dala na ƙwallon ƙafa na Amurka, ya sauya zuwa Scandinavia inda ya yi wasa tare da ƙungiyoyi da yawa. A shekara ta 2015, ya koma Amurka kuma ya kasance mai gwaji na dogon lokaci tare da Chicago Fire da Jamhuriyar Sacramento, yana nunawa a wasannin da aka yi da San Jose Earthquakes . Ya shiga Ventura County Fusion, inda ya fito fili a zagaye na 2 na gasar cin kofin US Open a kan LA Galaxy.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=May 20, 2015 |title=LA Galaxy II lose U.S. Open Cup match to Ventura County Fusion in Stoppage Time |url=http://www.lagalaxy.com/post/2015/05/20/la-galaxy-ii-lose-us-open-cup-match-ventura-county-fusion-stoppage-time |access-date=July 22, 2016 |website=L.A. Galaxy}}</ref> A watan Janairun 2016 ya koma Scandinavia.
== Na Mutum ==
Iyayensa 'yan asalin Najeriya ne. Sunansa "Oluwanisola" yana nufin "Allah ya halicci Dukiya" a [[Yarbanci|Yoruba]].<ref>{{Cite web |title=Oluwanisola |url=http://www.nigerian.name/w/index.php?title=Olusola |access-date=December 13, 2014 |website=Nigerian Name}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
eed85515dmmp81angf58o189wpi9npi
831822
831820
2026-05-07T13:37:29Z
Pharouqenr
25549
831822
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Oluwanisola "Sola" Abolaji''' (an haife ta a ranar 27 ga watan Maris, shekara ta 1985) tsohuwar 'yar wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] ce ta [[Amurka]].
== Ayyuka ==
=== Kwalejin da mai son ===
Abolaji ya halarci Makarantar Sakandare ta Eaglecrest a Aurora, Colorado<ref>{{Cite web |title=Barton County Community College Men's Soccer |url=http://www.barton.cc.ks.us/sports/menssoccer/ms03-04/athletes03.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070816232619/http://www.barton.cc.ks.us/sports/menssoccer/ms03-04/athletes03.htm |archive-date=2007-08-16 |access-date=2009-06-11}}</ref> kuma ya buga wasan Kwallon ƙafa na kwaleji a Kwalejin Al'umma ta Barton County a [[Kansas]], inda aka sanya masa suna zuwa ƙungiyar NJCAA Region VI All-Region ta biyu a shekara ta 2003. Ya koma Kwalejin Arewacin Oklahoma a shekara ta 2004, inda aka ba shi suna MVP na tsaron kungiyar kuma ya taimaka wajen jagorantar Mavericks zuwa gasar NJCAA Region II. Daga nan sai ya sake komawa, zuwa Jami'ar da ke Buffalo, inda ya shafe shekarunsa na ƙarami da na manya. Ya buga wasanni 18 ga Bulls a babban shekarunsa, ya zira kwallaye biyu da taimakon daya, mai taimakawa ya zo a wasan da ya lashe gasar a nasarar da Bulls ta samu a kan 19th-ranked Northern Illinois.
Yayinda yake a kwaleji, Abolaji ya kuma buga wa Colorado Rapids U23 na cikin USL Premier Development League.
=== Kwararru ===
Abolaji shine zaɓi na farko a cikin 2007 USL-1 Draft ta Carolina RailHawks, wanda ya sa ya zama ɗan wasa na farko daga Jami'ar Buffalo da za a tsara shi na farko a duk wani aikin wasanni na ƙwararru. Bayan ya buga wasanni 10 kawai ga RailHawks, an sayar da Abolaji zuwa Vancouver Whitecaps don musayar Joel John Bailey a ranar 29 ga Yuli, 2007, amma daga baya ya bar kungiyar bayan canjin kocin.
Bayan 'yan shekaru yana wasa a ƙananan matakan dala na ƙwallon ƙafa na Amurka, ya sauya zuwa Scandinavia inda ya yi wasa tare da ƙungiyoyi da yawa. A shekara ta 2015, ya koma Amurka kuma ya kasance mai gwaji na dogon lokaci tare da Chicago Fire da Jamhuriyar Sacramento, yana nunawa a wasannin da aka yi da San Jose Earthquakes . Ya shiga Ventura County Fusion, inda ya fito fili a zagaye na 2 na gasar cin kofin US Open a kan LA Galaxy.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=May 20, 2015 |title=LA Galaxy II lose U.S. Open Cup match to Ventura County Fusion in Stoppage Time |url=http://www.lagalaxy.com/post/2015/05/20/la-galaxy-ii-lose-us-open-cup-match-ventura-county-fusion-stoppage-time |access-date=July 22, 2016 |website=L.A. Galaxy}}</ref> A watan Janairun 2016 ya koma Scandinavia.
== Na Mutum ==
Iyayensa 'yan asalin Najeriya ne. Sunansa "Oluwanisola" yana nufin "Allah ya halicci Dukiya" a [[Yarbanci|Yoruba]].<ref>{{Cite web |title=Oluwanisola |url=http://www.nigerian.name/w/index.php?title=Olusola |access-date=December 13, 2014 |website=Nigerian Name}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
swz796ti89hqdwxmxvoqyol4nt2sow0
Valters Āboliņš
0
149732
831816
831771
2026-05-07T13:35:53Z
Pharouqenr
25549
831816
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Valters Āboliņš''' (an haife shi a ranar 19 ga Disamba, 1985 a Dobele, [[Laitfiya|Latvia]] )<ref name="valters_homepage">{{Cite web |title=Valters Abolins Home page |url=http://www.valtersabolins.lv/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922110009/http://www.valtersabolins.lv/ |archive-date=22 September 2008 |access-date=24 March 2009 |publisher=Valters Abolins |language=Latvian}}</ref> ɗan wasan Latvia ne kuma tsohon mai tsaron baya na ƙwallon ƙafa. Ya lashe lambar azurfa a ƙungiyar XO a [http://8wrc2008.rogain.ee/ gasar cin kofin duniya ta 8] a filin wasa na Karula National Park, Estonia. <ref name="8th_wrc">{{Cite web |title=8th World Rogaining Championship |url=http://8wrc2008.rogain.ee/ |access-date=24 March 2009 |publisher=TA OK rogain}}
</ref> <ref name="ebike_homepage">{{Cite web |title=Ebike Adventure Team |url=http://skmezaparks.lv/category/piedzivojumi/ |access-date=24 March 2009 |language=Latvian}}
</ref> Abokan wasansa sune Andris Ansabergs da Mara Leitane. <ref name="valters_homepage" /> <ref name="8th_wrc" /> <ref name="ebike_homepage" /> Ya kuma yi shekaru biyu a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Latvia ta biyu Hemat.
== Haɗin waje ==
* {{Official website|http://www.valtersabolins.lv/}}
* Valters Abolinsa cikinƘungiyar Gudanarwa ta Duniya
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
g4pgx203wbfl9vcsn35kvxhdgnyb5wv
831817
831816
2026-05-07T13:36:06Z
Pharouqenr
25549
831817
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Valters Āboliņš''' (an haife shi a ranar 19 ga Disamba, 1985 a Dobele, [[Laitfiya|Latvia]] )<ref name="valters_homepage">{{Cite web |title=Valters Abolins Home page |url=http://www.valtersabolins.lv/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922110009/http://www.valtersabolins.lv/ |archive-date=22 September 2008 |access-date=24 March 2009 |publisher=Valters Abolins |language=Latvian}}</ref> ɗan wasan Latvia ne kuma tsohon mai tsaron baya na ƙwallon ƙafa. Ya lashe lambar azurfa a ƙungiyar XO a [http://8wrc2008.rogain.ee/ gasar cin kofin duniya ta 8] a filin wasa na Karula National Park, Estonia.<ref name="8th_wrc">{{Cite web |title=8th World Rogaining Championship |url=http://8wrc2008.rogain.ee/ |access-date=24 March 2009 |publisher=TA OK rogain}}
</ref><ref name="ebike_homepage">{{Cite web |title=Ebike Adventure Team |url=http://skmezaparks.lv/category/piedzivojumi/ |access-date=24 March 2009 |language=Latvian}}
</ref> Abokan wasansa sune Andris Ansabergs da Mara Leitane. <ref name="valters_homepage" /> <ref name="8th_wrc" /> <ref name="ebike_homepage" /> Ya kuma yi shekaru biyu a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Latvia ta biyu Hemat.
== Haɗin waje ==
* {{Official website|http://www.valtersabolins.lv/}}
* Valters Abolinsa cikinƘungiyar Gudanarwa ta Duniya
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
lthpbxsjoc3zrqqzmgo2nfkwwzmh6n0
831818
831817
2026-05-07T13:36:22Z
Pharouqenr
25549
831818
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Valters Āboliņš''' (an haife shi a ranar 19 ga Disamba, 1985 a Dobele, [[Laitfiya|Latvia]] )<ref name="valters_homepage">{{Cite web |title=Valters Abolins Home page |url=http://www.valtersabolins.lv/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922110009/http://www.valtersabolins.lv/ |archive-date=22 September 2008 |access-date=24 March 2009 |publisher=Valters Abolins |language=Latvian}}</ref> ɗan wasan Latvia ne kuma tsohon mai tsaron baya na ƙwallon ƙafa. Ya lashe lambar azurfa a ƙungiyar XO a [http://8wrc2008.rogain.ee/ gasar cin kofin duniya ta 8] a filin wasa na Karula National Park, Estonia.<ref name="8th_wrc">{{Cite web |title=8th World Rogaining Championship |url=http://8wrc2008.rogain.ee/ |access-date=24 March 2009 |publisher=TA OK rogain}}
</ref><ref name="ebike_homepage">{{Cite web |title=Ebike Adventure Team |url=http://skmezaparks.lv/category/piedzivojumi/ |access-date=24 March 2009 |language=Latvian}}
</ref> Abokan wasansa sune Andris Ansabergs da Mara Leitane.<ref name="valters_homepage" /><ref name="8th_wrc" /><ref name="ebike_homepage" /> Ya kuma yi shekaru biyu a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Latvia ta biyu Hemat.
== Haɗin waje ==
* {{Official website|http://www.valtersabolins.lv/}}
* Valters Abolinsa cikinƘungiyar Gudanarwa ta Duniya
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
ic0bpa3ymksnxyi42vzzsrfet6ntguj
Haidar Aboodi
0
149733
831773
2026-05-07T11:59:44Z
Engineer014
44591
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1297143961|Haidar Aboodi]]"
831773
wikitext
text/x-wiki
'''Haeder Aboudi''' ( Arabic ) (an haife shi a shekara ta 1986) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Iraki wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] ga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najaf FC da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Iraki.
== Kididdigar gudanarwa ==
{{Updated|match played 26 December 2021}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Rubuce-rubucen manajan ta hanyar ƙungiya da kuma zama
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Daga
! rowspan="2" |Zuwa
! colspan="5" |Rubuce-rubuce
! rowspan="2" |{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
!{{Abbr|P|Matches played}}
!{{Abbr|W|Matches won}}
!{{Abbr|D|Matches drawn}}
!{{Abbr|L|Matches lost}}
!{{Abbr|Win %|Win percentage}}
|-
| align="left" |Al-Najaf FC (mai kula)
| align="left" |1 ga Janairu 2021
| align="left" |17 Janairu 2021{{WDL|2|1|1|0|decimals=1}}
|-
| align="left" |Al-Najaf FC
| align="left" |21 ga Oktoba 2021
| align="left" |Yanzu{{WDL|12|7|1|4|decimals=1}}
|-
! colspan="3" |Jimillar
{{WDLtot|14|8|2|4|decimals=1}}
!-
|}
== Daraja ==
=== Kasar ===
* 2006 Asian Games Medalist Silver medalist.
== Haɗin waje ==
* [http://www.goalzz.com/main.aspx?player=27869 Bayanan martaba a kan www.goalzz.com]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
dlcoyh7urqatqv566j4le88b6fd0zyp
831774
831773
2026-05-07T12:00:05Z
Engineer014
44591
831774
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Haeder Aboudi''' ( Arabic ) (an haife shi a shekara ta 1986) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Iraki wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] ga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najaf FC da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Iraki.
== Kididdigar gudanarwa ==
{{Updated|match played 26 December 2021}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Rubuce-rubucen manajan ta hanyar ƙungiya da kuma zama
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Daga
! rowspan="2" |Zuwa
! colspan="5" |Rubuce-rubuce
! rowspan="2" |{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
!{{Abbr|P|Matches played}}
!{{Abbr|W|Matches won}}
!{{Abbr|D|Matches drawn}}
!{{Abbr|L|Matches lost}}
!{{Abbr|Win %|Win percentage}}
|-
| align="left" |Al-Najaf FC (mai kula)
| align="left" |1 ga Janairu 2021
| align="left" |17 Janairu 2021{{WDL|2|1|1|0|decimals=1}}
|-
| align="left" |Al-Najaf FC
| align="left" |21 ga Oktoba 2021
| align="left" |Yanzu{{WDL|12|7|1|4|decimals=1}}
|-
! colspan="3" |Jimillar
{{WDLtot|14|8|2|4|decimals=1}}
!-
|}
== Daraja ==
=== Kasar ===
* 2006 Asian Games Medalist Silver medalist.
== Haɗin waje ==
* [http://www.goalzz.com/main.aspx?player=27869 Bayanan martaba a kan www.goalzz.com]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
a4efkhvi109damqxmhxoejxocq0emnh
831815
831774
2026-05-07T13:35:24Z
Pharouqenr
25549
831815
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Haeder Aboudi''' ( Arabic ) (an haife shi a shekara ta 1986) ya kasance tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Iraki wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] ga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najaf FC da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Iraki.
== Kididdigar gudanarwa ==
{{Updated|match played 26 December 2021}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Rubuce-rubucen manajan ta hanyar ƙungiya da kuma zama
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Daga
! rowspan="2" |Zuwa
! colspan="5" |Rubuce-rubuce
! rowspan="2" |{{Abbr|Ref.|Reference}}
|-
!{{Abbr|P|Matches played}}
!{{Abbr|W|Matches won}}
!{{Abbr|D|Matches drawn}}
!{{Abbr|L|Matches lost}}
!{{Abbr|Win %|Win percentage}}
|-
| align="left" |Al-Najaf FC (mai kula)
| align="left" |1 ga Janairu 2021
| align="left" |17 Janairu 2021{{WDL|2|1|1|0|decimals=1}}
|-
| align="left" |Al-Najaf FC
| align="left" |21 ga Oktoba 2021
| align="left" |Yanzu{{WDL|12|7|1|4|decimals=1}}
|-
! colspan="3" |Jimillar
{{WDLtot|14|8|2|4|decimals=1}}
!-
|}
== Daraja ==
=== Kasar ===
* 2006 Asian Games Medalist Silver medalist.
== Haɗin waje ==
* [http://www.goalzz.com/main.aspx?player=27869 Bayanan martaba a kan www.goalzz.com]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
me603isksb0a0kffwf4441rrmv7q3h5
Musulunci Abu Salima
0
149734
831775
2026-05-07T12:00:27Z
Engineer014
44591
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1256897594|Islam Abou Salima]]"
831775
wikitext
text/x-wiki
Islam Abou Salima (Masar Larabci: ; an haife shi 25 Yuni 1993 "ko" 1 Janairu 1993) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Masar wanda ke taka leda a matsayin mai tsakiya na Al Masry.<ref>Soccerway: Islam Abou Salima</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
25idr34foc7n44bk0fhjkowz3uqvkbo
831776
831775
2026-05-07T12:00:53Z
Engineer014
44591
831776
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Islam Abou Salima (Masar Larabci: ; an haife shi 25 Yuni 1993 "ko" 1 Janairu 1993) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Masar wanda ke taka leda a matsayin mai tsakiya na Al Masry.<ref>Soccerway: Islam Abou Salima</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
pxk4mgwjhasgytjt4sz5dkqafc5hiq2
831812
831776
2026-05-07T13:34:34Z
Pharouqenr
25549
831812
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Islam Abou Salima''' (Masar Larabci: ; an haife shi 25 Yuni 1993 "ko" 1 Janairu 1993) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Masar wanda ke taka leda a matsayin mai tsakiya na Al Masry.<ref>Soccerway: Islam Abou Salima</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
q4172qnvgccu5es994pfdi84fmxk7i1
831813
831812
2026-05-07T13:34:50Z
Pharouqenr
25549
831813
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Islam Abou Salima''' (Masar Larabci; an haife shi 25 Yuni 1993 "ko" 1 Janairu 1993) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Masar wanda ke taka leda a matsayin mai tsakiya na Al Masry.<ref>Soccerway: Islam Abou Salima</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
c20rxuf59nby116kpdcqn11uo9s8gu0
831814
831813
2026-05-07T13:35:01Z
Pharouqenr
25549
831814
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Islam Abou Salima''' (Masar Larabci; an haife shi 25 Yuni 1993 "ko" 1 Janairu 1993) ya kasance ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Masar wanda ke taka leda a matsayin mai tsakiya na Al Masry.<ref>Soccerway: Islam Abou Salima</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
d8y32tl6u9xhk9mvar0bb83t5hbu024
Mahmoud Abou-Regaila
0
149735
831777
2026-05-07T12:01:14Z
Engineer014
44591
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1327481563|Mahmoud Abou-Regaila]]"
831777
wikitext
text/x-wiki
'''Mahmoud Abou-Regaila''' ( Arabic An haife shi a ranar 9 ga Satumba, 1941), wanda aka fi sani da '''Abo Regala''', tsohon ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na Masar kuma kocin Zamalek . Ya buga wasa a ƙungiyoyi da dama, ciki har da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Masar . Ya sami kyaututtuka a matsayinsa na ɗan wasa a wasannin Pan Arab na 1965 da kuma a matsayinsa na manaja a gasar cin kofin Masar na 1999.
== Ayyuka ==
Abou-Regaila ya buga wa Zamalek wasa a duk lokacin da yake aiki. Abou-Regaila ya buga wa Masar wasa. Ya lashe lambobin Premier League na Masar uku tare da Zamalek da lambobin Kofin Masar guda biyu. Tare da kasarsa, ya lashe Wasannin Pan Arab na 1965.
[[Fayil:Mahmoud_Abou-Regaila_(1964).jpg|thumb|207x207px|Abou-Regaila a cikin 1964]]
A matsayinsa na babban koci, Abou-Regaila ya lashe gasar cin kofin Masar ta 1979 tare da Zamalek a karon farko a matsayin kocin tawagarsa ta gida Zamalek. A shekarar 1983, an nada shi babban kocin Zamalek a karo na biyu, ya lashe gasar Premier ta Masar ta 1983–84, gasar cin kofin zakarun Afirka ta 1984 da kuma gasar cin kofin Masar ta 1999. Tare da kungiyar [[Al-Nassr|Al Nassr]] ta Saudiyya, ya lashe gasar Saudi Professional League a shekarar 1975.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1941]]
rs65ly2je3ufuo6tk33261vcq21fgpy
831778
831777
2026-05-07T12:01:33Z
Engineer014
44591
831778
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mahmoud Abou-Regaila''' ( Arabic An haife shi a ranar 9 ga Satumba, 1941), wanda aka fi sani da '''Abo Regala''', tsohon ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na Masar kuma kocin Zamalek . Ya buga wasa a ƙungiyoyi da dama, ciki har da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Masar . Ya sami kyaututtuka a matsayinsa na ɗan wasa a wasannin Pan Arab na 1965 da kuma a matsayinsa na manaja a gasar cin kofin Masar na 1999.
== Ayyuka ==
Abou-Regaila ya buga wa Zamalek wasa a duk lokacin da yake aiki. Abou-Regaila ya buga wa Masar wasa. Ya lashe lambobin Premier League na Masar uku tare da Zamalek da lambobin Kofin Masar guda biyu. Tare da kasarsa, ya lashe Wasannin Pan Arab na 1965.
[[Fayil:Mahmoud_Abou-Regaila_(1964).jpg|thumb|207x207px|Abou-Regaila a cikin 1964]]
A matsayinsa na babban koci, Abou-Regaila ya lashe gasar cin kofin Masar ta 1979 tare da Zamalek a karon farko a matsayin kocin tawagarsa ta gida Zamalek. A shekarar 1983, an nada shi babban kocin Zamalek a karo na biyu, ya lashe gasar Premier ta Masar ta 1983–84, gasar cin kofin zakarun Afirka ta 1984 da kuma gasar cin kofin Masar ta 1999. Tare da kungiyar [[Al-Nassr|Al Nassr]] ta Saudiyya, ya lashe gasar Saudi Professional League a shekarar 1975.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1941]]
h5qr2r2zkiyp4en70bxde59265o5dlh
831807
831778
2026-05-07T13:33:36Z
Pharouqenr
25549
831807
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mahmoud Abou-Regaila''' ( Arabic An haife shi a ranar 9 ga Satumba, 1941), wanda aka fi sani da '''Abo Regala''', tsohon ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na Masar kuma kocin Zamalek . Ya buga wasa a ƙungiyoyi da dama, ciki har da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Masar . Ya sami kyaututtuka a matsayinsa na ɗan wasa a wasannin Pan Arab na 1965 da kuma a matsayinsa na manaja a gasar cin kofin Masar na 1999.
== Ayyuka ==
Abou-Regaila ya buga wa Zamalek wasa a duk lokacin da yake aiki. Abou-Regaila ya buga wa Masar wasa. Ya lashe lambobin Premier League na Masar uku tare da Zamalek da lambobin Kofin Masar guda biyu. Tare da kasarsa, ya lashe Wasannin Pan Arab na 1965.
[[Fayil:Mahmoud_Abou-Regaila_(1964).jpg|thumb|207x207px|Abou-Regaila a cikin 1964]]
A matsayinsa na babban koci, Abou-Regaila ya lashe gasar cin kofin Masar ta 1979 tare da Zamalek a karon farko a matsayin kocin tawagarsa ta gida Zamalek. A shekarar 1983, an nada shi babban kocin Zamalek a karo na biyu, ya lashe gasar Premier ta Masar ta 1983–84, gasar cin kofin zakarun Afirka ta 1984 da kuma gasar cin kofin Masar ta 1999. Tare da kungiyar [[Al-Nassr|Al Nassr]] ta Saudiyya, ya lashe gasar Saudi Professional League a shekarar 1975.
{{Hujja}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1941]]
7xjhqrkmhj886cuuwa4ecst2ynrk2jo
831808
831807
2026-05-07T13:33:52Z
Pharouqenr
25549
831808
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mahmoud Abou-Regaila''' (Arabic An haife shi a ranar 9 ga Satumba, 1941), wanda aka fi sani da '''Abo Regala''', tsohon ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na Masar kuma kocin Zamalek . Ya buga wasa a ƙungiyoyi da dama, ciki har da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Masar . Ya sami kyaututtuka a matsayinsa na ɗan wasa a wasannin Pan Arab na 1965 da kuma a matsayinsa na manaja a gasar cin kofin Masar na 1999.
== Ayyuka ==
Abou-Regaila ya buga wa Zamalek wasa a duk lokacin da yake aiki. Abou-Regaila ya buga wa Masar wasa. Ya lashe lambobin Premier League na Masar uku tare da Zamalek da lambobin Kofin Masar guda biyu. Tare da kasarsa, ya lashe Wasannin Pan Arab na 1965.
[[Fayil:Mahmoud_Abou-Regaila_(1964).jpg|thumb|207x207px|Abou-Regaila a cikin 1964]]
A matsayinsa na babban koci, Abou-Regaila ya lashe gasar cin kofin Masar ta 1979 tare da Zamalek a karon farko a matsayin kocin tawagarsa ta gida Zamalek. A shekarar 1983, an nada shi babban kocin Zamalek a karo na biyu, ya lashe gasar Premier ta Masar ta 1983–84, gasar cin kofin zakarun Afirka ta 1984 da kuma gasar cin kofin Masar ta 1999. Tare da kungiyar [[Al-Nassr|Al Nassr]] ta Saudiyya, ya lashe gasar Saudi Professional League a shekarar 1975.
{{Hujja}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1941]]
inbb821nvbt0pklw9s8oqru8hnw6mbg
831810
831808
2026-05-07T13:34:06Z
Pharouqenr
25549
831810
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mahmoud Abou-Regaila''' (Arabic An haife shi a ranar 9 ga Satumba, 1941), wanda aka fi sani da '''Abo Regala''', tsohon ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na Masar kuma kocin Zamalek. Ya buga wasa a ƙungiyoyi da dama, ciki har da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Masar. Ya sami kyaututtuka a matsayinsa na ɗan wasa a wasannin Pan Arab na 1965 da kuma a matsayinsa na manaja a gasar cin kofin Masar na 1999.
== Ayyuka ==
Abou-Regaila ya buga wa Zamalek wasa a duk lokacin da yake aiki. Abou-Regaila ya buga wa Masar wasa. Ya lashe lambobin Premier League na Masar uku tare da Zamalek da lambobin Kofin Masar guda biyu. Tare da kasarsa, ya lashe Wasannin Pan Arab na 1965.
[[Fayil:Mahmoud_Abou-Regaila_(1964).jpg|thumb|207x207px|Abou-Regaila a cikin 1964]]
A matsayinsa na babban koci, Abou-Regaila ya lashe gasar cin kofin Masar ta 1979 tare da Zamalek a karon farko a matsayin kocin tawagarsa ta gida Zamalek. A shekarar 1983, an nada shi babban kocin Zamalek a karo na biyu, ya lashe gasar Premier ta Masar ta 1983–84, gasar cin kofin zakarun Afirka ta 1984 da kuma gasar cin kofin Masar ta 1999. Tare da kungiyar [[Al-Nassr|Al Nassr]] ta Saudiyya, ya lashe gasar Saudi Professional League a shekarar 1975.
{{Hujja}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1941]]
rydw3ku4cc868thm3a3sgp3ujw9wc0j
Aboudou mai suna Affandi
0
149736
831779
2026-05-07T12:02:08Z
Engineer014
44591
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1247072132|Affandi Aboudou]]"
831779
wikitext
text/x-wiki
Affandi Aboudou (an haife shi a ranar 3 ga watan Janairun shekara ta 2003) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na [[Seychelles]] wanda ke taka leda a matsayin mai tsaron gida na La Passe FC da ƙungiyar ƙwallon ƙasa ta Seychelles .
Shi ɗan tagwaye ne na ɗan wasan ƙwallon ƙafa Assad Aboudou.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
A watan Nuwamba na shekara ta 2019, yayin da yake memba na La Passe FC na Seychelles First Division, Aboudou ya yi tafiya zuwa [[Jamus]] don horo na makonni biyu tare da VfL Lohbrügge na Landesliga Hamburg-Hansa . Ya haɗu da ɗan'uwansa ɗan tagwaye, Assad, da Achilles Esther a tafiyar.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
A watan Satumbar 2021 an ba da sanarwar cewa Affandi da Assad sun yi tafiya zuwa [[Portugal]] don gwaji na watanni uku tare da CD Trofense na Ligue Portugal 2. A wannan lokacin kulob din da sauransu daga ciki da waje sun kimanta 'yan wasan.<ref name="Portugal">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Aboudou twin brothers in Portugal for observation training |url=https://www.nation.sc/articles/10487/football--aboudou-twin-brothers-in-portugal-for-observation-training |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> Ya koma Portugal a karo na biyu a watan Janairun 2022 kuma ya ci gaba da bayyana a wasannin U19 tare da kulob din.<ref name="Left the County Again">{{Cite web |title=The Twins have left the country again |url=https://www.facebook.com/lapassefc/posts/332538102208343 |access-date=30 January 2022 |publisher=La Passe FC}}</ref><ref name="CD Trofense 1 Amarante FC 1">{{Cite web |title=CD Trofense 1 Amarante FC 1 |url=https://resultados.fpf.pt/Match/GetMatchInformation?matchId=1725774 |access-date=22 March 2022 |publisher=Portuguese Football Federation |language=Portuguese}}</ref>
Daga baya a 2022 Aboudou ya koma La Passé FC kuma ya shiga gasar zakarun Turai ta CAF ta 2022-23 tare da kulob din.<ref name="Hapless La Passe">{{Cite web |last=Sithembiso |first=Dindi |title=Sundowns coach Mngqithi compares hapless La Passe to Orlando Pirates |url=https://www.sowetanlive.co.za/amp/sport/soccer/2022-10-12-sundowns-coach-mngqithi-compares-hapless-la-passe-to-orlando-pirates2/ |access-date=8 December 2022 |publisher=Sowetan Live}}</ref><ref name="(Caf) competitions">{{Cite web |title=Confederation of African Football (Caf) competitions |url=https://www.africa-press.net/seychelles/all-news/confederation-of-african-football-caf-competitions |access-date=8 December 2022 |publisher=African Press}}</ref>
A watan Afrilu na shekara ta 2018 Aboudou ya kasance daga cikin tawagar kwallon kafa ta Seychelles wacce ta fafata a wasannin matasa da wasannin hukumar wasanni na Tekun Indiya a [[Jibuti (ƙasa)|Djibouti]].<ref name="CJSOI">{{Cite web |title=11es Jeux de la CJSOI du 20 au 28 avril 2018, à Djibouti |url=https://www.ysd.gov.sc/11es-jeux-de-la-cjsoi-du-20-au-28-avril-2018-a-djibouti/ |access-date=30 January 2022 |publisher=Seychelles Youth and Sports Department}}</ref> A watan Yulin wannan shekarar, ya kasance daga cikin tawagar Seychelles da ta fafata a gasar zakarun kasa da shekaru 17 ta COSAFA ta 2018. Ya zira kwallaye daya a gasar, ya zo a wasan farko 3-8 ga Namibia.<ref name="2018 COSAFA Under-17 Championships">{{Cite web |title=S Africa, Angola book 2018 COSAFA Under-17 Championships final berths |url=https://www.cosafa.com/s-africa-angola-book-2018-cosafa-under-17-championships-final-berths/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref><ref name="Namibia light up !">{{Cite web |title=Namibia light up opening day of COSAFA Under-17 Championships! |url=https://www.cosafa.com/namibia-light-up-opening-day-of-cosafa-under-17-championships/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref>
Ya fara buga wasan farko na kasa da kasa a ranar 1 ga Satumba 2021 a wasan sada zumunci da Comoros . Ya samu lambar yabo ta biyu bayan kwana uku a kan [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Burundi|Burundi]].<ref name="NFT profile">{{Cite web |title=NFT profile |url=https://www.national-football-teams.com/player/83768/Assad_Aboudou.html |access-date=29 January 2022 |publisher=National Football Teams}}</ref><ref name="Seychelles Humiliated">{{Cite web |last=Duval |first=Roland |title=Comoros friendly tournament Seychelles humiliated by neighbours Comoros in opening match |url=https://www.nation.sc/articles/10332/-football-comoros-friendly-tournament--seychelles-humiliated-by-neighbours-comoros-in-opening-match- |access-date=30 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> A ranar 27 ga Satumba 2023, Aboudou ya zira kwallaye a kan [[Madagascar national under-23 football team|Madagascar]] a gasar cin kofin Afirka ta U-23 ta 2023.<ref name="Seychelles lose heavily">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Seychelles lose heavily over two legs to exit qualifiers |url=https://www.nation.sc/articles/15234/football-totalenergies-u-23-africa-cup-of-nations |access-date=8 July 2023 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2003]]
ompglx2gmqqhzuyvdv47al2e7voqikp
831780
831779
2026-05-07T12:02:28Z
Engineer014
44591
831780
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Affandi Aboudou (an haife shi a ranar 3 ga watan Janairun shekara ta 2003) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na [[Seychelles]] wanda ke taka leda a matsayin mai tsaron gida na La Passe FC da ƙungiyar ƙwallon ƙasa ta Seychelles .
Shi ɗan tagwaye ne na ɗan wasan ƙwallon ƙafa Assad Aboudou.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
A watan Nuwamba na shekara ta 2019, yayin da yake memba na La Passe FC na Seychelles First Division, Aboudou ya yi tafiya zuwa [[Jamus]] don horo na makonni biyu tare da VfL Lohbrügge na Landesliga Hamburg-Hansa . Ya haɗu da ɗan'uwansa ɗan tagwaye, Assad, da Achilles Esther a tafiyar.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
A watan Satumbar 2021 an ba da sanarwar cewa Affandi da Assad sun yi tafiya zuwa [[Portugal]] don gwaji na watanni uku tare da CD Trofense na Ligue Portugal 2. A wannan lokacin kulob din da sauransu daga ciki da waje sun kimanta 'yan wasan.<ref name="Portugal">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Aboudou twin brothers in Portugal for observation training |url=https://www.nation.sc/articles/10487/football--aboudou-twin-brothers-in-portugal-for-observation-training |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> Ya koma Portugal a karo na biyu a watan Janairun 2022 kuma ya ci gaba da bayyana a wasannin U19 tare da kulob din.<ref name="Left the County Again">{{Cite web |title=The Twins have left the country again |url=https://www.facebook.com/lapassefc/posts/332538102208343 |access-date=30 January 2022 |publisher=La Passe FC}}</ref><ref name="CD Trofense 1 Amarante FC 1">{{Cite web |title=CD Trofense 1 Amarante FC 1 |url=https://resultados.fpf.pt/Match/GetMatchInformation?matchId=1725774 |access-date=22 March 2022 |publisher=Portuguese Football Federation |language=Portuguese}}</ref>
Daga baya a 2022 Aboudou ya koma La Passé FC kuma ya shiga gasar zakarun Turai ta CAF ta 2022-23 tare da kulob din.<ref name="Hapless La Passe">{{Cite web |last=Sithembiso |first=Dindi |title=Sundowns coach Mngqithi compares hapless La Passe to Orlando Pirates |url=https://www.sowetanlive.co.za/amp/sport/soccer/2022-10-12-sundowns-coach-mngqithi-compares-hapless-la-passe-to-orlando-pirates2/ |access-date=8 December 2022 |publisher=Sowetan Live}}</ref><ref name="(Caf) competitions">{{Cite web |title=Confederation of African Football (Caf) competitions |url=https://www.africa-press.net/seychelles/all-news/confederation-of-african-football-caf-competitions |access-date=8 December 2022 |publisher=African Press}}</ref>
A watan Afrilu na shekara ta 2018 Aboudou ya kasance daga cikin tawagar kwallon kafa ta Seychelles wacce ta fafata a wasannin matasa da wasannin hukumar wasanni na Tekun Indiya a [[Jibuti (ƙasa)|Djibouti]].<ref name="CJSOI">{{Cite web |title=11es Jeux de la CJSOI du 20 au 28 avril 2018, à Djibouti |url=https://www.ysd.gov.sc/11es-jeux-de-la-cjsoi-du-20-au-28-avril-2018-a-djibouti/ |access-date=30 January 2022 |publisher=Seychelles Youth and Sports Department}}</ref> A watan Yulin wannan shekarar, ya kasance daga cikin tawagar Seychelles da ta fafata a gasar zakarun kasa da shekaru 17 ta COSAFA ta 2018. Ya zira kwallaye daya a gasar, ya zo a wasan farko 3-8 ga Namibia.<ref name="2018 COSAFA Under-17 Championships">{{Cite web |title=S Africa, Angola book 2018 COSAFA Under-17 Championships final berths |url=https://www.cosafa.com/s-africa-angola-book-2018-cosafa-under-17-championships-final-berths/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref><ref name="Namibia light up !">{{Cite web |title=Namibia light up opening day of COSAFA Under-17 Championships! |url=https://www.cosafa.com/namibia-light-up-opening-day-of-cosafa-under-17-championships/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref>
Ya fara buga wasan farko na kasa da kasa a ranar 1 ga Satumba 2021 a wasan sada zumunci da Comoros . Ya samu lambar yabo ta biyu bayan kwana uku a kan [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Burundi|Burundi]].<ref name="NFT profile">{{Cite web |title=NFT profile |url=https://www.national-football-teams.com/player/83768/Assad_Aboudou.html |access-date=29 January 2022 |publisher=National Football Teams}}</ref><ref name="Seychelles Humiliated">{{Cite web |last=Duval |first=Roland |title=Comoros friendly tournament Seychelles humiliated by neighbours Comoros in opening match |url=https://www.nation.sc/articles/10332/-football-comoros-friendly-tournament--seychelles-humiliated-by-neighbours-comoros-in-opening-match- |access-date=30 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> A ranar 27 ga Satumba 2023, Aboudou ya zira kwallaye a kan [[Madagascar national under-23 football team|Madagascar]] a gasar cin kofin Afirka ta U-23 ta 2023.<ref name="Seychelles lose heavily">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Seychelles lose heavily over two legs to exit qualifiers |url=https://www.nation.sc/articles/15234/football-totalenergies-u-23-africa-cup-of-nations |access-date=8 July 2023 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2003]]
rxziegln4wro656zpskcm6vtxhs3byn
831781
831780
2026-05-07T12:02:30Z
KiranBOT
35988
cire bin AMP daga URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|cikakkun bayanai]]) ([[User talk:Usernamekiran|rahoton kuskure]]) v2.2.9s
831781
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Affandi Aboudou (an haife shi a ranar 3 ga watan Janairun shekara ta 2003) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na [[Seychelles]] wanda ke taka leda a matsayin mai tsaron gida na La Passe FC da ƙungiyar ƙwallon ƙasa ta Seychelles .
Shi ɗan tagwaye ne na ɗan wasan ƙwallon ƙafa Assad Aboudou.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
A watan Nuwamba na shekara ta 2019, yayin da yake memba na La Passe FC na Seychelles First Division, Aboudou ya yi tafiya zuwa [[Jamus]] don horo na makonni biyu tare da VfL Lohbrügge na Landesliga Hamburg-Hansa . Ya haɗu da ɗan'uwansa ɗan tagwaye, Assad, da Achilles Esther a tafiyar.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
A watan Satumbar 2021 an ba da sanarwar cewa Affandi da Assad sun yi tafiya zuwa [[Portugal]] don gwaji na watanni uku tare da CD Trofense na Ligue Portugal 2. A wannan lokacin kulob din da sauransu daga ciki da waje sun kimanta 'yan wasan.<ref name="Portugal">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Aboudou twin brothers in Portugal for observation training |url=https://www.nation.sc/articles/10487/football--aboudou-twin-brothers-in-portugal-for-observation-training |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> Ya koma Portugal a karo na biyu a watan Janairun 2022 kuma ya ci gaba da bayyana a wasannin U19 tare da kulob din.<ref name="Left the County Again">{{Cite web |title=The Twins have left the country again |url=https://www.facebook.com/lapassefc/posts/332538102208343 |access-date=30 January 2022 |publisher=La Passe FC}}</ref><ref name="CD Trofense 1 Amarante FC 1">{{Cite web |title=CD Trofense 1 Amarante FC 1 |url=https://resultados.fpf.pt/Match/GetMatchInformation?matchId=1725774 |access-date=22 March 2022 |publisher=Portuguese Football Federation |language=Portuguese}}</ref>
Daga baya a 2022 Aboudou ya koma La Passé FC kuma ya shiga gasar zakarun Turai ta CAF ta 2022-23 tare da kulob din.<ref name="Hapless La Passe">{{Cite web |last=Sithembiso |first=Dindi |title=Sundowns coach Mngqithi compares hapless La Passe to Orlando Pirates |url=https://www.sowetan.co.za/sport/soccer/2022-10-12-sundowns-coach-mngqithi-compares-hapless-la-passe-to-orlando-pirates2/ |access-date=8 December 2022 |publisher=Sowetan Live}}</ref><ref name="(Caf) competitions">{{Cite web |title=Confederation of African Football (Caf) competitions |url=https://www.africa-press.net/seychelles/all-news/confederation-of-african-football-caf-competitions |access-date=8 December 2022 |publisher=African Press}}</ref>
A watan Afrilu na shekara ta 2018 Aboudou ya kasance daga cikin tawagar kwallon kafa ta Seychelles wacce ta fafata a wasannin matasa da wasannin hukumar wasanni na Tekun Indiya a [[Jibuti (ƙasa)|Djibouti]].<ref name="CJSOI">{{Cite web |title=11es Jeux de la CJSOI du 20 au 28 avril 2018, à Djibouti |url=https://www.ysd.gov.sc/11es-jeux-de-la-cjsoi-du-20-au-28-avril-2018-a-djibouti/ |access-date=30 January 2022 |publisher=Seychelles Youth and Sports Department}}</ref> A watan Yulin wannan shekarar, ya kasance daga cikin tawagar Seychelles da ta fafata a gasar zakarun kasa da shekaru 17 ta COSAFA ta 2018. Ya zira kwallaye daya a gasar, ya zo a wasan farko 3-8 ga Namibia.<ref name="2018 COSAFA Under-17 Championships">{{Cite web |title=S Africa, Angola book 2018 COSAFA Under-17 Championships final berths |url=https://www.cosafa.com/s-africa-angola-book-2018-cosafa-under-17-championships-final-berths/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref><ref name="Namibia light up !">{{Cite web |title=Namibia light up opening day of COSAFA Under-17 Championships! |url=https://www.cosafa.com/namibia-light-up-opening-day-of-cosafa-under-17-championships/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref>
Ya fara buga wasan farko na kasa da kasa a ranar 1 ga Satumba 2021 a wasan sada zumunci da Comoros . Ya samu lambar yabo ta biyu bayan kwana uku a kan [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Burundi|Burundi]].<ref name="NFT profile">{{Cite web |title=NFT profile |url=https://www.national-football-teams.com/player/83768/Assad_Aboudou.html |access-date=29 January 2022 |publisher=National Football Teams}}</ref><ref name="Seychelles Humiliated">{{Cite web |last=Duval |first=Roland |title=Comoros friendly tournament Seychelles humiliated by neighbours Comoros in opening match |url=https://www.nation.sc/articles/10332/-football-comoros-friendly-tournament--seychelles-humiliated-by-neighbours-comoros-in-opening-match- |access-date=30 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> A ranar 27 ga Satumba 2023, Aboudou ya zira kwallaye a kan [[Madagascar national under-23 football team|Madagascar]] a gasar cin kofin Afirka ta U-23 ta 2023.<ref name="Seychelles lose heavily">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Seychelles lose heavily over two legs to exit qualifiers |url=https://www.nation.sc/articles/15234/football-totalenergies-u-23-africa-cup-of-nations |access-date=8 July 2023 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2003]]
bpte1icgblm5x3fzws37g4z8q582gjn
831803
831781
2026-05-07T13:32:33Z
Pharouqenr
25549
831803
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Affandi Aboudou''' (an haife shi a ranar 3 ga watan Janairun shekara ta 2003) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na [[Seychelles]] wanda ke taka leda a matsayin mai tsaron gida na La Passe FC da ƙungiyar ƙwallon ƙasa ta Seychelles .
Shi ɗan tagwaye ne na ɗan wasan ƙwallon ƙafa Assad Aboudou.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
A watan Nuwamba na shekara ta 2019, yayin da yake memba na La Passe FC na Seychelles First Division, Aboudou ya yi tafiya zuwa [[Jamus]] don horo na makonni biyu tare da VfL Lohbrügge na Landesliga Hamburg-Hansa . Ya haɗu da ɗan'uwansa ɗan tagwaye, Assad, da Achilles Esther a tafiyar.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
A watan Satumbar 2021 an ba da sanarwar cewa Affandi da Assad sun yi tafiya zuwa [[Portugal]] don gwaji na watanni uku tare da CD Trofense na Ligue Portugal 2. A wannan lokacin kulob din da sauransu daga ciki da waje sun kimanta 'yan wasan.<ref name="Portugal">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Aboudou twin brothers in Portugal for observation training |url=https://www.nation.sc/articles/10487/football--aboudou-twin-brothers-in-portugal-for-observation-training |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> Ya koma Portugal a karo na biyu a watan Janairun 2022 kuma ya ci gaba da bayyana a wasannin U19 tare da kulob din.<ref name="Left the County Again">{{Cite web |title=The Twins have left the country again |url=https://www.facebook.com/lapassefc/posts/332538102208343 |access-date=30 January 2022 |publisher=La Passe FC}}</ref><ref name="CD Trofense 1 Amarante FC 1">{{Cite web |title=CD Trofense 1 Amarante FC 1 |url=https://resultados.fpf.pt/Match/GetMatchInformation?matchId=1725774 |access-date=22 March 2022 |publisher=Portuguese Football Federation |language=Portuguese}}</ref>
Daga baya a 2022 Aboudou ya koma La Passé FC kuma ya shiga gasar zakarun Turai ta CAF ta 2022-23 tare da kulob din.<ref name="Hapless La Passe">{{Cite web |last=Sithembiso |first=Dindi |title=Sundowns coach Mngqithi compares hapless La Passe to Orlando Pirates |url=https://www.sowetan.co.za/sport/soccer/2022-10-12-sundowns-coach-mngqithi-compares-hapless-la-passe-to-orlando-pirates2/ |access-date=8 December 2022 |publisher=Sowetan Live}}</ref><ref name="(Caf) competitions">{{Cite web |title=Confederation of African Football (Caf) competitions |url=https://www.africa-press.net/seychelles/all-news/confederation-of-african-football-caf-competitions |access-date=8 December 2022 |publisher=African Press}}</ref>
A watan Afrilu na shekara ta 2018 Aboudou ya kasance daga cikin tawagar kwallon kafa ta Seychelles wacce ta fafata a wasannin matasa da wasannin hukumar wasanni na Tekun Indiya a [[Jibuti (ƙasa)|Djibouti]].<ref name="CJSOI">{{Cite web |title=11es Jeux de la CJSOI du 20 au 28 avril 2018, à Djibouti |url=https://www.ysd.gov.sc/11es-jeux-de-la-cjsoi-du-20-au-28-avril-2018-a-djibouti/ |access-date=30 January 2022 |publisher=Seychelles Youth and Sports Department}}</ref> A watan Yulin wannan shekarar, ya kasance daga cikin tawagar Seychelles da ta fafata a gasar zakarun kasa da shekaru 17 ta COSAFA ta 2018. Ya zira kwallaye daya a gasar, ya zo a wasan farko 3-8 ga Namibia.<ref name="2018 COSAFA Under-17 Championships">{{Cite web |title=S Africa, Angola book 2018 COSAFA Under-17 Championships final berths |url=https://www.cosafa.com/s-africa-angola-book-2018-cosafa-under-17-championships-final-berths/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref><ref name="Namibia light up !">{{Cite web |title=Namibia light up opening day of COSAFA Under-17 Championships! |url=https://www.cosafa.com/namibia-light-up-opening-day-of-cosafa-under-17-championships/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref>
Ya fara buga wasan farko na kasa da kasa a ranar 1 ga Satumba 2021 a wasan sada zumunci da Comoros . Ya samu lambar yabo ta biyu bayan kwana uku a kan [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Burundi|Burundi]].<ref name="NFT profile">{{Cite web |title=NFT profile |url=https://www.national-football-teams.com/player/83768/Assad_Aboudou.html |access-date=29 January 2022 |publisher=National Football Teams}}</ref><ref name="Seychelles Humiliated">{{Cite web |last=Duval |first=Roland |title=Comoros friendly tournament Seychelles humiliated by neighbours Comoros in opening match |url=https://www.nation.sc/articles/10332/-football-comoros-friendly-tournament--seychelles-humiliated-by-neighbours-comoros-in-opening-match- |access-date=30 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> A ranar 27 ga Satumba 2023, Aboudou ya zira kwallaye a kan [[Madagascar national under-23 football team|Madagascar]] a gasar cin kofin Afirka ta U-23 ta 2023.<ref name="Seychelles lose heavily">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Seychelles lose heavily over two legs to exit qualifiers |url=https://www.nation.sc/articles/15234/football-totalenergies-u-23-africa-cup-of-nations |access-date=8 July 2023 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2003]]
h23tbdx3pcfzlxmo4ob2cclr20btv7l
831804
831803
2026-05-07T13:32:48Z
Pharouqenr
25549
831804
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Affandi Aboudou''' (an haife shi a ranar 3 ga watan Janairun shekara ta 2003) ya kasance ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na [[Seychelles]] wanda ke taka leda a matsayin mai tsaron gida na La Passe FC da ƙungiyar ƙwallon ƙasa ta Seychelles .
Shi ɗan tagwaye ne na ɗan wasan ƙwallon ƙafa Assad Aboudou.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
A watan Nuwamba na shekara ta 2019, yayin da yake memba na La Passe FC na Seychelles First Division, Aboudou ya yi tafiya zuwa [[Jamus]] don horo na makonni biyu tare da VfL Lohbrügge na Landesliga Hamburg-Hansa . Ya haɗu da ɗan'uwansa ɗan tagwaye, Assad, da Achilles Esther a tafiyar.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
A watan Satumbar 2021 an ba da sanarwar cewa Affandi da Assad sun yi tafiya zuwa [[Portugal]] don gwaji na watanni uku tare da CD Trofense na Ligue Portugal 2. A wannan lokacin kulob din da sauransu daga ciki da waje sun kimanta 'yan wasan.<ref name="Portugal">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Aboudou twin brothers in Portugal for observation training |url=https://www.nation.sc/articles/10487/football--aboudou-twin-brothers-in-portugal-for-observation-training |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> Ya koma Portugal a karo na biyu a watan Janairun 2022 kuma ya ci gaba da bayyana a wasannin U19 tare da kulob din.<ref name="Left the County Again">{{Cite web |title=The Twins have left the country again |url=https://www.facebook.com/lapassefc/posts/332538102208343 |access-date=30 January 2022 |publisher=La Passe FC}}</ref><ref name="CD Trofense 1 Amarante FC 1">{{Cite web |title=CD Trofense 1 Amarante FC 1 |url=https://resultados.fpf.pt/Match/GetMatchInformation?matchId=1725774 |access-date=22 March 2022 |publisher=Portuguese Football Federation |language=Portuguese}}</ref>
Daga baya a 2022 Aboudou ya koma La Passé FC kuma ya shiga gasar zakarun Turai ta CAF ta 2022-23 tare da kulob din.<ref name="Hapless La Passe">{{Cite web |last=Sithembiso |first=Dindi |title=Sundowns coach Mngqithi compares hapless La Passe to Orlando Pirates |url=https://www.sowetan.co.za/sport/soccer/2022-10-12-sundowns-coach-mngqithi-compares-hapless-la-passe-to-orlando-pirates2/ |access-date=8 December 2022 |publisher=Sowetan Live}}</ref><ref name="(Caf) competitions">{{Cite web |title=Confederation of African Football (Caf) competitions |url=https://www.africa-press.net/seychelles/all-news/confederation-of-african-football-caf-competitions |access-date=8 December 2022 |publisher=African Press}}</ref>
A watan Afrilu na shekara ta 2018 Aboudou ya kasance daga cikin tawagar kwallon kafa ta Seychelles wacce ta fafata a wasannin matasa da wasannin hukumar wasanni na Tekun Indiya a [[Jibuti (ƙasa)|Djibouti]].<ref name="CJSOI">{{Cite web |title=11es Jeux de la CJSOI du 20 au 28 avril 2018, à Djibouti |url=https://www.ysd.gov.sc/11es-jeux-de-la-cjsoi-du-20-au-28-avril-2018-a-djibouti/ |access-date=30 January 2022 |publisher=Seychelles Youth and Sports Department}}</ref> A watan Yulin wannan shekarar, ya kasance daga cikin tawagar Seychelles da ta fafata a gasar zakarun kasa da shekaru 17 ta COSAFA ta 2018. Ya zira kwallaye daya a gasar, ya zo a wasan farko 3-8 ga Namibia.<ref name="2018 COSAFA Under-17 Championships">{{Cite web |title=S Africa, Angola book 2018 COSAFA Under-17 Championships final berths |url=https://www.cosafa.com/s-africa-angola-book-2018-cosafa-under-17-championships-final-berths/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref><ref name="Namibia light up !">{{Cite web |title=Namibia light up opening day of COSAFA Under-17 Championships! |url=https://www.cosafa.com/namibia-light-up-opening-day-of-cosafa-under-17-championships/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref>
Ya fara buga wasan farko na kasa da kasa a ranar 1 ga Satumba 2021 a wasan sada zumunci da Comoros . Ya samu lambar yabo ta biyu bayan kwana uku a kan [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Burundi|Burundi]].<ref name="NFT profile">{{Cite web |title=NFT profile |url=https://www.national-football-teams.com/player/83768/Assad_Aboudou.html |access-date=29 January 2022 |publisher=National Football Teams}}</ref><ref name="Seychelles Humiliated">{{Cite web |last=Duval |first=Roland |title=Comoros friendly tournament Seychelles humiliated by neighbours Comoros in opening match |url=https://www.nation.sc/articles/10332/-football-comoros-friendly-tournament--seychelles-humiliated-by-neighbours-comoros-in-opening-match- |access-date=30 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> A ranar 27 ga Satumba 2023, Aboudou ya zira kwallaye a kan [[Madagascar national under-23 football team|Madagascar]] a gasar cin kofin Afirka ta U-23 ta 2023.<ref name="Seychelles lose heavily">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Seychelles lose heavily over two legs to exit qualifiers |url=https://www.nation.sc/articles/15234/football-totalenergies-u-23-africa-cup-of-nations |access-date=8 July 2023 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2003]]
4qpaspjzszs8xzuntv52ij5v6hnv952
831806
831804
2026-05-07T13:33:07Z
Pharouqenr
25549
831806
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Affandi Aboudou''' (an haife shi a ranar 3 ga watan Janairun shekara ta 2003) ya kasance ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na [[Seychelles]] wanda ke taka leda a matsayin mai tsaron gida na La Passe FC da ƙungiyar ƙwallon ƙasa ta Seychelles .
Shi ɗan tagwaye ne na ɗan wasan ƙwallon ƙafa Assad Aboudou.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
A watan Nuwamba na shekara ta 2019, yayin da yake memba na La Passe FC na Seychelles First Division, Aboudou ya yi tafiya zuwa [[Jamus]] don horo na makonni biyu tare da VfL Lohbrügge na Landesliga Hamburg-Hansa . Ya haɗu da ɗan'uwansa ɗan tagwaye, Assad, da Achilles Esther a tafiyar.<ref name="trip in Germany">{{Cite web |title=La Passe teenage trio on training trip in Germany |url=https://www.nation.sc/articles/2346/football-la-passe-teenage-trio-on-training-trip-in-germany |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref>
A watan Satumbar 2021 an ba da sanarwar cewa Affandi da Assad sun yi tafiya zuwa [[Portugal]] don gwaji na watanni uku tare da CD Trofense na Ligue Portugal 2. A wannan lokacin kulob din da sauransu daga ciki da waje sun kimanta 'yan wasan.<ref name="Portugal">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Aboudou twin brothers in Portugal for observation training |url=https://www.nation.sc/articles/10487/football--aboudou-twin-brothers-in-portugal-for-observation-training |access-date=29 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> Ya koma Portugal a karo na biyu a watan Janairun 2022 kuma ya ci gaba da bayyana a wasannin U19 tare da kulob din.<ref name="Left the County Again">{{Cite web |title=The Twins have left the country again |url=https://www.facebook.com/lapassefc/posts/332538102208343 |access-date=30 January 2022 |publisher=La Passe FC}}</ref><ref name="CD Trofense 1 Amarante FC 1">{{Cite web |title=CD Trofense 1 Amarante FC 1 |url=https://resultados.fpf.pt/Match/GetMatchInformation?matchId=1725774 |access-date=22 March 2022 |publisher=Portuguese Football Federation |language=Portuguese}}</ref>
Daga baya a 2022 Aboudou ya koma La Passé FC kuma ya shiga gasar zakarun Turai ta CAF ta 2022-23 tare da kulob din.<ref name="Hapless La Passe">{{Cite web |last=Sithembiso |first=Dindi |title=Sundowns coach Mngqithi compares hapless La Passe to Orlando Pirates |url=https://www.sowetan.co.za/sport/soccer/2022-10-12-sundowns-coach-mngqithi-compares-hapless-la-passe-to-orlando-pirates2/ |access-date=8 December 2022 |publisher=Sowetan Live}}</ref><ref name="(Caf) competitions">{{Cite web |title=Confederation of African Football (Caf) competitions |url=https://www.africa-press.net/seychelles/all-news/confederation-of-african-football-caf-competitions |access-date=8 December 2022 |publisher=African Press}}</ref>
A watan Afrilu na shekara ta 2018 Aboudou ya kasance daga cikin tawagar kwallon kafa ta Seychelles wacce ta fafata a wasannin matasa da wasannin hukumar wasanni na Tekun Indiya a [[Jibuti (ƙasa)|Djibouti]].<ref name="CJSOI">{{Cite web |title=11es Jeux de la CJSOI du 20 au 28 avril 2018, à Djibouti |url=https://www.ysd.gov.sc/11es-jeux-de-la-cjsoi-du-20-au-28-avril-2018-a-djibouti/ |access-date=30 January 2022 |publisher=Seychelles Youth and Sports Department}}</ref> A watan Yulin wannan shekarar, ya kasance daga cikin tawagar Seychelles da ta fafata a gasar zakarun kasa da shekaru 17 ta COSAFA ta 2018. Ya zira kwallaye daya a gasar, ya zo a wasan farko 3-8 ga Namibia.<ref name="2018 COSAFA Under-17 Championships">{{Cite web |title=S Africa, Angola book 2018 COSAFA Under-17 Championships final berths |url=https://www.cosafa.com/s-africa-angola-book-2018-cosafa-under-17-championships-final-berths/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref><ref name="Namibia light up !">{{Cite web |title=Namibia light up opening day of COSAFA Under-17 Championships! |url=https://www.cosafa.com/namibia-light-up-opening-day-of-cosafa-under-17-championships/ |access-date=30 January 2022 |publisher=COSAFA}}</ref>
Ya fara buga wasan farko na kasa da kasa a ranar 1 ga Satumba 2021 a wasan sada zumunci da Comoros . Ya samu lambar yabo ta biyu bayan kwana uku a kan [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Burundi|Burundi]].<ref name="NFT profile">{{Cite web |title=NFT profile |url=https://www.national-football-teams.com/player/83768/Assad_Aboudou.html |access-date=29 January 2022 |publisher=National Football Teams}}</ref><ref name="Seychelles Humiliated">{{Cite web |last=Duval |first=Roland |title=Comoros friendly tournament Seychelles humiliated by neighbours Comoros in opening match |url=https://www.nation.sc/articles/10332/-football-comoros-friendly-tournament--seychelles-humiliated-by-neighbours-comoros-in-opening-match- |access-date=30 January 2022 |publisher=nation.sc}}</ref> A ranar 27 ga Satumba 2023, Aboudou ya zira kwallaye a kan Madagascar a gasar cin kofin Afirka ta U-23 ta 2023.<ref name="Seychelles lose heavily">{{Cite web |last=Govinden |first=Gerard |title=Seychelles lose heavily over two legs to exit qualifiers |url=https://www.nation.sc/articles/15234/football-totalenergies-u-23-africa-cup-of-nations |access-date=8 July 2023 |publisher=nation.sc}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2003]]
eauk2utm6w3afpjm8wertwgppo1p1gs
Nasser Aboudou
0
149737
831782
2026-05-07T12:03:01Z
Engineer014
44591
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350231185|Nasser Aboudou]]"
831782
wikitext
text/x-wiki
'''Nasser Aboudou''' (an haife shi a ranar 26 ga watan Fabrairun shekara ta 1998) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙwallon ƙwallon ƙasa na Faransa wanda ke taka leda a matsayin mai ba da dama ga kungiyar Kampaniakos ta Super League Girka 2.<ref name="soccerway">{{Soccerway|484716}}</ref>
A ranar 25 ga watan Yulin 2018, Aboudou ya sanya hannu kan kwangilar sana'arsa ta farko tare da FC Sion, na tsawon shekaru 3.<ref>{{Cite web |date=25 July 2018 |title=Nasser Daoudou M'Sa (ex Drancy) signe pro ! - Le site du football de votre département |url=http://www.actufoot.com/75/nasser-daoudou-msa-ex-drancy-signe-pro |publisher=}}</ref> Ya fara aikinsa na farko a cikin nasara 4-2 a kan FC St. Gallen a ranar 29 ga Yulin 2018.<ref>{{Cite web |title=St. Gallen vs. Sion - 29 July 2018 - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/07/29/switzerland/super-league/fc-sankt-gallen-1879/fc-sion/2797249/ |website=int.soccerway.com}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haife shi a Faransa, Aboudou ya fito ne daga zuriyar Comorian.<ref>{{Cite web |title=Abdallah Imamo ja Drancy National |url=https://comorosfootball.com/abdallah-imamo-ja-drancy-national/ |website=Comoros Football}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
0ono1nwqcklslcic5ln4n8jctcqu1yu
831783
831782
2026-05-07T12:03:29Z
Engineer014
44591
831783
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Nasser Aboudou''' (an haife shi a ranar 26 ga watan Fabrairun shekara ta 1998) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙwallon ƙwallon ƙasa na Faransa wanda ke taka leda a matsayin mai ba da dama ga kungiyar Kampaniakos ta Super League Girka 2.<ref name="soccerway">{{Soccerway|484716}}</ref>
A ranar 25 ga watan Yulin 2018, Aboudou ya sanya hannu kan kwangilar sana'arsa ta farko tare da FC Sion, na tsawon shekaru 3.<ref>{{Cite web |date=25 July 2018 |title=Nasser Daoudou M'Sa (ex Drancy) signe pro ! - Le site du football de votre département |url=http://www.actufoot.com/75/nasser-daoudou-msa-ex-drancy-signe-pro |publisher=}}</ref> Ya fara aikinsa na farko a cikin nasara 4-2 a kan FC St. Gallen a ranar 29 ga Yulin 2018.<ref>{{Cite web |title=St. Gallen vs. Sion - 29 July 2018 - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/07/29/switzerland/super-league/fc-sankt-gallen-1879/fc-sion/2797249/ |website=int.soccerway.com}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haife shi a Faransa, Aboudou ya fito ne daga zuriyar Comorian.<ref>{{Cite web |title=Abdallah Imamo ja Drancy National |url=https://comorosfootball.com/abdallah-imamo-ja-drancy-national/ |website=Comoros Football}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
cg1pkhkan9iq6u4c2vr8y93qrgvxccp
831802
831783
2026-05-07T13:32:08Z
Pharouqenr
25549
831802
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Nasser Aboudou''' (an haife shi a ranar 26 ga watan Fabrairun shekara ta 1998) ya kasance ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙwallon ƙwallon ƙasa na Faransa wanda ke taka leda a matsayin mai ba da dama ga kungiyar Kampaniakos ta Super League Girka 2.<ref name="soccerway">{{Soccerway|484716}}</ref>
A ranar 25 ga watan Yulin 2018, Aboudou ya sanya hannu kan kwangilar sana'arsa ta farko tare da FC Sion, na tsawon shekaru 3.<ref>{{Cite web |date=25 July 2018 |title=Nasser Daoudou M'Sa (ex Drancy) signe pro ! - Le site du football de votre département |url=http://www.actufoot.com/75/nasser-daoudou-msa-ex-drancy-signe-pro |publisher=}}</ref> Ya fara aikinsa na farko a cikin nasara 4-2 a kan FC St. Gallen a ranar 29 ga Yulin 2018.<ref>{{Cite web |title=St. Gallen vs. Sion - 29 July 2018 - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/07/29/switzerland/super-league/fc-sankt-gallen-1879/fc-sion/2797249/ |website=int.soccerway.com}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An haife shi a Faransa, Aboudou ya fito ne daga zuriyar Comorian.<ref>{{Cite web |title=Abdallah Imamo ja Drancy National |url=https://comorosfootball.com/abdallah-imamo-ja-drancy-national/ |website=Comoros Football}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
r40dou7ws6g11hltfs04akfvacdp2ac
UEFA Nations League
0
149738
831797
2026-05-07T13:01:17Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Nations League in Piazza Duomo (cropped).jpg|thumb]] {{Infobox gasar kwallon kafa | suna = UEFA Nations League | tambari = UEFA Nations League logo.svg | girman_tambari = 250px | kafa = 2018 | naui = Gasar ƙasashen Turai | mai_shirya = UEFA | yanki = Turai | yawan_tawaga = 54–55 | matakin = Ƙasashen ƙwallon ƙafa na Turai | zakara_na_yanzu = {{flagicon|Spain}} Sifaniya | mafi_yawan_lashei = {{flagicon|France}} Faransa (1) {{flagicon|Portugal}} Portugal (1) {{flagic...
831797
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Nations League in Piazza Duomo (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox gasar kwallon kafa
| suna = UEFA Nations League
| tambari = UEFA Nations League logo.svg
| girman_tambari = 250px
| kafa = 2018
| naui = Gasar ƙasashen Turai
| mai_shirya = UEFA
| yanki = Turai
| yawan_tawaga = 54–55
| matakin = Ƙasashen ƙwallon ƙafa na Turai
| zakara_na_yanzu = {{flagicon|Spain}} Sifaniya
| mafi_yawan_lashei = {{flagicon|France}} Faransa (1)
{{flagicon|Portugal}} Portugal (1)
{{flagicon|Spain}} Sifaniya (1)
| gidan_yanar_gizo = https://www.uefa.com/uefanationsleague/
}}
'''UEFA Nations League''' wata gasa ce ta ƙwallon ƙafa da [[Union of European Football Associations]] (UEFA) ke shirya wa ƙasashen Turai. An kirkiro gasar domin rage yawan wasannin sada zumunci marasa muhimmanci tare da samar da gasa mai inganci tsakanin ƙasashe masu matakin ƙarfi iri ɗaya.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/ |title=UEFA Nations League |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
An fara gudanar da gasar a shekarar 2018 bayan amincewar UEFA da sabon tsarin gasar ƙasashe. Gasar tana ba ƙasashe damar fafatawa a rukuni-rukuni bisa matsayinsu a nahiyar Turai, kuma hakan yana taimakawa wajen ƙara gasa da kuma damar samun tikitin shiga manyan gasa irin su UEFA European Championship.<ref>{{Cite news |title=UEFA approves Nations League format |url=https://www.bbc.com/sport/football/28798455 |work=BBC Sport |date=2014-03-27 |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Tarihi ==
Tun kafin kafuwar UEFA Nations League, yawancin ƙasashen Turai suna buga wasannin sada zumunci ne domin shirye-shiryen manyan gasa. Sai dai masana da masu sha’awar ƙwallon ƙafa sun yi ta sukar irin waɗannan wasanni saboda rashin armashi da muhimmanci. Wannan ya sa UEFA ta fara tunanin samar da wata gasa da za ta maye gurbin mafi yawan wasannin sada zumunci.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff9338500-f4e97d0f7f28-1000--uefa-nations-league-all-you-need-to-know/ |title=UEFA Nations League: All you need to know |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 2014 ne UEFA ta sanar da amincewa da sabon tsarin gasar. Dukkan ƙasashen mambobin UEFA aka sanya cikin rukuni daban-daban bisa ƙarfinsu a jadawalin UEFA. An fara gasar farko a shekarar 2018–19 inda ƙasar Portugal ta zama zakara ta farko bayan ta doke Netherlands a wasan ƙarshe.<ref>{{Cite news |title=Portugal beat Netherlands to win Nations League |url=https://www.bbc.com/sport/football/48573071 |work=BBC Sport |date=2019-06-09 |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Tsarin Gasar ==
UEFA Nations League tana da rukuni huɗu da ake kira League A, League B, League C, da League D. Ana sanya ƙasashe a cikin waɗannan rukuni bisa ƙarfin ƙungiyarsu da sakamakon wasanninsu na baya. Kowace league tana da ƙananan rukuni da ƙasashe ke fafatawa a ciki gida da waje.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0265-1179900a4d8d-7f8d2f4fbe75-1000--how-the-uefa-nations-league-works/ |title=How the UEFA Nations League works |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
Ƙasashen da suka fi ƙarfi a League A suna fafatawa domin shiga matakin ƙarshe wanda ake kira ''Nations League Finals''. Ƙasashe huɗu ne ke kaiwa wannan mataki inda ake buga wasan kusa da na ƙarshe, wasan matsayi na uku, da kuma wasan ƙarshe domin tantance zakara.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/finals/ |title=UEFA Nations League Finals |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
Ƙasashen da suka yi kyau a rukuni suna samun matsayi zuwa league mafi girma, yayin da waɗanda suka yi rashin nasara suke sauka zuwa league mafi ƙasa. Wannan tsarin ya sa gasar ta kasance mai gasa sosai saboda kowace ƙasa tana ƙoƙarin kauce wa faduwa ko samun damar hawa sama.<ref>{{Cite web |url=https://www.goal.com/en/news/uefa-nations-league-explained-how-it-works/1f7m5r9m8i4jr1p6h9u5h0c6p |title=UEFA Nations League explained |publisher=Goal |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Muhimmancin Gasar ==
UEFA Nations League ta kawo sauyi mai girma a wasan ƙwallon ƙafa na ƙasashe a Turai. Gasar ta sa wasannin ƙasa da ƙasa suka fi armashi saboda yawancin wasannin suna da muhimmanci kuma suna shafar matsayi da damar shiga manyan gasa.<ref>{{Cite news |title=Nations League has changed international football |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/11853683/nations-league-changing-international-football |work=Sky Sports |access-date=2026-05-07}}</ref>
Haka kuma gasar tana ba ƙananan ƙasashe damar samun damar shiga UEFA European Championship ta wata hanya dabam. Wasu ƙasashe da ba su saba shiga manyan gasa ba sun samu damar fafatawa saboda tsarin Nations League.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0253-0d7ff47fd7b0-5a6c57a1f6db-1000--how-nations-league-qualifying-works/ |title=How Nations League qualifying works |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Zakaru ==
{| class="wikitable"
|-
! Shekara
! Zakara
! Wanda aka doke
! Sakamako
|-
| 2018–19
| {{flagicon|Portugal}} Portugal
| {{flagicon|Netherlands}} Netherlands
| 1–0
|-
| 2020–21
| {{flagicon|France}} Faransa
| {{flagicon|Spain}} Sifaniya
| 2–1
|-
| 2022–23
| {{flagicon|Spain}} Sifaniya
| {{flagicon|Croatia}} Croatia
| 0–0 (5–4 pen.)
|}
== Fitattun 'Yan Wasa ==
Wasu daga cikin fitattun 'yan wasan da suka taka rawar gani a gasar sun haɗa da [[Cristiano Ronaldo]], wanda ya taimaka wa Portugal ta lashe gasar farko, da kuma [[Kylian Mbappé]] wanda ya taka muhimmiyar rawa wajen nasarar Faransa a shekarar 2021.<ref>{{Cite news |title=Ronaldo inspires Portugal in Nations League |url=https://www.fifa.com/news/ronaldo-stars-as-portugal-reach-final |publisher=FIFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
Haka kuma 'yan wasa irin su [[Luka Modrić]], [[Pedri]], da [[Kevin De Bruyne]] sun yi fice a gasar saboda bajintarsu da jagoranci a ƙasashensu.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0276-158d0174f66d-5c4b0f9e6d65-1000--top-players-in-the-nations-league/ |title=Top players in the Nations League |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Tasiri ==
Masana da dama sun yaba da UEFA Nations League saboda yadda ta ƙara darajar wasannin ƙasa da ƙasa. Hakan ya taimaka wajen rage yawan wasannin sada zumunci marasa muhimmanci tare da ƙara yawan masu kallon talabijin da masu sha’awar wasan.<ref>{{Cite news |title=Why the Nations League matters |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/uefa-nations-league-explained-a8533516.html |work=The Independent |access-date=2026-05-07}}</ref>
Sai dai akwai wasu da suka soki gasar saboda cunkoson jadawalin wasanni da yawan gajiyar da 'yan wasa ke fuskanta, musamman waɗanda ke bugawa manyan kulob a Turai.<ref>{{Cite news |title=Players concerned about packed football calendar |url=https://www.reuters.com/world/europe/players-concerned-over-football-calendar-2023-06-15/ |work=Reuters |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[UEFA European Championship]]
* [[FIFA World Cup]]
* [[UEFA Champions League]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.uefa.com/uefanationsleague/ Shafin hukuma na UEFA Nations League]
[[Category:Gasar ƙwallon ƙafa a Turai]]
[[Category:UEFA]]
[[Category:An kafa a 2018]]
edy3fsw8n80nyuu5cxlnim7m1rf9cyf
832104
831797
2026-05-07T19:57:22Z
Mahuta
11340
832104
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Nations League in Piazza Duomo (cropped).jpg|thumb]]
{{Databox}}
'''UEFA Nations League''' wata gasa ce ta ƙwallon ƙafa da [[Union of European Football Associations]] (UEFA) ke shirya wa ƙasashen Turai. An kirkiro gasar domin rage yawan wasannin sada zumunci marasa muhimmanci tare da samar da gasa mai inganci tsakanin ƙasashe masu matakin ƙarfi iri ɗaya.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/ |title=UEFA Nations League |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
An fara gudanar da gasar a shekarar 2018 bayan amincewar UEFA da sabon tsarin gasar ƙasashe. Gasar tana ba ƙasashe damar fafatawa a rukuni-rukuni bisa matsayinsu a nahiyar Turai, kuma hakan yana taimakawa wajen ƙara gasa da kuma damar samun tikitin shiga manyan gasa irin su UEFA European Championship.<ref>{{Cite news |title=UEFA approves Nations League format |url=https://www.bbc.com/sport/football/28798455 |work=BBC Sport |date=2014-03-27 |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Tarihi ==
Tun kafin kafuwar UEFA Nations League, yawancin ƙasashen Turai suna buga wasannin sada zumunci ne domin shirye-shiryen manyan gasa. Sai dai masana da masu sha’awar ƙwallon ƙafa sun yi ta sukar irin waɗannan wasanni saboda rashin armashi da muhimmanci. Wannan ya sa UEFA ta fara tunanin samar da wata gasa da za ta maye gurbin mafi yawan wasannin sada zumunci.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff9338500-f4e97d0f7f28-1000--uefa-nations-league-all-you-need-to-know/ |title=UEFA Nations League: All you need to know |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 2014 ne UEFA ta sanar da amincewa da sabon tsarin gasar. Dukkan ƙasashen mambobin UEFA aka sanya cikin rukuni daban-daban bisa ƙarfinsu a jadawalin UEFA. An fara gasar farko a shekarar 2018–19 inda ƙasar Portugal ta zama zakara ta farko bayan ta doke Netherlands a wasan ƙarshe.<ref>{{Cite news |title=Portugal beat Netherlands to win Nations League |url=https://www.bbc.com/sport/football/48573071 |work=BBC Sport |date=2019-06-09 |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Tsarin Gasar ==
UEFA Nations League tana da rukuni huɗu da ake kira League A, League B, League C, da League D. Ana sanya ƙasashe a cikin waɗannan rukuni bisa ƙarfin ƙungiyarsu da sakamakon wasanninsu na baya. Kowace league tana da ƙananan rukuni da ƙasashe ke fafatawa a ciki gida da waje.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0265-1179900a4d8d-7f8d2f4fbe75-1000--how-the-uefa-nations-league-works/ |title=How the UEFA Nations League works |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
Ƙasashen da suka fi ƙarfi a League A suna fafatawa domin shiga matakin ƙarshe wanda ake kira ''Nations League Finals''. Ƙasashe huɗu ne ke kaiwa wannan mataki inda ake buga wasan kusa da na ƙarshe, wasan matsayi na uku, da kuma wasan ƙarshe domin tantance zakara.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/finals/ |title=UEFA Nations League Finals |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
Ƙasashen da suka yi kyau a rukuni suna samun matsayi zuwa league mafi girma, yayin da waɗanda suka yi rashin nasara suke sauka zuwa league mafi ƙasa. Wannan tsarin ya sa gasar ta kasance mai gasa sosai saboda kowace ƙasa tana ƙoƙarin kauce wa faduwa ko samun damar hawa sama.<ref>{{Cite web |url=https://www.goal.com/en/news/uefa-nations-league-explained-how-it-works/1f7m5r9m8i4jr1p6h9u5h0c6p |title=UEFA Nations League explained |publisher=Goal |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Muhimmancin Gasar ==
UEFA Nations League ta kawo sauyi mai girma a wasan ƙwallon ƙafa na ƙasashe a Turai. Gasar ta sa wasannin ƙasa da ƙasa suka fi armashi saboda yawancin wasannin suna da muhimmanci kuma suna shafar matsayi da damar shiga manyan gasa.<ref>{{Cite news |title=Nations League has changed international football |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/11853683/nations-league-changing-international-football |work=Sky Sports |access-date=2026-05-07}}</ref>
Haka kuma gasar tana ba ƙananan ƙasashe damar samun damar shiga UEFA European Championship ta wata hanya dabam. Wasu ƙasashe da ba su saba shiga manyan gasa ba sun samu damar fafatawa saboda tsarin Nations League.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0253-0d7ff47fd7b0-5a6c57a1f6db-1000--how-nations-league-qualifying-works/ |title=How Nations League qualifying works |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Zakaru ==
{| class="wikitable"
|-
! Shekara
! Zakara
! Wanda aka doke
! Sakamako
|-
| 2018–19
| {{flagicon|Portugal}} Portugal
| {{flagicon|Netherlands}} Netherlands
| 1–0
|-
| 2020–21
| {{flagicon|France}} Faransa
| {{flagicon|Spain}} Sifaniya
| 2–1
|-
| 2022–23
| {{flagicon|Spain}} Sifaniya
| {{flagicon|Croatia}} Croatia
| 0–0 (5–4 pen.)
|}
== Fitattun 'Yan Wasa ==
Wasu daga cikin fitattun 'yan wasan da suka taka rawar gani a gasar sun haɗa da [[Cristiano Ronaldo]], wanda ya taimaka wa Portugal ta lashe gasar farko, da kuma [[Kylian Mbappé]] wanda ya taka muhimmiyar rawa wajen nasarar Faransa a shekarar 2021.<ref>{{Cite news |title=Ronaldo inspires Portugal in Nations League |url=https://www.fifa.com/news/ronaldo-stars-as-portugal-reach-final |publisher=FIFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
Haka kuma 'yan wasa irin su [[Luka Modrić]], [[Pedri]], da [[Kevin De Bruyne]] sun yi fice a gasar saboda bajintarsu da jagoranci a ƙasashensu.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0276-158d0174f66d-5c4b0f9e6d65-1000--top-players-in-the-nations-league/ |title=Top players in the Nations League |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Tasiri ==
Masana da dama sun yaba da UEFA Nations League saboda yadda ta ƙara darajar wasannin ƙasa da ƙasa. Hakan ya taimaka wajen rage yawan wasannin sada zumunci marasa muhimmanci tare da ƙara yawan masu kallon talabijin da masu sha’awar wasan.<ref>{{Cite news |title=Why the Nations League matters |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/uefa-nations-league-explained-a8533516.html |work=The Independent |access-date=2026-05-07}}</ref>
Sai dai akwai wasu da suka soki gasar saboda cunkoson jadawalin wasanni da yawan gajiyar da 'yan wasa ke fuskanta, musamman waɗanda ke bugawa manyan kulob a Turai.<ref>{{Cite news |title=Players concerned about packed football calendar |url=https://www.reuters.com/world/europe/players-concerned-over-football-calendar-2023-06-15/ |work=Reuters |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[UEFA European Championship]]
* [[FIFA World Cup]]
* [[UEFA Champions League]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.uefa.com/uefanationsleague/ Shafin hukuma na UEFA Nations League]
[[Category:Gasar ƙwallon ƙafa a Turai]]
[[Category:UEFA]]
[[Category:An kafa a 2018]]
gw144y5693pipuyooq67fjop0ylu232
832105
832104
2026-05-07T19:57:52Z
Mahuta
11340
832105
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Nations League in Piazza Duomo (cropped).jpg|thumb]]
{{Databox}}
'''UEFA Nations League''' wata gasa ce ta ƙwallon ƙafa da Union of European Football Associations (UEFA) ke shirya wa ƙasashen Turai. An kirkiro gasar domin rage yawan wasannin sada zumunci marasa muhimmanci tare da samar da gasa mai inganci tsakanin ƙasashe masu matakin ƙarfi iri ɗaya.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/ |title=UEFA Nations League |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
An fara gudanar da gasar a shekarar 2018 bayan amincewar UEFA da sabon tsarin gasar ƙasashe. Gasar tana ba ƙasashe damar fafatawa a rukuni-rukuni bisa matsayinsu a nahiyar Turai, kuma hakan yana taimakawa wajen ƙara gasa da kuma damar samun tikitin shiga manyan gasa irin su UEFA European Championship.<ref>{{Cite news |title=UEFA approves Nations League format |url=https://www.bbc.com/sport/football/28798455 |work=BBC Sport |date=2014-03-27 |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Tarihi ==
Tun kafin kafuwar UEFA Nations League, yawancin ƙasashen Turai suna buga wasannin sada zumunci ne domin shirye-shiryen manyan gasa. Sai dai masana da masu sha’awar ƙwallon ƙafa sun yi ta sukar irin waɗannan wasanni saboda rashin armashi da muhimmanci. Wannan ya sa UEFA ta fara tunanin samar da wata gasa da za ta maye gurbin mafi yawan wasannin sada zumunci.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff9338500-f4e97d0f7f28-1000--uefa-nations-league-all-you-need-to-know/ |title=UEFA Nations League: All you need to know |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 2014 ne UEFA ta sanar da amincewa da sabon tsarin gasar. Dukkan ƙasashen mambobin UEFA aka sanya cikin rukuni daban-daban bisa ƙarfinsu a jadawalin UEFA. An fara gasar farko a shekarar 2018–19 inda ƙasar Portugal ta zama zakara ta farko bayan ta doke Netherlands a wasan ƙarshe.<ref>{{Cite news |title=Portugal beat Netherlands to win Nations League |url=https://www.bbc.com/sport/football/48573071 |work=BBC Sport |date=2019-06-09 |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Tsarin Gasar ==
UEFA Nations League tana da rukuni huɗu da ake kira League A, League B, League C, da League D. Ana sanya ƙasashe a cikin waɗannan rukuni bisa ƙarfin ƙungiyarsu da sakamakon wasanninsu na baya. Kowace league tana da ƙananan rukuni da ƙasashe ke fafatawa a ciki gida da waje.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0265-1179900a4d8d-7f8d2f4fbe75-1000--how-the-uefa-nations-league-works/ |title=How the UEFA Nations League works |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
Ƙasashen da suka fi ƙarfi a League A suna fafatawa domin shiga matakin ƙarshe wanda ake kira ''Nations League Finals''. Ƙasashe huɗu ne ke kaiwa wannan mataki inda ake buga wasan kusa da na ƙarshe, wasan matsayi na uku, da kuma wasan ƙarshe domin tantance zakara.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/finals/ |title=UEFA Nations League Finals |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
Ƙasashen da suka yi kyau a rukuni suna samun matsayi zuwa league mafi girma, yayin da waɗanda suka yi rashin nasara suke sauka zuwa league mafi ƙasa. Wannan tsarin ya sa gasar ta kasance mai gasa sosai saboda kowace ƙasa tana ƙoƙarin kauce wa faduwa ko samun damar hawa sama.<ref>{{Cite web |url=https://www.goal.com/en/news/uefa-nations-league-explained-how-it-works/1f7m5r9m8i4jr1p6h9u5h0c6p |title=UEFA Nations League explained |publisher=Goal |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Muhimmancin Gasar ==
UEFA Nations League ta kawo sauyi mai girma a wasan ƙwallon ƙafa na ƙasashe a Turai. Gasar ta sa wasannin ƙasa da ƙasa suka fi armashi saboda yawancin wasannin suna da muhimmanci kuma suna shafar matsayi da damar shiga manyan gasa.<ref>{{Cite news |title=Nations League has changed international football |url=https://www.skysports.com/football/news/11095/11853683/nations-league-changing-international-football |work=Sky Sports |access-date=2026-05-07}}</ref>
Haka kuma gasar tana ba ƙananan ƙasashe damar samun damar shiga UEFA European Championship ta wata hanya dabam. Wasu ƙasashe da ba su saba shiga manyan gasa ba sun samu damar fafatawa saboda tsarin Nations League.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0253-0d7ff47fd7b0-5a6c57a1f6db-1000--how-nations-league-qualifying-works/ |title=How Nations League qualifying works |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Zakaru ==
{| class="wikitable"
|-
! Shekara
! Zakara
! Wanda aka doke
! Sakamako
|-
| 2018–19
| {{flagicon|Portugal}} Portugal
| {{flagicon|Netherlands}} Netherlands
| 1–0
|-
| 2020–21
| {{flagicon|France}} Faransa
| {{flagicon|Spain}} Sifaniya
| 2–1
|-
| 2022–23
| {{flagicon|Spain}} Sifaniya
| {{flagicon|Croatia}} Croatia
| 0–0 (5–4 pen.)
|}
== Fitattun 'Yan Wasa ==
Wasu daga cikin fitattun 'yan wasan da suka taka rawar gani a gasar sun haɗa da [[Cristiano Ronaldo]], wanda ya taimaka wa Portugal ta lashe gasar farko, da kuma [[Kylian Mbappé]] wanda ya taka muhimmiyar rawa wajen nasarar Faransa a shekarar 2021.<ref>{{Cite news |title=Ronaldo inspires Portugal in Nations League |url=https://www.fifa.com/news/ronaldo-stars-as-portugal-reach-final |publisher=FIFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
Haka kuma 'yan wasa irin su [[Luka Modrić]], [[Pedri]], da [[Kevin De Bruyne]] sun yi fice a gasar saboda bajintarsu da jagoranci a ƙasashensu.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/0276-158d0174f66d-5c4b0f9e6d65-1000--top-players-in-the-nations-league/ |title=Top players in the Nations League |publisher=UEFA |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Tasiri ==
Masana da dama sun yaba da UEFA Nations League saboda yadda ta ƙara darajar wasannin ƙasa da ƙasa. Hakan ya taimaka wajen rage yawan wasannin sada zumunci marasa muhimmanci tare da ƙara yawan masu kallon talabijin da masu sha’awar wasan.<ref>{{Cite news |title=Why the Nations League matters |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/uefa-nations-league-explained-a8533516.html |work=The Independent |access-date=2026-05-07}}</ref>
Sai dai akwai wasu da suka soki gasar saboda cunkoson jadawalin wasanni da yawan gajiyar da 'yan wasa ke fuskanta, musamman waɗanda ke bugawa manyan kulob a Turai.<ref>{{Cite news |title=Players concerned about packed football calendar |url=https://www.reuters.com/world/europe/players-concerned-over-football-calendar-2023-06-15/ |work=Reuters |access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[UEFA European Championship]]
* [[FIFA World Cup]]
* [[UEFA Champions League]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.uefa.com/uefanationsleague/ Shafin hukuma na UEFA Nations League]
[[Category:Gasar ƙwallon ƙafa a Turai]]
[[Category:UEFA]]
[[Category:An kafa a 2018]]
2x8wsnh5owmpyrbeuytrwf21kmcpir5
Eusébio
0
149739
831798
2026-05-07T13:10:52Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Eusébio da Silva Ferreira.jpg|thumb]] {{Databox ɗan kwallon kafa | suna = Eusébio | hoto = Eusébio 1963.jpg | taken_hoto = Eusébio a shekarar 1963 | cikakken_suna = Eusébio da Silva Ferreira | ranar_haihuwa = {{Haihuwa|1942|1|25}} | wurin_haihuwa = Lourenço Marques, Mozambique ta Fotigal | ranar_mutuwa = {{Mutuwa da shekaru|2014|1|5|1942|1|25}} | wurin_mutuwa = Lisbon, Fotigal | tsawo = 1...
831798
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Eusébio da Silva Ferreira.jpg|thumb]]
{{Databox ɗan kwallon kafa
| suna = Eusébio
| hoto = Eusébio 1963.jpg
| taken_hoto = Eusébio a shekarar 1963
| cikakken_suna = Eusébio da Silva Ferreira
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa|1942|1|25}}
| wurin_haihuwa = Lourenço Marques, Mozambique ta Fotigal
| ranar_mutuwa = {{Mutuwa da shekaru|2014|1|5|1942|1|25}}
| wurin_mutuwa = Lisbon, Fotigal
| tsawo = 1.75 m
| matsayi = Mai kai hari
| shekaru1 = 1957–1960
| kulob1 = Sporting Lourenço Marques
| wasanni1 = 42
| kwallaye1 = 77
| shekaru2 = 1960–1975
| kulob2 = Benfica
| wasanni2 = 301
| kwallaye2 = 317
| shekaru3 = 1975
| kulob3 = Boston Minutemen
| wasanni3 = 7
| kwallaye3 = 2
| shekaru4 = 1975
| kulob4 = Monterrey
| wasanni4 = 10
| kwallaye4 = 1
| shekaru5 = 1976
| kulob5 = Toronto Metros-Croatia
| wasanni5 = 18
| kwallaye5 = 16
| shekaru6 = 1976–1977
| kulob6 = Beira-Mar
| wasanni6 = 12
| kwallaye6 = 3
| shekaru7 = 1977–1978
| kulob7 = Las Vegas Quicksilvers
| wasanni7 = 17
| kwallaye7 = 2
| shekaru8 = 1978
| kulob8 = União de Tomar
| wasanni8 = 12
| kwallaye8 = 3
| shekaru9 = 1979
| kulob9 = New Jersey Americans
| wasanni9 = 9
| kwallaye9 = 1
| jimillar_wasanni = 428
| jimillar_kwallaye = 422
| shekaru_kasa1 = 1961–1973
| tawaga_kasa1 = Fotigal
| wasannin_kasa1 = 64
| kwallayen_kasa1 = 41
}}
'''Eusébio da Silva Ferreira''' (25 ga Janairu 1942 – 5 ga Janairu 2014), wanda aka fi sani da '''Eusébio''', tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar :contentReference[oaicite:0]{index=0} wanda ake ganin yana daga cikin fitattun ‘yan wasa mafi girma a tarihin wasan ƙwallon ƙafa. Ya yi suna sosai saboda ƙwarewarsa wajen zura ƙwallaye, gudu, ƙarfi da kuma iya sarrafa ƙwallo. Magoya baya sun ba shi laƙabin ''Black Panther'' saboda salon wasansa mai ban tsoro da sauri.<ref>{{cite web|title=Eusebio: Portugal's greatest player|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
An haifi Eusébio a garin Lourenço Marques, wanda yanzu ake kira Maputo a ƙasar :contentReference[oaicite:1]{index=1}. Ya taso cikin talauci tare da mahaifiyarsa bayan rasuwar mahaifinsa tun yana ƙarami. Tun yana yaro ya nuna ƙwarewa wajen buga ƙwallon ƙafa a titunan unguwarsu. Daga baya ya shiga ƙungiyar Sporting Lourenço Marques, inda ya fara jan hankalin manyan kungiyoyi daga Fotigal.<ref>{{cite book|title=Eusébio: A Biography|author=Diego Barcala|year=2015|publisher=Goal Publications}}</ref>
A shekarar 1960 ne Eusébio ya koma ƙungiyar :contentReference[oaicite:2]{index=2} bayan an yi gogayya sosai tsakaninta da Sporting CP wajen neman sa hannu. Zuwa Benfica ne rayuwarsa ta canza gaba ɗaya, domin nan ne ya zama ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan duniya. Ya fara haskawa sosai a gasar cin kofin Turai ta shekarar 1961–62 lokacin da Benfica ta lashe kofin Turai bayan ta doke Real Madrid da ci 5–3.<ref>{{cite web|title=Benfica European Cup History|url=https://www.uefa.com|publisher=UEFA}}</ref>
Eusébio ya kasance babban mai zura ƙwallaye a Benfica tsawon shekaru da dama. Ya lashe kofin gasar Fotigal sau da dama tare da taimakawa ƙungiyar ta zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a Turai. A tsawon zamansa a Benfica ya ci sama da ƙwallaye 600 a dukkanin gasa, lamarin da ya sa ake kallonsa a matsayin gwarzon kulob ɗin na tarihi.<ref>{{cite web|title=Eusebio statistics with Benfica|url=https://www.slbenfica.pt|publisher=Benfica Official Website}}</ref>
A shekarar 1965 Eusébio ya lashe kyautar '''Ballon d'Or''', wacce ake bai wa mafi kyawun ɗan wasan ƙwallon ƙafa a Turai. Wannan nasara ta sa ya shiga jerin fitattun ‘yan wasan duniya kamar :contentReference[oaicite:3]{index=3} da :contentReference[oaicite:4]{index=4}.<ref>{{cite web|title=Ballon d'Or winners history|url=https://www.francefootball.fr|publisher=France Football}}</ref>
Mafi girman bajintarsa a matakin ƙasa ya bayyana ne a gasar kofin duniya ta shekarar 1966 da aka gudanar a :contentReference[oaicite:5]{index=5}. Eusébio ya zama gwarzon tawagar Fotigal bayan ya jagorance ta zuwa matsayi na uku, wanda shi ne mafi girman matsayi da ƙasar ta taɓa samu a wancan lokaci. Ya zama mai yawan cin ƙwallaye a gasar da ƙwallaye tara.<ref>{{cite web|title=1966 FIFA World Cup statistics|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
Daya daga cikin wasannin da suka fi shahara a tarihin Eusébio shi ne wasan da Fotigal ta buga da Koriya ta Arewa a gasar kofin duniya ta 1966. A wasan, Koriya ta Arewa ta fara cin 3–0, amma Eusébio ya jagoranci dawowar Fotigal ta ci 5–3 inda ya zura ƙwallaye huɗu. Wannan wasa ya shiga cikin manyan wasanni mafi tarihi a kofin duniya.<ref>{{cite web|title=Portugal vs North Korea 1966|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
Eusébio ya kasance sananne saboda halayensa masu kyau da mutuntaka. Duk da shahararsa bai kasance mai girman kai ba, kuma ya kasance abin ƙauna ga magoya baya a duniya baki ɗaya. Yawancin ‘yan wasa na zamani suna ambatonsa a matsayin abin koyi saboda jajircewa da biyayyarsa ga wasa.<ref>{{cite news|title=Tributes paid to Eusebio|url=https://www.bbc.com/sport|publisher=BBC Sport}}</ref>
Bayan ya fara tsufa da fama da raunuka, Eusébio ya bar Benfica a shekarar 1975 sannan ya yi wasa a wasu ƙungiyoyi a ƙasashen :contentReference[oaicite:6]{index=6}, :contentReference[oaicite:7]{index=7} da kuma :contentReference[oaicite:8]{index=8}. Duk da cewa ya rage ƙarfi a lokacin, har yanzu yana nuna basira da ƙwarewa a duk inda ya taka leda.<ref>{{cite web|title=Late career of Eusebio|url=https://www.nasljerseys.com|publisher=NASL Jerseys}}</ref>
Bayan ritayarsa daga wasa, Eusébio ya ci gaba da kasancewa jakada na ƙwallon ƙafa musamman ga Benfica da tawagar ƙasar Fotigal. Yakan halarci manyan gasa da bukukuwa na ƙwallon ƙafa a matsayin baƙo na musamman. Haka kuma ya taimaka wajen bunƙasa matasa masu sha’awar ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web|title=Eusebio ambassador role|url=https://www.uefa.com|publisher=UEFA}}</ref>
A ranar 5 ga Janairu 2014 Eusébio ya rasu a Lisbon sakamakon bugun zuciya yana da shekaru 71. Rasuwarsa ta jawo alhini sosai a duniya, inda shugabanni, ‘yan wasa da magoya baya suka yi ta aika saƙonnin ta’aziyya. Gwamnatin Fotigal ta ayyana zaman makoki na ƙasa domin girmama shi.<ref>{{cite news|title=Portugal mourns Eusebio|url=https://www.reuters.com|publisher=Reuters}}</ref>
Ana kallon Eusébio a matsayin ɗaya daga cikin mafiya tasiri a tarihin ƙwallon ƙafa na Afirka da Turai. Duk da cewa ya wakilci Fotigal, asalinsa daga Mozambique ya sa Afirka ma tana alfahari da shi. Har yau ana tunawa da shi saboda ƙwarewarsa, yawan ƙwallaye da kuma gudummawar da ya bayar wajen bunƙasa wasan ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web|title=Eusebio legacy|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
== Nasarori ==
=== Benfica ===
* Gasar Firimiya ta Fotigal: 1960–61, 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1966–67, 1967–68, 1968–69, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1974–75
* Kofin Turai: 1961–62
* Kofin Fotigal: 1961–62, 1963–64, 1968–69, 1969–70, 1971–72
=== Na Kai ===
* Ballon d'Or: 1965
* Mai yawan cin ƙwallaye a kofin duniya: 1966
* Golden Boot na Turai: 1968, 1973
* FIFA 100
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* {{Official website|https://www.slbenfica.pt}}
* {{FIFA player|63869}}
* {{FootballDatabase}}
* {{WorldFootball.net}}
{{Tsoffin gwarazan Ballon d'Or}}
{{Tawagar Fotigal a kofin duniya 1966}}
[[Category:1942 births]]
[[Category:2014 deaths]]
[[Category:'Yan kwallon kafa na Fotigal]]
[[Category:'Yan wasan Benfica]]
[[Category:Masu lashe Ballon d'Or]]
[[Category:Mutane daga Mozambique]]
geih9ll498dqgi72htspdgidbh6sfy1
831799
831798
2026-05-07T13:15:53Z
Saad Nuhu
43323
831799
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Eusébio da Silva Ferreira.jpg|thumb]]
{{Databox ɗan kwallon kafa
| suna = Eusébio
| hoto = Eusébio 1963.jpg
| taken_hoto = Eusébio a shekarar 1963
| cikakken_suna = Eusébio da Silva Ferreira
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa|1942|1|25}}
| wurin_haihuwa = Lourenço Marques, Mozambique ta Fotigal
| ranar_mutuwa = {{Mutuwa da shekaru|2014|1|5|1942|1|25}}
| wurin_mutuwa = Lisbon, Fotigal
| tsawo = 1.75 m
| matsayi = Mai kai hari
| shekaru1 = 1957–1960
| kulob1 = Sporting Lourenço Marques
| wasanni1 = 42
| kwallaye1 = 77
| shekaru2 = 1960–1975
| kulob2 = Benfica
| wasanni2 = 301
| kwallaye2 = 317
| shekaru3 = 1975
| kulob3 = Boston Minutemen
| wasanni3 = 7
| kwallaye3 = 2
| shekaru4 = 1975
| kulob4 = Monterrey
| wasanni4 = 10
| kwallaye4 = 1
| shekaru5 = 1976
| kulob5 = Toronto Metros-Croatia
| wasanni5 = 18
| kwallaye5 = 16
| shekaru6 = 1976–1977
| kulob6 = Beira-Mar
| wasanni6 = 12
| kwallaye6 = 3
| shekaru7 = 1977–1978
| kulob7 = Las Vegas Quicksilvers
| wasanni7 = 17
| kwallaye7 = 2
| shekaru8 = 1978
| kulob8 = União de Tomar
| wasanni8 = 12
| kwallaye8 = 3
| shekaru9 = 1979
| kulob9 = New Jersey Americans
| wasanni9 = 9
| kwallaye9 = 1
| jimillar_wasanni = 428
| jimillar_kwallaye = 422
| shekaru_kasa1 = 1961–1973
| tawaga_kasa1 = Fotigal
| wasannin_kasa1 = 64
| kwallayen_kasa1 = 41
}}
'''Eusébio da Silva Ferreira''' (25 ga Janairu 1942 – 5 ga Janairu 2014), wanda aka fi sani da '''Eusébio''', tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar wanda ake ganin yana daga cikin fitattun ‘yan wasa mafi girma a tarihin wasan ƙwallon ƙafa. Ya yi suna sosai saboda ƙwarewarsa wajen zura ƙwallaye, gudu, ƙarfi da kuma iya sarrafa ƙwallo. Magoya baya sun ba shi laƙabin ''Black Panther'' saboda salon wasansa mai ban tsoro da sauri.<ref>{{cite web|title=Eusebio: Portugal's greatest player|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
An haifi Eusébio a garin Lourenço Marques, wanda yanzu ake kira Maputo a ƙasar :contentReference[oaicite:1]{index=1}. Ya taso cikin talauci tare da mahaifiyarsa bayan rasuwar mahaifinsa tun yana ƙarami. Tun yana yaro ya nuna ƙwarewa wajen buga ƙwallon ƙafa a titunan unguwarsu. Daga baya ya shiga ƙungiyar Sporting Lourenço Marques, inda ya fara jan hankalin manyan kungiyoyi daga Fotigal.<ref>{{cite book|title=Eusébio: A Biography|author=Diego Barcala|year=2015|publisher=Goal Publications}}</ref>
A shekarar 1960 ne Eusébio ya koma ƙungiyar bayan an yi gogayya sosai tsakaninta da Sporting CP wajen neman sa hannu. Zuwa Benfica ne rayuwarsa ta canza gaba ɗaya, domin nan ne ya zama ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan duniya. Ya fara haskawa sosai a gasar cin kofin Turai ta shekarar 1961–62 lokacin da Benfica ta lashe kofin Turai bayan ta doke Real Madrid da ci 5–3.<ref>{{cite web|title=Benfica European Cup History|url=https://www.uefa.com|publisher=UEFA}}</ref>
Eusébio ya kasance babban mai zura ƙwallaye a Benfica tsawon shekaru da dama. Ya lashe kofin gasar Fotigal sau da dama tare da taimakawa ƙungiyar ta zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a Turai. A tsawon zamansa a Benfica ya ci sama da ƙwallaye 600 a dukkanin gasa, lamarin da ya sa ake kallonsa a matsayin gwarzon kulob ɗin na tarihi.<ref>{{cite web|title=Eusebio statistics with Benfica|url=https://www.slbenfica.pt|publisher=Benfica Official Website}}</ref>
A shekarar 1965 Eusébio ya lashe kyautar '''Ballon d'Or''', wacce ake bai wa mafi kyawun ɗan wasan ƙwallon ƙafa a Turai. Wannan nasara ta sa ya shiga jerin fitattun ‘yan wasan duniya kamar<ref>{{cite web|title=Ballon d'Or winnershistory|url=https://www.francefootball.fr|publisher=France Football}}</ref>
Mafi girman bajintarsa a matakin ƙasa ya bayyana ne a gasar kofin duniya ta shekarar 1966 da aka gudanar a Eusébio ya zama gwarzon tawagar Fotigal bayan ya jagorance ta zuwa matsayi na uku, wanda shi ne mafi girman matsayi da ƙasar ta taɓa samu a wancan lokaci. Ya zama mai yawan cin ƙwallaye a gasar da ƙwallaye tara.<ref>{{cite web|title=1966 FIFA World Cup statistics|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
Daya daga cikin wasannin da suka fi shahara a tarihin Eusébio shi ne wasan da Fotigal ta buga da Koriya ta Arewa a gasar kofin duniya ta 1966. A wasan, Koriya ta Arewa ta fara cin 3–0, amma Eusébio ya jagoranci dawowar Fotigal ta ci 5–3 inda ya zura ƙwallaye huɗu. Wannan wasa ya shiga cikin manyan wasanni mafi tarihi a kofin duniya.<ref>{{cite web|title=Portugal vs North Korea 1966|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
Eusébio ya kasance sananne saboda halayensa masu kyau da mutuntaka. Duk da shahararsa bai kasance mai girman kai ba, kuma ya kasance abin ƙauna ga magoya baya a duniya baki ɗaya. Yawancin ‘yan wasa na zamani suna ambatonsa a matsayin abin koyi saboda jajircewa da biyayyarsa ga wasa.<ref>{{cite news|title=Tributes paid to Eusebio|url=https://www.bbc.com/sport|publisher=BBC Sport}}</ref>
Bayan ya fara tsufa da fama da raunuka, Eusébio ya bar Benfica a shekarar 1975 sannan ya yi wasa a wasu ƙungiyoyi a ƙasashen da kuma. Duk da cewa ya rage ƙarfi a lokacin, har yanzu yana nuna basira da ƙwarewa a duk inda ya taka leda.<ref>{{cite web|title=Late career of Eusebio|url=https://www.nasljerseys.com|publisher=NASL Jerseys}}</ref>
Bayan ritayarsa daga wasa, Eusébio ya ci gaba da kasancewa jakada na ƙwallon ƙafa musamman ga Benfica da tawagar ƙasar Fotigal. Yakan halarci manyan gasa da bukukuwa na ƙwallon ƙafa a matsayin baƙo na musamman. Haka kuma ya taimaka wajen bunƙasa matasa masu sha’awar ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web|title=Eusebio ambassador role|url=https://www.uefa.com|publisher=UEFA}}</ref>
A ranar 5 ga Janairu 2014 Eusébio ya rasu a Lisbon sakamakon bugun zuciya yana da shekaru 71. Rasuwarsa ta jawo alhini sosai a duniya, inda shugabanni, ‘yan wasa da magoya baya suka yi ta aika saƙonnin ta’aziyya. Gwamnatin Fotigal ta ayyana zaman makoki na ƙasa domin girmama shi.<ref>{{cite news|title=Portugal mourns Eusebio|url=https://www.reuters.com|publisher=Reuters}}</ref>
Ana kallon Eusébio a matsayin ɗaya daga cikin mafiya tasiri a tarihin ƙwallon ƙafa na Afirka da Turai. Duk da cewa ya wakilci Fotigal, asalinsa daga Mozambique ya sa Afirka ma tana alfahari da shi. Har yau ana tunawa da shi saboda ƙwarewarsa, yawan ƙwallaye da kuma gudummawar da ya bayar wajen bunƙasa wasan ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web|title=Eusebio legacy|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
== Nasarori ==
=== Benfica ===
* Gasar Firimiya ta Fotigal: 1960–61, 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1966–67, 1967–68, 1968–69, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1974–75
* Kofin Turai: 1961–62
* Kofin Fotigal: 1961–62, 1963–64, 1968–69, 1969–70, 1971–72
=== Na Kai ===
* Ballon d'Or: 1965
* Mai yawan cin ƙwallaye a kofin duniya: 1966
* Golden Boot na Turai: 1968, 1973
* FIFA 100
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
5ezt518vpnfnodclvph6xmkmz33r00g
832103
831799
2026-05-07T19:56:39Z
Mahuta
11340
832103
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Eusébio da Silva Ferreira.jpg|thumb]]
{{Databox}}
'''Eusébio da Silva Ferreira''' (25 ga Janairu 1942 – 5 ga Janairu 2014), wanda aka fi sani da '''Eusébio''', tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar wanda ake ganin yana daga cikin fitattun ‘yan wasa mafi girma a tarihin wasan ƙwallon ƙafa. Ya yi suna sosai saboda ƙwarewarsa wajen zura ƙwallaye, gudu, ƙarfi da kuma iya sarrafa ƙwallo. Magoya baya sun ba shi laƙabin ''Black Panther'' saboda salon wasansa mai ban tsoro da sauri.<ref>{{cite web|title=Eusebio: Portugal's greatest player|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
An haifi Eusébio a garin Lourenço Marques, wanda yanzu ake kira Maputo a ƙasar :contentReference[oaicite:1]{index=1}. Ya taso cikin talauci tare da mahaifiyarsa bayan rasuwar mahaifinsa tun yana ƙarami. Tun yana yaro ya nuna ƙwarewa wajen buga ƙwallon ƙafa a titunan unguwarsu. Daga baya ya shiga ƙungiyar Sporting Lourenço Marques, inda ya fara jan hankalin manyan kungiyoyi daga Fotigal.<ref>{{cite book|title=Eusébio: A Biography|author=Diego Barcala|year=2015|publisher=Goal Publications}}</ref>
A shekarar 1960 ne Eusébio ya koma ƙungiyar bayan an yi gogayya sosai tsakaninta da Sporting CP wajen neman sa hannu. Zuwa Benfica ne rayuwarsa ta canza gaba ɗaya, domin nan ne ya zama ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan duniya. Ya fara haskawa sosai a gasar cin kofin Turai ta shekarar 1961–62 lokacin da Benfica ta lashe kofin Turai bayan ta doke Real Madrid da ci 5–3.<ref>{{cite web|title=Benfica European Cup History|url=https://www.uefa.com|publisher=UEFA}}</ref>
Eusébio ya kasance babban mai zura ƙwallaye a Benfica tsawon shekaru da dama. Ya lashe kofin gasar Fotigal sau da dama tare da taimakawa ƙungiyar ta zama ɗaya daga cikin mafi ƙarfi a Turai. A tsawon zamansa a Benfica ya ci sama da ƙwallaye 600 a dukkanin gasa, lamarin da ya sa ake kallonsa a matsayin gwarzon kulob ɗin na tarihi.<ref>{{cite web|title=Eusebio statistics with Benfica|url=https://www.slbenfica.pt|publisher=Benfica Official Website}}</ref>
A shekarar 1965 Eusébio ya lashe kyautar '''Ballon d'Or''', wacce ake bai wa mafi kyawun ɗan wasan ƙwallon ƙafa a Turai. Wannan nasara ta sa ya shiga jerin fitattun ‘yan wasan duniya kamar<ref>{{cite web|title=Ballon d'Or winnershistory|url=https://www.francefootball.fr|publisher=France Football}}</ref>
Mafi girman bajintarsa a matakin ƙasa ya bayyana ne a gasar kofin duniya ta shekarar 1966 da aka gudanar a Eusébio ya zama gwarzon tawagar Fotigal bayan ya jagorance ta zuwa matsayi na uku, wanda shi ne mafi girman matsayi da ƙasar ta taɓa samu a wancan lokaci. Ya zama mai yawan cin ƙwallaye a gasar da ƙwallaye tara.<ref>{{cite web|title=1966 FIFA World Cup statistics|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
Daya daga cikin wasannin da suka fi shahara a tarihin Eusébio shi ne wasan da Fotigal ta buga da Koriya ta Arewa a gasar kofin duniya ta 1966. A wasan, Koriya ta Arewa ta fara cin 3–0, amma Eusébio ya jagoranci dawowar Fotigal ta ci 5–3 inda ya zura ƙwallaye huɗu. Wannan wasa ya shiga cikin manyan wasanni mafi tarihi a kofin duniya.<ref>{{cite web|title=Portugal vs North Korea 1966|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
Eusébio ya kasance sananne saboda halayensa masu kyau da mutuntaka. Duk da shahararsa bai kasance mai girman kai ba, kuma ya kasance abin ƙauna ga magoya baya a duniya baki ɗaya. Yawancin ‘yan wasa na zamani suna ambatonsa a matsayin abin koyi saboda jajircewa da biyayyarsa ga wasa.<ref>{{cite news|title=Tributes paid to Eusebio|url=https://www.bbc.com/sport|publisher=BBC Sport}}</ref>
Bayan ya fara tsufa da fama da raunuka, Eusébio ya bar Benfica a shekarar 1975 sannan ya yi wasa a wasu ƙungiyoyi a ƙasashen da kuma. Duk da cewa ya rage ƙarfi a lokacin, har yanzu yana nuna basira da ƙwarewa a duk inda ya taka leda.<ref>{{cite web|title=Late career of Eusebio|url=https://www.nasljerseys.com|publisher=NASL Jerseys}}</ref>
Bayan ritayarsa daga wasa, Eusébio ya ci gaba da kasancewa jakada na ƙwallon ƙafa musamman ga Benfica da tawagar ƙasar Fotigal. Yakan halarci manyan gasa da bukukuwa na ƙwallon ƙafa a matsayin baƙo na musamman. Haka kuma ya taimaka wajen bunƙasa matasa masu sha’awar ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web|title=Eusebio ambassador role|url=https://www.uefa.com|publisher=UEFA}}</ref>
A ranar 5 ga Janairu 2014 Eusébio ya rasu a Lisbon sakamakon bugun zuciya yana da shekaru 71. Rasuwarsa ta jawo alhini sosai a duniya, inda shugabanni, ‘yan wasa da magoya baya suka yi ta aika saƙonnin ta’aziyya. Gwamnatin Fotigal ta ayyana zaman makoki na ƙasa domin girmama shi.<ref>{{cite news|title=Portugal mourns Eusebio|url=https://www.reuters.com|publisher=Reuters}}</ref>
Ana kallon Eusébio a matsayin ɗaya daga cikin mafiya tasiri a tarihin ƙwallon ƙafa na Afirka da Turai. Duk da cewa ya wakilci Fotigal, asalinsa daga Mozambique ya sa Afirka ma tana alfahari da shi. Har yau ana tunawa da shi saboda ƙwarewarsa, yawan ƙwallaye da kuma gudummawar da ya bayar wajen bunƙasa wasan ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web|title=Eusebio legacy|url=https://www.fifa.com|publisher=FIFA}}</ref>
== Nasarori ==
=== Benfica ===
* Gasar Firimiya ta Fotigal: 1960–61, 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1966–67, 1967–68, 1968–69, 1970–71, 1971–72, 1972–73, 1974–75
* Kofin Turai: 1961–62
* Kofin Fotigal: 1961–62, 1963–64, 1968–69, 1969–70, 1971–72
=== Na Kai ===
* Ballon d'Or: 1965
* Mai yawan cin ƙwallaye a kofin duniya: 1966
* Golden Boot na Turai: 1968, 1973
* FIFA 100
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
mdxhlrl3idj6sj5ndxa03kqmrgi1nf9
Rui Costa
0
149740
831800
2026-05-07T13:19:34Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Rui Costa 2019 (quadrado).png|thumb]]
831800
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Rui Costa 2019 (quadrado).png|thumb]]
pwwsfcq7fxvktru9988sebkdghwttxz
831801
831800
2026-05-07T13:21:22Z
Saad Nuhu
43323
831801
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Rui Costa 2019 (quadrado).png|thumb]]
{{Databox dan kwallon kafa
| suna = Rui Costa
| hoto = Rui Costa 2019.jpg
| cikakken_suna = Rui Manuel César Costa
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|3|29}}
| wurin_haihuwa = Amadora, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan tsakiya mai kai hari
| kungiyar_yanzu = Mai gudanarwa
| matasa_shekaru1 = 1982–1990
| matasa_kungiya1 = Benfica
| shekaru1 = 1990–1994
| kungiya1 = Benfica
| wasanni1 = 94
| kwallaye1 = 13
| shekaru2 = 1994–2001
| kungiya2 = Fiorentina
| wasanni2 = 215
| kwallaye2 = 38
| shekaru3 = 2001–2006
| kungiya3 = AC Milan
| wasanni3 = 124
| kwallaye3 = 4
| shekaru4 = 2006–2008
| kungiya4 = Benfica
| wasanni4 = 49
| kwallaye4 = 3
| jimillar_wasanni = 482
| jimillar_kwallaye = 58
| shekarun_kasa1 = 1991
| tawagar_kasa1 = Portugal U20
| wasannin_kasa1 = 12
| kwallayen_kasa1 = 8
| shekarun_kasa2 = 1993–2004
| tawagar_kasa2 = Portugal
| wasannin_kasa2 = 94
| kwallayen_kasa2 = 26
}}
'''Rui Manuel César Costa''' (an haife shi ranar 29 ga Maris, 1972), wanda aka fi sani da '''Rui Costa''', tsohon dan kwallon kafa ne daga kasar Portugal wanda ya shahara wajen taka rawa a matsayin dan wasan tsakiya mai kai hari. Ana daukarsa a matsayin daya daga cikin fitattun ‘yan wasan Portugal na zamaninsa saboda kwarewarsa wajen bayar da kwallo, hangen nesa a fili da kuma iya kirkirar damar cin kwallo ga abokan wasansa.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174850/index.html|title=Rui Costa – FIFA Profile|publisher=FIFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Rui Costa ya fara taka kwallo tun yana karami a makarantar koyon wasan kwallon kafa ta kungiyar Benfica. Ya shiga makarantar horaswar kungiyar tun yana yaro, inda malamai suka lura da basirarsa wajen sarrafa kwallo da kirkirar wasa. Bayan shekaru yana koyon wasa a matakin matasa, ya samu damar shiga babbar kungiyar Benfica a shekarar 1990.<ref>{{cite web|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/club/history/legends/rui-costa|title=Rui Costa - Benfica Legend|publisher=SL Benfica|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A Benfica, Rui Costa ya zama daya daga cikin fitattun matasa masu tasowa a kasar Portugal. Salon wasansa ya ja hankalin masu kallo saboda yadda yake sarrafa kwallo cikin nutsuwa da kuma bayar da dogayen passes masu anfani. A cikin shekaru kadan ya zama muhimmin dan wasa a kungiyar, inda ya taimaka wajen samun nasarori a gasar cikin gida.<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/rui-costa/profil/spieler/5777|title=Rui Costa Career Statistics|publisher=Transfermarkt|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 1994, Rui Costa ya koma kungiyar Fiorentina ta kasar Italiya. Wannan canji ya zama babban mataki a rayuwarsa ta kwallon kafa saboda gasar Serie A a lokacin tana daga cikin mafi karfi a duniya. A Fiorentina ya kafa kyakkyawar alaka da fitaccen dan wasa Gabriel Batistuta, inda hadin kansu ya taimaka wajen kara karfin kungiyar sosai.<ref>{{cite web|url=https://www.acffiorentina.com/en/club/legend/rui-costa|title=Rui Costa at Fiorentina|publisher=ACF Fiorentina|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Lokacin da yake Fiorentina, Rui Costa ya taimaka wa kungiyar lashe Coppa Italia da kuma Supercoppa Italiana. Magoya bayan kungiyar sun kasance suna kaunarsa saboda biyayyarsa da kuma yadda yake taka leda cikin nishadi. Har yanzu ana daukarsa daya daga cikin gwarazan kungiyar duk da cewa ya shafe shekaru kadan idan aka kwatanta da wasu fitattun ‘yan wasan kungiyar.<ref>{{cite web|url=https://www.legaseriea.it/en/coppa-italia/history|title=Coppa Italia History|publisher=Lega Serie A|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2001, Rui Costa ya koma kungiyar AC Milan a ciniki mai tsada sosai a lokacin. A Milan ya buga tare da manyan taurari irin su Paolo Maldini, Andrea Pirlo, Clarence Seedorf da Andriy Shevchenko. Duk da cewa ya samu kalubale wajen samun matsayi na dindindin a wasu lokuta, ya taka muhimmiyar rawa wajen nasarorin da kungiyar ta samu.<ref>{{cite web|url=https://www.acmilan.com/en/club/legends/players/rui-costa|title=Rui Costa Biography|publisher=AC Milan|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Rui Costa ya taimaka wa AC Milan wajen lashe gasar UEFA Champions League ta shekarar 2002–03. Haka kuma kungiyar ta lashe Serie A a kakar 2003–04. Kwarewarsa wajen tsara wasa daga tsakiya ta taimaka wajen karfafa kungiyar a lokuta masu muhimmanci.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/seasons/2003/|title=2002/03 UEFA Champions League|publisher=UEFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A matakin tawagar kasa, Rui Costa ya wakilci Portugal tsawon shekaru masu yawa. Ya fara haskawa sosai ne bayan Portugal ta lashe gasar FIFA World Youth Championship ta shekarar 1991 tare da wasu matasan ‘yan wasa masu hazaka. Wannan rukuni na ‘yan wasa daga baya aka fi sani da “Golden Generation” na Portugal.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=Portugal 1991 FIFA World Youth Championship|publisher=FIFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Rui Costa ya wakilci Portugal a manyan gasa da dama ciki har da UEFA Euro 1996, Euro 2000 da Euro 2004. A gasar Euro 2000 ya taka rawar gani sosai, inda Portugal ta kai wasan kusa da na karshe. Ana tuna shi saboda iya sarrafa wasan tsakiya da bayar da passes masu karya garkuwar abokan hamayya.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/players/26870--rui-costa/|title=Rui Costa - UEFA Euro Profile|publisher=UEFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Bayan ya yi ritaya daga buga kwallo a shekarar 2008, Rui Costa ya ci gaba da aiki a harkar kwallon kafa ta fuskar gudanarwa. Ya koma Benfica inda ya rike mukamai daban-daban a bangaren shugabanci da gudanar da harkokin wasanni. Daga baya ya zama shugaban kungiyar Benfica, daya daga cikin manyan kungiyoyi mafi tarihi a Portugal.<ref>{{cite web|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/club/president|title=Benfica President|publisher=SL Benfica|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Masana kwallon kafa da dama suna kallon Rui Costa a matsayin daya daga cikin mafi kwarewa wajen bayar da taimakon kwallaye a zamaninsa. Salon wasansa ya kasance mai cike da kirkira, nutsuwa da fasaha. Duk da cewa bai fiye cin kwallaye ba, ya shahara wajen taimaka wa abokan wasansa su samu damar cin kwallo cikin sauki.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Rui-Costa|title=Rui Costa Biography|publisher=Britannica|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Rui Costa a garin Amadora dake kasar Portugal. Tun yana yaro yake sha’awar wasan kwallon kafa, kuma iyayensa sun taimaka masa wajen bunkasa wannan baiwa. Yana daga cikin yara masu tasowa da suka samu horo mai kyau a makarantar Benfica, wanda hakan ya taimaka wajen zama daya daga cikin fitattun ‘yan wasan Portugal daga baya.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2003/may/23/championsleague1|title=Rui Costa Career Story|publisher=The Guardian|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Salon wasa ==
Rui Costa ya shahara da iya rarraba kwallo, hangen nesa da kirkirar dama daga tsakiya. Ya kasance dan wasa mai iya amfani da kafafunsa biyu wajen bayar da passes masu kyau. Haka kuma yana da kwarewa wajen bugun fanareti da bugun daga kai sai mai tsaron gida.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/rui-costa-one-of-portugals-finest-playmakers/blt123456789|title=Rui Costa and his Playmaking Style|publisher=Goal|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Nasarori ==
=== Fiorentina ===
* Coppa Italia: 1995–96, 2000–01
* Supercoppa Italiana: 1996
=== AC Milan ===
* Serie A: 2003–04
* UEFA Champions League: 2002–03
* Coppa Italia: 2002–03
* UEFA Super Cup: 2003
=== Portugal U20 ===
* FIFA World Youth Championship: 1991
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.fifa.com FIFA Profile]
* [https://www.uefa.com UEFA Profile]
{{DEFAULTSORT:Costa, Rui}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Yan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Yan wasan Benfica]]
[[Category:Yan wasan Fiorentina]]
[[Category:Yan wasan AC Milan]]
[[Category:Masu tsakiya]]
9pb6n5bilibtrp94puel4bxgg5gttib
Gerald Alders
0
149741
831809
2026-05-07T13:33:56Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1338891055|Gerald Alders]]"
831809
wikitext
text/x-wiki
'''Gerald Alders''' (an haife shi a ranar 7 ga Mayu 2005) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na dama]] a kulob ɗin Eredivisie Telstar, wanda aka aro daga Ajax .
== Sana'a ==
Alders, wanda ya fito daga ƙungiyar Sporting Martinus, ya shiga ƙungiyar matasa ta Ajax a shekarar 2014. Yana aiki a ƙungiyar matasa, an ɗaukaka shi zuwa Jong Ajax a ƙungiyar Eerste a shekarar 2023. A ranar 28 ga Yuli, 2024, ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko da Ajax har zuwa 2026. [1] A watan Janairun 2025, ya fara horo tare da babbar ƙungiyar Ajax. [2] Shi ne ya fara ƙungiyar da za ta fafata da Ajax a wasan UEFA Europa League da FK RFS a ranar 22 ga Janairun 2025. [3]
A ranar 4 ga Fabrairu 2025, Twente ta ba Alders aro. <ref>{{Cite web |date=4 February 2025 |title=Gerald Alders op huurbasis naar FC Twente |trans-title=Gerald Alders on loan to FC Twente |url=https://fctwente.nl/nieuws/gerald-alders-op-huurbasis-naar-fc-twente |access-date=6 February 2025 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref>
A ranar 3 ga Fabrairu 2026, an tura Alders aro na tsawon watanni shida zuwa kulob din Eredivisie Telstar . <ref>{{Cite web |date=3 February 2026 |title=Telstar verwelkomt Gerald Alders |trans-title=Telstar welcomes Gerald Alders |url=https://sctelstar.nl/nieuws/telstar-verwelkomt-gerald-alders |access-date=3 February 2026 |website=SC Telstar |language=nl}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haifi Alders a Netherlands ga mahaifin Holland kuma mahaifiyarsa 'yar Namibia. A watan Oktoba na 2023, an kira shi zuwa ga 'yan wasan ƙasa da ƙasa na Netherlands 'yan ƙasa da shekara 19 don buga wasannin sada zumunci. <ref>{{Cite web |date=13 October 2023 |title=Alders en Agougil winnen met Oranje O19 van Zwitserland; Setford en Jermoumi verliezen |url=https://www.ajaxshowtime.com/bijzaken-en-geruchten/alders-en-agougil-winnen-met-oranje-o19-van-zwitserland-setford-en-jermoumi-verliezen |website=Ajax Showtime}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 8 February 2026}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="4" | Jong Ajax
| 2023–24
| Eerste Division
| 16
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 16
| 0
|-
| 2024–25
| Eerste Division
| 23
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 23
| 0
|-
| 2025–26
| Eerste Division
| 10
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 10
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 49
! 0
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 49
! 0
|-
| rowspan="3" | Ajax
| 2024–25
| Eredivisie
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
|-
| 2025–26
| Eredivisie
| 3
| 0
| 1
| 0
| 1 {{Efn|Appearances in [[UEFA Champions League]]}}
| 0
| 5
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 3
! 0
! 1
! 0
! 1
! 0
! 5
! 0
|-
| Twente (rance)
| 2024–25
| Eredivisie
| 3
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 3
| 0
|-
| Telstar (rance)
| 2025–26
| Eredivisie
| 1
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 2
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 56
! 0
! 2
! 0
! 1
! 0
! 59
! 0
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2005]]
2v9ngwsuitfsuyrtc5s5jdn56lax0lt
831811
831809
2026-05-07T13:34:30Z
Sardeeq
39275
831811
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gerald Alders''' (an haife shi a ranar 7 ga Mayu 2005) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na dama]] a kulob ɗin Eredivisie Telstar, wanda aka aro daga Ajax .
== Sana'a ==
Alders, wanda ya fito daga ƙungiyar Sporting Martinus, ya shiga ƙungiyar matasa ta Ajax a shekarar 2014. Yana aiki a ƙungiyar matasa, an ɗaukaka shi zuwa Jong Ajax a ƙungiyar Eerste a shekarar 2023. A ranar 28 ga Yuli, 2024, ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko da Ajax har zuwa 2026. [1] A watan Janairun 2025, ya fara horo tare da babbar ƙungiyar Ajax. [2] Shi ne ya fara ƙungiyar da za ta fafata da Ajax a wasan UEFA Europa League da FK RFS a ranar 22 ga Janairun 2025. [3]
A ranar 4 ga Fabrairu 2025, Twente ta ba Alders aro. <ref>{{Cite web |date=4 February 2025 |title=Gerald Alders op huurbasis naar FC Twente |trans-title=Gerald Alders on loan to FC Twente |url=https://fctwente.nl/nieuws/gerald-alders-op-huurbasis-naar-fc-twente |access-date=6 February 2025 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref>
A ranar 3 ga Fabrairu 2026, an tura Alders aro na tsawon watanni shida zuwa kulob din Eredivisie Telstar . <ref>{{Cite web |date=3 February 2026 |title=Telstar verwelkomt Gerald Alders |trans-title=Telstar welcomes Gerald Alders |url=https://sctelstar.nl/nieuws/telstar-verwelkomt-gerald-alders |access-date=3 February 2026 |website=SC Telstar |language=nl}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haifi Alders a Netherlands ga mahaifin Holland kuma mahaifiyarsa 'yar Namibia. A watan Oktoba na 2023, an kira shi zuwa ga 'yan wasan ƙasa da ƙasa na Netherlands 'yan ƙasa da shekara 19 don buga wasannin sada zumunci. <ref>{{Cite web |date=13 October 2023 |title=Alders en Agougil winnen met Oranje O19 van Zwitserland; Setford en Jermoumi verliezen |url=https://www.ajaxshowtime.com/bijzaken-en-geruchten/alders-en-agougil-winnen-met-oranje-o19-van-zwitserland-setford-en-jermoumi-verliezen |website=Ajax Showtime}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 8 February 2026}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="4" | Jong Ajax
| 2023–24
| Eerste Division
| 16
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 16
| 0
|-
| 2024–25
| Eerste Division
| 23
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 23
| 0
|-
| 2025–26
| Eerste Division
| 10
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 10
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 49
! 0
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 49
! 0
|-
| rowspan="3" | Ajax
| 2024–25
| Eredivisie
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
|-
| 2025–26
| Eredivisie
| 3
| 0
| 1
| 0
| 1 {{Efn|Appearances in [[UEFA Champions League]]}}
| 0
| 5
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 3
! 0
! 1
! 0
! 1
! 0
! 5
! 0
|-
| Twente (rance)
| 2024–25
| Eredivisie
| 3
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 3
| 0
|-
| Telstar (rance)
| 2025–26
| Eredivisie
| 1
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 2
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 56
! 0
! 2
! 0
! 1
! 0
! 59
! 0
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2005]]
28wmubefawkgtn7yup8aer3ifhaj6nz
Norbert Alblas
0
149742
831819
2026-05-07T13:37:02Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350514476|Norbert Alblas]]"
831819
wikitext
text/x-wiki
'''Norbert Albas''' (an haife shi a ranar 12 ga Disamba 1994) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
A ranar 8 ga Agusta 2013, Albas ya sanya hannu kan kwantiragin shekara ɗaya da Ajax, tare da zaɓin tsawaita shekara ɗaya. [1] Ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax a wasan Eerste Divisie da Fortuna Sittard a ranar 16 ga Agusta 2014. [2] A ranar 27 ga Oktoba 2014, kwana ɗaya kafin wasan Kofin KNVB da SV Urk, manajan Ajax Frank de Boer ya sanar da cewa Albas yana cikin tawagar farko ta wasan. Wannan shine karo na farko da Albas ya shiga cikin ƙungiyar farko. [3]
A wasan da suka yi da RKC Waalwijk na Jong Ajax, an tilasta wa Albas barin filin wasa bayan ya ji rauni a gabansa, wanda hakan ke nufin cewa ba zai buga wasa ba har tsawon 2015. <ref>{{Cite web |last=Opdam |first=Niels |date=22 January 2019 |title=Alblas negen tot twaalf maanden aan de kant |url=https://www.ajaxshowtime.com/voetbalnieuws/alblas-negen-tot-twaalf-maanden-aan-de-kant |website=Ajax Showtime |language=nl}}</ref> Duk da raunin da ya samu, Ajax ta cimma yarjejeniya da Albas a karshen watan Mayu na 2015 game da tsawaita kwantiraginsa. Kwantiraginsa, wanda ya kare har zuwa 30 ga Yuni 2015, an tsawaita shi na tsawon kakar wasa daya. Bayan watanni 14 na rauni, ya dawo wasa a farkon watan Fabrairu na 2016 a wasan sada zumunta tsakanin Jong Ajax da Ajax Amateur wanda ya ƙare da kunnen doki 3-3. <ref>{{Cite web |last=Raalte |first=Sam van |date=2 February 2016 |title=Dolberg op dreef voor Jong Ajax in oefenduel |url=https://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/dolberg-op-dreef-voor-jong-ajax-in-oefenduel |website=Ajax Showtime |language=nl}}</ref> Dawowarsa a hukumance zuwa filin wasa ta zo a makare - galibi saboda mai tsaron gida na uku [[André Onana]] galibi ana fifita shi a matsayin wanda zai fara wasa da Jong Ajax - a ranar 19 ga Agusta 2016. A wannan ranar, Jong Ajax ya buga wasan gida da Den Bosch, inda Albalas shine kyaftin din kungiyar . <ref>{{Cite web |title=Ajax II vs. Den Bosch - 19 August 2016 |url=https://int.soccerway.com/matches/2016/08/19/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/fc-den-bosch/2240584/ |access-date=3 September 2021 |website=Soccerway}}</ref> A watan Janairun 2017 aka sanar da cewa mai tsaron gida [[Tim Krul]], a wancan lokacin yana aro tare da Ajax, zai tafi AZ . Sakamakon haka, Albas ya zama mai tsaron gida na uku a cikin ƙungiyar farko ta Ajax. A kakar wasa ta 2017-18, Albas ya lashe gasar Eerste Divisie tare da Jong Ajax. Bayan haka, kwangilarsa ta ƙare kuma ya bar ƙungiyar. <ref>{{Cite web |last=Zwagerman |first=Thijs |date=28 April 2018 |title=Alblas verlaat Ajax na zeven jaar |url=https://www.ajaxshowtime.com/bijzaken-en-geruchten/alblas-verlaat-ajax-na-zeven-jaar |website=Ajax Showtime |language=nl}}</ref>
=== NEC ===
A ranar 7 ga Agusta 2018, Albas ya sanya hannu kan kwangila da NEC Nijmegen na tsawon kakar wasa biyu tare da zaɓin ƙarin kakar wasa biyu. <ref>{{Cite web |date=7 August 2018 |title=N.E.C. bindt doelman Norbert Alblas |url=https://www.nec-nijmegen.nl/nieuws/artikel/n.e.c.-bindt-doelman-norbert-alblas-.htm |website=nec-nijmegen.nl |language=nl-NL}}</ref> Ya fara buga wa kulob din wasa a ranar 31 ga Agusta a wasan da suka yi nasara da ci 1-0 a gida da Dordrecht . A ranar 28 ga Satumba 2018, Albas ya ji rauni a gwiwarsa a wasan lig a Eerste Divisie a gida da Go Ahead Eagles kuma Marco van Duin ya maye gurbinsa. Ya ci gaba da atisaye a watan Janairun 2019 amma ya ji rauni a jijiyar cruciate bayan mako guda. <ref>{{Cite web |date=22 January 2019 |title=Opnieuw kruisband blessure voor Norbert Alblas |url=https://fckruisband.nl/opnieuw-kruisband-blessure-voor-norbert-alblas/ |website=FC Kruisband |language=nl}}</ref> Albas bai sake bugawa NEC wasa ba kuma lokacin da kulob din bai yi amfani da zabin a kwangilarsa ba, kwantiraginsa zai kare a tsakiyar 2020. A ranar 16 ga Yuni, ya sanya hannu kan sabuwar kwantiragi ta shekara daya tare da zabin wani kakar wasa. <ref>{{Cite web |date=16 June 2020 |title=N.E.C. en Norbert Alblas verlengen samenwerking met één seizoen |url=https://www.nec-nijmegen.nl/nieuws/artikel/n.e.c.-en-norbert-alblas-verlengen-samenwerking-met-een-seizoen.htm |website=nec-nijmegen.nl |language=nl-NL}}</ref> Albas ya fara kakar wasa ta 2020-21 a matsayin mai tsaron gida na farko, don goyon bayan Mattijs Branderhorst . A tsakiyar kakar wasa, Albas ya sake zama mai tsaron gida na biyu bayan wasu kurakurai. A ranar 23 ga Mayu 2021, Albas ya sami ci gaba tare da NEC zuwa Eredivisie, ta hanyar doke NAC Breda 2-1 a wasan karshe na wasannin share fage.
=== BABBAN Oss ===
Bayan ya buga wasanni uku a NEC, Albas ya sanya hannu da TOP Oss a ranar 25 ga Yuni 2021. Ya fara buga wasa a ranar 6 ga Agusta, inda ya ci gaba da kasancewa a shirye a wasan da suka doke Excelsior da ci 1-0 a waje. <ref>{{Cite web |title=Excelsior vs. TOP Oss – 6 August 2021 – Soccerway |url=https://int.soccerway.com/matches/2021/08/06/netherlands/eerste-divisie/sbv-excelsior/bvo-top-oss/3512779/ |access-date=15 December 2021 |website=int.soccerway.com}}</ref>
=== Excelsior ===
A ranar 31 ga Agusta 2022, Albas ya sanya hannu kan kwantiragin kakar wasa ɗaya da ƙungiyar Excelsior ta Eredivisie da aka ɗaukaka kwanan nan. <ref>{{Cite web |date=31 August 2022 |title=DOELMAN NORBERT ALBLAS TEKENT CONTRACT BIJ EXCELSIOR |url=https://excelsiorrotterdam.nl/2022/08/doelman-norbert-alblas-tekent-contract-bij-excelsior/ |access-date=31 August 2022 |publisher=Excelsior |language=nl}}</ref> An naɗa shi a matsayin mai tsaron gida na baya don fara wasa Stijn van Gassel a kakar wasa ta 2022–23 . Ya fara buga wa Excelsior wasa a ranar 19 ga Oktoba a wasan da suka yi nasara da ci 5-1 a gasar cin kofin KNVB da MVV Maastricht . <ref>{{Cite web |date=18 October 2022 |title=Norbert Alblas gaat debuteren in het doel van Excelsior |url=https://excelsiorrotterdam.nl/2022/10/norbert-alblas-gaat-debuteren-in-het-doel-van-excelsior/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203090157/https://excelsiorrotterdam.nl/2022/10/norbert-alblas-gaat-debuteren-in-het-doel-van-excelsior/ |archive-date=3 December 2022 |access-date=3 December 2022 |website=Excelsior Rotterdam |language=nl}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 19 October 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta hanyar kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="6" | Jong Ajax
| 2013–14
| Eerste Division
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
| 2014–15
| Eerste Division
| 8
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 8
| 0
|-
| [[2015–16 Jong Ajax season|2015–16]]
| Eerste Division
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
| [[2016–17 Jong Ajax season|2016–17]]
| Eerste Division
| 22
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 22
| 0
|-
| [[2017–18 Jong Ajax season|2017–18]]
| Eerste Division
| 13
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 13
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 43
! 0
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 43
! 0
|-
| rowspan="4" | NEC
| 2018–19
| Eerste Division
| 5
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 6
| 0
|-
| 2019–20
| Eerste Division
| 0
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
| 2020–21
| Eerste Division
| 22
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 22
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 27
! 0
! 1
! 0
! 0
! 0
! 28
! 0
|-
| rowspan="3" | BABBAN Oss
| 2021–22
| Eerste Division
| 35
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 36
| 0
|-
| 2022–23
| Eerste Division
| 3
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 3
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 38
! 0
! 1
! 0
! colspan="2" | —
! 39
! 0
|-
| Excelsior
| 2022–23
| Eredivisie
| 0
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 1
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 108
! 0
! 3
! 0
! 0
! 0
! 111
! 0
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1994]]
b5w0zkhtm6e8c1ksdp0kqjvfpuv2nwi
831821
831819
2026-05-07T13:37:23Z
Sardeeq
39275
831821
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Norbert Albas''' (an haife shi a ranar 12 ga Disamba 1994) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
A ranar 8 ga Agusta 2013, Albas ya sanya hannu kan kwantiragin shekara ɗaya da Ajax, tare da zaɓin tsawaita shekara ɗaya. [1] Ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax a wasan Eerste Divisie da Fortuna Sittard a ranar 16 ga Agusta 2014. [2] A ranar 27 ga Oktoba 2014, kwana ɗaya kafin wasan Kofin KNVB da SV Urk, manajan Ajax Frank de Boer ya sanar da cewa Albas yana cikin tawagar farko ta wasan. Wannan shine karo na farko da Albas ya shiga cikin ƙungiyar farko. [3]
A wasan da suka yi da RKC Waalwijk na Jong Ajax, an tilasta wa Albas barin filin wasa bayan ya ji rauni a gabansa, wanda hakan ke nufin cewa ba zai buga wasa ba har tsawon 2015. <ref>{{Cite web |last=Opdam |first=Niels |date=22 January 2019 |title=Alblas negen tot twaalf maanden aan de kant |url=https://www.ajaxshowtime.com/voetbalnieuws/alblas-negen-tot-twaalf-maanden-aan-de-kant |website=Ajax Showtime |language=nl}}</ref> Duk da raunin da ya samu, Ajax ta cimma yarjejeniya da Albas a karshen watan Mayu na 2015 game da tsawaita kwantiraginsa. Kwantiraginsa, wanda ya kare har zuwa 30 ga Yuni 2015, an tsawaita shi na tsawon kakar wasa daya. Bayan watanni 14 na rauni, ya dawo wasa a farkon watan Fabrairu na 2016 a wasan sada zumunta tsakanin Jong Ajax da Ajax Amateur wanda ya ƙare da kunnen doki 3-3. <ref>{{Cite web |last=Raalte |first=Sam van |date=2 February 2016 |title=Dolberg op dreef voor Jong Ajax in oefenduel |url=https://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/dolberg-op-dreef-voor-jong-ajax-in-oefenduel |website=Ajax Showtime |language=nl}}</ref> Dawowarsa a hukumance zuwa filin wasa ta zo a makare - galibi saboda mai tsaron gida na uku [[André Onana]] galibi ana fifita shi a matsayin wanda zai fara wasa da Jong Ajax - a ranar 19 ga Agusta 2016. A wannan ranar, Jong Ajax ya buga wasan gida da Den Bosch, inda Albalas shine kyaftin din kungiyar . <ref>{{Cite web |title=Ajax II vs. Den Bosch - 19 August 2016 |url=https://int.soccerway.com/matches/2016/08/19/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/fc-den-bosch/2240584/ |access-date=3 September 2021 |website=Soccerway}}</ref> A watan Janairun 2017 aka sanar da cewa mai tsaron gida [[Tim Krul]], a wancan lokacin yana aro tare da Ajax, zai tafi AZ . Sakamakon haka, Albas ya zama mai tsaron gida na uku a cikin ƙungiyar farko ta Ajax. A kakar wasa ta 2017-18, Albas ya lashe gasar Eerste Divisie tare da Jong Ajax. Bayan haka, kwangilarsa ta ƙare kuma ya bar ƙungiyar. <ref>{{Cite web |last=Zwagerman |first=Thijs |date=28 April 2018 |title=Alblas verlaat Ajax na zeven jaar |url=https://www.ajaxshowtime.com/bijzaken-en-geruchten/alblas-verlaat-ajax-na-zeven-jaar |website=Ajax Showtime |language=nl}}</ref>
=== NEC ===
A ranar 7 ga Agusta 2018, Albas ya sanya hannu kan kwangila da NEC Nijmegen na tsawon kakar wasa biyu tare da zaɓin ƙarin kakar wasa biyu. <ref>{{Cite web |date=7 August 2018 |title=N.E.C. bindt doelman Norbert Alblas |url=https://www.nec-nijmegen.nl/nieuws/artikel/n.e.c.-bindt-doelman-norbert-alblas-.htm |website=nec-nijmegen.nl |language=nl-NL}}</ref> Ya fara buga wa kulob din wasa a ranar 31 ga Agusta a wasan da suka yi nasara da ci 1-0 a gida da Dordrecht . A ranar 28 ga Satumba 2018, Albas ya ji rauni a gwiwarsa a wasan lig a Eerste Divisie a gida da Go Ahead Eagles kuma Marco van Duin ya maye gurbinsa. Ya ci gaba da atisaye a watan Janairun 2019 amma ya ji rauni a jijiyar cruciate bayan mako guda. <ref>{{Cite web |date=22 January 2019 |title=Opnieuw kruisband blessure voor Norbert Alblas |url=https://fckruisband.nl/opnieuw-kruisband-blessure-voor-norbert-alblas/ |website=FC Kruisband |language=nl}}</ref> Albas bai sake bugawa NEC wasa ba kuma lokacin da kulob din bai yi amfani da zabin a kwangilarsa ba, kwantiraginsa zai kare a tsakiyar 2020. A ranar 16 ga Yuni, ya sanya hannu kan sabuwar kwantiragi ta shekara daya tare da zabin wani kakar wasa. <ref>{{Cite web |date=16 June 2020 |title=N.E.C. en Norbert Alblas verlengen samenwerking met één seizoen |url=https://www.nec-nijmegen.nl/nieuws/artikel/n.e.c.-en-norbert-alblas-verlengen-samenwerking-met-een-seizoen.htm |website=nec-nijmegen.nl |language=nl-NL}}</ref> Albas ya fara kakar wasa ta 2020-21 a matsayin mai tsaron gida na farko, don goyon bayan Mattijs Branderhorst . A tsakiyar kakar wasa, Albas ya sake zama mai tsaron gida na biyu bayan wasu kurakurai. A ranar 23 ga Mayu 2021, Albas ya sami ci gaba tare da NEC zuwa Eredivisie, ta hanyar doke NAC Breda 2-1 a wasan karshe na wasannin share fage.
=== BABBAN Oss ===
Bayan ya buga wasanni uku a NEC, Albas ya sanya hannu da TOP Oss a ranar 25 ga Yuni 2021. Ya fara buga wasa a ranar 6 ga Agusta, inda ya ci gaba da kasancewa a shirye a wasan da suka doke Excelsior da ci 1-0 a waje. <ref>{{Cite web |title=Excelsior vs. TOP Oss – 6 August 2021 – Soccerway |url=https://int.soccerway.com/matches/2021/08/06/netherlands/eerste-divisie/sbv-excelsior/bvo-top-oss/3512779/ |access-date=15 December 2021 |website=int.soccerway.com}}</ref>
=== Excelsior ===
A ranar 31 ga Agusta 2022, Albas ya sanya hannu kan kwantiragin kakar wasa ɗaya da ƙungiyar Excelsior ta Eredivisie da aka ɗaukaka kwanan nan. <ref>{{Cite web |date=31 August 2022 |title=DOELMAN NORBERT ALBLAS TEKENT CONTRACT BIJ EXCELSIOR |url=https://excelsiorrotterdam.nl/2022/08/doelman-norbert-alblas-tekent-contract-bij-excelsior/ |access-date=31 August 2022 |publisher=Excelsior |language=nl}}</ref> An naɗa shi a matsayin mai tsaron gida na baya don fara wasa Stijn van Gassel a kakar wasa ta 2022–23 . Ya fara buga wa Excelsior wasa a ranar 19 ga Oktoba a wasan da suka yi nasara da ci 5-1 a gasar cin kofin KNVB da MVV Maastricht . <ref>{{Cite web |date=18 October 2022 |title=Norbert Alblas gaat debuteren in het doel van Excelsior |url=https://excelsiorrotterdam.nl/2022/10/norbert-alblas-gaat-debuteren-in-het-doel-van-excelsior/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203090157/https://excelsiorrotterdam.nl/2022/10/norbert-alblas-gaat-debuteren-in-het-doel-van-excelsior/ |archive-date=3 December 2022 |access-date=3 December 2022 |website=Excelsior Rotterdam |language=nl}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 19 October 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta hanyar kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="6" | Jong Ajax
| 2013–14
| Eerste Division
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
| 2014–15
| Eerste Division
| 8
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 8
| 0
|-
| [[2015–16 Jong Ajax season|2015–16]]
| Eerste Division
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
| [[2016–17 Jong Ajax season|2016–17]]
| Eerste Division
| 22
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 22
| 0
|-
| [[2017–18 Jong Ajax season|2017–18]]
| Eerste Division
| 13
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 13
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 43
! 0
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 43
! 0
|-
| rowspan="4" | NEC
| 2018–19
| Eerste Division
| 5
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 6
| 0
|-
| 2019–20
| Eerste Division
| 0
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
| 2020–21
| Eerste Division
| 22
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 22
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 27
! 0
! 1
! 0
! 0
! 0
! 28
! 0
|-
| rowspan="3" | BABBAN Oss
| 2021–22
| Eerste Division
| 35
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 36
| 0
|-
| 2022–23
| Eerste Division
| 3
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 3
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 38
! 0
! 1
! 0
! colspan="2" | —
! 39
! 0
|-
| Excelsior
| 2022–23
| Eredivisie
| 0
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 1
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 108
! 0
! 3
! 0
! 0
! 0
! 111
! 0
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1994]]
dzx6tqomqqn8aipz59v3bzswtxju75i
Joost van Aken
0
149743
831826
2026-05-07T13:38:41Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1300870284|Joost van Aken]]"
831826
wikitext
text/x-wiki
'''Joost Maurits van Aken''' (an haife shi a ranar 13 ga Mayu 1994) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] . Ya fara aikinsa na babban ɗan wasa a [[SC Heerenveen]], kuma ya buga wa Sheffield Wednesday, VfL Osnabrück da Zulte Waregem . A ƙasashen duniya, ya buga wa Netherlands 'yan ƙasa da shekara 21 .
== Sana'a ==
=== SC Heerenveen ===
Van Aken ya fara bugawa SC Heerenveen wasa a ranar 16 ga Fabrairu, 2014 a wasan da suka fafata da zakarun AFC Ajax na wancan lokacin. Bayan watanni biyu, van Aken ya zura kwallonsa ta farko a kungiyar a wasan da suka fafata da Go Ahead Eagles .
A watan Yunin 2015, van Aken ya sanya hannu kan sabuwar kwantiragi ta shekaru uku wadda za ta kare har zuwa 2018. <ref>{{Cite web |title=Joost van Aken extends contract at SC Heerenveen |url=http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/joost-van-aken-verlengt-contract-bij-sc-heerenveen/10 |access-date=30 August 2017 |website=SC Heerenveen |publisher=SC Heerenveen}}</ref> Ya ci gaba da buga wasanni 92 a kungiyar a dukkan gasannin, inda ya zura kwallaye uku.
=== Sheffield Laraba ===
A ranar 30 ga Agusta 2017, Sheffield Wednesday ta sanar da cewa ta sayi van Aken daga ƙungiyar Eredevisie [[SC Heerenveen|ta SC Heerenveen]] kan kuɗin da ba a bayyana ba a kwangilar shekaru huɗu. <ref>{{Cite web |title=First interview with Joost van Aken |url=https://www.swfc.co.uk/news/2017/august/watch-first-interview-with-joost-van-aken/ |access-date=30 August 2017 |website=Sheffield Wednesday F.C. |publisher=Sheffield Wednesday F.C.}}</ref> An ba shi rigar lamba 4. <ref>{{Cite web |title=Owls land Dutch defender |url=https://www.swfc.co.uk/news/2017/august/owls-land-dutch-defender/ |access-date=30 August 2017 |website=Sheffield Wednesday F.C. |publisher=Sheffield Wednesday F.C.}}</ref> van Aken ya fara buga ƙwallon ƙafa a ranar 9 ga Satumba, inda ya buga dukkan mintuna casa'in a wasan da suka doke [[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] da ci 3-1.
A ranar 14 ga Agusta 2019, van Aken ya koma VfL Osnabrück a kan yarjejeniyar aro har zuwa ƙarshen kakar wasa ta 2019-20. <ref>{{Cite web |date=14 August 2019 |title=VfL Osnabrück nimmt van Aken unter Vertrag |url=https://www.vfl.de/2019/08/14/vfl-osnabrueck-nimmt-van-aken-unter-vertrag/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814232839/https://www.vfl.de/2019/08/14/vfl-osnabrueck-nimmt-van-aken-unter-vertrag/ |archive-date=14 August 2019 |access-date=14 August 2019 |publisher=VfL Osnabrück |language=German}}</ref>
A ranar 12 ga Satumba, 2020, Van Aken ya koma cikin jerin 'yan wasan Sheffield Wednesday kuma ya yi wasa mai ban sha'awa da Cardiff City FC. An kore shi a gida zuwa Luton Town wanda hakan ya sa aka sha kashi a ranar 24 ga Oktoba, 2020, wanda hakan ya kawo karshen wasanni da dama tun bayan komawarsa kulob din. [1] A ranar 20 ga Mayu, 2021, an sanar da cewa zai bar Sheffield Wednesday a karshen kakar wasa, bayan karewar kwantiraginsa. [2]
=== Zulte Waregem ===
A ranar 15 ga Mayu 2021, Zulte Waregem ya sanar da cewa van Aken ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru biyu da ƙungiyar Belgium. <ref>{{Cite web |title=Welcome Joost van Aken! |url=https://www.essevee.be/nl/team-essevee/nieuws/welkom-joost-van-aken |access-date=15 May 2021 |publisher=S.V. Zulte Waregem}}</ref> Ya fara buga wasa a gasar Jupiler Pro League a ranar 24 ga Yuli a wasan da suka fafata da OH Leuven, inda aka kore shi daga wasan da suka tashi kunnen doki 1-1. A ranar 25 ga Janairu 2022, an sallame shi daga kwangilarsa. <ref>{{Cite web |title=Essevee and Joost Van Aken end collaboration |url=https://www.essevee.be/nl/team-essevee/nieuws/essevee-een-joost-van-aken-beeindigen-samenwerking |access-date=25 January 2022 |publisher=S.V. Zulte Waregem}}</ref>
=== Komawa zuwa Heerenveen ===
A ranar 7 ga Fabrairu 2022, van Aken ya koma [[SC Heerenveen]] har zuwa ƙarshen kakar wasa ta 2021-22, inda ya sanya hannu a matsayin ɗan wasa mai zaman kansa.
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 1 May 2022}}<ref name="JvASW">{{soccerway|joost-van-aken/300866|accessdate=10 October 2017}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National Cup
! colspan="2" |League Cup
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!League
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="6" |[[SC Heerenveen]]
|2013–14
|Eredivisie
|6
|2
|0
|0
| colspan="2" |—
|2
|0
|8
|2
|-
|2014–15
|Eredivisie
|30
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|3
|0
|33
|0
|-
|2015–16
|Eredivisie
|20
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|21
|0
|-
|2016–17
|Eredivisie
|26
|1
|2
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
|28
|1
|-
|2017–18
|Eredivisie
|2
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|2
|0
|-
! colspan="2" |Total
!84
!3
!3
!0
! colspan="2" |—
!5
!0
!92
!3
|-
| rowspan="5" |Sheffield Wednesday
|2017–18
|Championship
|14
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|14
|0
|-
|2018–19
|Championship
|1
|0
|0
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
|2
|0
|-
|2019–20
|Championship
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|0
|0
|-
|2020–21
|Championship
|17
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|17
|0
|-
! colspan="2" |Total
!32
!0
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!33
!0
|-
|VfL Osnabrück (loan)
|2019–20
|2. Bundesliga
|22
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|22
|1
|-
|Zulte Waregem
|2021–22
|Belgian First Division A
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|0
|-
|SC Heerenveen
|2021–22
|Eredivisie
|3
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
|3
|1
|-
! colspan="3" |Career total
!142
!5
!3
!0
!1
!0
!5
!0
!151
!5
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1994]]
eg3jj7iiwt0iit83llu0892l281bjn2
831828
831826
2026-05-07T13:39:05Z
Sardeeq
39275
831828
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Joost Maurits van Aken''' (an haife shi a ranar 13 ga Mayu 1994) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] . Ya fara aikinsa na babban ɗan wasa a [[SC Heerenveen]], kuma ya buga wa Sheffield Wednesday, VfL Osnabrück da Zulte Waregem . A ƙasashen duniya, ya buga wa Netherlands 'yan ƙasa da shekara 21 .
== Sana'a ==
=== SC Heerenveen ===
Van Aken ya fara bugawa SC Heerenveen wasa a ranar 16 ga Fabrairu, 2014 a wasan da suka fafata da zakarun AFC Ajax na wancan lokacin. Bayan watanni biyu, van Aken ya zura kwallonsa ta farko a kungiyar a wasan da suka fafata da Go Ahead Eagles .
A watan Yunin 2015, van Aken ya sanya hannu kan sabuwar kwantiragi ta shekaru uku wadda za ta kare har zuwa 2018. <ref>{{Cite web |title=Joost van Aken extends contract at SC Heerenveen |url=http://www.sc-heerenveen.nl/nieuws/joost-van-aken-verlengt-contract-bij-sc-heerenveen/10 |access-date=30 August 2017 |website=SC Heerenveen |publisher=SC Heerenveen}}</ref> Ya ci gaba da buga wasanni 92 a kungiyar a dukkan gasannin, inda ya zura kwallaye uku.
=== Sheffield Laraba ===
A ranar 30 ga Agusta 2017, Sheffield Wednesday ta sanar da cewa ta sayi van Aken daga ƙungiyar Eredevisie [[SC Heerenveen|ta SC Heerenveen]] kan kuɗin da ba a bayyana ba a kwangilar shekaru huɗu. <ref>{{Cite web |title=First interview with Joost van Aken |url=https://www.swfc.co.uk/news/2017/august/watch-first-interview-with-joost-van-aken/ |access-date=30 August 2017 |website=Sheffield Wednesday F.C. |publisher=Sheffield Wednesday F.C.}}</ref> An ba shi rigar lamba 4. <ref>{{Cite web |title=Owls land Dutch defender |url=https://www.swfc.co.uk/news/2017/august/owls-land-dutch-defender/ |access-date=30 August 2017 |website=Sheffield Wednesday F.C. |publisher=Sheffield Wednesday F.C.}}</ref> van Aken ya fara buga ƙwallon ƙafa a ranar 9 ga Satumba, inda ya buga dukkan mintuna casa'in a wasan da suka doke [[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] da ci 3-1.
A ranar 14 ga Agusta 2019, van Aken ya koma VfL Osnabrück a kan yarjejeniyar aro har zuwa ƙarshen kakar wasa ta 2019-20. <ref>{{Cite web |date=14 August 2019 |title=VfL Osnabrück nimmt van Aken unter Vertrag |url=https://www.vfl.de/2019/08/14/vfl-osnabrueck-nimmt-van-aken-unter-vertrag/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814232839/https://www.vfl.de/2019/08/14/vfl-osnabrueck-nimmt-van-aken-unter-vertrag/ |archive-date=14 August 2019 |access-date=14 August 2019 |publisher=VfL Osnabrück |language=German}}</ref>
A ranar 12 ga Satumba, 2020, Van Aken ya koma cikin jerin 'yan wasan Sheffield Wednesday kuma ya yi wasa mai ban sha'awa da Cardiff City FC. An kore shi a gida zuwa Luton Town wanda hakan ya sa aka sha kashi a ranar 24 ga Oktoba, 2020, wanda hakan ya kawo karshen wasanni da dama tun bayan komawarsa kulob din. [1] A ranar 20 ga Mayu, 2021, an sanar da cewa zai bar Sheffield Wednesday a karshen kakar wasa, bayan karewar kwantiraginsa. [2]
=== Zulte Waregem ===
A ranar 15 ga Mayu 2021, Zulte Waregem ya sanar da cewa van Aken ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru biyu da ƙungiyar Belgium. <ref>{{Cite web |title=Welcome Joost van Aken! |url=https://www.essevee.be/nl/team-essevee/nieuws/welkom-joost-van-aken |access-date=15 May 2021 |publisher=S.V. Zulte Waregem}}</ref> Ya fara buga wasa a gasar Jupiler Pro League a ranar 24 ga Yuli a wasan da suka fafata da OH Leuven, inda aka kore shi daga wasan da suka tashi kunnen doki 1-1. A ranar 25 ga Janairu 2022, an sallame shi daga kwangilarsa. <ref>{{Cite web |title=Essevee and Joost Van Aken end collaboration |url=https://www.essevee.be/nl/team-essevee/nieuws/essevee-een-joost-van-aken-beeindigen-samenwerking |access-date=25 January 2022 |publisher=S.V. Zulte Waregem}}</ref>
=== Komawa zuwa Heerenveen ===
A ranar 7 ga Fabrairu 2022, van Aken ya koma [[SC Heerenveen]] har zuwa ƙarshen kakar wasa ta 2021-22, inda ya sanya hannu a matsayin ɗan wasa mai zaman kansa.
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 1 May 2022}}<ref name="JvASW">{{soccerway|joost-van-aken/300866|accessdate=10 October 2017}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National Cup
! colspan="2" |League Cup
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!League
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="6" |[[SC Heerenveen]]
|2013–14
|Eredivisie
|6
|2
|0
|0
| colspan="2" |—
|2
|0
|8
|2
|-
|2014–15
|Eredivisie
|30
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|3
|0
|33
|0
|-
|2015–16
|Eredivisie
|20
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|21
|0
|-
|2016–17
|Eredivisie
|26
|1
|2
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
|28
|1
|-
|2017–18
|Eredivisie
|2
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|2
|0
|-
! colspan="2" |Total
!84
!3
!3
!0
! colspan="2" |—
!5
!0
!92
!3
|-
| rowspan="5" |Sheffield Wednesday
|2017–18
|Championship
|14
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|14
|0
|-
|2018–19
|Championship
|1
|0
|0
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
|2
|0
|-
|2019–20
|Championship
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|0
|0
|-
|2020–21
|Championship
|17
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|17
|0
|-
! colspan="2" |Total
!32
!0
!0
!0
!1
!0
!0
!0
!33
!0
|-
|VfL Osnabrück (loan)
|2019–20
|2. Bundesliga
|22
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|22
|1
|-
|Zulte Waregem
|2021–22
|Belgian First Division A
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|0
|-
|SC Heerenveen
|2021–22
|Eredivisie
|3
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
|3
|1
|-
! colspan="3" |Career total
!142
!5
!3
!0
!1
!0
!5
!0
!151
!5
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1994]]
3g99tl8ss3khwn7g8vcdnlinpbyqgfh
Olivier Aertssen
0
149744
831831
2026-05-07T13:40:02Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1294297849|Olivier Aertssen]]"
831831
wikitext
text/x-wiki
'''Olivier Aertssen''' (an haife shi a ranar 7 ga Agusta 2004) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne ɗan ƙasar Holland wanda ke bugawa ƙungiyar Eredivisie [[PEC Zwolle|ta PEC Zwolle]] wasa.
== Aikin kulob ==
Olivier Aertssen ya fara wasan ƙwallon ƙafa a ƙungiyoyin 'yan wasa tsakanin Oirschot, Wolphaartsdijk da Kloetinge, kafin ya koma Sparta Rotterdam a shekarar 2018 da kuma Ajax Youth Academy shekara guda bayan haka, domin sun yi haɗin gwiwa da ƙungiyar daga [[Rotterdam]] . <ref>{{Cite web |date=12 Nov 2019 |title=Oud Oirschot Vooruit speler Olivier Aertssen maakt carrière bij AFC Ajax! |trans-title=Former Oirschot Vooruit player Olivier Aertssen continues his career at AFC Ajax! |url=https://twitter.com/oirschotvooruit/status/1194313727299985408 |access-date=2022-01-25 |website=[[Twitter]] |publisher=Oirschot Vooruit |language=nl}}</ref>
Tun daga kakar wasa ta 2021-22 a matsayin wanda ya saba da ƙungiyar matasa ta Ajax, musamman a gasar matasa ta UEFA, [1] [2] [3] Aertssen ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax a ranar 10 ga Janairu, 2022, inda ya fara wasan da ƙungiyar Eerste Divisie ta yi da Jong Utrecht a wasan da suka tashi 2-0 a filin wasa a matsayin ɗan wasan baya na tsakiya . [4] Ta hanyar yin hakan ne ya zama ɗan wasan ƙwallon ƙafa na huɗu mafi ƙanƙanta daga lardin Zeeland, bayan John Karelse, Erwin Nuytinck da Rick van Drongelen . [5]
An kira Aertssen zuwa cikin manyan 'yan wasan Ajax akai-akai a kakar wasa ta 2022–23 da 2023–24, kawai wasansa na gasa a ƙungiyar shine a ranar 11 ga Janairu 2023 a wasan Kofin KNVB da Den Bosch . <ref>{{Cite web |date=11 January 2023 |title=Den Bosch v Ajax game report |url=https://int.soccerway.com/matches/2023/01/11/netherlands/knvb-beker/fc-den-bosch/afc-ajax/3977558/ |publisher=Soccerway}}</ref>
A ranar 26 ga Agusta 2024, Aertssen ya sanya hannu kan kwantiragin kakar wasa uku tare da [[PEC Zwolle]] . <ref>{{Cite web |date=26 August 2024 |title=Olivier Aertssen nieuwe aanwinst PEC Zwolle |trans-title=Olivier Aertssen is a new acquisition of PEC Zwolle |url=https://peczwolle.nl/nieuws/olivier-aertssen-nieuwe-aanwinst-pec-zwolle |access-date=26 August 2024 |publisher=PEC Zwolle |language=nl}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 16 February 2024}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="4" | Jong Ajax
| 2021–22
| Eerste Division
| 4
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 4
| 0
|-
| 2022–23
| Eerste Division
| 36
| 1
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 36
| 1
|-
| 2023–24
| Eerste Division
| 23
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 23
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 63
! 1
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 63
! 1
|-
| rowspan="3" | Ajax Amsterdam
| 2022–23
| Eredivisie
| 0
| 0
| 1
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 1
| 0
|-
| 2023–24
| Eredivisie
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 0
! 0
! 1
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 63
! 1
! 1
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 64
! 1
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2004]]
pwnuvgv0twt06ofima30hnnqy70q6uo
831832
831831
2026-05-07T13:40:18Z
Sardeeq
39275
831832
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Olivier Aertssen''' (an haife shi a ranar 7 ga Agusta 2004) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne ɗan ƙasar Holland wanda ke bugawa ƙungiyar Eredivisie [[PEC Zwolle|ta PEC Zwolle]] wasa.
== Aikin kulob ==
Olivier Aertssen ya fara wasan ƙwallon ƙafa a ƙungiyoyin 'yan wasa tsakanin Oirschot, Wolphaartsdijk da Kloetinge, kafin ya koma Sparta Rotterdam a shekarar 2018 da kuma Ajax Youth Academy shekara guda bayan haka, domin sun yi haɗin gwiwa da ƙungiyar daga [[Rotterdam]] . <ref>{{Cite web |date=12 Nov 2019 |title=Oud Oirschot Vooruit speler Olivier Aertssen maakt carrière bij AFC Ajax! |trans-title=Former Oirschot Vooruit player Olivier Aertssen continues his career at AFC Ajax! |url=https://twitter.com/oirschotvooruit/status/1194313727299985408 |access-date=2022-01-25 |website=[[Twitter]] |publisher=Oirschot Vooruit |language=nl}}</ref>
Tun daga kakar wasa ta 2021-22 a matsayin wanda ya saba da ƙungiyar matasa ta Ajax, musamman a gasar matasa ta UEFA, [1] [2] [3] Aertssen ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax a ranar 10 ga Janairu, 2022, inda ya fara wasan da ƙungiyar Eerste Divisie ta yi da Jong Utrecht a wasan da suka tashi 2-0 a filin wasa a matsayin ɗan wasan baya na tsakiya . [4] Ta hanyar yin hakan ne ya zama ɗan wasan ƙwallon ƙafa na huɗu mafi ƙanƙanta daga lardin Zeeland, bayan John Karelse, Erwin Nuytinck da Rick van Drongelen . [5]
An kira Aertssen zuwa cikin manyan 'yan wasan Ajax akai-akai a kakar wasa ta 2022–23 da 2023–24, kawai wasansa na gasa a ƙungiyar shine a ranar 11 ga Janairu 2023 a wasan Kofin KNVB da Den Bosch . <ref>{{Cite web |date=11 January 2023 |title=Den Bosch v Ajax game report |url=https://int.soccerway.com/matches/2023/01/11/netherlands/knvb-beker/fc-den-bosch/afc-ajax/3977558/ |publisher=Soccerway}}</ref>
A ranar 26 ga Agusta 2024, Aertssen ya sanya hannu kan kwantiragin kakar wasa uku tare da [[PEC Zwolle]] . <ref>{{Cite web |date=26 August 2024 |title=Olivier Aertssen nieuwe aanwinst PEC Zwolle |trans-title=Olivier Aertssen is a new acquisition of PEC Zwolle |url=https://peczwolle.nl/nieuws/olivier-aertssen-nieuwe-aanwinst-pec-zwolle |access-date=26 August 2024 |publisher=PEC Zwolle |language=nl}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 16 February 2024}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="4" | Jong Ajax
| 2021–22
| Eerste Division
| 4
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 4
| 0
|-
| 2022–23
| Eerste Division
| 36
| 1
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 36
| 1
|-
| 2023–24
| Eerste Division
| 23
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 23
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 63
! 1
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 63
! 1
|-
| rowspan="3" | Ajax Amsterdam
| 2022–23
| Eredivisie
| 0
| 0
| 1
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 1
| 0
|-
| 2023–24
| Eredivisie
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 0
! 0
! 1
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 63
! 1
! 1
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 64
! 1
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2004]]
8p6ovvjzohwdyrmxxk0r6u6wcxzmvz4
Wim Anderiesen
0
149745
831836
2026-05-07T13:41:26Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1333009741|Wim Anderiesen]]"
831836
wikitext
text/x-wiki
'''Willem Gerardus''' " '''Wim''' " '''Anderiesen''' (27 Nuwamba 1903 – 18 Yuli 1944) shi ne [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ta]] ƙasar Holland . <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Wim Anderiesen II |url=http://www.worldfootball.net/player_summary/wim-anderiesen-ii/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180812065623/http://www.worldfootball.net/ |archive-date=12 August 2018 |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=Worldfootball.net}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date= |title=Wim Anderiesen |url=http://www.voetballegends.nl/profile.php?id=224 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806200513/http://www.voetballegends.nl/profile.php?id=224 |archive-date=6 August 2016 |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=Voetballegends |language=Dutch}}</ref>
== Aikin kulob ==
An haife shi a [[Amsterdam]], ya buga wa [[Romein Amsterdam|Romein]] da Gooi wasa kafin a shigar da shi Ajax, inda ya buga wasa daga 1925 zuwa 1940, inda ya lashe kofuna biyar na ƙasa. <ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date= |title=Wim Anderiesen |url=http://national-football-teams.com/player/19349/Wim_Anderiesen.html |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=National Football Teams}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ya kuma buga wasanni 46 a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands, kuma ya halarci gasar cin kofin duniya ta 1934 da 1938. <ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date= |title=Wim Anderiesen |url=http://national-football-teams.com/player/19349/Wim_Anderiesen.html |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=National Football Teams}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://national-football-teams.com/player/19349/Wim_Anderiesen.html "Wim Anderiesen"]. National Football Teams<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 July</span> 2016</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=FIFA Tournaments - Players & Coaches - Willem ANDERIESEN |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=45570/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819043846/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=45570/index.html |archive-date=August 19, 2016 |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=FIFA.com}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Interlands en doelpunten van Wim Anderiesen voor het Nederlandse elftal |url=http://voetbalstats.nl/spelernedxi.php?persid=7 |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=Voetbalstats.nl |language=Dutch}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Ya auri Trijntje Huizinga kuma yana da 'ya'ya uku. <ref>{{Cite web |title=Willem Gerardus Anderiesen |url=https://archief.amsterdam/indexen/deeds/98533410-58fa-56a3-e053-b784100ade19?person=98533410-58fb-56a3-e053-b784100ade19 |access-date=3 March 2020 |publisher=Stadsarchief Amsterdam}}</ref>
Banda ƙwallon ƙafa, an ɗauke shi aiki a matsayin mai rubuta rubutu, [[Jami'an Ƴan Sanda|jami'in 'yan sanda]] da kuma mai tsaron ƙofa .
Ya mutu a shekarar 1944 sakamakon ciwon huhu . [1] [2] Ɗansa, Wim Anderiesen Jr., shi ma ya buga wa Ajax wasa a shekarun 1950 kuma ya mutu a watan Janairun 2017, yana da shekaru 85. [3]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1903]]
pmkqqw8mbgtywsykvysg8kmzsf2jrd8
831837
831836
2026-05-07T13:41:55Z
Sardeeq
39275
831837
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Willem Gerardus''' " '''Wim''' " '''Anderiesen''' (27 Nuwamba 1903 – 18 Yuli 1944) shi ne [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ta]] ƙasar Holland . <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Wim Anderiesen II |url=http://www.worldfootball.net/player_summary/wim-anderiesen-ii/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180812065623/http://www.worldfootball.net/ |archive-date=12 August 2018 |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=Worldfootball.net}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date= |title=Wim Anderiesen |url=http://www.voetballegends.nl/profile.php?id=224 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806200513/http://www.voetballegends.nl/profile.php?id=224 |archive-date=6 August 2016 |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=Voetballegends |language=Dutch}}</ref>
== Aikin kulob ==
An haife shi a [[Amsterdam]], ya buga wa [[Romein Amsterdam|Romein]] da Gooi wasa kafin a shigar da shi Ajax, inda ya buga wasa daga 1925 zuwa 1940, inda ya lashe kofuna biyar na ƙasa. <ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date= |title=Wim Anderiesen |url=http://national-football-teams.com/player/19349/Wim_Anderiesen.html |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=National Football Teams}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ya kuma buga wasanni 46 a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands, kuma ya halarci gasar cin kofin duniya ta 1934 da 1938. <ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date= |title=Wim Anderiesen |url=http://national-football-teams.com/player/19349/Wim_Anderiesen.html |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=National Football Teams}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://national-football-teams.com/player/19349/Wim_Anderiesen.html "Wim Anderiesen"]. National Football Teams<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 July</span> 2016</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=FIFA Tournaments - Players & Coaches - Willem ANDERIESEN |url=https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=45570/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819043846/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=45570/index.html |archive-date=August 19, 2016 |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=FIFA.com}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Interlands en doelpunten van Wim Anderiesen voor het Nederlandse elftal |url=http://voetbalstats.nl/spelernedxi.php?persid=7 |access-date=12 July 2016 |website= |publisher=Voetbalstats.nl |language=Dutch}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Ya auri Trijntje Huizinga kuma yana da 'ya'ya uku. <ref>{{Cite web |title=Willem Gerardus Anderiesen |url=https://archief.amsterdam/indexen/deeds/98533410-58fa-56a3-e053-b784100ade19?person=98533410-58fb-56a3-e053-b784100ade19 |access-date=3 March 2020 |publisher=Stadsarchief Amsterdam}}</ref>
Banda ƙwallon ƙafa, an ɗauke shi aiki a matsayin mai rubuta rubutu, [[Jami'an Ƴan Sanda|jami'in 'yan sanda]] da kuma mai tsaron ƙofa .
Ya mutu a shekarar 1944 sakamakon ciwon huhu . [1] [2] Ɗansa, Wim Anderiesen Jr., shi ma ya buga wa Ajax wasa a shekarun 1950 kuma ya mutu a watan Janairun 2017, yana da shekaru 85. [3]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1903]]
27gknk70r1qwf93pbisndz2duww7mmu
Giannis Anastasiou
0
149746
831838
2026-05-07T13:43:52Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352239490|Giannis Anastasiou]]"
831838
wikitext
text/x-wiki
'''Giannis Anastasiou''' ( Greek ; an haife shi a ranar 5 ga Maris 1973) ƙwararren kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na Girka kuma tsohon ɗan wasa wanda shine manajan ƙungiyar Super League Panetolikos .
A matsayinsa na ɗan wasa, Anastasiou ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba, kuma ya taka rawar gani a Girka, Belgium da Netherlands. Ya kuma wakilci ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Girka a matakin manyan 'yan wasa na duniya.
== Sana'ar wasa ==
An haife shi a Arta, Anastasiou ya buga wasa a Girka, Belgium da Netherlands a matsayin ɗan wasa na PAS Preveza, Ethnikos Piraeus, OFI, Anderlecht, Roda JC, Ajax, Sparta Rotterdam da Omniworld . <ref>{{Cite web |title=Profile |url=http://www.vi.nl/Spelers/Speler/Yannis-Anastasiou.htm |publisher=Voetbal International |language=nl}}</ref>
Ya kuma buga wasanni biyar a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Girka tsakanin 1998 da 1999.
== Aikin gudanarwa ==
Bayan ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa a shekarar 2008, Anastasiou ya koma Panathinaikos a matsayin mataimakin manaja Henk ten Cate . <ref>{{Cite web |title=Privacyinstellingen op VI.nl |url=https://www.vi.nl/cookies/;jsessionid=67E981D7A90F08F50963A1237E9158AA |website=www.vi.nl}}</ref> A shekarar 2011, ya bar Girka zuwa Netherlands a matsayin mataimakin koci ga Jong Ajax, ƙungiyar da ke ƙarƙashin Ajax . Bayan shekaru biyu, Anastasiou ya koma ƙungiyar Reading ta Ingila a watan Janairun 2013 a matsayin kocin ƙungiyar farko; ya fara haɗuwa da manajan su Brian McDermott a watan Yunin 2012 yayin da yake kammala lasisin UEFA Pro . <ref>{{Cite web |date=16 January 2013 |title=Royals add to coaching staff |url=http://www.readingfc.co.uk/news/article/anastasiou-joins-coaching-staff-160113-600957.aspx |access-date=16 January 2013 |publisher=Reading F.C.}}</ref> Zamansa a Reading ya ɗauki watanni biyu kacal, kuma ya bar ƙungiyar bayan tafiyar McDermott a ranar 11 ga Maris, 2013. <ref>{{Cite web |date=12 March 2013 |title=The hardest decision |url=http://www.readingfc.co.uk/news/article/the-hardest-decision-709898.aspx |access-date=12 March 2013 |publisher=Reading F.C.}}</ref>
=== Panathinaikos ===
An nada Anastasiou a matsayin manajan Panathinaikos a watan Mayu na 2013. [1] A shekararsa ta farko, kungiyar ta lashe Kofin Kwallon Kafa na Girka da nasara 4-1 a kan PAOK a wasan karshe. [2] A wannan shekarar, ya kuma jagoranci kungiyar a wasan da suka doke Olympiacos da ci 3-0, nasarar da ta zama tarihi a waje a wasan derby . [3] A gasar Super League ta Girka, kungiyar ta kare a matsayi na hudu a kakar wasa ta yau da kullun kuma ta farko a wasannin share fage, inda ta cancanci shiga zagaye na uku na cancantar shiga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA a shekara mai zuwa. [4] A watan Fabrairu na 2015, an nada shi a matsayin Manajan Shekara na 2014. [5]
A kakar wasa ta 2014-15, an cire Panathinaikos a zagaye na uku na cancantar shiga [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] ta hannun Standard Liège da jimillar maki 1-2. <ref>{{Cite web |last=uefa.com |date=5 August 2014 |title=UEFA Champions League 2014/15 – History – Panathinaikos–Standard Liège – UEFA.com |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0254-0d7f7aa429e1-b6644deff36a-1000--standard-comeback-eliminates-panathinaikos/ |access-date=15 July 2016}}</ref> Kungiyar ta yi nasarar shiga matakin rukuni na UEFA Europa League, inda ta kare a matsayi na karshe a rukunin E, a kan Dynamo Moscow, [[PSV Eindhoven|PSV]] da Estoril . <ref>{{Cite web |last=uefa.com |title=UEFA Europa League 2014/15 – History – Panathinaikos – UEFA.com |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/history/clubs/50084--panathinaikos/ |access-date=15 July 2016 |website=[[UEFA]]}}</ref> A gasar cikin gida, Panathinaikos ta kare a matsayi na biyu bayan Olympiacos a gasar kuma ta farko a wasannin share fage. <ref>{{Cite web |last=Dev |first=OTO {{!}} |title=Super League Greece |url=http://www.superleaguegreece.net/en/scoreboard/2014-2015-superleague-42 |access-date=15 July 2016}}</ref> A ranar 24 ga Mayu 2015, Anastasiou ya jagoranci wasansa na 100 a gefen Panathinaikos, a kan Atromitos . <ref>{{Cite web |date=24 May 2015 |title=100αρισε ο Αναστασίου |url=http://www.gazzetta.gr/football/article/749547/100arise-o-anastasioy |publisher=gazzetta.gr}}</ref>
A farkon kakar wasa ta 2015-16, ƙungiyar ta kasa samun gurbin shiga gasar Europa League, inda Gabala ta fitar da ita a wasannin share fage. <ref>{{Cite web |last=uefa.com |title=UEFA Europa League 2015/16 – History – Panathinaikos – UEFA.com |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/history/clubs/50084--panathinaikos/ |access-date=15 July 2016 |website=[[UEFA]]}}</ref> A ranar 2 ga Nuwamba 2015, Panathinaikos ya sanar da dakatar da kwangilarsa bisa yarjejeniyar juna. <ref>{{Cite web |date=2 November 2015 |title=The end of cooperation with Anastasiou |url=http://www.pao.gr/en/news/clubnews/?itemid=27e0b1ca-14a9-4b59-b9fe-38435f04d896 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20151109150453/http://www.pao.gr/en/news/clubnews/?itemid=27e0b1ca-14a9-4b59-b9fe-38435f04d896 |archive-date=9 November 2015 |publisher=pao.gr}}</ref>
=== Roda ===
A ranar 18 ga Yuni 2016, Anastasiou ya sanya hannu kan kwantiragin shekara ɗaya a matsayin manajan ƙungiyar Roda JC ta ƙasar Holland, wacce shi ma ya kasance ɗan wasa daga 2000 zuwa 2004. <ref>{{Cite web |date=17 June 2016 |title=Yannis Anastasiou nieuwe hoofdtrainer Roda JC |url=http://www.rodajc.nl/nieuwsbericht/17-06-2016/yannis-anastasiou-nieuwe-hoofdtrainer-roda-jc |publisher=rodajc.nl}}</ref>
A ranar 24 ga Afrilun 2017, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Belgium KV Kortrijk ta sanar da ɗaukar Anastasiou a matsayin babban kocinta, inda ta canza sheƙa daga Roda zuwa Kortrijk a ƙarshen kakar wasa ta 2016-17. <ref>{{Cite web |date=24 April 2017 |title=Anastasiou nieuwe hoofdcoach |url=http://kvk.be/nl/anastasiou-nieuwe-hoofdcoach |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016035431/http://kvk.be/nl/anastasiou-nieuwe-hoofdcoach |archive-date=16 October 2017 |access-date=23 May 2017 |publisher=kvk.be}}</ref>
Anastasiou ya jagoranci Roda zuwa matsayi na 17 a gasar Eredivisie, wanda ke nufin cewa dole ne Roda ta buga wasannin share fage/relegation. Duk da haka, a ranar 23 ga Mayu 2017, a tsakiyar wasannin share fage, an kori Anastasiou daga mukamin manajan Roda. <ref>{{Cite web |date=23 May 2017 |title=Geen rol meer voor Anastasiou, Huub Stevens toegevoegd aan technische staf Roda JC |url=http://www.rodajc.nl/nieuwsbericht/23-05-2017/geen-rol-meer-voor-anastasiou;-huub-stevens-toegevoegd-aan-technische-staf-roda-jc |publisher=rodajc.nl}}</ref>
=== Kortrijk ===
A Kortijk, an kori Anastasiou a ranar 8 ga Nuwamba 2017, inda ƙungiyar ke matsayi na ƙarshe a gasar, maki ɗaya kacal a sama da matsayi na ƙarshe.
=== Omonia (sihiri na farko) ===
Ya zama manajan Omonia a watan Nuwamba na 2018. <ref>{{Cite web |title=Greece - Y. Anastasiou - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://us.soccerway.com/coaches/yannis-anastasiou/296452/ |website=us.soccerway.com}}</ref>
=== Atromitos ===
A ranar 23 ga Mayu 2019, Anastasiou ya zama sabon kocin Atromitos, inda ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekara ɗaya da ƙungiyar Peristeri. <ref>{{Cite web |last=Μαϊ. 2019 20:27 |first=Επιμέλεια: Δημήτρης Σαμόλης Δημοσίευση: 23 |title=Ατρόμητος: Κατέληξε σε Αναστασίου |url=https://www.sport24.gr/football/omades/Atromitos/atromhtos-katelhkse-se-anastasioy.5521090.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524211153/https://www.sport24.gr/football/omades/Atromitos/atromhtos-katelhkse-se-anastasioy.5521090.html |archive-date=24 May 2019 |access-date=24 May 2019 |website=www.sport24.gr}}</ref> A ranar 16 ga Nuwamba 2019, Atromitos ya sanar da dakatar da kwangilar Anastasiou a matsayin kocin. <ref>{{Cite web |title=Ατρόμητος: Τέλος ο Αναστασίου |url=https://www.sport24.gr/football/omades/Atromitos/atromhtos-telos-o-anastasioy.5641086.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116185950/https://www.sport24.gr/football/omades/Atromitos/atromhtos-telos-o-anastasioy.5641086.html |archive-date=16 November 2019 |access-date=16 November 2019 |website=www.sport24.gr}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1973]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
mci40q7xn1e3skxzm2k3wdfxcbpqngx
831839
831838
2026-05-07T13:44:15Z
Sardeeq
39275
831839
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Giannis Anastasiou''' ( Greek ; an haife shi a ranar 5 ga Maris 1973) ƙwararren kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na Girka kuma tsohon ɗan wasa wanda shine manajan ƙungiyar Super League Panetolikos .
A matsayinsa na ɗan wasa, Anastasiou ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba, kuma ya taka rawar gani a Girka, Belgium da Netherlands. Ya kuma wakilci ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Girka a matakin manyan 'yan wasa na duniya.
== Sana'ar wasa ==
An haife shi a Arta, Anastasiou ya buga wasa a Girka, Belgium da Netherlands a matsayin ɗan wasa na PAS Preveza, Ethnikos Piraeus, OFI, Anderlecht, Roda JC, Ajax, Sparta Rotterdam da Omniworld . <ref>{{Cite web |title=Profile |url=http://www.vi.nl/Spelers/Speler/Yannis-Anastasiou.htm |publisher=Voetbal International |language=nl}}</ref>
Ya kuma buga wasanni biyar a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Girka tsakanin 1998 da 1999.
== Aikin gudanarwa ==
Bayan ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa a shekarar 2008, Anastasiou ya koma Panathinaikos a matsayin mataimakin manaja Henk ten Cate . <ref>{{Cite web |title=Privacyinstellingen op VI.nl |url=https://www.vi.nl/cookies/;jsessionid=67E981D7A90F08F50963A1237E9158AA |website=www.vi.nl}}</ref> A shekarar 2011, ya bar Girka zuwa Netherlands a matsayin mataimakin koci ga Jong Ajax, ƙungiyar da ke ƙarƙashin Ajax . Bayan shekaru biyu, Anastasiou ya koma ƙungiyar Reading ta Ingila a watan Janairun 2013 a matsayin kocin ƙungiyar farko; ya fara haɗuwa da manajan su Brian McDermott a watan Yunin 2012 yayin da yake kammala lasisin UEFA Pro . <ref>{{Cite web |date=16 January 2013 |title=Royals add to coaching staff |url=http://www.readingfc.co.uk/news/article/anastasiou-joins-coaching-staff-160113-600957.aspx |access-date=16 January 2013 |publisher=Reading F.C.}}</ref> Zamansa a Reading ya ɗauki watanni biyu kacal, kuma ya bar ƙungiyar bayan tafiyar McDermott a ranar 11 ga Maris, 2013. <ref>{{Cite web |date=12 March 2013 |title=The hardest decision |url=http://www.readingfc.co.uk/news/article/the-hardest-decision-709898.aspx |access-date=12 March 2013 |publisher=Reading F.C.}}</ref>
=== Panathinaikos ===
An nada Anastasiou a matsayin manajan Panathinaikos a watan Mayu na 2013. [1] A shekararsa ta farko, kungiyar ta lashe Kofin Kwallon Kafa na Girka da nasara 4-1 a kan PAOK a wasan karshe. [2] A wannan shekarar, ya kuma jagoranci kungiyar a wasan da suka doke Olympiacos da ci 3-0, nasarar da ta zama tarihi a waje a wasan derby . [3] A gasar Super League ta Girka, kungiyar ta kare a matsayi na hudu a kakar wasa ta yau da kullun kuma ta farko a wasannin share fage, inda ta cancanci shiga zagaye na uku na cancantar shiga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA a shekara mai zuwa. [4] A watan Fabrairu na 2015, an nada shi a matsayin Manajan Shekara na 2014. [5]
A kakar wasa ta 2014-15, an cire Panathinaikos a zagaye na uku na cancantar shiga [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] ta hannun Standard Liège da jimillar maki 1-2. <ref>{{Cite web |last=uefa.com |date=5 August 2014 |title=UEFA Champions League 2014/15 – History – Panathinaikos–Standard Liège – UEFA.com |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0254-0d7f7aa429e1-b6644deff36a-1000--standard-comeback-eliminates-panathinaikos/ |access-date=15 July 2016}}</ref> Kungiyar ta yi nasarar shiga matakin rukuni na UEFA Europa League, inda ta kare a matsayi na karshe a rukunin E, a kan Dynamo Moscow, [[PSV Eindhoven|PSV]] da Estoril . <ref>{{Cite web |last=uefa.com |title=UEFA Europa League 2014/15 – History – Panathinaikos – UEFA.com |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/history/clubs/50084--panathinaikos/ |access-date=15 July 2016 |website=[[UEFA]]}}</ref> A gasar cikin gida, Panathinaikos ta kare a matsayi na biyu bayan Olympiacos a gasar kuma ta farko a wasannin share fage. <ref>{{Cite web |last=Dev |first=OTO {{!}} |title=Super League Greece |url=http://www.superleaguegreece.net/en/scoreboard/2014-2015-superleague-42 |access-date=15 July 2016}}</ref> A ranar 24 ga Mayu 2015, Anastasiou ya jagoranci wasansa na 100 a gefen Panathinaikos, a kan Atromitos . <ref>{{Cite web |date=24 May 2015 |title=100αρισε ο Αναστασίου |url=http://www.gazzetta.gr/football/article/749547/100arise-o-anastasioy |publisher=gazzetta.gr}}</ref>
A farkon kakar wasa ta 2015-16, ƙungiyar ta kasa samun gurbin shiga gasar Europa League, inda Gabala ta fitar da ita a wasannin share fage. <ref>{{Cite web |last=uefa.com |title=UEFA Europa League 2015/16 – History – Panathinaikos – UEFA.com |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/history/clubs/50084--panathinaikos/ |access-date=15 July 2016 |website=[[UEFA]]}}</ref> A ranar 2 ga Nuwamba 2015, Panathinaikos ya sanar da dakatar da kwangilarsa bisa yarjejeniyar juna. <ref>{{Cite web |date=2 November 2015 |title=The end of cooperation with Anastasiou |url=http://www.pao.gr/en/news/clubnews/?itemid=27e0b1ca-14a9-4b59-b9fe-38435f04d896 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20151109150453/http://www.pao.gr/en/news/clubnews/?itemid=27e0b1ca-14a9-4b59-b9fe-38435f04d896 |archive-date=9 November 2015 |publisher=pao.gr}}</ref>
=== Roda ===
A ranar 18 ga Yuni 2016, Anastasiou ya sanya hannu kan kwantiragin shekara ɗaya a matsayin manajan ƙungiyar Roda JC ta ƙasar Holland, wacce shi ma ya kasance ɗan wasa daga 2000 zuwa 2004. <ref>{{Cite web |date=17 June 2016 |title=Yannis Anastasiou nieuwe hoofdtrainer Roda JC |url=http://www.rodajc.nl/nieuwsbericht/17-06-2016/yannis-anastasiou-nieuwe-hoofdtrainer-roda-jc |publisher=rodajc.nl}}</ref>
A ranar 24 ga Afrilun 2017, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Belgium KV Kortrijk ta sanar da ɗaukar Anastasiou a matsayin babban kocinta, inda ta canza sheƙa daga Roda zuwa Kortrijk a ƙarshen kakar wasa ta 2016-17. <ref>{{Cite web |date=24 April 2017 |title=Anastasiou nieuwe hoofdcoach |url=http://kvk.be/nl/anastasiou-nieuwe-hoofdcoach |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016035431/http://kvk.be/nl/anastasiou-nieuwe-hoofdcoach |archive-date=16 October 2017 |access-date=23 May 2017 |publisher=kvk.be}}</ref>
Anastasiou ya jagoranci Roda zuwa matsayi na 17 a gasar Eredivisie, wanda ke nufin cewa dole ne Roda ta buga wasannin share fage/relegation. Duk da haka, a ranar 23 ga Mayu 2017, a tsakiyar wasannin share fage, an kori Anastasiou daga mukamin manajan Roda. <ref>{{Cite web |date=23 May 2017 |title=Geen rol meer voor Anastasiou, Huub Stevens toegevoegd aan technische staf Roda JC |url=http://www.rodajc.nl/nieuwsbericht/23-05-2017/geen-rol-meer-voor-anastasiou;-huub-stevens-toegevoegd-aan-technische-staf-roda-jc |publisher=rodajc.nl}}</ref>
=== Kortrijk ===
A Kortijk, an kori Anastasiou a ranar 8 ga Nuwamba 2017, inda ƙungiyar ke matsayi na ƙarshe a gasar, maki ɗaya kacal a sama da matsayi na ƙarshe.
=== Omonia (sihiri na farko) ===
Ya zama manajan Omonia a watan Nuwamba na 2018. <ref>{{Cite web |title=Greece - Y. Anastasiou - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://us.soccerway.com/coaches/yannis-anastasiou/296452/ |website=us.soccerway.com}}</ref>
=== Atromitos ===
A ranar 23 ga Mayu 2019, Anastasiou ya zama sabon kocin Atromitos, inda ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekara ɗaya da ƙungiyar Peristeri. <ref>{{Cite web |last=Μαϊ. 2019 20:27 |first=Επιμέλεια: Δημήτρης Σαμόλης Δημοσίευση: 23 |title=Ατρόμητος: Κατέληξε σε Αναστασίου |url=https://www.sport24.gr/football/omades/Atromitos/atromhtos-katelhkse-se-anastasioy.5521090.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524211153/https://www.sport24.gr/football/omades/Atromitos/atromhtos-katelhkse-se-anastasioy.5521090.html |archive-date=24 May 2019 |access-date=24 May 2019 |website=www.sport24.gr}}</ref> A ranar 16 ga Nuwamba 2019, Atromitos ya sanar da dakatar da kwangilar Anastasiou a matsayin kocin. <ref>{{Cite web |title=Ατρόμητος: Τέλος ο Αναστασίου |url=https://www.sport24.gr/football/omades/Atromitos/atromhtos-telos-o-anastasioy.5641086.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116185950/https://www.sport24.gr/football/omades/Atromitos/atromhtos-telos-o-anastasioy.5641086.html |archive-date=16 November 2019 |access-date=16 November 2019 |website=www.sport24.gr}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1973]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
k9m8am4lp3vpoawfbfqlnyxj1sjtj6y
Edson Álvarez
0
149747
831841
2026-05-07T13:46:22Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347253658|Edson Álvarez]]"
831841
wikitext
text/x-wiki
'''Edson Omar Alvarez Velázquez''' An haife shi a ranar 24 ga Oktoba 1997) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Mexico wanda ke taka leda ko dai a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya na tsaro]] ko kuma [[Mai buga baya|ɗan wasan baya na tsakiya]] a ƙungiyar Süper Lig [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]], wanda aka aro daga ƙungiyar Premier League [[West Ham United FC|ta West Ham United]], kuma yana jagorantar ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Mexico .
== Rayuwar farko ==
An haifi Álvarez a Tlalnepantla de Baz, wata ƙaramar hukuma da ke arewacin [[Mexico (birni)|birnin Mexico]], ga Adriana Velázquez da Evaristo Álvarez. <ref name="ESPN bio">{{Cite web |date=4 November 2016 |title=Edson Álvarez, un águila de calle |trans-title=Edson Álvarez, an eagle from the streets |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/2839745/edson-alvarez-un-aguila-de-calle |access-date=4 November 2016 |publisher=ESPN Deportes |language=es}}</ref> Tun yana ƙarami, ya yi aiki a fannin ƙera kayan ƙwallon ƙafa na ƙungiyoyin gida, wanda ya ambata a matsayin farkon shigarsa cikin wasan. <ref name="FT bio">{{Cite web |title=Causa y Efecto de… Edson Álvarez |trans-title=Cause and Effect of… Edson Álvarez |url=https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822182122/https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ |archive-date=22 August 2017 |access-date=2 July 2017 |publisher=Futbol Total |language=es}}</ref> Tun yana ɗan shekara 10, Álvarez ya koma Pachuca, kafin ya bar ƙungiyar bayan shekaru biyu kacal saboda ƙarancin ƙarfinsa. <ref name="FT bio" /> <ref>{{Cite web |date=2023-04-09 |title=Edson Álvarez visita y motiva a la Sub-17 de Pachuca que juega torneo del Ajax en Ámsterdam |trans-title=Edson Álvarez visits and motivates the Pachuca U-17 team playing in the Ajax tournament in Amsterdam. |url=https://www.tudn.com/futbol/dutch-eredivisie/edson-alvarez-visita-motiva-sub-17-pachuca-que-juega-torneo-ajax-amsterdam |access-date=2025-11-01 |website=www.tudn.com |language=es}}</ref> Tunanin barin ƙwallon ƙafa, ga juriyar iyayensa waɗanda suka yi imanin cewa yana da baiwar da za ta iya cimma burinsa na yin wasa a ƙwararru, Álvarez ya yanke shawarar gwadawa a ƙungiyar matasa ta Club América, daga ƙarshe ya shiga ƙungiyar bayan watanni uku da ya yi yana gwaji. Zai shiga atisayen ƙungiyar ta yau da kullun ta hanyar tafiya ta awanni uku zuwa huɗu daga gidansa da ke Tlalnepantla da kuma filin horo na ƙungiyar da ke Coapa . A cewar Álvarez, zai kashe kusan kashi 70 cikin 100 na albashinsa na wata-wata wajen jigilar kaya. <ref name="FT bio" />
== Aikin kulob ==
=== Amurka ===
A shekarar 2014, yana da shekaru 16, Álvarez ya shiga ƙungiyar matasa ta Club América, yana bugawa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 17 wasa. <ref name="ESPN bio">{{Cite web |date=4 November 2016 |title=Edson Álvarez, un águila de calle |trans-title=Edson Álvarez, an eagle from the streets |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/2839745/edson-alvarez-un-aguila-de-calle |access-date=4 November 2016 |publisher=ESPN Deportes |language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/2839745/edson-alvarez-un-aguila-de-calle "Edson Álvarez, un águila de calle"] [Edson Álvarez, an eagle from the streets] (in Spanish). ESPN Deportes. 4 November 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 November</span> 2016</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref> A shekara mai zuwa, yayin da yake buga wa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 17 wasa, an ɗaukaka Álvarez zuwa ƙungiyar rukuni na biyu ta América. <ref>{{Cite web |title=Página Oficial de la Liga Mexicana del Fútbol Profesional |trans-title=Official Page of the Mexican Professional Football League |url=https://ligamx.net/cancha/jugador/102742/edson-omar-alvarez-velazquez |archive-url=https://web.archive.org/web/20230713023329/https://ligamx.net/cancha/jugador/102742/edson-omar-alvarez-velazquez |archive-date=2023-07-13 |access-date=2025-11-01 |website=ligamx.net |language=es-MX}}</ref>
A watan Agusta na 2016, kocin ƙungiyar farko Ignacio Ambríz ya gayyaci Álvarez a karon farko, yana zaune a benci a wasan mako na 5 na gasar América da Monarcas Morelia, ta amfani da rigarsa mai lamba 282. <ref name="FT bio">{{Cite web |title=Causa y Efecto de… Edson Álvarez |trans-title=Cause and Effect of… Edson Álvarez |url=https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822182122/https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ |archive-date=22 August 2017 |access-date=2 July 2017 |publisher=Futbol Total |language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170822182122/https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ "Causa y Efecto de… Edson Álvarez"] [Cause and Effect of… Edson Álvarez] (in Spanish). Futbol Total. Archived from [https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ the original] on 22 August 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 July</span> 2017</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref> A ranar 29 ga Oktoba, sabon koci Ricardo La Volpe ya bai wa Álvarez mai shekaru 19 damar fara wasa a gasar La Liga MX a wasan da ƙungiyar ta yi da Santos Laguna ; ya buga dukkan mintuna 90 kuma magoya bayan ƙungiyar sun zaɓe shi a matsayin na uku a zaɓen ɗan wasa na ''Man of the Match'' ta yanar gizo. <ref>{{Cite web |title=Edson Álvarez debuta en la Liga MX |trans-title=Edson Álvarez debuts in the Liga MX |url=http://www.clubamerica.com.mx/comunicados/edson-alvarez-debuta-la-liga-mx/ |access-date=29 October 2016 |website=ClubAmérica.com.mx |publisher=Club América |language=es}}</ref> A ranar 25 ga Disamba, ya zura ƙwallonsa ta farko a wasansa na ƙarshe a wasan ƙarshe na Apertura da Tigres UANL . <ref>{{Cite web |title=Video: Gol de Edson Álvarez contra Tigres |trans-title=Video: Goal by Edson Álvarez against Tigres |url=http://www.goal.com/es-mx/news/4774/liga-bancomer-mx/2016/12/25/30851422/video-el-gol-de-edson-%C3%A1lvarez-contra-tigres |access-date=25 December 2016 |website=Goal (website) |language=es}}</ref>
Kafin fara kakar wasa ta 2017-18, an bai wa Álvarez rigar lamba 4, wadda aka bar ta bayan tafiyar Erik Pimentel . <ref>{{Cite web |date=12 July 2017 |title=América registra 11 jugadores de 21 años o menos |trans-title=America registers 11 players aged 21 and under |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/3386279/america-registra-11-jugadores-de-21-anos-o-menos |access-date=12 July 2017 |publisher=ESPN |language=es}}</ref>
A ranar 16 ga Disamba 2018, Álvarez ya fara wasan zagaye na biyu na wasan karshe na Apertura da Cruz Azul, inda ya buga wasa a tsakiyar fili a madadin Mateus Uribe da ya ji rauni, kuma ya zura kwallaye biyu yayin da América ta lashe gasar lig ta 13 bayan jimillar kwallaye 2-0. A ranar 23 ga Fabrairu 2019, Álvarez ya buga wasa na 100 a gasar América a wasan da kungiyar ta doke Lobos BUAP da ci 3-0. <ref>{{Cite web |date=23 February 2019 |title=Edson Álvarez llegó a 100 partidos oficiales con América |trans-title=Edson Álvarez reached 100 official matches with America |url=https://www.telemundodeportes.com/liga-mx/edson-alvarez-llego-100-partidos-oficiales-con-america |access-date=23 February 2019 |website=telemundodeportes.com |publisher=Telemundo |language=es}}</ref>
=== Ajax ===
[[Fayil:GAE_-_Ajax_-_52788526413.jpg|thumb|Álvarez (dama) yana fafatawa da Go Ahead Eagles a 2023]]
A ranar 19 ga Yulin 2019, kulob din AFC Ajax na Holland ya sanar da yarjejeniya da Club América don sayen Álvarez kan kwantiragin shekaru biyar, wanda za a duba lafiyarsa, kan kudin da aka ruwaito na dala $17. miliyan. <ref>{{Cite web |last=Valentine |first=Ben |title=Ajax complete $17m signing of versatile Mexico star Alvarez |url=https://www.goal.com/en-us/news/ajax-complete-17m-signing-of-versatile-mexico-star-alvarez/hdlym7xyzhv414vc74sjhj9pm |access-date=19 July 2019 |website=Goal (website)}}</ref> Ya yi nasarar gwajin lafiyarsa kuma an gabatar masa da shi a hukumance a ranar 22 ga Yuli, aka ba shi rigar lamba 4 wadda aka bar ta bayan tafiyar Matthijs de Ligt . Kungiyar ta sanar da cewa za ta biya Yuro 15 a hukumance. miliyan. <ref>{{Cite web |title=Transfer completed: Edson Álvarez is now Ajacied! |url=https://english.ajax.nl/streams/ajax-now/transfer-completed-edson-alvarez-is-now-ajacied-.htm |access-date=22 July 2019 |website=Ajax English |publisher=[[AFC Ajax]]}}</ref> A ranar 17 ga Agusta, Álvarez ya fara buga gasar cin kofin zakarun Turai a matsayin wanda aka maye gurbinsa a minti na 74 a wasan da ƙungiyar ta yi nasara a kan VVV-Venlo da ci 4-1 a gasar lig . A ranar 29 ga Agusta, Álvarez ya zura kwallonsa ta farko a wasansa na farko da APOEL a zagaye na biyu na zagayen share fage na gasar zakarun Turai ta UEFA . <ref>{{Cite web |date=2019-08-28 |title=Mexico national team news: Edson Alvarez scores first Ajax goal in Champions League playoff |url=https://www.goal.com/en-us/news/edson-alvarez-scores-first-ajax-goal-in-champions-league-playoff/47dkdz5c4ygz1tz8q22ykkrhe |access-date=2025-11-01 |website=www.goal.com |language=en-US}}</ref> A ranar 17 ga Satumba, Álvarez ya zura kwallo ta biyu a wasan rukuni na gasar zakarun Turai da suka doke Lille da ci 3-0, inda ya zama dan wasan Mexico na farko da ya zura kwallo a wasansa na farko a gasar zakarun Turai. <ref>{{Cite web |title=Ajax v Lille Match Report, 9/17/19, UEFA Champions League |url=https://www.goal.com/en-us/match/ajax-v-lille/report/6gwdth6s62a4zgei83d3uh5yi |archive-url=https://web.archive.org/web/20200830204049/https://www.goal.com/en-us/match/ajax-v-lille/report/6gwdth6s62a4zgei83d3uh5yi |archive-date=2020-08-30 |access-date=2025-11-01 |website=www.goal.com |language=en}}</ref>
A ranar 21 ga Maris 2021, Álvarez ya ci kwallonsa ta farko a Eredivisie ga Ajax a wasan da suka doke ADO Den Haag da ci 5-0. A ranar 18 ga Afrilu, a wasan karshe na Kofin Holland da Vitesse, ya buga dukkan wasan a wasan da ci 2-1. <ref>{{Cite web |title=Neres’ stoppage-time goal seals Dutch Cup win |url=https://english.ajax.nl/articles/neres-stoppage-time-goal-seals-dutch-cup-win |access-date=2025-11-01 |website=english.ajax.nl |language=en-US}}</ref> A karshen kakar wasa ta biyu, an zabe shi don kyautar gwarzon dan wasan gasar. <ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Edson Álvarez, nominado a jugador del año en Holanda |url=https://www.marca.com/claro-mx/futbol/mexicanos-mundo/2021/05/06/609430c5268e3e22478b45a6.html |website=Marca}}</ref>
A ranar 27 ga Oktoba 2021, an sanar da cewa Álvarez ya tsawaita kwantiraginsa da Ajax, wanda hakan zai ci gaba da kasancewa tare da kulob din har zuwa 2025. [1] A ranar 30 ga Afrilu 2022, an shigar da shi cikin Club van 100 na kulob din, inda ya buga wasa na 100 a wasan da suka doke PEC Zwolle da ci 3-0 a gasar lig, inda ya zama dan wasa na 174 a tarihin kulob din da ya shiga sahun gaba. [2]
=== West Ham United ===
[[Fayil:Edson_Álvarez_14092024.jpg|thumb|Álvarez tare da [[West Ham United FC|West Ham United]] a 2024]]
A ranar 10 ga Agusta 2023, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Ingila [[West Ham United FC|West Ham United]] ta sanar da cewa ta sanya hannu kan Álvarez kan kwantiragin shekaru biyar kan kuɗin da aka ruwaito na £35. miliyan. <ref>{{Cite web |title=West Ham United sign Edson Álvarez {{!}} West Ham United F.C. |url=https://www.whufc.com/news/west-ham-united-sign-edson-alvarez |access-date=2025-11-01 |website=www.whufc.com |language=en}}</ref> An ba shi rigar wasa mai lamba 19. <ref>{{Cite web |title=Edson Álvarez: Why I’ve chosen the No19 shirt at West Ham United |url=https://www.whufc.com/news/edson-alvarez-why-ive-chosen-no19-shirt-west-ham-united |access-date=2025-11-01 |website=www.whufc.com |language=en}}</ref> Ya zama ɗan wasa na huɗu na ƙasar Mexico, bayan Guillermo Franco, Pablo Barrera, da Javier Hernández, waɗanda suka wakilci West Ham United. <ref>{{Cite web |title=Seven things you need to know about West Ham United's new midfielder Edson Álvarez! |url=https://www.whufc.com/news/seven-things-you-need-know-about-west-ham-uniteds-new-midfielder-edson-alvarez |access-date=2025-11-01 |website=www.whufc.com |language=en}}</ref> Ya fara buga wasa a ranar 20 ga Agusta, inda ya maye gurbin James Ward-Prowse a minti na 81 a wasan da [[Chelsea F.C.|Chelsea]] ta doke su da ci 3-1.
A ranar 14 ga Disamba 2023, Álvarez ya zura kwallonsa ta farko a West Ham, inda ya zura kwallo a ragar SC Freiburg a wasan da suka doke SC Freiburg da ci 2-0 a gasar Europa League . A ranar 2 ga Maris 2024, a wasan da suka doke [[Everton FC|Everton]] da ci 3-1 a Goodison Park, Álvarez ya zura kwallonsa ta farko a gasar Premier, inda ya samu damar zura kwallo daga [[Jarrod Bowen]] a minti na 5 na karin lokaci. <ref>{{Cite web |title=Everton v West Ham United {{!}} 2023/2024 {{!}} Premier League {{!}} Overview |url=https://www.premierleague.com/en/match/2367800 |access-date=2025-11-01 |website=www.premierleague.com |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
nf9a4067qvipebxb6ho09l6n96dk147
831842
831841
2026-05-07T13:46:41Z
Sardeeq
39275
831842
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Edson Omar Alvarez Velázquez''' An haife shi a ranar 24 ga Oktoba 1997) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Mexico wanda ke taka leda ko dai a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya na tsaro]] ko kuma [[Mai buga baya|ɗan wasan baya na tsakiya]] a ƙungiyar Süper Lig [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]], wanda aka aro daga ƙungiyar Premier League [[West Ham United FC|ta West Ham United]], kuma yana jagorantar ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Mexico .
== Rayuwar farko ==
An haifi Álvarez a Tlalnepantla de Baz, wata ƙaramar hukuma da ke arewacin [[Mexico (birni)|birnin Mexico]], ga Adriana Velázquez da Evaristo Álvarez. <ref name="ESPN bio">{{Cite web |date=4 November 2016 |title=Edson Álvarez, un águila de calle |trans-title=Edson Álvarez, an eagle from the streets |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/2839745/edson-alvarez-un-aguila-de-calle |access-date=4 November 2016 |publisher=ESPN Deportes |language=es}}</ref> Tun yana ƙarami, ya yi aiki a fannin ƙera kayan ƙwallon ƙafa na ƙungiyoyin gida, wanda ya ambata a matsayin farkon shigarsa cikin wasan. <ref name="FT bio">{{Cite web |title=Causa y Efecto de… Edson Álvarez |trans-title=Cause and Effect of… Edson Álvarez |url=https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822182122/https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ |archive-date=22 August 2017 |access-date=2 July 2017 |publisher=Futbol Total |language=es}}</ref> Tun yana ɗan shekara 10, Álvarez ya koma Pachuca, kafin ya bar ƙungiyar bayan shekaru biyu kacal saboda ƙarancin ƙarfinsa. <ref name="FT bio" /> <ref>{{Cite web |date=2023-04-09 |title=Edson Álvarez visita y motiva a la Sub-17 de Pachuca que juega torneo del Ajax en Ámsterdam |trans-title=Edson Álvarez visits and motivates the Pachuca U-17 team playing in the Ajax tournament in Amsterdam. |url=https://www.tudn.com/futbol/dutch-eredivisie/edson-alvarez-visita-motiva-sub-17-pachuca-que-juega-torneo-ajax-amsterdam |access-date=2025-11-01 |website=www.tudn.com |language=es}}</ref> Tunanin barin ƙwallon ƙafa, ga juriyar iyayensa waɗanda suka yi imanin cewa yana da baiwar da za ta iya cimma burinsa na yin wasa a ƙwararru, Álvarez ya yanke shawarar gwadawa a ƙungiyar matasa ta Club América, daga ƙarshe ya shiga ƙungiyar bayan watanni uku da ya yi yana gwaji. Zai shiga atisayen ƙungiyar ta yau da kullun ta hanyar tafiya ta awanni uku zuwa huɗu daga gidansa da ke Tlalnepantla da kuma filin horo na ƙungiyar da ke Coapa . A cewar Álvarez, zai kashe kusan kashi 70 cikin 100 na albashinsa na wata-wata wajen jigilar kaya. <ref name="FT bio" />
== Aikin kulob ==
=== Amurka ===
A shekarar 2014, yana da shekaru 16, Álvarez ya shiga ƙungiyar matasa ta Club América, yana bugawa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 17 wasa. <ref name="ESPN bio">{{Cite web |date=4 November 2016 |title=Edson Álvarez, un águila de calle |trans-title=Edson Álvarez, an eagle from the streets |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/2839745/edson-alvarez-un-aguila-de-calle |access-date=4 November 2016 |publisher=ESPN Deportes |language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/2839745/edson-alvarez-un-aguila-de-calle "Edson Álvarez, un águila de calle"] [Edson Álvarez, an eagle from the streets] (in Spanish). ESPN Deportes. 4 November 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 November</span> 2016</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref> A shekara mai zuwa, yayin da yake buga wa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 17 wasa, an ɗaukaka Álvarez zuwa ƙungiyar rukuni na biyu ta América. <ref>{{Cite web |title=Página Oficial de la Liga Mexicana del Fútbol Profesional |trans-title=Official Page of the Mexican Professional Football League |url=https://ligamx.net/cancha/jugador/102742/edson-omar-alvarez-velazquez |archive-url=https://web.archive.org/web/20230713023329/https://ligamx.net/cancha/jugador/102742/edson-omar-alvarez-velazquez |archive-date=2023-07-13 |access-date=2025-11-01 |website=ligamx.net |language=es-MX}}</ref>
A watan Agusta na 2016, kocin ƙungiyar farko Ignacio Ambríz ya gayyaci Álvarez a karon farko, yana zaune a benci a wasan mako na 5 na gasar América da Monarcas Morelia, ta amfani da rigarsa mai lamba 282. <ref name="FT bio">{{Cite web |title=Causa y Efecto de… Edson Álvarez |trans-title=Cause and Effect of… Edson Álvarez |url=https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822182122/https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ |archive-date=22 August 2017 |access-date=2 July 2017 |publisher=Futbol Total |language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20170822182122/https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ "Causa y Efecto de… Edson Álvarez"] [Cause and Effect of… Edson Álvarez] (in Spanish). Futbol Total. Archived from [https://www.futboltotal.com.mx/2017/07/causa-efecto-edson-alvarez/ the original] on 22 August 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 July</span> 2017</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref> A ranar 29 ga Oktoba, sabon koci Ricardo La Volpe ya bai wa Álvarez mai shekaru 19 damar fara wasa a gasar La Liga MX a wasan da ƙungiyar ta yi da Santos Laguna ; ya buga dukkan mintuna 90 kuma magoya bayan ƙungiyar sun zaɓe shi a matsayin na uku a zaɓen ɗan wasa na ''Man of the Match'' ta yanar gizo. <ref>{{Cite web |title=Edson Álvarez debuta en la Liga MX |trans-title=Edson Álvarez debuts in the Liga MX |url=http://www.clubamerica.com.mx/comunicados/edson-alvarez-debuta-la-liga-mx/ |access-date=29 October 2016 |website=ClubAmérica.com.mx |publisher=Club América |language=es}}</ref> A ranar 25 ga Disamba, ya zura ƙwallonsa ta farko a wasansa na ƙarshe a wasan ƙarshe na Apertura da Tigres UANL . <ref>{{Cite web |title=Video: Gol de Edson Álvarez contra Tigres |trans-title=Video: Goal by Edson Álvarez against Tigres |url=http://www.goal.com/es-mx/news/4774/liga-bancomer-mx/2016/12/25/30851422/video-el-gol-de-edson-%C3%A1lvarez-contra-tigres |access-date=25 December 2016 |website=Goal (website) |language=es}}</ref>
Kafin fara kakar wasa ta 2017-18, an bai wa Álvarez rigar lamba 4, wadda aka bar ta bayan tafiyar Erik Pimentel . <ref>{{Cite web |date=12 July 2017 |title=América registra 11 jugadores de 21 años o menos |trans-title=America registers 11 players aged 21 and under |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/3386279/america-registra-11-jugadores-de-21-anos-o-menos |access-date=12 July 2017 |publisher=ESPN |language=es}}</ref>
A ranar 16 ga Disamba 2018, Álvarez ya fara wasan zagaye na biyu na wasan karshe na Apertura da Cruz Azul, inda ya buga wasa a tsakiyar fili a madadin Mateus Uribe da ya ji rauni, kuma ya zura kwallaye biyu yayin da América ta lashe gasar lig ta 13 bayan jimillar kwallaye 2-0. A ranar 23 ga Fabrairu 2019, Álvarez ya buga wasa na 100 a gasar América a wasan da kungiyar ta doke Lobos BUAP da ci 3-0. <ref>{{Cite web |date=23 February 2019 |title=Edson Álvarez llegó a 100 partidos oficiales con América |trans-title=Edson Álvarez reached 100 official matches with America |url=https://www.telemundodeportes.com/liga-mx/edson-alvarez-llego-100-partidos-oficiales-con-america |access-date=23 February 2019 |website=telemundodeportes.com |publisher=Telemundo |language=es}}</ref>
=== Ajax ===
[[Fayil:GAE_-_Ajax_-_52788526413.jpg|thumb|Álvarez (dama) yana fafatawa da Go Ahead Eagles a 2023]]
A ranar 19 ga Yulin 2019, kulob din AFC Ajax na Holland ya sanar da yarjejeniya da Club América don sayen Álvarez kan kwantiragin shekaru biyar, wanda za a duba lafiyarsa, kan kudin da aka ruwaito na dala $17. miliyan. <ref>{{Cite web |last=Valentine |first=Ben |title=Ajax complete $17m signing of versatile Mexico star Alvarez |url=https://www.goal.com/en-us/news/ajax-complete-17m-signing-of-versatile-mexico-star-alvarez/hdlym7xyzhv414vc74sjhj9pm |access-date=19 July 2019 |website=Goal (website)}}</ref> Ya yi nasarar gwajin lafiyarsa kuma an gabatar masa da shi a hukumance a ranar 22 ga Yuli, aka ba shi rigar lamba 4 wadda aka bar ta bayan tafiyar Matthijs de Ligt . Kungiyar ta sanar da cewa za ta biya Yuro 15 a hukumance. miliyan. <ref>{{Cite web |title=Transfer completed: Edson Álvarez is now Ajacied! |url=https://english.ajax.nl/streams/ajax-now/transfer-completed-edson-alvarez-is-now-ajacied-.htm |access-date=22 July 2019 |website=Ajax English |publisher=[[AFC Ajax]]}}</ref> A ranar 17 ga Agusta, Álvarez ya fara buga gasar cin kofin zakarun Turai a matsayin wanda aka maye gurbinsa a minti na 74 a wasan da ƙungiyar ta yi nasara a kan VVV-Venlo da ci 4-1 a gasar lig . A ranar 29 ga Agusta, Álvarez ya zura kwallonsa ta farko a wasansa na farko da APOEL a zagaye na biyu na zagayen share fage na gasar zakarun Turai ta UEFA . <ref>{{Cite web |date=2019-08-28 |title=Mexico national team news: Edson Alvarez scores first Ajax goal in Champions League playoff |url=https://www.goal.com/en-us/news/edson-alvarez-scores-first-ajax-goal-in-champions-league-playoff/47dkdz5c4ygz1tz8q22ykkrhe |access-date=2025-11-01 |website=www.goal.com |language=en-US}}</ref> A ranar 17 ga Satumba, Álvarez ya zura kwallo ta biyu a wasan rukuni na gasar zakarun Turai da suka doke Lille da ci 3-0, inda ya zama dan wasan Mexico na farko da ya zura kwallo a wasansa na farko a gasar zakarun Turai. <ref>{{Cite web |title=Ajax v Lille Match Report, 9/17/19, UEFA Champions League |url=https://www.goal.com/en-us/match/ajax-v-lille/report/6gwdth6s62a4zgei83d3uh5yi |archive-url=https://web.archive.org/web/20200830204049/https://www.goal.com/en-us/match/ajax-v-lille/report/6gwdth6s62a4zgei83d3uh5yi |archive-date=2020-08-30 |access-date=2025-11-01 |website=www.goal.com |language=en}}</ref>
A ranar 21 ga Maris 2021, Álvarez ya ci kwallonsa ta farko a Eredivisie ga Ajax a wasan da suka doke ADO Den Haag da ci 5-0. A ranar 18 ga Afrilu, a wasan karshe na Kofin Holland da Vitesse, ya buga dukkan wasan a wasan da ci 2-1. <ref>{{Cite web |title=Neres’ stoppage-time goal seals Dutch Cup win |url=https://english.ajax.nl/articles/neres-stoppage-time-goal-seals-dutch-cup-win |access-date=2025-11-01 |website=english.ajax.nl |language=en-US}}</ref> A karshen kakar wasa ta biyu, an zabe shi don kyautar gwarzon dan wasan gasar. <ref>{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Edson Álvarez, nominado a jugador del año en Holanda |url=https://www.marca.com/claro-mx/futbol/mexicanos-mundo/2021/05/06/609430c5268e3e22478b45a6.html |website=Marca}}</ref>
A ranar 27 ga Oktoba 2021, an sanar da cewa Álvarez ya tsawaita kwantiraginsa da Ajax, wanda hakan zai ci gaba da kasancewa tare da kulob din har zuwa 2025. [1] A ranar 30 ga Afrilu 2022, an shigar da shi cikin Club van 100 na kulob din, inda ya buga wasa na 100 a wasan da suka doke PEC Zwolle da ci 3-0 a gasar lig, inda ya zama dan wasa na 174 a tarihin kulob din da ya shiga sahun gaba. [2]
=== West Ham United ===
[[Fayil:Edson_Álvarez_14092024.jpg|thumb|Álvarez tare da [[West Ham United FC|West Ham United]] a 2024]]
A ranar 10 ga Agusta 2023, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Ingila [[West Ham United FC|West Ham United]] ta sanar da cewa ta sanya hannu kan Álvarez kan kwantiragin shekaru biyar kan kuɗin da aka ruwaito na £35. miliyan. <ref>{{Cite web |title=West Ham United sign Edson Álvarez {{!}} West Ham United F.C. |url=https://www.whufc.com/news/west-ham-united-sign-edson-alvarez |access-date=2025-11-01 |website=www.whufc.com |language=en}}</ref> An ba shi rigar wasa mai lamba 19. <ref>{{Cite web |title=Edson Álvarez: Why I’ve chosen the No19 shirt at West Ham United |url=https://www.whufc.com/news/edson-alvarez-why-ive-chosen-no19-shirt-west-ham-united |access-date=2025-11-01 |website=www.whufc.com |language=en}}</ref> Ya zama ɗan wasa na huɗu na ƙasar Mexico, bayan Guillermo Franco, Pablo Barrera, da Javier Hernández, waɗanda suka wakilci West Ham United. <ref>{{Cite web |title=Seven things you need to know about West Ham United's new midfielder Edson Álvarez! |url=https://www.whufc.com/news/seven-things-you-need-know-about-west-ham-uniteds-new-midfielder-edson-alvarez |access-date=2025-11-01 |website=www.whufc.com |language=en}}</ref> Ya fara buga wasa a ranar 20 ga Agusta, inda ya maye gurbin James Ward-Prowse a minti na 81 a wasan da [[Chelsea F.C.|Chelsea]] ta doke su da ci 3-1.
A ranar 14 ga Disamba 2023, Álvarez ya zura kwallonsa ta farko a West Ham, inda ya zura kwallo a ragar SC Freiburg a wasan da suka doke SC Freiburg da ci 2-0 a gasar Europa League . A ranar 2 ga Maris 2024, a wasan da suka doke [[Everton FC|Everton]] da ci 3-1 a Goodison Park, Álvarez ya zura kwallonsa ta farko a gasar Premier, inda ya samu damar zura kwallo daga [[Jarrod Bowen]] a minti na 5 na karin lokaci. <ref>{{Cite web |title=Everton v West Ham United {{!}} 2023/2024 {{!}} Premier League {{!}} Overview |url=https://www.premierleague.com/en/match/2367800 |access-date=2025-11-01 |website=www.premierleague.com |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
292aal6dmhye5cpf5gjoy40nnyjm6db
Rob Alflen
0
149748
831843
2026-05-07T13:47:51Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1344939846|Rob Alflen]]"
831843
wikitext
text/x-wiki
'''Rob Alflen''' (an haife shi a ranar 7 ga Mayu 1968) manajan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland kuma tsohon ɗan wasa wanda shine mataimakin manaja na ƙungiyar Eredivisie SC Cambuur .
== Sana'ar wasa ==
An haifi Alflen a Utrecht . Ya bugawa FC Utrecht, Ajax Amsterdam, Vitesse Arnhem, Sparta Rotterdam, da Cambuur Leeuwarden a cikin Eredivisie . <ref>{{Cite web |title=Rob Alflen |url=http://www.vi.nl/Spelers/Speler/Rob-Alflen.htm |access-date=15 February 2010 |publisher=Voetbal International |language=Dutch}}</ref>
== Aikin gudanarwa ==
Tun daga shekarar 2004, Alflen ya kasance tare da gabatar da shirin talabijin na Namen & Rugnummer a RTV Utrecht . Alflen ya fara aikinsa na koyarwa a matsayin kocin matasa na FC De Bilt, kuma daga baya ya zama kocin kungiyar farko a kakar wasa ta 2006–07. [1] A kakar wasa mai zuwa, ya zama mataimakin manaja na HFC Haarlem amma har yanzu yana matsayin manajan De Bilt. [2] Daga 2008 zuwa 2010, ya kasance manajan FC Breukelen . A watan [ ], ya kuma ɗauki aiki a Jong FC Utrecht a matsayin manajan ƙungiyar tare da aikinsa na manaja a Breukelen.
Lokacin da Erwin Koeman ya bar aikin kocin FC Utrecht a watan Oktoban 2011, an naɗa Alflen a matsayin mataimakin kocin Jan Wouters a ƙungiyar farko ta FC Utrecht. Ya zama babban koci bayan da Wouters ya bar ƙungiyar a watan Yunin 2014. A ranar 25 ga Maris na 2015, FC Utrecht ta ce kocin Alflen da mai ba shi shawara Co Adriaanse za su sauka daga matsayinsu da ƙungiyar Dutch a ƙarshen kakar wasa. <ref>{{Cite tweet|user=BeNeFoot|date=25 March 2015|title=FC Utrecht have confirmed that coach Rob Alflen and technical director Co Adriaanse will leave the club this summer.}}</ref> A ranar 11 ga Janairun 2016 ya zama mataimakin Heracles bayan da Hendrie Krüzen ya bar ƙungiyar. <ref>{{Cite web |date=11 January 2016 |title=Heracles vindt in Alflen opvolger vertrokken Krüzen |url=https://www.vi.nl/nieuws/heracles-vindt-in-alflen-opvolger-vertrokken-kruzen# |access-date=30 June 2018 |publisher=Voetbal International |language=Dutch}}</ref> <ref>{{Cite web |date=11 January 2016 |title=Rob Alflen nieuwe assistent-trainer Heracles Almelo |url=https://www.heracles.nl/nieuws/nieuwsbericht/9980/rob-alflen-nieuwe-assistent-trainer-heracles-almelo |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630052856/https://www.heracles.nl/nieuws/nieuwsbericht/9980/rob-alflen-nieuwe-assistent-trainer-heracles-almelo |archive-date=30 June 2018 |access-date=30 June 2018 |publisher=Heracles Almelo |language=Dutch}}</ref> A ranar 16 ga Afrilun 2018, an sanar da cewa Alflen zai karɓi ragamar kocin Helmond Sport a kan kwantiragin shekaru biyu daga kakar wasa mai zuwa. <ref>{{Cite web |date=16 April 2018 |title=Helmond Sport strikt Alflen als nieuwe trainer |url=https://nos.nl/artikel/2227653-helmond-sport-strikt-alflen-als-nieuwe-trainer.html |access-date=30 June 2018 |publisher=NOS |language=Dutch}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 April 2018 |title=Robby Alflen komend seizoen hoofdtrainer van Helmond Sport |url=https://www.helmondsport.nl/nieuws/robby-alflen-komend-seizoen-hoofdtrainer-van-helmond-sport |access-date=30 June 2018 |publisher=Helmond Sport |language=Dutch}}</ref> A ranar 8 ga Mayu 2019, Helmond ya sanar da cewa sun kori Alflen bayan kakar wasa mai cike da rashin nasara, kakar wasa mafi muni a tarihin kulob din da nasarori hudu kacal a wasanni 38.
== Rayuwa ta sirri ==
Mahaifin Alflen shi ne zakaran kokawa na ƙasar Holland Loek Alflen . <ref>{{Cite web |last= |date=28 January 2011 |title=Loek Alflen, de grote kleine man |url=http://www.dehalter.com/news/article/125 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923213315/http://www.dehalter.com/news/article/125 |archive-date=23 September 2015 |access-date=23 August 2015 |publisher=De Halter |language=Dutch}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanar da kwallayen da kulob, kakar wasa da kuma gasa suka zura <ref>{{Cite web |title=Rob Alflen » Club matches |url=https://www.worldfootball.net/person/pe163470/rob-alflen/club-matches/ |access-date=11 April 2020 |website=worldfootball.net}}</ref>
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="7" | Utrecht
| 1985–86
| Eredivisie
| 7
| 0
|-
| 1986–87
| Eredivisie
| 18
| 3
|-
| 1987–88
| Eredivisie
| 28
| 2
|-
| 1988–89
| Eredivisie
| 31
| 4
|-
| 1989–90
| Eredivisie
| 25
| 0
|-
| 1990–91
| Eredivisie
| 33
| 7
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 142
! 16
|-
| rowspan="5" | Ajax
| 1991–92
| Eredivisie
| 8
| 3
|-
| 1992–93
| Eredivisie
| 14
| 1
|-
| 1993–94
| Eredivisie
| 4
| 1
|-
| 1994–95
| Eredivisie
| 0
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 26
! 5
|-
| Vitesse
| 1995–96
| Eredivisie
| 7
| 0
|-
| Sparta Rotterdam
| 1996–97
| Eredivisie
| 25
| 1
|-
| rowspan="3" | SC Heracles /<br /><br /><br /><br /> Heracles Almelo {{Efn|Name changed in 1998}}
| 1997–98
| Eerste Division
| 25
| 2
|-
| 1998–99
| Eerste Division
| 27
| 8
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 52
! 10
|-
| Cambuur Leeuwarden
| 1999–2000
| Eredivisie
| 26
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 278
! 32
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1968]]
2ppuqmfl54rhjrj9ygdwxx572kajy2l
831844
831843
2026-05-07T13:48:43Z
Sardeeq
39275
831844
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Rob Alflen''' (an haife shi a ranar 7 ga Mayu 1968) manajan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland kuma tsohon ɗan wasa wanda shine mataimakin manaja na ƙungiyar Eredivisie SC Cambuur .
== Sana'ar wasa ==
An haifi Alflen a Utrecht . Ya bugawa FC Utrecht, Ajax Amsterdam, Vitesse Arnhem, Sparta Rotterdam, da Cambuur Leeuwarden a cikin Eredivisie . <ref>{{Cite web |title=Rob Alflen |url=http://www.vi.nl/Spelers/Speler/Rob-Alflen.htm |access-date=15 February 2010 |publisher=Voetbal International |language=Dutch}}</ref>
== Aikin gudanarwa ==
Tun daga shekarar 2004, Alflen ya kasance tare da gabatar da shirin talabijin na Namen & Rugnummer a RTV Utrecht . Alflen ya fara aikinsa na koyarwa a matsayin kocin matasa na FC De Bilt, kuma daga baya ya zama kocin kungiyar farko a kakar wasa ta 2006–07. [1] A kakar wasa mai zuwa, ya zama mataimakin manaja na HFC Haarlem amma har yanzu yana matsayin manajan De Bilt. [2] Daga 2008 zuwa 2010, ya kasance manajan FC Breukelen . A watan [ ], ya kuma ɗauki aiki a Jong FC Utrecht a matsayin manajan ƙungiyar tare da aikinsa na manaja a Breukelen.
Lokacin da Erwin Koeman ya bar aikin kocin FC Utrecht a watan Oktoban 2011, an naɗa Alflen a matsayin mataimakin kocin Jan Wouters a ƙungiyar farko ta FC Utrecht. Ya zama babban koci bayan da Wouters ya bar ƙungiyar a watan Yunin 2014. A ranar 25 ga Maris na 2015, FC Utrecht ta ce kocin Alflen da mai ba shi shawara Co Adriaanse za su sauka daga matsayinsu da ƙungiyar Dutch a ƙarshen kakar wasa. <ref>{{Cite tweet|user=BeNeFoot|date=25 March 2015|title=FC Utrecht have confirmed that coach Rob Alflen and technical director Co Adriaanse will leave the club this summer.}}</ref> A ranar 11 ga Janairun 2016 ya zama mataimakin Heracles bayan da Hendrie Krüzen ya bar ƙungiyar. <ref>{{Cite web |date=11 January 2016 |title=Heracles vindt in Alflen opvolger vertrokken Krüzen |url=https://www.vi.nl/nieuws/heracles-vindt-in-alflen-opvolger-vertrokken-kruzen# |access-date=30 June 2018 |publisher=Voetbal International |language=Dutch}}</ref> <ref>{{Cite web |date=11 January 2016 |title=Rob Alflen nieuwe assistent-trainer Heracles Almelo |url=https://www.heracles.nl/nieuws/nieuwsbericht/9980/rob-alflen-nieuwe-assistent-trainer-heracles-almelo |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630052856/https://www.heracles.nl/nieuws/nieuwsbericht/9980/rob-alflen-nieuwe-assistent-trainer-heracles-almelo |archive-date=30 June 2018 |access-date=30 June 2018 |publisher=Heracles Almelo |language=Dutch}}</ref> A ranar 16 ga Afrilun 2018, an sanar da cewa Alflen zai karɓi ragamar kocin Helmond Sport a kan kwantiragin shekaru biyu daga kakar wasa mai zuwa. <ref>{{Cite web |date=16 April 2018 |title=Helmond Sport strikt Alflen als nieuwe trainer |url=https://nos.nl/artikel/2227653-helmond-sport-strikt-alflen-als-nieuwe-trainer.html |access-date=30 June 2018 |publisher=NOS |language=Dutch}}</ref> <ref>{{Cite web |date=16 April 2018 |title=Robby Alflen komend seizoen hoofdtrainer van Helmond Sport |url=https://www.helmondsport.nl/nieuws/robby-alflen-komend-seizoen-hoofdtrainer-van-helmond-sport |access-date=30 June 2018 |publisher=Helmond Sport |language=Dutch}}</ref> A ranar 8 ga Mayu 2019, Helmond ya sanar da cewa sun kori Alflen bayan kakar wasa mai cike da rashin nasara, kakar wasa mafi muni a tarihin kulob din da nasarori hudu kacal a wasanni 38.
== Rayuwa ta sirri ==
Mahaifin Alflen shi ne zakaran kokawa na ƙasar Holland Loek Alflen . <ref>{{Cite web |last= |date=28 January 2011 |title=Loek Alflen, de grote kleine man |url=http://www.dehalter.com/news/article/125 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923213315/http://www.dehalter.com/news/article/125 |archive-date=23 September 2015 |access-date=23 August 2015 |publisher=De Halter |language=Dutch}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanar da kwallayen da kulob, kakar wasa da kuma gasa suka zura <ref>{{Cite web |title=Rob Alflen » Club matches |url=https://www.worldfootball.net/person/pe163470/rob-alflen/club-matches/ |access-date=11 April 2020 |website=worldfootball.net}}</ref>
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="7" | Utrecht
| 1985–86
| Eredivisie
| 7
| 0
|-
| 1986–87
| Eredivisie
| 18
| 3
|-
| 1987–88
| Eredivisie
| 28
| 2
|-
| 1988–89
| Eredivisie
| 31
| 4
|-
| 1989–90
| Eredivisie
| 25
| 0
|-
| 1990–91
| Eredivisie
| 33
| 7
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 142
! 16
|-
| rowspan="5" | Ajax
| 1991–92
| Eredivisie
| 8
| 3
|-
| 1992–93
| Eredivisie
| 14
| 1
|-
| 1993–94
| Eredivisie
| 4
| 1
|-
| 1994–95
| Eredivisie
| 0
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 26
! 5
|-
| Vitesse
| 1995–96
| Eredivisie
| 7
| 0
|-
| Sparta Rotterdam
| 1996–97
| Eredivisie
| 25
| 1
|-
| rowspan="3" | SC Heracles /<br /><br /><br /><br /> Heracles Almelo {{Efn|Name changed in 1998}}
| 1997–98
| Eerste Division
| 25
| 2
|-
| 1998–99
| Eerste Division
| 27
| 8
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 52
! 10
|-
| Cambuur Leeuwarden
| 1999–2000
| Eredivisie
| 26
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 278
! 32
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1968]]
qn7fudedoib6otggr6r38dbkqowmnw3
Toby Alderweireld
0
149749
831845
2026-05-07T13:50:37Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1326997988|Toby Alderweireld]]"
831845
wikitext
text/x-wiki
'''Tobias Albertine Maurits Alderweireld''' ; <ref>{{Cite web |date=8 July 2015 |title=Toby: It's All in a Name! |url=https://www.youtube.com/watch?v=KnN8KhaL3eM |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211215/KnN8KhaL3eM |archive-date=15 December 2021 |access-date=8 July 2015 |publisher=Tottenham Hotspur F.C. |via=YouTube}}</ref> an haife shi a ranar 2 ga Maris 1989) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Belgium wanda ya taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] .
Alderweireld ya fara aikinsa na ƙwararru a ƙungiyar Ajax ta ƙasar Holland, inda ya lashe kyaututtuka, ciki har da kofunan Eredivisie guda uku a jere. A shekarar 2013, ya koma [[Atlético Madrid]], inda ya lashe [[La Liga|gasar La Liga]] kuma ya kai wasan ƙarshe na gasar zakarun Turai ta UEFA a kakar wasa ta farko. Bayan shekara ɗaya a matsayin aro a Southampton, ya koma [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] a shekarar 2015 kuma ya sake kaiwa wasan ƙarshe na gasar zakarun Turai a shekarar 2019. Ya bar Tottenham a shekarar 2021, bayan ya buga wasanni 236 a dukkan gasa, don ya koma Al-Duhail . Bayan kakar wasa ɗaya a Qatar, ya koma Belgium ya sanya hannu a kulob ɗinsa [[Royal Antwerp|na Royal Antwerp]], inda ya lashe gasar Belgian Pro League a kakar wasa ta farko a can kuma ya zura ƙwallon da ta lashe gasar, kafin ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa a watan Yulin 2025.
Bayan ya kasance babban ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Belgium tun daga shekarar 2009, ya buga wasanni 127 kuma ya wakilci ƙasar a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya ta FIFA]] a shekarun 2014, [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|2018]] da [[Kofin Duniya na FIFA 2022|2022]], da kuma gasar cin kofin Turai ta UEFA a shekarun 2016 da 2020. Ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa ta ƙasa da ƙasa a watan Maris na 2023.
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a [[Birnin Antwerp|Antwerp]], Alderweireld ya koma makarantar matasa ta Ajax a watan Agusta na 2004 daga Germinal Beerschot . A ranar 22 ga Fabrairu na 2007, ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru, wadda ta sa shi shiga ƙungiyar har zuwa ranar 30 ga Yuni 2010. An ɗaukaka shi zuwa ƙungiyar farko a kakar wasa ta 2008-09, amma ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a ranar 18 ga Janairu, a wasan da suka yi nasara da ci 4-2 a kan NEC . A ranar 26 ga Fabrairu, ya fara buga wasa [[UEFA|a Turai]] a lokacin da suka tashi kunnen doki 1-1 da Fiorentina a gasar cin kofin UEFA . <ref>{{Cite web |date=26 February 2009 |title=Leonardo scores to help Ajax advance |url=https://www.usatoday.com/sports/soccer/2009-02-26-3286180888_x.htm |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130105025950/http://usatoday30.usatoday.com/sports/soccer/2009-02-26-3286180888_x.htm |archive-date=5 January 2013 |website=USA Today}}</ref> Duk da cewa ya buga wasanni da dama ne kawai a sauran kakar wasa, an ba shi sabon tsawaita kwantiragi na dogon lokaci har zuwa 2014.
[[Fayil:TobyAlderweireld.jpg|left|thumb|Alderweireld da Ajax]]
A farkon kakar wasa ta 2009-10, Alderweireld ya kafa kansa a cikin ƙungiyar farko da kuma 'yan wasa 11 da suka fara wasa. Ya zama ɗan wasan baya na farko tare da ɗan wasan Belgium Jan Vertonghen bayan tafiyar tsohon kyaftin Thomas Vermaelen zuwa [[Arsenal F.C.|Arsenal]] . Sabon kocin Ajax Martin Jol ya yaba wa 'yan wasan baya biyu kuma ya ci gaba da amincewa da 'yan wasan biyu bayan sun yi wasanni masu kyau. A lokacin nasarar 3-0 da Heracles a ranar 4 ga Satumba, ya zira kwallonsa ta farko a gasar a lokacin da ya fara zura kwallo da kashin kai daga bugun kusurwar da [[Luis Suárez]] ya buga. <ref>{{Cite web |title=SC Heracles Almelo vs. Ajax Amsterdam - Football Match Report - August 30, 2009 - ESPN |url=http://www.espn.com/soccer/report?gameId=271817 |website=ESPN.com}}</ref> A ranar 27 ga Janairu, ya zira kwallon da ta daidaita a ƙarshen lokaci a lokacin wasan kusa da na ƙarshe na Kofin KNVB da NEC; Siem de Jong ya zira kwallaye biyar kafin a hura wasan ƙarshe don ya sa Ajax ta yi nasara da ci 3-2. A ƙarshen kakar wasa ta 2009-10, an naɗa Alderweireld a matsayin gwarzon Ajax na Shekara. <ref>{{Cite web |date=18 April 2010 |title=Supporters Ajax eren Suarez |url=http://www.telegraaf.nl/telesport/voetbal/6550355/__Supporters_Ajax_eren_Suarez__.html |access-date=21 April 2010 |website=De Telegraaf}}</ref> Ya tabbatar da kansa a cikin tarihin ƙungiyar Eredivisie a ranar 3 ga Nuwamba 2011, inda ya jagoranci ƙungiyar Ajax ta zira kwallaye 100 a gasar zakarun Turai ta UEFA a wasan da suka sha kashi a hannun Auxerre da ci 2-1 a rukunin G. <ref>{{Cite web |date=5 February 2011 |title=Ajax's Alderweireld thrives on art of defending |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=ned/news/newsid=1590396.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110206222009/http://www.uefa.com/memberassociations/association=ned/news/newsid=1590396.html |archive-date=6 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=UEFA by Berend Scholten}}</ref> A kakar wasa ta 2010-11, ya zira kwallaye mai ban mamaki na yadi 25 a San Siro a kan abokan hamayyar ƙungiyar [[UEFA Champions League|zakarun Turai]] Milan a wasan da suka yi nasara a waje da ci 2-0. Ya bi wannan ƙwallon mai ban mamaki da bugun yadi 32 mai ban mamaki akan Feyenoord a wasan da suka yi nasara a gida da ci 2-0. A kakar wasa ta 2011-12, Alderweireld ya yi gagarumin ci gaba a iyawarsa a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa, kuma ya ƙirƙiri haɗin gwiwa mai ban mamaki a tsakiyar mai tsaron baya na Ajax tare da kyaftin kuma ɗan wasan Belgium Jan Vertonghen. Alderweireld ya kuma nuna wasu ƙwarewa masu ban sha'awa a fannin kai hari, inda ya zira kwallaye masu ban mamaki a kan [[SC Heerenveen|Heerenveen]] .
A ranar 5 ga Agusta 2012, a lokacin fafatawar Johan Cruyff Shield da [[PSV Eindhoven|PSV]], Alderweireld ya sami nasarar zura wa Ajax kwallo a minti na 44, inda ya dawo da kungiyarsa cikin bambancin kwallaye bayan hutun rabin lokaci da ci 2-1. Wasan ne da Ajax za ta sha kashi da ci 4-2, wanda hakan ya sanya ta zama Johan Cruyff Shield na uku da Alderweireld ya shiga kuma ya kare a matsayi na biyu. Duk da haka, kakar wasa ta 2012-13 mai zuwa za ta yi nasara, inda ta zama shekara ta uku a jere da Alderweireld zai buga gasar zakarun Turai, sannan kuma ya lashe kofin Eredivisie na uku a jere ga Ajax da kuma na 32 gaba daya, bayan ya buga wasa a matsayin mai tsaron baya na tsakiya ga Ajax a dukkan wasannin gasar uku. Alderweireld ya ci kwallaye uku a wannan kakar wa Ajax, ciki har da kwallaye biyu a kakar wasa ta yau da kullun da suka yi da [[PEC Zwolle]] da Twente, da kuma wani ƙwallo a wasan da suka doke Steaua București da ci 2-0 a filin wasa na Amsterdam Arena, a zagaye na farko na zagaye na 32 a gasar UEFA Europa League ta 2012-13 . Bayan an haɗa su cikin rukuni tare da [[Manchester City F.C.|Manchester City]], [[Real Madrid CF|Real Madrid]] da kuma Borussia Dortmund wadda ta zo ta biyu a gasar zakarun Turai, Ajax ta shiga gasar Europa League a matakin ƙwallo bayan ta samu matsayi na uku a rukuninsu, amma ta kasa ci gaba, inda ta sha kashi a wasan zagaye na biyu a Romania da ci 4-2 a bugun fenariti bayan ƙarin lokaci.
[[Fayil:Basis_Elftal_Ajax_14Sep2011.jpg|thumb|Alderweireld tare da abokan wasansa na Ajax a 2011]]
Da yake saura shekara ɗaya a kwantiraginsa, Alderweireld ya zaɓi kada ya tsawaita kwantiraginsa da Ajax, daga baya ya sami ɗimbin magoya baya a lokacin hutun kakar wasa, inda aka ambaci Bayer Leverkusen, [[Liverpool F.C.|Liverpool]], Napoli da Norwich City a matsayin waɗanda suka fi sha'awar siyan matashin mai tsaron baya. <ref>{{Cite web |date=14 June 2013 |title=Alderweireld soll kommen Kadlec wechselt zu Fenerbahce |url=http://www.express.de/bayer-04-leverkusen/alderweireld-soll-kommen-kadlec-wechselt-zu-fenerbahce,3288,23318686.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618022920/http://www.express.de/bayer-04-leverkusen/alderweireld-soll-kommen-kadlec-wechselt-zu-fenerbahce,3288,23318686.html |archive-date=18 June 2013 |access-date=19 June 2013 |publisher=Express.de by Lars Werner.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=18 June 2013 |title=Napoli wil tien miljoen euro betalen voor Toby Alderweireld |url=http://www.nieuws.be/nieuws/Napoli_wil_tien_miljoen_euro_betalen_voor_Toby_Alderweireld_6c3bab42.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024075930/http://www.nieuws.be/nieuws/Napoli_wil_tien_miljoen_euro_betalen_voor_Toby_Alderweireld_6c3bab42.aspx |archive-date=24 October 2014 |access-date=19 June 2013 |publisher=Nieuws.be by Voetbal4U.com}}</ref>
=== Atletico Madrid ===
A ranar 2 ga Satumba 2013, Alderweireld ya koma [[Atlético Madrid]] kan kwantiragin shekaru huɗu kan kimanin €7. miliyan (£6.16) miliyan) kuɗin canja wuri. <ref>{{Cite web |date=2 September 2013 |title=Transfer deadline day: Atletico Madrid sign Toby Alderweireld and Josuha Guilavogui |url=http://www1.skysports.com/football/news/11838/8903655/transfer-deadline-day-atletico-madrid-sign-toby-alderweireld-and-josuha-guilavogui |access-date=31 August 2014 |publisher=Sky Sports}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Corrigan |first=Dermot |date=3 September 2013 |title=Toby Alderweireld rejected Liverpool |url=http://www.espnfc.com/story/1543223/toby-alderweireld-rejected-liverpool-move-to-join-atletico-madrid |access-date=31 August 2014 |publisher=ESPN FC}}</ref> Ya buga wasanni 12 yayin da ƙungiyar ta lashe [[La Liga|gasar La Liga]] ; a ranar 11 ga Mayu, ya zura kwallo ɗaya tilo da ya ci a kakar wasa ta bana, inda ya zura ƙwallo a wasan da suka tashi 1-1 da Málaga a gida a zagaye na ƙarshe na wasannin, wanda hakan ya tabbatar da cewa Atlético ta ci gaba da kasancewa cikin gasar. Alderweireld ya buga mintuna bakwai na ƙarshe da ƙarin lokaci na wasan ƙarshe na gasar zakarun Turai ta 2014 ga Atlético a madadin Filipe Luís ; ƙungiyar ta doke abokiyar hamayyarta ta birnin Real Madrid da ci 1-0 lokacin da ya shiga filin wasa, amma daga ƙarshe Atlético ta sha kashi 1-4.
==== Southampton (Aro) ====
An tura Alderweireld aro zuwa Southampton a [[Premier League|gasar Premier]] ta Ingila a ranar 1 ga Satumba, 2014, tare da zaɓin Southampton ta saye shi a ƙarshen kakar wasa. Ya fara buga wa Southampton wasa a ranar 13 ga Satumba, inda ya taimaka wajen ci gaba da kasancewa cikin ƙoshin lafiya a wasan da suka doke [[Newcastle United FC|Newcastle United]] da ci 4-0. A ranar 26 ga Disamba, ya zura ƙwallonsa ta farko a ƙungiyar, wadda ita ce ta uku da Southampton ta ci a wasan da suka tashi 3-1 a gidan Crystal Palace ta hanyar bugun kusurwar da James Ward-Prowse ya buga masa.
Southampton ta samu £6.8 za a iya siyan Alderweireld miliyan ɗaya, amma a watan Yulin 2015 Atlético ta soke tayin £1.5 miliyan domin a sayar wa mafi girman mai siyarwa. Rahotanni daga baya sun yi iƙirarin cewa Atlético ta kasa yin amfani da lokacin da ta yi amfani da shi.
=== Tottenham Hotspur ===
A ranar 8 ga Yulin 2015, Alderweireld ya koma [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] kan kwantiragin shekaru biyar wanda zai kare har zuwa bazarar 2020 a White Hart Lane, duk da barazanar da Southampton ta yi na daukar matakin shari'a kan canja wurin. <ref>{{Cite web |date=8 July 2015 |title=Toby Alderweireld: Tottenham sign Atletico Madrid defender |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/33442272 |access-date=9 July 2015 |publisher=BBC Sport}}</ref> A Spurs, ya sake haduwa da tsoffin abokan wasansa na Ajax Christian Eriksen da Jan Vertonghen, wadanda a baya suka koma kungiyar ta arewacin London daga Ajax. A ranar 30 ga Yuli, Alderweireld ya fara buga wa kungiyar wasa a gasar MLS All-Star ta 2015 a [[Denver]], [[Colorado]] . <ref>{{Cite web |last=Borg |first=Simon |date=30 July 2015 |title=MLS All-Stars 2, Tottenham Hotspur 1 |url=http://matchcenter.mlssoccer.com/matchcenter/2015-07-29-mls-all-star-team-vs-tottenham-hotspur/recap |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126180206/http://matchcenter.mlssoccer.com/matchcenter/2015-07-29-mls-all-star-team-vs-tottenham-hotspur/recap |archive-date=26 January 2016 |access-date=21 October 2015 |publisher=MLS Soccer}}</ref>
==== 2015–16: Kakar wasa ta farko da Spurs ====
A ranar 26 ga Satumba, Alderweireld ya zura kwallonsa ta farko a wasan da Tottenham ta doke Manchester City da ci 4-1 a White Hart Lane. [1] Kwallonsa ta biyu a kungiyar ta zo ne a wani wasan da suka yi nasara a kan abokan hamayyarsu na London West Ham United da ci 4-1 a ranar 22 ga Nuwamba. [2] A ranar 5 ga Maris 2016, a wasan 183rd na North London Derby, Alderweireld ya zura kwallo a ragar Tottenham a wasan da suka tashi 2-2 da Arsenal . [3] Wata guda bayan haka, shi ne na biyu da ya ci kwallo a wasan da Spurs ta doke Manchester United da ci 3-0. [4]
A kakar wasa ta farko a Tottenham, masu sharhi sun amince da Alderweireld a matsayin daya daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya a gasar Premier, yana kulla kyakkyawar kawancen tsaron tsakiya da abokin wasan kungiyar kasa Jan Vertonghen daga baya kuma dan kasar Austria Kevin Wimmer . Wannan tsari ya taimaka wa Tottenham wajen cimma mafi kyawun tarihin tsaron baya a gasar Premier, inda aka zura kwallaye 25 kacal a wasanni 34. A tsawon kakar wasa kungiyar tana da mafi karancin adadin kwallaye da aka zura a raga (35) a gasar Premier. An zabe shi a matsayin dan wasan baya na tsakiya ga kungiyar PFA ta shekara . <ref>{{Cite web |date=21 April 2016 |title=The PFA Premier League Team of the Year |url=https://www.thepfa.com/news/2016/4/21/premier-league-team-of-the-year |publisher=The PFA}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1989]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
b0795v5yvch0j9dioc1bg1z4ers4d07
831846
831845
2026-05-07T13:51:10Z
Sardeeq
39275
831846
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tobias Albertine Maurits Alderweireld''' ; <ref>{{Cite web |date=8 July 2015 |title=Toby: It's All in a Name! |url=https://www.youtube.com/watch?v=KnN8KhaL3eM |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211215/KnN8KhaL3eM |archive-date=15 December 2021 |access-date=8 July 2015 |publisher=Tottenham Hotspur F.C. |via=YouTube}}</ref> an haife shi a ranar 2 ga Maris 1989) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Belgium wanda ya taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] .
Alderweireld ya fara aikinsa na ƙwararru a ƙungiyar Ajax ta ƙasar Holland, inda ya lashe kyaututtuka, ciki har da kofunan Eredivisie guda uku a jere. A shekarar 2013, ya koma [[Atlético Madrid]], inda ya lashe [[La Liga|gasar La Liga]] kuma ya kai wasan ƙarshe na gasar zakarun Turai ta UEFA a kakar wasa ta farko. Bayan shekara ɗaya a matsayin aro a Southampton, ya koma [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] a shekarar 2015 kuma ya sake kaiwa wasan ƙarshe na gasar zakarun Turai a shekarar 2019. Ya bar Tottenham a shekarar 2021, bayan ya buga wasanni 236 a dukkan gasa, don ya koma Al-Duhail . Bayan kakar wasa ɗaya a Qatar, ya koma Belgium ya sanya hannu a kulob ɗinsa [[Royal Antwerp|na Royal Antwerp]], inda ya lashe gasar Belgian Pro League a kakar wasa ta farko a can kuma ya zura ƙwallon da ta lashe gasar, kafin ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa a watan Yulin 2025.
Bayan ya kasance babban ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Belgium tun daga shekarar 2009, ya buga wasanni 127 kuma ya wakilci ƙasar a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya ta FIFA]] a shekarun 2014, [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|2018]] da [[Kofin Duniya na FIFA 2022|2022]], da kuma gasar cin kofin Turai ta UEFA a shekarun 2016 da 2020. Ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa ta ƙasa da ƙasa a watan Maris na 2023.
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a [[Birnin Antwerp|Antwerp]], Alderweireld ya koma makarantar matasa ta Ajax a watan Agusta na 2004 daga Germinal Beerschot . A ranar 22 ga Fabrairu na 2007, ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru, wadda ta sa shi shiga ƙungiyar har zuwa ranar 30 ga Yuni 2010. An ɗaukaka shi zuwa ƙungiyar farko a kakar wasa ta 2008-09, amma ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a ranar 18 ga Janairu, a wasan da suka yi nasara da ci 4-2 a kan NEC . A ranar 26 ga Fabrairu, ya fara buga wasa [[UEFA|a Turai]] a lokacin da suka tashi kunnen doki 1-1 da Fiorentina a gasar cin kofin UEFA . <ref>{{Cite web |date=26 February 2009 |title=Leonardo scores to help Ajax advance |url=https://www.usatoday.com/sports/soccer/2009-02-26-3286180888_x.htm |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130105025950/http://usatoday30.usatoday.com/sports/soccer/2009-02-26-3286180888_x.htm |archive-date=5 January 2013 |website=USA Today}}</ref> Duk da cewa ya buga wasanni da dama ne kawai a sauran kakar wasa, an ba shi sabon tsawaita kwantiragi na dogon lokaci har zuwa 2014.
[[Fayil:TobyAlderweireld.jpg|left|thumb|Alderweireld da Ajax]]
A farkon kakar wasa ta 2009-10, Alderweireld ya kafa kansa a cikin ƙungiyar farko da kuma 'yan wasa 11 da suka fara wasa. Ya zama ɗan wasan baya na farko tare da ɗan wasan Belgium Jan Vertonghen bayan tafiyar tsohon kyaftin Thomas Vermaelen zuwa [[Arsenal F.C.|Arsenal]] . Sabon kocin Ajax Martin Jol ya yaba wa 'yan wasan baya biyu kuma ya ci gaba da amincewa da 'yan wasan biyu bayan sun yi wasanni masu kyau. A lokacin nasarar 3-0 da Heracles a ranar 4 ga Satumba, ya zira kwallonsa ta farko a gasar a lokacin da ya fara zura kwallo da kashin kai daga bugun kusurwar da [[Luis Suárez]] ya buga. <ref>{{Cite web |title=SC Heracles Almelo vs. Ajax Amsterdam - Football Match Report - August 30, 2009 - ESPN |url=http://www.espn.com/soccer/report?gameId=271817 |website=ESPN.com}}</ref> A ranar 27 ga Janairu, ya zira kwallon da ta daidaita a ƙarshen lokaci a lokacin wasan kusa da na ƙarshe na Kofin KNVB da NEC; Siem de Jong ya zira kwallaye biyar kafin a hura wasan ƙarshe don ya sa Ajax ta yi nasara da ci 3-2. A ƙarshen kakar wasa ta 2009-10, an naɗa Alderweireld a matsayin gwarzon Ajax na Shekara. <ref>{{Cite web |date=18 April 2010 |title=Supporters Ajax eren Suarez |url=http://www.telegraaf.nl/telesport/voetbal/6550355/__Supporters_Ajax_eren_Suarez__.html |access-date=21 April 2010 |website=De Telegraaf}}</ref> Ya tabbatar da kansa a cikin tarihin ƙungiyar Eredivisie a ranar 3 ga Nuwamba 2011, inda ya jagoranci ƙungiyar Ajax ta zira kwallaye 100 a gasar zakarun Turai ta UEFA a wasan da suka sha kashi a hannun Auxerre da ci 2-1 a rukunin G. <ref>{{Cite web |date=5 February 2011 |title=Ajax's Alderweireld thrives on art of defending |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=ned/news/newsid=1590396.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110206222009/http://www.uefa.com/memberassociations/association=ned/news/newsid=1590396.html |archive-date=6 February 2011 |access-date=5 February 2011 |publisher=UEFA by Berend Scholten}}</ref> A kakar wasa ta 2010-11, ya zira kwallaye mai ban mamaki na yadi 25 a San Siro a kan abokan hamayyar ƙungiyar [[UEFA Champions League|zakarun Turai]] Milan a wasan da suka yi nasara a waje da ci 2-0. Ya bi wannan ƙwallon mai ban mamaki da bugun yadi 32 mai ban mamaki akan Feyenoord a wasan da suka yi nasara a gida da ci 2-0. A kakar wasa ta 2011-12, Alderweireld ya yi gagarumin ci gaba a iyawarsa a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa, kuma ya ƙirƙiri haɗin gwiwa mai ban mamaki a tsakiyar mai tsaron baya na Ajax tare da kyaftin kuma ɗan wasan Belgium Jan Vertonghen. Alderweireld ya kuma nuna wasu ƙwarewa masu ban sha'awa a fannin kai hari, inda ya zira kwallaye masu ban mamaki a kan [[SC Heerenveen|Heerenveen]] .
A ranar 5 ga Agusta 2012, a lokacin fafatawar Johan Cruyff Shield da [[PSV Eindhoven|PSV]], Alderweireld ya sami nasarar zura wa Ajax kwallo a minti na 44, inda ya dawo da kungiyarsa cikin bambancin kwallaye bayan hutun rabin lokaci da ci 2-1. Wasan ne da Ajax za ta sha kashi da ci 4-2, wanda hakan ya sanya ta zama Johan Cruyff Shield na uku da Alderweireld ya shiga kuma ya kare a matsayi na biyu. Duk da haka, kakar wasa ta 2012-13 mai zuwa za ta yi nasara, inda ta zama shekara ta uku a jere da Alderweireld zai buga gasar zakarun Turai, sannan kuma ya lashe kofin Eredivisie na uku a jere ga Ajax da kuma na 32 gaba daya, bayan ya buga wasa a matsayin mai tsaron baya na tsakiya ga Ajax a dukkan wasannin gasar uku. Alderweireld ya ci kwallaye uku a wannan kakar wa Ajax, ciki har da kwallaye biyu a kakar wasa ta yau da kullun da suka yi da [[PEC Zwolle]] da Twente, da kuma wani ƙwallo a wasan da suka doke Steaua București da ci 2-0 a filin wasa na Amsterdam Arena, a zagaye na farko na zagaye na 32 a gasar UEFA Europa League ta 2012-13 . Bayan an haɗa su cikin rukuni tare da [[Manchester City F.C.|Manchester City]], [[Real Madrid CF|Real Madrid]] da kuma Borussia Dortmund wadda ta zo ta biyu a gasar zakarun Turai, Ajax ta shiga gasar Europa League a matakin ƙwallo bayan ta samu matsayi na uku a rukuninsu, amma ta kasa ci gaba, inda ta sha kashi a wasan zagaye na biyu a Romania da ci 4-2 a bugun fenariti bayan ƙarin lokaci.
[[Fayil:Basis_Elftal_Ajax_14Sep2011.jpg|thumb|Alderweireld tare da abokan wasansa na Ajax a 2011]]
Da yake saura shekara ɗaya a kwantiraginsa, Alderweireld ya zaɓi kada ya tsawaita kwantiraginsa da Ajax, daga baya ya sami ɗimbin magoya baya a lokacin hutun kakar wasa, inda aka ambaci Bayer Leverkusen, [[Liverpool F.C.|Liverpool]], Napoli da Norwich City a matsayin waɗanda suka fi sha'awar siyan matashin mai tsaron baya. <ref>{{Cite web |date=14 June 2013 |title=Alderweireld soll kommen Kadlec wechselt zu Fenerbahce |url=http://www.express.de/bayer-04-leverkusen/alderweireld-soll-kommen-kadlec-wechselt-zu-fenerbahce,3288,23318686.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618022920/http://www.express.de/bayer-04-leverkusen/alderweireld-soll-kommen-kadlec-wechselt-zu-fenerbahce,3288,23318686.html |archive-date=18 June 2013 |access-date=19 June 2013 |publisher=Express.de by Lars Werner.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=18 June 2013 |title=Napoli wil tien miljoen euro betalen voor Toby Alderweireld |url=http://www.nieuws.be/nieuws/Napoli_wil_tien_miljoen_euro_betalen_voor_Toby_Alderweireld_6c3bab42.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024075930/http://www.nieuws.be/nieuws/Napoli_wil_tien_miljoen_euro_betalen_voor_Toby_Alderweireld_6c3bab42.aspx |archive-date=24 October 2014 |access-date=19 June 2013 |publisher=Nieuws.be by Voetbal4U.com}}</ref>
=== Atletico Madrid ===
A ranar 2 ga Satumba 2013, Alderweireld ya koma [[Atlético Madrid]] kan kwantiragin shekaru huɗu kan kimanin €7. miliyan (£6.16) miliyan) kuɗin canja wuri. <ref>{{Cite web |date=2 September 2013 |title=Transfer deadline day: Atletico Madrid sign Toby Alderweireld and Josuha Guilavogui |url=http://www1.skysports.com/football/news/11838/8903655/transfer-deadline-day-atletico-madrid-sign-toby-alderweireld-and-josuha-guilavogui |access-date=31 August 2014 |publisher=Sky Sports}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Corrigan |first=Dermot |date=3 September 2013 |title=Toby Alderweireld rejected Liverpool |url=http://www.espnfc.com/story/1543223/toby-alderweireld-rejected-liverpool-move-to-join-atletico-madrid |access-date=31 August 2014 |publisher=ESPN FC}}</ref> Ya buga wasanni 12 yayin da ƙungiyar ta lashe [[La Liga|gasar La Liga]] ; a ranar 11 ga Mayu, ya zura kwallo ɗaya tilo da ya ci a kakar wasa ta bana, inda ya zura ƙwallo a wasan da suka tashi 1-1 da Málaga a gida a zagaye na ƙarshe na wasannin, wanda hakan ya tabbatar da cewa Atlético ta ci gaba da kasancewa cikin gasar. Alderweireld ya buga mintuna bakwai na ƙarshe da ƙarin lokaci na wasan ƙarshe na gasar zakarun Turai ta 2014 ga Atlético a madadin Filipe Luís ; ƙungiyar ta doke abokiyar hamayyarta ta birnin Real Madrid da ci 1-0 lokacin da ya shiga filin wasa, amma daga ƙarshe Atlético ta sha kashi 1-4.
==== Southampton (Aro) ====
An tura Alderweireld aro zuwa Southampton a [[Premier League|gasar Premier]] ta Ingila a ranar 1 ga Satumba, 2014, tare da zaɓin Southampton ta saye shi a ƙarshen kakar wasa. Ya fara buga wa Southampton wasa a ranar 13 ga Satumba, inda ya taimaka wajen ci gaba da kasancewa cikin ƙoshin lafiya a wasan da suka doke [[Newcastle United FC|Newcastle United]] da ci 4-0. A ranar 26 ga Disamba, ya zura ƙwallonsa ta farko a ƙungiyar, wadda ita ce ta uku da Southampton ta ci a wasan da suka tashi 3-1 a gidan Crystal Palace ta hanyar bugun kusurwar da James Ward-Prowse ya buga masa.
Southampton ta samu £6.8 za a iya siyan Alderweireld miliyan ɗaya, amma a watan Yulin 2015 Atlético ta soke tayin £1.5 miliyan domin a sayar wa mafi girman mai siyarwa. Rahotanni daga baya sun yi iƙirarin cewa Atlético ta kasa yin amfani da lokacin da ta yi amfani da shi.
=== Tottenham Hotspur ===
A ranar 8 ga Yulin 2015, Alderweireld ya koma [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] kan kwantiragin shekaru biyar wanda zai kare har zuwa bazarar 2020 a White Hart Lane, duk da barazanar da Southampton ta yi na daukar matakin shari'a kan canja wurin. <ref>{{Cite web |date=8 July 2015 |title=Toby Alderweireld: Tottenham sign Atletico Madrid defender |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/33442272 |access-date=9 July 2015 |publisher=BBC Sport}}</ref> A Spurs, ya sake haduwa da tsoffin abokan wasansa na Ajax Christian Eriksen da Jan Vertonghen, wadanda a baya suka koma kungiyar ta arewacin London daga Ajax. A ranar 30 ga Yuli, Alderweireld ya fara buga wa kungiyar wasa a gasar MLS All-Star ta 2015 a [[Denver]], [[Colorado]] . <ref>{{Cite web |last=Borg |first=Simon |date=30 July 2015 |title=MLS All-Stars 2, Tottenham Hotspur 1 |url=http://matchcenter.mlssoccer.com/matchcenter/2015-07-29-mls-all-star-team-vs-tottenham-hotspur/recap |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160126180206/http://matchcenter.mlssoccer.com/matchcenter/2015-07-29-mls-all-star-team-vs-tottenham-hotspur/recap |archive-date=26 January 2016 |access-date=21 October 2015 |publisher=MLS Soccer}}</ref>
==== 2015–16: Kakar wasa ta farko da Spurs ====
A ranar 26 ga Satumba, Alderweireld ya zura kwallonsa ta farko a wasan da Tottenham ta doke Manchester City da ci 4-1 a White Hart Lane. [1] Kwallonsa ta biyu a kungiyar ta zo ne a wani wasan da suka yi nasara a kan abokan hamayyarsu na London West Ham United da ci 4-1 a ranar 22 ga Nuwamba. [2] A ranar 5 ga Maris 2016, a wasan 183rd na North London Derby, Alderweireld ya zura kwallo a ragar Tottenham a wasan da suka tashi 2-2 da Arsenal . [3] Wata guda bayan haka, shi ne na biyu da ya ci kwallo a wasan da Spurs ta doke Manchester United da ci 3-0. [4]
A kakar wasa ta farko a Tottenham, masu sharhi sun amince da Alderweireld a matsayin daya daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya a gasar Premier, yana kulla kyakkyawar kawancen tsaron tsakiya da abokin wasan kungiyar kasa Jan Vertonghen daga baya kuma dan kasar Austria Kevin Wimmer . Wannan tsari ya taimaka wa Tottenham wajen cimma mafi kyawun tarihin tsaron baya a gasar Premier, inda aka zura kwallaye 25 kacal a wasanni 34. A tsawon kakar wasa kungiyar tana da mafi karancin adadin kwallaye da aka zura a raga (35) a gasar Premier. An zabe shi a matsayin dan wasan baya na tsakiya ga kungiyar PFA ta shekara . <ref>{{Cite web |date=21 April 2016 |title=The PFA Premier League Team of the Year |url=https://www.thepfa.com/news/2016/4/21/premier-league-team-of-the-year |publisher=The PFA}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1989]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
llx4k8qbebt7dhdai6rstbixy67cpgr
Wim Anderiesen Jr.
0
149750
831847
2026-05-07T13:57:05Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347422185|Wim Anderiesen Jr.]]"
831847
wikitext
text/x-wiki
'''Gerardus Willem''' " '''Wim''' " '''Anderiesen Jr.''' (2 Satumba 1931 – 27 Janairu 2017) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland. Ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] a matakin kulob daga farkon shekarun 1950 zuwa tsakiyar shekarun 1960. Ya buga wa Ajax wasa daga 1951 zuwa 1961, inda ya buga wasanni 177 a ƙungiyar. Daga baya ya buga wa Holland Sport wasa. <ref>{{Cite web |date=28 January 2017 |title=Wim Anderiesen junior (85) overleden |url=http://www.ajax.nl/streams/ajax-actueel/wim-anderiesen-junior-85-overleden.htm |access-date=28 January 2017 |website=Ajax |language=Dutch}}</ref>
== Aikin kulob ==
An haife shi a [[Amsterdam]], shi ne ɗa kuma mai suna [[Wim Anderiesen]] (1903 – 1944). <ref>{{Cite web |date=28 January 2017 |title=Oud-Ajacied Wim Anderiesen junior overleden |url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1426850/oud-ajacied-wim-anderiesen-junior-overleden |access-date=28 January 2017 |website=Fox Sports |language=Dutch}}</ref>
Anderiesen ya buga wa Ajax wasanni 10, inda ya buga wasanni 177 a hukumance a babbar ƙungiyar (yana matsayi na 81 a ƙungiyar Club van 100 ) kuma ya lashe kofuna biyu a gasar tare da su. [1] Daga baya ya buga wasanni 10 a ƙungiyar SHS da Holland Sport .
== Rayuwa ta sirri ==
A watan Mayun 1945, an harbi Anderiesen a baya yayin harbin Dam Square a Amsterdam, lokacin da sojojin Jamus suka harbi taron jama'a da ke bikin mika wuya ga Jamusawa bayan Yaƙin Duniya na Biyu. <ref>[http://de-dam-zevenmei1945.nl/nl/willem-gerardus-anderiesen/ Willem Gerardus Anderiesen] - Stichting Memorial voor Damslachtoffers 7 mei 1945 {{In lang|nl}}</ref>
Anderesen yana ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa ƙungiyar 'yan wasan Holland. <ref>[https://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/2469992/1997/02/05/Voor-de-werknemers-van-de-bond-zijn-de-verleidingen-groot.dhtml Voor de werknemers van de bond zijn de verleidingen groot] - Trouw {{In lang|nl}}</ref>
Mahaifinsa [[Wim Anderiesen]] shi ma ya buga wa Ajax wasa kuma ya buga wa tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands wasanni 46.
Wim Anderiesen Jr. ya mutu a ranar 27 ga Janairu 2017 a Heerhugowaard yana da shekaru 85.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2017]]
[[Rukuni:Haifaffun 1931]]
sggjn7tcqb6xj31k5gim079y2kvatik
831848
831847
2026-05-07T13:57:52Z
Sardeeq
39275
831848
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gerardus Willem''' " '''Wim''' " '''Anderiesen Jr.''' (2 Satumba 1931 – 27 Janairu 2017) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland. Ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] a matakin kulob daga farkon shekarun 1950 zuwa tsakiyar shekarun 1960. Ya buga wa Ajax wasa daga 1951 zuwa 1961, inda ya buga wasanni 177 a ƙungiyar. Daga baya ya buga wa Holland Sport wasa. <ref>{{Cite web |date=28 January 2017 |title=Wim Anderiesen junior (85) overleden |url=http://www.ajax.nl/streams/ajax-actueel/wim-anderiesen-junior-85-overleden.htm |access-date=28 January 2017 |website=Ajax |language=Dutch}}</ref>
== Aikin kulob ==
An haife shi a [[Amsterdam]], shi ne ɗa kuma mai suna [[Wim Anderiesen]] (1903 – 1944). <ref>{{Cite web |date=28 January 2017 |title=Oud-Ajacied Wim Anderiesen junior overleden |url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1426850/oud-ajacied-wim-anderiesen-junior-overleden |access-date=28 January 2017 |website=Fox Sports |language=Dutch}}</ref>
Anderiesen ya buga wa Ajax wasanni 10, inda ya buga wasanni 177 a hukumance a babbar ƙungiyar (yana matsayi na 81 a ƙungiyar Club van 100 ) kuma ya lashe kofuna biyu a gasar tare da su. [1] Daga baya ya buga wasanni 10 a ƙungiyar SHS da Holland Sport .
== Rayuwa ta sirri ==
A watan Mayun 1945, an harbi Anderiesen a baya yayin harbin Dam Square a Amsterdam, lokacin da sojojin Jamus suka harbi taron jama'a da ke bikin mika wuya ga Jamusawa bayan Yaƙin Duniya na Biyu. <ref>[http://de-dam-zevenmei1945.nl/nl/willem-gerardus-anderiesen/ Willem Gerardus Anderiesen] - Stichting Memorial voor Damslachtoffers 7 mei 1945 {{In lang|nl}}</ref>
Anderesen yana ɗaya daga cikin waɗanda suka kafa ƙungiyar 'yan wasan Holland. <ref>[https://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/2469992/1997/02/05/Voor-de-werknemers-van-de-bond-zijn-de-verleidingen-groot.dhtml Voor de werknemers van de bond zijn de verleidingen groot] - Trouw {{In lang|nl}}</ref>
Mahaifinsa [[Wim Anderiesen]] shi ma ya buga wa Ajax wasa kuma ya buga wa tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands wasanni 46.
Wim Anderiesen Jr. ya mutu a ranar 27 ga Janairu 2017 a Heerhugowaard yana da shekaru 85.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2017]]
[[Rukuni:Haifaffun 1931]]
j3ucodhp8tecmax51iejb55e4ow41fi
Francesco Antonucci
0
149751
831849
2026-05-07T13:59:10Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1333443685|Francesco Antonucci]]"
831849
wikitext
text/x-wiki
'''Francesco Antonucci''' (an haife shi a ranar 20 ga Yuni 1999) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Belgium wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai kai hari]] a ƙungiyar Qatar Stars League ta Al Shahania .
Antonucci, matashin ɗan wasan ƙasa da ƙasa daga ƙasar Belgium, ya buga wasa a makarantun Anderlecht da Ajax, kafin Monaco ta saye shi a shekarar 2017. Ya samu nasarar lashe kyautar a matsayin aro a FC Volendam, inda ya samu damar komawa Feyenoord a watan Agustan 2020.
== Aikin kulob ==
=== Monaco ===
Antonucci ya yi wasa a lokacin ƙuruciyar La Louvière Centre, Charleroi, Anderlecht da Ajax . A lokacin hutun hunturu na kakar wasa ta 2016-17, ya koma Monaco . A Monaco, ya buga wa ƙungiya ta biyu wasa, yana fafatawa a gasar Championnat National 2, matakin rukuni na huɗu na tsarin gasar ƙwallon ƙafa ta Faransa .
==== Lamuni zuwa Volendam ====
Kafin kakar wasa ta 2019-20, an tura Antonucci aro na kakar wasa daya zuwa kulob din Eerste Divisie na biyu na kasar Holland FC Volendam, inda ya fara buga wasa a ranar 13 ga Satumba, 2019, inda suka tashi kunnen doki 1-1 da FC Dordrecht a gida. Ya zo ne a madadin Alex Plat a minti na 74. Mako guda bayan haka, ya fara buga wasa a cikin jerin 'yan wasan farko a ''Vissersderby'' da SC Telstar kuma nan take ya zura kwallonsa ta farko a babban wasa, ta farko a wasan bayan taimakon Kevin Visser, a wasan da Volendam ya ci 2-1. A ''zagaye'' na biyu na kakar wasa ta Eerste Divisie, Antonucci ya fara samun damar shiga kungiyar manaja Wim Jonk, yayin da Volendam ya lashe wasanni takwas a jere kuma hakan ya dauki kofin lokaci, wanda hakan ya sa suka cancanci shiga gasar share fagen shiga gasar. A wasan da ya fi daukar hankali, da MVV Maastricht (nasara 4-1), Antonucci ya zura kwallo. A duk tsawon kakar wasa, Antonucci ya zama ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka fi fice a ƙungiyar Volendam, domin ya zira kwallaye shida kuma ya taimaka wajen taimakawa sau uku a cikin watannin Disamba da Janairu kawai. A watan Maris na 2020, an naɗa shi "Mafi Kyawun Hazaka" na kakar wasa ta uku. Ba da daɗewa ba, an dakatar da duk wani wasan ƙwallon ƙafa a Netherlands saboda annobar COVID-19 . A wancan lokacin, Antonucci shine babban ɗan wasan ƙwallon ƙafa tare da Martijn Kaars .
=== Feyenoord ===
==== Lamuni na biyu ga Volendam ====
Antonucci ya koma AS Monaco a farkon watan Yunin 2020, yayin da aka soke kakar wasa ta 2019-20 a hukumance a ƙwallon ƙafa ta Holland. A watan Agustan 2020, Antonucci ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru huɗu tare da zaɓin wata shekara tare da ƙungiyar Eredivisie Feyenoord, tare da wani ɓangare na yarjejeniyar Antonucci yana buga wasa a wani shekara a matsayin aro a Volendam. Ya ci gaba da taka rawar gani kuma ya kammala kakar wasa ta 2020-21 a matsayin ɗan wasan Volendam da ya fi taimakawa (11). Antonucci da Volendam sun cancanci shiga wasannin share fage don samun ci gaba, amma NAC Breda ta nuna ƙarfi sosai.
==== Komawa zuwa Feyenoord ====
A ƙarshen kakar wasa ta 2020-21, Antonucci ya koma Feyenoord. A ranar 22 ga Yuli 2021, ya fara buga wa ƙungiyar wasa a matsayin wanda zai maye gurbinsa a wasan share fagen shiga gasar cin kofin UEFA Europa da Drita . A lokacin dakatarwa, Antonucci ya buga ƙwallon da ƙarfi, don haka bai iya hana wasan ƙarewa da kunnen doki ba. [1]
==== Lamuni na uku ga Volendam ====
A ranar 6 ga Janairu 2022, an tura Antonucci a matsayin aronsa na uku zuwa Volendam, inda ya sanya hannu kan yarjejeniyar aro na watanni shida. <ref name="fcv1">{{Cite web |date=6 January 2022 |title=Francesco Antonucci schrijft derde hoofdstuk in FC Volendam-verhaal |url=https://fcvolendam.nl/nieuws/francesco-antonucci-schrijft-derde-hoofdstuk-in-fc-volendam-verhaal/ |website=FC Volendam |language=nl}}</ref> Idan kulob din ya sami ci gaba zuwa Eredivisie, za a tsawaita aronsa ta atomatik a kakar wasa daya. <ref name="fcv1" /> An daukaka Volendam, kuma an tsawaita aronsa zuwa 2022–23.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1999]]
pcatgdkgzyxuw24krcvi3ipegi9elau
831850
831849
2026-05-07T13:59:27Z
Sardeeq
39275
831850
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Francesco Antonucci''' (an haife shi a ranar 20 ga Yuni 1999) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Belgium wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai kai hari]] a ƙungiyar Qatar Stars League ta Al Shahania .
Antonucci, matashin ɗan wasan ƙasa da ƙasa daga ƙasar Belgium, ya buga wasa a makarantun Anderlecht da Ajax, kafin Monaco ta saye shi a shekarar 2017. Ya samu nasarar lashe kyautar a matsayin aro a FC Volendam, inda ya samu damar komawa Feyenoord a watan Agustan 2020.
== Aikin kulob ==
=== Monaco ===
Antonucci ya yi wasa a lokacin ƙuruciyar La Louvière Centre, Charleroi, Anderlecht da Ajax . A lokacin hutun hunturu na kakar wasa ta 2016-17, ya koma Monaco . A Monaco, ya buga wa ƙungiya ta biyu wasa, yana fafatawa a gasar Championnat National 2, matakin rukuni na huɗu na tsarin gasar ƙwallon ƙafa ta Faransa .
==== Lamuni zuwa Volendam ====
Kafin kakar wasa ta 2019-20, an tura Antonucci aro na kakar wasa daya zuwa kulob din Eerste Divisie na biyu na kasar Holland FC Volendam, inda ya fara buga wasa a ranar 13 ga Satumba, 2019, inda suka tashi kunnen doki 1-1 da FC Dordrecht a gida. Ya zo ne a madadin Alex Plat a minti na 74. Mako guda bayan haka, ya fara buga wasa a cikin jerin 'yan wasan farko a ''Vissersderby'' da SC Telstar kuma nan take ya zura kwallonsa ta farko a babban wasa, ta farko a wasan bayan taimakon Kevin Visser, a wasan da Volendam ya ci 2-1. A ''zagaye'' na biyu na kakar wasa ta Eerste Divisie, Antonucci ya fara samun damar shiga kungiyar manaja Wim Jonk, yayin da Volendam ya lashe wasanni takwas a jere kuma hakan ya dauki kofin lokaci, wanda hakan ya sa suka cancanci shiga gasar share fagen shiga gasar. A wasan da ya fi daukar hankali, da MVV Maastricht (nasara 4-1), Antonucci ya zura kwallo. A duk tsawon kakar wasa, Antonucci ya zama ɗaya daga cikin 'yan wasan da suka fi fice a ƙungiyar Volendam, domin ya zira kwallaye shida kuma ya taimaka wajen taimakawa sau uku a cikin watannin Disamba da Janairu kawai. A watan Maris na 2020, an naɗa shi "Mafi Kyawun Hazaka" na kakar wasa ta uku. Ba da daɗewa ba, an dakatar da duk wani wasan ƙwallon ƙafa a Netherlands saboda annobar COVID-19 . A wancan lokacin, Antonucci shine babban ɗan wasan ƙwallon ƙafa tare da Martijn Kaars .
=== Feyenoord ===
==== Lamuni na biyu ga Volendam ====
Antonucci ya koma AS Monaco a farkon watan Yunin 2020, yayin da aka soke kakar wasa ta 2019-20 a hukumance a ƙwallon ƙafa ta Holland. A watan Agustan 2020, Antonucci ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru huɗu tare da zaɓin wata shekara tare da ƙungiyar Eredivisie Feyenoord, tare da wani ɓangare na yarjejeniyar Antonucci yana buga wasa a wani shekara a matsayin aro a Volendam. Ya ci gaba da taka rawar gani kuma ya kammala kakar wasa ta 2020-21 a matsayin ɗan wasan Volendam da ya fi taimakawa (11). Antonucci da Volendam sun cancanci shiga wasannin share fage don samun ci gaba, amma NAC Breda ta nuna ƙarfi sosai.
==== Komawa zuwa Feyenoord ====
A ƙarshen kakar wasa ta 2020-21, Antonucci ya koma Feyenoord. A ranar 22 ga Yuli 2021, ya fara buga wa ƙungiyar wasa a matsayin wanda zai maye gurbinsa a wasan share fagen shiga gasar cin kofin UEFA Europa da Drita . A lokacin dakatarwa, Antonucci ya buga ƙwallon da ƙarfi, don haka bai iya hana wasan ƙarewa da kunnen doki ba. [1]
==== Lamuni na uku ga Volendam ====
A ranar 6 ga Janairu 2022, an tura Antonucci a matsayin aronsa na uku zuwa Volendam, inda ya sanya hannu kan yarjejeniyar aro na watanni shida. <ref name="fcv1">{{Cite web |date=6 January 2022 |title=Francesco Antonucci schrijft derde hoofdstuk in FC Volendam-verhaal |url=https://fcvolendam.nl/nieuws/francesco-antonucci-schrijft-derde-hoofdstuk-in-fc-volendam-verhaal/ |website=FC Volendam |language=nl}}</ref> Idan kulob din ya sami ci gaba zuwa Eredivisie, za a tsawaita aronsa ta atomatik a kakar wasa daya. <ref name="fcv1" /> An daukaka Volendam, kuma an tsawaita aronsa zuwa 2022–23.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1999]]
sflkmno5ser9a3w8naybtg95fepnm6j
Vurnon Anita
0
149752
831851
2026-05-07T14:01:21Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1341571383|Vurnon Anita]]"
831851
wikitext
text/x-wiki
'''Vurnon San Benito Anita''' (an haife shi a ranar 4 ga Afrilu 1989) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Curaçao wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya]] ko kuma [[Mai buga baya|ɗan wasan baya]] na Ajax Amateurs na ƙungiyar Vierde Divisie . An haife ta a Curaçao kuma ta girma a Netherlands, Anita ta buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Netherlands wasa a shekarar 2010 kafin ta sauya sheka zuwa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Curaçao a shekarar 2021.
Anita ta fitar da waƙar rap a ƙarƙashin sunan "JR (Vurnon Anita)".
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
A lokacin ƙuruciyarsa a [[Curacao|Curaçao]], Anita ya fara buga ƙwallon ƙafa a ƙungiyar CVV Willemstad ta gida. Bayan shi da iyalinsa suka ƙaura zuwa Netherlands a shekarar 1997, ya fara bugawa ƙungiyar 'yan wasa ta VV Maarssen. Daga baya Ajax ta leƙa masa kuma ya shiga shirinsu na matasa a shekarar 1999.
=== Ajax ===
[[Fayil:AFC_Ajax_2010.jpg|right|thumb|Anita (ta biyu daga ƙasa hagu) tare da abokan wasan Ajax a 2010]]
A kakar wasa ta 2005-06, an ƙara masa matsayi zuwa ƙungiyar farko ta Ajax, kuma a ranar 19 ga Maris 2006, ya fara buga wasa a Eredivisie a wasan da FC Groningen ta sha kashi a gida da ci 3-2. A wannan shekarar, ya kuma shiga wasan kusa da na ƙarshe na Kofin KNVB da Roda JC . Ajax ta ci Kofin KNVB a wannan shekarar.
A kakar wasa mai zuwa ya ƙara wani wasa a kan jimillar wasanninsa na Eredivisie, wanda hakan ya kawo shi wasanni biyu. Ya kuma fara buga gasar Turai a wasan da suka sha kashi a hannun Werder Bremen da ci 3-0 a waje a gasar cin kofin UEFA . A kakar wasa ta 2007-08 Anita ba ta buga wasa a ƙungiyar farko ba, amma a kakar wasa ta 2008-09 ya koma ƙungiyar farko. Ya buga jimillar wasanni 16, galibi a matsayin wanda zai maye gurbin abokan wasansa da suka ji rauni ko kuma waɗanda aka dakatar.
A kakar wasa ta 2009-10, Anita ta zama 'yar wasa ta farko a ƙarƙashin sabon kocinta Martin Jol . Saboda dakatarwar da Urby Emanuelson ya yi da kuma raunin da Thimothée Atouba ya ji a lokacin, an naɗa Anita a matsayin 'yar wasan baya ta hagu. Jol ya gamsu da aikinsa kuma ya ci gaba da barin shi ya buga wasa a matsayin 'yar wasan baya ta hagu a mafi yawan lokutan kakar wasa. Ya kuma buga wasan ƙarshe na Kofin KNVB da Feyenoord kuma ya lashe Kofin KNVB na biyu. Kyawawan ayyukansa sun kuma haifar da fara wasa a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland . Duk da haka, kocin Bert van Marwijk bai zaɓe shi cikin 'yan wasan da za su buga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2010 ba.
Kakar wasa ta 2010-11 ta fara ne yayin da kakar wasa ta baya ta ƙare da Anita tana buga wasanni da yawa a matsayin ɗan wasan baya na hagu. Ajax ta sami damar shiga matakin rukuni na gasar zakarun Turai ta UEFA a karon farko tun daga 2005-06. Saboda rashin kyawun wasan ƙungiyar a rabin farko na kakar wasa, Martin Jol ya bar Ajax a watan Disamba na 2010 kuma Frank de Boer ya maye gurbinsa. Ya yi imanin cewa Anita ya kamata ta buga wasa a matsayin ɗan wasan tsakiya na tsaro maimakon ɗan wasan baya na hagu. Sakamakon haka, Anita dole ne ya yi gogayya da sauran 'yan wasan tsakiya don samun gurbinsa a cikin jerin 'yan wasan farko. Ya yi nasarar yin hakan kuma ya sami damar buga yawancin wasanni. Kakar wasa ta ƙare da wasan ƙarshe biyu da FC Twente . Twente ta lashe wasan ƙarshe na Kofin KNVB da ci 3-2, amma Ajax ta tabbatar da lashe gasar Eredivisie a wasan ƙarshe ta hanyar cin 3-1. Wannan shine kofin farko na Anita. A watan Afrilun 2011 an sanar da cewa Anita ta sanya hannu kan sabuwar kwangila a Ajax, wanda hakan ya sa ta ci gaba da zama a ƙungiyar har zuwa 2014.
=== Newcastle United ===
Bayan da Ajax ta ƙi tayin farko na Newcastle, ƙungiyoyin sun cimma matsaya bayan tayin na biyu daga ƙungiyar Ingila na kuɗin da ba a bayyana ba, wanda ake kyautata zaton ya kai kusan fam miliyan 6.2. <ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Anita signs for Newcastle |url=https://www.thenorthernecho.co.uk/sport/9877914.anita-signs-newcastle/ |website=The Northern Echo}}</ref> Ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru biyar kuma ya ɗauki rigar lamba 8, wadda [[Danny Guthrie]] ya saka a ƙarshe. Anita ya fara wasa a ranar 18 ga Agusta 2012, inda ya maye gurbin Yohan Cabaye, yayin da Magpies ta doke [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] 2-1 a ranar farko ta kakar wasa ta Premier . <ref>{{Cite web |date=18 August 2012 |title=Losing start for Villas-Boas |url=http://www1.skysports.com/football/live/match/261565/report |publisher=Sky Sports}}</ref> Ya fara wasa a ƙungiyar a wasan da suka fafata da Atromitos FC a gasar Europa a ranar 23 ga Agusta, wasan ya ƙare da ci 1-1. Ya zura ƙwallonsa ta farko a Newcastle a wasan Europa League da suka fafata da Club Brugge a filin wasa na Jan Breydel a ranar 8 ga Nuwamba. <ref>{{Cite web |date=8 November 2012 |title=Club Bruges 2–2 Newcastle |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/20164124 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Anita ya zura kwallonsa ta farko a gasar Newcastle a ranar 1 ga Maris 2014 a wasan da suka yi nasara da ci 4-1 a waje da Hull City, amma wasan ya fuskanci ce-ce-ku-ce yayin da kocin kungiyar Alan Pardew ya yi wa dan wasan Hull David Meyler duka da kai. [1] Bayan Siem de Jong ya sanya hannu kan yarjejeniyar komawa Newcastle a ranar 1 ga Yuli 2014, [2] dan wasan ya bayyana cewa Anita da Tim Krul sun yi tasiri sosai wajen shawo kansa ya bar Ajax ya koma Tyneside. [3]
A ƙarƙashin sabon Manaja Steve McClaren, Anita ta zama mai tsaron tsakiya na yau da kullun a lokacin kakar wasa ta 2015-16. A rabin farko na kakar wasa, ya buga wasanni goma sha takwas daga cikin wasanni goma sha tara na farko kafin a ranar 28 ga Disamba 2015 ya sami rauni a cinyarsa a wasan da suka yi da West Bromwich Albion, wanda hakan ya hana shi yin wasa na dogon lokaci, kakar wasa ta sa Newcastle ta koma gasar Championship inda Anita ta buga wasanni 28.
An buga shi ne a matsayin ɗan baya na dama a kakar wasa ta 2016-17, inda ya buga wasanni 31 a dukkan gasannin da suka gabata, wanda hakan ya sa Anita ta lashe gasar cin kofin zakarun Turai ta 2016-17, sannan ta samu ci gaba zuwa [[Premier League|gasar Premier]] A ranar 9 ga Yuni, 2017, Anita ta bar Newcastle lokacin da kwangilarsa ta kare a ƙarshen kakar wasa ta 2016-17. <ref>{{Cite web |date=9 June 2017 |title=Magpies submit retained list |url=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/magpies-submit-retained-list |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811015055/https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/magpies-submit-retained-list |archive-date=11 August 2017 |access-date=9 June 2017 |website=NUFC.co.uk}}.</ref>
=== Leeds United ===
A ranar 6 ga Yuli 2017, Anita ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da [[Leeds United F.C.|Leeds United]] . <ref>{{Cite web |date=6 July 2017 |title=WHITES SECURE VURNON ANITA |url=https://www.leedsunited.com/news/team-news/22027/whites-secure-vurnon-anita |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809131913/https://www.leedsunited.com/news/team-news/22027/whites-secure-vurnon-anita |archive-date=9 August 2017 |access-date=6 July 2017 |publisher=Leeds United}}</ref> A ranar 6 ga Agusta 2017, Anita ya fara buga wa Leeds United wasa a gefen hagu, inda ya maye gurbin Gaetano Berardi da ya ji rauni a wasan da suka doke Bolton Wanderers da ci 3-2. Farkon wasansa ya fara ne a wasan da ya biyo baya a ranar 9 ga Agusta 2017 a gasar League Cup da suka yi nasara da ci 4-1 a kan Port Vale .
Saboda raunin da 'yan wasan baya na yau da kullun suka samu, ciki har da [[Luke Ayling]], Gaetano Berardi da Laurens De Bock, a lokacin kakar wasa, an yi amfani da Anita a matsayin mai tsaron [[Mai buga baya|baya na dama]] ko [[Mai buga baya|na hagu]] a kakar wasa ta 2017-18, tare da Billy Hawkins na Talksport yana cewa Anita da De Bock "sun buga wasa a gefen hagu na tsaron baya amma ba su yi nasara ba".
A ranar 26 ga Yulin 2018, ba a bai wa Anita lambar rigar Leeds ba don kakar wasa ta 2018-19 mai zuwa.
A ranar 2 ga Satumba, 2019, kwangilar Anita da Leeds ta ƙare bisa amincewar juna. <ref>{{Cite web |date=2 September 2019 |title=VURNON ANITA DEPARTS LEEDS UNITED |url=https://www.leedsunited.com/news/team-news/25441/vurnon-anita-departs-leeds-united-by-mutual-consent |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902210509/https://www.leedsunited.com/news/team-news/25441/vurnon-anita-departs-leeds-united-by-mutual-consent |archive-date=2 September 2019 |access-date=2 September 2019 |website=leedsunited.com}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1989]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
769fhotewaqor2wnkvfkcs2x1q34mi3
831852
831851
2026-05-07T14:01:39Z
Sardeeq
39275
831852
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Vurnon San Benito Anita''' (an haife shi a ranar 4 ga Afrilu 1989) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Curaçao wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya]] ko kuma [[Mai buga baya|ɗan wasan baya]] na Ajax Amateurs na ƙungiyar Vierde Divisie . An haife ta a Curaçao kuma ta girma a Netherlands, Anita ta buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Netherlands wasa a shekarar 2010 kafin ta sauya sheka zuwa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Curaçao a shekarar 2021.
Anita ta fitar da waƙar rap a ƙarƙashin sunan "JR (Vurnon Anita)".
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
A lokacin ƙuruciyarsa a [[Curacao|Curaçao]], Anita ya fara buga ƙwallon ƙafa a ƙungiyar CVV Willemstad ta gida. Bayan shi da iyalinsa suka ƙaura zuwa Netherlands a shekarar 1997, ya fara bugawa ƙungiyar 'yan wasa ta VV Maarssen. Daga baya Ajax ta leƙa masa kuma ya shiga shirinsu na matasa a shekarar 1999.
=== Ajax ===
[[Fayil:AFC_Ajax_2010.jpg|right|thumb|Anita (ta biyu daga ƙasa hagu) tare da abokan wasan Ajax a 2010]]
A kakar wasa ta 2005-06, an ƙara masa matsayi zuwa ƙungiyar farko ta Ajax, kuma a ranar 19 ga Maris 2006, ya fara buga wasa a Eredivisie a wasan da FC Groningen ta sha kashi a gida da ci 3-2. A wannan shekarar, ya kuma shiga wasan kusa da na ƙarshe na Kofin KNVB da Roda JC . Ajax ta ci Kofin KNVB a wannan shekarar.
A kakar wasa mai zuwa ya ƙara wani wasa a kan jimillar wasanninsa na Eredivisie, wanda hakan ya kawo shi wasanni biyu. Ya kuma fara buga gasar Turai a wasan da suka sha kashi a hannun Werder Bremen da ci 3-0 a waje a gasar cin kofin UEFA . A kakar wasa ta 2007-08 Anita ba ta buga wasa a ƙungiyar farko ba, amma a kakar wasa ta 2008-09 ya koma ƙungiyar farko. Ya buga jimillar wasanni 16, galibi a matsayin wanda zai maye gurbin abokan wasansa da suka ji rauni ko kuma waɗanda aka dakatar.
A kakar wasa ta 2009-10, Anita ta zama 'yar wasa ta farko a ƙarƙashin sabon kocinta Martin Jol . Saboda dakatarwar da Urby Emanuelson ya yi da kuma raunin da Thimothée Atouba ya ji a lokacin, an naɗa Anita a matsayin 'yar wasan baya ta hagu. Jol ya gamsu da aikinsa kuma ya ci gaba da barin shi ya buga wasa a matsayin 'yar wasan baya ta hagu a mafi yawan lokutan kakar wasa. Ya kuma buga wasan ƙarshe na Kofin KNVB da Feyenoord kuma ya lashe Kofin KNVB na biyu. Kyawawan ayyukansa sun kuma haifar da fara wasa a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland . Duk da haka, kocin Bert van Marwijk bai zaɓe shi cikin 'yan wasan da za su buga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2010 ba.
Kakar wasa ta 2010-11 ta fara ne yayin da kakar wasa ta baya ta ƙare da Anita tana buga wasanni da yawa a matsayin ɗan wasan baya na hagu. Ajax ta sami damar shiga matakin rukuni na gasar zakarun Turai ta UEFA a karon farko tun daga 2005-06. Saboda rashin kyawun wasan ƙungiyar a rabin farko na kakar wasa, Martin Jol ya bar Ajax a watan Disamba na 2010 kuma Frank de Boer ya maye gurbinsa. Ya yi imanin cewa Anita ya kamata ta buga wasa a matsayin ɗan wasan tsakiya na tsaro maimakon ɗan wasan baya na hagu. Sakamakon haka, Anita dole ne ya yi gogayya da sauran 'yan wasan tsakiya don samun gurbinsa a cikin jerin 'yan wasan farko. Ya yi nasarar yin hakan kuma ya sami damar buga yawancin wasanni. Kakar wasa ta ƙare da wasan ƙarshe biyu da FC Twente . Twente ta lashe wasan ƙarshe na Kofin KNVB da ci 3-2, amma Ajax ta tabbatar da lashe gasar Eredivisie a wasan ƙarshe ta hanyar cin 3-1. Wannan shine kofin farko na Anita. A watan Afrilun 2011 an sanar da cewa Anita ta sanya hannu kan sabuwar kwangila a Ajax, wanda hakan ya sa ta ci gaba da zama a ƙungiyar har zuwa 2014.
=== Newcastle United ===
Bayan da Ajax ta ƙi tayin farko na Newcastle, ƙungiyoyin sun cimma matsaya bayan tayin na biyu daga ƙungiyar Ingila na kuɗin da ba a bayyana ba, wanda ake kyautata zaton ya kai kusan fam miliyan 6.2. <ref>{{Cite web |date=16 August 2012 |title=Anita signs for Newcastle |url=https://www.thenorthernecho.co.uk/sport/9877914.anita-signs-newcastle/ |website=The Northern Echo}}</ref> Ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru biyar kuma ya ɗauki rigar lamba 8, wadda [[Danny Guthrie]] ya saka a ƙarshe. Anita ya fara wasa a ranar 18 ga Agusta 2012, inda ya maye gurbin Yohan Cabaye, yayin da Magpies ta doke [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] 2-1 a ranar farko ta kakar wasa ta Premier . <ref>{{Cite web |date=18 August 2012 |title=Losing start for Villas-Boas |url=http://www1.skysports.com/football/live/match/261565/report |publisher=Sky Sports}}</ref> Ya fara wasa a ƙungiyar a wasan da suka fafata da Atromitos FC a gasar Europa a ranar 23 ga Agusta, wasan ya ƙare da ci 1-1. Ya zura ƙwallonsa ta farko a Newcastle a wasan Europa League da suka fafata da Club Brugge a filin wasa na Jan Breydel a ranar 8 ga Nuwamba. <ref>{{Cite web |date=8 November 2012 |title=Club Bruges 2–2 Newcastle |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/20164124 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Anita ya zura kwallonsa ta farko a gasar Newcastle a ranar 1 ga Maris 2014 a wasan da suka yi nasara da ci 4-1 a waje da Hull City, amma wasan ya fuskanci ce-ce-ku-ce yayin da kocin kungiyar Alan Pardew ya yi wa dan wasan Hull David Meyler duka da kai. [1] Bayan Siem de Jong ya sanya hannu kan yarjejeniyar komawa Newcastle a ranar 1 ga Yuli 2014, [2] dan wasan ya bayyana cewa Anita da Tim Krul sun yi tasiri sosai wajen shawo kansa ya bar Ajax ya koma Tyneside. [3]
A ƙarƙashin sabon Manaja Steve McClaren, Anita ta zama mai tsaron tsakiya na yau da kullun a lokacin kakar wasa ta 2015-16. A rabin farko na kakar wasa, ya buga wasanni goma sha takwas daga cikin wasanni goma sha tara na farko kafin a ranar 28 ga Disamba 2015 ya sami rauni a cinyarsa a wasan da suka yi da West Bromwich Albion, wanda hakan ya hana shi yin wasa na dogon lokaci, kakar wasa ta sa Newcastle ta koma gasar Championship inda Anita ta buga wasanni 28.
An buga shi ne a matsayin ɗan baya na dama a kakar wasa ta 2016-17, inda ya buga wasanni 31 a dukkan gasannin da suka gabata, wanda hakan ya sa Anita ta lashe gasar cin kofin zakarun Turai ta 2016-17, sannan ta samu ci gaba zuwa [[Premier League|gasar Premier]] A ranar 9 ga Yuni, 2017, Anita ta bar Newcastle lokacin da kwangilarsa ta kare a ƙarshen kakar wasa ta 2016-17. <ref>{{Cite web |date=9 June 2017 |title=Magpies submit retained list |url=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/magpies-submit-retained-list |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811015055/https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/magpies-submit-retained-list |archive-date=11 August 2017 |access-date=9 June 2017 |website=NUFC.co.uk}}.</ref>
=== Leeds United ===
A ranar 6 ga Yuli 2017, Anita ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da [[Leeds United F.C.|Leeds United]] . <ref>{{Cite web |date=6 July 2017 |title=WHITES SECURE VURNON ANITA |url=https://www.leedsunited.com/news/team-news/22027/whites-secure-vurnon-anita |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809131913/https://www.leedsunited.com/news/team-news/22027/whites-secure-vurnon-anita |archive-date=9 August 2017 |access-date=6 July 2017 |publisher=Leeds United}}</ref> A ranar 6 ga Agusta 2017, Anita ya fara buga wa Leeds United wasa a gefen hagu, inda ya maye gurbin Gaetano Berardi da ya ji rauni a wasan da suka doke Bolton Wanderers da ci 3-2. Farkon wasansa ya fara ne a wasan da ya biyo baya a ranar 9 ga Agusta 2017 a gasar League Cup da suka yi nasara da ci 4-1 a kan Port Vale .
Saboda raunin da 'yan wasan baya na yau da kullun suka samu, ciki har da [[Luke Ayling]], Gaetano Berardi da Laurens De Bock, a lokacin kakar wasa, an yi amfani da Anita a matsayin mai tsaron [[Mai buga baya|baya na dama]] ko [[Mai buga baya|na hagu]] a kakar wasa ta 2017-18, tare da Billy Hawkins na Talksport yana cewa Anita da De Bock "sun buga wasa a gefen hagu na tsaron baya amma ba su yi nasara ba".
A ranar 26 ga Yulin 2018, ba a bai wa Anita lambar rigar Leeds ba don kakar wasa ta 2018-19 mai zuwa.
A ranar 2 ga Satumba, 2019, kwangilar Anita da Leeds ta ƙare bisa amincewar juna. <ref>{{Cite web |date=2 September 2019 |title=VURNON ANITA DEPARTS LEEDS UNITED |url=https://www.leedsunited.com/news/team-news/25441/vurnon-anita-departs-leeds-united-by-mutual-consent |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902210509/https://www.leedsunited.com/news/team-news/25441/vurnon-anita-departs-leeds-united-by-mutual-consent |archive-date=2 September 2019 |access-date=2 September 2019 |website=leedsunited.com}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1989]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
8qfxcd1sygbf6qrtvq6sacideq5h6q8
Kenneth Aninkora
0
149753
831853
2026-05-07T14:02:34Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347631008|Kenneth Aninkora]]"
831853
wikitext
text/x-wiki
'''Kenneth Aninkora''' (an haife shi a ranar 4 ga Oktoba 1998) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wa FC Breukelen wasa a matsayin ɗan wasan gaba .
== Sana'a ==
An haife shi a Amsterdam, [1] Aninkora ya fara aikinsa a matsayin ɗan wasan matasa a SV Diemen, kafin ya koma makarantar AFC Ajax a 2007 da kuma makarantar Amsterdamsche FC a 2014. [2] [3] Bayan ya fara bugawa Amsterdamsche FC wasa a 2017, [1] ya koma Almere City a lokacin bazara na 2017. [3] Bayan ya buga wasa a Derde Divisie da Tweede Divisie tare da Jong Almere City, ya fara bugawa Almere City wasa a watan Maris na 2019. [1] A watan Mayu na 2019, Aninkora ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da ƙungiyar. [3] An dakatar da kwangilarsa a watan Janairun 2021. [4]
A watan Agusta na 2021, ya koma DVS '33 akan yarjejeniyar shekara ɗaya. Ya koma FC Breukelen daga Nieuw Utrecht a lokacin bazara na 2025.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
ik7rihf182i3bncye3e1e3ypxv27ay4
831854
831853
2026-05-07T14:04:35Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347631008|Kenneth Aninkora]]"
831854
wikitext
text/x-wiki
'''Kenneth Aninkora''' (an haife shi a ranar 4 ga Oktoba 1998) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wa FC Breukelen wasa a matsayin ɗan wasan gaba.<ref>Kenneth Aninkora". ''worldfootball.net''. HEIM:SPIEL. Retrieved 31 May 2020.</ref><ref>AFC voegt drie jeugdspelers toe aan eerste selectie". ''Het Amsterdamsche Voetbal'' (in Dutch). 22 March 2017. Retrieved 31 May 2020.</ref>
== Sana'a ==
An haife shi a Amsterdam, [1] Aninkora ya fara aikinsa a matsayin ɗan wasan matasa a SV Diemen, kafin ya koma makarantar AFC Ajax a 2007 da kuma makarantar Amsterdamsche FC a 2014. [2] [3] Bayan ya fara bugawa Amsterdamsche FC wasa a 2017, [1] ya koma Almere City a lokacin bazara na 2017. [3] Bayan ya buga wasa a Derde Divisie da Tweede Divisie tare da Jong Almere City, ya fara bugawa Almere City wasa a watan Maris na 2019. [1] A watan Mayu na 2019, Aninkora ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da ƙungiyar. [3] An dakatar da kwangilarsa a watan Janairun 2021. [4]
A watan Agusta na 2021, ya koma DVS '33 akan yarjejeniyar shekara ɗaya. Ya koma FC Breukelen daga Nieuw Utrecht a lokacin bazara na 2025.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
2hdlrtxuoeg13adutqm4au05m15980x
831855
831854
2026-05-07T14:04:49Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347631008|Kenneth Aninkora]]"
831855
wikitext
text/x-wiki
'''Kenneth Aninkora''' (an haife shi a ranar 4 ga Oktoba 1998) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wa FC Breukelen wasa a matsayin ɗan wasan gaba.<ref>Kenneth Aninkora". ''worldfootball.net''. HEIM:SPIEL. Retrieved 31 May 2020.</ref><ref>AFC voegt drie jeugdspelers toe aan eerste selectie". ''Het Amsterdamsche Voetbal'' (in Dutch). 22 March 2017. Retrieved 31 May 2020.</ref>
== Sana'a ==
An haife shi a Amsterdam, [1] Aninkora ya fara aikinsa a matsayin ɗan wasan matasa a SV Diemen, kafin ya koma makarantar AFC Ajax a 2007 da kuma makarantar Amsterdamsche FC a 2014. [2] [3] Bayan ya fara bugawa Amsterdamsche FC wasa a 2017, [1] ya koma Almere City a lokacin bazara na 2017. [3] Bayan ya buga wasa a Derde Divisie da Tweede Divisie tare da Jong Almere City, ya fara bugawa Almere City wasa a watan Maris na 2019. [1] A watan Mayu na 2019, Aninkora ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da ƙungiyar. [3] An dakatar da kwangilarsa a watan Janairun 2021. [4]
A watan Agusta na 2021, ya koma DVS '33 akan yarjejeniyar shekara ɗaya. Ya koma FC Breukelen daga Nieuw Utrecht a lokacin bazara na 2025.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
bkzyla0wk3psv3vbt7pi61redoyxat4
831856
831855
2026-05-07T14:05:17Z
Sardeeq
39275
831856
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kenneth Aninkora''' (an haife shi a ranar 4 ga Oktoba 1998) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wa FC Breukelen wasa a matsayin ɗan wasan gaba.<ref>Kenneth Aninkora". ''worldfootball.net''. HEIM:SPIEL. Retrieved 31 May 2020.</ref><ref>AFC voegt drie jeugdspelers toe aan eerste selectie". ''Het Amsterdamsche Voetbal'' (in Dutch). 22 March 2017. Retrieved 31 May 2020.</ref>
== Sana'a ==
An haife shi a Amsterdam, [1] Aninkora ya fara aikinsa a matsayin ɗan wasan matasa a SV Diemen, kafin ya koma makarantar AFC Ajax a 2007 da kuma makarantar Amsterdamsche FC a 2014. [2] [3] Bayan ya fara bugawa Amsterdamsche FC wasa a 2017, [1] ya koma Almere City a lokacin bazara na 2017. [3] Bayan ya buga wasa a Derde Divisie da Tweede Divisie tare da Jong Almere City, ya fara bugawa Almere City wasa a watan Maris na 2019. [1] A watan Mayu na 2019, Aninkora ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da ƙungiyar. [3] An dakatar da kwangilarsa a watan Janairun 2021. [4]
A watan Agusta na 2021, ya koma DVS '33 akan yarjejeniyar shekara ɗaya. Ya koma FC Breukelen daga Nieuw Utrecht a lokacin bazara na 2025.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
l8fue1ukbgk31rdjnxnuy1i962xdi92
Yarima Aning
0
149754
831857
2026-05-07T14:06:26Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1313611028|Prince Aning]]"
831857
wikitext
text/x-wiki
'''Yarima Adu-Addae Aning''' (an haife shi a ranar 23 ga Afrilu 2004) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|ɗan baya na hagu]] a ƙungiyar Borussia Dortmund II .
== Aikin kulob ==
Aning ya koma Borussia Dortmund a watan Yulin 2022 daga ƙungiyar Ajax ta ƙasar Holland. <ref>{{Cite web |date=24 June 2022 |title=Ghanaian youngster Prince Aning joins German giants Borussia Dortmund |url=https://ghanasoccernet.com/ghanaian-youngster-prince-aning-joins-german-giants-borussia-dortmund |access-date=15 August 2022 |website=ghanasoccernet.com}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haife shi a Netherlands, Aning ɗan asalin ƙasar Ghana ne. [1] Ya wakilci ƙasar Netherlands a matakin matasa na ƙasashen duniya.
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|12 January 2023}}<ref>{{Soccerway|prince-adu-addae-aning/777213}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Nahiyar Nahiyar
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| Borussia Dortmund II
| 2022–23
| 3. Gasar La Liga
| 7
| 0
| colspan="2" | –
| colspan="2" | –
| 0
| 0
| 7
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 7
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 7
! 0
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2004]]
7rii9bkybxgmkauqd117iqovsd49xsm
831858
831857
2026-05-07T14:06:47Z
Sardeeq
39275
831858
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Yarima Adu-Addae Aning''' (an haife shi a ranar 23 ga Afrilu 2004) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|ɗan baya na hagu]] a ƙungiyar Borussia Dortmund II .
== Aikin kulob ==
Aning ya koma Borussia Dortmund a watan Yulin 2022 daga ƙungiyar Ajax ta ƙasar Holland. <ref>{{Cite web |date=24 June 2022 |title=Ghanaian youngster Prince Aning joins German giants Borussia Dortmund |url=https://ghanasoccernet.com/ghanaian-youngster-prince-aning-joins-german-giants-borussia-dortmund |access-date=15 August 2022 |website=ghanasoccernet.com}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haife shi a Netherlands, Aning ɗan asalin ƙasar Ghana ne. [1] Ya wakilci ƙasar Netherlands a matakin matasa na ƙasashen duniya.
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|12 January 2023}}<ref>{{Soccerway|prince-adu-addae-aning/777213}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Nahiyar Nahiyar
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| Borussia Dortmund II
| 2022–23
| 3. Gasar La Liga
| 7
| 0
| colspan="2" | –
| colspan="2" | –
| 0
| 0
| 7
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 7
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 7
! 0
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2004]]
5238177l7v7km0fnpn94dbamjr9dayx
Lucas Andersen
0
149755
831859
2026-05-07T14:08:35Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1348224473|Lucas Andersen]]"
831859
wikitext
text/x-wiki
'''Lucas Qvistorff Andersen''' (an haife shi a ranar 13 ga Satumba 1994) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Denmark wanda ke buga [[Mai buga tsakiya|ƙwallon ƙafa]] a ƙungiyar Pathum United ta ƙasar Thailand .
== Aikin kulob ==
=== AAB ===
Andersen ya fara buga ƙwallon ƙafa ta matasa tare da Aalborg Freja, kafin ya koma Aalborg BK (AaB) yana ɗan shekara 10. A watan Satumba na 2008, Andersen ya yi gwajin mako guda a [[Liverpool F.C.|Liverpool]] yana ɗan shekara 14 kacal, ba tare da an ba shi kwangila ba. Ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da AaB a watan Satumba na 2009.
Andersen ya fara buga wasa a AaB a ranar 5 ga Maris 2011 yana da shekaru 16 da kwanaki 174, wanda hakan ya sanya shi zama ɗan wasa mafi ƙarancin shekaru da ya taɓa bugawa AaB a gasar Superliga ta Denmark kuma ɗan wasa na biyu mafi ƙarancin shekaru da ya taɓa bugawa a gasar Superliga ta Denmark. Wata guda bayan haka, ya tsawaita kwangilarsa har zuwa 2013. A hankali ya zama ɓangare na yau da kullun, yayin da ya buga wasanni 22 na gasar AaB a kakar wasa ta 2011/12. Ya karya ƙafarsa a watan Nuwamba 2011 kuma ya yi wasa har zuwa ƙarshen kaka. A cewar wata majiya daga ƙasar Denmark, [[Liverpool F.C.|Liverpool]] da Ajax sun biyo baya a kasuwar Janairu 2012. Daga baya wakilinsa ya tabbatar da hakan.
Andersen yawanci ana ɗaukarsa a matsayin ɗan wasan gefe na dama, amma yana iya buga wasa a gefen hagu, da kuma ɗan wasan tsakiya/mai buga wasa a bayan 'yan wasan gaba. An yi masa kallon ɗan wasa mafi kyau da ya fito daga cikin matasan AaB tun bayan Jesper Grønkjær, wanda daraktan ƙwallon ƙafa na AaB Lynge Jakobsen ya rubuta Ƙungiyoyi da dama na ƙasashen waje sun so su ɗauke shi zuwa 2012, amma Lynge Jakobsen bai so ya sayar da Andersen ba tun yana ƙarami.
=== Ajax ===
A ranar 31 ga Agusta 2012, Andersen ya sanya hannu da Ajax kan kuɗin da ba a bayyana ba, da nufin shiga ƙungiyar Jong Ajax da farko. Lynge Jakobsen ya jaddada kyakkyawar alaƙar da ke tsakanin AaB da Ajax, bayan ya sayar da Jesper Grønkjær ga Ajax. Andersen ya fara buga wasa a ranar 8 ga Disamba, inda ya maye gurbinsa da FC Groningen .
=== Fara ===
A ranar 4 ga Yuli 2016, Ajax ta sanar da cewa an sayar da Andersen ga Grasshopper Club Zürich .
=== Komawa zuwa AaB ===
Bayan kakar wasa ta 2017-18 ba ta yi nasara ba a Grasshoppers tare da ƙarancin lokacin wasa, an ba Andersen aro ga tsohuwar ƙungiyarsa, AaB, don kakar wasa ta 2018-19 . [1] Andersen ya yi rawar gani a ƙungiyar wanda hakan ya sa AaB ta saye shi daga kwangilarsa da Grasshoppers, wanda hakan ya sa yarjejeniyar ta zama ta dindindin daga ranar 1 ga Yuli 2019. [2] Andersen ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar. An naɗa Andersen sabon kyaftin na AaB bayan da tsohon gogaggen ɗan wasa Rasmus Würtz ya ƙare aikinsa na wasa. [3]
=== Queens Park Rangers ===
A ranar 2 ga Fabrairu, 2024, AaB ta tabbatar da cewa sun soke kwangilar Andersen ta hanyar yarjejeniya. Bayan kwana uku, ya sanya hannu a kulob din Championship Queens Park Rangers, inda ya sake haduwa da tsohon kocinsa Martí Cifuentes . <ref>{{Cite web |date=5 February 2024 |title=Lucas Andersen: QPR sign Denmark midfielder on free transfer |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/68205410 |access-date=6 February 2024 |publisher=BBC}}</ref>
A ranar 23 ga Yuni 2025, Queens Park Rangers ta sanar da cewa Andersen zai bar kulob din bayan karewar kwantiraginsa a karshen watan. <ref> {{Cite web |date=23 June 2025 |title=Lucas Andersen departs |url=https://www.qpr.co.uk/news/2025/june/23/lucas-andersen-departs/ |access-date=23 June 2025 |website=www.qpr.co.uk}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ya kasance cikin tawagar 'yan wasan Denmark 'yan ƙasa da shekara 17 a gasar cin kofin ƙwallon ƙafa ta UEFA European Under-17 ta 2011 da kuma gasar cin kofin duniya ta FIFA U-17 ta 2011 .
A ranar 8 ga Janairun 2012, an kira shi don buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ta Denmark League XI wasa a gasar [[2011 King's Cup|cin kofin King's Cup ta 2011.]] Ganin cewa shekarunsa 17 da watanni 4 kacal, shi ne ɗan wasa mafi ƙarancin shekaru da ya taɓa kasancewa cikin ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Denmark League XI. <ref>{{Cite web |last=Lars Berendt |date=8 January 2012 |title=Lucas Andersen med Ligalandsholdet |trans-title=Lucas Andersen join the League XI |url=http://www.dbu.dk/Nyheder/2012/Januar/lucas_andersen_med_ligalandsholdet.aspx |access-date=9 January 2012 |publisher=Dansk Boldspil Union |language=Danish}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played on 28 February 2018}}<ref>{{Soccerway |id=155069 |accessdate=3 March 2018}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |Cup
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |AaB
|2010–11
| rowspan="3" |Danish Superliga
|11
|0
|0
|0
|0
|0
|11
|0
|-
|[[2011-12 Danish Superliga|2011–12]]
|22
|1
|0
|0
|0
|0
|22
|1
|-
|2012–13
|7
|2
|0
|0
|0
|0
|7
|2
|-
! colspan="2" |Total
!40
!3
!0
!0
!0
!0
!40
!3
|-
| rowspan="4" |Ajax
|2012–13
| rowspan="3" |Eredivisie
|1
|0
|2
|1
|0
|0
|3
|1
|-
|2013–14
|9
|0
|0
|0
|5{{Efn|Two appearances in [[UEFA Champions League]], Two appearances in [[UEFA Europa League]], One appearance in [[Johan Cruyff Shield]]|}}
|0
|14
|0
|-
|2014–15
|27
|2
|2
|1
|8{{Efn|Six appearances in [[UEFA Champions League]], One appearance in [[UEFA Europa League]], One appearance in [[Johan Cruyff Shield]]}}
|1
|37
|4
|-
! colspan="2" |Total
!37
!2
!4
!2
!13
!1
!54
!5
|-
| rowspan="4" |Jong Ajax
|2013–14
| rowspan="3" |Eerste Divisie
|18
|6
| colspan="4" |—
|18
|6
|-
|2014–15
|2
|1
| colspan="4" |—
|2
|1
|-
|2015–16
|3
|0
| colspan="4" |—
|3
|0
|-
! colspan="2" |Total
!23
!7
! colspan="4" |—
!23
!7
|-
|Willem II (loan)
|2015–16
|Eredivisie
|30
|6
|3
|1
|4{{Efn|Appearances in Promotion/relegation play-offs}}
|3
|37
|10
|-
| rowspan="3" |Grasshopper
|2016–17
| rowspan="2" |Swiss Super League
|33
|6
|2
|0
|6{{Efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}
|1
|41
|7
|-
|2017–18
|20
|4
|3
|0
|0
|0
|23
|4
|-
! colspan="2" |Total
!53
!10
!5
!0
!6
!1
!64
!11
|-
| rowspan="7" |AaB
|2018–19
| rowspan="5" |Danish Superliga
|23
|10
|4
|0
|0
|0
|27
|10
|-
|[[2019-2020 Danish Superliga|2019–20]]
|27
|10
|3
|1
|0
|0
|37
|11
|-
|[[2020-2021 Danish Superliga|2020–21]]
|18
|1
|1
|0
|0
|0
|19
|1
|-
|[[2021-2022 Danish Superliga|2021-22]]
|7
|0
|0
|0
|0
|0
|7
|0
|-
|[[2022-2023 Danish Superliga|2022-23]]
|31
|0
|6
|1
|0
|0
|37
|1
|-
|[[2023-2024 Danish 1st Division|2023–24]]
|Danish 1st Division
|14
|2
|1
|0
|0
|0
|16
|2
|-
! colspan="2" |Total
!120
!23
!17
!2
!0
!0
!137
!25
|-
|Queens Park Rangers
|2023–24
|EFL Championship
|15
|1
|0
|0
|0
|0
|15
|1
|-
! colspan="3" |Career totals
!318
!28
!12
!3
!23
!5
!370
!62
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1994]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
r1nia3xd4vky8zoreb9s9qz6h3u7bh0
831861
831859
2026-05-07T14:09:05Z
Sardeeq
39275
831861
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lucas Qvistorff Andersen''' (an haife shi a ranar 13 ga Satumba 1994) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Denmark wanda ke buga [[Mai buga tsakiya|ƙwallon ƙafa]] a ƙungiyar Pathum United ta ƙasar Thailand .
== Aikin kulob ==
=== AAB ===
Andersen ya fara buga ƙwallon ƙafa ta matasa tare da Aalborg Freja, kafin ya koma Aalborg BK (AaB) yana ɗan shekara 10. A watan Satumba na 2008, Andersen ya yi gwajin mako guda a [[Liverpool F.C.|Liverpool]] yana ɗan shekara 14 kacal, ba tare da an ba shi kwangila ba. Ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da AaB a watan Satumba na 2009.
Andersen ya fara buga wasa a AaB a ranar 5 ga Maris 2011 yana da shekaru 16 da kwanaki 174, wanda hakan ya sanya shi zama ɗan wasa mafi ƙarancin shekaru da ya taɓa bugawa AaB a gasar Superliga ta Denmark kuma ɗan wasa na biyu mafi ƙarancin shekaru da ya taɓa bugawa a gasar Superliga ta Denmark. Wata guda bayan haka, ya tsawaita kwangilarsa har zuwa 2013. A hankali ya zama ɓangare na yau da kullun, yayin da ya buga wasanni 22 na gasar AaB a kakar wasa ta 2011/12. Ya karya ƙafarsa a watan Nuwamba 2011 kuma ya yi wasa har zuwa ƙarshen kaka. A cewar wata majiya daga ƙasar Denmark, [[Liverpool F.C.|Liverpool]] da Ajax sun biyo baya a kasuwar Janairu 2012. Daga baya wakilinsa ya tabbatar da hakan.
Andersen yawanci ana ɗaukarsa a matsayin ɗan wasan gefe na dama, amma yana iya buga wasa a gefen hagu, da kuma ɗan wasan tsakiya/mai buga wasa a bayan 'yan wasan gaba. An yi masa kallon ɗan wasa mafi kyau da ya fito daga cikin matasan AaB tun bayan Jesper Grønkjær, wanda daraktan ƙwallon ƙafa na AaB Lynge Jakobsen ya rubuta Ƙungiyoyi da dama na ƙasashen waje sun so su ɗauke shi zuwa 2012, amma Lynge Jakobsen bai so ya sayar da Andersen ba tun yana ƙarami.
=== Ajax ===
A ranar 31 ga Agusta 2012, Andersen ya sanya hannu da Ajax kan kuɗin da ba a bayyana ba, da nufin shiga ƙungiyar Jong Ajax da farko. Lynge Jakobsen ya jaddada kyakkyawar alaƙar da ke tsakanin AaB da Ajax, bayan ya sayar da Jesper Grønkjær ga Ajax. Andersen ya fara buga wasa a ranar 8 ga Disamba, inda ya maye gurbinsa da FC Groningen .
=== Fara ===
A ranar 4 ga Yuli 2016, Ajax ta sanar da cewa an sayar da Andersen ga Grasshopper Club Zürich .
=== Komawa zuwa AaB ===
Bayan kakar wasa ta 2017-18 ba ta yi nasara ba a Grasshoppers tare da ƙarancin lokacin wasa, an ba Andersen aro ga tsohuwar ƙungiyarsa, AaB, don kakar wasa ta 2018-19 . [1] Andersen ya yi rawar gani a ƙungiyar wanda hakan ya sa AaB ta saye shi daga kwangilarsa da Grasshoppers, wanda hakan ya sa yarjejeniyar ta zama ta dindindin daga ranar 1 ga Yuli 2019. [2] Andersen ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar. An naɗa Andersen sabon kyaftin na AaB bayan da tsohon gogaggen ɗan wasa Rasmus Würtz ya ƙare aikinsa na wasa. [3]
=== Queens Park Rangers ===
A ranar 2 ga Fabrairu, 2024, AaB ta tabbatar da cewa sun soke kwangilar Andersen ta hanyar yarjejeniya. Bayan kwana uku, ya sanya hannu a kulob din Championship Queens Park Rangers, inda ya sake haduwa da tsohon kocinsa Martí Cifuentes . <ref>{{Cite web |date=5 February 2024 |title=Lucas Andersen: QPR sign Denmark midfielder on free transfer |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/68205410 |access-date=6 February 2024 |publisher=BBC}}</ref>
A ranar 23 ga Yuni 2025, Queens Park Rangers ta sanar da cewa Andersen zai bar kulob din bayan karewar kwantiraginsa a karshen watan. <ref> {{Cite web |date=23 June 2025 |title=Lucas Andersen departs |url=https://www.qpr.co.uk/news/2025/june/23/lucas-andersen-departs/ |access-date=23 June 2025 |website=www.qpr.co.uk}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ya kasance cikin tawagar 'yan wasan Denmark 'yan ƙasa da shekara 17 a gasar cin kofin ƙwallon ƙafa ta UEFA European Under-17 ta 2011 da kuma gasar cin kofin duniya ta FIFA U-17 ta 2011 .
A ranar 8 ga Janairun 2012, an kira shi don buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ta Denmark League XI wasa a gasar [[2011 King's Cup|cin kofin King's Cup ta 2011.]] Ganin cewa shekarunsa 17 da watanni 4 kacal, shi ne ɗan wasa mafi ƙarancin shekaru da ya taɓa kasancewa cikin ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Denmark League XI. <ref>{{Cite web |last=Lars Berendt |date=8 January 2012 |title=Lucas Andersen med Ligalandsholdet |trans-title=Lucas Andersen join the League XI |url=http://www.dbu.dk/Nyheder/2012/Januar/lucas_andersen_med_ligalandsholdet.aspx |access-date=9 January 2012 |publisher=Dansk Boldspil Union |language=Danish}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played on 28 February 2018}}<ref>{{Soccerway |id=155069 |accessdate=3 March 2018}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |Cup
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |AaB
|2010–11
| rowspan="3" |Danish Superliga
|11
|0
|0
|0
|0
|0
|11
|0
|-
|[[2011-12 Danish Superliga|2011–12]]
|22
|1
|0
|0
|0
|0
|22
|1
|-
|2012–13
|7
|2
|0
|0
|0
|0
|7
|2
|-
! colspan="2" |Total
!40
!3
!0
!0
!0
!0
!40
!3
|-
| rowspan="4" |Ajax
|2012–13
| rowspan="3" |Eredivisie
|1
|0
|2
|1
|0
|0
|3
|1
|-
|2013–14
|9
|0
|0
|0
|5{{Efn|Two appearances in [[UEFA Champions League]], Two appearances in [[UEFA Europa League]], One appearance in [[Johan Cruyff Shield]]|}}
|0
|14
|0
|-
|2014–15
|27
|2
|2
|1
|8{{Efn|Six appearances in [[UEFA Champions League]], One appearance in [[UEFA Europa League]], One appearance in [[Johan Cruyff Shield]]}}
|1
|37
|4
|-
! colspan="2" |Total
!37
!2
!4
!2
!13
!1
!54
!5
|-
| rowspan="4" |Jong Ajax
|2013–14
| rowspan="3" |Eerste Divisie
|18
|6
| colspan="4" |—
|18
|6
|-
|2014–15
|2
|1
| colspan="4" |—
|2
|1
|-
|2015–16
|3
|0
| colspan="4" |—
|3
|0
|-
! colspan="2" |Total
!23
!7
! colspan="4" |—
!23
!7
|-
|Willem II (loan)
|2015–16
|Eredivisie
|30
|6
|3
|1
|4{{Efn|Appearances in Promotion/relegation play-offs}}
|3
|37
|10
|-
| rowspan="3" |Grasshopper
|2016–17
| rowspan="2" |Swiss Super League
|33
|6
|2
|0
|6{{Efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}
|1
|41
|7
|-
|2017–18
|20
|4
|3
|0
|0
|0
|23
|4
|-
! colspan="2" |Total
!53
!10
!5
!0
!6
!1
!64
!11
|-
| rowspan="7" |AaB
|2018–19
| rowspan="5" |Danish Superliga
|23
|10
|4
|0
|0
|0
|27
|10
|-
|[[2019-2020 Danish Superliga|2019–20]]
|27
|10
|3
|1
|0
|0
|37
|11
|-
|[[2020-2021 Danish Superliga|2020–21]]
|18
|1
|1
|0
|0
|0
|19
|1
|-
|[[2021-2022 Danish Superliga|2021-22]]
|7
|0
|0
|0
|0
|0
|7
|0
|-
|[[2022-2023 Danish Superliga|2022-23]]
|31
|0
|6
|1
|0
|0
|37
|1
|-
|[[2023-2024 Danish 1st Division|2023–24]]
|Danish 1st Division
|14
|2
|1
|0
|0
|0
|16
|2
|-
! colspan="2" |Total
!120
!23
!17
!2
!0
!0
!137
!25
|-
|Queens Park Rangers
|2023–24
|EFL Championship
|15
|1
|0
|0
|0
|0
|15
|1
|-
! colspan="3" |Career totals
!318
!28
!12
!3
!23
!5
!370
!62
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1994]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
gdhgbqufm2fb9r1p3v60578fbkysmte
Antony (ɗan wasan ƙwallon ƙafa, an haife shi a shekara ta 2000)
0
149756
831862
2026-05-07T14:21:15Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352955238|Antony (footballer, born 2000)]]"
831862
wikitext
text/x-wiki
'''Antony Matheus dos Santos''' (an haife shi a ranar 24 ga Fabrairu 2000), wanda aka fi sani da '''Antony''' ( ), <ref name=":1">{{Cite web |last=Team |first=Forvo |title=Antony Matheus dos Santos |url=https://forvo.com/word/antony_matheus_dos_santos/#pt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240218192901/https://forvo.com/word/antony_matheus_dos_santos/#pt |archive-date=18 February 2024 |access-date=18 February 2024 |website=Forvo.com}}</ref> ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Brazil wanda ke buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan gefe na dama]] a ƙungiyar La Liga ta Real Betis da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Brazil .
Antony ya kammala karatunsa daga makarantar koyon aikin soja ta São Paulo kuma ya fara buga wasa a babbar ƙungiyar a shekarar 2018. Ya ƙaura zuwa ƙasar waje zuwa Ajax a lokacin bazara na shekarar 2020, inda ya lashe kofuna biyu na Eredivisie da kuma Kofin KNVB guda ɗaya a cikin kakar wasa biyu da ya yi. Wasan da Antony ya yi a Netherlands ya sa aka sayar da shi kan kuɗi har Yuro 95. miliyan ( £ 82) miliyan) ga ƙungiyar [[Premier League]] [[Manchester United F.C.|ta Manchester United]], mafi girman kuɗin da aka biya don ɗan wasan Eredivisie. Ya faɗi a matsayin wanda ba shi da farin jini a Manchester United bayan da aka maye gurbin kocin [[Erik ten Hag]], wanda ya jagoranci Antony a Ajax, da Ruben Amorim a watan Nuwamba na 2024. An ba shi aro ga Real Betis a watan Janairu na 2025 don sauran kakar wasa ta 2024-25, kafin ya koma ƙungiyar har abada a wannan bazarar.
Antony ya lashe lambar zinare tare da tawagar ' yan ƙasa da shekara 23 ta Brazil a gasar Olympics ta bazara ta 2020. Daga nan ya fara buga wasa a manyan ƙasashe kuma ya zira kwallaye a raga a kan Venezuela a watan Oktoban 2021, inda ya wakilci Brazil a [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022]] .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Antony a [[Osasco]], São Paulo, kuma ya girma a Inferninho, wani wuri mai nisa da tsakiyar birnin. Tun yana girma, yana buga ƙwallon ƙafa duk inda zai iya a kan tituna ko a gidansa, yana haɗa ƙaunarsa ga futsal da ƙwallon ƙafa a kan titi da kuma halartar wasannin São Paulo akai-akai tare da goggonsa.
== Aikin kulob ==
=== Sao Paulo ===
Ya fara buga ƙwallon ƙafa tun yana ƙarami, kuma São Paulo ya gan shi, wanda ya ba shi kwangila a shekarar 2010, yana ɗan shekara 10, kuma aka shigar da shi makarantar horar da matasa. [1] A lokacin ƙuruciyarsa, Antony ya sha wahala wajen samun lokacin wasa kuma yana gab da korarsa daga ƙungiyar matasa, amma ma'aikatan sun shawo kan manajansa ya ci gaba da riƙe shi. [ an yi ambato ] A lokacin da yake makarantar matasa, Antony ya haɗu da Helinho da Igor Gomes, inda suka zama abokai a cikin wannan tsari. A watan Satumba na 2018, Antony ya taimaka wa ƙungiyarsa ta lashe gasar J-League Challenge a Japan, kuma ya sanya masa suna mafi kyawun ɗan wasa a gasar. [2]
Daga baya a wannan watan, a ranar 26 ga Satumba, Antony, tare da Helinho da Igor Gomes, an haɓaka shi zuwa babbar ƙungiyar, <ref>{{Cite web |date=26 September 2018 |title=Garotos da base são promovidos e treinam no São Paulo; Everton corre de novo no gramado |trans-title=Base boys are promoted and trained in São Paulo; Everton runs back on the lawn |url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/garotos-da-base-promovidos-treinam-no-sao-paulo-everton-fica-no-reffis.ghtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930175051/https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/garotos-da-base-promovidos-treinam-no-sao-paulo-everton-fica-no-reffis.ghtml |archive-date=30 September 2020 |access-date=19 November 2018 |publisher=Globo Esporte |language=pt-BR}}</ref> kuma ya sanya hannu kan kwangila har zuwa Satumba 2023. <ref name="MOT">{{Cite web |last=Ana Luiza Rosa |date=17 September 2018 |title=U-17 is champion of the J League Challenge Cup |url=http://www.saopaulofc.net/noticias/noticias/futebol-de-base/2018/9/17/sub-17-e-campeao-da-j-league-challenge-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917230926/http://www.saopaulofc.net/noticias/noticias/futebol-de-base/2018/9/17/sub-17-e-campeao-da-j-league-challenge-cup |archive-date=17 September 2018 |access-date=21 September 2022 |publisher=[[São Paulo FC|São Paulo]]}}</ref> A ranar 15 ga Nuwamba, ya fara buga wasa a ƙungiyar farko, inda ya maye gurbin Helinho a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da Grêmio . <ref>{{Cite web |date=17 November 2018 |title=Com apoio de Lucas Moura, Antony celebra estreia pelo São Paulo |trans-title=With support from Lucas Moura, Antony celebrates his debut for São Paulo |url=https://www.gazetaesportiva.com/times/sao-paulo/com-apoio-de-lucas-moura-antony-celebra-estreia-pelo-sao-paulo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930204759/https://www.gazetaesportiva.com/times/sao-paulo/com-apoio-de-lucas-moura-antony-celebra-estreia-pelo-sao-paulo/ |archive-date=30 September 2020 |access-date=19 November 2018 |publisher=Gazeta Esportiva |language=pt-BR}}</ref> An rage shi zuwa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 ta ƙungiyar, don shiga gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior, wadda ƙungiyarsa ta yi nasara. Ya zura kwallaye a wasan ƙarshe da Vasco da Gama, kuma ya zaɓi ɗan wasa mafi kyau a gasar, saboda kwallaye 4 da ya zura da kuma taimakawa a wasanni 6 da ya buga a gasar. <ref name="Copinnha">{{Cite web |date=25 January 2019 |title=Assistance, goal and cup: Antony is the star of São Paulo and Copinha |url=http://www.lance.com.br/sao-paulo/show-todo-dele-com-assistencia-gol-antony-craque-copinha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922095653/https://www.lance.com.br/sao-paulo/show-todo-dele-com-assistencia-gol-antony-craque-copinha.html |archive-date=22 September 2022 |access-date=21 September 2022 |language=pt-BR}}</ref>
Bayan ya nuna bajintarsa a gasar, Antony ya koma ƙungiyar farko, kuma yayin da São Paulo ke fama da wahala a Campeonato Paulista, ya fara buga wasanni da yawa a ƙungiyar farko. Ya zira ƙwallonsa ta farko a ranar 21 ga Maris, a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da São Caetano, inda ''Tricolor'' ya zura ƙwallo a [[Kungiyar Kwallon Kafa|lokacin dakatarwa]] . Ya zira ƙwallaye biyu, ciki har da ɗaya a wasan ƙarshe da Corinthians wata guda bayan haka, inda ƙungiyarsa ta sha kashi 2-1 a jimilla. <ref>{{Cite web |last=João Prata |date=21 April 2019 |title=Vagner Love scores in the end, Corinthians beats São Paulo and is three-time champion of São Paulo |url=https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,vagner-love-marca-no-fim-corinthians-bate-sao-paulo-e-e-tricampeao-paulista,70002798844 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422123751/https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,vagner-love-marca-no-fim-corinthians-bate-sao-paulo-e-e-tricampeao-paulista,70002798844 |archive-date=22 April 2019 |access-date=29 November 2019 |publisher=Estadão}}</ref> A ranar 18 ga Yuli, ya amince da tsawaita wasa har zuwa 2024. <ref>{{Cite web |date=18 July 2019 |title=São Paulo announces renewal of Antony's contract until June 2024 |url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-fica-proximo-de-renovar-contrato-de-antony.ghtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721160225/https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-fica-proximo-de-renovar-contrato-de-antony.ghtml |archive-date=21 July 2019 |access-date=22 July 2019 |website=Globoesporte.globo.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=19 July 2019 |title=Manchester City, European siege and money: Antony decides to renew and becomes an example in São Paulo |url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/manchester-city-assedio-europeu-e-dinheiro-antony-decide-renovar-e-vira-examplo-no-sao-paulo.ghtml |access-date=22 July 2019 |website=Globoesporte.globo.com}}</ref>
A ranar 5 ga Maris 2020, Antony ya fara buga wasansa na farko a Copa Libertadores, inda ya fara da rashin nasara da São Paulo ta yi da kungiyar Binacional ta Peru da ci 2-1. <ref>{{Cite web |title=Binacional 2 x 1 São Paulo – Copa Libertadores round 1 – Real Time – Globo Esporte |url=https://ge.globo.com/sp/futebol/libertadores/jogo/05-03-2020/binacional-sao-paulo.ghtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724183625/https://ge.globo.com/sp/futebol/libertadores/jogo/05-03-2020/binacional-sao-paulo.ghtml |archive-date=24 July 2021 |access-date=24 July 2021 |website=ge.globo |language=pt-br}}</ref> Bayan barkewar [[Murar Mashaƙo 2019|annobar COVID-19]], an dakatar da kakar wasa na tsawon watanni daban-daban, kuma saboda haka Antony ya buga wasansa na karshe a kungiyar a ranar 14 ga Maris, inda ya buga wasan da suka yi da Santos da ci 2-1 a wasan da suka yi da ''San-São'' derby. <ref>{{Cite web |title=São Paulo 2 x 1 Santos – Campeonato Paulista round 10 – Real Time – Globo Esporte |url=https://ge.globo.com/sp/futebol/campeonato-paulista/jogo/14-03-2020/sao-paulo-santos.ghtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724183626/https://ge.globo.com/sp/futebol/campeonato-paulista/jogo/14-03-2020/sao-paulo-santos.ghtml |archive-date=24 July 2021 |access-date=24 July 2021 |website=ge.globo |language=pt-br}}</ref>
=== Ajax ===
A ranar 23 ga Fabrairu 2020, Ajax ta sayi Antony kan yarjejeniyar shekaru biyar, wadda za ta fara aiki daga ranar 1 ga Yuli 2020, kan farashin farko na £13. miliyan, wanda zai iya tashi zuwa £18.2 miliyan. Ya fara buga wa kulob din wasa a ranar 13 ga Satumba, 2020, inda ya zura kwallo daya tilo da ya ci a wasan da suka yi da Sparta Rotterdam a waje. <ref>{{Cite web |date=13 September 2020 |title=Sparta Rotterdam 0–1 Ajax Amsterdam |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=574815 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200913151426/https://www.espn.com/soccer/match?gameId=574815 |archive-date=13 September 2020 |access-date=13 September 2020 |publisher=ESPN}}</ref> Ya fara buga wa kulob din wasa a [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] a ranar 27 ga Oktoba, a wasan da suka tashi kunnen doki 2-2 da Atalanta, inda ya bar filin wasa a minti na 90, bayan karo da Ruslan Malinovskyi, <ref>{{Cite web |date=27 October 2020 |title=Atalanta 2–2 Ajax |url=https://www.bbc.com/sport/football/54710288 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027155017/https://www.bbc.com/sport/football/54710288 |archive-date=27 October 2020 |access-date=5 September 2022 |website=BBC Sport}}</ref> kafin ya zura kwallonsa ta farko a gasar a ranar 3 ga Nuwamba, 2020, a wasan da suka yi da Midtjylland a waje da ci 2-1. <ref>{{Cite web |date=3 November 2020 |title=Midtjylland 1–2 Ajax |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2029421/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210928191802/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2029421/ |archive-date=28 September 2021 |access-date=4 November 2020 |publisher=[[UEFA]]}}</ref>
A kakar wasa ta 2020-21, Antony ya fafata da David Neres don samun gurbi a cikin 'yan wasan farko, daga ƙarshe ya bayyana sau 46. Ya kammala kakar wasa da kwallaye 11 da kuma taimakawa 10, ciki har da kwallo daya a wasan da suka sha kashi a hannun Vitesse da ci 3-1 a wasan ƙarshe na gasar cin kofin gida, wanda ya taimaka wa Ajax lashe gasar Eredivisie da kuma gasar KNVB . <ref name="football-oranje.com">{{Cite web |date=18 April 2021 |title=Ajax strike late to down Vitesse and lift their 20th KNVB Cup |url=http://www.football-oranje.com/ajax-strike-late-to-down-vitesse-and-lift-their-20th-knvb-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419115859/http://www.football-oranje.com/ajax-strike-late-to-down-vitesse-and-lift-their-20th-knvb-cup/ |archive-date=19 April 2021 |access-date=19 April 2021 |website=Football Oranje}}</ref> <ref name="espn.com">{{Cite web |date=2 May 2021 |title=Ajax crowned Dutch champions after thumping win over Emmen |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/574238 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503195113/https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/574238 |archive-date=3 May 2021 |access-date=3 May 2021 |publisher=ESPN}}</ref>
A kakar wasa mai zuwa, duk da sayen Mohamed Daramy da Steven Berghuis, Antony ya ci gaba da kasancewa a cikin 'yan wasan farko, kuma da kwallaye biyu da ya zura da kuma taimakawa wajen taimakawa Sporting CP da Borussia Dortmund, Ajax ta zama kulob na farko na Holland da ya lashe dukkan wasanni shida na rukuni na gasar zakarun Turai a tarihin gasar. Kwallaye uku da ya zura da kuma taimako daya sun sa ya zama gwarzon dan wasan gasar da kuma gwarzon watan Disamba. <ref name="PTM">{{Cite web |date=7 January 2021 |title=Antony named Eredivisie player of the month |url=https://eredivisie.nl/en-us/highlighted/antony-named-eredivisie-player-of-the-month |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119050508/https://eredivisie.nl/en-us/highlighted/antony-named-eredivisie-player-of-the-month |archive-date=19 January 2021 |access-date=5 September 2022 |website=eredivisie.nl}}</ref> A ranar 20 ga Maris, Antony ya zura kwallo a wasan da suka yi nasara a kan abokan hamayyarsa na De Klassieker Feyenoord a Eredivisie da ci 3-2, mintuna biyar bayan karin lokaci, kafin a kore shi, bayan ya sami katin rawaya na biyu bayan dakika biyu saboda ɓata lokaci. <ref>{{Cite web |date=22 March 2022 |title=Throwback to when Antony got sent off for time wasting after being grabbed by Dusan Tadic |url=https://tribuna.com/en/news/football-2022-03-22-ajax-star-antony-gets-sent-off-for-time-wasting-after-being-grabbed-by-dusan-tadic/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905023545/https://tribuna.com/en/news/football-2022-03-22-ajax-star-antony-gets-sent-off-for-time-wasting-after-being-grabbed-by-dusan-tadic/ |archive-date=5 September 2022 |access-date=5 September 2022 |website=tribuna.com}}</ref>
Kwanaki tara bayan haka, yayin da yake aikin kasa da kasa ga tawagar kasar Brazil, a lokacin wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya, Antony ya ji rauni a idon sawunsa, wanda hakan ya hana shi buga wasa har zuwa sauran kakar wasa. Ya kawo karshen kakar wasa da kwallaye 12 da kuma taimakawa wajen zura kwallaye 10, yayin da Ajax ta ci gaba da rike kambun gasar Eredivisie. <ref>{{Cite web |last=Coombs |first=Dan |date=27 July 2022 |title=Antony thrilled to make return after four months battling injury |url=https://www.unitedinfocus.com/news/antony-thrilled-to-make-return-after-four-months-battling-injury/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220802212303/https://www.unitedinfocus.com/news/antony-thrilled-to-make-return-after-four-months-battling-injury/ |archive-date=2 August 2022 |access-date=5 September 2022 |website=United in Focus}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
37gbmt59ohr9m95sy30cjdq5runjwfu
831863
831862
2026-05-07T14:21:43Z
Sardeeq
39275
831863
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Antony Matheus dos Santos''' (an haife shi a ranar 24 ga Fabrairu 2000), wanda aka fi sani da '''Antony''' ( ), <ref name=":1">{{Cite web |last=Team |first=Forvo |title=Antony Matheus dos Santos |url=https://forvo.com/word/antony_matheus_dos_santos/#pt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240218192901/https://forvo.com/word/antony_matheus_dos_santos/#pt |archive-date=18 February 2024 |access-date=18 February 2024 |website=Forvo.com}}</ref> ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Brazil wanda ke buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan gefe na dama]] a ƙungiyar La Liga ta Real Betis da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Brazil .
Antony ya kammala karatunsa daga makarantar koyon aikin soja ta São Paulo kuma ya fara buga wasa a babbar ƙungiyar a shekarar 2018. Ya ƙaura zuwa ƙasar waje zuwa Ajax a lokacin bazara na shekarar 2020, inda ya lashe kofuna biyu na Eredivisie da kuma Kofin KNVB guda ɗaya a cikin kakar wasa biyu da ya yi. Wasan da Antony ya yi a Netherlands ya sa aka sayar da shi kan kuɗi har Yuro 95. miliyan ( £ 82) miliyan) ga ƙungiyar [[Premier League]] [[Manchester United F.C.|ta Manchester United]], mafi girman kuɗin da aka biya don ɗan wasan Eredivisie. Ya faɗi a matsayin wanda ba shi da farin jini a Manchester United bayan da aka maye gurbin kocin [[Erik ten Hag]], wanda ya jagoranci Antony a Ajax, da Ruben Amorim a watan Nuwamba na 2024. An ba shi aro ga Real Betis a watan Janairu na 2025 don sauran kakar wasa ta 2024-25, kafin ya koma ƙungiyar har abada a wannan bazarar.
Antony ya lashe lambar zinare tare da tawagar ' yan ƙasa da shekara 23 ta Brazil a gasar Olympics ta bazara ta 2020. Daga nan ya fara buga wasa a manyan ƙasashe kuma ya zira kwallaye a raga a kan Venezuela a watan Oktoban 2021, inda ya wakilci Brazil a [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022]] .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Antony a [[Osasco]], São Paulo, kuma ya girma a Inferninho, wani wuri mai nisa da tsakiyar birnin. Tun yana girma, yana buga ƙwallon ƙafa duk inda zai iya a kan tituna ko a gidansa, yana haɗa ƙaunarsa ga futsal da ƙwallon ƙafa a kan titi da kuma halartar wasannin São Paulo akai-akai tare da goggonsa.
== Aikin kulob ==
=== Sao Paulo ===
Ya fara buga ƙwallon ƙafa tun yana ƙarami, kuma São Paulo ya gan shi, wanda ya ba shi kwangila a shekarar 2010, yana ɗan shekara 10, kuma aka shigar da shi makarantar horar da matasa. [1] A lokacin ƙuruciyarsa, Antony ya sha wahala wajen samun lokacin wasa kuma yana gab da korarsa daga ƙungiyar matasa, amma ma'aikatan sun shawo kan manajansa ya ci gaba da riƙe shi. [ an yi ambato ] A lokacin da yake makarantar matasa, Antony ya haɗu da Helinho da Igor Gomes, inda suka zama abokai a cikin wannan tsari. A watan Satumba na 2018, Antony ya taimaka wa ƙungiyarsa ta lashe gasar J-League Challenge a Japan, kuma ya sanya masa suna mafi kyawun ɗan wasa a gasar. [2]
Daga baya a wannan watan, a ranar 26 ga Satumba, Antony, tare da Helinho da Igor Gomes, an haɓaka shi zuwa babbar ƙungiyar, <ref>{{Cite web |date=26 September 2018 |title=Garotos da base são promovidos e treinam no São Paulo; Everton corre de novo no gramado |trans-title=Base boys are promoted and trained in São Paulo; Everton runs back on the lawn |url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/garotos-da-base-promovidos-treinam-no-sao-paulo-everton-fica-no-reffis.ghtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930175051/https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/garotos-da-base-promovidos-treinam-no-sao-paulo-everton-fica-no-reffis.ghtml |archive-date=30 September 2020 |access-date=19 November 2018 |publisher=Globo Esporte |language=pt-BR}}</ref> kuma ya sanya hannu kan kwangila har zuwa Satumba 2023. <ref name="MOT">{{Cite web |last=Ana Luiza Rosa |date=17 September 2018 |title=U-17 is champion of the J League Challenge Cup |url=http://www.saopaulofc.net/noticias/noticias/futebol-de-base/2018/9/17/sub-17-e-campeao-da-j-league-challenge-cup |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917230926/http://www.saopaulofc.net/noticias/noticias/futebol-de-base/2018/9/17/sub-17-e-campeao-da-j-league-challenge-cup |archive-date=17 September 2018 |access-date=21 September 2022 |publisher=[[São Paulo FC|São Paulo]]}}</ref> A ranar 15 ga Nuwamba, ya fara buga wasa a ƙungiyar farko, inda ya maye gurbin Helinho a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da Grêmio . <ref>{{Cite web |date=17 November 2018 |title=Com apoio de Lucas Moura, Antony celebra estreia pelo São Paulo |trans-title=With support from Lucas Moura, Antony celebrates his debut for São Paulo |url=https://www.gazetaesportiva.com/times/sao-paulo/com-apoio-de-lucas-moura-antony-celebra-estreia-pelo-sao-paulo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930204759/https://www.gazetaesportiva.com/times/sao-paulo/com-apoio-de-lucas-moura-antony-celebra-estreia-pelo-sao-paulo/ |archive-date=30 September 2020 |access-date=19 November 2018 |publisher=Gazeta Esportiva |language=pt-BR}}</ref> An rage shi zuwa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 ta ƙungiyar, don shiga gasar Copa São Paulo de Futebol Júnior, wadda ƙungiyarsa ta yi nasara. Ya zura kwallaye a wasan ƙarshe da Vasco da Gama, kuma ya zaɓi ɗan wasa mafi kyau a gasar, saboda kwallaye 4 da ya zura da kuma taimakawa a wasanni 6 da ya buga a gasar. <ref name="Copinnha">{{Cite web |date=25 January 2019 |title=Assistance, goal and cup: Antony is the star of São Paulo and Copinha |url=http://www.lance.com.br/sao-paulo/show-todo-dele-com-assistencia-gol-antony-craque-copinha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922095653/https://www.lance.com.br/sao-paulo/show-todo-dele-com-assistencia-gol-antony-craque-copinha.html |archive-date=22 September 2022 |access-date=21 September 2022 |language=pt-BR}}</ref>
Bayan ya nuna bajintarsa a gasar, Antony ya koma ƙungiyar farko, kuma yayin da São Paulo ke fama da wahala a Campeonato Paulista, ya fara buga wasanni da yawa a ƙungiyar farko. Ya zira ƙwallonsa ta farko a ranar 21 ga Maris, a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da São Caetano, inda ''Tricolor'' ya zura ƙwallo a [[Kungiyar Kwallon Kafa|lokacin dakatarwa]] . Ya zira ƙwallaye biyu, ciki har da ɗaya a wasan ƙarshe da Corinthians wata guda bayan haka, inda ƙungiyarsa ta sha kashi 2-1 a jimilla. <ref>{{Cite web |last=João Prata |date=21 April 2019 |title=Vagner Love scores in the end, Corinthians beats São Paulo and is three-time champion of São Paulo |url=https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,vagner-love-marca-no-fim-corinthians-bate-sao-paulo-e-e-tricampeao-paulista,70002798844 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422123751/https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,vagner-love-marca-no-fim-corinthians-bate-sao-paulo-e-e-tricampeao-paulista,70002798844 |archive-date=22 April 2019 |access-date=29 November 2019 |publisher=Estadão}}</ref> A ranar 18 ga Yuli, ya amince da tsawaita wasa har zuwa 2024. <ref>{{Cite web |date=18 July 2019 |title=São Paulo announces renewal of Antony's contract until June 2024 |url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-fica-proximo-de-renovar-contrato-de-antony.ghtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721160225/https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/sao-paulo-fica-proximo-de-renovar-contrato-de-antony.ghtml |archive-date=21 July 2019 |access-date=22 July 2019 |website=Globoesporte.globo.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=19 July 2019 |title=Manchester City, European siege and money: Antony decides to renew and becomes an example in São Paulo |url=https://globoesporte.globo.com/futebol/times/sao-paulo/noticia/manchester-city-assedio-europeu-e-dinheiro-antony-decide-renovar-e-vira-examplo-no-sao-paulo.ghtml |access-date=22 July 2019 |website=Globoesporte.globo.com}}</ref>
A ranar 5 ga Maris 2020, Antony ya fara buga wasansa na farko a Copa Libertadores, inda ya fara da rashin nasara da São Paulo ta yi da kungiyar Binacional ta Peru da ci 2-1. <ref>{{Cite web |title=Binacional 2 x 1 São Paulo – Copa Libertadores round 1 – Real Time – Globo Esporte |url=https://ge.globo.com/sp/futebol/libertadores/jogo/05-03-2020/binacional-sao-paulo.ghtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724183625/https://ge.globo.com/sp/futebol/libertadores/jogo/05-03-2020/binacional-sao-paulo.ghtml |archive-date=24 July 2021 |access-date=24 July 2021 |website=ge.globo |language=pt-br}}</ref> Bayan barkewar [[Murar Mashaƙo 2019|annobar COVID-19]], an dakatar da kakar wasa na tsawon watanni daban-daban, kuma saboda haka Antony ya buga wasansa na karshe a kungiyar a ranar 14 ga Maris, inda ya buga wasan da suka yi da Santos da ci 2-1 a wasan da suka yi da ''San-São'' derby. <ref>{{Cite web |title=São Paulo 2 x 1 Santos – Campeonato Paulista round 10 – Real Time – Globo Esporte |url=https://ge.globo.com/sp/futebol/campeonato-paulista/jogo/14-03-2020/sao-paulo-santos.ghtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210724183626/https://ge.globo.com/sp/futebol/campeonato-paulista/jogo/14-03-2020/sao-paulo-santos.ghtml |archive-date=24 July 2021 |access-date=24 July 2021 |website=ge.globo |language=pt-br}}</ref>
=== Ajax ===
A ranar 23 ga Fabrairu 2020, Ajax ta sayi Antony kan yarjejeniyar shekaru biyar, wadda za ta fara aiki daga ranar 1 ga Yuli 2020, kan farashin farko na £13. miliyan, wanda zai iya tashi zuwa £18.2 miliyan. Ya fara buga wa kulob din wasa a ranar 13 ga Satumba, 2020, inda ya zura kwallo daya tilo da ya ci a wasan da suka yi da Sparta Rotterdam a waje. <ref>{{Cite web |date=13 September 2020 |title=Sparta Rotterdam 0–1 Ajax Amsterdam |url=https://www.espn.com/soccer/match?gameId=574815 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200913151426/https://www.espn.com/soccer/match?gameId=574815 |archive-date=13 September 2020 |access-date=13 September 2020 |publisher=ESPN}}</ref> Ya fara buga wa kulob din wasa a [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] a ranar 27 ga Oktoba, a wasan da suka tashi kunnen doki 2-2 da Atalanta, inda ya bar filin wasa a minti na 90, bayan karo da Ruslan Malinovskyi, <ref>{{Cite web |date=27 October 2020 |title=Atalanta 2–2 Ajax |url=https://www.bbc.com/sport/football/54710288 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027155017/https://www.bbc.com/sport/football/54710288 |archive-date=27 October 2020 |access-date=5 September 2022 |website=BBC Sport}}</ref> kafin ya zura kwallonsa ta farko a gasar a ranar 3 ga Nuwamba, 2020, a wasan da suka yi da Midtjylland a waje da ci 2-1. <ref>{{Cite web |date=3 November 2020 |title=Midtjylland 1–2 Ajax |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2029421/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210928191802/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2029421/ |archive-date=28 September 2021 |access-date=4 November 2020 |publisher=[[UEFA]]}}</ref>
A kakar wasa ta 2020-21, Antony ya fafata da David Neres don samun gurbi a cikin 'yan wasan farko, daga ƙarshe ya bayyana sau 46. Ya kammala kakar wasa da kwallaye 11 da kuma taimakawa 10, ciki har da kwallo daya a wasan da suka sha kashi a hannun Vitesse da ci 3-1 a wasan ƙarshe na gasar cin kofin gida, wanda ya taimaka wa Ajax lashe gasar Eredivisie da kuma gasar KNVB . <ref name="football-oranje.com">{{Cite web |date=18 April 2021 |title=Ajax strike late to down Vitesse and lift their 20th KNVB Cup |url=http://www.football-oranje.com/ajax-strike-late-to-down-vitesse-and-lift-their-20th-knvb-cup/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419115859/http://www.football-oranje.com/ajax-strike-late-to-down-vitesse-and-lift-their-20th-knvb-cup/ |archive-date=19 April 2021 |access-date=19 April 2021 |website=Football Oranje}}</ref> <ref name="espn.com">{{Cite web |date=2 May 2021 |title=Ajax crowned Dutch champions after thumping win over Emmen |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/574238 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503195113/https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/574238 |archive-date=3 May 2021 |access-date=3 May 2021 |publisher=ESPN}}</ref>
A kakar wasa mai zuwa, duk da sayen Mohamed Daramy da Steven Berghuis, Antony ya ci gaba da kasancewa a cikin 'yan wasan farko, kuma da kwallaye biyu da ya zura da kuma taimakawa wajen taimakawa Sporting CP da Borussia Dortmund, Ajax ta zama kulob na farko na Holland da ya lashe dukkan wasanni shida na rukuni na gasar zakarun Turai a tarihin gasar. Kwallaye uku da ya zura da kuma taimako daya sun sa ya zama gwarzon dan wasan gasar da kuma gwarzon watan Disamba. <ref name="PTM">{{Cite web |date=7 January 2021 |title=Antony named Eredivisie player of the month |url=https://eredivisie.nl/en-us/highlighted/antony-named-eredivisie-player-of-the-month |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119050508/https://eredivisie.nl/en-us/highlighted/antony-named-eredivisie-player-of-the-month |archive-date=19 January 2021 |access-date=5 September 2022 |website=eredivisie.nl}}</ref> A ranar 20 ga Maris, Antony ya zura kwallo a wasan da suka yi nasara a kan abokan hamayyarsa na De Klassieker Feyenoord a Eredivisie da ci 3-2, mintuna biyar bayan karin lokaci, kafin a kore shi, bayan ya sami katin rawaya na biyu bayan dakika biyu saboda ɓata lokaci. <ref>{{Cite web |date=22 March 2022 |title=Throwback to when Antony got sent off for time wasting after being grabbed by Dusan Tadic |url=https://tribuna.com/en/news/football-2022-03-22-ajax-star-antony-gets-sent-off-for-time-wasting-after-being-grabbed-by-dusan-tadic/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220905023545/https://tribuna.com/en/news/football-2022-03-22-ajax-star-antony-gets-sent-off-for-time-wasting-after-being-grabbed-by-dusan-tadic/ |archive-date=5 September 2022 |access-date=5 September 2022 |website=tribuna.com}}</ref>
Kwanaki tara bayan haka, yayin da yake aikin kasa da kasa ga tawagar kasar Brazil, a lokacin wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya, Antony ya ji rauni a idon sawunsa, wanda hakan ya hana shi buga wasa har zuwa sauran kakar wasa. Ya kawo karshen kakar wasa da kwallaye 12 da kuma taimakawa wajen zura kwallaye 10, yayin da Ajax ta ci gaba da rike kambun gasar Eredivisie. <ref>{{Cite web |last=Coombs |first=Dan |date=27 July 2022 |title=Antony thrilled to make return after four months battling injury |url=https://www.unitedinfocus.com/news/antony-thrilled-to-make-return-after-four-months-battling-injury/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220802212303/https://www.unitedinfocus.com/news/antony-thrilled-to-make-return-after-four-months-battling-injury/ |archive-date=2 August 2022 |access-date=5 September 2022 |website=United in Focus}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
hfp7eoxaazkl73uz3ewaau4u6e06qv9
Amourricho van Axel Dongen
0
149757
831864
2026-05-07T14:23:08Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351679019|Amourricho van Axel Dongen]]"
831864
wikitext
text/x-wiki
'''Amourricho Jahvairo Déshauntino van Axel Dongen''' (an haife shi 29 Satumba 2004) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|winger na hagu]] don kulob din Eredivisie [[SC Heerenveen|Heerenveen]], aro daga Ajax . <ref name="soccerway">{{Soccerway|654719}}</ref>
== Aikin kulob ==
An haife shi a Almere, Van Axel Dongen ya buga ƙwallon ƙafa ta matasa a Zeeburgia da OSV Amsterdam kafin ya koma ƙungiyar matasa ta Ajax . <ref>{{Cite web |last=Jager |first=Jelmer |date=15 May 2018 |title=Talent Van Axel Dongen (13) droomt: "Ik wil Ajax 1 bereiken" |url=https://www.ajax1.nl/talent-van-axel-dongen-13-droomt-ik-wil-ajax-1-bereiken/ |website=Ajax1.nl |language=nl-NL}}</ref> Ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da ƙungiyar a watan Satumbar 2020. <ref>{{Cite web |date=23 September 2020 |title=Ajax contracteert Amourricho van Axel Dongen |url=https://www.ajax.nl/artikelen/ajax-contracteert-amourricho-van-axel-dongen/ |access-date=9 May 2021}}</ref> Ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax a matsayin ɗan wasan farko a ranar 7 ga Mayu 2021 a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da De Graafschap, inda ya buga har zuwa hutun rabin lokaci ga ƙungiyar da Mitchell van der Gaag ke jagoranta. <ref>{{Cite web |title=Ajax II vs. De Graafschap – 7 May 2021 |url=https://int.soccerway.com/matches/2021/05/07/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/bv-de-graafschap/3305165/ |access-date=9 May 2021}}</ref> <ref>{{Cite web |date=7 May 2021 |title=Jong Ajax pakt punt en stelt promotie De Graafschap uit |url=https://www.ajax.nl/artikelen/jong-ajax-pakt-punt-tegen-de-graafschap/ |access-date=9 May 2021}}</ref> A wasan da ya biyo baya, wanda kuma shi ne wasan ƙarshe na kakar wasa, ya kuma bayyana a matsayin ɗan wasan farko a wasan da suka ci Telstar 2-1 a waje. Jim kaɗan kafin hutun, Van Axel Dongen ya zura ƙwallon farko bayan taimakon Kian Fitz-Jim, kuma an maye gurbinsa a minti na 62 da Nordin Musampa . <ref>{{Cite web |title=SC Telstar – Jong Ajax 1:2 (Eerste Divisie 2020/2021, 38. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma9098506/lineup/ |access-date=17 June 2021 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> A ƙarshen kakar wasa ta 2020-21, an ba Van Axel Dongen kyautar Abdelhak Nouri a matsayin mafi kyawun baiwa a makarantar matasa ta Ajax a wannan kakar. <ref>{{Cite web |date=1 June 2021 |title=Amourricho van Axel Dongen wint Abdelhak Nouri Trofee |url=https://www.ajax.nl/artikelen/amourricho-van-axel-dongen-wint-abdelhak-nouri-trofee/ |website=ajax.nl |language=nl-NL}}</ref>
Van Axel Dongen ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a Ajax a ranar 15 ga Disamba 2021, inda ya maye gurbin Mohamed Daramy a minti na 75 bayan nasarar da suka samu da ci 4-0 a zagaye na biyu na gasar cin kofin KNVB a kan BVV Barendrecht . <ref>{{Cite web |date=15 December 2021 |title=Zo kijken de debutanten terug op Ajax–Barendrecht |url=https://www.ajax.nl/artikelen/zo-kijken-de-debutanten-terug-op-ajax-barendrecht/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211220053505/https://www.ajax.nl/artikelen/zo-kijken-de-debutanten-terug-op-ajax-barendrecht/ |archive-date=20 December 2021 |access-date=21 November 2023 |website=Ajax |language=nl-NL}}</ref> A watan da ya biyo baya, a ranar 16 ga Janairu 2022, ya fara buga wasa a Eredivisie a ƙungiyar farko, inda ya maye gurbin Antony a ƙarshen lokaci yayin da Utrecht ta sha kashi da ci 3-0. <ref>{{Cite web |title=Utrecht vs. Ajax 0–3: Summary |url=https://int.soccerway.com/matches/2022/01/16/netherlands/eredivisie/stichting-fc-utrecht/afc-ajax/3512625/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117123222/https://int.soccerway.com/matches/2022/01/16/netherlands/eredivisie/stichting-fc-utrecht/afc-ajax/3512625/ |archive-date=17 January 2023 |access-date=21 November 2023 |website=Soccerway |publisher=Perform Group}}</ref> A watan Satumba na 2022, Van Axel Dongen ya ji rauni a idon sawunsa a wasan da Jong Ajax ta yi da NAC Breda, inda ya ajiye shi na tsawon watanni da dama, kafin ya koma wasa a watan Janairu na 2023.
Van Axel Dongen ya dawo kan ganiyarsa a matsayin ɗan wasa na farko a kakar wasa ta 2023-24, inda ya fara buga wasa a Turai, inda ya maye gurbin Carlos Forbs a minti na 84 a wasan da suka tashi kunnen doki da AEK Athens a gasar UEFA Europa League . [1] A ranar 8 ga Oktoba 2023, ya fara wasa a karon farko a Ajax a wasan da suka sha kashi 2-1 a gida da AZ . Duk da haka, an maye gurbinsa a rabin farko, bayan ya ji rauni. [2]
A ranar 15 ga Yuli 2025, Van Axel Dongen ya koma [[SC Heerenveen|Heerenveen]] kan yarjejeniyar lamuni mai tsawo. <ref>{{Cite web |date=15 July 2025 |title=Ajax stalt aanvaller Van Axel Dongen op huurbasis bij sc Heerenveen |url=https://www.nu.nl/voetbal/6362666/ajax-stalt-aanvaller-van-axel-dongen-op-huurbasis-bij-sc-heerenveen.html |access-date=16 July 2025 |language=nl}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haifi Van Axel Dongen a ƙasar Netherlands, kuma asalinsa ɗan asalin ƙasar Surinam ne. <ref>{{Cite web |date=20 February 2022 |title=Het Verhaal Achter: Amourricho van Axel Dongen |url=https://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/het-verhaal-achter-amourricho-van-axel-dongen-131957 |website=Ajax Showtime}}</ref> Shi matashi ne ɗan ƙasar Holland a yanzu haka. <ref>{{Cite web |date=27 January 2021 |title=ONDER 16 MET 23 SPELERS NAAR PORTUGAL |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-16/77610/onder-16-met-23-spelers-naar-portugal |access-date=9 May 2021}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 29 March 2024}}<ref name=soccerway/>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofin ƙasa
! colspan="2" | Nahiyar Nahiyar
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="5" | Jong Ajax
| 2020–21
| Eerste Division
| 2
| 1
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 2
| 1
|-
| 2021–22
| Eerste Division
| 7
| 1
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 7
| 1
|-
| 2022–23
| Eerste Division
| 14
| 2
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 14
| 2
|-
| 2023–24
| Eerste Division
| 5
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 5
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 28
! 4
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 28
! 4
|-
| rowspan="4" | Ajax
| 2021–22
| Eredivisie
| 1
| 0
| 2
| 0
| 0
| 0
| 3
| 0
|-
| 2022–23
| Eredivisie
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
|-
| 2023–24
| Eredivisie
| 3
| 0
| 1
| 0
| 1 {{Efn|Appearance in [[UEFA Europa League]]}}
| 0
| 5
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 4
! 0
! 3
! 0
! 1
! 0
! 8
! 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 32
! 4
! 3
! 0
! 1
! 0
! 36
! 4
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2004]]
foyb4i58dxo3nkg2vdk51vd95xopi1q
831865
831864
2026-05-07T14:23:25Z
Sardeeq
39275
831865
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amourricho Jahvairo Déshauntino van Axel Dongen''' (an haife shi 29 Satumba 2004) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|winger na hagu]] don kulob din Eredivisie [[SC Heerenveen|Heerenveen]], aro daga Ajax . <ref name="soccerway">{{Soccerway|654719}}</ref>
== Aikin kulob ==
An haife shi a Almere, Van Axel Dongen ya buga ƙwallon ƙafa ta matasa a Zeeburgia da OSV Amsterdam kafin ya koma ƙungiyar matasa ta Ajax . <ref>{{Cite web |last=Jager |first=Jelmer |date=15 May 2018 |title=Talent Van Axel Dongen (13) droomt: "Ik wil Ajax 1 bereiken" |url=https://www.ajax1.nl/talent-van-axel-dongen-13-droomt-ik-wil-ajax-1-bereiken/ |website=Ajax1.nl |language=nl-NL}}</ref> Ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da ƙungiyar a watan Satumbar 2020. <ref>{{Cite web |date=23 September 2020 |title=Ajax contracteert Amourricho van Axel Dongen |url=https://www.ajax.nl/artikelen/ajax-contracteert-amourricho-van-axel-dongen/ |access-date=9 May 2021}}</ref> Ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax a matsayin ɗan wasan farko a ranar 7 ga Mayu 2021 a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da De Graafschap, inda ya buga har zuwa hutun rabin lokaci ga ƙungiyar da Mitchell van der Gaag ke jagoranta. <ref>{{Cite web |title=Ajax II vs. De Graafschap – 7 May 2021 |url=https://int.soccerway.com/matches/2021/05/07/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/bv-de-graafschap/3305165/ |access-date=9 May 2021}}</ref> <ref>{{Cite web |date=7 May 2021 |title=Jong Ajax pakt punt en stelt promotie De Graafschap uit |url=https://www.ajax.nl/artikelen/jong-ajax-pakt-punt-tegen-de-graafschap/ |access-date=9 May 2021}}</ref> A wasan da ya biyo baya, wanda kuma shi ne wasan ƙarshe na kakar wasa, ya kuma bayyana a matsayin ɗan wasan farko a wasan da suka ci Telstar 2-1 a waje. Jim kaɗan kafin hutun, Van Axel Dongen ya zura ƙwallon farko bayan taimakon Kian Fitz-Jim, kuma an maye gurbinsa a minti na 62 da Nordin Musampa . <ref>{{Cite web |title=SC Telstar – Jong Ajax 1:2 (Eerste Divisie 2020/2021, 38. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma9098506/lineup/ |access-date=17 June 2021 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> A ƙarshen kakar wasa ta 2020-21, an ba Van Axel Dongen kyautar Abdelhak Nouri a matsayin mafi kyawun baiwa a makarantar matasa ta Ajax a wannan kakar. <ref>{{Cite web |date=1 June 2021 |title=Amourricho van Axel Dongen wint Abdelhak Nouri Trofee |url=https://www.ajax.nl/artikelen/amourricho-van-axel-dongen-wint-abdelhak-nouri-trofee/ |website=ajax.nl |language=nl-NL}}</ref>
Van Axel Dongen ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a Ajax a ranar 15 ga Disamba 2021, inda ya maye gurbin Mohamed Daramy a minti na 75 bayan nasarar da suka samu da ci 4-0 a zagaye na biyu na gasar cin kofin KNVB a kan BVV Barendrecht . <ref>{{Cite web |date=15 December 2021 |title=Zo kijken de debutanten terug op Ajax–Barendrecht |url=https://www.ajax.nl/artikelen/zo-kijken-de-debutanten-terug-op-ajax-barendrecht/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211220053505/https://www.ajax.nl/artikelen/zo-kijken-de-debutanten-terug-op-ajax-barendrecht/ |archive-date=20 December 2021 |access-date=21 November 2023 |website=Ajax |language=nl-NL}}</ref> A watan da ya biyo baya, a ranar 16 ga Janairu 2022, ya fara buga wasa a Eredivisie a ƙungiyar farko, inda ya maye gurbin Antony a ƙarshen lokaci yayin da Utrecht ta sha kashi da ci 3-0. <ref>{{Cite web |title=Utrecht vs. Ajax 0–3: Summary |url=https://int.soccerway.com/matches/2022/01/16/netherlands/eredivisie/stichting-fc-utrecht/afc-ajax/3512625/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117123222/https://int.soccerway.com/matches/2022/01/16/netherlands/eredivisie/stichting-fc-utrecht/afc-ajax/3512625/ |archive-date=17 January 2023 |access-date=21 November 2023 |website=Soccerway |publisher=Perform Group}}</ref> A watan Satumba na 2022, Van Axel Dongen ya ji rauni a idon sawunsa a wasan da Jong Ajax ta yi da NAC Breda, inda ya ajiye shi na tsawon watanni da dama, kafin ya koma wasa a watan Janairu na 2023.
Van Axel Dongen ya dawo kan ganiyarsa a matsayin ɗan wasa na farko a kakar wasa ta 2023-24, inda ya fara buga wasa a Turai, inda ya maye gurbin Carlos Forbs a minti na 84 a wasan da suka tashi kunnen doki da AEK Athens a gasar UEFA Europa League . [1] A ranar 8 ga Oktoba 2023, ya fara wasa a karon farko a Ajax a wasan da suka sha kashi 2-1 a gida da AZ . Duk da haka, an maye gurbinsa a rabin farko, bayan ya ji rauni. [2]
A ranar 15 ga Yuli 2025, Van Axel Dongen ya koma [[SC Heerenveen|Heerenveen]] kan yarjejeniyar lamuni mai tsawo. <ref>{{Cite web |date=15 July 2025 |title=Ajax stalt aanvaller Van Axel Dongen op huurbasis bij sc Heerenveen |url=https://www.nu.nl/voetbal/6362666/ajax-stalt-aanvaller-van-axel-dongen-op-huurbasis-bij-sc-heerenveen.html |access-date=16 July 2025 |language=nl}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haifi Van Axel Dongen a ƙasar Netherlands, kuma asalinsa ɗan asalin ƙasar Surinam ne. <ref>{{Cite web |date=20 February 2022 |title=Het Verhaal Achter: Amourricho van Axel Dongen |url=https://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/het-verhaal-achter-amourricho-van-axel-dongen-131957 |website=Ajax Showtime}}</ref> Shi matashi ne ɗan ƙasar Holland a yanzu haka. <ref>{{Cite web |date=27 January 2021 |title=ONDER 16 MET 23 SPELERS NAAR PORTUGAL |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-16/77610/onder-16-met-23-spelers-naar-portugal |access-date=9 May 2021}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 29 March 2024}}<ref name=soccerway/>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofin ƙasa
! colspan="2" | Nahiyar Nahiyar
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="5" | Jong Ajax
| 2020–21
| Eerste Division
| 2
| 1
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 2
| 1
|-
| 2021–22
| Eerste Division
| 7
| 1
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 7
| 1
|-
| 2022–23
| Eerste Division
| 14
| 2
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 14
| 2
|-
| 2023–24
| Eerste Division
| 5
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 5
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 28
! 4
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 28
! 4
|-
| rowspan="4" | Ajax
| 2021–22
| Eredivisie
| 1
| 0
| 2
| 0
| 0
| 0
| 3
| 0
|-
| 2022–23
| Eredivisie
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
|-
| 2023–24
| Eredivisie
| 3
| 0
| 1
| 0
| 1 {{Efn|Appearance in [[UEFA Europa League]]}}
| 0
| 5
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 4
! 0
! 3
! 0
! 1
! 0
! 8
! 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 32
! 4
! 3
! 0
! 1
! 0
! 36
! 4
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2004]]
q2jq7o5gn9hr5tedscc8v2zmo8n7c63
Gastón Ávila
0
149758
831866
2026-05-07T14:25:12Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1336590945|Gastón Ávila]]"
831866
wikitext
text/x-wiki
'''Gastón Luciano Ávila''' (an haife shi a ranar 30 ga Satumba, 2001) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Argentina wanda ke buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na hagu]] ko [[Mai buga baya|na tsakiya]] a Rosario Central, wanda aka aro daga ƙungiyar Ajax ta Holland Eredivisie .
== Sana'a ==
=== 'Yan wasan Boca Juniors ===
An haife shi a Rosario, Ávila ya fara aikinsa da Rosario Central . A ranar 2 ga Janairu 2019, Boca Juniors ta saye shi kan kuɗin da aka ruwaito na dala miliyan 2 don kashi 60% na haƙƙinsa na tattalin arziki, matakin da ya haifar da ce-ce-ku-ce yayin da bai fara buga wasa a ƙungiyar farko ta Rosario Central ba tukuna. <ref>{{Cite web |date=1 February 2019 |title=Boca presentó a sus últimos dos refuerzos |url=https://www.infobae.com/deportes-2/2019/02/01/boca-presento-a-sus-ultimos-dos-refuerzos-el-defensor-gaston-avila-y-el-delantero-brandon-cortes/ |website=Infobae |language=es}}</ref> Jim kaɗan bayan isowarsa, a watan Maris na 2019, ya ji mummunan rauni a gwiwa (ƙafafun jijiyoyi) a lokacin wasan reserve da Banfield, wanda ya sa ya rasa sauran shekara. <ref>{{Cite web |date=29 March 2019 |title=Boca confirmó la grave lesión de una de sus jóvenes figuras |url=https://www.infobae.com/deportes-2/2019/03/29/preocupacion-en-boca-por-la-lesion-de-una-de-sus-jovenes-figuras-gaston-avila/ |website=Infobae |language=es}}</ref>
Daga karshe Ávila ya fara buga wasansa na ƙwararru ga Boca Juniors a ranar 2 ga Fabrairu 2020 a cikin 2–1 Argentine Primera División ta doke Talleres . <ref>{{Cite web |title=Talleres de Córdoba vs. Boca Juniors - 3 February 2020 |url=https://us.soccerway.com/matches/2020/02/03/argentina/primera-division/ca-talleres-cordoba/boca-juniors/3070532/ |website=Soccerway}}</ref>
==== Lamuni zuwa Rosario Central ====
A ranar 10 ga Fabrairu 2021, yana neman lokacin wasa akai-akai, Ávila ya koma Rosario Central kan yarjejeniyar aro har zuwa ƙarshen kakar wasa. <ref>{{Cite web |date=10 February 2021 |title=Gastón Avila renovó con Boca pero se va a préstamo a Central |trans-title=Gastón Avila renewed with Boca but goes on loan to Central |url=https://www.ole.com.ar/boca-juniors/gaston-avila-boca-rosario-central_0_C271FJ-9I.html |website=Olé |language=es}}</ref> A lokacin zaman aronsa, ya kafa kansa a matsayin babban mai farawa, inda ya zira kwallaye 3 a wasanni 27 na gasar kuma ya nuna ƙarfin ikon sama da kuma ikon wucewa.
=== Antwerp ===
On 23 July 2022, Ávila signed for Belgian Pro League club [[Royal Antwerp|Antwerp]] for a fee reported to be around €4.4 million.<ref>{{Cite web |date=23 July 2022 |title=Gastón Ávila is a Red! 🇦🇷 🔴⚪ |url=https://www.instagram.com/p/CgWfCSoIziS/ |publisher=Royal Antwerp FC}}</ref> During the 2022–23 season, he was part of the historic squad that won the "Double", securing both the league title and the Belgian Cup. He primarily featured as a left-back under manager Mark van Bommel.
=== Ajax ===
A ranar 22 ga Agusta 2023, ƙungiyar Ajax ta Eredivisie ta sanar da sanya hannu kan Ávila a kan kwantiragin shekaru biyar, wanda zai fara aiki har zuwa 30 ga Yuni 2028. Canja wurin ya ƙunshi kuɗin Yuro miliyan 12.5, wanda zai iya kaiwa Yuro miliyan 14.5 tare da ƙarin kuɗi. <ref>{{Cite web |date=22 August 2023 |title=Ajax signs Gastón Ávila |url=https://english.ajax.nl/articles/ajax-signs-gaston-avila/ |access-date=22 August 2023 |publisher=AFC Ajax}}</ref>
Ávila ya fuskanci matsala a farkon lokacinsa a Amsterdam. Bayan ya buga wasanni kaɗan kacal, kakarsa ta ƙare a watan Janairun 2024 lokacin da ya ji rauni a gwiwarsa ta hagu (ACL) a lokacin horo. Raunin ya buƙaci tiyata kuma ya hana shi buga wasa na tsawon kimanin watanni 12, inda ya ajiye shi a gefe na sauran kakar wasa ta 2023-24 da kuma rabin farko na kakar wasa ta 2024-25. <ref>{{Cite web |date=24 January 2024 |title=Long-term injury for Gaston Avila |url=https://english.ajax.nl/articles/long-term-injury-for-gaston-avila/ |access-date=25 January 2024 |publisher=AFC Ajax}}</ref>
==== Lamuni zuwa Fortaleza ====
Bayan ya murmure daga raunin da ya ji a gwiwa na dogon lokaci, Ávila ya karɓi aro daga ƙungiyar Fortaleza ta Brazil a ranar 18 ga Janairu 2025 don ya dawo da ƙoshin lafiya a wasa. Yarjejeniyar ta ci gaba har zuwa ƙarshen shekarar 2025 kuma ta haɗa da zaɓin siye. [1] Ya zama ɗan wasan farko na ƙungiyar Brazil, inda ya buga wasanni 29 a dukkan gasa yayin da yake sake fasalin salon wasansa bayan rashin lafiyarsa ta tsawon shekara guda.
==== Aron kuɗi na biyu ga Rosario Central ====
A ranar 9 ga Janairu 2026, Ávila ya koma Rosario Central akan lamuni na tsawon shekara. <ref>{{Cite web |date=9 January 2026 |title=Gaston Ávila vuelve a Central |trans-title=Gaston Avila returns to Central |url=https://rosariocentral.com/noticia/gaston-avila-vuelve-a-central/ |access-date=31 January 2026 |publisher=Rosario Central |language=es}}</ref>
== Salon wasan ==
Ávila ɗan wasan baya ne mai ƙafar hagu wanda ke iya buga wasa a matsayin ɗan wasan baya na tsakiya ko na hagu. An san shi da ƙarfinsa na kai hari a fafatawa, ƙarfinsa na sama duk da cewa ɗan wasan tsakiya yana da tsayi kaɗan, da kuma ikonsa na buga ƙwallon ƙafa mai ci gaba daga baya.
== Rayuwa ta sirri ==
Ávila ƙani ne ga ɗan wasan ƙwallon ƙafa Chimy Ávila, wanda ke buga wasan gaba. <ref>{{Cite web |date=3 February 2019 |title=La historia de Gastón Ávila: el hermano de Chimy que le dijo no a River |url=https://www.tycsports.com/nota/boca-juniors/2019/02/03/la-historia-de-gaston-avila-el-hermano-de-chimy-que-le-dijo-no-a-river-y-debuto-en-la-reserva-de-boca.html |website=TyC Sports |language=es}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 13 December 2025}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[Copa Argentina]], [[Belgian Cup]], [[KNVB Cup]], [[Copa do Brasil]]}}
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Boca Juniors
|2019–20
|Argentine Primera División
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|4{{Efn|Appearances in [[Copa de la Liga Profesional]]}}
|0
|5
|0
|-
|2020–21
|Argentine Primera División
|4
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|4
|0
|-
|2022
|Argentine Primera División
|4
|0
|1
|0
|2{{Efn|Appearances in the [[Copa Libertadores]]}}
|0
|2{{Efn|Appearances in [[Torneos de Verano (Argentina)|Torneos de Verano]]}}
|0
|9
|0
|-
! colspan="2" |Total
!9
!0
!1
!0
!2
!0
!6
!0
!18
!0
|-
|Rosario Central (loan)
|2021
|Argentine Primera División
|27
|3
|0
|0
|8{{Efn|Appearances in [[Copa Sudamericana]]}}
|0
| colspan="2" |—
|35
|3
|-
|Royal Antwerp II
|2022–23
|Belgian National Division 1
|5
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|5
|1
|-
| rowspan="3" |[[Royal Antwerp|Antwerp]]
|2022–23
|Belgian Pro League
|22
|0
|4
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|26
|0
|-
|2023–24
|Belgian Pro League
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|1{{Efn|Appearance in [[Belgian Super Cup]]}}
|0
|3
|0
|-
! colspan="2" |Total
!24
!0
!4
!0
!0
!0
!1
!0
!29
!0
|-
|Ajax
|2023–24
|Eredivisie
|5
|0
|1
|0
|2{{Efn|Appearance in [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|8
|0
|-
|Jong Ajax
|2023–24
|Eerste Divisie
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|0
|-
|Fortaleza (loan)
|2025
|Série A
|29
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|29
|0
|-
! colspan="3" |Career total
!100
!4
!6
!0
!12
!0
!7
!0
!125
!4
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2001]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
80ecwiav4dyezs3oyhph6kq259wph4b
831867
831866
2026-05-07T14:25:30Z
Sardeeq
39275
831867
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gastón Luciano Ávila''' (an haife shi a ranar 30 ga Satumba, 2001) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Argentina wanda ke buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na hagu]] ko [[Mai buga baya|na tsakiya]] a Rosario Central, wanda aka aro daga ƙungiyar Ajax ta Holland Eredivisie .
== Sana'a ==
=== 'Yan wasan Boca Juniors ===
An haife shi a Rosario, Ávila ya fara aikinsa da Rosario Central . A ranar 2 ga Janairu 2019, Boca Juniors ta saye shi kan kuɗin da aka ruwaito na dala miliyan 2 don kashi 60% na haƙƙinsa na tattalin arziki, matakin da ya haifar da ce-ce-ku-ce yayin da bai fara buga wasa a ƙungiyar farko ta Rosario Central ba tukuna. <ref>{{Cite web |date=1 February 2019 |title=Boca presentó a sus últimos dos refuerzos |url=https://www.infobae.com/deportes-2/2019/02/01/boca-presento-a-sus-ultimos-dos-refuerzos-el-defensor-gaston-avila-y-el-delantero-brandon-cortes/ |website=Infobae |language=es}}</ref> Jim kaɗan bayan isowarsa, a watan Maris na 2019, ya ji mummunan rauni a gwiwa (ƙafafun jijiyoyi) a lokacin wasan reserve da Banfield, wanda ya sa ya rasa sauran shekara. <ref>{{Cite web |date=29 March 2019 |title=Boca confirmó la grave lesión de una de sus jóvenes figuras |url=https://www.infobae.com/deportes-2/2019/03/29/preocupacion-en-boca-por-la-lesion-de-una-de-sus-jovenes-figuras-gaston-avila/ |website=Infobae |language=es}}</ref>
Daga karshe Ávila ya fara buga wasansa na ƙwararru ga Boca Juniors a ranar 2 ga Fabrairu 2020 a cikin 2–1 Argentine Primera División ta doke Talleres . <ref>{{Cite web |title=Talleres de Córdoba vs. Boca Juniors - 3 February 2020 |url=https://us.soccerway.com/matches/2020/02/03/argentina/primera-division/ca-talleres-cordoba/boca-juniors/3070532/ |website=Soccerway}}</ref>
==== Lamuni zuwa Rosario Central ====
A ranar 10 ga Fabrairu 2021, yana neman lokacin wasa akai-akai, Ávila ya koma Rosario Central kan yarjejeniyar aro har zuwa ƙarshen kakar wasa. <ref>{{Cite web |date=10 February 2021 |title=Gastón Avila renovó con Boca pero se va a préstamo a Central |trans-title=Gastón Avila renewed with Boca but goes on loan to Central |url=https://www.ole.com.ar/boca-juniors/gaston-avila-boca-rosario-central_0_C271FJ-9I.html |website=Olé |language=es}}</ref> A lokacin zaman aronsa, ya kafa kansa a matsayin babban mai farawa, inda ya zira kwallaye 3 a wasanni 27 na gasar kuma ya nuna ƙarfin ikon sama da kuma ikon wucewa.
=== Antwerp ===
On 23 July 2022, Ávila signed for Belgian Pro League club [[Royal Antwerp|Antwerp]] for a fee reported to be around €4.4 million.<ref>{{Cite web |date=23 July 2022 |title=Gastón Ávila is a Red! 🇦🇷 🔴⚪ |url=https://www.instagram.com/p/CgWfCSoIziS/ |publisher=Royal Antwerp FC}}</ref> During the 2022–23 season, he was part of the historic squad that won the "Double", securing both the league title and the Belgian Cup. He primarily featured as a left-back under manager Mark van Bommel.
=== Ajax ===
A ranar 22 ga Agusta 2023, ƙungiyar Ajax ta Eredivisie ta sanar da sanya hannu kan Ávila a kan kwantiragin shekaru biyar, wanda zai fara aiki har zuwa 30 ga Yuni 2028. Canja wurin ya ƙunshi kuɗin Yuro miliyan 12.5, wanda zai iya kaiwa Yuro miliyan 14.5 tare da ƙarin kuɗi. <ref>{{Cite web |date=22 August 2023 |title=Ajax signs Gastón Ávila |url=https://english.ajax.nl/articles/ajax-signs-gaston-avila/ |access-date=22 August 2023 |publisher=AFC Ajax}}</ref>
Ávila ya fuskanci matsala a farkon lokacinsa a Amsterdam. Bayan ya buga wasanni kaɗan kacal, kakarsa ta ƙare a watan Janairun 2024 lokacin da ya ji rauni a gwiwarsa ta hagu (ACL) a lokacin horo. Raunin ya buƙaci tiyata kuma ya hana shi buga wasa na tsawon kimanin watanni 12, inda ya ajiye shi a gefe na sauran kakar wasa ta 2023-24 da kuma rabin farko na kakar wasa ta 2024-25. <ref>{{Cite web |date=24 January 2024 |title=Long-term injury for Gaston Avila |url=https://english.ajax.nl/articles/long-term-injury-for-gaston-avila/ |access-date=25 January 2024 |publisher=AFC Ajax}}</ref>
==== Lamuni zuwa Fortaleza ====
Bayan ya murmure daga raunin da ya ji a gwiwa na dogon lokaci, Ávila ya karɓi aro daga ƙungiyar Fortaleza ta Brazil a ranar 18 ga Janairu 2025 don ya dawo da ƙoshin lafiya a wasa. Yarjejeniyar ta ci gaba har zuwa ƙarshen shekarar 2025 kuma ta haɗa da zaɓin siye. [1] Ya zama ɗan wasan farko na ƙungiyar Brazil, inda ya buga wasanni 29 a dukkan gasa yayin da yake sake fasalin salon wasansa bayan rashin lafiyarsa ta tsawon shekara guda.
==== Aron kuɗi na biyu ga Rosario Central ====
A ranar 9 ga Janairu 2026, Ávila ya koma Rosario Central akan lamuni na tsawon shekara. <ref>{{Cite web |date=9 January 2026 |title=Gaston Ávila vuelve a Central |trans-title=Gaston Avila returns to Central |url=https://rosariocentral.com/noticia/gaston-avila-vuelve-a-central/ |access-date=31 January 2026 |publisher=Rosario Central |language=es}}</ref>
== Salon wasan ==
Ávila ɗan wasan baya ne mai ƙafar hagu wanda ke iya buga wasa a matsayin ɗan wasan baya na tsakiya ko na hagu. An san shi da ƙarfinsa na kai hari a fafatawa, ƙarfinsa na sama duk da cewa ɗan wasan tsakiya yana da tsayi kaɗan, da kuma ikonsa na buga ƙwallon ƙafa mai ci gaba daga baya.
== Rayuwa ta sirri ==
Ávila ƙani ne ga ɗan wasan ƙwallon ƙafa Chimy Ávila, wanda ke buga wasan gaba. <ref>{{Cite web |date=3 February 2019 |title=La historia de Gastón Ávila: el hermano de Chimy que le dijo no a River |url=https://www.tycsports.com/nota/boca-juniors/2019/02/03/la-historia-de-gaston-avila-el-hermano-de-chimy-que-le-dijo-no-a-river-y-debuto-en-la-reserva-de-boca.html |website=TyC Sports |language=es}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 13 December 2025}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[Copa Argentina]], [[Belgian Cup]], [[KNVB Cup]], [[Copa do Brasil]]}}
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Boca Juniors
|2019–20
|Argentine Primera División
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|4{{Efn|Appearances in [[Copa de la Liga Profesional]]}}
|0
|5
|0
|-
|2020–21
|Argentine Primera División
|4
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|4
|0
|-
|2022
|Argentine Primera División
|4
|0
|1
|0
|2{{Efn|Appearances in the [[Copa Libertadores]]}}
|0
|2{{Efn|Appearances in [[Torneos de Verano (Argentina)|Torneos de Verano]]}}
|0
|9
|0
|-
! colspan="2" |Total
!9
!0
!1
!0
!2
!0
!6
!0
!18
!0
|-
|Rosario Central (loan)
|2021
|Argentine Primera División
|27
|3
|0
|0
|8{{Efn|Appearances in [[Copa Sudamericana]]}}
|0
| colspan="2" |—
|35
|3
|-
|Royal Antwerp II
|2022–23
|Belgian National Division 1
|5
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|5
|1
|-
| rowspan="3" |[[Royal Antwerp|Antwerp]]
|2022–23
|Belgian Pro League
|22
|0
|4
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|26
|0
|-
|2023–24
|Belgian Pro League
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|1{{Efn|Appearance in [[Belgian Super Cup]]}}
|0
|3
|0
|-
! colspan="2" |Total
!24
!0
!4
!0
!0
!0
!1
!0
!29
!0
|-
|Ajax
|2023–24
|Eredivisie
|5
|0
|1
|0
|2{{Efn|Appearance in [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|8
|0
|-
|Jong Ajax
|2023–24
|Eerste Divisie
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|0
|-
|Fortaleza (loan)
|2025
|Série A
|29
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|29
|0
|-
! colspan="3" |Career total
!100
!4
!6
!0
!12
!0
!7
!0
!125
!4
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2001]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
rpm2xdo6l4gm1muvl12nw1kdjirtkqt
Timothy Atouba
0
149759
831868
2026-05-07T14:26:54Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350952046|Timothée Atouba]]"
831868
wikitext
text/x-wiki
'''Timothée Atouba Essama''' (an haife shi a ranar 17 ga Fabrairu, 1982) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na ƙasar Kamaru wanda ya taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na hagu]] .
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko ===
An haife shi a [[Douala]], Kamaru, Atouba ya girma a cikin iyali mai yara 13. Ya fara buga ƙwallon ƙafa a Yaoundé a wata ƙaramar ƙungiya mai suna Minéduc (Ministère de l'éducation national). Ba da daɗewa ba wasu makarantu suka fara nemansa. Amma ya ci gaba da zama tare da ƙungiyarsa, wacce tun daga lokacin aka sake masa suna zuwa Ouragan FC. Ya ci gaba zuwa ƙungiyar farko a kakar wasa ta 1999, a mataki na biyu. Ɗan wasan tsakiya mai ƙafar hagu ya buga wasa nan da nan a cikin farkon goma sha ɗaya kuma ya kasance mai cin kwallaye akai-akai. Tun daga wannan lokacin abubuwa suka tafi a jere kuma ya koma Union Douala, a Elite One . Daga nan, Atouba ya sami kiran shiga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Kamaru daga kocin ƙasa Pierre Lechantre . Bai kamata ya buga wasa da matasan 'yan wasan ƙasa da ƙasa ba. <ref name="fcb-aktuell-2020-Atouba">{{Cite web |last=FC Basel 1893 |author-link= |date=30 January 2020 |title=Thimothée Atouba laufen laufen richtung Trainerbank |trans-title=Thimothée Atouba ran, ran towards the bench |url=https://www.fcb.ch/aktuell/news/alle-news/2020/01/thimothee-atouba-laufen-laufen-richtung-trainerbank/ |access-date=16 November 2022 |publisher=FC Basel 1893 AG |language=de |format=}}</ref>
=== Neuchâtel Xamax ===
Masu leƙen asiri sun ga Atouba a matsayin haziki a wasannin sada zumunci da kuma lokacin wasannin share fagen shiga gasar cin kofin ƙasashen Afirka. Ba da daɗewa ba ko ba daɗe, shi ma ya zama abin da ƙungiyoyin Switzerland suka fi mayar da hankali a kai. Neuchâtel Xamax shi ne kulob na farko da ya nuna sha'awarsa. A lokacin bazara na 2000, ya sanya hannu a kansu, kuma ya buga musu wasa a ƙarƙashin kocin Nationalliga A na 2001–02 Alain Geiger . <ref>{{Cite web |last=van Raalte |first=Sam |date=15 May 2020 |title=Dit is het allesomvattende interview met Thimothée Atouba |url=https://www.vice.com/nl/article/thimothee-atouba/ |access-date=18 July 2020 |website=vice.com |language=nl}}</ref> Atouba ya buga wasansa na farko a gasar lig a ƙungiyar a wasan gida a Stade de la Maladière (1924) a ranar 19 ga Yuli 2000, inda Xamax ta yi nasara da ci 2-0 a kan FC Basel . Tun daga wannan lokacin FCB ta kuma fahimci shi. <ref name="fcb-achiv-2000/01-Xamax-FCB">{{Cite web |last=Verein "Basler Fussballarchiv” |author-link= |date=19 July 2000 |title=Neuchâtel Xamax - FC Basel 2:0 (0:0) |url=https://www.fcb-archiv.ch/saison/spiele?command=detail&id=10547 |access-date=16 November 2022 |publisher=Verein "Basler Fussballarchiv” |format=}}</ref>
=== Basel ===
A lokacin bazara na 2001, an ƙi tayin farko na Basel, amma bayan watanni shida, an karɓi tayin na biyu. Atouba ya shiga ƙungiyar farko ta Basel a matsayin ɗan wasan baya na hagu a kakar wasa ta 2001-02 a ƙarƙashin kocinta Christian Gross kan kuɗin canja wuri na CHF 400,000. <ref name="fcb-aktuell-2020-Atouba">{{Cite web |last=FC Basel 1893 |author-link= |date=30 January 2020 |title=Thimothée Atouba laufen laufen richtung Trainerbank |trans-title=Thimothée Atouba ran, ran towards the bench |url=https://www.fcb.ch/aktuell/news/alle-news/2020/01/thimothee-atouba-laufen-laufen-richtung-trainerbank/ |access-date=16 November 2022 |publisher=FC Basel 1893 AG |language=de |format=}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFFC_Basel_18932020">FC Basel 1893 (30 January 2020). [https://www.fcb.ch/aktuell/news/alle-news/2020/01/thimothee-atouba-laufen-laufen-richtung-trainerbank/ "Thimothée Atouba laufen laufen richtung Trainerbank"] [Thimothée Atouba ran, ran towards the bench] (in German). FC Basel 1893 AG<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 November</span> 2022</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Samfuri:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: numeric names: authors list ([[:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|link]])</span>
[[Category:CS1 maint: numeric names: authors list]]
[[Category:CS1 German-language sources (de)]]</ref> Bayan ya buga wasanni biyu na gwaji, Atouba ya buga wasansa na farko a gasar cikin gida a sabuwar ƙungiyarsa a wasan waje a Stadio Cornaredo a ranar 24 ga Fabrairu 2002 yayin da Basel ta ci 5-2 a kan Lugano . <ref name="fcb-achiv-2001/02-F-Lugano-FCB">{{Cite web |last=Verein "Basler Fussballarchiv” |author-link= |date=24 February 2002 |title=FC Lugano - FC Basel 2:5 (1:2) |url=https://www.fcb-archiv.ch/saison/spiele?command=detail&id=10465 |access-date=16 November 2022 |publisher=Verein "Basler Fussballarchiv” |format=}}</ref> Ya zura ƙwallonsa ta farko ga sabuwar ƙungiyarsa a ranar 1 ga Afrilu a wasan waje a filin wasa na Charmilles yayin da Basel ta ci 2-1 a kan Servette . <ref name="fcb-achiv-2001/02-Servette-FCB">{{Cite web |last=Verein "Basler Fussballarchiv” |author-link= |date=1 April 2002 |title=Servette FC - FC Basel 1:2 (1:2) |url=https://www.fcb-archiv.ch/saison/spiele?command=detail&id=10471 |access-date=16 November 2022 |publisher=Verein "Basler Fussballarchiv” |format=}}</ref> Basel ta lashe wasan ƙarshe na kakar wasa, a ranar 8 ga Mayu 2002, kuma ta zama zakara a saman teburi da maki goma. Kwanaki huɗu bayan haka sun buga wasan ƙarshe na cin kofin da Grasshopper Club inda suka ci 2-1 a cikin ƙarin lokaci, suka lashe 2-1. <ref name="Uefa-2002-Cup final-GC-FCB">{{Cite web |last=UEFA.com |author-link= |date=12 May 2002 |title=Basel's double delight |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0185-0f9015decc6b-707657f63664-1000--basel-s-double-delight/ |access-date=16 November 2022 |publisher=[[UEFA]] |format=}}</ref>
Kakar wasan zakarun Turai ta Basel ta 2002-03 ta fara ne a zagaye na biyu na cancantar shiga gasar. Bayan doke Žilina da ci 4-1 a jimilla da kuma [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Celtic|Celtic]] a kan ka'idar kwallaye a waje bayan jimillar kwallaye 3-3, Basel ta kai matakin rukuni . Sun kare wannan a matsayi na biyu bayan [[Valencia CF|Valencia]], amma a gaban [[Liverpool F.C.|Liverpool]] da Spartak Moscow sun tsallake zuwa zagaye na gaba. Wasan na shida ya kasance mai muhimmanci. Basel tana matsayi na biyu a teburin rukuni, amma matsayinta a zagaye na 16 ya kusa zama abin dogaro - duk abin da ya rage musu shi ne su tabbatar ba su sha kashi a hannun Liverpool a wasan karshe na matakin rukuni na farko ba. Wasan ya fara ne ga Liverpool a mafi munin yanayi. A minti na biyu Julio Hernán Rossi da kuma Christian Giménez na 22 sun sanya Basel ta biyu. Atouba da kansa ya sanya su uku a minti na 29 da kwallonsa ta farko a gasar zakarun Turai. Atouba yana da kyawawan abubuwan tunawa da wannan kwallo ta uku. Hakan Yakin ya buga bugun daga kai sai mai tsaron gida daga dama zuwa kwallon da Jerzy Dudek ya zura. ''Kwallo ta faɗo daga mai tsaron gida, ta zo mini, kuma ta wata hanya, na tuka ta a kan layin daga kusurwar layin yadi biyar. Sai na yi gudu, na gudu zuwa ga bencin Basler, inda na zame na faɗi a bayana, kuma kowa da kowa ya zo ya taya ni murna.'' <ref name="fcb-aktuell-2020-Atouba">{{Cite web |last=FC Basel 1893 |author-link= |date=30 January 2020 |title=Thimothée Atouba laufen laufen richtung Trainerbank |trans-title=Thimothée Atouba ran, ran towards the bench |url=https://www.fcb.ch/aktuell/news/alle-news/2020/01/thimothee-atouba-laufen-laufen-richtung-trainerbank/ |access-date=16 November 2022 |publisher=FC Basel 1893 AG |language=de |format=}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFFC_Basel_18932020">FC Basel 1893 (30 January 2020). [https://www.fcb.ch/aktuell/news/alle-news/2020/01/thimothee-atouba-laufen-laufen-richtung-trainerbank/ "Thimothée Atouba laufen laufen richtung Trainerbank"] [Thimothée Atouba ran, ran towards the bench] (in German). FC Basel 1893 AG<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 November</span> 2022</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Samfuri:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: numeric names: authors list ([[:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|link]])</span>
[[Category:CS1 maint: numeric names: authors list]]
[[Category:CS1 German-language sources (de)]]</ref> Liverpool ta yi faɗa, a lokacin rabin lokaci na biyu sun sami damar yin daidai, amma sakamakon ya ci gaba da kasancewa a 3-3 har zuwa lokacin da aka busa ƙaho na ƙarshe. Don haka Basel ta cancanci zuwa zagaye na gaba. <ref name="guardian-basel-liverpool-2002/03">{{Cite web |last=McCarra |first=Kevin |author-link=Kevin McCarra |date=13 November 2002 |title=Liverpool revival comes too late |url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/13/championsleague.sport2 |access-date=16 November 2022 |website=The Guardian}}</ref> Basel ta ƙare matakin rukuni na biyu a matsayi na uku a bayan [[Manchester United F.C.|Manchester United]] da Juventus, amma a gaban Deportivo La Coruña . Atouba ya buga wasanni 12 daga cikin waɗannan wasanni 16. <ref name="swissinfo.ch-2003-03-18-Basel bow out of Europe – for now">{{Cite web |last=Ledsom |first=Mark |date=18 March 2003 |title=Basel bow out of Europe – for now |url=https://www.swissinfo.ch/eng/basel-bow-out-of-europe---for-now/3220794 |access-date=16 November 2022 |publisher=swissinfo.ch}}</ref> Basel ta ƙare kakar wasa ta lig a matsayin ta biyu, amma a cikin kofin sun ci gaba zuwa wasan ƙarshe kuma a nan suka doke Xamax 6-0 don kare taken. <ref name="rsssf-Switzerland 2002/03">{{Cite web |last=Garin |first=Erik |author-link= |last2=Winkler |first2=Pierre |year=2006 |title=Switzerland 2002/03 |url=https://www.rsssf.org/tablesz/zwit03.html |access-date=16 November 2022 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Basel ta ƙare kakar wasa ta lig a matsayin ta biyu, amma a cikin kofin sun ci gaba zuwa wasan ƙarshe kuma a nan suka doke Xamax 6-0 don kare taken.
Yayin da Basel mai lashe kofin ta samu cancantar shiga zagaye na farko na gasar cin kofin UEFA, kuma a nan ta doke Malatyaspor da ci 3-2 jimilla saboda dokar zura kwallaye ta azurfa. Duk da haka, a zagaye na biyu sun sha kashi a wasanni biyu da [[Newcastle United FC|Newcastle United]] . Atouba ya buga wasanni uku. <ref name="Uefa-2003/04-UL-Newcastle-FCB">{{Cite web |last=UEFA.com |author-link= |date=22 November 2003 |title=Newcastle United - FC Basel 1:0 (1:0) |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/73655--newcastle-vs-basel/ |access-date=16 November 2022 |publisher=[[UEFA]] |format=}}</ref> A kakar wasa ta 2003-04, kungiyar ta fara da kyau, inda ta lashe wasanni 13 na farko a jere. Rashin nasara ta farko ya faru ne a ranar 24 ga wasa. Basel ta lashe gasar da nasara 26 da canjaras bakwai, kungiyar ta sha kashi sau uku kacal a waje, kuma ta samu maki 85. Atouba ya buga wasanni 30, inda ya zura kwallaye biyu. Duk da haka, a gasar an fitar da su da wuri, a zagaye na uku. <ref name="rsssf-Switzerland 2003/04">{{Cite web |last=Garin |first=Erik |author-link= |last2=Winkler |first2=Pierre |last3=Schoenmakers |first3=Jan |year=2006 |title=Switzerland 2003/04 |url=https://www.rsssf.org/tablesz/zwit03.html |access-date=16 November 2022 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref>
Atouba ya fara kakar wasa ta 2004-05 tare da Basel, amma bayan wasanni uku kacal na gasar ya bar ƙungiyar. <ref name="Uefa-2004-FCB-Atuba-Spurs">{{Cite web |last=uefa.com |author-link= |date=8 August 2004 |title=Tottenham take on Atouba |url=https://www.uefa.com/news-media/news/01a0-0f845e731096-7f7d5932d6fc-1000--tottenham-take-on-atouba/ |access-date=16 November 2022 |publisher=[[UEFA]] |format=}}</ref> A lokacin da yake tare da su, ya buga wasanni 113 ga Basel inda ya zira kwallaye shida jimilla. 73 daga cikin waɗannan wasannin sun kasance a gasar Swiss Super League, tara a gasar Swiss Cup, 14 a gasar UEFA (Champions League da UEFA Cup) kuma wasanni 17 na sada zumunci ne. Ya zira kwallaye uku a gasar cikin gida, ɗaya a gasar, ɗaya a wasannin Turai, ɗayan kuma an zira kwallaye a wasannin gwaji. <ref name="fcb-achiv-Thimotée Atouba">{{Cite web |last=Verein "Basler Fussballarchiv” |author-link= |year=2014 |title=Thimotée Atouba - FCB statistics |url=https://www.fcb-archiv.ch/spieler?command=detail&id=48 |access-date=16 November 2022 |publisher=Verein "Basler Fussballarchiv” |format=}}</ref>
=== Tottenham Hotspur ===
Atouba ya sanya hannu a [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] a watan Agusta na 2004. <ref name="fcb12">{{Cite web |date=8 August 2004 |title=Thimothée Atouba zu den Tottenham Hotspurs |url=http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/de-de/-/12732/27/7/7 |access-date=15 March 2012 |publisher=FC Basel 1893 |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |date=7 August 2004 |title=Tottenham land Atouba |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/t/tottenham_hotspur/3545266.stm |access-date=21 July 2009 |publisher=BBC Sport}}</ref> Duk da cewa ya buga wasanni masu kyau a cikin 'yan watannin farko a kulob din, inda ya zura kwallo daya tilo a wasan da suka yi nasara a [[Newcastle United FC|Newcastle United]], <ref>{{Cite web |date=21 August 2004 |title=Newcastle 0–1 Tottenham |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/3564568.stm |access-date=21 July 2009 |publisher=BBC Sport}}</ref> ya kammala kakar wasa a matsayin dan wasan baya na hagu na lokaci-lokaci. Bayan shekara daya kacal a Landan an dauke shi a matsayin wanda ya fi kowa bukata.
=== Hamburger SV ===
An mayar da Atouba zuwa Hamburger SV a watan Yulin 2005. [1] A shekara ta 2006, Atouba ya tayar da hankali bayan ƙalubale da dama da suka haifar da zura kwallaye a ragar ƙungiyarsa ta Jamus a gasar zakarun Turai . Bayan ya sami wasu izgili daga jama'a da ba su ji ba, sai ya mayar da martani ta hanyar ɗaga yatsansa na tsakiya zuwa gare su, sannan ya nemi a sauya shi. Bayan an sauya shi, ya maimaita ayyukansa sannan aka ba shi jan kati. [2] [3] A lokacin bazara na 2009, kwangilar Atouba a Hamburg ta ƙare.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1982]]
f549w9f66k2wqy86oh0r8wxclfmghsv
831869
831868
2026-05-07T14:27:17Z
Sardeeq
39275
831869
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Timothée Atouba Essama''' (an haife shi a ranar 17 ga Fabrairu, 1982) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na ƙasar Kamaru wanda ya taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na hagu]] .
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko ===
An haife shi a [[Douala]], Kamaru, Atouba ya girma a cikin iyali mai yara 13. Ya fara buga ƙwallon ƙafa a Yaoundé a wata ƙaramar ƙungiya mai suna Minéduc (Ministère de l'éducation national). Ba da daɗewa ba wasu makarantu suka fara nemansa. Amma ya ci gaba da zama tare da ƙungiyarsa, wacce tun daga lokacin aka sake masa suna zuwa Ouragan FC. Ya ci gaba zuwa ƙungiyar farko a kakar wasa ta 1999, a mataki na biyu. Ɗan wasan tsakiya mai ƙafar hagu ya buga wasa nan da nan a cikin farkon goma sha ɗaya kuma ya kasance mai cin kwallaye akai-akai. Tun daga wannan lokacin abubuwa suka tafi a jere kuma ya koma Union Douala, a Elite One . Daga nan, Atouba ya sami kiran shiga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Kamaru daga kocin ƙasa Pierre Lechantre . Bai kamata ya buga wasa da matasan 'yan wasan ƙasa da ƙasa ba. <ref name="fcb-aktuell-2020-Atouba">{{Cite web |last=FC Basel 1893 |author-link= |date=30 January 2020 |title=Thimothée Atouba laufen laufen richtung Trainerbank |trans-title=Thimothée Atouba ran, ran towards the bench |url=https://www.fcb.ch/aktuell/news/alle-news/2020/01/thimothee-atouba-laufen-laufen-richtung-trainerbank/ |access-date=16 November 2022 |publisher=FC Basel 1893 AG |language=de |format=}}</ref>
=== Neuchâtel Xamax ===
Masu leƙen asiri sun ga Atouba a matsayin haziki a wasannin sada zumunci da kuma lokacin wasannin share fagen shiga gasar cin kofin ƙasashen Afirka. Ba da daɗewa ba ko ba daɗe, shi ma ya zama abin da ƙungiyoyin Switzerland suka fi mayar da hankali a kai. Neuchâtel Xamax shi ne kulob na farko da ya nuna sha'awarsa. A lokacin bazara na 2000, ya sanya hannu a kansu, kuma ya buga musu wasa a ƙarƙashin kocin Nationalliga A na 2001–02 Alain Geiger . <ref>{{Cite web |last=van Raalte |first=Sam |date=15 May 2020 |title=Dit is het allesomvattende interview met Thimothée Atouba |url=https://www.vice.com/nl/article/thimothee-atouba/ |access-date=18 July 2020 |website=vice.com |language=nl}}</ref> Atouba ya buga wasansa na farko a gasar lig a ƙungiyar a wasan gida a Stade de la Maladière (1924) a ranar 19 ga Yuli 2000, inda Xamax ta yi nasara da ci 2-0 a kan FC Basel . Tun daga wannan lokacin FCB ta kuma fahimci shi. <ref name="fcb-achiv-2000/01-Xamax-FCB">{{Cite web |last=Verein "Basler Fussballarchiv” |author-link= |date=19 July 2000 |title=Neuchâtel Xamax - FC Basel 2:0 (0:0) |url=https://www.fcb-archiv.ch/saison/spiele?command=detail&id=10547 |access-date=16 November 2022 |publisher=Verein "Basler Fussballarchiv” |format=}}</ref>
=== Basel ===
A lokacin bazara na 2001, an ƙi tayin farko na Basel, amma bayan watanni shida, an karɓi tayin na biyu. Atouba ya shiga ƙungiyar farko ta Basel a matsayin ɗan wasan baya na hagu a kakar wasa ta 2001-02 a ƙarƙashin kocinta Christian Gross kan kuɗin canja wuri na CHF 400,000. <ref name="fcb-aktuell-2020-Atouba">{{Cite web |last=FC Basel 1893 |author-link= |date=30 January 2020 |title=Thimothée Atouba laufen laufen richtung Trainerbank |trans-title=Thimothée Atouba ran, ran towards the bench |url=https://www.fcb.ch/aktuell/news/alle-news/2020/01/thimothee-atouba-laufen-laufen-richtung-trainerbank/ |access-date=16 November 2022 |publisher=FC Basel 1893 AG |language=de |format=}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFFC_Basel_18932020">FC Basel 1893 (30 January 2020). [https://www.fcb.ch/aktuell/news/alle-news/2020/01/thimothee-atouba-laufen-laufen-richtung-trainerbank/ "Thimothée Atouba laufen laufen richtung Trainerbank"] [Thimothée Atouba ran, ran towards the bench] (in German). FC Basel 1893 AG<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 November</span> 2022</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Samfuri:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: numeric names: authors list ([[:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|link]])</span>
[[Category:CS1 maint: numeric names: authors list]]
[[Category:CS1 German-language sources (de)]]</ref> Bayan ya buga wasanni biyu na gwaji, Atouba ya buga wasansa na farko a gasar cikin gida a sabuwar ƙungiyarsa a wasan waje a Stadio Cornaredo a ranar 24 ga Fabrairu 2002 yayin da Basel ta ci 5-2 a kan Lugano . <ref name="fcb-achiv-2001/02-F-Lugano-FCB">{{Cite web |last=Verein "Basler Fussballarchiv” |author-link= |date=24 February 2002 |title=FC Lugano - FC Basel 2:5 (1:2) |url=https://www.fcb-archiv.ch/saison/spiele?command=detail&id=10465 |access-date=16 November 2022 |publisher=Verein "Basler Fussballarchiv” |format=}}</ref> Ya zura ƙwallonsa ta farko ga sabuwar ƙungiyarsa a ranar 1 ga Afrilu a wasan waje a filin wasa na Charmilles yayin da Basel ta ci 2-1 a kan Servette . <ref name="fcb-achiv-2001/02-Servette-FCB">{{Cite web |last=Verein "Basler Fussballarchiv” |author-link= |date=1 April 2002 |title=Servette FC - FC Basel 1:2 (1:2) |url=https://www.fcb-archiv.ch/saison/spiele?command=detail&id=10471 |access-date=16 November 2022 |publisher=Verein "Basler Fussballarchiv” |format=}}</ref> Basel ta lashe wasan ƙarshe na kakar wasa, a ranar 8 ga Mayu 2002, kuma ta zama zakara a saman teburi da maki goma. Kwanaki huɗu bayan haka sun buga wasan ƙarshe na cin kofin da Grasshopper Club inda suka ci 2-1 a cikin ƙarin lokaci, suka lashe 2-1. <ref name="Uefa-2002-Cup final-GC-FCB">{{Cite web |last=UEFA.com |author-link= |date=12 May 2002 |title=Basel's double delight |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0185-0f9015decc6b-707657f63664-1000--basel-s-double-delight/ |access-date=16 November 2022 |publisher=[[UEFA]] |format=}}</ref>
Kakar wasan zakarun Turai ta Basel ta 2002-03 ta fara ne a zagaye na biyu na cancantar shiga gasar. Bayan doke Žilina da ci 4-1 a jimilla da kuma [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Celtic|Celtic]] a kan ka'idar kwallaye a waje bayan jimillar kwallaye 3-3, Basel ta kai matakin rukuni . Sun kare wannan a matsayi na biyu bayan [[Valencia CF|Valencia]], amma a gaban [[Liverpool F.C.|Liverpool]] da Spartak Moscow sun tsallake zuwa zagaye na gaba. Wasan na shida ya kasance mai muhimmanci. Basel tana matsayi na biyu a teburin rukuni, amma matsayinta a zagaye na 16 ya kusa zama abin dogaro - duk abin da ya rage musu shi ne su tabbatar ba su sha kashi a hannun Liverpool a wasan karshe na matakin rukuni na farko ba. Wasan ya fara ne ga Liverpool a mafi munin yanayi. A minti na biyu Julio Hernán Rossi da kuma Christian Giménez na 22 sun sanya Basel ta biyu. Atouba da kansa ya sanya su uku a minti na 29 da kwallonsa ta farko a gasar zakarun Turai. Atouba yana da kyawawan abubuwan tunawa da wannan kwallo ta uku. Hakan Yakin ya buga bugun daga kai sai mai tsaron gida daga dama zuwa kwallon da Jerzy Dudek ya zura. ''Kwallo ta faɗo daga mai tsaron gida, ta zo mini, kuma ta wata hanya, na tuka ta a kan layin daga kusurwar layin yadi biyar. Sai na yi gudu, na gudu zuwa ga bencin Basler, inda na zame na faɗi a bayana, kuma kowa da kowa ya zo ya taya ni murna.'' <ref name="fcb-aktuell-2020-Atouba">{{Cite web |last=FC Basel 1893 |author-link= |date=30 January 2020 |title=Thimothée Atouba laufen laufen richtung Trainerbank |trans-title=Thimothée Atouba ran, ran towards the bench |url=https://www.fcb.ch/aktuell/news/alle-news/2020/01/thimothee-atouba-laufen-laufen-richtung-trainerbank/ |access-date=16 November 2022 |publisher=FC Basel 1893 AG |language=de |format=}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFFC_Basel_18932020">FC Basel 1893 (30 January 2020). [https://www.fcb.ch/aktuell/news/alle-news/2020/01/thimothee-atouba-laufen-laufen-richtung-trainerbank/ "Thimothée Atouba laufen laufen richtung Trainerbank"] [Thimothée Atouba ran, ran towards the bench] (in German). FC Basel 1893 AG<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 November</span> 2022</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[Samfuri:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: numeric names: authors list ([[:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|link]])</span>
[[Category:CS1 maint: numeric names: authors list]]
[[Category:CS1 German-language sources (de)]]</ref> Liverpool ta yi faɗa, a lokacin rabin lokaci na biyu sun sami damar yin daidai, amma sakamakon ya ci gaba da kasancewa a 3-3 har zuwa lokacin da aka busa ƙaho na ƙarshe. Don haka Basel ta cancanci zuwa zagaye na gaba. <ref name="guardian-basel-liverpool-2002/03">{{Cite web |last=McCarra |first=Kevin |author-link=Kevin McCarra |date=13 November 2002 |title=Liverpool revival comes too late |url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/13/championsleague.sport2 |access-date=16 November 2022 |website=The Guardian}}</ref> Basel ta ƙare matakin rukuni na biyu a matsayi na uku a bayan [[Manchester United F.C.|Manchester United]] da Juventus, amma a gaban Deportivo La Coruña . Atouba ya buga wasanni 12 daga cikin waɗannan wasanni 16. <ref name="swissinfo.ch-2003-03-18-Basel bow out of Europe – for now">{{Cite web |last=Ledsom |first=Mark |date=18 March 2003 |title=Basel bow out of Europe – for now |url=https://www.swissinfo.ch/eng/basel-bow-out-of-europe---for-now/3220794 |access-date=16 November 2022 |publisher=swissinfo.ch}}</ref> Basel ta ƙare kakar wasa ta lig a matsayin ta biyu, amma a cikin kofin sun ci gaba zuwa wasan ƙarshe kuma a nan suka doke Xamax 6-0 don kare taken. <ref name="rsssf-Switzerland 2002/03">{{Cite web |last=Garin |first=Erik |author-link= |last2=Winkler |first2=Pierre |year=2006 |title=Switzerland 2002/03 |url=https://www.rsssf.org/tablesz/zwit03.html |access-date=16 November 2022 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Basel ta ƙare kakar wasa ta lig a matsayin ta biyu, amma a cikin kofin sun ci gaba zuwa wasan ƙarshe kuma a nan suka doke Xamax 6-0 don kare taken.
Yayin da Basel mai lashe kofin ta samu cancantar shiga zagaye na farko na gasar cin kofin UEFA, kuma a nan ta doke Malatyaspor da ci 3-2 jimilla saboda dokar zura kwallaye ta azurfa. Duk da haka, a zagaye na biyu sun sha kashi a wasanni biyu da [[Newcastle United FC|Newcastle United]] . Atouba ya buga wasanni uku. <ref name="Uefa-2003/04-UL-Newcastle-FCB">{{Cite web |last=UEFA.com |author-link= |date=22 November 2003 |title=Newcastle United - FC Basel 1:0 (1:0) |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/73655--newcastle-vs-basel/ |access-date=16 November 2022 |publisher=[[UEFA]] |format=}}</ref> A kakar wasa ta 2003-04, kungiyar ta fara da kyau, inda ta lashe wasanni 13 na farko a jere. Rashin nasara ta farko ya faru ne a ranar 24 ga wasa. Basel ta lashe gasar da nasara 26 da canjaras bakwai, kungiyar ta sha kashi sau uku kacal a waje, kuma ta samu maki 85. Atouba ya buga wasanni 30, inda ya zura kwallaye biyu. Duk da haka, a gasar an fitar da su da wuri, a zagaye na uku. <ref name="rsssf-Switzerland 2003/04">{{Cite web |last=Garin |first=Erik |author-link= |last2=Winkler |first2=Pierre |last3=Schoenmakers |first3=Jan |year=2006 |title=Switzerland 2003/04 |url=https://www.rsssf.org/tablesz/zwit03.html |access-date=16 November 2022 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref>
Atouba ya fara kakar wasa ta 2004-05 tare da Basel, amma bayan wasanni uku kacal na gasar ya bar ƙungiyar. <ref name="Uefa-2004-FCB-Atuba-Spurs">{{Cite web |last=uefa.com |author-link= |date=8 August 2004 |title=Tottenham take on Atouba |url=https://www.uefa.com/news-media/news/01a0-0f845e731096-7f7d5932d6fc-1000--tottenham-take-on-atouba/ |access-date=16 November 2022 |publisher=[[UEFA]] |format=}}</ref> A lokacin da yake tare da su, ya buga wasanni 113 ga Basel inda ya zira kwallaye shida jimilla. 73 daga cikin waɗannan wasannin sun kasance a gasar Swiss Super League, tara a gasar Swiss Cup, 14 a gasar UEFA (Champions League da UEFA Cup) kuma wasanni 17 na sada zumunci ne. Ya zira kwallaye uku a gasar cikin gida, ɗaya a gasar, ɗaya a wasannin Turai, ɗayan kuma an zira kwallaye a wasannin gwaji. <ref name="fcb-achiv-Thimotée Atouba">{{Cite web |last=Verein "Basler Fussballarchiv” |author-link= |year=2014 |title=Thimotée Atouba - FCB statistics |url=https://www.fcb-archiv.ch/spieler?command=detail&id=48 |access-date=16 November 2022 |publisher=Verein "Basler Fussballarchiv” |format=}}</ref>
=== Tottenham Hotspur ===
Atouba ya sanya hannu a [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] a watan Agusta na 2004. <ref name="fcb12">{{Cite web |date=8 August 2004 |title=Thimothée Atouba zu den Tottenham Hotspurs |url=http://www.fcb.ch/news/show/byItemID/de-de/-/12732/27/7/7 |access-date=15 March 2012 |publisher=FC Basel 1893 |language=de}}</ref> <ref>{{Cite web |date=7 August 2004 |title=Tottenham land Atouba |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/t/tottenham_hotspur/3545266.stm |access-date=21 July 2009 |publisher=BBC Sport}}</ref> Duk da cewa ya buga wasanni masu kyau a cikin 'yan watannin farko a kulob din, inda ya zura kwallo daya tilo a wasan da suka yi nasara a [[Newcastle United FC|Newcastle United]], <ref>{{Cite web |date=21 August 2004 |title=Newcastle 0–1 Tottenham |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/3564568.stm |access-date=21 July 2009 |publisher=BBC Sport}}</ref> ya kammala kakar wasa a matsayin dan wasan baya na hagu na lokaci-lokaci. Bayan shekara daya kacal a Landan an dauke shi a matsayin wanda ya fi kowa bukata.
=== Hamburger SV ===
An mayar da Atouba zuwa Hamburger SV a watan Yulin 2005. [1] A shekara ta 2006, Atouba ya tayar da hankali bayan ƙalubale da dama da suka haifar da zura kwallaye a ragar ƙungiyarsa ta Jamus a gasar zakarun Turai . Bayan ya sami wasu izgili daga jama'a da ba su ji ba, sai ya mayar da martani ta hanyar ɗaga yatsansa na tsakiya zuwa gare su, sannan ya nemi a sauya shi. Bayan an sauya shi, ya maimaita ayyukansa sannan aka ba shi jan kati. [2] [3] A lokacin bazara na 2009, kwangilar Atouba a Hamburg ta ƙare.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1982]]
g0p440n9w52gba7ndlxr6ohlmezviil
Shota Arveladze
0
149760
831870
2026-05-07T14:29:08Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351989948|Shota Arveladze]]"
831870
wikitext
text/x-wiki
'''Shota Arveladze''' ( Georgian ; an haife shi a ranar 22 ga Fabrairu 1973) ƙwararren manajan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Georgia kuma tsohon [[Ɗan ƙwallo|ɗan wasa]] wanda kwanan nan ya horar da ƙungiyar Kasımpaşa ta Turkiyya. <ref>{{Cite web |title=SHOTA ARVELADZE - Coach Details TFF |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=527&antID=1343836 |access-date=2025-09-04 |website=www.tff.org}}</ref>
Arveladze ya buga wasa a Dinamo Tbilisi, Trabzonspor, Ajax, [[Rangers F.C.|Rangers]], AZ da Levante . Shi ne ɗan wasan da ya fi zura kwallaye a tarihin Georgia, inda ya zura kwallaye 291 a wasanni 410 da ya buga a gasar lig a ƙungiyoyinsa, sannan ya zura kwallaye 26 a wasanni 61 da ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa .
Kwallaye 27 da ya ci a gasar cin kofin UEFA, ciki har da wasannin share fage sun sanya shi a matsayi na uku a tarihin gasar kafin ta zama gasar Europa League. Yana da mafi kyawun tarihin bugun daga kai sai mai tsaron gida na kungiyar kwallon kafa ta Georgia . An zaɓe shi a matsayin mafi kyawun ɗan wasan Georgia da kuma mafi kyawun ɗan wasa ta hanyar binciken ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Georgian Professional Football League .
== Aikin kulob ==
=== Tbilisi da Trabzonspor ===
Arveladze ya buga wasa a Dinamo Tbilisi, Trabzonspor, da Ajax, kuma ya kammala aƙalla kakar wasa ɗaya a matsayin wanda ya fi zura kwallaye a duka ukun. A shekarar 1993, ya zira kwallo ta farko mai tasiri a gasar cin kofin Turai a tarihin ƙwallon ƙafa ta Georgian mai zaman kanta a wasan da suka yi da Linfield, Arewacin Ireland . Lokacin da ya jagoranci Trabzonspor a kwallaye a 1995–96, ya kuma jagoranci gasar Süper Lig, wanda hakan ya sanya shi ɗan wasa na biyu wanda ba ɗan ƙasar Turkiyya ba a yau da ya jagoranci wannan gasar a kwallaye bayan Tarik Hodžić 1983–84 . An rubuta shi a matsayin "ɗan wasa na ƙasashen waje da aka fi so" ga magoya bayan Trabzonspor . [ ana buƙatar ambato ]
=== Ajax ===
A lokacin bazara na shekarar 1997, Arveladze ya sanya hannu a Ajax . Daga baya, ya bayyana cewa yana cikin damuwa sosai a lokacin horonsa na farko, har ma ya manta da ɗaukar takalman ƙwallon ƙafa . <ref name="Shoti1" /> Ya zama abokin Ronald de Boer na kud da kud a lokacin da yake wasa a [[Amsterdam]] . <ref name="Shoti1" /> Wasansa na farko a Amsterdam Arena rana ce ta musamman ga ɗan wasan Georgian. A ranar 15 ga Agusta 1997, Ajax ta fafata da ƙungiyar Grêmio ta Brazil a wasan sada zumunci. Arveladze ya zira ƙwallo, yayin da matarsa Tamuna ta haifi ɗansu na fari, Giorgi sa'o'i kafin wasan. <ref name="Shoti1" />
Arveladze ya fara bugawa Ajax wasa a wasansu da Vitesse, inda ya maye gurbin Gerald Sibon kuma ya zura kwallo ta hudu a kungiyar. <ref>{{Cite web |date=19 August 1997 |title=Ajax 5–0 Vitesse (Match Report) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma1934656/lineup/ |access-date=31 May 2017 |website=worldfootball.net}}</ref> A kakar wasa ta farko, ya zura kwallaye uku a Eredivisie kuma jimillar kwallaye 25 a wasanni 31. Manajan kungiyar da ke Amsterdam, Morten Olsen, ya yi matukar farin ciki da rawar da matashin dan wasan ya taka. <ref name="Shoti2">{{Cite book|last3=Arveladze}}</ref> Arveladze shi ma wani muhimmin mutum ne a kungiyar a lokacin gasar cin kofin UEFA ta 1997–98 . Ya zura kwallaye bakwai a wasanni takwas a kungiyar, ciki har da kwallaye uku a wasansu da NK Maribor . <ref name="Shoti2" /> An fitar da Ajax a wasan kusa da na karshe, da Spartak Moscow . Arveladze ya zura kwallo daya tilo da kungiyar ta zura a kunnen doki. <ref>{{Cite web |date=3 March 1998 |title=Ajax 1–3 Spartak Moscow (Match Report) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma610086/lineup/ |access-date=31 May 2017 |website=worldfootball.net}}</ref> A kakar wasa ta farko, ya fuskanci NAC Breda sau biyu, inda tagwayen dan uwansa Archil ya buga wasa. Wannan ya kasance daya daga cikin abubuwan da ba za a manta da su ba a tarihin rayuwar Shota. <ref name="Shoti2" />
A lokacin bazara na shekarar 1998, Ajax ta sayi babban abokin Arveladze, Giorgi Kinkladze, daga [[Manchester City F.C.|Manchester City]] kan £5. miliyan. Sun kasance abokai tun suna ƙanana kuma hakan ya yi kama da mafarki ga duka biyun. <ref name="Shoti2">{{Cite book|last3=Arveladze}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFArveladze2012">[[Arveladze|Arveladze, Shota]] (2012). [https://web.archive.org/web/20170816062010/http://www.sportall.ge/fexburti/qarthuli-fekhburthi/skhvadaskhva/34181-fragmentebi-shotha-arveladzis-avtobiografiuli-tsignidan-qgushinq.html ''Yesterday (My Autobiography)''] (1st ed.). Archived from [http://www.sportall.ge/fexburti/qarthuli-fekhburthi/skhvadaskhva/34181-fragmentebi-shotha-arveladzis-avtobiografiuli-tsignidan-qgushinq.html the original] on 16 August 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 May</span> 2017</span>.</cite></ref> Duk da haka, wa'adin Kinkladze a Ajax bai yi nasara ba.
=== Masu tsaron ’yan sanda ===
Arveladze ya koma [[Rangers F.C.|Rangers]] daga Ajax kan £3 miliyan a shekara ta 2001. Ya amince da yarjejeniyar shekaru huɗu da ƙungiyar. A bayyane yake cewa ɗan ƙasar Georgian zai fuskanci gasa mai zafi don fara wasa a ƙungiyar Rangers daga 'yan wasa kamar Tore Andre Flo, Claudio Caniggia, Michael Mols, Kenny Miller, Billy Dodds, Ronald de Boer da Russell Latapy .
A kakar wasa ta farko da ya buga wa kulob din [[Glasgow]], Arveladze ya zura kwallaye 17 jimilla, ciki har da 11 a gasar Premier ta Scotland . Ya samu damar shiga wasanni 30 kacal, bayan ya ji rauni a watan Fabrairu a wasan kusa da na karshe na gasar cin kofin Scotland da Forfar Athletic, <ref>{{Cite web |date=28 February 2002 |title=Arveladze out with ankle injury |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/025a-0eab0b0637fb-602669c17197-1000--arveladze-out-with-ankle-injury/ |access-date=2 May 2017 |website=[[UEFA]]}}</ref> raunin da ya yi wanda hakan ya sa bai buga wasan karshe na gasar cin kofin League ta Scotland ta 2002 ba. Duk da haka, ya zura kwallaye shida a kungiyarsa, wanda hakan ya sa ta lashe gasar . <ref>{{Cite web |date=5 May 2002 |title=Scottish Cup Final: Celtic undone by Lovenkrands |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/3027153/Scottish-Cup-Final-Celtic-undone-by-Lovenkrands.html |access-date=2 May 2017 |website=The Telegraph}}</ref> Arveladze ya buga wasan karshe, inda ya maye gurbin Claudio Caniggia . Wannan shi ne kofinsa na farko da kulob din Scotland. <ref>{{Cite web |date=5 May 2002 |title=Lovenkrands gets just reward with last-minute winner |url=https://www.theguardian.com/football/2002/may/05/newsstory.sport4 |access-date=2 May 2017 |website=The Guardian}}</ref>
Kakar wasa mai zuwa ita ce mafi nasara a tarihin rayuwar ɗan wasan Georgia. Rangers ta lashe kofuna uku. A watan Maris na 2003, Rangers ta doke abokiyar hamayyarta [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Celtic|Celtic]] a wasan ƙarshe na gasar cin kofin League . <ref>{{Cite web |date=17 March 2003 |title=CIS Cup Final: Hartson makes Rangers' day |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/2398103/CIS-Cup-Final-Hartson-makes-Rangers-day.html |access-date=2 May 2017 |website=The Telegraph}}</ref> Daga baya a wasan ƙarshe na gasar cin kofin Scotland, Rangers ta sake lashe wani kofi, bayan ta yi nasarar doke Dundee da ƙwallo daga Lorenzo Amoruso . <ref>{{Cite web |date=1 June 2003 |title=Scottish Cup Final: Amoruso adds to his worth |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2405119/Scottish-Cup-Final-Amoruso-adds-to-his-worth.html |access-date=2 May 2017 |website=The Telegraph}}</ref> 'Yan ƙasar Arveladze biyu , Georgi Nemsadze da Zurab Khizanishvili, suma sun shiga wannan wasan. Na ƙarshen ya haɗu da Arveladze a Rangers a wannan bazarar. <ref>{{Cite web |date=26 June 2003 |title=Rangers capture Khizanishvili |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaad847d03a-c0ed400b0290-1000--rangers-capture-khizanishvili/ |access-date=2 May 2017 |website=[[UEFA]]}}</ref>
A watan Mayun 2005, Arveladze ya bayyana cewa zai bar ƙungiyar bayan ƙarshen kakar wasa, inda ya sami damar zura kwallaye 9. Ya tabbatar da samun tayi daga ƙungiyoyi daban-daban a Turai, ciki har da ƙungiyoyi daga Ingila, Jamus, Netherlands da Turkiyya. <ref>{{Cite web |date=6 May 2005 |title=Arveladze's goodbye to Glasgow |url=http://www.uefa.com/news/newsid=300408.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170917123910/http://www.uefa.com/news/newsid=300408.html |archive-date=17 September 2017 |access-date=2 May 2017 |website=[[UEFA]]}}</ref>
A lokacin da yake Rangers, Arveladze yana da laƙabi, ''Mr. Bean'', saboda kamannin fuskarsa da [[Rowan Atkinson]] . <ref>{{Cite web |date=11 November 2004 |title=Arveladze ends Old Firm agony for Rangers |url=https://www.theguardian.com/football/2004/nov/11/newsstory.sport5 |access-date=2 May 2017 |website=The Guardian}}</ref>
A lokacin shari'ar da aka yi a shekarar 2015, wakilin Arveladze ya yi ikirarin cewa ainihin kudin canja wurin ya kai dala 12. Yuro miliyan, wanda yayi daidai da £8.5 miliyan a lokacin. Arveladze ya zira kwallo ta 300 a gasar SPL kuma yana cikin tawagar Rangers da suka lashe kofuna uku na cikin gida a 2002–03 da kuma kwallaye biyu a 2004–05 .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1973]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
0djpuhxcaik48egvw4uwv4qm4ew6a5x
831871
831870
2026-05-07T14:29:30Z
Sardeeq
39275
831871
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Shota Arveladze''' ( Georgian ; an haife shi a ranar 22 ga Fabrairu 1973) ƙwararren manajan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Georgia kuma tsohon [[Ɗan ƙwallo|ɗan wasa]] wanda kwanan nan ya horar da ƙungiyar Kasımpaşa ta Turkiyya. <ref>{{Cite web |title=SHOTA ARVELADZE - Coach Details TFF |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=527&antID=1343836 |access-date=2025-09-04 |website=www.tff.org}}</ref>
Arveladze ya buga wasa a Dinamo Tbilisi, Trabzonspor, Ajax, [[Rangers F.C.|Rangers]], AZ da Levante . Shi ne ɗan wasan da ya fi zura kwallaye a tarihin Georgia, inda ya zura kwallaye 291 a wasanni 410 da ya buga a gasar lig a ƙungiyoyinsa, sannan ya zura kwallaye 26 a wasanni 61 da ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa .
Kwallaye 27 da ya ci a gasar cin kofin UEFA, ciki har da wasannin share fage sun sanya shi a matsayi na uku a tarihin gasar kafin ta zama gasar Europa League. Yana da mafi kyawun tarihin bugun daga kai sai mai tsaron gida na kungiyar kwallon kafa ta Georgia . An zaɓe shi a matsayin mafi kyawun ɗan wasan Georgia da kuma mafi kyawun ɗan wasa ta hanyar binciken ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Georgian Professional Football League .
== Aikin kulob ==
=== Tbilisi da Trabzonspor ===
Arveladze ya buga wasa a Dinamo Tbilisi, Trabzonspor, da Ajax, kuma ya kammala aƙalla kakar wasa ɗaya a matsayin wanda ya fi zura kwallaye a duka ukun. A shekarar 1993, ya zira kwallo ta farko mai tasiri a gasar cin kofin Turai a tarihin ƙwallon ƙafa ta Georgian mai zaman kanta a wasan da suka yi da Linfield, Arewacin Ireland . Lokacin da ya jagoranci Trabzonspor a kwallaye a 1995–96, ya kuma jagoranci gasar Süper Lig, wanda hakan ya sanya shi ɗan wasa na biyu wanda ba ɗan ƙasar Turkiyya ba a yau da ya jagoranci wannan gasar a kwallaye bayan Tarik Hodžić 1983–84 . An rubuta shi a matsayin "ɗan wasa na ƙasashen waje da aka fi so" ga magoya bayan Trabzonspor . [ ana buƙatar ambato ]
=== Ajax ===
A lokacin bazara na shekarar 1997, Arveladze ya sanya hannu a Ajax . Daga baya, ya bayyana cewa yana cikin damuwa sosai a lokacin horonsa na farko, har ma ya manta da ɗaukar takalman ƙwallon ƙafa . <ref name="Shoti1" /> Ya zama abokin Ronald de Boer na kud da kud a lokacin da yake wasa a [[Amsterdam]] . <ref name="Shoti1" /> Wasansa na farko a Amsterdam Arena rana ce ta musamman ga ɗan wasan Georgian. A ranar 15 ga Agusta 1997, Ajax ta fafata da ƙungiyar Grêmio ta Brazil a wasan sada zumunci. Arveladze ya zira ƙwallo, yayin da matarsa Tamuna ta haifi ɗansu na fari, Giorgi sa'o'i kafin wasan. <ref name="Shoti1" />
Arveladze ya fara bugawa Ajax wasa a wasansu da Vitesse, inda ya maye gurbin Gerald Sibon kuma ya zura kwallo ta hudu a kungiyar. <ref>{{Cite web |date=19 August 1997 |title=Ajax 5–0 Vitesse (Match Report) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma1934656/lineup/ |access-date=31 May 2017 |website=worldfootball.net}}</ref> A kakar wasa ta farko, ya zura kwallaye uku a Eredivisie kuma jimillar kwallaye 25 a wasanni 31. Manajan kungiyar da ke Amsterdam, Morten Olsen, ya yi matukar farin ciki da rawar da matashin dan wasan ya taka. <ref name="Shoti2">{{Cite book|last3=Arveladze}}</ref> Arveladze shi ma wani muhimmin mutum ne a kungiyar a lokacin gasar cin kofin UEFA ta 1997–98 . Ya zura kwallaye bakwai a wasanni takwas a kungiyar, ciki har da kwallaye uku a wasansu da NK Maribor . <ref name="Shoti2" /> An fitar da Ajax a wasan kusa da na karshe, da Spartak Moscow . Arveladze ya zura kwallo daya tilo da kungiyar ta zura a kunnen doki. <ref>{{Cite web |date=3 March 1998 |title=Ajax 1–3 Spartak Moscow (Match Report) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma610086/lineup/ |access-date=31 May 2017 |website=worldfootball.net}}</ref> A kakar wasa ta farko, ya fuskanci NAC Breda sau biyu, inda tagwayen dan uwansa Archil ya buga wasa. Wannan ya kasance daya daga cikin abubuwan da ba za a manta da su ba a tarihin rayuwar Shota. <ref name="Shoti2" />
A lokacin bazara na shekarar 1998, Ajax ta sayi babban abokin Arveladze, Giorgi Kinkladze, daga [[Manchester City F.C.|Manchester City]] kan £5. miliyan. Sun kasance abokai tun suna ƙanana kuma hakan ya yi kama da mafarki ga duka biyun. <ref name="Shoti2">{{Cite book|last3=Arveladze}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFArveladze2012">[[Arveladze|Arveladze, Shota]] (2012). [https://web.archive.org/web/20170816062010/http://www.sportall.ge/fexburti/qarthuli-fekhburthi/skhvadaskhva/34181-fragmentebi-shotha-arveladzis-avtobiografiuli-tsignidan-qgushinq.html ''Yesterday (My Autobiography)''] (1st ed.). Archived from [http://www.sportall.ge/fexburti/qarthuli-fekhburthi/skhvadaskhva/34181-fragmentebi-shotha-arveladzis-avtobiografiuli-tsignidan-qgushinq.html the original] on 16 August 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 May</span> 2017</span>.</cite></ref> Duk da haka, wa'adin Kinkladze a Ajax bai yi nasara ba.
=== Masu tsaron ’yan sanda ===
Arveladze ya koma [[Rangers F.C.|Rangers]] daga Ajax kan £3 miliyan a shekara ta 2001. Ya amince da yarjejeniyar shekaru huɗu da ƙungiyar. A bayyane yake cewa ɗan ƙasar Georgian zai fuskanci gasa mai zafi don fara wasa a ƙungiyar Rangers daga 'yan wasa kamar Tore Andre Flo, Claudio Caniggia, Michael Mols, Kenny Miller, Billy Dodds, Ronald de Boer da Russell Latapy .
A kakar wasa ta farko da ya buga wa kulob din [[Glasgow]], Arveladze ya zura kwallaye 17 jimilla, ciki har da 11 a gasar Premier ta Scotland . Ya samu damar shiga wasanni 30 kacal, bayan ya ji rauni a watan Fabrairu a wasan kusa da na karshe na gasar cin kofin Scotland da Forfar Athletic, <ref>{{Cite web |date=28 February 2002 |title=Arveladze out with ankle injury |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/025a-0eab0b0637fb-602669c17197-1000--arveladze-out-with-ankle-injury/ |access-date=2 May 2017 |website=[[UEFA]]}}</ref> raunin da ya yi wanda hakan ya sa bai buga wasan karshe na gasar cin kofin League ta Scotland ta 2002 ba. Duk da haka, ya zura kwallaye shida a kungiyarsa, wanda hakan ya sa ta lashe gasar . <ref>{{Cite web |date=5 May 2002 |title=Scottish Cup Final: Celtic undone by Lovenkrands |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/3027153/Scottish-Cup-Final-Celtic-undone-by-Lovenkrands.html |access-date=2 May 2017 |website=The Telegraph}}</ref> Arveladze ya buga wasan karshe, inda ya maye gurbin Claudio Caniggia . Wannan shi ne kofinsa na farko da kulob din Scotland. <ref>{{Cite web |date=5 May 2002 |title=Lovenkrands gets just reward with last-minute winner |url=https://www.theguardian.com/football/2002/may/05/newsstory.sport4 |access-date=2 May 2017 |website=The Guardian}}</ref>
Kakar wasa mai zuwa ita ce mafi nasara a tarihin rayuwar ɗan wasan Georgia. Rangers ta lashe kofuna uku. A watan Maris na 2003, Rangers ta doke abokiyar hamayyarta [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Celtic|Celtic]] a wasan ƙarshe na gasar cin kofin League . <ref>{{Cite web |date=17 March 2003 |title=CIS Cup Final: Hartson makes Rangers' day |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/2398103/CIS-Cup-Final-Hartson-makes-Rangers-day.html |access-date=2 May 2017 |website=The Telegraph}}</ref> Daga baya a wasan ƙarshe na gasar cin kofin Scotland, Rangers ta sake lashe wani kofi, bayan ta yi nasarar doke Dundee da ƙwallo daga Lorenzo Amoruso . <ref>{{Cite web |date=1 June 2003 |title=Scottish Cup Final: Amoruso adds to his worth |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2405119/Scottish-Cup-Final-Amoruso-adds-to-his-worth.html |access-date=2 May 2017 |website=The Telegraph}}</ref> 'Yan ƙasar Arveladze biyu , Georgi Nemsadze da Zurab Khizanishvili, suma sun shiga wannan wasan. Na ƙarshen ya haɗu da Arveladze a Rangers a wannan bazarar. <ref>{{Cite web |date=26 June 2003 |title=Rangers capture Khizanishvili |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaad847d03a-c0ed400b0290-1000--rangers-capture-khizanishvili/ |access-date=2 May 2017 |website=[[UEFA]]}}</ref>
A watan Mayun 2005, Arveladze ya bayyana cewa zai bar ƙungiyar bayan ƙarshen kakar wasa, inda ya sami damar zura kwallaye 9. Ya tabbatar da samun tayi daga ƙungiyoyi daban-daban a Turai, ciki har da ƙungiyoyi daga Ingila, Jamus, Netherlands da Turkiyya. <ref>{{Cite web |date=6 May 2005 |title=Arveladze's goodbye to Glasgow |url=http://www.uefa.com/news/newsid=300408.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170917123910/http://www.uefa.com/news/newsid=300408.html |archive-date=17 September 2017 |access-date=2 May 2017 |website=[[UEFA]]}}</ref>
A lokacin da yake Rangers, Arveladze yana da laƙabi, ''Mr. Bean'', saboda kamannin fuskarsa da [[Rowan Atkinson]] . <ref>{{Cite web |date=11 November 2004 |title=Arveladze ends Old Firm agony for Rangers |url=https://www.theguardian.com/football/2004/nov/11/newsstory.sport5 |access-date=2 May 2017 |website=The Guardian}}</ref>
A lokacin shari'ar da aka yi a shekarar 2015, wakilin Arveladze ya yi ikirarin cewa ainihin kudin canja wurin ya kai dala 12. Yuro miliyan, wanda yayi daidai da £8.5 miliyan a lokacin. Arveladze ya zira kwallo ta 300 a gasar SPL kuma yana cikin tawagar Rangers da suka lashe kofuna uku na cikin gida a 2002–03 da kuma kwallaye biyu a 2004–05 .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1973]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
emgolqz0qiiey7mb3xkstjj7b8h1y7g
Frank Arnesen
0
149761
831873
2026-05-07T14:31:25Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1334939143|Frank Arnesen]]"
831873
wikitext
text/x-wiki
'''Frank Arnesen''' (an haife shi a ranar 30 ga Satumba, 1956) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne kuma darektan ƙwallon ƙafa na ƙasar Denmark. Arnesen shi ne darektan ƙwallon ƙafa a ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa na Ingila, [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] da [[Chelsea F.C.|Chelsea]], kuma shi ne darektan wasanni a Hamburger SV, Metalist Kharkiv, PAOK da Feyenoord .
A matsayinsa na ɗan wasa, ya taka rawa sosai a ƙungiyar Ajax da [[PSV Eindhoven]] ta ƙasar Holland, inda ya lashe [[UEFA Champions League|Kofin Turai]] a shekarar 1988 tare da PSV. Arnesen ya buga wasanni 52 kuma ya zura kwallaye 14 a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Denmark, sannan ya halarci gasar cin kofin duniya ta FIFA ta Euro 1984 da 1986.
== Sana'ar wasa ==
Arnesen ya koma daga ƙungiyarsa ta yara Fremad Amager, a ƙananan lig na ƙwallon ƙafa ta Denmark, zuwa babbar ƙungiyar Holland Ajax a watan Nuwamba/Disamba 1975. A lokacin yana ɗan shekara 19 kacal, kuma ya koma tare da abokin wasansa na Fremad Amager Søren Lerby, wanda ke da shekaru 17 kacal. Arnesen ya fara bugawa Ajax wasa bayan watanni uku ko huɗu, a ranar 7 ga Maris 1976, a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da Utrecht . Haka kuma a lokacinsa a Ajax ne Arnesen ya fara bugawa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Denmark wasa, a wasan sada zumunci da Sweden a [[Malmö]] a shekarar 1977. A kakar wasa shida da Arnesen ya yi a Ajax, ya lashe gasar zakarun ƙasar Holland Eredivisie sau uku a 1977, 1979, da 1980, kuma ya lashe Kofin KNVB a 1979, inda ya doke Twente 3-0 a wasan ƙarshe. A shekarun 1978, 1980 da 1981, Ajax ta kai wasan karshe na Kofin KNVB, amma ta sha kashi. A shekarar 1980, Arnesen da Ajax sun kai wasan kusa da na karshe na [[UEFA Champions League|Kofin Turai]], kafin kungiyar Ingila [[Nottingham Forest FC|ta Nottingham Forest]], wacce ta lashe Kofin Turai a kakar wasa ta 1978-1979 da 1979-1980, ta fitar da su daga gasar (rashin nasara 2-0 a waje, nasara 1-0 a gida, kwallaye 31 a jere da kwallaye takwas a wasan da suka buga a gasar 1979-80).
A lokacin bazara na 1981, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Spain [[Valencia CF|ta Valencia]] ta sayi Arnesen, kuma bayan shekaru biyu ya tafi [[Beljik|Belgium]] don bugawa Anderlecht wasa. A watan Nuwamba na 1985, Arnesen ya koma Netherlands don bugawa ƙungiyar [[PSV Eindhoven]] ta Ajax wasa. A nan, ya ga kakar wasa uku masu matuƙar nasara, inda ya lashe gasar Eredivisie a kakar wasa uku a jere (1986, 1987 da 1988), tare da abokan wasansa 'yan Denmark Jan Heintze, Søren Lerby da Ivan Nielsen . Arnesen ya daina buga wa ƙasarsa wasa a shekarar 1987, bayan da ƙungiyar Denmark ta cancanci shiga gasar Euro 1988. A shekarar 1988, ya sake lashe gasar KNVB, kuma yana cikin ƙungiyar PSV da ta lashe gasar cin kofin Turai, duk da cewa bai buga wasan ƙarshe ba saboda rauni.
== Aikin gudanarwa ==
Bayan aikinsa na aiki, an fara nada Arnesen a matsayin mataimakin koci a PSV a ƙarƙashin Bobby Robson daga 1991 zuwa 1993, kuma a 1994 ya zama babban manajan ƙungiyar. Arnesen ya yi shekaru goma a matsayin darektan ƙwallon ƙafa a PSV Eindhoven, kuma an yaba masa da gano manyan haziƙai, kamar ɗan wasan gaban Brazil [[Ronaldo (Brazil)|Ronaldo]] da 'yan wasan Holland Jaap Stam, Ruud van Nistelrooy da [[Arjen Robben]] . A watan Mayu na 2004, an kawo Arnesen zuwa [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]], inda ya maye gurbin David Pleat . Arnesen zai yi aiki a matsayin manaja mai alhakin canja wurin 'yan wasa da kuma neman sabbin haziƙai, yayin da koci Jacques Santini ke kula da zaman horo na yau da kullun da shirye-shiryen wasanni - wani shiri kamar zamanin Arnesen a matsayin manajan PSV. Abubuwa ba su yi kyau ba, kuma Santini ya tafi cikin watanni, yana mai cewa "matsalolin sirri" ne dalilinsa na barin ƙungiyar. An naɗa Arnesen a matsayin mataimakin koci, Martin Jol, a matsayin kocin ƙungiyar.
Spurs ta dakatar da Arnesen a ranar 4 ga Yuni 2005 saboda nuna sha'awar komawa ƙungiyar da ke hamayya da ita [[Chelsea F.C.|ta Chelsea]], bayan da aka yi zargin cewa Chelsea ta yi amfani da hanyar da ba ta dace ba don ɗaukarsa a matsayin manaja. An ɗauki hoton Arnesen a cikin ɗaya daga cikin jiragen ruwa uku na alfarma na Roman Abramovich a ranar 22 ga Yuni 2005, wanda hakan ya ƙarfafa ikirarin diyya na Tottenham. Piet de Visser ya ba da shawarar Arnesen ga Abramovich. Daga baya, ɗaya daga cikin dalilan da suka sa aka kawo ƙarshen kwangilar [[José Mourinho]] shine cewa Mourinho bai son yin hulɗa da masu ba da shawara kan ƙwallon ƙafa na Abramovich ba. A ranar 24 ga Yuni, ƙungiyoyin biyu sun sanar da cewa sun cimma matsaya kan kuɗi, wanda daga baya aka bayyana cewa ya kai fam miliyan 5, amma an ruwaito cewa ya kusa kai fam miliyan 8, kuma Arnesen zai koma Chelsea, inda zai maye gurbin babban mai leƙen asiri, wanda ke kula da gano ƙwararrun 'yan wasan ƙwallon ƙafa. Tun daga lokacin Arnesen ya taka muhimmiyar rawa wajen kawo [[Salomon Kalou]], Florent Malouda da [[John Obi Mikel|Mikel John Obi]] zuwa Chelsea. Amma ƙungiyar har yanzu tana neman sayo 'yan wasa na ƙasashen waje masu tsada, maimakon tono da haɓaka ƙwararrun matasa kamar yadda ake fata. A ranar 27 ga Nuwamba 2010, Chelsea ta sanar da cewa Arnesen ya yi murabus daga matsayin darektan wasanni, kuma zai bar ƙungiyar a ƙarshen kakar wasa ta 2010-11. A ranar 20 ga Fabrairu, ya yanke shawarar shiga Hamburger SV a nan gaba a matsayin darektan wasanni, maimakon komawa Ajax.
A matsayinsa na darektan wasanni na Hamburg, Arnesen ya kai matasan Chelsea zuwa Hamburg kamar Jacopo Sala, Michael Mancienne, Gökhan Töre, Slobodan Rajković (duk na dindindin) da Jeffrey Bruma (a matsayin aro). A ranar 10 ga Oktoba 2011, Arnesen ya karɓi aikin ƙarin kocin Hamburger SV na wasa ɗaya kacal, kafin ya ɗauki sabon koci na dindindin tare da Thorsten Fink .
A ranar 22 ga Mayu 2013, Hamburg ta tabbatar da cewa Arnesen ya amince ya bar aikinsa na daraktan wasanni a kulob din. Arnesen ya kasance tare da kulob din na tsawon shekaru biyu, ciki har da nadin manaja na wucin gadi.
A ranar 30 ga Janairun 2014, Metalist Kharkiv ya sanar da cewa Arnesen zai karɓi ragamar shugabancin wasanni daga ranar 1 ga Fabrairun 2014. An riƙe wannan matsayi na tsawon wata ɗaya kacal, yayin da Arnesen da Metalist suka amince cewa Arnesen zai iya barin ƙungiyar, saboda yanayin siyasa mai tsanani da ake ciki a Ukraine.
Da yake magana a shafin yanar gizo na Metalist Kharkiv, Arnesen ya ce:
"Ina so in gode wa kowa a cikin "Metalist". Na saba da dukkan ma'aikata a cikin wannan ɗan gajeren lokaci kuma na fahimci cewa ƙwararru na gaske da mutane masu kirki suna aiki a cikin ƙungiyar. Haka kuma ina so in nemi afuwa ga magoya baya, amma yanayin ya fi ni ƙarfi. Yanayin da ake ciki a Ukraine ya tilasta mini yin wannan zaɓin. Ina so in yi wa kowa a Metalist da kuma ko'ina cikin Ukraine fatan alheri a cikin waɗannan lokutan wahala". [1]
A ranar 27 ga Mayu 2015, PAOK ta sanar da cewa Arnesen zai zama sabon darektan wasanni na kulob din na tsawon shekaru uku masu zuwa. Bayan watanni tara, an sanar da cewa an dakatar da kwangilarsa.
== Daraja ==
'''Ajax <ref name="eurosport36">{{Cite web |title=Ajax {{!}} Prijzenkast |url=https://www.ajax1.nl/prijzenkast-ajax/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524112353/https://www.ajax1.nl/prijzenkast-ajax/ |archive-date=24 May 2024 |access-date=27 October 2020}}</ref>'''
* Ƙasar : 1976-77, 1978-79, 1979-80
* Kofin KNVB : 1978–79
'''Anderlecht <ref name="eurosport32">{{Cite web |title=RSC Anderlecht {{!}} Palmares |url=https://www.rsca.be/nl/club/palmares}}</ref>'''
* Rukunin Farko na Belgium A : 1984–85
* Kofin UEFA : 1983–84 ( wanda ya zo na biyu ) <ref name="eurosport222">{{Cite web |title=Tijdperk-Vanden Stock: 20 landstitels, 8 bekers en 3 Europabekers |url=https://sporza.be/nl/2017/12/20/tijdperk-vanden-stock-20-landstitels-8-bekers-en-3-europabekers-1-3117040/}}</ref>
* Jules Pappaert Cup : 1983, 1985 <ref name="eurosport2">{{Cite web |title=Jules Pappaert Cup |url=https://www.dhnet.be/sports/football/le-trophee-pappaert-c-est-reparti-5bb21893cd70a16d8128c4d6}}</ref>
'''PSV <ref name="eurosport34">{{Cite web |title=PSV Eindhoven {{!}} Palmares |url=https://www.psv.nl/psv/club/historie/erelijst.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529085849/https://www.psv.nl/psv/club/historie/erelijst.htm |archive-date=29 May 2023 |access-date=27 October 2020}}</ref>'''
* Ƙasar : 1985-86, 1986-87, 1987-88
* Kofin KNVB : 1987–88
* [[UEFA Champions League|Kofin Turai]] : 1987–88
'''Mutum ɗaya'''
* Ƙungiyar UEFA Euro ta Gasar : 1984 '''<ref name="eurosport322">{{Cite web |title=EURO 1984 Team of the Tournament |url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0253-0d7bc1ec003b-5dab50424929-1000--euro-1984-team-of-the-tournament/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317163212/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0253-0d7bc1ec003b-5dab50424929-1000--euro-1984-team-of-the-tournament/ |archive-date=17 March 2020}}</ref>'''
* Zauren Shahararrun 'Yan Wasan Kwallo na Denmark : Wanda aka zaba '''<ref name="eurosport324">{{Cite web |title=Fodboldens Hall of Fame // Frank Arnesen |url=https://www.dbu.dk/om-dbu/fodboldpriser-2019/fodboldens-hall-of-fame/frank-arnesen/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029195722/https://dbu.dk/om-dbu/fodboldpriser-2019/fodboldens-hall-of-fame/frank-arnesen/ |archive-date=29 October 2020 |access-date=27 October 2020}}</ref>'''
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1956]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ok38wjmebc44qbyur6i1xkox5r3noi3
831874
831873
2026-05-07T14:31:46Z
Sardeeq
39275
831874
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Frank Arnesen''' (an haife shi a ranar 30 ga Satumba, 1956) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne kuma darektan ƙwallon ƙafa na ƙasar Denmark. Arnesen shi ne darektan ƙwallon ƙafa a ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa na Ingila, [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] da [[Chelsea F.C.|Chelsea]], kuma shi ne darektan wasanni a Hamburger SV, Metalist Kharkiv, PAOK da Feyenoord .
A matsayinsa na ɗan wasa, ya taka rawa sosai a ƙungiyar Ajax da [[PSV Eindhoven]] ta ƙasar Holland, inda ya lashe [[UEFA Champions League|Kofin Turai]] a shekarar 1988 tare da PSV. Arnesen ya buga wasanni 52 kuma ya zura kwallaye 14 a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Denmark, sannan ya halarci gasar cin kofin duniya ta FIFA ta Euro 1984 da 1986.
== Sana'ar wasa ==
Arnesen ya koma daga ƙungiyarsa ta yara Fremad Amager, a ƙananan lig na ƙwallon ƙafa ta Denmark, zuwa babbar ƙungiyar Holland Ajax a watan Nuwamba/Disamba 1975. A lokacin yana ɗan shekara 19 kacal, kuma ya koma tare da abokin wasansa na Fremad Amager Søren Lerby, wanda ke da shekaru 17 kacal. Arnesen ya fara bugawa Ajax wasa bayan watanni uku ko huɗu, a ranar 7 ga Maris 1976, a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da Utrecht . Haka kuma a lokacinsa a Ajax ne Arnesen ya fara bugawa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Denmark wasa, a wasan sada zumunci da Sweden a [[Malmö]] a shekarar 1977. A kakar wasa shida da Arnesen ya yi a Ajax, ya lashe gasar zakarun ƙasar Holland Eredivisie sau uku a 1977, 1979, da 1980, kuma ya lashe Kofin KNVB a 1979, inda ya doke Twente 3-0 a wasan ƙarshe. A shekarun 1978, 1980 da 1981, Ajax ta kai wasan karshe na Kofin KNVB, amma ta sha kashi. A shekarar 1980, Arnesen da Ajax sun kai wasan kusa da na karshe na [[UEFA Champions League|Kofin Turai]], kafin kungiyar Ingila [[Nottingham Forest FC|ta Nottingham Forest]], wacce ta lashe Kofin Turai a kakar wasa ta 1978-1979 da 1979-1980, ta fitar da su daga gasar (rashin nasara 2-0 a waje, nasara 1-0 a gida, kwallaye 31 a jere da kwallaye takwas a wasan da suka buga a gasar 1979-80).
A lokacin bazara na 1981, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Spain [[Valencia CF|ta Valencia]] ta sayi Arnesen, kuma bayan shekaru biyu ya tafi [[Beljik|Belgium]] don bugawa Anderlecht wasa. A watan Nuwamba na 1985, Arnesen ya koma Netherlands don bugawa ƙungiyar [[PSV Eindhoven]] ta Ajax wasa. A nan, ya ga kakar wasa uku masu matuƙar nasara, inda ya lashe gasar Eredivisie a kakar wasa uku a jere (1986, 1987 da 1988), tare da abokan wasansa 'yan Denmark Jan Heintze, Søren Lerby da Ivan Nielsen . Arnesen ya daina buga wa ƙasarsa wasa a shekarar 1987, bayan da ƙungiyar Denmark ta cancanci shiga gasar Euro 1988. A shekarar 1988, ya sake lashe gasar KNVB, kuma yana cikin ƙungiyar PSV da ta lashe gasar cin kofin Turai, duk da cewa bai buga wasan ƙarshe ba saboda rauni.
== Aikin gudanarwa ==
Bayan aikinsa na aiki, an fara nada Arnesen a matsayin mataimakin koci a PSV a ƙarƙashin Bobby Robson daga 1991 zuwa 1993, kuma a 1994 ya zama babban manajan ƙungiyar. Arnesen ya yi shekaru goma a matsayin darektan ƙwallon ƙafa a PSV Eindhoven, kuma an yaba masa da gano manyan haziƙai, kamar ɗan wasan gaban Brazil [[Ronaldo (Brazil)|Ronaldo]] da 'yan wasan Holland Jaap Stam, Ruud van Nistelrooy da [[Arjen Robben]] . A watan Mayu na 2004, an kawo Arnesen zuwa [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]], inda ya maye gurbin David Pleat . Arnesen zai yi aiki a matsayin manaja mai alhakin canja wurin 'yan wasa da kuma neman sabbin haziƙai, yayin da koci Jacques Santini ke kula da zaman horo na yau da kullun da shirye-shiryen wasanni - wani shiri kamar zamanin Arnesen a matsayin manajan PSV. Abubuwa ba su yi kyau ba, kuma Santini ya tafi cikin watanni, yana mai cewa "matsalolin sirri" ne dalilinsa na barin ƙungiyar. An naɗa Arnesen a matsayin mataimakin koci, Martin Jol, a matsayin kocin ƙungiyar.
Spurs ta dakatar da Arnesen a ranar 4 ga Yuni 2005 saboda nuna sha'awar komawa ƙungiyar da ke hamayya da ita [[Chelsea F.C.|ta Chelsea]], bayan da aka yi zargin cewa Chelsea ta yi amfani da hanyar da ba ta dace ba don ɗaukarsa a matsayin manaja. An ɗauki hoton Arnesen a cikin ɗaya daga cikin jiragen ruwa uku na alfarma na Roman Abramovich a ranar 22 ga Yuni 2005, wanda hakan ya ƙarfafa ikirarin diyya na Tottenham. Piet de Visser ya ba da shawarar Arnesen ga Abramovich. Daga baya, ɗaya daga cikin dalilan da suka sa aka kawo ƙarshen kwangilar [[José Mourinho]] shine cewa Mourinho bai son yin hulɗa da masu ba da shawara kan ƙwallon ƙafa na Abramovich ba. A ranar 24 ga Yuni, ƙungiyoyin biyu sun sanar da cewa sun cimma matsaya kan kuɗi, wanda daga baya aka bayyana cewa ya kai fam miliyan 5, amma an ruwaito cewa ya kusa kai fam miliyan 8, kuma Arnesen zai koma Chelsea, inda zai maye gurbin babban mai leƙen asiri, wanda ke kula da gano ƙwararrun 'yan wasan ƙwallon ƙafa. Tun daga lokacin Arnesen ya taka muhimmiyar rawa wajen kawo [[Salomon Kalou]], Florent Malouda da [[John Obi Mikel|Mikel John Obi]] zuwa Chelsea. Amma ƙungiyar har yanzu tana neman sayo 'yan wasa na ƙasashen waje masu tsada, maimakon tono da haɓaka ƙwararrun matasa kamar yadda ake fata. A ranar 27 ga Nuwamba 2010, Chelsea ta sanar da cewa Arnesen ya yi murabus daga matsayin darektan wasanni, kuma zai bar ƙungiyar a ƙarshen kakar wasa ta 2010-11. A ranar 20 ga Fabrairu, ya yanke shawarar shiga Hamburger SV a nan gaba a matsayin darektan wasanni, maimakon komawa Ajax.
A matsayinsa na darektan wasanni na Hamburg, Arnesen ya kai matasan Chelsea zuwa Hamburg kamar Jacopo Sala, Michael Mancienne, Gökhan Töre, Slobodan Rajković (duk na dindindin) da Jeffrey Bruma (a matsayin aro). A ranar 10 ga Oktoba 2011, Arnesen ya karɓi aikin ƙarin kocin Hamburger SV na wasa ɗaya kacal, kafin ya ɗauki sabon koci na dindindin tare da Thorsten Fink .
A ranar 22 ga Mayu 2013, Hamburg ta tabbatar da cewa Arnesen ya amince ya bar aikinsa na daraktan wasanni a kulob din. Arnesen ya kasance tare da kulob din na tsawon shekaru biyu, ciki har da nadin manaja na wucin gadi.
A ranar 30 ga Janairun 2014, Metalist Kharkiv ya sanar da cewa Arnesen zai karɓi ragamar shugabancin wasanni daga ranar 1 ga Fabrairun 2014. An riƙe wannan matsayi na tsawon wata ɗaya kacal, yayin da Arnesen da Metalist suka amince cewa Arnesen zai iya barin ƙungiyar, saboda yanayin siyasa mai tsanani da ake ciki a Ukraine.
Da yake magana a shafin yanar gizo na Metalist Kharkiv, Arnesen ya ce:
"Ina so in gode wa kowa a cikin "Metalist". Na saba da dukkan ma'aikata a cikin wannan ɗan gajeren lokaci kuma na fahimci cewa ƙwararru na gaske da mutane masu kirki suna aiki a cikin ƙungiyar. Haka kuma ina so in nemi afuwa ga magoya baya, amma yanayin ya fi ni ƙarfi. Yanayin da ake ciki a Ukraine ya tilasta mini yin wannan zaɓin. Ina so in yi wa kowa a Metalist da kuma ko'ina cikin Ukraine fatan alheri a cikin waɗannan lokutan wahala". [1]
A ranar 27 ga Mayu 2015, PAOK ta sanar da cewa Arnesen zai zama sabon darektan wasanni na kulob din na tsawon shekaru uku masu zuwa. Bayan watanni tara, an sanar da cewa an dakatar da kwangilarsa.
== Daraja ==
'''Ajax <ref name="eurosport36">{{Cite web |title=Ajax {{!}} Prijzenkast |url=https://www.ajax1.nl/prijzenkast-ajax/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524112353/https://www.ajax1.nl/prijzenkast-ajax/ |archive-date=24 May 2024 |access-date=27 October 2020}}</ref>'''
* Ƙasar : 1976-77, 1978-79, 1979-80
* Kofin KNVB : 1978–79
'''Anderlecht <ref name="eurosport32">{{Cite web |title=RSC Anderlecht {{!}} Palmares |url=https://www.rsca.be/nl/club/palmares}}</ref>'''
* Rukunin Farko na Belgium A : 1984–85
* Kofin UEFA : 1983–84 ( wanda ya zo na biyu ) <ref name="eurosport222">{{Cite web |title=Tijdperk-Vanden Stock: 20 landstitels, 8 bekers en 3 Europabekers |url=https://sporza.be/nl/2017/12/20/tijdperk-vanden-stock-20-landstitels-8-bekers-en-3-europabekers-1-3117040/}}</ref>
* Jules Pappaert Cup : 1983, 1985 <ref name="eurosport2">{{Cite web |title=Jules Pappaert Cup |url=https://www.dhnet.be/sports/football/le-trophee-pappaert-c-est-reparti-5bb21893cd70a16d8128c4d6}}</ref>
'''PSV <ref name="eurosport34">{{Cite web |title=PSV Eindhoven {{!}} Palmares |url=https://www.psv.nl/psv/club/historie/erelijst.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529085849/https://www.psv.nl/psv/club/historie/erelijst.htm |archive-date=29 May 2023 |access-date=27 October 2020}}</ref>'''
* Ƙasar : 1985-86, 1986-87, 1987-88
* Kofin KNVB : 1987–88
* [[UEFA Champions League|Kofin Turai]] : 1987–88
'''Mutum ɗaya'''
* Ƙungiyar UEFA Euro ta Gasar : 1984 '''<ref name="eurosport322">{{Cite web |title=EURO 1984 Team of the Tournament |url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0253-0d7bc1ec003b-5dab50424929-1000--euro-1984-team-of-the-tournament/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317163212/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0253-0d7bc1ec003b-5dab50424929-1000--euro-1984-team-of-the-tournament/ |archive-date=17 March 2020}}</ref>'''
* Zauren Shahararrun 'Yan Wasan Kwallo na Denmark : Wanda aka zaba '''<ref name="eurosport324">{{Cite web |title=Fodboldens Hall of Fame // Frank Arnesen |url=https://www.dbu.dk/om-dbu/fodboldpriser-2019/fodboldens-hall-of-fame/frank-arnesen/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029195722/https://dbu.dk/om-dbu/fodboldpriser-2019/fodboldens-hall-of-fame/frank-arnesen/ |archive-date=29 October 2020 |access-date=27 October 2020}}</ref>'''
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1956]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
2gtrbol2egf4635c87rz2flnfntepze
Kennedy Bakircioglu
0
149762
831876
2026-05-07T14:40:16Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1336488244|Kennedy Bakircioglu]]"
831876
wikitext
text/x-wiki
'''Kennedy Bakircioglu''' (an haife shi a ranar 2 ga Nuwamba 1980) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Sweden wanda ya taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
Ana tunawa da shi sosai saboda lokacin da ya yi tare da Hammarby IF, wanda ya lashe gasar Allsvenskan ta 2001 da Superettan ta 2014 tare. Ya kuma wakilci Assyriska, Iraklis, Twente, Ajax da Racing de Santander, a cikin shekaru 22 na aikinsa.
Bakircioglu, wanda ya buga wa tawagar ƙasa ta Sweden wasa daga 2001 zuwa 2008, ya lashe wasanni 14 a ƙungiyar.
== Rayuwar farko ==
Iyalan Bakircioglu 'yan asalin ƙasar Assuriya ne, mabiya Cocin Orthodox na Syriac . Iyalan sun isa Sweden a shekarar 1972 daga Midyat, Turkiyya.
An haifi Bakircioglu a Södertälje, kuma an sanya masa suna ne bayan tsohon shugaban [[Tarayyar Amurka|Amurka]] [[John F. Kennedy]] . <ref name="Resume">{{Cite web |last=Giertta |first=Lovisa |last2=Hedberg |first2=Martin |date=28 August 2012 |title=Mittfältare: Kennedy Bakircioglü – karriär |trans-title=Midfielder: Kennedy Bakircioglü – career |url=http://sverigesradio.se/sida/gruppsida.aspx?programid=2835&grupp=12344&artikel=2068681 |access-date=31 March 2015 |publisher=[[Sveriges Radio]] |language=sv}}</ref> Mahaifinsa Benjamin yana ɗaya daga cikin waɗanda suka fara bugawa ƙungiyar Assyriska FF, sabuwar ƙungiya da 'yan asalin ƙasar Assyriska suka kafa, <ref>{{Cite web |date=13 January 2004 |title=Kennedy Bakırcıoğlu'dan cevap geldi |trans-title=Kennedy Bakırcıoğlu replied |url=http://www.fenerbahce.com/haberler/7696.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928123709/http://www.fenerbahce.com/haberler/7696.php |archive-date=28 September 2007 |access-date=24 July 2007 |publisher=Fenerbahçe S.K. |language=tr}}</ref> wacce ta zama ƙungiyar da ta fi zura kwallaye a raga. <ref>{{Cite web |last=Mardo |first=Rodi |date=23 May 2014 |title=Assyriska FF 40 år med Benjamin "Muller" Bakircioglu |trans-title=Assyriska FF 40 years with Benjamin "Muller" Bakircioglu |url=http://assyriska.se/index.php?id=27&articleID=2796 |access-date=25 October 2017 |publisher=Assyriska FF |language=sv}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Assuriya ===
Bakircioglu ya fara aikinsa na ƙwararru da Assyriska, inda ya fara buga wasa a matakin farko a shekarar 1996 yana da shekaru 15. Nan ba da daɗewa ba zai fara buga wasa akai-akai a rukuni na 1, a lokacin yana matakin rukuni na biyu na Sweden, duk da ƙaramar shekarunsa.
A shekarar 1998, Bakircioglu ya ga babban ci gaba a rayuwarsa ta gaba kuma ya zira kwallaye tara yayin da kuma ya taimaka wajen taimakawa wajen zura kwallaye takwas a wasanni 25 na gasar lig. Ya yi gwaji da [[Manchester United F.C.|Manchester United]] a lokacin hunturu na wannan shekarar, amma bai yi abin a zo a gani ba har ya samu kwantiragi da kungiyar Ingila.
=== Hammarby ===
Kafin farkon shekarar 1999, Bakircioglu ya koma Hammarby IF a Allsvenskan . Ya zira kwallonsa ta farko a gasar cin kofin zakarun Turai ga kungiyar da ke [[Stockholm]] a ranar 1 ga watan Yuli a wannan shekarar, a wasan da suka doke IFK Norrköping da ci 3-0 a gida. <ref name="Year1999">{{Cite web |title=År 1999 |trans-title=Year 1999 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/1999.html |access-date=25 October 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref> Nan da nan ya zama wanda magoya baya suka fi so a sabuwar kungiyarsa, kuma ya kare kakar wasa ta bana yana buga wasanni 25 a gasar, inda ya zira kwallaye biyu. <ref name="Year1999" />
A ranar 4 ga Yuli 1999, Bakircioglu ya fara buga gasar nahiyar Turai a zagaye na biyu na gasar cin kofin UEFA Intertoto, inda ya yi nasara a gida da ci 4-0 a kan FC Gomel . <ref>{{Cite web |title=Kennedy Bakircioglü |url=https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=50526/profile/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719182819/http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=50526/profile/index.html |archive-date=19 July 2010 |access-date=30 October 2017 |publisher=UEFA}}</ref> A wasan da aka yi a waje, ya zura kwallaye biyu don taimakawa wajen yin canjaras 2-2 da kuma samun cancantar shiga gasar daga baya. <ref name="Year1999">{{Cite web |title=År 1999 |trans-title=Year 1999 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/1999.html |access-date=25 October 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[http://www.hifhistoria.se/Historia/1999.html "År 1999"] [Year 1999] (in Swedish). Hammarby IF<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 October</span> 2017</span>.</cite>
[[Category:CS1 Swedish-language sources (sv)]]</ref> A karshen shekarar, an zabe shi a matsayin "sabon dan wasa na Allsvenskan na shekara". <ref name="Resume">{{Cite web |last=Giertta |first=Lovisa |last2=Hedberg |first2=Martin |date=28 August 2012 |title=Mittfältare: Kennedy Bakircioglü – karriär |trans-title=Midfielder: Kennedy Bakircioglü – career |url=http://sverigesradio.se/sida/gruppsida.aspx?programid=2835&grupp=12344&artikel=2068681 |access-date=31 March 2015 |publisher=[[Sveriges Radio]] |language=sv}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFGierttaHedberg2012">Giertta, Lovisa; Hedberg, Martin (28 August 2012). [http://sverigesradio.se/sida/gruppsida.aspx?programid=2835&grupp=12344&artikel=2068681 "Mittfältare: Kennedy Bakircioglü – karriär"] [Midfielder: Kennedy Bakircioglü – career] (in Swedish). [[Sveriges Radio]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 March</span> 2015</span>.</cite>
[[Category:CS1 Swedish-language sources (sv)]]</ref>
A lokacin kamfen na 2000, Bakircioglu ya kasance babban ɗan wasa a ƙungiyar manaja Sören Cratz, yana taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai kai hari]] a bayan 'yan wasan gaba . Ya buga wasanni 26 a gasar kuma ya zura kwallaye biyar, amma ƙungiyar ta kare a matsayi na takwas. <ref>{{Cite web |title=År 2000 |trans-title=Year 2000 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/2000.html |access-date=30 October 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref>
A shekara ta 2001, Bakircioglu ya zira kwallaye takwas a wasanni 26 don jagorantar ƙungiyar zuwa gasar cin kofin ƙasa ta farko. <ref>{{Cite web |title=År 2001 |trans-title=Year 2001 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/2001.html |access-date=30 October 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref> Ya kuma bayar da taimako sau bakwai a duk lokacin gasar cikin gida, <ref name="SVFF">{{Cite web |title=Kennedy Bakircioglu |url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/kennedy-bakircioglu/c595f523-e48d-45c3-9007-5d2bec942a87/ |access-date=9 March 2021 |publisher=[[Swedish Football Association]] |language=sv}}</ref> kuma masana sun yaba masa a matsayin ɗan wasan da ya fi kowa a kakar wasa a Hammarby. <ref>{{Cite web |date=30 October 2015 |title=Fakta: Svenska mästare på 2000-talet |trans-title=Facts: Swedish champions during the 2000s |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/2000.html |access-date=30 October 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref> Ya zira kwallaye a wasan da suka doke Örgryte IS a ranar 21 ga Oktoba, inda suka yi nasara da ci 3-2 a Söderstadion .
Bakircioglu ya ci gaba da buga wasa a shekarar 2002 ta irin wannan salon, kuma ya zura kwallaye 11 daga wasanni 26 da ya buga. <ref name="SVFF">{{Cite web |title=Kennedy Bakircioglu |url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/kennedy-bakircioglu/c595f523-e48d-45c3-9007-5d2bec942a87/ |access-date=9 March 2021 |publisher=[[Swedish Football Association]] |language=sv}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/kennedy-bakircioglu/c595f523-e48d-45c3-9007-5d2bec942a87/ "Kennedy Bakircioglu"] (in Swedish). [[Swedish Football Association]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 March</span> 2021</span>.</cite>
[[Category:CS1 Swedish-language sources (sv)]]</ref> Duk da haka, ƙungiyarsa ta sha wahala a shekara mai wahala a teburin kuma ta kasa samar da kowace irin ƙalubale, daga ƙarshe ta ƙare a matsayi na tara. <ref>{{Cite web |title=År 2002 |trans-title=Year 2002 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/2002.html |access-date=1 November 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref> A matsayinsu na zakarun Sweden da ke kan gaba, sun shiga zagaye na biyu na cancantar shiga [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] inda suka fafata da FK Partizan na Serbian SuperLiga, inda ɗan wasan ya kasance a cikin ƙungiyoyi biyu na rashin nasara 5-1. <ref>{{Cite web |date=7 August 2002 |title=Partizan hammer Hammarby |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0188-0e6a453b8266-56de7812a9a2-1000--partizan-hammer-hammarby/ |access-date=1 November 2017 |publisher=UEFA}}</ref> Rahotanni sun ce ya jawo hankalin [[Beşiktaş|Beşiktaş JK]] daga Turkiyya a lokacin kakar wasa, amma yarjejeniyar ta gaza a minti na ƙarshe.
A kakar wasa ta 2003, Bakircioglu ya zira kwallaye shida a zagaye bakwai na farko na gasar - daga ƙarshe jimilla 12 <ref name="SVFF">{{Cite web |title=Kennedy Bakircioglu |url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/kennedy-bakircioglu/c595f523-e48d-45c3-9007-5d2bec942a87/ |access-date=9 March 2021 |publisher=[[Swedish Football Association]] |language=sv}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/kennedy-bakircioglu/c595f523-e48d-45c3-9007-5d2bec942a87/ "Kennedy Bakircioglu"] (in Swedish). [[Swedish Football Association]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 March</span> 2021</span>.</cite>
[[Category:CS1 Swedish-language sources (sv)]]</ref> - yayin da Hammarby ya ci gaba da rashin nasara a jere. A watan Satumba, kwamitin gudanarwa na ƙungiyar ya dakatar da shi da Mikael Andersson saboda ɓangarorin ba su iya amincewa da tsawaita kwantiraginsu ba. Duk da haka, an soke shawarar bayan 'yan kwanaki kacal, kusan a daidai lokacin da ƙungiyar ta sha kashi a hannun abokan hamayyarta na birni Djurgårdens IF a saman tebur kuma daga ƙarshe ta kare a matsayi na biyu. <ref>{{Cite web |title=År 2003 |trans-title=Year 2003 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/2003.html |access-date=1 November 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref>
Bakircioglu ya tafi ne a matsayin kyauta a ƙarshen shekara. Shekara guda bayan tafiyarsa, an zaɓe shi a matsayin ɗan wasa na huɗu mafi kyau a ƙungiyar a kowane lokaci. <ref>{{Cite web |title=Historik |trans-title=History |url=http://www.hammarbyfotboll.se/se/omhammarbyfotboll/historik/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326220649/http://www.hammarbyfotboll.se/se/omhammarbyfotboll/historik/ |archive-date=26 March 2011 |access-date=1 March 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref>
=== Iraklis ===
A ranar 12 ga Janairun 2004, Bakircioglu ya koma Super League Greece tare da Iraklis FC . Ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu da rabi, inda ya haɗu da ɗan ƙasarsa Mats Jingblad wanda ke riƙe da matsayin manaja a sabuwar ƙungiyarsa.
Bakircioglu ba a yi amfani da shi sosai ba a yakin neman zabensa na ƙarshe a birnin Thessaloniki .
=== Twente ===
[[Fayil:Kennedy.JPG|left|thumb|267x267px|Bakircioglu zai buga wa Ajax wasa]]
Bakircioglu ya sake sauya ƙungiyoyi da ƙasashe a lokacin hutun kakar wasa ta 2005, inda ya koma FC Twente a Netherlands kuma ya burge kocinsa Fred Rutten nan take ya zama ɗan wasa na farko a ƙungiyar. A 2006–07, ya zira kwallaye 15 a gasar Eredivisie yayin da ƙungiyar Enschede ta kare a matsayi na huɗu kuma ta cancanci shiga gasar cin kofin UEFA . <ref name="Ajax">{{Cite web |date=15 May 2007 |title=Ajax legt Bakircioglu vast |trans-title=Ajax capture Bakircioglu |url=https://www.nu.nl/sport/1078887/ajax-legt-bakircioglu-vast.html |access-date=8 May 2018 |publisher=[[NU.nl]] |language=nl}}</ref>
=== Ajax ===
A ranar 5 ga Mayu 2007, jaridar ''De Telegraaf'' ta sanar da cewa Bakircioglu ya cimma yarjejeniya da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta AFC Ajax . An sanya hannu a hukumance bayan kwana goma, <ref name="Ajax">{{Cite web |date=15 May 2007 |title=Ajax legt Bakircioglu vast |trans-title=Ajax capture Bakircioglu |url=https://www.nu.nl/sport/1078887/ajax-legt-bakircioglu-vast.html |access-date=8 May 2018 |publisher=[[NU.nl]] |language=nl}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.nu.nl/sport/1078887/ajax-legt-bakircioglu-vast.html "Ajax legt Bakircioglu vast"] [Ajax capture Bakircioglu] (in Dutch). [[NU.nl]]. 15 May 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 May</span> 2018</span>.</cite>
[[Category:CS1 Dutch-language sources (nl)]]</ref> kuma ya zira kwallaye a wasansa na farko a hukumance, inda ya doke De Graafschap da ci 8-1 a waje. <ref>{{Cite web |date=19 August 2011 |title=De Graafschap 1–8 Ajax Amsterdam |url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/226326?cc=5739 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120721145156/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/226326?cc=5739 |archive-date=21 July 2012 |access-date=9 February 2013 |publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=19 August 2011 |title=De Graafschap 1–8 Ajax |url=http://www.graafschapfansite.nl/nieuws/925/de-graafschap-1-8-ajax.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113100602/http://www.graafschapfansite.nl/nieuws/925/de-graafschap-1-8-ajax.html |archive-date=13 January 2016 |access-date=28 December 2015 |publisher=De Graafschap Doetinchem |language=nl}}</ref>
A watan Agusta na 2008, sabon kocin Marco van Basten ya ɗauki Bakircioglu a matsayin wanda ya fi kowanne ɗan wasa tsada, [1] amma na biyun ya yanke shawarar ci gaba da wasa, [2] an takaita shi ga wasanni 17 kacal a cikin kakar wasa biyu. Duk da haka, ya sami nasarar zura kwallo mai mahimmanci ga ƙungiyar Amsterdam, a gasar cin kofin UEFA ta 2008-09, a wasan da suka yi da ACF Fiorentina a zagaye na 32 (jimillar nasara 2-1). [3] [4]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
j90ebgcihgye17rxla4edfwb42cc0qu
831877
831876
2026-05-07T14:40:39Z
Sardeeq
39275
831877
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kennedy Bakircioglu''' (an haife shi a ranar 2 ga Nuwamba 1980) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Sweden wanda ya taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
Ana tunawa da shi sosai saboda lokacin da ya yi tare da Hammarby IF, wanda ya lashe gasar Allsvenskan ta 2001 da Superettan ta 2014 tare. Ya kuma wakilci Assyriska, Iraklis, Twente, Ajax da Racing de Santander, a cikin shekaru 22 na aikinsa.
Bakircioglu, wanda ya buga wa tawagar ƙasa ta Sweden wasa daga 2001 zuwa 2008, ya lashe wasanni 14 a ƙungiyar.
== Rayuwar farko ==
Iyalan Bakircioglu 'yan asalin ƙasar Assuriya ne, mabiya Cocin Orthodox na Syriac . Iyalan sun isa Sweden a shekarar 1972 daga Midyat, Turkiyya.
An haifi Bakircioglu a Södertälje, kuma an sanya masa suna ne bayan tsohon shugaban [[Tarayyar Amurka|Amurka]] [[John F. Kennedy]] . <ref name="Resume">{{Cite web |last=Giertta |first=Lovisa |last2=Hedberg |first2=Martin |date=28 August 2012 |title=Mittfältare: Kennedy Bakircioglü – karriär |trans-title=Midfielder: Kennedy Bakircioglü – career |url=http://sverigesradio.se/sida/gruppsida.aspx?programid=2835&grupp=12344&artikel=2068681 |access-date=31 March 2015 |publisher=[[Sveriges Radio]] |language=sv}}</ref> Mahaifinsa Benjamin yana ɗaya daga cikin waɗanda suka fara bugawa ƙungiyar Assyriska FF, sabuwar ƙungiya da 'yan asalin ƙasar Assyriska suka kafa, <ref>{{Cite web |date=13 January 2004 |title=Kennedy Bakırcıoğlu'dan cevap geldi |trans-title=Kennedy Bakırcıoğlu replied |url=http://www.fenerbahce.com/haberler/7696.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928123709/http://www.fenerbahce.com/haberler/7696.php |archive-date=28 September 2007 |access-date=24 July 2007 |publisher=Fenerbahçe S.K. |language=tr}}</ref> wacce ta zama ƙungiyar da ta fi zura kwallaye a raga. <ref>{{Cite web |last=Mardo |first=Rodi |date=23 May 2014 |title=Assyriska FF 40 år med Benjamin "Muller" Bakircioglu |trans-title=Assyriska FF 40 years with Benjamin "Muller" Bakircioglu |url=http://assyriska.se/index.php?id=27&articleID=2796 |access-date=25 October 2017 |publisher=Assyriska FF |language=sv}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Assuriya ===
Bakircioglu ya fara aikinsa na ƙwararru da Assyriska, inda ya fara buga wasa a matakin farko a shekarar 1996 yana da shekaru 15. Nan ba da daɗewa ba zai fara buga wasa akai-akai a rukuni na 1, a lokacin yana matakin rukuni na biyu na Sweden, duk da ƙaramar shekarunsa.
A shekarar 1998, Bakircioglu ya ga babban ci gaba a rayuwarsa ta gaba kuma ya zira kwallaye tara yayin da kuma ya taimaka wajen taimakawa wajen zura kwallaye takwas a wasanni 25 na gasar lig. Ya yi gwaji da [[Manchester United F.C.|Manchester United]] a lokacin hunturu na wannan shekarar, amma bai yi abin a zo a gani ba har ya samu kwantiragi da kungiyar Ingila.
=== Hammarby ===
Kafin farkon shekarar 1999, Bakircioglu ya koma Hammarby IF a Allsvenskan . Ya zira kwallonsa ta farko a gasar cin kofin zakarun Turai ga kungiyar da ke [[Stockholm]] a ranar 1 ga watan Yuli a wannan shekarar, a wasan da suka doke IFK Norrköping da ci 3-0 a gida. <ref name="Year1999">{{Cite web |title=År 1999 |trans-title=Year 1999 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/1999.html |access-date=25 October 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref> Nan da nan ya zama wanda magoya baya suka fi so a sabuwar kungiyarsa, kuma ya kare kakar wasa ta bana yana buga wasanni 25 a gasar, inda ya zira kwallaye biyu. <ref name="Year1999" />
A ranar 4 ga Yuli 1999, Bakircioglu ya fara buga gasar nahiyar Turai a zagaye na biyu na gasar cin kofin UEFA Intertoto, inda ya yi nasara a gida da ci 4-0 a kan FC Gomel . <ref>{{Cite web |title=Kennedy Bakircioglü |url=https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=50526/profile/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719182819/http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=50526/profile/index.html |archive-date=19 July 2010 |access-date=30 October 2017 |publisher=UEFA}}</ref> A wasan da aka yi a waje, ya zura kwallaye biyu don taimakawa wajen yin canjaras 2-2 da kuma samun cancantar shiga gasar daga baya. <ref name="Year1999">{{Cite web |title=År 1999 |trans-title=Year 1999 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/1999.html |access-date=25 October 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[http://www.hifhistoria.se/Historia/1999.html "År 1999"] [Year 1999] (in Swedish). Hammarby IF<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 October</span> 2017</span>.</cite>
[[Category:CS1 Swedish-language sources (sv)]]</ref> A karshen shekarar, an zabe shi a matsayin "sabon dan wasa na Allsvenskan na shekara". <ref name="Resume">{{Cite web |last=Giertta |first=Lovisa |last2=Hedberg |first2=Martin |date=28 August 2012 |title=Mittfältare: Kennedy Bakircioglü – karriär |trans-title=Midfielder: Kennedy Bakircioglü – career |url=http://sverigesradio.se/sida/gruppsida.aspx?programid=2835&grupp=12344&artikel=2068681 |access-date=31 March 2015 |publisher=[[Sveriges Radio]] |language=sv}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFGierttaHedberg2012">Giertta, Lovisa; Hedberg, Martin (28 August 2012). [http://sverigesradio.se/sida/gruppsida.aspx?programid=2835&grupp=12344&artikel=2068681 "Mittfältare: Kennedy Bakircioglü – karriär"] [Midfielder: Kennedy Bakircioglü – career] (in Swedish). [[Sveriges Radio]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 March</span> 2015</span>.</cite>
[[Category:CS1 Swedish-language sources (sv)]]</ref>
A lokacin kamfen na 2000, Bakircioglu ya kasance babban ɗan wasa a ƙungiyar manaja Sören Cratz, yana taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai kai hari]] a bayan 'yan wasan gaba . Ya buga wasanni 26 a gasar kuma ya zura kwallaye biyar, amma ƙungiyar ta kare a matsayi na takwas. <ref>{{Cite web |title=År 2000 |trans-title=Year 2000 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/2000.html |access-date=30 October 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref>
A shekara ta 2001, Bakircioglu ya zira kwallaye takwas a wasanni 26 don jagorantar ƙungiyar zuwa gasar cin kofin ƙasa ta farko. <ref>{{Cite web |title=År 2001 |trans-title=Year 2001 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/2001.html |access-date=30 October 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref> Ya kuma bayar da taimako sau bakwai a duk lokacin gasar cikin gida, <ref name="SVFF">{{Cite web |title=Kennedy Bakircioglu |url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/kennedy-bakircioglu/c595f523-e48d-45c3-9007-5d2bec942a87/ |access-date=9 March 2021 |publisher=[[Swedish Football Association]] |language=sv}}</ref> kuma masana sun yaba masa a matsayin ɗan wasan da ya fi kowa a kakar wasa a Hammarby. <ref>{{Cite web |date=30 October 2015 |title=Fakta: Svenska mästare på 2000-talet |trans-title=Facts: Swedish champions during the 2000s |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/2000.html |access-date=30 October 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref> Ya zira kwallaye a wasan da suka doke Örgryte IS a ranar 21 ga Oktoba, inda suka yi nasara da ci 3-2 a Söderstadion .
Bakircioglu ya ci gaba da buga wasa a shekarar 2002 ta irin wannan salon, kuma ya zura kwallaye 11 daga wasanni 26 da ya buga. <ref name="SVFF">{{Cite web |title=Kennedy Bakircioglu |url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/kennedy-bakircioglu/c595f523-e48d-45c3-9007-5d2bec942a87/ |access-date=9 March 2021 |publisher=[[Swedish Football Association]] |language=sv}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/kennedy-bakircioglu/c595f523-e48d-45c3-9007-5d2bec942a87/ "Kennedy Bakircioglu"] (in Swedish). [[Swedish Football Association]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 March</span> 2021</span>.</cite>
[[Category:CS1 Swedish-language sources (sv)]]</ref> Duk da haka, ƙungiyarsa ta sha wahala a shekara mai wahala a teburin kuma ta kasa samar da kowace irin ƙalubale, daga ƙarshe ta ƙare a matsayi na tara. <ref>{{Cite web |title=År 2002 |trans-title=Year 2002 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/2002.html |access-date=1 November 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref> A matsayinsu na zakarun Sweden da ke kan gaba, sun shiga zagaye na biyu na cancantar shiga [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] inda suka fafata da FK Partizan na Serbian SuperLiga, inda ɗan wasan ya kasance a cikin ƙungiyoyi biyu na rashin nasara 5-1. <ref>{{Cite web |date=7 August 2002 |title=Partizan hammer Hammarby |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0188-0e6a453b8266-56de7812a9a2-1000--partizan-hammer-hammarby/ |access-date=1 November 2017 |publisher=UEFA}}</ref> Rahotanni sun ce ya jawo hankalin [[Beşiktaş|Beşiktaş JK]] daga Turkiyya a lokacin kakar wasa, amma yarjejeniyar ta gaza a minti na ƙarshe.
A kakar wasa ta 2003, Bakircioglu ya zira kwallaye shida a zagaye bakwai na farko na gasar - daga ƙarshe jimilla 12 <ref name="SVFF">{{Cite web |title=Kennedy Bakircioglu |url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/kennedy-bakircioglu/c595f523-e48d-45c3-9007-5d2bec942a87/ |access-date=9 March 2021 |publisher=[[Swedish Football Association]] |language=sv}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/kennedy-bakircioglu/c595f523-e48d-45c3-9007-5d2bec942a87/ "Kennedy Bakircioglu"] (in Swedish). [[Swedish Football Association]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 March</span> 2021</span>.</cite>
[[Category:CS1 Swedish-language sources (sv)]]</ref> - yayin da Hammarby ya ci gaba da rashin nasara a jere. A watan Satumba, kwamitin gudanarwa na ƙungiyar ya dakatar da shi da Mikael Andersson saboda ɓangarorin ba su iya amincewa da tsawaita kwantiraginsu ba. Duk da haka, an soke shawarar bayan 'yan kwanaki kacal, kusan a daidai lokacin da ƙungiyar ta sha kashi a hannun abokan hamayyarta na birni Djurgårdens IF a saman tebur kuma daga ƙarshe ta kare a matsayi na biyu. <ref>{{Cite web |title=År 2003 |trans-title=Year 2003 |url=http://www.hifhistoria.se/Historia/2003.html |access-date=1 November 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref>
Bakircioglu ya tafi ne a matsayin kyauta a ƙarshen shekara. Shekara guda bayan tafiyarsa, an zaɓe shi a matsayin ɗan wasa na huɗu mafi kyau a ƙungiyar a kowane lokaci. <ref>{{Cite web |title=Historik |trans-title=History |url=http://www.hammarbyfotboll.se/se/omhammarbyfotboll/historik/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326220649/http://www.hammarbyfotboll.se/se/omhammarbyfotboll/historik/ |archive-date=26 March 2011 |access-date=1 March 2017 |publisher=Hammarby IF |language=sv}}</ref>
=== Iraklis ===
A ranar 12 ga Janairun 2004, Bakircioglu ya koma Super League Greece tare da Iraklis FC . Ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu da rabi, inda ya haɗu da ɗan ƙasarsa Mats Jingblad wanda ke riƙe da matsayin manaja a sabuwar ƙungiyarsa.
Bakircioglu ba a yi amfani da shi sosai ba a yakin neman zabensa na ƙarshe a birnin Thessaloniki .
=== Twente ===
[[Fayil:Kennedy.JPG|left|thumb|267x267px|Bakircioglu zai buga wa Ajax wasa]]
Bakircioglu ya sake sauya ƙungiyoyi da ƙasashe a lokacin hutun kakar wasa ta 2005, inda ya koma FC Twente a Netherlands kuma ya burge kocinsa Fred Rutten nan take ya zama ɗan wasa na farko a ƙungiyar. A 2006–07, ya zira kwallaye 15 a gasar Eredivisie yayin da ƙungiyar Enschede ta kare a matsayi na huɗu kuma ta cancanci shiga gasar cin kofin UEFA . <ref name="Ajax">{{Cite web |date=15 May 2007 |title=Ajax legt Bakircioglu vast |trans-title=Ajax capture Bakircioglu |url=https://www.nu.nl/sport/1078887/ajax-legt-bakircioglu-vast.html |access-date=8 May 2018 |publisher=[[NU.nl]] |language=nl}}</ref>
=== Ajax ===
A ranar 5 ga Mayu 2007, jaridar ''De Telegraaf'' ta sanar da cewa Bakircioglu ya cimma yarjejeniya da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta AFC Ajax . An sanya hannu a hukumance bayan kwana goma, <ref name="Ajax">{{Cite web |date=15 May 2007 |title=Ajax legt Bakircioglu vast |trans-title=Ajax capture Bakircioglu |url=https://www.nu.nl/sport/1078887/ajax-legt-bakircioglu-vast.html |access-date=8 May 2018 |publisher=[[NU.nl]] |language=nl}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.nu.nl/sport/1078887/ajax-legt-bakircioglu-vast.html "Ajax legt Bakircioglu vast"] [Ajax capture Bakircioglu] (in Dutch). [[NU.nl]]. 15 May 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 May</span> 2018</span>.</cite>
[[Category:CS1 Dutch-language sources (nl)]]</ref> kuma ya zira kwallaye a wasansa na farko a hukumance, inda ya doke De Graafschap da ci 8-1 a waje. <ref>{{Cite web |date=19 August 2011 |title=De Graafschap 1–8 Ajax Amsterdam |url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/226326?cc=5739 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120721145156/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/226326?cc=5739 |archive-date=21 July 2012 |access-date=9 February 2013 |publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=19 August 2011 |title=De Graafschap 1–8 Ajax |url=http://www.graafschapfansite.nl/nieuws/925/de-graafschap-1-8-ajax.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113100602/http://www.graafschapfansite.nl/nieuws/925/de-graafschap-1-8-ajax.html |archive-date=13 January 2016 |access-date=28 December 2015 |publisher=De Graafschap Doetinchem |language=nl}}</ref>
A watan Agusta na 2008, sabon kocin Marco van Basten ya ɗauki Bakircioglu a matsayin wanda ya fi kowanne ɗan wasa tsada, [1] amma na biyun ya yanke shawarar ci gaba da wasa, [2] an takaita shi ga wasanni 17 kacal a cikin kakar wasa biyu. Duk da haka, ya sami nasarar zura kwallo mai mahimmanci ga ƙungiyar Amsterdam, a gasar cin kofin UEFA ta 2008-09, a wasan da suka yi da ACF Fiorentina a zagaye na 32 (jimillar nasara 2-1). [3] [4]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
my9b2wgrnh8lfgxq9bui68t486kojdy
Ryan Babel
0
149763
831878
2026-05-07T14:43:30Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1335327532|Ryan Babel]]"
831878
wikitext
text/x-wiki
'''Ryan Guno Babel''' ( ; an haife shi a ranar 19 ga Disamba 1986) <ref name="LFC profile">{{Cite web |title=Liverpool F.C. Official profile |url=http://www.liverpoolfc.tv/team/first-team/player/19-ryan-babel |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100128060918/http://www.liverpoolfc.tv/team/first-team/player/19-ryan-babel |archive-date=28 January 2010 |access-date=16 January 2010 |publisher=Liverpool F.C.}}</ref> tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba .
Babel ya fara aikinsa a Ajax a shekarar 1997, inda ya yi aiki a ƙungiyar matasa har ma ya shiga manyan 'yan wasa. Ya buga wasanni uku a ƙungiyar farko kafin a mayar da shi [[Liverpool F.C.|Liverpool]] a tsakiyar shekarar 2007, inda a ƙarƙashin manajoji uku da suka yi ritaya ya kasa samun matsayinsa na yau da kullun a ƙungiyar farko. An sayar da Babel ga Hoffenheim a shekarar 1899 a watan Janairun 2011, akan kusan rabin abin da Liverpool ta biya masa. Lokacinsa a Hoffenheim ya fuskanci matsalolin ladabtarwa tare da manajoji uku a ƙungiyar. A lokacin bazara na shekarar 2012, Babel ya sayi sauran shekarar ƙarshe ta kwangilarsa, wanda hakan ya sa ya zama ɗan wasa mai zaman kansa, sannan ya sake sanya hannu kan kwantiragin shekara ɗaya da Ajax. Daga nan ya buga wa Kasımpaşa, [[Beşiktaş]] da [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]] a Turkiyya, Al Ain na Hadaddiyar Daular Larabawa, Deportivo La Coruña da kuma ɗan gajeren lokaci ya koma gasar Firimiya tare da Fulham da kuma aro ga Ajax.
Babel ya kasance cikin tawagar ƙasar Netherlands daga 2005 zuwa 2021 kuma ya wakilci ƙasarsa a dukkan matakan ƙungiyar matasa. Ya buga gasar cin kofin duniya sau biyu, 2006 da 2010, inda ya kai wasan ƙarshe na gasar.
== Farkon aikina ==
An haifi Babel a [[Amsterdam]] . Da kwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa na gida, ciki har da Ruud Gullit da Frank Rijkaard, Babel ya buga wa ƙungiyoyin matasa na kusa da shi SV Diemen, sannan Fortius. <ref>{{Cite web |title=Biography |url=http://www.babelofficial.com/en/biography.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529051821/http://www.babelofficial.com/en/biography.asp |archive-date=29 May 2010 |access-date=9 February 2009 |publisher=Babelofficial.com}}</ref> A shekarar 1997, ya halarci ranar zaɓen matasa tare da AFC Ajax . Ya samu nasarar shiga zagaye na farko na zaɓen, amma bai ci gaba da samun ci gaba ba. <ref name="biography">{{Cite web |title=Biography |url=http://www.ryanbabel.nl/ryanbabel/biografie.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120823165051/http://www.ryanbabel.nl/ryanbabel/biografie.html |archive-date=23 August 2012 |access-date=23 June 2007 |publisher=ryanbabel.nl |language=nl}}</ref> Duk da haka, a shekara mai zuwa Ajax ta karɓe shi kuma ya buga kakar wasa ta 1999-2000 ga ƙungiyar D1. <ref name="biography" /> Bayan ya kammala karatunsa a ƙungiyoyin C1, B1 da A1, Babel ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru a watan Janairun 2004. <ref name="biography" />
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Yana buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba, a ranar 1 ga Fabrairu 2004, watanni ɗaya da rabi kacal bayan cikarsa shekara 17, Babel ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a wasan da Ajax ta doke ADO Den Haag da ci 4-0 a Eredivisie . <ref name="ARCHIVES">{{Cite web |date=2 February 2007 |title=Extension for Ryan Babel |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=61694 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070313203650/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D61694 |archive-date=13 March 2007 |access-date=7 May 2007 |publisher=AFC Ajax}}</ref> Ajax ta ci gaba da lashe gasar lig ta ƙasar Holland, amma Babel bai sake buga wasa ba a wannan kakar. Watanni tara bayan haka, a ranar 20 ga Nuwamba 2004, Babel ya zura ƙwallonsa ta farko a babban wasa a kan De Graafschap a wasan da suka yi nasara da ci 5-0. <ref name="fifa">{{Cite web |date=16 January 2006 |title=Babel rewarding Van Basten's faith |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=26825.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222165032/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=26825.html |archive-date=22 February 2014 |access-date=11 July 2007 |publisher=FIFA}}</ref>
A watan Yulin 2005, Babel ya sanya hannu kan sabuwar kwangila da Ajax. Ya fara sabuwar kakar wasa ta hanyar zura kwallon da ta yi nasara a wasan da Ajax ta sha kashi a hannun [[PSV Eindhoven]] da ci 2-1 a wasan da suka fafata da Johan Cruyff Shield . Babel ya zura kwallo a zagaye na biyu na [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai]] a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin zakarun Turai da Brøndby yayin da Ajax ta kai matakin rukuni. Duk da haka, kakar 2005–06 ta kasance kakar wasa mafi wahala ga Babel gaba daya domin ya zura kwallaye biyu kacal a gasar. Duk da haka, ya ci gaba da bugawa kungiyar kwallon kafa ta kasa, kuma ya zura kwallo ta biyu a wasan da suka yi da Italiya a watan Nuwamba. A karshen kakar wasa, Babel ya shigo wasa a matsayin wanda aka maye gurbinsa a zagaye na biyu a wasan da Ajax ta doke PSV da ci 2-1 a wasan karshe na gasar cin kofin KNVB . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2019)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
Babel ya fara kakar wasa ta 2006–07 da wani kyautar Johan Cruyff Shield, yayin da Ajax ta doke PSV da ci 3-1. An danganta Babel da [[Arsenal F.C.|Arsenal]] da [[Newcastle United FC|Newcastle United]] a lokacin kasuwar musayar 'yan wasa ta Janairu ta kakar wasa ta 2006–07 amma babu wani motsi da ya faru. A tsakiyar hasashen musayar 'yan wasa, Babel ya amince da sabuwar yarjejeniyar shekaru uku da Ajax a ranar 2 ga Fabrairu 2007. <ref name="ARCHIVES">{{Cite web |date=2 February 2007 |title=Extension for Ryan Babel |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=61694 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070313203650/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D61694 |archive-date=13 March 2007 |access-date=7 May 2007 |publisher=AFC Ajax}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20070313203650/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D61694 "Extension for Ryan Babel"]. AFC Ajax. 2 February 2007. Archived from [http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=61694 the original] on 13 March 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 May</span> 2007</span>.</cite></ref> A watan Mayu, Babel ya sami wata lambar yabo ta lashe Kofin Holland yayin da Ajax ta yi nasarar kare kambun. Wasan da suka yi da AZ ya tafi bugun fenariti, amma an maye gurbin Babel bayan mintuna 120. <ref>{{Cite web |date=6 May 2007 |title=Ajax win cup in thriller |url=http://www.knvb.nl/clubs/knvbbeker/archief/knvb_beker_nieuw/ajax_wint_beker_na_thriller |archive-url=https://web.archive.org/web/20100204033937/http://www.knvb.nl/clubs/knvbbeker/archief/knvb_beker_nieuw/ajax_wint_beker_na_thriller |archive-date=4 February 2010 |access-date=11 July 2007 |publisher=Royal Dutch Football Association |language=nl}}</ref>
=== Liverpool ===
A ranar 10 ga Yuli 2007, an ruwaito cewa [[Liverpool F.C.|Liverpool]] ta samu £ 14. tayin miliyan ga ƙungiyar Amsterdam. A ranar 12 ga Yuli an ruwaito cewa Liverpool da Ajax sun amince kan kuɗin da ya kai £11.5 miliyan, kuma daga baya Liverpool ta tabbatar da cewa Babel zai sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar a ranar 13 ga Yuli. <ref>{{Cite web |last=Eaton |first=Paul |date=23 August 2014 |title=Babel set to sign on Friday |url=http://www.liverpoolfc.com/news/latest-news/babel-to-sign-for-reds-today |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140826160941/http://www.liverpoolfc.com/news/latest-news/babel-to-sign-for-reds-today |archive-date=26 August 2014 |publisher=Liverpool F.C.}}</ref> An bayyana shi a ranar 13 ga Yuli tare da Yossi Benayoun . An ba wa Babel riga mai lamba 19. Ya fara buga wasa a ranar 17 ga Yuli da Werder Bremen a wasan sada zumunci. Ana sa ran zai buga zagaye na farko na gasar Barclays Asia Trophy ta 2007 amma ya samu jinkiri wajen bayar da izinin shiga gasar kasa da kasa. An warware wannan a lokacin wasan karshe da Portsmouth. <ref>{{Cite web |date=24 July 2007 |title=Reds reach Asia Trophy final |url=http://www1.skysports.com/football/news/11669/2621711/reds-reach-asia-trophy-final |access-date=23 August 2014 |publisher=Sky Sports}}</ref>
Ya fara buga [[Premier League|gasar Premier]] a wasan share fage na gasar Premier ta 2007-08 da [[Aston Villa FC|Aston Villa]] a waje bayan ya sauka daga benci. Mako guda bayan haka ya fara buga wasa [[Filin Wasa na anfield|a Anfield]], inda ya fito daga benci a wasan da suka yi da [[Chelsea F.C.|Chelsea]] . A ranar 1 ga Satumba, Babel ya zura kwallonsa ta farko a Liverpool a wasan da suka yi da Derby County . Babel ya zura kwallonsa ta farko a gasar Champions League a Liverpool a ranar 6 ga Nuwamba a wasan da suka yi da [[Beşiktaş|Beşiktaş JK]] bayan ya shigo a matsayin wanda ya maye gurbinsa. Ya zura kwallaye biyu a wasan kuma kusan ya kammala kwallaye uku, tare da kwallon da Harry Kewell ya ci, amma an hana shi da bugun daga kai sai mai tsaron gida. Babel ya zura kwallo ta hudu kuma ta karshe a wasan da Liverpool ta buga da Olympique de Marseille a matakin rukuni na gasar UEFA Champions League na 2007-08, wanda suke bukatar su ci. Ya fito daga benci a zagaye na biyu na wasan kusa da na karshe da Arsenal a gasar [[UEFA Champions League|Champions League]] kuma ya lashe bugun daga kai sai mai tsaron gida sannan ya ci kwallo daya, inda Liverpool ta lashe wasan da ci 4-2 (5-3 a jimilla). Ya kuma zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Chelsea a wasan kusa da na karshe, kuma duk da cewa ya zura kwallo a raga, Liverpool ta sha kashi da ci 3-2 a karin lokaci.
[[Fayil:Ryan_Babel_2010.jpg|left|thumb|Babel tare da [[Liverpool F.C.|Liverpool]] a shekara ta 2010]]
Tsohon ɗan wasan Liverpool da Celtic, Kenny Dalglish, ya ce Babel yana da ikon tsoratar da masu tsaron baya a gasar Premier saboda saurinsa da dabararsa da ƙwallo. [1] A ranar 13 ga Satumba, 2008, Babel ya fito daga benci ya zira wa Liverpool nasara a wasan da suka doke Manchester United da ci 2-1, wanda shi ne ƙwallonsa ta farko a kakar wasa ta 2008-09 [2] Babel ya zira ƙwallonsa ta biyu a kakar wasa a wasan da Liverpool ta doke Newcastle United da ci 5-1 a ranar 28 ga Disamba, 2008. [3]
A ranar 20 ga Satumba, 2009, da ci 2-2 a wasan da suka yi da West Ham, Babel ya fito daga benci don Dirk Kuyt, inda ya taimaka wa Fernando Torres ya ci kwallo a bugun daga kai sai mai tsaron gida. Babel, wanda aka soki a baya saboda aikinsa da kuma halayensa, ya sami yabo kan kokarinsa a wasan West Ham. <ref>{{Cite web |last=Hunter |first=Steve |date=20 September 2009 |title=Torres: My goal debt to Babel |url=http://www.liverpoolfc.tv/news/drilldown/N165837090920-0012.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126140048/http://www.liverpoolfc.tv/news/drilldown/N165837090920-0012.htm |archive-date=26 November 2009 |access-date=23 August 2014 |publisher=Liverpool F.C.}}</ref> A ranar 27 ga Satumba, 2009, Babel ya zura kwallaye biyu a kan Hull City bayan Fernando Torres ya ci kwallo daga benci don kammala wasan da ya ƙare da ci 6-1 ga Liverpool. A ranar 4 ga Nuwamba, 2009, Babel ya zura kwallon farko a kan Lyon a gasar Zakarun Turai, bugun daga yadi 25 a wasan da aka tashi kunnen doki 1-1. Tsohon dan wasan Liverpool Alan Hansen ya yi kira ga Babel da ya buga kamar yadda ya yi da Lyon, domin har yanzu yana da ikon zama 'dan wasa mafi kyau'.
A ranar 6 ga Janairun 2010, an ruwaito cewa Liverpool ta ƙi amincewa da tayin £8. An yi wa Babel tayin miliyan daga Birmingham City don neman Babel. Daga nan sai kocin Benitez ya ladabtar da Babel, saboda ya bayyana a shafinsa na Twitter cewa an ajiye shi a wasan da za su yi da Stoke City, kuma an ci shi tarar albashin makonni biyu na £120,000. Sau da yawa ana alakanta shi da barin Anfield amma Rafael Benitez ya bayyana sha'awarsa ta barin Babel. A ranar 15 ga Maris 2010 ya zira kwallaye a raga a wasan da suka yi da Portsmouth da ci 4-1. A ranar 1 ga Afrilu 2010, an kore shi a karon farko a aikinsa na Liverpool a minti na 30 na zagayen farko na wasan kusa da na karshe na gasar Europa League da SL Benfica bayan wani rikici da Luisão . Ya zira kwallaye a wasan da Liverpool ta doke Burnley da ci 4-0 a Turf Moor, daga baya ya mayar da Burnley zuwa gasar Championship. A ranar 19 ga Agusta 2010, Babel ya zira kwallon da ta ba wa Trabzonspor nasara a wasan farko na neman gurbin shiga gasar Europa League, wannan shine wasansa na farko a kakar wasa ta 2010-11. Ya fara wasansa na farko a gasar Premier a [[Filin Wasa na anfield|Anfield]] da Aston Villa kuma ya zura kwallonsa ta farko a gasar Premier da kwallon da ta yi daidai da ta wuce tsohon mai tsaron gidan Liverpool Brad Friedel . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2019)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
6mnp9lh3wo4lzkc8s2kqncdyfdt03o8
831879
831878
2026-05-07T14:44:01Z
Sardeeq
39275
831879
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ryan Guno Babel''' ( ; an haife shi a ranar 19 ga Disamba 1986) <ref name="LFC profile">{{Cite web |title=Liverpool F.C. Official profile |url=http://www.liverpoolfc.tv/team/first-team/player/19-ryan-babel |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100128060918/http://www.liverpoolfc.tv/team/first-team/player/19-ryan-babel |archive-date=28 January 2010 |access-date=16 January 2010 |publisher=Liverpool F.C.}}</ref> tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba .
Babel ya fara aikinsa a Ajax a shekarar 1997, inda ya yi aiki a ƙungiyar matasa har ma ya shiga manyan 'yan wasa. Ya buga wasanni uku a ƙungiyar farko kafin a mayar da shi [[Liverpool F.C.|Liverpool]] a tsakiyar shekarar 2007, inda a ƙarƙashin manajoji uku da suka yi ritaya ya kasa samun matsayinsa na yau da kullun a ƙungiyar farko. An sayar da Babel ga Hoffenheim a shekarar 1899 a watan Janairun 2011, akan kusan rabin abin da Liverpool ta biya masa. Lokacinsa a Hoffenheim ya fuskanci matsalolin ladabtarwa tare da manajoji uku a ƙungiyar. A lokacin bazara na shekarar 2012, Babel ya sayi sauran shekarar ƙarshe ta kwangilarsa, wanda hakan ya sa ya zama ɗan wasa mai zaman kansa, sannan ya sake sanya hannu kan kwantiragin shekara ɗaya da Ajax. Daga nan ya buga wa Kasımpaşa, [[Beşiktaş]] da [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]] a Turkiyya, Al Ain na Hadaddiyar Daular Larabawa, Deportivo La Coruña da kuma ɗan gajeren lokaci ya koma gasar Firimiya tare da Fulham da kuma aro ga Ajax.
Babel ya kasance cikin tawagar ƙasar Netherlands daga 2005 zuwa 2021 kuma ya wakilci ƙasarsa a dukkan matakan ƙungiyar matasa. Ya buga gasar cin kofin duniya sau biyu, 2006 da 2010, inda ya kai wasan ƙarshe na gasar.
== Farkon aikina ==
An haifi Babel a [[Amsterdam]] . Da kwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa na gida, ciki har da Ruud Gullit da Frank Rijkaard, Babel ya buga wa ƙungiyoyin matasa na kusa da shi SV Diemen, sannan Fortius. <ref>{{Cite web |title=Biography |url=http://www.babelofficial.com/en/biography.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529051821/http://www.babelofficial.com/en/biography.asp |archive-date=29 May 2010 |access-date=9 February 2009 |publisher=Babelofficial.com}}</ref> A shekarar 1997, ya halarci ranar zaɓen matasa tare da AFC Ajax . Ya samu nasarar shiga zagaye na farko na zaɓen, amma bai ci gaba da samun ci gaba ba. <ref name="biography">{{Cite web |title=Biography |url=http://www.ryanbabel.nl/ryanbabel/biografie.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120823165051/http://www.ryanbabel.nl/ryanbabel/biografie.html |archive-date=23 August 2012 |access-date=23 June 2007 |publisher=ryanbabel.nl |language=nl}}</ref> Duk da haka, a shekara mai zuwa Ajax ta karɓe shi kuma ya buga kakar wasa ta 1999-2000 ga ƙungiyar D1. <ref name="biography" /> Bayan ya kammala karatunsa a ƙungiyoyin C1, B1 da A1, Babel ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru a watan Janairun 2004. <ref name="biography" />
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Yana buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba, a ranar 1 ga Fabrairu 2004, watanni ɗaya da rabi kacal bayan cikarsa shekara 17, Babel ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a wasan da Ajax ta doke ADO Den Haag da ci 4-0 a Eredivisie . <ref name="ARCHIVES">{{Cite web |date=2 February 2007 |title=Extension for Ryan Babel |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=61694 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070313203650/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D61694 |archive-date=13 March 2007 |access-date=7 May 2007 |publisher=AFC Ajax}}</ref> Ajax ta ci gaba da lashe gasar lig ta ƙasar Holland, amma Babel bai sake buga wasa ba a wannan kakar. Watanni tara bayan haka, a ranar 20 ga Nuwamba 2004, Babel ya zura ƙwallonsa ta farko a babban wasa a kan De Graafschap a wasan da suka yi nasara da ci 5-0. <ref name="fifa">{{Cite web |date=16 January 2006 |title=Babel rewarding Van Basten's faith |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=26825.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222165032/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=26825.html |archive-date=22 February 2014 |access-date=11 July 2007 |publisher=FIFA}}</ref>
A watan Yulin 2005, Babel ya sanya hannu kan sabuwar kwangila da Ajax. Ya fara sabuwar kakar wasa ta hanyar zura kwallon da ta yi nasara a wasan da Ajax ta sha kashi a hannun [[PSV Eindhoven]] da ci 2-1 a wasan da suka fafata da Johan Cruyff Shield . Babel ya zura kwallo a zagaye na biyu na [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai]] a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin zakarun Turai da Brøndby yayin da Ajax ta kai matakin rukuni. Duk da haka, kakar 2005–06 ta kasance kakar wasa mafi wahala ga Babel gaba daya domin ya zura kwallaye biyu kacal a gasar. Duk da haka, ya ci gaba da bugawa kungiyar kwallon kafa ta kasa, kuma ya zura kwallo ta biyu a wasan da suka yi da Italiya a watan Nuwamba. A karshen kakar wasa, Babel ya shigo wasa a matsayin wanda aka maye gurbinsa a zagaye na biyu a wasan da Ajax ta doke PSV da ci 2-1 a wasan karshe na gasar cin kofin KNVB . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2019)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
Babel ya fara kakar wasa ta 2006–07 da wani kyautar Johan Cruyff Shield, yayin da Ajax ta doke PSV da ci 3-1. An danganta Babel da [[Arsenal F.C.|Arsenal]] da [[Newcastle United FC|Newcastle United]] a lokacin kasuwar musayar 'yan wasa ta Janairu ta kakar wasa ta 2006–07 amma babu wani motsi da ya faru. A tsakiyar hasashen musayar 'yan wasa, Babel ya amince da sabuwar yarjejeniyar shekaru uku da Ajax a ranar 2 ga Fabrairu 2007. <ref name="ARCHIVES">{{Cite web |date=2 February 2007 |title=Extension for Ryan Babel |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=61694 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070313203650/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D61694 |archive-date=13 March 2007 |access-date=7 May 2007 |publisher=AFC Ajax}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20070313203650/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D61694 "Extension for Ryan Babel"]. AFC Ajax. 2 February 2007. Archived from [http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=61694 the original] on 13 March 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 May</span> 2007</span>.</cite></ref> A watan Mayu, Babel ya sami wata lambar yabo ta lashe Kofin Holland yayin da Ajax ta yi nasarar kare kambun. Wasan da suka yi da AZ ya tafi bugun fenariti, amma an maye gurbin Babel bayan mintuna 120. <ref>{{Cite web |date=6 May 2007 |title=Ajax win cup in thriller |url=http://www.knvb.nl/clubs/knvbbeker/archief/knvb_beker_nieuw/ajax_wint_beker_na_thriller |archive-url=https://web.archive.org/web/20100204033937/http://www.knvb.nl/clubs/knvbbeker/archief/knvb_beker_nieuw/ajax_wint_beker_na_thriller |archive-date=4 February 2010 |access-date=11 July 2007 |publisher=Royal Dutch Football Association |language=nl}}</ref>
=== Liverpool ===
A ranar 10 ga Yuli 2007, an ruwaito cewa [[Liverpool F.C.|Liverpool]] ta samu £ 14. tayin miliyan ga ƙungiyar Amsterdam. A ranar 12 ga Yuli an ruwaito cewa Liverpool da Ajax sun amince kan kuɗin da ya kai £11.5 miliyan, kuma daga baya Liverpool ta tabbatar da cewa Babel zai sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar a ranar 13 ga Yuli. <ref>{{Cite web |last=Eaton |first=Paul |date=23 August 2014 |title=Babel set to sign on Friday |url=http://www.liverpoolfc.com/news/latest-news/babel-to-sign-for-reds-today |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140826160941/http://www.liverpoolfc.com/news/latest-news/babel-to-sign-for-reds-today |archive-date=26 August 2014 |publisher=Liverpool F.C.}}</ref> An bayyana shi a ranar 13 ga Yuli tare da Yossi Benayoun . An ba wa Babel riga mai lamba 19. Ya fara buga wasa a ranar 17 ga Yuli da Werder Bremen a wasan sada zumunci. Ana sa ran zai buga zagaye na farko na gasar Barclays Asia Trophy ta 2007 amma ya samu jinkiri wajen bayar da izinin shiga gasar kasa da kasa. An warware wannan a lokacin wasan karshe da Portsmouth. <ref>{{Cite web |date=24 July 2007 |title=Reds reach Asia Trophy final |url=http://www1.skysports.com/football/news/11669/2621711/reds-reach-asia-trophy-final |access-date=23 August 2014 |publisher=Sky Sports}}</ref>
Ya fara buga [[Premier League|gasar Premier]] a wasan share fage na gasar Premier ta 2007-08 da [[Aston Villa FC|Aston Villa]] a waje bayan ya sauka daga benci. Mako guda bayan haka ya fara buga wasa [[Filin Wasa na anfield|a Anfield]], inda ya fito daga benci a wasan da suka yi da [[Chelsea F.C.|Chelsea]] . A ranar 1 ga Satumba, Babel ya zura kwallonsa ta farko a Liverpool a wasan da suka yi da Derby County . Babel ya zura kwallonsa ta farko a gasar Champions League a Liverpool a ranar 6 ga Nuwamba a wasan da suka yi da [[Beşiktaş|Beşiktaş JK]] bayan ya shigo a matsayin wanda ya maye gurbinsa. Ya zura kwallaye biyu a wasan kuma kusan ya kammala kwallaye uku, tare da kwallon da Harry Kewell ya ci, amma an hana shi da bugun daga kai sai mai tsaron gida. Babel ya zura kwallo ta hudu kuma ta karshe a wasan da Liverpool ta buga da Olympique de Marseille a matakin rukuni na gasar UEFA Champions League na 2007-08, wanda suke bukatar su ci. Ya fito daga benci a zagaye na biyu na wasan kusa da na karshe da Arsenal a gasar [[UEFA Champions League|Champions League]] kuma ya lashe bugun daga kai sai mai tsaron gida sannan ya ci kwallo daya, inda Liverpool ta lashe wasan da ci 4-2 (5-3 a jimilla). Ya kuma zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Chelsea a wasan kusa da na karshe, kuma duk da cewa ya zura kwallo a raga, Liverpool ta sha kashi da ci 3-2 a karin lokaci.
[[Fayil:Ryan_Babel_2010.jpg|left|thumb|Babel tare da [[Liverpool F.C.|Liverpool]] a shekara ta 2010]]
Tsohon ɗan wasan Liverpool da Celtic, Kenny Dalglish, ya ce Babel yana da ikon tsoratar da masu tsaron baya a gasar Premier saboda saurinsa da dabararsa da ƙwallo. [1] A ranar 13 ga Satumba, 2008, Babel ya fito daga benci ya zira wa Liverpool nasara a wasan da suka doke Manchester United da ci 2-1, wanda shi ne ƙwallonsa ta farko a kakar wasa ta 2008-09 [2] Babel ya zira ƙwallonsa ta biyu a kakar wasa a wasan da Liverpool ta doke Newcastle United da ci 5-1 a ranar 28 ga Disamba, 2008. [3]
A ranar 20 ga Satumba, 2009, da ci 2-2 a wasan da suka yi da West Ham, Babel ya fito daga benci don Dirk Kuyt, inda ya taimaka wa Fernando Torres ya ci kwallo a bugun daga kai sai mai tsaron gida. Babel, wanda aka soki a baya saboda aikinsa da kuma halayensa, ya sami yabo kan kokarinsa a wasan West Ham. <ref>{{Cite web |last=Hunter |first=Steve |date=20 September 2009 |title=Torres: My goal debt to Babel |url=http://www.liverpoolfc.tv/news/drilldown/N165837090920-0012.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126140048/http://www.liverpoolfc.tv/news/drilldown/N165837090920-0012.htm |archive-date=26 November 2009 |access-date=23 August 2014 |publisher=Liverpool F.C.}}</ref> A ranar 27 ga Satumba, 2009, Babel ya zura kwallaye biyu a kan Hull City bayan Fernando Torres ya ci kwallo daga benci don kammala wasan da ya ƙare da ci 6-1 ga Liverpool. A ranar 4 ga Nuwamba, 2009, Babel ya zura kwallon farko a kan Lyon a gasar Zakarun Turai, bugun daga yadi 25 a wasan da aka tashi kunnen doki 1-1. Tsohon dan wasan Liverpool Alan Hansen ya yi kira ga Babel da ya buga kamar yadda ya yi da Lyon, domin har yanzu yana da ikon zama 'dan wasa mafi kyau'.
A ranar 6 ga Janairun 2010, an ruwaito cewa Liverpool ta ƙi amincewa da tayin £8. An yi wa Babel tayin miliyan daga Birmingham City don neman Babel. Daga nan sai kocin Benitez ya ladabtar da Babel, saboda ya bayyana a shafinsa na Twitter cewa an ajiye shi a wasan da za su yi da Stoke City, kuma an ci shi tarar albashin makonni biyu na £120,000. Sau da yawa ana alakanta shi da barin Anfield amma Rafael Benitez ya bayyana sha'awarsa ta barin Babel. A ranar 15 ga Maris 2010 ya zira kwallaye a raga a wasan da suka yi da Portsmouth da ci 4-1. A ranar 1 ga Afrilu 2010, an kore shi a karon farko a aikinsa na Liverpool a minti na 30 na zagayen farko na wasan kusa da na karshe na gasar Europa League da SL Benfica bayan wani rikici da Luisão . Ya zira kwallaye a wasan da Liverpool ta doke Burnley da ci 4-0 a Turf Moor, daga baya ya mayar da Burnley zuwa gasar Championship. A ranar 19 ga Agusta 2010, Babel ya zira kwallon da ta ba wa Trabzonspor nasara a wasan farko na neman gurbin shiga gasar Europa League, wannan shine wasansa na farko a kakar wasa ta 2010-11. Ya fara wasansa na farko a gasar Premier a [[Filin Wasa na anfield|Anfield]] da Aston Villa kuma ya zura kwallonsa ta farko a gasar Premier da kwallon da ta yi daidai da ta wuce tsohon mai tsaron gidan Liverpool Brad Friedel . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2019)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
n1mzn5yyz1098qns80btl6b693buwph
831880
831879
2026-05-07T14:45:05Z
Sardeeq
39275
831880
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ryan Guno Babel''' ( ; an haife shi a ranar 19 ga Disamba 1986) <ref name="LFC profile">{{Cite web |title=Liverpool F.C. Official profile |url=http://www.liverpoolfc.tv/team/first-team/player/19-ryan-babel |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100128060918/http://www.liverpoolfc.tv/team/first-team/player/19-ryan-babel |archive-date=28 January 2010 |access-date=16 January 2010 |publisher=Liverpool F.C.}}</ref> tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba .
Babel ya fara aikinsa a Ajax a shekarar 1997, inda ya yi aiki a ƙungiyar matasa har ma ya shiga manyan 'yan wasa. Ya buga wasanni uku a ƙungiyar farko kafin a mayar da shi [[Liverpool F.C.|Liverpool]] a tsakiyar shekarar 2007, inda a ƙarƙashin manajoji uku da suka yi ritaya ya kasa samun matsayinsa na yau da kullun a ƙungiyar farko. An sayar da Babel ga Hoffenheim a shekarar 1899 a watan Janairun 2011, akan kusan rabin abin da Liverpool ta biya masa. Lokacinsa a Hoffenheim ya fuskanci matsalolin ladabtarwa tare da manajoji uku a ƙungiyar. A lokacin bazara na shekarar 2012, Babel ya sayi sauran shekarar ƙarshe ta kwangilarsa, wanda hakan ya sa ya zama ɗan wasa mai zaman kansa, sannan ya sake sanya hannu kan kwantiragin shekara ɗaya da Ajax. Daga nan ya buga wa Kasımpaşa, [[Beşiktaş]] da [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]] a Turkiyya, Al Ain na Hadaddiyar Daular Larabawa, Deportivo La Coruña da kuma ɗan gajeren lokaci ya koma gasar Firimiya tare da Fulham da kuma aro ga Ajax.
Babel ya kasance cikin tawagar ƙasar Netherlands daga 2005 zuwa 2021 kuma ya wakilci ƙasarsa a dukkan matakan ƙungiyar matasa. Ya buga gasar cin kofin duniya sau biyu, 2006 da 2010, inda ya kai wasan ƙarshe na gasar.
== Farkon aikina ==
An haifi Babel a [[Amsterdam]] . Da kwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa na gida, ciki har da Ruud Gullit da Frank Rijkaard, Babel ya buga wa ƙungiyoyin matasa na kusa da shi SV Diemen, sannan Fortius. <ref>{{Cite web |title=Biography |url=http://www.babelofficial.com/en/biography.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529051821/http://www.babelofficial.com/en/biography.asp |archive-date=29 May 2010 |access-date=9 February 2009 |publisher=Babelofficial.com}}</ref> A shekarar 1997, ya halarci ranar zaɓen matasa tare da AFC Ajax . Ya samu nasarar shiga zagaye na farko na zaɓen, amma bai ci gaba da samun ci gaba ba. <ref name="biography">{{Cite web |title=Biography |url=http://www.ryanbabel.nl/ryanbabel/biografie.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120823165051/http://www.ryanbabel.nl/ryanbabel/biografie.html |archive-date=23 August 2012 |access-date=23 June 2007 |publisher=ryanbabel.nl |language=nl}}</ref> Duk da haka, a shekara mai zuwa Ajax ta karɓe shi kuma ya buga kakar wasa ta 1999-2000 ga ƙungiyar D1. <ref name="biography" /> Bayan ya kammala karatunsa a ƙungiyoyin C1, B1 da A1, Babel ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru a watan Janairun 2004. <ref name="biography" />
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Yana buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba, a ranar 1 ga Fabrairu 2004, watanni ɗaya da rabi kacal bayan cikarsa shekara 17, Babel ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a wasan da Ajax ta doke ADO Den Haag da ci 4-0 a Eredivisie . <ref name="ARCHIVES">{{Cite web |date=2 February 2007 |title=Extension for Ryan Babel |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=61694 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070313203650/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D61694 |archive-date=13 March 2007 |access-date=7 May 2007 |publisher=AFC Ajax}}</ref> Ajax ta ci gaba da lashe gasar lig ta ƙasar Holland, amma Babel bai sake buga wasa ba a wannan kakar. Watanni tara bayan haka, a ranar 20 ga Nuwamba 2004, Babel ya zura ƙwallonsa ta farko a babban wasa a kan De Graafschap a wasan da suka yi nasara da ci 5-0. <ref name="fifa">{{Cite web |date=16 January 2006 |title=Babel rewarding Van Basten's faith |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=26825.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222165032/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=26825.html |archive-date=22 February 2014 |access-date=11 July 2007 |publisher=FIFA}}</ref>
A watan Yulin 2005, Babel ya sanya hannu kan sabuwar kwangila da Ajax. Ya fara sabuwar kakar wasa ta hanyar zura kwallon da ta yi nasara a wasan da Ajax ta sha kashi a hannun [[PSV Eindhoven]] da ci 2-1 a wasan da suka fafata da Johan Cruyff Shield . Babel ya zura kwallo a zagaye na biyu na [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai]] a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin zakarun Turai da Brøndby yayin da Ajax ta kai matakin rukuni. Duk da haka, kakar 2005–06 ta kasance kakar wasa mafi wahala ga Babel gaba daya domin ya zura kwallaye biyu kacal a gasar. Duk da haka, ya ci gaba da bugawa kungiyar kwallon kafa ta kasa, kuma ya zura kwallo ta biyu a wasan da suka yi da Italiya a watan Nuwamba. A karshen kakar wasa, Babel ya shigo wasa a matsayin wanda aka maye gurbinsa a zagaye na biyu a wasan da Ajax ta doke PSV da ci 2-1 a wasan karshe na gasar cin kofin KNVB . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[]</sup>
Babel ya fara kakar wasa ta 2006–07 da wani kyautar Johan Cruyff Shield, yayin da Ajax ta doke PSV da ci 3-1. An danganta Babel da [[Arsenal F.C.|Arsenal]] da [[Newcastle United FC|Newcastle United]] a lokacin kasuwar musayar 'yan wasa ta Janairu ta kakar wasa ta 2006–07 amma babu wani motsi da ya faru. A tsakiyar hasashen musayar 'yan wasa, Babel ya amince da sabuwar yarjejeniyar shekaru uku da Ajax a ranar 2 ga Fabrairu 2007. <ref name="ARCHIVES">{{Cite web |date=2 February 2007 |title=Extension for Ryan Babel |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=61694 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070313203650/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D61694 |archive-date=13 March 2007 |access-date=7 May 2007 |publisher=AFC Ajax}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20070313203650/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D61694 "Extension for Ryan Babel"]. AFC Ajax. 2 February 2007. Archived from [http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=61694 the original] on 13 March 2007<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 May</span> 2007</span>.</cite></ref> A watan Mayu, Babel ya sami wata lambar yabo ta lashe Kofin Holland yayin da Ajax ta yi nasarar kare kambun. Wasan da suka yi da AZ ya tafi bugun fenariti, amma an maye gurbin Babel bayan mintuna 120. <ref>{{Cite web |date=6 May 2007 |title=Ajax win cup in thriller |url=http://www.knvb.nl/clubs/knvbbeker/archief/knvb_beker_nieuw/ajax_wint_beker_na_thriller |archive-url=https://web.archive.org/web/20100204033937/http://www.knvb.nl/clubs/knvbbeker/archief/knvb_beker_nieuw/ajax_wint_beker_na_thriller |archive-date=4 February 2010 |access-date=11 July 2007 |publisher=Royal Dutch Football Association |language=nl}}</ref>
=== Liverpool ===
A ranar 10 ga Yuli 2007, an ruwaito cewa [[Liverpool F.C.|Liverpool]] ta samu £ 14. tayin miliyan ga ƙungiyar Amsterdam. A ranar 12 ga Yuli an ruwaito cewa Liverpool da Ajax sun amince kan kuɗin da ya kai £11.5 miliyan, kuma daga baya Liverpool ta tabbatar da cewa Babel zai sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar a ranar 13 ga Yuli. <ref>{{Cite web |last=Eaton |first=Paul |date=23 August 2014 |title=Babel set to sign on Friday |url=http://www.liverpoolfc.com/news/latest-news/babel-to-sign-for-reds-today |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140826160941/http://www.liverpoolfc.com/news/latest-news/babel-to-sign-for-reds-today |archive-date=26 August 2014 |publisher=Liverpool F.C.}}</ref> An bayyana shi a ranar 13 ga Yuli tare da Yossi Benayoun . An ba wa Babel riga mai lamba 19. Ya fara buga wasa a ranar 17 ga Yuli da Werder Bremen a wasan sada zumunci. Ana sa ran zai buga zagaye na farko na gasar Barclays Asia Trophy ta 2007 amma ya samu jinkiri wajen bayar da izinin shiga gasar kasa da kasa. An warware wannan a lokacin wasan karshe da Portsmouth. <ref>{{Cite web |date=24 July 2007 |title=Reds reach Asia Trophy final |url=http://www1.skysports.com/football/news/11669/2621711/reds-reach-asia-trophy-final |access-date=23 August 2014 |publisher=Sky Sports}}</ref>
Ya fara buga [[Premier League|gasar Premier]] a wasan share fage na gasar Premier ta 2007-08 da [[Aston Villa FC|Aston Villa]] a waje bayan ya sauka daga benci. Mako guda bayan haka ya fara buga wasa [[Filin Wasa na anfield|a Anfield]], inda ya fito daga benci a wasan da suka yi da [[Chelsea F.C.|Chelsea]] . A ranar 1 ga Satumba, Babel ya zura kwallonsa ta farko a Liverpool a wasan da suka yi da Derby County . Babel ya zura kwallonsa ta farko a gasar Champions League a Liverpool a ranar 6 ga Nuwamba a wasan da suka yi da [[Beşiktaş|Beşiktaş JK]] bayan ya shigo a matsayin wanda ya maye gurbinsa. Ya zura kwallaye biyu a wasan kuma kusan ya kammala kwallaye uku, tare da kwallon da Harry Kewell ya ci, amma an hana shi da bugun daga kai sai mai tsaron gida. Babel ya zura kwallo ta hudu kuma ta karshe a wasan da Liverpool ta buga da Olympique de Marseille a matakin rukuni na gasar UEFA Champions League na 2007-08, wanda suke bukatar su ci. Ya fito daga benci a zagaye na biyu na wasan kusa da na karshe da Arsenal a gasar [[UEFA Champions League|Champions League]] kuma ya lashe bugun daga kai sai mai tsaron gida sannan ya ci kwallo daya, inda Liverpool ta lashe wasan da ci 4-2 (5-3 a jimilla). Ya kuma zo ne a matsayin wanda zai maye gurbinsa da Chelsea a wasan kusa da na karshe, kuma duk da cewa ya zura kwallo a raga, Liverpool ta sha kashi da ci 3-2 a karin lokaci.
[[Fayil:Ryan_Babel_2010.jpg|left|thumb|Babel tare da [[Liverpool F.C.|Liverpool]] a shekara ta 2010]]
Tsohon ɗan wasan Liverpool da Celtic, Kenny Dalglish, ya ce Babel yana da ikon tsoratar da masu tsaron baya a gasar Premier saboda saurinsa da dabararsa da ƙwallo. [1] A ranar 13 ga Satumba, 2008, Babel ya fito daga benci ya zira wa Liverpool nasara a wasan da suka doke Manchester United da ci 2-1, wanda shi ne ƙwallonsa ta farko a kakar wasa ta 2008-09 [2] Babel ya zira ƙwallonsa ta biyu a kakar wasa a wasan da Liverpool ta doke Newcastle United da ci 5-1 a ranar 28 ga Disamba, 2008. [3]
A ranar 20 ga Satumba, 2009, da ci 2-2 a wasan da suka yi da West Ham, Babel ya fito daga benci don Dirk Kuyt, inda ya taimaka wa Fernando Torres ya ci kwallo a bugun daga kai sai mai tsaron gida. Babel, wanda aka soki a baya saboda aikinsa da kuma halayensa, ya sami yabo kan kokarinsa a wasan West Ham. <ref>{{Cite web |last=Hunter |first=Steve |date=20 September 2009 |title=Torres: My goal debt to Babel |url=http://www.liverpoolfc.tv/news/drilldown/N165837090920-0012.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20091126140048/http://www.liverpoolfc.tv/news/drilldown/N165837090920-0012.htm |archive-date=26 November 2009 |access-date=23 August 2014 |publisher=Liverpool F.C.}}</ref> A ranar 27 ga Satumba, 2009, Babel ya zura kwallaye biyu a kan Hull City bayan Fernando Torres ya ci kwallo daga benci don kammala wasan da ya ƙare da ci 6-1 ga Liverpool. A ranar 4 ga Nuwamba, 2009, Babel ya zura kwallon farko a kan Lyon a gasar Zakarun Turai, bugun daga yadi 25 a wasan da aka tashi kunnen doki 1-1. Tsohon dan wasan Liverpool Alan Hansen ya yi kira ga Babel da ya buga kamar yadda ya yi da Lyon, domin har yanzu yana da ikon zama 'dan wasa mafi kyau'.
A ranar 6 ga Janairun 2010, an ruwaito cewa Liverpool ta ƙi amincewa da tayin £8. An yi wa Babel tayin miliyan daga Birmingham City don neman Babel. Daga nan sai kocin Benitez ya ladabtar da Babel, saboda ya bayyana a shafinsa na Twitter cewa an ajiye shi a wasan da za su yi da Stoke City, kuma an ci shi tarar albashin makonni biyu na £120,000. Sau da yawa ana alakanta shi da barin Anfield amma Rafael Benitez ya bayyana sha'awarsa ta barin Babel. A ranar 15 ga Maris 2010 ya zira kwallaye a raga a wasan da suka yi da Portsmouth da ci 4-1. A ranar 1 ga Afrilu 2010, an kore shi a karon farko a aikinsa na Liverpool a minti na 30 na zagayen farko na wasan kusa da na karshe na gasar Europa League da SL Benfica bayan wani rikici da Luisão . Ya zira kwallaye a wasan da Liverpool ta doke Burnley da ci 4-0 a Turf Moor, daga baya ya mayar da Burnley zuwa gasar Championship. A ranar 19 ga Agusta 2010, Babel ya zira kwallon da ta ba wa Trabzonspor nasara a wasan farko na neman gurbin shiga gasar Europa League, wannan shine wasansa na farko a kakar wasa ta 2010-11. Ya fara wasansa na farko a gasar Premier a [[Filin Wasa na anfield|Anfield]] da Aston Villa kuma ya zura kwallonsa ta farko a gasar Premier da kwallon da ta yi daidai da ta wuce tsohon mai tsaron gidan Liverpool Brad Friedel . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2019)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
igy4ojjdyhzpdioxoxgzchmpft1m5dv
Youri Baas
0
149764
831881
2026-05-07T14:46:52Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1348393608|Youri Baas]]"
831881
wikitext
text/x-wiki
'''Youri Baas''' (an haife shi a ranar 17 ga Maris 2003) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] a ƙungiyar Eredivisie ta Ajax . <ref name="soccerway">{{Soccerway|638355}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikinsa da kuma Jong Ajax ===
An haife shi a Oostvoorne, Baas ya fara wasan ƙwallon ƙafa da ƙungiyar OVV ta gida kafin ya koma sashen matasa na Excelsior a shekarar 2012. Ya shiga makarantar matasa ta Ajax a shekarar 2017. [1] Baas ya fara buga wasa a hukumance tare da Jong Ajax a wasan da suka tashi 2-2 da De Graafschap a ranar 11 ga Disamba 2020, inda ya maye gurbinsa a minti na 86 ga Naci Ünüvar . [2] A ranar 26 ga Maris 2021, ya sanya hannu kan tsawaita kwantiraginsa wanda zai sa ya ci gaba da zama a Amsterdam har zuwa 2024. [3]
=== Ajax ===
Baas ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a Ajax a ranar 28 ga Agusta 2022, inda ya buga wasa a wasan Eredivisie da FC Utrecht, wanda Ajax ta ci 2-0. <ref name="AjaxDebutExt">{{Cite web |date=20 December 2024 |title=Youri Baas extends contract |url=https://english.ajax.nl/articles/youri-baas-extends-contract |access-date=2025-03-31 |website=[[AFC Ajax|Ajax]]}}</ref> A kakar wasa ta 2022-23, ya buga wasanni 10 ga manyan ƙungiyar a gasar Eredivisie, gasar KNVB, da kuma [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] . <ref name="soccerway">{{Soccerway|638355}}</ref>
==== Lamuni ga Hukumar Zaɓe ta Ƙasa (NEC) ====
A kakar wasa ta 2023-24, Baas ya koma NEC a matsayin aro. <ref>{{Cite web |title=N.E.C. huurt Youri Baas voor komend seizoen |url=https://www.nec-nijmegen.nl/service-contact/vraag/n.e.c.-huurt-youri-baas-voor-komend-seizoen.htm |access-date=5 July 2023 |publisher=NEC Nijmegen |language=nl}}</ref> Lamunin ya yi nasara domin yana bugawa a kai a kai, inda ya buga wasanni 27 a gasar kuma ya zura kwallaye 3 daga matsayinsa na mai tsaron baya. <ref name="soccerway">{{Soccerway|638355}}</ref> Ya kuma taimaka wa NEC ta kai wasan karshe na Kofin KNVB, inda suka kare a matsayi na biyu a gasar Feyenoord . <ref>{{Cite web |date=21 April 2024 |title=Feyenoord 1-0 NEC (Apr 21, 2024) Final Score - ESPN |url=https://www.espn.co.uk/football/match/_/gameId/699777/feyenoord-nec-nijmegen |access-date=2025-03-31 |website=ESPN}}</ref>
==== Komawa Ajax ====
Baas ya koma Ajax a kakar wasa ta 2024-25 kuma ya kafa kansa a matsayin wanda zai fara wasa akai-akai, musamman yana wasa a gefen hagu na [[Mai buga baya|tsaron tsakiya]] . A lokacin wasan rukuni na UEFA Europa League da Slavia Prague a ranar 3 ga Oktoba 2024, Baas ya sami katin rawaya na biyu jim kaɗan bayan masu masaukin baki sun daidaita, wanda hakan ya sa aka kore shi yayin da Ajax ta ci gaba da yin kunnen doki 1-1. A ranar 20 ga Disamba 2024, Ajax ta sanar da cewa Baas ya sanya hannu kan sabuwar yarjejeniya, wadda ta sanya shi cikin ƙungiyar har zuwa 30 ga Yuni 2028. <ref name="AjaxDebutExt">{{Cite web |date=20 December 2024 |title=Youri Baas extends contract |url=https://english.ajax.nl/articles/youri-baas-extends-contract |access-date=2025-03-31 |website=[[AFC Ajax|Ajax]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://english.ajax.nl/articles/youri-baas-extends-contract "Youri Baas extends contract"]. ''[[AFC Ajax|Ajax]]''. 20 December 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 March</span> 2025</span>.</cite></ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Baas ya samu damar buga wasanni da dama a ƙungiyar matasa ta ƙasar Netherlands, musamman wasanni bakwai da ya buga wa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 17. <ref name="OnsOranje">{{Cite web |title=OnsOranje - Youri Baas - O17 |url=https://www.onsoranje.nl/teams/184965/speler/24947 |access-date=6 April 2021 |website=OnsOranje}}</ref> <ref name="contract21">{{Cite web |date=26 March 2021 |title=Ajax legt drie talenten uit de jeugd voor lange tijd vast |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/382174/ajax-legt-drie-talenten-uit-de-jeugd-voor-lange-tijd-vast/ |website=FCUpdate.nl |language=nl}}</ref>
A watan Maris na 2025, an kira shi cikin manyan 'yan wasan Netherlands don wasannin kwata-kwata na gasar UEFA Nations League na 2024–25 da Spain a ranakun 20 da 23 ga Maris 2025.
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 22 March 2026}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | KNVB Beker
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="4" | Jong Ajax
| 2020–21
| Eerste Division
| 17
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 17
| 0
|-
| 2021–22
| Eerste Division
| 23
| 1
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 23
| 1
|-
| 2022–23
| Eerste Division
| 10
| 1
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 10
| 1
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 50
! 2
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 50
! 2
|-
| rowspan="4" | Ajax
| 2022–23
| Eredivisie
| 6
| 0
| 1
| 0
| 3 {{Efn|Appearances in [[UEFA Champions League]]}}
| 0
| 0
| 0
| 10
| 0
|-
| 2024–25
| Eredivisie
| 23
| 1
| 1
| 0
| 15 {{Efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}
| 0
| colspan="2" | —
| 39
| 1
|-
| 2025–26
| Eredivisie
| 25
| 4
| 1
| 0
| 8 [ a ]
| 0
| colspan="2" | —
| 34
| 4
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 54
! 5
! 3
! 0
! 26
! 0
! 0
! 0
! 83
! 5
|-
| NEC Nijmegen (rance)
| 2023–24
| Eredivisie
| 25
| 3
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 26
| 3
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 129
! 10
! 4
! 0
! 26
! 0
! 0
! 0
! 159
! 10
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2003]]
ahuyaynb3xnl97jfevjgz42x534vz7k
831882
831881
2026-05-07T14:47:49Z
Sardeeq
39275
831882
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Youri Baas''' (an haife shi a ranar 17 ga Maris 2003) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] a ƙungiyar Eredivisie ta Ajax . <ref name="soccerway">{{Soccerway|638355}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikinsa da kuma Jong Ajax ===
An haife shi a Oostvoorne, Baas ya fara wasan ƙwallon ƙafa da ƙungiyar OVV ta gida kafin ya koma sashen matasa na Excelsior a shekarar 2012. Ya shiga makarantar matasa ta Ajax a shekarar 2017. [1] Baas ya fara buga wasa a hukumance tare da Jong Ajax a wasan da suka tashi 2-2 da De Graafschap a ranar 11 ga Disamba 2020, inda ya maye gurbinsa a minti na 86 ga Naci Ünüvar . [2] A ranar 26 ga Maris 2021, ya sanya hannu kan tsawaita kwantiraginsa wanda zai sa ya ci gaba da zama a Amsterdam har zuwa 2024. [3]
=== Ajax ===
Baas ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a Ajax a ranar 28 ga Agusta 2022, inda ya buga wasa a wasan Eredivisie da FC Utrecht, wanda Ajax ta ci 2-0. <ref name="AjaxDebutExt">{{Cite web |date=20 December 2024 |title=Youri Baas extends contract |url=https://english.ajax.nl/articles/youri-baas-extends-contract |access-date=2025-03-31 |website=[[AFC Ajax|Ajax]]}}</ref> A kakar wasa ta 2022-23, ya buga wasanni 10 ga manyan ƙungiyar a gasar Eredivisie, gasar KNVB, da kuma [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] . <ref name="soccerway">{{Soccerway|638355}}</ref>
==== Lamuni ga Hukumar Zaɓe ta Ƙasa (NEC) ====
A kakar wasa ta 2023-24, Baas ya koma NEC a matsayin aro. <ref>{{Cite web |title=N.E.C. huurt Youri Baas voor komend seizoen |url=https://www.nec-nijmegen.nl/service-contact/vraag/n.e.c.-huurt-youri-baas-voor-komend-seizoen.htm |access-date=5 July 2023 |publisher=NEC Nijmegen |language=nl}}</ref> Lamunin ya yi nasara domin yana bugawa a kai a kai, inda ya buga wasanni 27 a gasar kuma ya zura kwallaye 3 daga matsayinsa na mai tsaron baya. <ref name="soccerway">{{Soccerway|638355}}</ref> Ya kuma taimaka wa NEC ta kai wasan karshe na Kofin KNVB, inda suka kare a matsayi na biyu a gasar Feyenoord . <ref>{{Cite web |date=21 April 2024 |title=Feyenoord 1-0 NEC (Apr 21, 2024) Final Score - ESPN |url=https://www.espn.co.uk/football/match/_/gameId/699777/feyenoord-nec-nijmegen |access-date=2025-03-31 |website=ESPN}}</ref>
==== Komawa Ajax ====
Baas ya koma Ajax a kakar wasa ta 2024-25 kuma ya kafa kansa a matsayin wanda zai fara wasa akai-akai, musamman yana wasa a gefen hagu na [[Mai buga baya|tsaron tsakiya]] . A lokacin wasan rukuni na UEFA Europa League da Slavia Prague a ranar 3 ga Oktoba 2024, Baas ya sami katin rawaya na biyu jim kaɗan bayan masu masaukin baki sun daidaita, wanda hakan ya sa aka kore shi yayin da Ajax ta ci gaba da yin kunnen doki 1-1. A ranar 20 ga Disamba 2024, Ajax ta sanar da cewa Baas ya sanya hannu kan sabuwar yarjejeniya, wadda ta sanya shi cikin ƙungiyar har zuwa 30 ga Yuni 2028. <ref name="AjaxDebutExt">{{Cite web |date=20 December 2024 |title=Youri Baas extends contract |url=https://english.ajax.nl/articles/youri-baas-extends-contract |access-date=2025-03-31 |website=[[AFC Ajax|Ajax]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://english.ajax.nl/articles/youri-baas-extends-contract "Youri Baas extends contract"]. ''[[AFC Ajax|Ajax]]''. 20 December 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 March</span> 2025</span>.</cite></ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Baas ya samu damar buga wasanni da dama a ƙungiyar matasa ta ƙasar Netherlands, musamman wasanni bakwai da ya buga wa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 17. <ref name="OnsOranje">{{Cite web |title=OnsOranje - Youri Baas - O17 |url=https://www.onsoranje.nl/teams/184965/speler/24947 |access-date=6 April 2021 |website=OnsOranje}}</ref> <ref name="contract21">{{Cite web |date=26 March 2021 |title=Ajax legt drie talenten uit de jeugd voor lange tijd vast |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/382174/ajax-legt-drie-talenten-uit-de-jeugd-voor-lange-tijd-vast/ |website=FCUpdate.nl |language=nl}}</ref>
A watan Maris na 2025, an kira shi cikin manyan 'yan wasan Netherlands don wasannin kwata-kwata na gasar UEFA Nations League na 2024–25 da Spain a ranakun 20 da 23 ga Maris 2025.
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 22 March 2026}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | KNVB Beker
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="4" | Jong Ajax
| 2020–21
| Eerste Division
| 17
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 17
| 0
|-
| 2021–22
| Eerste Division
| 23
| 1
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 23
| 1
|-
| 2022–23
| Eerste Division
| 10
| 1
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 10
| 1
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 50
! 2
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 50
! 2
|-
| rowspan="4" | Ajax
| 2022–23
| Eredivisie
| 6
| 0
| 1
| 0
| 3 {{Efn|Appearances in [[UEFA Champions League]]}}
| 0
| 0
| 0
| 10
| 0
|-
| 2024–25
| Eredivisie
| 23
| 1
| 1
| 0
| 15 {{Efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}
| 0
| colspan="2" | —
| 39
| 1
|-
| 2025–26
| Eredivisie
| 25
| 4
| 1
| 0
| 8 [ a ]
| 0
| colspan="2" | —
| 34
| 4
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 54
! 5
! 3
! 0
! 26
! 0
! 0
! 0
! 83
! 5
|-
| NEC Nijmegen (rance)
| 2023–24
| Eredivisie
| 25
| 3
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 26
| 3
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 129
! 10
! 4
! 0
! 26
! 0
! 0
! 0
! 159
! 10
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2003]]
ok495e1ghnghyow3zl1sor13o1w2wm6
Markus Bay
0
149765
831890
2026-05-07T16:33:06Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1315743583|Markus Bay]]"
831890
wikitext
text/x-wiki
'''Markus Strøm Bay''' (an haife shi a ranar 17 ga Fabrairu, 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Denmark wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] a ƙungiyar Fremad Amager ta rukuni na biyu ta ƙasar Denmark . <ref name="soccerway">{{Cite web |title=Denmark - M. Bay - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/markus-bay/316061/ |access-date=16 June 2023 |publisher=soccerway.com}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko ===
Bay ɗan wasan matasa ne daga Brøndby IF, amma a shekarar 2013 ya koma ƙungiyar matasa ta Ajax . Ya sanya hannu kan kwangilar shekaru 3 da ƙungiyar. Bay ya fara aiki a ƙungiyar B1, daga baya ya shiga ƙungiyar A1 tare da Donny van de Beek da Abdelhak Nouri . Bayan hutun hunturu na wannan kakar, ya ji rauni a kugunsa. Tun daga lokacin, ya kusa yin wasa na tsawon shekaru 1.5 saboda wannan raunin, kuma bai shirya ba sai a shekarar 2016. Bay ya bayyana cewa lokaci ne mai matuƙar muni a gare shi kuma yana gab da yin ritaya saboda wannan raunin.
=== Jong Ajax ===
An ɗaga ɗan wasan tsakiya zuwa Jong Ajax a lokacin bazara na 2016.
Ya fara buga wasa da Jong Ajax a ranar 19 ga Agusta 2016 a wasan Eerste Divisie da FC Den Bosch . Ya maye gurbin Vince Gino Dekker a minti na 82, a wasan da suka ci gida 5-2. <ref name="soccerway2">{{Cite web |title=Jong Ajax vs. FC Den Bosch - 19 August 2016 - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/matches/2016/08/19/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/fc-den-bosch/2240584/ |access-date=2016-08-27 |publisher=soccerway.com}}</ref>
Duk da haka, Bay ta buga wasanni 15 a wa Jong Ajax a kakar wasa ta 2016/17.
=== Viborg ===
A ranar 8 ga Agusta 2017, Bay ta sanya hannu da ƙungiyar Viborg FF ta Denmark Superliga . [1] Makonni kaɗan bayan shiga ƙungiyar, an kori manajan da ya ɗauke shi, Johnny Mølby . Wannan ya sa Viborg FF ta canza salon wasanta zuwa salon da bai yi daidai da na ɗan wasan tsakiya mai hazaka ba.
=== Fremad Amager ===
A ranar 25 ga Yuli, 2018, Bay ta sanya hannu da kungiyar Fremad Amager ta Denmark ta 1. <ref>{{Cite web |title=Markus Bay fortsætter i Fremad Amager |url=https://www.bold.dk/fodbold/nyheder/markus-bay-fortsaetter-i-fremad-amager/ |access-date=2018-09-20 |website=bold.dk}}</ref> Markus Bay ya shaida wa manema labarai cewa yana fatan fara wasa a Fremad Amager karkashin jagorancin Jan Michaelsen . <ref>{{Cite web |title=Markus Bay vil starte på en frisk i Fremad A. |url=https://www.bold.dk/fodbold/nyheder/markus-bay-vil-starte-paa-en-frisk-i-fremad-a/ |access-date=2018-09-20 |website=bold.dk}}</ref> A ranar 22 ga Agusta, 2018, Bay ta zura kwallon farko a gasar ga Fremad Amager a wasan da suka yi da FC Roskilde . <ref>{{Cite web |title=Fremad Amager - FC Roskilde, NordicBet Liga 2018/2019 22/8-2018 |url=https://www.bold.dk/fodbold/kamp/fremad-amager-vs-fc-roskilde/23200097/ |access-date=2018-09-20 |website=bold.dk}}</ref>
=== Hillerød ===
Bayan shekaru biyar a Fremad Amager, an tabbatar da cewa Bay ta koma ƙungiyar da ta samu ci gaba a gasar rukuni na 1 ta Denmark Hillerød a kan yarjejeniyar shekaru biyu.
Bay ya bar ƙungiyar a watan Yunin 2025, yayin da kwangilarsa ta ƙare.
=== Komawa zuwa Fremad Amager ===
A ranar 31 ga Yuli 2025 aka tabbatar da cewa Bay ta koma tsohuwar ƙungiyarsa, Fremad Amager .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
40sruru43c7n2qg14p7if3hr7byg787
831891
831890
2026-05-07T16:33:28Z
Sardeeq
39275
831891
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Markus Strøm Bay''' (an haife shi a ranar 17 ga Fabrairu, 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Denmark wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] a ƙungiyar Fremad Amager ta rukuni na biyu ta ƙasar Denmark . <ref name="soccerway">{{Cite web |title=Denmark - M. Bay - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/markus-bay/316061/ |access-date=16 June 2023 |publisher=soccerway.com}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko ===
Bay ɗan wasan matasa ne daga Brøndby IF, amma a shekarar 2013 ya koma ƙungiyar matasa ta Ajax . Ya sanya hannu kan kwangilar shekaru 3 da ƙungiyar. Bay ya fara aiki a ƙungiyar B1, daga baya ya shiga ƙungiyar A1 tare da Donny van de Beek da Abdelhak Nouri . Bayan hutun hunturu na wannan kakar, ya ji rauni a kugunsa. Tun daga lokacin, ya kusa yin wasa na tsawon shekaru 1.5 saboda wannan raunin, kuma bai shirya ba sai a shekarar 2016. Bay ya bayyana cewa lokaci ne mai matuƙar muni a gare shi kuma yana gab da yin ritaya saboda wannan raunin.
=== Jong Ajax ===
An ɗaga ɗan wasan tsakiya zuwa Jong Ajax a lokacin bazara na 2016.
Ya fara buga wasa da Jong Ajax a ranar 19 ga Agusta 2016 a wasan Eerste Divisie da FC Den Bosch . Ya maye gurbin Vince Gino Dekker a minti na 82, a wasan da suka ci gida 5-2. <ref name="soccerway2">{{Cite web |title=Jong Ajax vs. FC Den Bosch - 19 August 2016 - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/matches/2016/08/19/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/fc-den-bosch/2240584/ |access-date=2016-08-27 |publisher=soccerway.com}}</ref>
Duk da haka, Bay ta buga wasanni 15 a wa Jong Ajax a kakar wasa ta 2016/17.
=== Viborg ===
A ranar 8 ga Agusta 2017, Bay ta sanya hannu da ƙungiyar Viborg FF ta Denmark Superliga . [1] Makonni kaɗan bayan shiga ƙungiyar, an kori manajan da ya ɗauke shi, Johnny Mølby . Wannan ya sa Viborg FF ta canza salon wasanta zuwa salon da bai yi daidai da na ɗan wasan tsakiya mai hazaka ba.
=== Fremad Amager ===
A ranar 25 ga Yuli, 2018, Bay ta sanya hannu da kungiyar Fremad Amager ta Denmark ta 1. <ref>{{Cite web |title=Markus Bay fortsætter i Fremad Amager |url=https://www.bold.dk/fodbold/nyheder/markus-bay-fortsaetter-i-fremad-amager/ |access-date=2018-09-20 |website=bold.dk}}</ref> Markus Bay ya shaida wa manema labarai cewa yana fatan fara wasa a Fremad Amager karkashin jagorancin Jan Michaelsen . <ref>{{Cite web |title=Markus Bay vil starte på en frisk i Fremad A. |url=https://www.bold.dk/fodbold/nyheder/markus-bay-vil-starte-paa-en-frisk-i-fremad-a/ |access-date=2018-09-20 |website=bold.dk}}</ref> A ranar 22 ga Agusta, 2018, Bay ta zura kwallon farko a gasar ga Fremad Amager a wasan da suka yi da FC Roskilde . <ref>{{Cite web |title=Fremad Amager - FC Roskilde, NordicBet Liga 2018/2019 22/8-2018 |url=https://www.bold.dk/fodbold/kamp/fremad-amager-vs-fc-roskilde/23200097/ |access-date=2018-09-20 |website=bold.dk}}</ref>
=== Hillerød ===
Bayan shekaru biyar a Fremad Amager, an tabbatar da cewa Bay ta koma ƙungiyar da ta samu ci gaba a gasar rukuni na 1 ta Denmark Hillerød a kan yarjejeniyar shekaru biyu.
Bay ya bar ƙungiyar a watan Yunin 2025, yayin da kwangilarsa ta ƙare.
=== Komawa zuwa Fremad Amager ===
A ranar 31 ga Yuli 2025 aka tabbatar da cewa Bay ta koma tsohuwar ƙungiyarsa, Fremad Amager .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
2neq37kt35dhz0efxn22qikwjw7fnm8
Calvin Bassey
0
149766
831892
2026-05-07T16:35:22Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352755214|Calvin Bassey]]"
831892
wikitext
text/x-wiki
'''Calvin Chinedu Bassey''' {{NoteTag|{{Audio|Calvin Bassey.ogg|Listen}}}} '''MON''' ( né Ughelumba, an haife shi a ranar 31 ga Disamba 1999) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ke buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|baya na hagu]] ko kuma [[Mai buga baya|ɗan baya na tsakiya]] a ƙungiyar Premier League Fulham da kuma [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya]] .
An haife shi a Italiya ga iyayensa daga Najeriya, Bassey ya fito ne daga ƙungiyar matasa ta [[Leicester City F.C.|Leicester City]] amma bai buga wasa a ƙungiyar ba kafin ya koma [[Rangers F.C.|Rangers]] a watan Yulin 2020. Ya buga wasanni 65 a cikin shekaru biyu a Rangers kuma ya lashe gasar Premier ta Scotland da kuma gasar cin kofin Scotland . A watan Yulin 2022, ya sanya hannu a kulob din Ajax na Holland, inda Rangers suka sami mafi girman kuɗin canja wuri a tarihinsu. A watan Yulin da ya biyo baya, ya sanya hannu a kulob din Fulham na Ingila.
== Aikin kulob ==
=== Leicester City ===
Bassey ya koma [[Leicester City F.C.|Leicester City]] yana da shekaru 15 bayan ya yi nasara a gwaji <ref>{{Cite web |date=30 January 2020 |title=Exclusive: West Ham submit bid for Leicester City rising star |url=https://www.footballinsider247.com/exclusive-west-ham-submit-bid-for-leicester-city-rising-star |access-date=6 June 2020 |publisher=Football Insider}}</ref> kuma ya ci gaba a cikin matasan ƙungiyar, tare da yin wasa akai-akai a ƙungiyoyin ' yan ƙasa da shekara 18 da kuma 'yan ƙasa da shekara 23 na ƙungiyar.
=== Masu tsaron ’yan sanda ===
A ranar 6 ga Yuni 2020, Bassey ya sanya hannu kan kwantiragi na farko da [[Rangers F.C.|Rangers]], <ref>{{Cite web |date=6 June 2020 |title=Youngster Calvin Bassey Agrees Pre-Contract With Rangers |url=https://www.lcfc.com/news/1678321/youngster-calvin-bassey-agrees-precontract-with-rangers/press-release |access-date=6 June 2020 |publisher=Leicester City FC}}</ref> a hukumance ya shiga kulob din tare da bude kasuwar musayar 'yan wasa ta bazara a watan Yuli. A ranar 9 ga Agusta 2020, ya fara buga wasa a matsayinsa na ƙwararren ɗan wasa ga Rangers a wasan Scotland Premiership da St Mirren a matsayin wanda ya maye gurbinsa a wasan da suka ci 3-0. Daga baya a wannan shekarar, a ranar 29 ga Nuwamba, ya zura kwallo ta farko kuma tilo da ya ci wa kulob din a wasan da suka ci 4-0 a waje da Falkirk a gasar cin kofin League ta Scotland . <ref>{{Cite web |last=Elgott |first=Jordan |date=29 November 2020 |title=Falkirk 0–4 Rangers: Steven Gerrard's side into Scottish League Cup last eight |url=https://www.bbc.com/sport/football/55031996 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Bassey ya kasance babban jigo a ƙungiyar Rangers a lokacin da suka fafata a gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA ta 2022, wanda suka sha kashi a bugun fenariti a hannun Eintracht Frankfurt . <ref>{{Cite web |last=Duncan |first=Thomas |date=15 July 2022 |title=Calvin Bassey: Rangers defender's journey from fringe player to Europa League 'colossus' |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/61501029 |access-date=17 July 2022 |website=BBC Sport}}</ref>
=== Ajax ===
[[Fayil:GAE_-_Ajax_-_52788531068_(Calvin_Bassey).jpg|right|thumb|Bassey tare da Ajax a shekarar 2023]]
A watan Yulin 2022, Rangers ta tabbatar da cewa an sayar da Bassey ga Ajax kan kudin da ya kai kusan £20. miliyan. [1] [2] [3] A wasansa na farko a kungiyar a gasar cin kofin Super Cup ta kasar Holland ta 2022, Johan Cruyff Shield (Dutch Super Cup) a ranar 31 ga Yuli 2022, ya samu jan kati kai tsaye mintuna 15 bayan ya shiga wasa a matsayin wanda zai maye gurbinsa. [4] A ranar 7 ga Satumba, ya fara buga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA, inda ya taimaka aka ci kwallo a wasan da suka doke tsohuwar kungiyarsa Rangers da ci 4-0. [5] Wata guda bayan haka, a ranar 8 ga Oktoba, ya zura kwallonsa ta farko a Ajax a wasan da suka tashi 4-2 a waje da Volendam . [6]
=== Fulham ===
[[Fayil:Fulham_vs_Manchester_City,_11_May_2024_(9).jpg|right|thumb|Bassey tare da Fulham a shekarar 2024]]
A ranar 28 ga Yuli 2023, Bassey ya koma ƙungiyar [[Premier League]] Fulham kan yarjejeniyar shekaru huɗu. <ref>{{Cite web |date=28 July 2023 |title=Fulham sign Bassey |url=https://www.fulhamfc.com/news/2023/july/28/fulham-sign-bassey/ |access-date=28 July 2023 |publisher=Fulham Football Club}}</ref> Fulham ta biya Ajax kuɗin canja wuri na €21 miliyan. A ranar 24 ga Fabrairu 2024, Bassey ya zura kwallonsa ta farko ga Fulham a wasan da suka yi nasara a kan [[Manchester United F.C.|Manchester United]] da ci 2-1 a waje, nasararsu ta farko a Old Trafford tun 2003. <ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Jamie |date=24 February 2024 |title=Alex Iwobi’s late reply stuns Manchester United as Fulham conquer Old Trafford |url=https://www.theguardian.com/football/2024/feb/24/manchester-united-fulham-premier-league-match-report |publisher=The Guardian}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haife shi a Italiya, <ref name="nationality">{{Cite web |date=6 June 2020 |title=Rangers agree four-year deal with Leicester youngster Calvin Bassey |url=https://www.skysports.com/football/news/11788/12001929/rangers-agree-four-year-deal-with-leicester-youngster-calvin-bassey |access-date=6 June 2020 |publisher=Sky Sports}}</ref> Bassey ya cancanci bugawa Italiya, [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] ko Ingila wasa a matakin ƙasa da ƙasa. <ref name="nationality" />
A shekarar 2021, Bassey ya sadaukar da makomarsa ta kasa da kasa ga Najeriya lokacin da ya amince da gayyatar shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022. <ref>{{Cite web |title=Who is Calvin Bassey? Everything you need to know about the new Nigeria invitee |url=https://www.goal.com/en/news/who-is-calvin-bassey-everything-you-need-to-know-about-the/vh82j7ej0tt215u1vhk73dl7f |access-date=6 October 2021 |website=Goal (website)}}</ref> Ya fara buga wa Najeriya wasa a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA da [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|Ghana]] a ranar 25 ga Maris, 2022. <ref>{{Cite web |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/qualifiers/caf/match-center/400228710 |access-date=19 February 2024}}</ref>
A ranar 9 ga Satumba, 2025, ya zura kwallonsa ta farko a gasar cin kofin duniya a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da [[Tawagar Kwallon kafar Afirka ta Kudu|Afirka ta Kudu]] a lokacin neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2026. <ref>{{Cite web |date=9 September 2025 |title=South Africa 1–1 Nigeria: Fulham’s Bassey nets first goal but Super Eagles fail to win battle of Bloemfontein |url=https://soccernet.ng/2025/09/south-africa-nigeria-super-eagles-report.html |publisher=Soccernet}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
An haifi Bassey a Italiya ga iyayensa 'yan Najeriya, amma ya koma Ingila tun yana yaro. Ya girma a Newham . <ref>{{Cite web |date=30 July 2021 |title=Rangers star says goal growing up was to 'move mum out the hood' |url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/rangers-star-reveals-main-ambition-24651295 |access-date=19 February 2024 |website=Daily Record}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 2 May 2026}}<ref name="sw">{{Soccerway|453322|Calvin Bassey|access-date=2 March 2025}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[Scottish Cup]], [[KNVB Cup]], [[FA Cup]]}}
! colspan="2" |League cup{{Efn|Includes [[Scottish League Cup]], [[EFL Cup]]}}
! colspan="2" |Europe
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Leicester City U21
|2017–18
| colspan="3" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|2{{Efn|Appearances in [[EFL Trophy]]}}
|0
|2
|0
|-
|2018–19
| colspan="3" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|3[c]
|0
|3
|0
|-
|2019–20
| colspan="3" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|6[c]
|0
|6
|0
|-
! colspan="2" |Total
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
!11
!0
!11
!0
|-
| rowspan="3" |[[Rangers F.C.|Rangers]]
|2020–21
|Scottish Premiership
|8
|0
|1
|0
|2
|1
|4{{Efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|15
|1
|-
|2021–22
|Scottish Premiership
|29
|0
|3
|0
|3
|0
|15[d]
|0
| colspan="2" |—
|50
|0
|-
! colspan="2" |Total
!37
!0
!4
!0
!5
!1
!19
!0
! colspan="2" |—
!65
!1
|-
|Ajax
|2022–23
|Eredivisie
|25
|1
|5
|0
| colspan="2" |—
|8{{Efn|Six appearances in [[UEFA Champions League]], two appearances in UEFA Europa League}}
|0
|1{{Efn|Appearance in [[Johan Cruyff Shield]]}}
|0
|39
|1
|-
| rowspan="4" |Fulham
|2023–24
|[[Premier League]]
|29
|1
|0
|0
|3
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|32
|1
|-
|2024–25
|Premier League
|35
|1
|2
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|37
|2
|-
|2025–26
|Premier League
|27
|1
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|29
|1
|-
! colspan="2" |Total
!91
!3
!2
!1
!5
!0
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
!98
!4
|-
! colspan="3" |Career total
!153
!4
!11
!1
!10
!1
!27
!0
!12
!0
!213
!6
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1999]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
8fffbyviekmcoxe1wn9khw5itbbbrmh
831893
831892
2026-05-07T16:35:45Z
Sardeeq
39275
831893
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Calvin Chinedu Bassey''' {{NoteTag|{{Audio|Calvin Bassey.ogg|Listen}}}} '''MON''' ( né Ughelumba, an haife shi a ranar 31 ga Disamba 1999) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ke buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|baya na hagu]] ko kuma [[Mai buga baya|ɗan baya na tsakiya]] a ƙungiyar Premier League Fulham da kuma [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Najeriya]] .
An haife shi a Italiya ga iyayensa daga Najeriya, Bassey ya fito ne daga ƙungiyar matasa ta [[Leicester City F.C.|Leicester City]] amma bai buga wasa a ƙungiyar ba kafin ya koma [[Rangers F.C.|Rangers]] a watan Yulin 2020. Ya buga wasanni 65 a cikin shekaru biyu a Rangers kuma ya lashe gasar Premier ta Scotland da kuma gasar cin kofin Scotland . A watan Yulin 2022, ya sanya hannu a kulob din Ajax na Holland, inda Rangers suka sami mafi girman kuɗin canja wuri a tarihinsu. A watan Yulin da ya biyo baya, ya sanya hannu a kulob din Fulham na Ingila.
== Aikin kulob ==
=== Leicester City ===
Bassey ya koma [[Leicester City F.C.|Leicester City]] yana da shekaru 15 bayan ya yi nasara a gwaji <ref>{{Cite web |date=30 January 2020 |title=Exclusive: West Ham submit bid for Leicester City rising star |url=https://www.footballinsider247.com/exclusive-west-ham-submit-bid-for-leicester-city-rising-star |access-date=6 June 2020 |publisher=Football Insider}}</ref> kuma ya ci gaba a cikin matasan ƙungiyar, tare da yin wasa akai-akai a ƙungiyoyin ' yan ƙasa da shekara 18 da kuma 'yan ƙasa da shekara 23 na ƙungiyar.
=== Masu tsaron ’yan sanda ===
A ranar 6 ga Yuni 2020, Bassey ya sanya hannu kan kwantiragi na farko da [[Rangers F.C.|Rangers]], <ref>{{Cite web |date=6 June 2020 |title=Youngster Calvin Bassey Agrees Pre-Contract With Rangers |url=https://www.lcfc.com/news/1678321/youngster-calvin-bassey-agrees-precontract-with-rangers/press-release |access-date=6 June 2020 |publisher=Leicester City FC}}</ref> a hukumance ya shiga kulob din tare da bude kasuwar musayar 'yan wasa ta bazara a watan Yuli. A ranar 9 ga Agusta 2020, ya fara buga wasa a matsayinsa na ƙwararren ɗan wasa ga Rangers a wasan Scotland Premiership da St Mirren a matsayin wanda ya maye gurbinsa a wasan da suka ci 3-0. Daga baya a wannan shekarar, a ranar 29 ga Nuwamba, ya zura kwallo ta farko kuma tilo da ya ci wa kulob din a wasan da suka ci 4-0 a waje da Falkirk a gasar cin kofin League ta Scotland . <ref>{{Cite web |last=Elgott |first=Jordan |date=29 November 2020 |title=Falkirk 0–4 Rangers: Steven Gerrard's side into Scottish League Cup last eight |url=https://www.bbc.com/sport/football/55031996 |publisher=BBC Sport}}</ref>
Bassey ya kasance babban jigo a ƙungiyar Rangers a lokacin da suka fafata a gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA ta 2022, wanda suka sha kashi a bugun fenariti a hannun Eintracht Frankfurt . <ref>{{Cite web |last=Duncan |first=Thomas |date=15 July 2022 |title=Calvin Bassey: Rangers defender's journey from fringe player to Europa League 'colossus' |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/61501029 |access-date=17 July 2022 |website=BBC Sport}}</ref>
=== Ajax ===
[[Fayil:GAE_-_Ajax_-_52788531068_(Calvin_Bassey).jpg|right|thumb|Bassey tare da Ajax a shekarar 2023]]
A watan Yulin 2022, Rangers ta tabbatar da cewa an sayar da Bassey ga Ajax kan kudin da ya kai kusan £20. miliyan. [1] [2] [3] A wasansa na farko a kungiyar a gasar cin kofin Super Cup ta kasar Holland ta 2022, Johan Cruyff Shield (Dutch Super Cup) a ranar 31 ga Yuli 2022, ya samu jan kati kai tsaye mintuna 15 bayan ya shiga wasa a matsayin wanda zai maye gurbinsa. [4] A ranar 7 ga Satumba, ya fara buga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA, inda ya taimaka aka ci kwallo a wasan da suka doke tsohuwar kungiyarsa Rangers da ci 4-0. [5] Wata guda bayan haka, a ranar 8 ga Oktoba, ya zura kwallonsa ta farko a Ajax a wasan da suka tashi 4-2 a waje da Volendam . [6]
=== Fulham ===
[[Fayil:Fulham_vs_Manchester_City,_11_May_2024_(9).jpg|right|thumb|Bassey tare da Fulham a shekarar 2024]]
A ranar 28 ga Yuli 2023, Bassey ya koma ƙungiyar [[Premier League]] Fulham kan yarjejeniyar shekaru huɗu. <ref>{{Cite web |date=28 July 2023 |title=Fulham sign Bassey |url=https://www.fulhamfc.com/news/2023/july/28/fulham-sign-bassey/ |access-date=28 July 2023 |publisher=Fulham Football Club}}</ref> Fulham ta biya Ajax kuɗin canja wuri na €21 miliyan. A ranar 24 ga Fabrairu 2024, Bassey ya zura kwallonsa ta farko ga Fulham a wasan da suka yi nasara a kan [[Manchester United F.C.|Manchester United]] da ci 2-1 a waje, nasararsu ta farko a Old Trafford tun 2003. <ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Jamie |date=24 February 2024 |title=Alex Iwobi’s late reply stuns Manchester United as Fulham conquer Old Trafford |url=https://www.theguardian.com/football/2024/feb/24/manchester-united-fulham-premier-league-match-report |publisher=The Guardian}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haife shi a Italiya, <ref name="nationality">{{Cite web |date=6 June 2020 |title=Rangers agree four-year deal with Leicester youngster Calvin Bassey |url=https://www.skysports.com/football/news/11788/12001929/rangers-agree-four-year-deal-with-leicester-youngster-calvin-bassey |access-date=6 June 2020 |publisher=Sky Sports}}</ref> Bassey ya cancanci bugawa Italiya, [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] ko Ingila wasa a matakin ƙasa da ƙasa. <ref name="nationality" />
A shekarar 2021, Bassey ya sadaukar da makomarsa ta kasa da kasa ga Najeriya lokacin da ya amince da gayyatar shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022. <ref>{{Cite web |title=Who is Calvin Bassey? Everything you need to know about the new Nigeria invitee |url=https://www.goal.com/en/news/who-is-calvin-bassey-everything-you-need-to-know-about-the/vh82j7ej0tt215u1vhk73dl7f |access-date=6 October 2021 |website=Goal (website)}}</ref> Ya fara buga wa Najeriya wasa a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA da [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|Ghana]] a ranar 25 ga Maris, 2022. <ref>{{Cite web |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/qualifiers/caf/match-center/400228710 |access-date=19 February 2024}}</ref>
A ranar 9 ga Satumba, 2025, ya zura kwallonsa ta farko a gasar cin kofin duniya a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da [[Tawagar Kwallon kafar Afirka ta Kudu|Afirka ta Kudu]] a lokacin neman gurbin shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2026. <ref>{{Cite web |date=9 September 2025 |title=South Africa 1–1 Nigeria: Fulham’s Bassey nets first goal but Super Eagles fail to win battle of Bloemfontein |url=https://soccernet.ng/2025/09/south-africa-nigeria-super-eagles-report.html |publisher=Soccernet}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
An haifi Bassey a Italiya ga iyayensa 'yan Najeriya, amma ya koma Ingila tun yana yaro. Ya girma a Newham . <ref>{{Cite web |date=30 July 2021 |title=Rangers star says goal growing up was to 'move mum out the hood' |url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/rangers-star-reveals-main-ambition-24651295 |access-date=19 February 2024 |website=Daily Record}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 2 May 2026}}<ref name="sw">{{Soccerway|453322|Calvin Bassey|access-date=2 March 2025}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[Scottish Cup]], [[KNVB Cup]], [[FA Cup]]}}
! colspan="2" |League cup{{Efn|Includes [[Scottish League Cup]], [[EFL Cup]]}}
! colspan="2" |Europe
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Leicester City U21
|2017–18
| colspan="3" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|2{{Efn|Appearances in [[EFL Trophy]]}}
|0
|2
|0
|-
|2018–19
| colspan="3" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|3[c]
|0
|3
|0
|-
|2019–20
| colspan="3" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|6[c]
|0
|6
|0
|-
! colspan="2" |Total
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
!11
!0
!11
!0
|-
| rowspan="3" |[[Rangers F.C.|Rangers]]
|2020–21
|Scottish Premiership
|8
|0
|1
|0
|2
|1
|4{{Efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|15
|1
|-
|2021–22
|Scottish Premiership
|29
|0
|3
|0
|3
|0
|15[d]
|0
| colspan="2" |—
|50
|0
|-
! colspan="2" |Total
!37
!0
!4
!0
!5
!1
!19
!0
! colspan="2" |—
!65
!1
|-
|Ajax
|2022–23
|Eredivisie
|25
|1
|5
|0
| colspan="2" |—
|8{{Efn|Six appearances in [[UEFA Champions League]], two appearances in UEFA Europa League}}
|0
|1{{Efn|Appearance in [[Johan Cruyff Shield]]}}
|0
|39
|1
|-
| rowspan="4" |Fulham
|2023–24
|[[Premier League]]
|29
|1
|0
|0
|3
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|32
|1
|-
|2024–25
|Premier League
|35
|1
|2
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|37
|2
|-
|2025–26
|Premier League
|27
|1
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|29
|1
|-
! colspan="2" |Total
!91
!3
!2
!1
!5
!0
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
!98
!4
|-
! colspan="3" |Career total
!153
!4
!11
!1
!10
!1
!27
!0
!12
!0
!213
!6
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1999]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
qmi0uunyjjvxr2fvi3s2s85cmk4ri03
Gert Bals
0
149767
831894
2026-05-07T16:37:08Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1349645171|Gert Bals]]"
831894
wikitext
text/x-wiki
'''Gerrit "Gert" Bals''' (18 Oktoba 1936 - 20 Mayu 2016) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne ɗan]] ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] .
Bals ya zama mai tsaron gida na farko na ƙasar Holland a wasan ƙarshe na cin kofin UEFA, lokacin da ya buga wa Ajax wasa a wasan ƙarshe na cin kofin Turai na 1969 da Milan . <ref>[https://www.volkskrant.nl/sport/voormalig-ajax-keeper-gert-bals-overleden~a4307121/ Voormalig Ajax-keeper Gert Bals overleden] - Volkskrant {{In lang|nl}}</ref>
== Aikin kulob ==
An haife shi a Utrecht, Bals ya buga wa ƙungiyar RUC da Velox ta gida kafin ya koma SV Zeist [1] lokacin da suka shiga a farkon zamanin ƙwararru a Holland. Bayan ya yi wasa a 't Gooi, ya koma PSV, wanda ya buga wasanni 120, inda ya lashe gasar lig ta 1963 [2], daga baya kuma ya koma Ajax, wanda ya koma kan kuɗi 72,000 na guilders. [3]
Ya buga wasanni 216 a hukumance a Ajax bayan ya fara buga wasa a watan Agustan 1965 kuma ya lashe kofuna 4 a gasar zakarun Turai tare da kungiyar. <ref>[http://www.ajax.nl/streams/ajax-actueel/oudkeeper-gert-bals-overleden.htm Oud-keeper Gert Bals overleden] - Ajax {{In lang|nl}}</ref> Ya lashe kyautar gwarzon dan kwallon Holland a shekarar 1969.
Ya kammala aikinsa a Vitesse bayan ya rasa rigar Ajax mai lamba ɗaya a hannun Heinz Stuy a shekarar 1970.
== Rayuwa ta sirri ==
Bayan ya yi ritaya a matsayin ɗan wasa, Bals ya mallaki shagon wasanni a Velp sannan daga baya ya mallaki shagon taba a Veenendaal. <ref>[http://nos.nl/artikel/2106990-legendarische-oud-doelman-gert-bals-overleden.html Legendarische oud-doelman Gert Bals overleden] - NOS {{In lang|nl}}</ref> Ya mutu a watan Mayun 2016.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2016]]
[[Rukuni:Haifaffun 1936]]
27nsqhrysr1nwg4ffrkn6zyb0vxskft
831895
831894
2026-05-07T16:37:23Z
Sardeeq
39275
831895
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gerrit "Gert" Bals''' (18 Oktoba 1936 - 20 Mayu 2016) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne ɗan]] ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] .
Bals ya zama mai tsaron gida na farko na ƙasar Holland a wasan ƙarshe na cin kofin UEFA, lokacin da ya buga wa Ajax wasa a wasan ƙarshe na cin kofin Turai na 1969 da Milan . <ref>[https://www.volkskrant.nl/sport/voormalig-ajax-keeper-gert-bals-overleden~a4307121/ Voormalig Ajax-keeper Gert Bals overleden] - Volkskrant {{In lang|nl}}</ref>
== Aikin kulob ==
An haife shi a Utrecht, Bals ya buga wa ƙungiyar RUC da Velox ta gida kafin ya koma SV Zeist [1] lokacin da suka shiga a farkon zamanin ƙwararru a Holland. Bayan ya yi wasa a 't Gooi, ya koma PSV, wanda ya buga wasanni 120, inda ya lashe gasar lig ta 1963 [2], daga baya kuma ya koma Ajax, wanda ya koma kan kuɗi 72,000 na guilders. [3]
Ya buga wasanni 216 a hukumance a Ajax bayan ya fara buga wasa a watan Agustan 1965 kuma ya lashe kofuna 4 a gasar zakarun Turai tare da kungiyar. <ref>[http://www.ajax.nl/streams/ajax-actueel/oudkeeper-gert-bals-overleden.htm Oud-keeper Gert Bals overleden] - Ajax {{In lang|nl}}</ref> Ya lashe kyautar gwarzon dan kwallon Holland a shekarar 1969.
Ya kammala aikinsa a Vitesse bayan ya rasa rigar Ajax mai lamba ɗaya a hannun Heinz Stuy a shekarar 1970.
== Rayuwa ta sirri ==
Bayan ya yi ritaya a matsayin ɗan wasa, Bals ya mallaki shagon wasanni a Velp sannan daga baya ya mallaki shagon taba a Veenendaal. <ref>[http://nos.nl/artikel/2106990-legendarische-oud-doelman-gert-bals-overleden.html Legendarische oud-doelman Gert Bals overleden] - NOS {{In lang|nl}}</ref> Ya mutu a watan Mayun 2016.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2016]]
[[Rukuni:Haifaffun 1936]]
f5qopxy9kplut2vfxp74p9ql6nexdjq
Jaydon Banel
0
149768
831897
2026-05-07T16:38:39Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352166624|Jaydon Banel]]"
831897
wikitext
text/x-wiki
'''Jaydon Amauri Banel''' (an haife shi a ranar 19 ga Oktoba 2004) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar EFL Championship Derby County, a matsayin aro daga ƙungiyar Premier League ta Burnley .
== Aikin kulob ==
A kakar wasa ta 2021-22, Banel ya zama ɗan wasa na yau da kullun tare da ƙungiyar matasa ta Ajax, musamman yana haskakawa a gasar matasa ta UEFA . [1] [2] [3] Ya fara buga wasa a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Jong Ajax a ranar 17 ga Janairu, 2022, a wasan da suka buga da Den Bosch a gida. Ya maye gurbin Naci Ünüvar kuma ya taka muhimmiyar rawa a nasarar da ƙungiyarsa ta samu da ci 2-1 ta hanyar taimakawa wajen zura ƙwallo ga Ar'jany Martha . [4] [5]
A ranar 3 ga Yuni 2022, Banel ya sanya hannu kan kwantiraginsa na farko na ƙwararru da Ajax, wanda hakan ya sa ya ci gaba da zama a ƙungiyar har zuwa 2025. <ref>{{Cite web |date=3 June 2022 |title=Ajax contracteert Jaydon Banel |url=https://www.ajax.nl/artikelen/ajax-contracteert-jaydon-banel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106163306/https://www.ajax.nl/artikelen/ajax-contracteert-jaydon-banel/ |archive-date=6 January 2023 |access-date=21 November 2023 |website=Ajax |language=nl-NL}}</ref> Ya fara buga wa babbar ƙungiyar Ajax wasa a wasan da suka sha kashi a hannun Marseille da ci 4-3 a gasar cin kofin UEFA Europa League a ranar 30 ga Nuwamba 2023. <ref>{{Cite web |title=LIVE: Ajax uitgeschakeld in de Europa League na frustrerende avond (Gesloten) |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/1164930/live-ajax-tegen-marseille-in-europa-league.html}}</ref>
A ranar 3 ga Fabrairu, 2025, Banel ya koma ƙungiyar EFL Championship ta Burnley kan yarjejeniyar shekaru huɗu da rabi kan kuɗin da ba a bayyana ba, <ref>{{Cite web |date=3 February 2025 |title=Banel joins the Clarets |url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/banel-joins-the-clarets |access-date=4 February 2025 |website=Burnley}}</ref> an ruwaito cewa ya kai Yuro miliyan 1. Banel ya fara bugawa Burnley wasa a wasan da suka sha kashi a hannun Preston North End da ci 3-0 a gasar cin kofin FA a ranar 1 ga Maris, 2025. <ref>{{Cite web |date=1 March 2025 |title=FA Cup Match Report : Preston North End 3 – 0 Burnley |url=https://burnleyfootballclub.com/content/fa-cup-match-report-preston-north-end-3-0-burnley |access-date=29 January 2026 |website=Burnley}}</ref>
Banel ya fara buga gasar [[Premier League|Premier]] a Burnley a wasan da suka sha kashi a hannun [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] da ci 2-0 a ranar 3 ga Janairun 2026. <ref>{{Cite web |date=3 January 2026 |title=Brighton & Hove Albion 2–0 Burnley |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cvg8g08m074t |access-date=29 January 2026 |website=BBC Sport}}</ref> Ya zura kwallonsa ta farko a wasan da suka doke Millwall da ci 5-1 a gasar FA Cup a ranar 10 ga Janairun 2026. <ref>{{Cite web |date=10 January 2026 |title=Burnley 5–1 Millwall |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cj3v0gzp6r2t |access-date=29 January 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
A ranar 29 ga Janairu 2026, Banel ya koma ƙungiyar EFL Championship ta Derby County a matsayin aro har zuwa ƙarshen kakar wasa ta 2025-26. <ref>{{Cite web |date=29 January 2026 |title=Derby sign Burnley forward Banel on loan |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/cj9rg7ejzlko |access-date=29 January 2026 |website=BBC Sport}}</ref> Banel ya fara buga wasa a Derby County a wasan da suka doke Bristol City da ci 5-0 a ranar 30 ga Janairu 2026 a matsayin wanda ya maye gurbin Rhian Brewster a minti na 70. <ref>{{Cite web |date=30 January 2026 |title=Bristol City 0–5 Derby County |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c3edxzex9v5t |access-date=30 January 2026 |website=BBC Sport}}</ref> Banel ya zura ƙwallonsa ta farko a Derby County a wasan da suka doke Stoke City da ci 2-0 a ranar 6 ga Afrilu 2026, inda ya zura ƙwallon farko a wasan a minti na 54. <ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Derby County 2–0 Stoke City |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cm2k355520nt |access-date=6 April 2026 |website=BBC Sport}}</ref> Kwallon da Banel ya ci ta uku a wasan da Derby County ta ci, wadda ta yi nasara a minti na 88 a wasan da suka tashi 3-2 a Queens Park Rangers a ranar 25 ga Afrilu 2026 ta lashe kyautar ƙwallon da Derby County ta lashe a kakar wasa ta bana. <ref>{{Cite web |date=28 April 2026 |title=2025/26 AWARDS: Clarke Named Jack Stamps Player of the Season |url=https://www.dcfc.co.uk/news/2026/04/202526-awards-clarke-named-jack-stamps-player-of-the-season |access-date=30 April 2026 |website=Derby County}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
An haifi Banel a ƙasar Netherlands, kuma asalinsa ɗan asalin ƙasar Surinam ne. <ref>{{Cite web |title=Profvoetballers van Surinaamse afkomst |url=https://www.natiosuriname.com/p/profvoetballers-van-surinaamse-afkomst.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924084846/https://www.natiosuriname.com/p/profvoetballers-van-surinaamse-afkomst.html |archive-date=24 September 2020 |access-date=5 May 2022 |website=Natio Suriname | Voetbal}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
A watan Satumba na 2022, Banel ya buga wa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 19 ta Netherlands wasa da Slovenia. <ref>{{Cite web |title=International alert |url=https://www.ajax.nl/artikelen/interland-alert-interlandperiode-september-2022/ |website=ajax.nl}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 2 May 2026}}<ref name="soccerway">{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/jaydon-amauri-banel/783280/|title=J. Banel|website=Soccerway}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National Cup{{Efn|Includes [[FA Cup]]}}
! colspan="2" |League Cup{{Efn|Includes [[EFL Cup]]}}
! colspan="2" |Europe
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="5" |Jong Ajax
|2021–22
|Eerste Divisie
|8
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|8
|0
|-
|2022–23
|Eerste Divisie
|26
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|26
|3
|-
|2023–24
|Eerste Divisie
|36
|7
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|36
|7
|-
|2024–25
|Eerste Divisie
|15
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|15
|3
|-
! colspan="2" |Total
!85
!13
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
!85
!13
|-
| rowspan="4" |Ajax
|2022–23
|Eredivisie
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
|0
|0
|-
|2023–24
|Eredivisie
|5
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|1{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Europa League]]}}
|0
|6
|0
|-
|2024–25
|Eredivisie
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|2[c]
|0
|3
|0
|-
! colspan="2" |Total
!6
!0
!0
!0
! colspan="2" |—
!3
!0
!9
!0
|-
| rowspan="3" |Burnley
|2024–25
|Championship
|0
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|0
|-
|2025–26
|[[Premier League]]
|1
|0
|1
|1
|2
|0
| colspan="2" |—
|4
|1
|-
! colspan="2" |Total
!1
!0
!2
!1
!2
!0
! colspan="2" |—
!5
!1
|-
|Derby County (loan)
|2025–26
|Championship
|14
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|14
|3
|-
! colspan="3" |Career total
!106
!16
!2
!1
!2
!0
!3
!0
!113
!17
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2004]]
3g5jowdtdcwzn7kp7uf54f2fzcac2ky
831898
831897
2026-05-07T16:39:34Z
Sardeeq
39275
831898
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jaydon Amauri Banel''' (an haife shi a ranar 19 ga Oktoba 2004) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar EFL Championship Derby County, a matsayin aro daga ƙungiyar Premier League ta Burnley .
== Aikin kulob ==
A kakar wasa ta 2021-22, Banel ya zama ɗan wasa na yau da kullun tare da ƙungiyar matasa ta Ajax, musamman yana haskakawa a gasar matasa ta UEFA . [1] [2] [3] Ya fara buga wasa a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Jong Ajax a ranar 17 ga Janairu, 2022, a wasan da suka buga da Den Bosch a gida. Ya maye gurbin Naci Ünüvar kuma ya taka muhimmiyar rawa a nasarar da ƙungiyarsa ta samu da ci 2-1 ta hanyar taimakawa wajen zura ƙwallo ga Ar'jany Martha . [4] [5]
A ranar 3 ga Yuni 2022, Banel ya sanya hannu kan kwantiraginsa na farko na ƙwararru da Ajax, wanda hakan ya sa ya ci gaba da zama a ƙungiyar har zuwa 2025. <ref>{{Cite web |date=3 June 2022 |title=Ajax contracteert Jaydon Banel |url=https://www.ajax.nl/artikelen/ajax-contracteert-jaydon-banel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106163306/https://www.ajax.nl/artikelen/ajax-contracteert-jaydon-banel/ |archive-date=6 January 2023 |access-date=21 November 2023 |website=Ajax |language=nl-NL}}</ref> Ya fara buga wa babbar ƙungiyar Ajax wasa a wasan da suka sha kashi a hannun Marseille da ci 4-3 a gasar cin kofin UEFA Europa League a ranar 30 ga Nuwamba 2023. <ref>{{Cite web |title=LIVE: Ajax uitgeschakeld in de Europa League na frustrerende avond (Gesloten) |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/1164930/live-ajax-tegen-marseille-in-europa-league.html}}</ref>
A ranar 3 ga Fabrairu, 2025, Banel ya koma ƙungiyar EFL Championship ta Burnley kan yarjejeniyar shekaru huɗu da rabi kan kuɗin da ba a bayyana ba, <ref>{{Cite web |date=3 February 2025 |title=Banel joins the Clarets |url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/banel-joins-the-clarets |access-date=4 February 2025 |website=Burnley}}</ref> an ruwaito cewa ya kai Yuro miliyan 1. Banel ya fara bugawa Burnley wasa a wasan da suka sha kashi a hannun Preston North End da ci 3-0 a gasar cin kofin FA a ranar 1 ga Maris, 2025. <ref>{{Cite web |date=1 March 2025 |title=FA Cup Match Report : Preston North End 3 – 0 Burnley |url=https://burnleyfootballclub.com/content/fa-cup-match-report-preston-north-end-3-0-burnley |access-date=29 January 2026 |website=Burnley}}</ref>
Banel ya fara buga gasar [[Premier League|Premier]] a Burnley a wasan da suka sha kashi a hannun [[Brighton & Hove Albion FC|Brighton & Hove Albion]] da ci 2-0 a ranar 3 ga Janairun 2026. <ref>{{Cite web |date=3 January 2026 |title=Brighton & Hove Albion 2–0 Burnley |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cvg8g08m074t |access-date=29 January 2026 |website=BBC Sport}}</ref> Ya zura kwallonsa ta farko a wasan da suka doke Millwall da ci 5-1 a gasar FA Cup a ranar 10 ga Janairun 2026. <ref>{{Cite web |date=10 January 2026 |title=Burnley 5–1 Millwall |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cj3v0gzp6r2t |access-date=29 January 2026 |website=BBC Sport}}</ref>
A ranar 29 ga Janairu 2026, Banel ya koma ƙungiyar EFL Championship ta Derby County a matsayin aro har zuwa ƙarshen kakar wasa ta 2025-26. <ref>{{Cite web |date=29 January 2026 |title=Derby sign Burnley forward Banel on loan |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/cj9rg7ejzlko |access-date=29 January 2026 |website=BBC Sport}}</ref> Banel ya fara buga wasa a Derby County a wasan da suka doke Bristol City da ci 5-0 a ranar 30 ga Janairu 2026 a matsayin wanda ya maye gurbin Rhian Brewster a minti na 70. <ref>{{Cite web |date=30 January 2026 |title=Bristol City 0–5 Derby County |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c3edxzex9v5t |access-date=30 January 2026 |website=BBC Sport}}</ref> Banel ya zura ƙwallonsa ta farko a Derby County a wasan da suka doke Stoke City da ci 2-0 a ranar 6 ga Afrilu 2026, inda ya zura ƙwallon farko a wasan a minti na 54. <ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Derby County 2–0 Stoke City |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cm2k355520nt |access-date=6 April 2026 |website=BBC Sport}}</ref> Kwallon da Banel ya ci ta uku a wasan da Derby County ta ci, wadda ta yi nasara a minti na 88 a wasan da suka tashi 3-2 a Queens Park Rangers a ranar 25 ga Afrilu 2026 ta lashe kyautar ƙwallon da Derby County ta lashe a kakar wasa ta bana. <ref>{{Cite web |date=28 April 2026 |title=2025/26 AWARDS: Clarke Named Jack Stamps Player of the Season |url=https://www.dcfc.co.uk/news/2026/04/202526-awards-clarke-named-jack-stamps-player-of-the-season |access-date=30 April 2026 |website=Derby County}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
An haifi Banel a ƙasar Netherlands, kuma asalinsa ɗan asalin ƙasar Surinam ne. <ref>{{Cite web |title=Profvoetballers van Surinaamse afkomst |url=https://www.natiosuriname.com/p/profvoetballers-van-surinaamse-afkomst.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924084846/https://www.natiosuriname.com/p/profvoetballers-van-surinaamse-afkomst.html |archive-date=24 September 2020 |access-date=5 May 2022 |website=Natio Suriname | Voetbal}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
A watan Satumba na 2022, Banel ya buga wa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 19 ta Netherlands wasa da Slovenia. <ref>{{Cite web |title=International alert |url=https://www.ajax.nl/artikelen/interland-alert-interlandperiode-september-2022/ |website=ajax.nl}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 2 May 2026}}<ref name="soccerway">{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/jaydon-amauri-banel/783280/|title=J. Banel|website=Soccerway}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National Cup{{Efn|Includes [[FA Cup]]}}
! colspan="2" |League Cup{{Efn|Includes [[EFL Cup]]}}
! colspan="2" |Europe
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="5" |Jong Ajax
|2021–22
|Eerste Divisie
|8
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|8
|0
|-
|2022–23
|Eerste Divisie
|26
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|26
|3
|-
|2023–24
|Eerste Divisie
|36
|7
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|36
|7
|-
|2024–25
|Eerste Divisie
|15
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|15
|3
|-
! colspan="2" |Total
!85
!13
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
!85
!13
|-
| rowspan="4" |Ajax
|2022–23
|Eredivisie
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
|0
|0
|-
|2023–24
|Eredivisie
|5
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|1{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Europa League]]}}
|0
|6
|0
|-
|2024–25
|Eredivisie
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|2[c]
|0
|3
|0
|-
! colspan="2" |Total
!6
!0
!0
!0
! colspan="2" |—
!3
!0
!9
!0
|-
| rowspan="3" |Burnley
|2024–25
|Championship
|0
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1
|0
|-
|2025–26
|[[Premier League]]
|1
|0
|1
|1
|2
|0
| colspan="2" |—
|4
|1
|-
! colspan="2" |Total
!1
!0
!2
!1
!2
!0
! colspan="2" |—
!5
!1
|-
|Derby County (loan)
|2025–26
|Championship
|14
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|14
|3
|-
! colspan="3" |Career total
!106
!16
!2
!1
!2
!0
!3
!0
!113
!17
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2004]]
r3eik1w58x85sfmrlxj38f2se8trbc7
Mitchel Bakker
0
149769
831900
2026-05-07T16:41:42Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350715859|Mitchel Bakker]]"
831900
wikitext
text/x-wiki
'''Mitchel Bakker''' (an haife shi a ranar 20 ga Yuni 2000) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan tsakiya na hagu]], [[Mai buga baya|ɗan wasan baya na hagu]], ko kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya na hagu]] a ƙungiyar Serie A ta Atalanta .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Bakker ya fara buga wa Ajax wasa a gasar cin kofin KNVB da ci 7-0 a ranar 26 ga Satumba, 2018. <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=HVV Te Werve vs Ajax |url=https://www.goal.com/en-in/match/hvv-te-werve-v-ajax/7go34mgwu5gc9xl1wsdw4doq2 |access-date=6 May 2020 |website=Goal}}</ref> Ya buga wasansa na biyu kuma na ƙarshe a ƙungiyar manyan 'yan wasa a wasan da suka yi da Go Ahead Eagles da ci 3-0 a ranar 31 ga Oktoba, 2018. <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Bakker |url=https://en.as.com/en/2019/07/07/football/1562501444_702981.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420081949/https://en.as.com/en/2019/07/07/football/1562501444_702981.html |archive-date=20 April 2021 |access-date=6 May 2020 |website=AS}}</ref>
=== Paris Saint-Germain ===
A ranar 7 ga Yulin 2019, Bakker ya rattaba hannu a ƙungiyar [[Paris Saint-Germain]] (PSG) ta Faransa kan kwantiragin shekaru huɗu, inda ya sanya hannu a matsayin ɗan wasa mai zaman kansa. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=7 July 2019 |title=Michell Bakker signs Paris Saint-Germain deal through to 30 June 2023 |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/mitchel-bakker-signs-paris-saint-germain-deal-through-to-30-june-2023 |access-date=6 May 2020 |website=PSG Official Website}}</ref>
Bakker ya fara bugawa PSG wasa a ranar 29 ga Janairu 2020 a wasan da suka doke Pau da ci 2-0 a gasar Coupe de France, inda ya dawo a matsayin wanda zai maye gurbinsa. Ya fara wasa a karon farko a kungiyar a wasan da suka doke Dijon da ci 6-1 a ranar 12 ga Fabrairu, kuma ya fara wasa a gasar [[Ligue 1]] kuma ya fara wasa a wasan da suka tashi 4-4 da Amiens a ranar 15 ga Fabrairu. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=15 February 2020 |title=PSG's 8-Goal Thriller Against Amiens Raises Defensive Concerns With Dortmund Up Next |url=https://psgtalk.com/2020/02/psgs-8-goal-thriller-against-amiens-raises-defensive-concerns-with-dortmund-up-next/ |access-date=6 May 2020 |website=PSG Talk}}</ref> Bayan da kakar wasa ta Ligue 1 ta kare da wuri saboda [[Murar Mashaƙo 2019|annobar COVID-19]], an bai wa PSG kyautar. <ref name=":0">{{Cite web |date=30 April 2020 |title=Paris Saint-Germain named French Ligue 1 champion after season canceled |url=https://edition.cnn.com/2020/04/30/football/psg-ligue-champion-spt-intl/index.html |access-date=16 June 2020 |website=CNN}}</ref> A ranar 15 ga Yuni, an zabi Bakker a matsayin Golden Boy, yana daya daga cikin 'yan wasa uku na PSG a cikin jerin 'yan wasa 100; daga baya an saka shi cikin jerin 'yan wasa 20 mafiya kyau. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=15 June 2020 |title=2020 Golden Boy Nominees Revealed – 14 Ligue 1 players |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2020/2020-golden-boy-nominees-revealed-14-ligue-1-players/ |access-date=16 June 2020 |website=Get French Football News}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=16 October 2020 |title=Mitchel Bakker Is in the Top 20 for the Golden Boy Award |url=https://psgtalk.com/2020/10/mitchel-bakker-is-in-the-top-20-for-the-golden-boy-award/#:~:text=The%20Golden%20Boy%20is%20an,now%20with%20AS%20Saint%2D%C3%89tienne. |access-date=17 October 2020 |website=PSG Talk}}</ref> A ranar 24 ga Yuli, Bakker ya fara wasa kuma ya buga dukkan mintuna 90 a wasan karshe na Coupe de France na 2020 da Saint-Étienne . Sakamakon karshe shine 1-0 ga PSG. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=24 July 2020 |title=Composition du PSG : Thiago Silva, Mitchel Bakker et Leandro Paredes titulaires contre Saint-Étienne |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Composition-du-psg-thiago-silva-mitchel-bakker-et-leandro-paredes-titulaires-contre-saint-etienne/1155308 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921101107/https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Composition-du-psg-thiago-silva-mitchel-bakker-et-leandro-paredes-titulaires-contre-saint-etienne/1155308 |archive-date=21 September 2020 |access-date=24 July 2020 |website=L'Équipe |language=French}}</ref> A wasan karshe na gasar Coupe de la Ligue na 2020 a ranar 31 ga Yuli, ya buga dukkan wasan yayin da PSG ta yi nasara da ci 6-5 a bugun fenariti da Lyon . <ref>{{Cite web |last= |first= |date=31 July 2020 |title=PSG win Coupe de la Ligue to complete historic domestic quadruple |url=https://www.thescore.com/news/1993801/related |access-date=31 July 2020 |website=theScore}}</ref>
A ranar 20 ga Oktoba 2020, Bakker ya fara buga [[UEFA Champions League|gasar UEFA Champions League]], inda ya buga wasa a matsayin wanda zai maye gurbinsa a wasan da [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta sha kashi da ci 2-1. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=21 October 2020 |title=PSG 1 - 2 Man Utd |url=https://www.skysports.com/football/psg-vs-man-utd/438954 |access-date=3 November 2020 |website=[[Sky Sports]]}}</ref> Saboda raunin da Juan Bernat da Layvin Kurzawa suka samu, Bakker ya samu karin lokacin wasa a kakar wasa ta 2020-21 fiye da yadda ya samu a kakar wasa ta baya; <ref>{{Cite web |last=Zavala |first=Steve |date=2021-03-13 |title=Bakker Was Selected to the IFFHS UEFA U20 Team of the Year 2020 |url=https://psgtalk.com/2021/03/bakker-was-selected-to-the-iffhs-uefa-u20-team-of-the-year-2020/ |access-date=2021-11-19 |website=PSG Talk |language=en}}</ref> a karshen kakar wasa, ya buga wasanni 40. <ref name="Soccerway">{{Soccerway|463008|Mitchel Bakker}}</ref> Ya fara wasa a wasan kusa da na karshe da PSG ta sha kashi a hannun [[Manchester City F.C.|Manchester City]] a wasan kusa da na karshe na gasar zakarun Turai a ranar 28 ga Afrilu 2021. <ref>{{Cite web |title=Champions League (Sky Sports) |url=https://www.skysports.com/football/paris-saint-germain-vs-manchester-city/teams/442562 |access-date=2021-11-19 |website=Sky Sports |language=en}}</ref> Bakker ya lashe gasar Trophée des Champions da Coupe de France a kakar wasa ta karshe a Ligue 1. <ref name=":1">{{Cite web |date=13 January 2021 |title=Neymar and Icardi fire Pochettino to first title |url=https://www.ligue1.com/Articles/MATCH-REPORTS/2021/01/13/neymar-and-icardi-fire-pochettino-to-first-title |access-date=13 January 2021 |website= |publisher=[[Ligue 1]]}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=19 May 2021 |title=PSG vs. Monaco score: French giants win Coupe de France through Mbappe and Icardi to avoid trophy-less season |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/psg-vs-monaco-score-french-giants-win-coupe-de-france-through-mbappe-and-icardi-to-avoid-trophy-less-season/ |access-date=2022-05-16 |website=CBSSports.com |language=en}}</ref>
=== Bayer Leverkusen ===
A ranar 12 ga Yuli, 2021, Bakker ya koma ƙungiyar Bundesliga ta Jamus Bayer Leverkusen, daga baya ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru huɗu da ƙungiyar. [1] A cewar rahotanni, kuɗin canja wurin cinikin ya kai Yuro miliyan 7, wanda zai iya tashi zuwa Yuro miliyan 10 tare da ƙarin kwantiragi. [2] An ruwaito cewa an haɗa zaɓin siyan PSG a cikin yarjejeniyar. [3] Bakker ya zura ƙwallonsa ta farko a Leverkusen a wasan da suka doke Borussia Mönchengladbach da ci 4-0 a ranar 21 ga Agusta. [4]
=== Atalanta ===
A ranar 7 ga Yuli 2023, Bakker ya koma kulob din Serie A na Italiya Atalanta . <ref>{{Cite web |date=7 July 2023 |title=A new Dutchman is in town: welcome Bakker! |url=https://www.atalanta.it/en/news/a-new-dutchman-is-in-town-welcome-bakker/ |access-date=7 July 2023 |publisher=[[Atalanta BC]] |language=en}}</ref>
==== Aron zuwa Lille ====
A ranar 30 ga Agusta 2024, Bakker ya koma Faransa, bayan an ba shi aro ga ƙungiyar Ligue 1 ta Lille har zuwa ƙarshen kakar wasa ta 2024-25 . <ref>{{Cite web |date=2024-08-30 |title=Official {{!}} Atalanta's Mitchel Bakker joins Lille on loan - Get French Football News |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2024/official-atalantas-mitchel-bakker-joins-lille-on-loan/ |access-date=2024-08-31 |language=en-US}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bakker tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasa da ƙasa a Netherlands, musamman ma yana wakiltar ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 21 ta Netherlands daga 2020 zuwa 2023. Ya wakilci ƙasarsa daga matakin 'yan ƙasa da shekara 15 zuwa 'yan ƙasa da shekara 21 a wancan lokacin. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2022)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A watan Oktoban 2022, an saka Bakker a cikin jerin 'yan wasan Holland 39 da za su fafata a [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022]] a Qatar. <ref>{{Cite tweet|user=OnsOranje|title=🦁 𝐏𝐫𝐨𝐯𝐢𝐬𝐢𝐨𝐧𝐚𝐥 𝐒𝐪𝐮𝐚𝐝: This is the longlist of 39 players where our final World Cup 2022 squad will be selected from! 📋}}</ref> Duk da haka, bai ƙare a cikin jerin 'yan wasan da za su fafata a gasar ba.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
ashxcttc77sxghbxxedul4dr7qenro5
831901
831900
2026-05-07T16:42:01Z
Sardeeq
39275
831901
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mitchel Bakker''' (an haife shi a ranar 20 ga Yuni 2000) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan tsakiya na hagu]], [[Mai buga baya|ɗan wasan baya na hagu]], ko kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya na hagu]] a ƙungiyar Serie A ta Atalanta .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Bakker ya fara buga wa Ajax wasa a gasar cin kofin KNVB da ci 7-0 a ranar 26 ga Satumba, 2018. <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=HVV Te Werve vs Ajax |url=https://www.goal.com/en-in/match/hvv-te-werve-v-ajax/7go34mgwu5gc9xl1wsdw4doq2 |access-date=6 May 2020 |website=Goal}}</ref> Ya buga wasansa na biyu kuma na ƙarshe a ƙungiyar manyan 'yan wasa a wasan da suka yi da Go Ahead Eagles da ci 3-0 a ranar 31 ga Oktoba, 2018. <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Bakker |url=https://en.as.com/en/2019/07/07/football/1562501444_702981.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420081949/https://en.as.com/en/2019/07/07/football/1562501444_702981.html |archive-date=20 April 2021 |access-date=6 May 2020 |website=AS}}</ref>
=== Paris Saint-Germain ===
A ranar 7 ga Yulin 2019, Bakker ya rattaba hannu a ƙungiyar [[Paris Saint-Germain]] (PSG) ta Faransa kan kwantiragin shekaru huɗu, inda ya sanya hannu a matsayin ɗan wasa mai zaman kansa. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=7 July 2019 |title=Michell Bakker signs Paris Saint-Germain deal through to 30 June 2023 |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/mitchel-bakker-signs-paris-saint-germain-deal-through-to-30-june-2023 |access-date=6 May 2020 |website=PSG Official Website}}</ref>
Bakker ya fara bugawa PSG wasa a ranar 29 ga Janairu 2020 a wasan da suka doke Pau da ci 2-0 a gasar Coupe de France, inda ya dawo a matsayin wanda zai maye gurbinsa. Ya fara wasa a karon farko a kungiyar a wasan da suka doke Dijon da ci 6-1 a ranar 12 ga Fabrairu, kuma ya fara wasa a gasar [[Ligue 1]] kuma ya fara wasa a wasan da suka tashi 4-4 da Amiens a ranar 15 ga Fabrairu. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=15 February 2020 |title=PSG's 8-Goal Thriller Against Amiens Raises Defensive Concerns With Dortmund Up Next |url=https://psgtalk.com/2020/02/psgs-8-goal-thriller-against-amiens-raises-defensive-concerns-with-dortmund-up-next/ |access-date=6 May 2020 |website=PSG Talk}}</ref> Bayan da kakar wasa ta Ligue 1 ta kare da wuri saboda [[Murar Mashaƙo 2019|annobar COVID-19]], an bai wa PSG kyautar. <ref name=":0">{{Cite web |date=30 April 2020 |title=Paris Saint-Germain named French Ligue 1 champion after season canceled |url=https://edition.cnn.com/2020/04/30/football/psg-ligue-champion-spt-intl/index.html |access-date=16 June 2020 |website=CNN}}</ref> A ranar 15 ga Yuni, an zabi Bakker a matsayin Golden Boy, yana daya daga cikin 'yan wasa uku na PSG a cikin jerin 'yan wasa 100; daga baya an saka shi cikin jerin 'yan wasa 20 mafiya kyau. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=15 June 2020 |title=2020 Golden Boy Nominees Revealed – 14 Ligue 1 players |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2020/2020-golden-boy-nominees-revealed-14-ligue-1-players/ |access-date=16 June 2020 |website=Get French Football News}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=16 October 2020 |title=Mitchel Bakker Is in the Top 20 for the Golden Boy Award |url=https://psgtalk.com/2020/10/mitchel-bakker-is-in-the-top-20-for-the-golden-boy-award/#:~:text=The%20Golden%20Boy%20is%20an,now%20with%20AS%20Saint%2D%C3%89tienne. |access-date=17 October 2020 |website=PSG Talk}}</ref> A ranar 24 ga Yuli, Bakker ya fara wasa kuma ya buga dukkan mintuna 90 a wasan karshe na Coupe de France na 2020 da Saint-Étienne . Sakamakon karshe shine 1-0 ga PSG. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=24 July 2020 |title=Composition du PSG : Thiago Silva, Mitchel Bakker et Leandro Paredes titulaires contre Saint-Étienne |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Composition-du-psg-thiago-silva-mitchel-bakker-et-leandro-paredes-titulaires-contre-saint-etienne/1155308 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921101107/https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Composition-du-psg-thiago-silva-mitchel-bakker-et-leandro-paredes-titulaires-contre-saint-etienne/1155308 |archive-date=21 September 2020 |access-date=24 July 2020 |website=L'Équipe |language=French}}</ref> A wasan karshe na gasar Coupe de la Ligue na 2020 a ranar 31 ga Yuli, ya buga dukkan wasan yayin da PSG ta yi nasara da ci 6-5 a bugun fenariti da Lyon . <ref>{{Cite web |last= |first= |date=31 July 2020 |title=PSG win Coupe de la Ligue to complete historic domestic quadruple |url=https://www.thescore.com/news/1993801/related |access-date=31 July 2020 |website=theScore}}</ref>
A ranar 20 ga Oktoba 2020, Bakker ya fara buga [[UEFA Champions League|gasar UEFA Champions League]], inda ya buga wasa a matsayin wanda zai maye gurbinsa a wasan da [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta sha kashi da ci 2-1. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=21 October 2020 |title=PSG 1 - 2 Man Utd |url=https://www.skysports.com/football/psg-vs-man-utd/438954 |access-date=3 November 2020 |website=[[Sky Sports]]}}</ref> Saboda raunin da Juan Bernat da Layvin Kurzawa suka samu, Bakker ya samu karin lokacin wasa a kakar wasa ta 2020-21 fiye da yadda ya samu a kakar wasa ta baya; <ref>{{Cite web |last=Zavala |first=Steve |date=2021-03-13 |title=Bakker Was Selected to the IFFHS UEFA U20 Team of the Year 2020 |url=https://psgtalk.com/2021/03/bakker-was-selected-to-the-iffhs-uefa-u20-team-of-the-year-2020/ |access-date=2021-11-19 |website=PSG Talk |language=en}}</ref> a karshen kakar wasa, ya buga wasanni 40. <ref name="Soccerway">{{Soccerway|463008|Mitchel Bakker}}</ref> Ya fara wasa a wasan kusa da na karshe da PSG ta sha kashi a hannun [[Manchester City F.C.|Manchester City]] a wasan kusa da na karshe na gasar zakarun Turai a ranar 28 ga Afrilu 2021. <ref>{{Cite web |title=Champions League (Sky Sports) |url=https://www.skysports.com/football/paris-saint-germain-vs-manchester-city/teams/442562 |access-date=2021-11-19 |website=Sky Sports |language=en}}</ref> Bakker ya lashe gasar Trophée des Champions da Coupe de France a kakar wasa ta karshe a Ligue 1. <ref name=":1">{{Cite web |date=13 January 2021 |title=Neymar and Icardi fire Pochettino to first title |url=https://www.ligue1.com/Articles/MATCH-REPORTS/2021/01/13/neymar-and-icardi-fire-pochettino-to-first-title |access-date=13 January 2021 |website= |publisher=[[Ligue 1]]}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web |date=19 May 2021 |title=PSG vs. Monaco score: French giants win Coupe de France through Mbappe and Icardi to avoid trophy-less season |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/psg-vs-monaco-score-french-giants-win-coupe-de-france-through-mbappe-and-icardi-to-avoid-trophy-less-season/ |access-date=2022-05-16 |website=CBSSports.com |language=en}}</ref>
=== Bayer Leverkusen ===
A ranar 12 ga Yuli, 2021, Bakker ya koma ƙungiyar Bundesliga ta Jamus Bayer Leverkusen, daga baya ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru huɗu da ƙungiyar. [1] A cewar rahotanni, kuɗin canja wurin cinikin ya kai Yuro miliyan 7, wanda zai iya tashi zuwa Yuro miliyan 10 tare da ƙarin kwantiragi. [2] An ruwaito cewa an haɗa zaɓin siyan PSG a cikin yarjejeniyar. [3] Bakker ya zura ƙwallonsa ta farko a Leverkusen a wasan da suka doke Borussia Mönchengladbach da ci 4-0 a ranar 21 ga Agusta. [4]
=== Atalanta ===
A ranar 7 ga Yuli 2023, Bakker ya koma kulob din Serie A na Italiya Atalanta . <ref>{{Cite web |date=7 July 2023 |title=A new Dutchman is in town: welcome Bakker! |url=https://www.atalanta.it/en/news/a-new-dutchman-is-in-town-welcome-bakker/ |access-date=7 July 2023 |publisher=[[Atalanta BC]] |language=en}}</ref>
==== Aron zuwa Lille ====
A ranar 30 ga Agusta 2024, Bakker ya koma Faransa, bayan an ba shi aro ga ƙungiyar Ligue 1 ta Lille har zuwa ƙarshen kakar wasa ta 2024-25 . <ref>{{Cite web |date=2024-08-30 |title=Official {{!}} Atalanta's Mitchel Bakker joins Lille on loan - Get French Football News |url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2024/official-atalantas-mitchel-bakker-joins-lille-on-loan/ |access-date=2024-08-31 |language=en-US}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bakker tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasa da ƙasa a Netherlands, musamman ma yana wakiltar ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 21 ta Netherlands daga 2020 zuwa 2023. Ya wakilci ƙasarsa daga matakin 'yan ƙasa da shekara 15 zuwa 'yan ƙasa da shekara 21 a wancan lokacin. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2022)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A watan Oktoban 2022, an saka Bakker a cikin jerin 'yan wasan Holland 39 da za su fafata a [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022]] a Qatar. <ref>{{Cite tweet|user=OnsOranje|title=🦁 𝐏𝐫𝐨𝐯𝐢𝐬𝐢𝐨𝐧𝐚𝐥 𝐒𝐪𝐮𝐚𝐝: This is the longlist of 39 players where our final World Cup 2022 squad will be selected from! 📋}}</ref> Duk da haka, bai ƙare a cikin jerin 'yan wasan da za su fafata a gasar ba.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
p1m8qqt8nd57bkut74q43c2b0vad7kd
Klaas Bakker
0
149770
831902
2026-05-07T16:42:55Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1349547015|Klaas Bakker]]"
831902
wikitext
text/x-wiki
'''Klaas Bakker''' (22 Afrilu 1926 – 3 Janairu 2016) ɗan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Holland. Ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan tsakiya]] kuma ɗan gaba .
== Aikin kulob ==
Bakker ya buga wa De Volewijckers wasa tsakanin 1943 da 1951, daga baya kuma ya buga wa Ajax har zuwa 1957. An haife shi a Amsterdam, Arewacin Holland . [1] Kakar wasansa ta ƙarshe ita ce ta farko a cikin sabuwar ƙungiyar Eredivisie . [2]
Bakker ya mutu a ranar 3 ga Janairu, 2016 a Amstelveen, yana da shekaru 89. <ref>{{Cite web |date=7 January 2016 |title=Ex-Ajacied Klaas Bakker (90) overleden |url=http://www.ad.nl/ad/nl/1441/Ajax/article/detail/4220441/2016/01/07/Ex-Ajacied-Klaas-Bakker-90-overleden.dhtml |access-date=8 January 2016 |website=[[Algemeen Dagblad]] |language=Dutch}}</ref>
== Kididdiga don Ajax ==
{| class="wikitable" style="font-size:100%; text-align: center;"
! rowspan="2" width="100" |Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="2" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Jimilla
|-
! width="40" | Manhajoji
! width="40" | Ƙwallaye
! width="40" | Manhajoji
! width="40" | Ƙwallaye
! width="40" | Manhajoji
! width="40" | Ƙwallaye
|-
| rowspan="6" | '''Ajax'''
| 1951/52
| 29
| 11
| -
| -
| 29
| 11
|-
| 1952/53
| 24
| 2
| -
| -
| 24
| 2
|-
| 1953/54
| 25
| 7
| -
| -
| 25
| 7
|-
| 1954/55
| 24
| 3
| -
| -
| 24
| 3
|-
| 1955/56
| 33
| 12
| -
| -
| 33
| 11
|-
| 1956/57
| 34
| 2
| 3
| 0
| 37
| 2
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 169
! 37
! 3
! 0
! 172
! 37
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2016]]
[[Rukuni:Haifaffun 1926]]
qcs61au2gwpiihdbunuorfb2cu23159
831903
831902
2026-05-07T16:43:10Z
Sardeeq
39275
831903
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Klaas Bakker''' (22 Afrilu 1926 – 3 Janairu 2016) ɗan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Holland. Ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan tsakiya]] kuma ɗan gaba .
== Aikin kulob ==
Bakker ya buga wa De Volewijckers wasa tsakanin 1943 da 1951, daga baya kuma ya buga wa Ajax har zuwa 1957. An haife shi a Amsterdam, Arewacin Holland . [1] Kakar wasansa ta ƙarshe ita ce ta farko a cikin sabuwar ƙungiyar Eredivisie . [2]
Bakker ya mutu a ranar 3 ga Janairu, 2016 a Amstelveen, yana da shekaru 89. <ref>{{Cite web |date=7 January 2016 |title=Ex-Ajacied Klaas Bakker (90) overleden |url=http://www.ad.nl/ad/nl/1441/Ajax/article/detail/4220441/2016/01/07/Ex-Ajacied-Klaas-Bakker-90-overleden.dhtml |access-date=8 January 2016 |website=[[Algemeen Dagblad]] |language=Dutch}}</ref>
== Kididdiga don Ajax ==
{| class="wikitable" style="font-size:100%; text-align: center;"
! rowspan="2" width="100" |Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="2" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Jimilla
|-
! width="40" | Manhajoji
! width="40" | Ƙwallaye
! width="40" | Manhajoji
! width="40" | Ƙwallaye
! width="40" | Manhajoji
! width="40" | Ƙwallaye
|-
| rowspan="6" | '''Ajax'''
| 1951/52
| 29
| 11
| -
| -
| 29
| 11
|-
| 1952/53
| 24
| 2
| -
| -
| 24
| 2
|-
| 1953/54
| 25
| 7
| -
| -
| 25
| 7
|-
| 1954/55
| 24
| 3
| -
| -
| 24
| 3
|-
| 1955/56
| 33
| 12
| -
| -
| 33
| 11
|-
| 1956/57
| 34
| 2
| 3
| 0
| 37
| 2
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 169
! 37
! 3
! 0
! 172
! 37
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2016]]
[[Rukuni:Haifaffun 1926]]
o19q13peb91ul89imof6lqorgzhgpeo
Luís Figo
0
149771
831905
2026-05-07T16:59:10Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]] {{Infobox dan kwallon kafa | suna = Luís Figo | hoto = Luís Figo 2017.jpg | cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo | ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}} | wurin_haihuwa = Almada, Portugal | tsawo = 1.80 m | matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya | matasa_shekaru1 = 1984–1989 | matasa_kungiya1 = Sporting CP | shekaru1 = 1989–1995 | kungiya1 = Sporting CP | wasa1 = 137 | kwallaye1 = 16 | shekaru2 = 1995...
831905
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta Portugal a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin Cristiano Ronaldo. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, Pep Guardiola da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su Zinedine Zidane, Ronaldo Nazário, David Beckham da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar La Liga da kuma UEFA Champions League.<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta Italiya. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na UEFA Euro 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar FIFA World Cup ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar Ballon d'Or a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
01aig3pg7vxy9hqtz97y7z8keg7g4p0
831906
831905
2026-05-07T17:00:04Z
Saad Nuhu
43323
831906
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta [[Portugal]] a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin Cristiano Ronaldo. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, Pep Guardiola da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su Zinedine Zidane, Ronaldo Nazário, David Beckham da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar La Liga da kuma UEFA Champions League.<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta Italiya. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na UEFA Euro 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar FIFA World Cup ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar Ballon d'Or a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
heu8klwrfj88l8lvqyky4v096aaa5h4
831907
831906
2026-05-07T17:00:47Z
Saad Nuhu
43323
831907
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta [[Portugal]] a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin [[Cristiano Ronaldo]]. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, Pep Guardiola da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su Zinedine Zidane, Ronaldo Nazário, David Beckham da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar La Liga da kuma UEFA Champions League.<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta Italiya. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na UEFA Euro 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar FIFA World Cup ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar Ballon d'Or a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
e9238kg7w4a4gc6f2xnj19eoo5zddvm
831908
831907
2026-05-07T17:02:19Z
Saad Nuhu
43323
831908
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta [[Portugal]] a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin [[Cristiano Ronaldo]]. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, [[Pep Guardiola]] da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su Zinedine Zidane, Ronaldo Nazário, David Beckham da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar La Liga da kuma UEFA Champions League.<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta Italiya. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na UEFA Euro 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar FIFA World Cup ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar Ballon d'Or a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
sc6zb0ewy7gp4w5zhq5ghu2aicwx4r1
831909
831908
2026-05-07T17:04:07Z
Saad Nuhu
43323
831909
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta [[Portugal]] a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin [[Cristiano Ronaldo]]. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, [[Pep Guardiola]] da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su [[Zinedine Yazid Zidane|Zinedine Zidane]], Ronaldo Nazário, David Beckham da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar La Liga da kuma UEFA Champions League.<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta Italiya. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na UEFA Euro 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar FIFA World Cup ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar Ballon d'Or a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
ok1qjbqlot2504vactmst4ht5optg1n
831911
831909
2026-05-07T17:05:10Z
Saad Nuhu
43323
831911
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta [[Portugal]] a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin [[Cristiano Ronaldo]]. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, [[Pep Guardiola]] da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su [[Zinedine Yazid Zidane|Zinedine Zidane]], Ronaldo Nazário, [[David Beckham]] da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar La Liga da kuma UEFA Champions League.<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta Italiya. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na UEFA Euro 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar FIFA World Cup ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar Ballon d'Or a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
5yj40iv4ll668og3ypeww8rrnh0n4ac
831914
831911
2026-05-07T17:06:32Z
Saad Nuhu
43323
831914
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta [[Portugal]] a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin [[Cristiano Ronaldo]]. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, [[Pep Guardiola]] da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su [[Zinedine Yazid Zidane|Zinedine Zidane]], Ronaldo Nazário, [[David Beckham]] da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar [[La Liga]] da kuma UEFA Champions League.<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta Italiya. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na UEFA Euro 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar FIFA World Cup ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar Ballon d'Or a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
p8y0f62sf8hyue91f7zookvkc5kjwob
831915
831914
2026-05-07T17:07:21Z
Saad Nuhu
43323
831915
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta [[Portugal]] a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin [[Cristiano Ronaldo]]. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, [[Pep Guardiola]] da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su [[Zinedine Yazid Zidane|Zinedine Zidane]], Ronaldo Nazário, [[David Beckham]] da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar [[La Liga]] da kuma [[UEFA Champions League]].<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta Italiya. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na UEFA Euro 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar FIFA World Cup ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar Ballon d'Or a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
c3l5llnd6c31fxdu2itsj1zi417ik55
831918
831915
2026-05-07T17:08:06Z
Saad Nuhu
43323
831918
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta [[Portugal]] a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin [[Cristiano Ronaldo]]. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, [[Pep Guardiola]] da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su [[Zinedine Yazid Zidane|Zinedine Zidane]], Ronaldo Nazário, [[David Beckham]] da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar [[La Liga]] da kuma [[UEFA Champions League]].<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta [[Italiya]]. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na UEFA Euro 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar FIFA World Cup ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar Ballon d'Or a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
rlbv4msao3n8ldm9gtm0vsjxtrabtaw
831920
831918
2026-05-07T17:09:59Z
Saad Nuhu
43323
831920
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta [[Portugal]] a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin [[Cristiano Ronaldo]]. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, [[Pep Guardiola]] da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su [[Zinedine Yazid Zidane|Zinedine Zidane]], Ronaldo Nazário, [[David Beckham]] da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar [[La Liga]] da kuma [[UEFA Champions League]].<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta [[Italiya]]. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na [[UEFA Europa League|UEFA Euro]] 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar FIFA World Cup ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar Ballon d'Or a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
dhyr4wutv87k8zq9ht01dww3tmcgei8
831922
831920
2026-05-07T17:10:32Z
Saad Nuhu
43323
831922
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta [[Portugal]] a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin [[Cristiano Ronaldo]]. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, [[Pep Guardiola]] da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su [[Zinedine Yazid Zidane|Zinedine Zidane]], Ronaldo Nazário, [[David Beckham]] da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar [[La Liga]] da kuma [[UEFA Champions League]].<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta [[Italiya]]. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na [[UEFA Europa League|UEFA Euro]] 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar [[FIFA World Cup]] ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar Ballon d'Or a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
9rurxme8ruir69jvhnav7uinrvokwnl
831924
831922
2026-05-07T17:11:24Z
Saad Nuhu
43323
831924
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:L. Figo 2017 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Luís Figo
| hoto = Luís Figo 2017.jpg
| cikakken_suna = Luís Filipe Madeira Caeiro Figo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1972|11|4}}
| wurin_haihuwa = Almada, Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan gefe, dan wasan tsakiya
| matasa_shekaru1 = 1984–1989
| matasa_kungiya1 = Sporting CP
| shekaru1 = 1989–1995
| kungiya1 = Sporting CP
| wasa1 = 137
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 1995–2000
| kungiya2 = Barcelona
| wasa2 = 172
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2000–2005
| kungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 164
| kwallaye3 = 38
| shekaru4 = 2005–2009
| kungiya4 = Inter Milan
| wasa4 = 105
| kwallaye4 = 9
| jimillar_wasa = 578
| jimillar_kwallaye = 93
| tawagar_kasa1 = Portugal U16
| tawagar_kasa2 = Portugal U20
| tawagar_kasa3 = Portugal
| shekarun_kasa3 = 1991–2006
| wasannin_kasa3 = 127
| kwallayen_kasa3 = 32
}}
'''Luís Filipe Madeira Caeiro Figo''' (an haife shi ranar 4 ga watan Nuwamba 1972), wanda aka fi sani da '''Luís Figo''', tsohon dan kwallon kafa ne daga ƙasar [[Portugal]]. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a tarihin wasan ƙwallon kafa saboda iya dribbling dinsa, saurin gudu, bayar da taimakon kwallo da kuma kwarewa wajen sarrafa wasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Luis-Figo|title=Luís Figo |website=Britannica|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya taka rawa sosai wajen bunƙasa ƙwallon kafa ta [[Portugal]] a shekarun 1990 da farkon shekarun 2000. Ya kasance daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Portugal samun matsayi mai ƙarfi a duniya kafin zamanin [[Cristiano Ronaldo]]. Salon wasansa ya haɗa da saurin kai hari daga gefe, fasahar zura kwallo, da kuma iya ketare ƙwallo cikin daidaito.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/luis-figo-portugal-real-madrid-barcelona-inter-milan|title=Luís Figo profile|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Figo a garin Almada da ke Portugal, sannan ya taso a yankin Cova da Piedade. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon kafa, inda yake buga wasa a tituna da ƙananan kungiyoyi kafin daga baya ya shiga makarantar horas da matasa ta Sporting CP. A lokacin ƙuruciyarsa, an san shi da bajinta wajen sarrafa ƙwallo da kuma iya tsallake abokan hamayya cikin sauƙi.<ref>{{Cite web|url=https://www.thefamouspeople.com/profiles/luis-figo-5057.php|title=Luís Figo Biography|website=The Famous People|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Figo ya fara buga wa babbar kungiyar Sporting CP wasa a shekarar 1989. Ya yi suna cikin sauri saboda irin gudummawar da yake bayarwa daga gefen fili. A Sporting ne ya fara nuna cewa zai zama babban tauraro a Turai. Ya buga wasanni da dama tare da taimaka wa kungiyar wajen samun nasarori a gida.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/luis-figo/profil/spieler/897|title=Luís Figo statistics|website=Transfermarkt|access-date=2026-05-07}}</ref>
A shekarar 1991, Figo ya kasance cikin tawagar Portugal ta matasa da ta lashe gasar FIFA U-20 World Cup. Wannan nasara ta sanya sunansa ya fara karɓuwa a nahiyar Turai baki ɗaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/u20worldcup/portugal1991|title=1991 FIFA World Youth Championship|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 1995, Figo ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] bayan kungiyoyi da dama sun nuna sha’awar sa hannu da shi. A Barcelona ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasa a duniya. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa kungiyar lashe kofuna da dama ciki har da La Liga da Copa del Rey.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648153/luis-figo|title=Luís Figo at Barcelona|website=FC Barcelona|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da yake Barcelona, Figo ya yi haɗin kai da fitattun ‘yan wasa irin su Rivaldo, [[Pep Guardiola]] da Patrick Kluivert. Magoya bayan Barcelona sun ƙaunace shi saboda irin bajintar da yake nunawa a filin wasa, musamman iya yin dribble da bayar da kyawawan passes.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/luis-figo-barcelona-real-madrid-transfer/blt7a5a8f7b1c7f4d8f|title=Figo and Barcelona years|website=Goal|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2000, Figo ya koma [[Real Madrid CF]] cikin wani canji da ya girgiza duniya. Shugaban Real Madrid Florentino Pérez ya saye shi kan kuɗi mai yawa wanda ya zama tarihin duniya a lokacin. Wannan sauya sheƙa daga Barcelona zuwa Real Madrid ya haifar da cece-kuce sosai tsakanin magoya bayan ƙungiyoyin biyu.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33663435|title=Luis Figo transfer to Real Madrid|website=BBC Sport|access-date=2026-05-07}}</ref>
Lokacin da Figo ya koma Barcelona domin wasa da tsohuwar kungiyarsa, magoya bayan Barcelona sun nuna fushinsu sosai har aka jefa masa abubuwa daga filin kallo, ciki har da sanannen kan alade da aka jefa kusa da shi yayin bugun kusurwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/24/europeanfootball.sport|title=Pig's head incident|website=The Guardian|access-date=2026-05-07}}</ref>
A Real Madrid, Figo ya kasance cikin shahararriyar tawagar “Galácticos” tare da taurari irin su [[Zinedine Yazid Zidane|Zinedine Zidane]], Ronaldo Nazário, [[David Beckham]] da Raúl. Ya taimaka wa kungiyar lashe gasar [[La Liga]] da kuma [[UEFA Champions League]].<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/luis-figo|title=Luís Figo at Real Madrid|website=Real Madrid|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Inter Milan ===
A shekarar 2005, Figo ya koma kungiyar [[Inter Milan]] ta [[Italiya]]. Duk da cewa shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya ci gaba da nuna kwarewa sosai a Serie A. Ya taimaka wa Inter Milan lashe kofunan Serie A da dama a jere kafin ya yi ritaya daga ƙwallon kafa a shekarar 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/en/legend/58-luis-figo|title=Luís Figo profile|website=Inter Milan|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Figo ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 1991. Ya wakilci ƙasarsa a gasar cin kofin duniya da kuma gasar cin kofin nahiyar Turai sau da dama. Ya kasance kyaftin din Portugal tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d7ff225dd51-40a1c50d17f5-1000--figo-portugal-legend/|title=Portugal legend Luís Figo|website=UEFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Daya daga cikin manyan nasarorin da ya samu tare da Portugal ita ce kai wa wasan ƙarshe na [[UEFA Europa League|UEFA Euro]] 2004, inda suka sha kashi a hannun Girka. Haka kuma ya taimaka wa Portugal kai wa wasan kusa da na ƙarshe a gasar [[FIFA World Cup]] ta 2006.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/germany2006|title=2006 FIFA World Cup|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
Figo ya buga wasanni 127 a tawagar Portugal tare da zura kwallaye 32, wanda ya sanya shi cikin fitattun ‘yan wasan tarihin ƙasar.<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/figo-intlg.html|title=Luís Figo international appearances|website=RSSSF|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Figo da saurin gudu, iya dribble, ketare ƙwallo cikin daidaito da kuma hangen nesa a wasa. Yana iya taka leda a bangarori daban-daban na tsakiya da gefe. Masana da dama sun bayyana shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan gefe na zamaninsa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/luis-figo-portugal-barcelona-real-madrid-inter-milan|title=How good was Luís Figo?|website=FourFourTwo|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Kyaututtuka ==
Figo ya lashe kyautar [[Ballon d'Or]] a shekarar 2000 bayan irin gagarumar bajintar da ya nuna a Turai. Haka kuma FIFA ta ba shi kyautar FIFA World Player of the Year a shekarar 2001.<ref>{{Cite web|url=https://www.ballondor.com|title=Ballon d'Or winners|website=France Football|access-date=2026-05-07}}</ref>
=== Manyan kofuna ===
;Barcelona
* La Liga: 1997–98, 1998–99
* Copa del Rey: 1996–97, 1997–98
;Real Madrid
* La Liga: 2000–01, 2002–03
* UEFA Champions League: 2001–02
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
;Portugal
* UEFA Euro 2004: Matsayi na biyu
== Rayuwar sirri ==
Figo ya auri samfurin zamani na Sweden mai suna Helen Svedin, kuma suna da ‘ya’ya tare. Bayan ritayarsa daga ƙwallon kafa, ya shiga harkokin kasuwanci da ayyukan taimakon jama'a. Haka kuma ya kasance jakadan wasu kungiyoyin wasanni da shirye-shiryen FIFA.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/social-impact/football-for-schools|title=Figo and FIFA activities|website=FIFA|access-date=2026-05-07}}</ref>
== Duba kuma ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Real Madrid CF]]
* [[FC Barcelona]]
* [[Portugal national football team]]
{{DEFAULTSORT:Figo, Luis}}
[[Category:1972 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:FIFA World Player of the Year winners]]
[[Category:Ballon d'Or winners]]
lkpt6xbb5bdomjcdqp6bbcp1alyvyxs
Dick ya kasance
0
149772
831910
2026-05-07T17:04:34Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1318887322|Dick Been]]"
831910
wikitext
text/x-wiki
'''Dirk Been''' (28 ga Disamba 1914 – 20 ga Mayu 1978) [[Mai buga baya|ɗan wasan baya]] ne [[Kungiyar Kwallon Kafa|na ƙwallon ƙafa]] na ƙasar Holland wanda ba ya wasa a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Netherlands a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1938.
== Aikin kulob ==
Ya buga wa ƙungiyar Ajax ta garinsu wasa, amma a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu an tilasta masa yin aiki a Jamus . A can, a matsayin Baƙon Ɗan Wasan Yaƙin, ya buga wa Hamburger SV wasa [1] [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1914]]
sa66h8h33evxog4c5ufzwf0ezsjam5d
831912
831910
2026-05-07T17:05:46Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1318887322|Dick Been]]"
831912
wikitext
text/x-wiki
'''Dirk Been''' (28 ga Disamba 1914 – 20 ga Mayu 1978) [[Mai buga baya|ɗan wasan baya]] ne [[Kungiyar Kwallon Kafa|na ƙwallon ƙafa]] na ƙasar Holland wanda ba ya wasa a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Netherlands a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1938. <ref>1938 FIFA World Cup France Archived October 13, 2011, at the Wayback Machine</ref><ref>Drentsch Dagblad, Dec 31, 1943; and: Prüß/Irle, Tore, Punkte, Spieler. Die komplette HSV-Statistik. Göttingen 2008</ref>
== Aikin kulob ==
Ya buga wa ƙungiyar Ajax ta garinsu wasa, amma a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu an tilasta masa yin aiki a Jamus . A can, a matsayin Baƙon Ɗan Wasan Yaƙin, ya buga wa Hamburger SV wasa [1] [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1914]]
7wtbi86g7xqyy47z3l9ova8fyoew98e
831913
831912
2026-05-07T17:06:12Z
Sardeeq
39275
831913
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dirk Been''' (28 ga Disamba 1914 – 20 ga Mayu 1978) [[Mai buga baya|ɗan wasan baya]] ne [[Kungiyar Kwallon Kafa|na ƙwallon ƙafa]] na ƙasar Holland wanda ba ya wasa a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Netherlands a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1938. <ref>1938 FIFA World Cup France Archived October 13, 2011, at the Wayback Machine</ref><ref>Drentsch Dagblad, Dec 31, 1943; and: Prüß/Irle, Tore, Punkte, Spieler. Die komplette HSV-Statistik. Göttingen 2008</ref>
== Aikin kulob ==
Ya buga wa ƙungiyar Ajax ta garinsu wasa, amma a lokacin Yaƙin Duniya na Biyu an tilasta masa yin aiki a Jamus . A can, a matsayin Baƙon Ɗan Wasan Yaƙin, ya buga wa Hamburger SV wasa [1] [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1914]]
iquayaajm03fd4r1r1lrxz2rdnf7cn8
Kiran Bechan
0
149773
831916
2026-05-07T17:07:24Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1341348107|Kiran Bechan]]"
831916
wikitext
text/x-wiki
'''Winand Kiran Madhankumar Bechan''' (an haife shi a ranar 12 ga Satumba, 1982), wanda aka fi sani da '''Kiran Bechan''', tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
== Aikin kulob ==
Bechan ya fito ne daga makarantar ƙwallon ƙafa ta Ajax, wadda ya shiga a matakin 'yan ƙasa da shekara 13, [1] kuma ya fara buga wasa a matsayin ɗan wasa a ranar 1 ga Afrilu 2001 a fafatawa da NEC a ƙarƙashin jagorancin kocin Co Adriaanse . [2] Bai yi nasarar shiga gasar ba a Ajax kuma an ba shi aro ga Sparta a watan Janairun 2003, [3] sai Ajax ta sake kiransa kuma ta sayar da shi ga FC Groningen a watan Nuwamban 2004. [4] Daga nan aka tura shi aro zuwa FC Den Bosch a lokacin bazara na 2006, [5] kuma a lokacin bazara na 2007 Groningen ta sake shi Bechan kuma ya ƙaura zuwa ƙasashen waje don shiga ƙungiyar Hércules Alicante ta Spain. [6] A can, daga ƙarshe aka soke kwangilarsa ta hanyar amincewar juna. Daga nan ya koma Netherlands don bugawa ƙungiyar Eerste Divisie Emmen . [7]
Ya sake gwada sa'arsa a ƙasashen waje lokacin da ya koma Ermis Aradippou na Cyprus kuma ya yi kakar wasa a Muaither a Qatar. Daga nan ya buga wa ƙungiyar Atyrau ta Kazakh wasa, inda ɗan wasan Holland Sylvano Comvalius ya haɗu da shi. <ref name="bechan-interview" /> Bechan ya sami tayin a watan Janairun 2012 daga ƙungiyar Vardar ta Macedonia, amma saboda rashin garantin kuɗi, bai sami damar cimma yarjejeniya da ƙungiyar ba. Daga nan ya shiga shari'a tare da Fujian Smart Hero a China tare da Comvalius, amma a lokacin atisaye da ƙungiyar ya ji rauni a gwiwarsa, wanda hakan ya sa ya ajiye buga wasa na tsawon watanni. <ref name="bechan-interview" /> A watan Afrilun 2012, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Major League Soccer San Jose Earthquakes ta nuna sha'awarta, amma saboda raunin gwiwa, bai sami damar zuwa Amurka don duba lafiyarsa ba. A watan Disamba na 2012, Bechan ya sanar da yin ritaya daga ƙwallon ƙafa yana da shekaru 30. <ref name="bechan-interview" />
== Rayuwa ta sirri ==
Bechan ɗan asalin ƙasar Indo-Surinamese ne. Bayan ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru, ya koma Almere, inda yake buga wasan futsal a matakin ɗan wasa.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1982]]
iesgr13ungtss1uzz4uj1qhvqkigtqk
831917
831916
2026-05-07T17:07:49Z
Sardeeq
39275
831917
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Winand Kiran Madhankumar Bechan''' (an haife shi a ranar 12 ga Satumba, 1982), wanda aka fi sani da '''Kiran Bechan''', tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
== Aikin kulob ==
Bechan ya fito ne daga makarantar ƙwallon ƙafa ta Ajax, wadda ya shiga a matakin 'yan ƙasa da shekara 13, [1] kuma ya fara buga wasa a matsayin ɗan wasa a ranar 1 ga Afrilu 2001 a fafatawa da NEC a ƙarƙashin jagorancin kocin Co Adriaanse . [2] Bai yi nasarar shiga gasar ba a Ajax kuma an ba shi aro ga Sparta a watan Janairun 2003, [3] sai Ajax ta sake kiransa kuma ta sayar da shi ga FC Groningen a watan Nuwamban 2004. [4] Daga nan aka tura shi aro zuwa FC Den Bosch a lokacin bazara na 2006, [5] kuma a lokacin bazara na 2007 Groningen ta sake shi Bechan kuma ya ƙaura zuwa ƙasashen waje don shiga ƙungiyar Hércules Alicante ta Spain. [6] A can, daga ƙarshe aka soke kwangilarsa ta hanyar amincewar juna. Daga nan ya koma Netherlands don bugawa ƙungiyar Eerste Divisie Emmen . [7]
Ya sake gwada sa'arsa a ƙasashen waje lokacin da ya koma Ermis Aradippou na Cyprus kuma ya yi kakar wasa a Muaither a Qatar. Daga nan ya buga wa ƙungiyar Atyrau ta Kazakh wasa, inda ɗan wasan Holland Sylvano Comvalius ya haɗu da shi. <ref name="bechan-interview" /> Bechan ya sami tayin a watan Janairun 2012 daga ƙungiyar Vardar ta Macedonia, amma saboda rashin garantin kuɗi, bai sami damar cimma yarjejeniya da ƙungiyar ba. Daga nan ya shiga shari'a tare da Fujian Smart Hero a China tare da Comvalius, amma a lokacin atisaye da ƙungiyar ya ji rauni a gwiwarsa, wanda hakan ya sa ya ajiye buga wasa na tsawon watanni. <ref name="bechan-interview" /> A watan Afrilun 2012, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Major League Soccer San Jose Earthquakes ta nuna sha'awarta, amma saboda raunin gwiwa, bai sami damar zuwa Amurka don duba lafiyarsa ba. A watan Disamba na 2012, Bechan ya sanar da yin ritaya daga ƙwallon ƙafa yana da shekaru 30. <ref name="bechan-interview" />
== Rayuwa ta sirri ==
Bechan ɗan asalin ƙasar Indo-Surinamese ne. Bayan ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru, ya koma Almere, inda yake buga wasan futsal a matakin ɗan wasa.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1982]]
7nultr5m8gwzn3ezzg5no9oz06hq83i
Bazoer mai ban dariya
0
149774
831919
2026-05-07T17:09:52Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351583607|Riechedly Bazoer]]"
831919
wikitext
text/x-wiki
'''Riechedly Guillermo Bazoer''' (an haife shi a ranar 12 ga Oktoba 1996) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan tsakiya]] ko kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya]] a ƙungiyar Konyaspor ta Turkiyya. An haife shi a Netherlands, yana wakiltar ƙungiyar ƙasa ta Curaçao .
== Aikin kulob ==
[[Fayil:Dnepr-Ajax_(2).jpg|left|thumb|Bazoer yana buga wa Ajax wasa]]
=== Ajax ===
Bazoer ya koma Ajax ne bayan ya samu 'yanci daga ƙungiyar [[PSV Eindhoven|PSV]] ta Eredivisie a ranar 16 ga Nuwamba, 2012. An yi ta rade-radin cewa zai koma [[Premier League|gasar Premier]] tare da [[Arsenal F.C.|Arsenal]], [[Chelsea F.C.|Chelsea]], [[Manchester City F.C.|Manchester City]] da [[Newcastle United FC|Newcastle United]], amma ya zaɓi ya sanya hannu da Ajax. Ba a buƙatar kuɗin canja wuri ba, domin matashin ɗan wasan baya bai kai shekara ba. Duk da haka, KNVB ta bayyana cewa Bazoer ba zai cancanci shiga ƙungiyar farko ta Ajax ba sai bayan cikarsa shekara 16. Ba tare da ya samu damar fara wasa a kakar wasa ta 2012-13 a ƙungiyar farko ba saboda hukuncin KNVB, ya buga wa Jong Ajax wasa a Beloften Eredivisie, da kuma shiga gasar Copa Amsterdam ta 2013 tare da Ajax A1.
A ranar 29 ga Yuni 2013, ya fara bugawa Ajax wasa a lokacin wasan sada zumunta da SDC Putten . Bazoer ya shigo wasa a matsayin wanda aka maye gurbinsa a rabin lokaci na biyu, inda wasan ya kare da nasara 4-1 a kan Ajax. Bazoer ya fara buga wasa a Eerste Divisie don Jong Ajax, a wasan farko na kakar wasa da Telstar a ranar 5 ga Agusta 2013, wasan da suka ci 2-0 a wasan farko da kungiyar ta buga a rukuni na biyu na kwallon kafa na Holland. A ranar 4 ga Satumba 2013 an sanar da cewa Bazoer yana cikin 'yan wasa 22 da Frank de Boer ya yi wa rajista a gasar zakarun Turai ta UEFA ta 2013-14 ta Ajax. A ranar 15 ga Fabrairu 2015, Bazoer ya zura kwallonsa ta farko ga Ajax a wasan da suka ci 4-2 a kan FC Twente . A ranar 19 ga Fabrairu 2015, Bazoer ya fara buga wasa a gasar Turai a wasan da suka doke Legia Warsaw da ci 1-0 a gasar Europa League .
=== VfL Wolfsburg ===
A ranar 14 ga Disamba 2016, VfL Wolfsburg ta sanar da cewa Bazoer ya sanya hannu kan kwangila da kulob din Lower Saxony har zuwa 30 ga Yuni 2021. An kammala cinikin a lokacin Canja wurin hunturu mai zuwa. An ruwaito cewa kudin canja wurin ya kai Yuro miliyan 12. <ref>{{Cite web |title=12 Millionen Euro: Wolfsburg schlägt bei Bazoer zu |url=https://www.kicker.de/12-millionen-euro_wolfsburg-schlaegt-bei-bazoer-zu-666796/artikel}}</ref> Ya fara buga wasansa na farko a VfL Wolfsburg a wasan Bundesliga da TSG Hoffenheim a ranar 12 ga Fabrairu 2017.
==== Porto (Aro) ====
A ranar 31 ga Agusta 2018, an ba Bazoer aro ga ƙungiyar Primeira Liga ta Porto a matsayin aro na shekara ɗaya. Bazoer bai buga wasa a kowace gasar da ya buga wa Porto ba saboda raunin da ya samu da kuma rashin da'a, wanda hakan ya sa ya buga wasa da ƙungiyar B.
==== Lamuni (Utrecht) ====
A ranar 7 ga Janairun 2019, ya koma Utrecht a matsayin aro har zuwa karshen kakar wasa.
=== Vitesse ===
A ranar 12 ga Yulin 2019, ya koma Vitesse a kan yarjejeniyar dindindin daga VfL Wolfsburg kan wani adadin da ba a bayyana ba. Ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru uku. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2024)">an buƙata</span></nowiki>'' ]</sup> Bazoer ya fara buga wa Vitesse wasa a ranar 3 ga Agusta 2019 da tsohuwar ƙungiyarsa ta Ajax. A wasan, ya zura ƙwallo ta sa Vitesse ta ci gaba da wasa 2-1 kafin a kore shi saboda katin gargadi biyu yayin da aka riƙe su kunnen doki 2-2. A ranar 24 ga Oktoba 2019, Bazoer bai buga wa ƙungiyar Vitesse wasa ba har sai an sake sanar da shi saboda halinsa. <ref>{{Cite web |last=Vitesse |title=Vitesse nieuws: Bazoer tot nader order niet bij selectie |url=https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8154/bazoer-tot-nader-order-niet-bij-selectie |access-date=24 October 2019 |website=Vitesse.nl |language=nl}}</ref>
A ƙarƙashin kocin Thomas Letsch, Bazoer ya girma ya zama babban ɗan wasa. Kocin Jamus na Vitesse ya sanya Bazoer a matsayin ɗan wasan [[Mai buga baya|baya na tsakiya]], bayan shawarar mataimakin koci Joseph Oosting . Yayin da Vitesse ta kare a matsayi na 4 a teburin gasar a kakar wasa ta 2020-21, mujallar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland ''Voetbal International'' ta zaɓe Bazoer a matsayin "Ɗan wasan Kakar".
=== AZ Alkmaar ===
A ranar 1 ga Agusta 2022, Bazoer ya koma AZ a kan yarjejeniyar canja wuri kyauta, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku. <ref>{{Cite web |date=1 August 2022 |title=AZ contracteert Bazoer |trans-title=AZ hirez Bazoer |url=https://www.az.nl/nl/nieuws/az-contracteert-bazoer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220802083152/https://www.az.nl/nl/nieuws/az-contracteert-bazoer |archive-date=2 August 2022 |access-date=1 August 2022 |website=www.az.nl |language=dutch}}</ref>
=== Konyaspor ===
A ranar 11 ga Satumba 2024, Bazoer ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu da Konyaspor da ke Turkiyya. <ref>{{Cite web |date=11 September 2024 |title=Hoş geldin Riechedly Bazoer |trans-title=Welcome Riechedly Bazoer |url=https://www.konyaspor.org.tr/Haber/hos-geldin-riechedly-bazoer/9642 |access-date=4 October 2024 |publisher=Konyaspor |language=tr}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
=== Matasa ===
Bazoer ya wakilci Netherlands a matakai daban-daban na matasa. Ya halarci gasar cin kofin Turai ta 'yan ƙasa da shekara 17 ta UEFA ta 2012, inda ya taimaka wajen bayar da gudummawa ga lashe kofin nahiyar Turai na biyu a jere a wannan rukunin shekaru ta hanyar doke Jamus da ci 5-4 a bugun fenariti a wasan ƙarshe, bayan ƙarin lokaci bayan an tashi kunnen doki 1-1.
A ranar 4 ga Janairu 2013, Hukumar Kwallon Kafa ta Curaçao ta nuna sha'awar kiran Bazoer don wakiltar ƙungiyar ' yan ƙasa da shekaru 20 ta Curaçao a Gasar Cin Kofin 'yan ƙasa da shekaru 20 ta CONCACAF a Mexico ta 2013. [1] Bazoer ya cancanci buga wasa saboda shekarunsa da kuma gadonsa, kuma wannan ba zai saɓa wa shawarar da ya yanke na bugawa Netherlands wasa ba idan aka yi la'akari da shekarun ɗan wasan amma wakilansa sun ƙi tayin, kuma Bazoer ya ci gaba da zama a Amsterdam. [2] [3]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1996]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
sbopfumqgpvf9d6xgx3twb2s5ozkl28
831921
831919
2026-05-07T17:10:11Z
Sardeeq
39275
831921
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Riechedly Guillermo Bazoer''' (an haife shi a ranar 12 ga Oktoba 1996) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan tsakiya]] ko kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya]] a ƙungiyar Konyaspor ta Turkiyya. An haife shi a Netherlands, yana wakiltar ƙungiyar ƙasa ta Curaçao .
== Aikin kulob ==
[[Fayil:Dnepr-Ajax_(2).jpg|left|thumb|Bazoer yana buga wa Ajax wasa]]
=== Ajax ===
Bazoer ya koma Ajax ne bayan ya samu 'yanci daga ƙungiyar [[PSV Eindhoven|PSV]] ta Eredivisie a ranar 16 ga Nuwamba, 2012. An yi ta rade-radin cewa zai koma [[Premier League|gasar Premier]] tare da [[Arsenal F.C.|Arsenal]], [[Chelsea F.C.|Chelsea]], [[Manchester City F.C.|Manchester City]] da [[Newcastle United FC|Newcastle United]], amma ya zaɓi ya sanya hannu da Ajax. Ba a buƙatar kuɗin canja wuri ba, domin matashin ɗan wasan baya bai kai shekara ba. Duk da haka, KNVB ta bayyana cewa Bazoer ba zai cancanci shiga ƙungiyar farko ta Ajax ba sai bayan cikarsa shekara 16. Ba tare da ya samu damar fara wasa a kakar wasa ta 2012-13 a ƙungiyar farko ba saboda hukuncin KNVB, ya buga wa Jong Ajax wasa a Beloften Eredivisie, da kuma shiga gasar Copa Amsterdam ta 2013 tare da Ajax A1.
A ranar 29 ga Yuni 2013, ya fara bugawa Ajax wasa a lokacin wasan sada zumunta da SDC Putten . Bazoer ya shigo wasa a matsayin wanda aka maye gurbinsa a rabin lokaci na biyu, inda wasan ya kare da nasara 4-1 a kan Ajax. Bazoer ya fara buga wasa a Eerste Divisie don Jong Ajax, a wasan farko na kakar wasa da Telstar a ranar 5 ga Agusta 2013, wasan da suka ci 2-0 a wasan farko da kungiyar ta buga a rukuni na biyu na kwallon kafa na Holland. A ranar 4 ga Satumba 2013 an sanar da cewa Bazoer yana cikin 'yan wasa 22 da Frank de Boer ya yi wa rajista a gasar zakarun Turai ta UEFA ta 2013-14 ta Ajax. A ranar 15 ga Fabrairu 2015, Bazoer ya zura kwallonsa ta farko ga Ajax a wasan da suka ci 4-2 a kan FC Twente . A ranar 19 ga Fabrairu 2015, Bazoer ya fara buga wasa a gasar Turai a wasan da suka doke Legia Warsaw da ci 1-0 a gasar Europa League .
=== VfL Wolfsburg ===
A ranar 14 ga Disamba 2016, VfL Wolfsburg ta sanar da cewa Bazoer ya sanya hannu kan kwangila da kulob din Lower Saxony har zuwa 30 ga Yuni 2021. An kammala cinikin a lokacin Canja wurin hunturu mai zuwa. An ruwaito cewa kudin canja wurin ya kai Yuro miliyan 12. <ref>{{Cite web |title=12 Millionen Euro: Wolfsburg schlägt bei Bazoer zu |url=https://www.kicker.de/12-millionen-euro_wolfsburg-schlaegt-bei-bazoer-zu-666796/artikel}}</ref> Ya fara buga wasansa na farko a VfL Wolfsburg a wasan Bundesliga da TSG Hoffenheim a ranar 12 ga Fabrairu 2017.
==== Porto (Aro) ====
A ranar 31 ga Agusta 2018, an ba Bazoer aro ga ƙungiyar Primeira Liga ta Porto a matsayin aro na shekara ɗaya. Bazoer bai buga wasa a kowace gasar da ya buga wa Porto ba saboda raunin da ya samu da kuma rashin da'a, wanda hakan ya sa ya buga wasa da ƙungiyar B.
==== Lamuni (Utrecht) ====
A ranar 7 ga Janairun 2019, ya koma Utrecht a matsayin aro har zuwa karshen kakar wasa.
=== Vitesse ===
A ranar 12 ga Yulin 2019, ya koma Vitesse a kan yarjejeniyar dindindin daga VfL Wolfsburg kan wani adadin da ba a bayyana ba. Ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru uku. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2024)">an buƙata</span></nowiki>'' ]</sup> Bazoer ya fara buga wa Vitesse wasa a ranar 3 ga Agusta 2019 da tsohuwar ƙungiyarsa ta Ajax. A wasan, ya zura ƙwallo ta sa Vitesse ta ci gaba da wasa 2-1 kafin a kore shi saboda katin gargadi biyu yayin da aka riƙe su kunnen doki 2-2. A ranar 24 ga Oktoba 2019, Bazoer bai buga wa ƙungiyar Vitesse wasa ba har sai an sake sanar da shi saboda halinsa. <ref>{{Cite web |last=Vitesse |title=Vitesse nieuws: Bazoer tot nader order niet bij selectie |url=https://www.vitesse.nl/nl/nieuws/detail/8154/bazoer-tot-nader-order-niet-bij-selectie |access-date=24 October 2019 |website=Vitesse.nl |language=nl}}</ref>
A ƙarƙashin kocin Thomas Letsch, Bazoer ya girma ya zama babban ɗan wasa. Kocin Jamus na Vitesse ya sanya Bazoer a matsayin ɗan wasan [[Mai buga baya|baya na tsakiya]], bayan shawarar mataimakin koci Joseph Oosting . Yayin da Vitesse ta kare a matsayi na 4 a teburin gasar a kakar wasa ta 2020-21, mujallar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland ''Voetbal International'' ta zaɓe Bazoer a matsayin "Ɗan wasan Kakar".
=== AZ Alkmaar ===
A ranar 1 ga Agusta 2022, Bazoer ya koma AZ a kan yarjejeniyar canja wuri kyauta, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku. <ref>{{Cite web |date=1 August 2022 |title=AZ contracteert Bazoer |trans-title=AZ hirez Bazoer |url=https://www.az.nl/nl/nieuws/az-contracteert-bazoer |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220802083152/https://www.az.nl/nl/nieuws/az-contracteert-bazoer |archive-date=2 August 2022 |access-date=1 August 2022 |website=www.az.nl |language=dutch}}</ref>
=== Konyaspor ===
A ranar 11 ga Satumba 2024, Bazoer ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu da Konyaspor da ke Turkiyya. <ref>{{Cite web |date=11 September 2024 |title=Hoş geldin Riechedly Bazoer |trans-title=Welcome Riechedly Bazoer |url=https://www.konyaspor.org.tr/Haber/hos-geldin-riechedly-bazoer/9642 |access-date=4 October 2024 |publisher=Konyaspor |language=tr}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
=== Matasa ===
Bazoer ya wakilci Netherlands a matakai daban-daban na matasa. Ya halarci gasar cin kofin Turai ta 'yan ƙasa da shekara 17 ta UEFA ta 2012, inda ya taimaka wajen bayar da gudummawa ga lashe kofin nahiyar Turai na biyu a jere a wannan rukunin shekaru ta hanyar doke Jamus da ci 5-4 a bugun fenariti a wasan ƙarshe, bayan ƙarin lokaci bayan an tashi kunnen doki 1-1.
A ranar 4 ga Janairu 2013, Hukumar Kwallon Kafa ta Curaçao ta nuna sha'awar kiran Bazoer don wakiltar ƙungiyar ' yan ƙasa da shekaru 20 ta Curaçao a Gasar Cin Kofin 'yan ƙasa da shekaru 20 ta CONCACAF a Mexico ta 2013. [1] Bazoer ya cancanci buga wasa saboda shekarunsa da kuma gadonsa, kuma wannan ba zai saɓa wa shawarar da ya yanke na bugawa Netherlands wasa ba idan aka yi la'akari da shekarun ɗan wasan amma wakilansa sun ƙi tayin, kuma Bazoer ya ci gaba da zama a Amsterdam. [2] [3]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1996]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
asqa5ky7kdroa34gz8q6hvf2ew7xf1o
Milan Berck Beelenkamp
0
149775
831925
2026-05-07T17:11:40Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1349686943|Milan Berck Beelenkamp]]"
831925
wikitext
text/x-wiki
'''Milan Berck Beelenkamp''' (an haife shi a ranar 17 ga Satumba, 1977) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na dama]] .
Ya taɓa bugawa ƙungiyoyi daban-daban wasa a baya. Mafi shahara sune Ajax da Genoa .
== Aikin kulob ==
Berck Beelenkamp ya buga wasanni biyu kacal a Ajax. Bayan shekara guda, ya koma FC Volendam . A shekarar 1998, kulob din Genoa CFC na Italiya ya dauke shi. [1] Dawowarsa Netherlands ta zo ne cikin shekara guda, inda ya koma De Graafschap . Berck Beelenkamp ya buga wasanni shida a De Vijverberg .
Bayan kwangilarsa ta ƙare a shekara ta 2005, ya buga wasa a Mechelen da ke Belgium ba da daɗewa ba. Ya tafi kafin kakar wasa ta ƙare, a wannan karon ya koma ƙungiyar garinsu, HFC Haarlem .
Bayan fatara da Haarlem ta yi, ya yanke shawarar komawa ga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru, inda ya koma ƙungiyar rukuni na uku, ARC a watan Maris na 2010. Ya koma Stormvogels a lokacin bazara na 2013 sannan ya koma SV Zandvoort a 2015.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1977]]
df3laauqd0own9r8u7oicdtefrea44o
831926
831925
2026-05-07T17:13:28Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1349686943|Milan Berck Beelenkamp]]"
831926
wikitext
text/x-wiki
'''Milan Berck Beelenkamp''' (an haife shi a ranar 17 ga Satumba, 1977) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na dama]].<ref>Milan Berck Beelenkamp". worldfootball.net. Retrieved 19 January 2022.</ref><ref>Berck-Beelenkamp naar Serie B". ''Voetbal International'' (in Dutch). 28 April 1998.</ref><ref>"Milan Berck Beelenkamp naar KV Mechelen". ''Voetbal International'' (in Dutch). 5 August 2005.</ref>
Ya taɓa bugawa ƙungiyoyi daban-daban wasa a baya. Mafi shahara sune Ajax da Genoa .
== Aikin kulob ==
Berck Beelenkamp ya buga wasanni biyu kacal a Ajax. Bayan shekara guda, ya koma FC Volendam . A shekarar 1998, kulob din Genoa CFC na Italiya ya dauke shi. [1] Dawowarsa Netherlands ta zo ne cikin shekara guda, inda ya koma De Graafschap . Berck Beelenkamp ya buga wasanni shida a De Vijverberg .
Bayan kwangilarsa ta ƙare a shekara ta 2005, ya buga wasa a Mechelen da ke Belgium ba da daɗewa ba. Ya tafi kafin kakar wasa ta ƙare, a wannan karon ya koma ƙungiyar garinsu, HFC Haarlem .
Bayan fatara da Haarlem ta yi, ya yanke shawarar komawa ga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru, inda ya koma ƙungiyar rukuni na uku, ARC a watan Maris na 2010. Ya koma Stormvogels a lokacin bazara na 2013 sannan ya koma SV Zandvoort a 2015.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1977]]
t5u90ag8o74801axw9f2zrneeg1uivq
831927
831926
2026-05-07T17:13:43Z
Sardeeq
39275
831927
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Milan Berck Beelenkamp''' (an haife shi a ranar 17 ga Satumba, 1977) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na dama]].<ref>Milan Berck Beelenkamp". worldfootball.net. Retrieved 19 January 2022.</ref><ref>Berck-Beelenkamp naar Serie B". ''Voetbal International'' (in Dutch). 28 April 1998.</ref><ref>"Milan Berck Beelenkamp naar KV Mechelen". ''Voetbal International'' (in Dutch). 5 August 2005.</ref>
Ya taɓa bugawa ƙungiyoyi daban-daban wasa a baya. Mafi shahara sune Ajax da Genoa .
== Aikin kulob ==
Berck Beelenkamp ya buga wasanni biyu kacal a Ajax. Bayan shekara guda, ya koma FC Volendam . A shekarar 1998, kulob din Genoa CFC na Italiya ya dauke shi. [1] Dawowarsa Netherlands ta zo ne cikin shekara guda, inda ya koma De Graafschap . Berck Beelenkamp ya buga wasanni shida a De Vijverberg .
Bayan kwangilarsa ta ƙare a shekara ta 2005, ya buga wasa a Mechelen da ke Belgium ba da daɗewa ba. Ya tafi kafin kakar wasa ta ƙare, a wannan karon ya koma ƙungiyar garinsu, HFC Haarlem .
Bayan fatara da Haarlem ta yi, ya yanke shawarar komawa ga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru, inda ya koma ƙungiyar rukuni na uku, ARC a watan Maris na 2010. Ya koma Stormvogels a lokacin bazara na 2013 sannan ya koma SV Zandvoort a 2015.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1977]]
qdfjpy4iwr3dtiymi2umxhpvzwp476v
Donny van de Beek
0
149776
831928
2026-05-07T17:15:40Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351864107|Donny van de Beek]]"
831928
wikitext
text/x-wiki
'''Donny van de Beek''' (da ; an haife shi a ranar 18 ga Afrilu 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] a ƙungiyar La Liga [[Girona FC|ta Girona]] .
A fannin ƙwallon ƙafa ta ƙasa da ƙasa, Van de Beek ya buga wasanni sama da 40 ga Netherlands daga matakin 'yan ƙasa da shekara 17 zuwa 'yan ƙasa da shekara 21. A watan Nuwamba na 2017, ya fara buga wasa a babbar ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa da ƙasa a wasan da suka fafata da Romania . A shekarar 2019, yana cikin ƙungiyar da ta kai wasan ƙarshe na gasar UEFA Nations League na farko, amma ta sha kashi a hannun Portugal .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Van de Beek a Nijkerkerveen . <ref>{{Cite web |date=September 2, 2020 |title=Ajax and Manchester United reach agreement for Donny van de Beek |url=https://english.ajax.nl/archive/ajax-and-manchester-united-reach-agreement-for-donny-van-de-beek/ |access-date=June 4, 2022 |website=Ajax}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Donny van de Beek |url=https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/donny-van-de-beek |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604041958/https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/donny-van-de-beek |archive-date=June 4, 2022 |access-date=June 4, 2022 |website=Manchester United}}</ref> Iyayensa sune André da Gerdina van de Beek. <ref>{{Cite web |date=11 March 2014 |title=André en Gerdina van de Beek : Trots op't Been |url=http://www.nijkerkerveen.org/andre-en-gerdina-van-de-beek-trots-op-t-veen/ |access-date=11 July 2018 |website=Nijkerkerveen.org |language=nl}}</ref> André ne mai goyon bayan Ajax kuma ya dauki Donny zuwa filin wasan su yana da shekaru biyar. <ref name="Zoon Donny van de Beek lijkt vader André te overtreffen">{{Cite web |title=Zoon Donny van de Beek lijkt vader André te overtreffen |trans-title=Son Donny van de Beek seems to surpass father André |url=http://veenscheboys.eu/zoon-danny-van-de-beek-lijkt-vader-andre-te-overtreffen/ |access-date=19 April 2018 |publisher=Veensche Boys}}</ref> Kanin Donny Rody ya buga wa Veensche Boys wasa. <ref>{{Cite web |date=30 April 2017 |title=Rody van de Beek wint weddenschap van opa |trans-title=Rody van de Beek wins bet from grandfather |url=http://www.nijkerkerveen.org/rody-beek-wint-weddenschap-opa/ |access-date=11 July 2018 |website=Nijkerkerveen.org |language=nl}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko ===
Van de Beek ya fara aikinsa tun yana yaro a makarantar Veensche Boys ta gida inda mahaifinsa, André, ya taɓa yin wasa. <ref name="Zoon Donny van de Beek lijkt vader André te overtreffen">{{Cite web |title=Zoon Donny van de Beek lijkt vader André te overtreffen |trans-title=Son Donny van de Beek seems to surpass father André |url=http://veenscheboys.eu/zoon-danny-van-de-beek-lijkt-vader-andre-te-overtreffen/ |access-date=19 April 2018 |publisher=Veensche Boys}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://veenscheboys.eu/zoon-danny-van-de-beek-lijkt-vader-andre-te-overtreffen/ "Zoon Donny van de Beek lijkt vader André te overtreffen"] [Son Donny van de Beek seems to surpass father André]. Veensche Boys<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 April</span> 2018</span>.</cite></ref> A watan Agusta na 2014, ya shiga makarantar matasa ta Ajax ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku, <ref>{{Cite web |date=19 August 2014 |title=Voetballes van Donny en Jari |trans-title=Footballs by Donny and Jari |url=http://stadnijkerk.nl/sport/voetballes-van-donny-en-jari-2494 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180420075346/http://stadnijkerk.nl/sport/voetballes-van-donny-en-jari-2494 |archive-date=20 April 2018 |access-date=19 April 2018 |language=nl}}</ref> kuma aka tura shi cikin ƙungiyar D. Ya ci gaba da ci gaba a makarantar kuma ya buga wasa a nasarar da ƙungiyar A1 ta samu a kan ƙungiyar Feyenoord A1. <ref name="Even voorstellen: Donny van de Beek">{{Cite web |date=26 August 2014 |title=Even voorstellen: Donny van de Beek |trans-title=Introducing: Donny van de Beek |url=https://www.ajax.nl/streams/actueel/even-voorstellen-donny-van-de-beek.htm |access-date=19 April 2018 |publisher=AFC Ajax |language=nl}}</ref> A ranar 27 ga Janairu 2015, ya sanya hannu kan tsawaita kwantiragin, don ci gaba da kasancewa a ƙungiyar har zuwa tsakiyar 2018. <ref>{{Cite web |date=27 January 2015 |title=Donny van de Beek uit Nijkerkerveen langer bij Ajax |trans-title=Donny van de Beek from Nijkerkerveen extends stay at Ajax |url=http://www.omroepn.nl/sport-nijkerk/19-voetbal/23155-donny-van-de-beek-uit-nijkerkerveen-langer-bij-ajax.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112021/http://www.omroepn.nl/sport-nijkerk/19-voetbal/23155-donny-van-de-beek-uit-nijkerkerveen-langer-bij-ajax.html |archive-date=2 April 2015 |access-date=19 April 2018 |website=Omroep Nijkerk |language=nl}}</ref>
Van de Beek ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax (ƙungiyar Ajax reserve) a gasar Eerste Division da Sparta Rotterdam a watan Janairun 2015. <ref>{{Cite web |date=27 January 2015 |title=Trotse Van de Beek tekent contract |trans-title=Proud Van de Beek signs contract |url=https://www.ajax.nl/streams/actueel/trotse-van-de-beek-tekent-contract.htm |access-date=19 April 2018 |publisher=AFC Ajax |language=nl}}</ref> Watanni biyu bayan haka, manaja Frank de Boer ya kira shi zuwa ƙungiyar manyan 'yan wasa don wasan lig da ADO Den Haag a matsayin wanda zai maye gurbinsa da rauni. <ref>{{Cite web |date=21 March 2015 |title=Donny van de Beek (17) in selectie Ajax 1 |trans-title=Donny van de Beek (17) in Ajax first team |url=http://stadnijkerk.nl/sport/donny-van-de-beek-17-selectie-ajax-1-423 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180420080859/http://stadnijkerk.nl/sport/donny-van-de-beek-17-selectie-ajax-1-423 |archive-date=20 April 2018 |access-date=19 April 2018 |language=nl}}</ref> Duk da haka, ya kasance wanda ba a yi amfani da shi ba a wannan wasan. <ref name="SW">{{Cite web |title=D. van de Beek |url=https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ |access-date=19 April 2018 |website=Soccerway}}</ref> A ƙarshen kakar wasa ta 2014-15, ya lashe kyautar Ajax Talent of the Future . <ref name="Ajax wijst 'Talent van de Toekomst' aan: 'Een speler naar mijn hart'">{{Cite web |date=9 June 2015 |title=Ajax wijst 'Talent van de Toekomst' aan: 'Een speler naar mijn hart' |trans-title=Ajax highlights 'Talent of the Future': 'A player close to my heart' |url=http://www.voetbalzone.nl/doc.asp?uid=247619 |access-date=19 April 2018 |website=Voetbalzone |language=nl}}</ref>
A watan Nuwamba na 2015, an kira Van de Beek zuwa babbar ƙungiyar don wasan UEFA Europa League da ƙungiyar [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Celtic|Celtic]] ta Scotland. <ref>{{Cite web |date=24 November 2015 |title=Donny van de Beek mee naar Celtic |trans-title=Donny van de Beek travels to Celtic |url=https://www.parool.nl/sport/donny-van-de-beek-mee-naar-celtic~a4193683/ |access-date=19 April 2018 |language=nl}}</ref> Ya buga wasansa na farko a Turai a wasan, wanda Ajax ta yi nasara da ci 2-1. <ref name="Van de Beek debuteert tegen Celtic: 'Het is puur toeval'" /> Ya kira wasansa na farko a matsayin "kyakkyawa" kuma ya ƙara da cewa: "Na ɗauki fafatawata da kyau. Tabbas ya kasance da wahala domin wasan ya ci gaba da tafiya akai-akai. Amma ina ganin na yi kyau." <ref name="Van de Beek debuteert tegen Celtic: 'Het is puur toeval'">{{Cite web |last=Kielema |first=Lisanne |date=27 November 2015 |title=Van de Beek debuteert tegen Celtic: "Het is puur toeval" |trans-title=Van de Beek makes his debut against Celtic: "It is pure coincidence" |url=https://www.ajax1.nl/vd-beek/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180420010606/https://www.ajax1.nl/vd-beek/ |archive-date=20 April 2018 |access-date=19 April 2018 |website=Ajax1.nl |language=nl}}</ref> Bayan kwana uku, Van de Beek ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a wasan da suka yi nasara da ci 2-0 a kan [[PEC Zwolle]] . <ref>{{Cite web |date=29 November 2015 |title=Donny van de Beek: 'Dit is een droomweek natuurlijk' |trans-title=Donny van de Beek: 'This is a dream week of course' |url=http://www.at5.nl/artikelen/150183/donny_van_de_beek_dit_is_een_droomweek_natuurlijk |access-date=19 April 2018 |publisher=AT5 |language=nl}}</ref> A wata mai zuwa, ya zura ƙwallonsa ta farko ga Ajax a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da ƙungiyar Molde ta Norway. <ref>{{Cite web |date=11 December 2015 |title=Van de Beek schrikt bij Ajax: "Die jongens zeiden van: pas op" |trans-title=Van de Beek is shocked at Ajax: "Those guys said: beware" |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/623975/ajax-na-bloed-zweet-en-tranen-uitgeschakeld-jongens-zeiden-pas-op-bloed-.html |access-date=19 April 2018 |website=Voetbalprimeur |language=nl}}</ref> Yayin da ya zura ƙwallon, kansa ya yi karo da ɗan wasan ƙungiyar adawa Joona Toivio wanda ya sa girarsa ta hagu ta yi jini. <ref>{{Cite web |date=10 December 2015 |title=Van de Beek: 'Zeker geen goal om snel te vergeten' |trans-title=Van de Beek: 'Certainly no goal to forget quickly' |url=https://www.vi.nl/nieuws/van-de-beek-zeker-geen-goal-om-snel-te-vergeten |access-date=19 April 2018 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> Da yake tsokaci kan ƙwallon, ya ce ba zai manta da ita ba da daɗewa ba. <ref>{{Cite web |date=10 December 2015 |title=Van de Beek vergeet eerste goal niet snel |trans-title=Van de Beek does not forget the first goal quickly |url=https://www.ajaxshowtime.com/article/bijzaken-en-geruchten/92564/van-de-beek-vergeet-eerste-goal-niet-snel |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151214211752/https://www.ajaxshowtime.com/article/bijzaken-en-geruchten/92564/van-de-beek-vergeet-eerste-goal-niet-snel |archive-date=14 December 2015 |access-date=19 April 2018 |website=Ajax Showtime |language=nl}}</ref> Ƙwallon ta kuma ba shi kyautar Ƙwallon Watan ƙungiyar. <ref>{{Cite web |date=7 January 2016 |title=Donny van de Beek maakt doelpunt van de maand |trans-title=Donny van de Beek makes goal of the month |url=https://nijkerk.nieuws.nl/sport/57834/donny-van-de-beek-maakt-doelpunt-van-de-maand/ |access-date=19 April 2018 |website=NijkerkNieuwsnl |language=nl}}</ref>
''Voetbal International'' ta ruwaito a watan Janairun 2016 cewa manaja De Boer ya yi mamakin Van de Beek kuma ya ce zai ci gaba da wasa da ƙungiyar farko "har sai an samu ƙarin sanarwa". <ref>{{Cite web |date=9 January 2016 |title=De Boer heeft boodschap voor Van de Beek: "Tot nader order" |trans-title=De Boer has a message for Van de Beek: "Until further notice" |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/630499/van-de-beek-krijgt-nieuwe-status-binnen-ajax-donny-speelde-heel-goed-.html |access-date=19 April 2018 |website=Voetbalprimeur |language=nl}}</ref> Bayan tafiyar John Heitinga da Yaya Sanogo, an ɗaukaka shi zuwa ƙungiyar farko a hukumance a ranar 16 ga Fabrairu. <ref>{{Cite web |date=16 February 2016 |title=De Boer hevelt Van de Beek definitief over naar Ajax 1 |trans-title=De Boer definitively transfers Van de Beek to Ajax 1 |url=https://www.vi.nl/nieuws/de-boer-hevelt-van-de-beek-definitief-over-naar-ajax-1 |access-date=19 April 2018 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> Rahotannin kafofin watsa labarai a watan Maris sun nuna cewa ƙungiyar [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] ta Jamus tana sha'awar ɗaukarsa. <ref name="De ideale schakelaar Donny van de Beek">{{Cite web |date=2 March 2016 |title=De ideale schakelaar Donny van de Beek |trans-title=The ideal switch Donny van de Beek |url=https://www.ajaxlife.nl/updates/de-ideale-schakelaar-donny-van-de-beek |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307190436/https://www.ajaxlife.nl/updates/de-ideale-schakelaar-donny-van-de-beek |archive-date=7 March 2016 |access-date=20 April 2018 |website=Ajax Life |language=nl}}</ref> A ƙarshen kakar wasa ta 2015-16, ya ƙarfafa matsayinsa da ƙungiyar farko, kuma yana bugawa ƙungiyar Ajax wasa akai-akai a gasar matasa ta UEFA . <ref name="SW">{{Cite web |title=D. van de Beek |url=https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ |access-date=19 April 2018 |website=Soccerway}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ "D. van de Beek"]. ''Soccerway''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 April</span> 2018</span>.</cite></ref> <ref name="El Barça se fija en Donny van de Beek">{{Cite web |last=Domenech |first=Oriol |date=30 June 2016 |title=El Barça se fija en Donny van de Beek |trans-title=Barça looks at Donny van de Beek |url=http://www.mundodeportivo.com/futbol/fc-barcelona/20160629/402843306759/el-barca-se-fija-en-donny-van-de-beek.html |access-date=20 April 2018 |language=es}}</ref> Jaridar Spanish ''Mundo Deportivo'' ta ruwaito cewa [[FC Barcelona|Barcelona]] na la'akari da zaɓuɓɓuka don tabbatar da ayyukansa. <ref name="El Barça se fija en Donny van de Beek" />
=== Ajax ===
[[Fayil:Donny_van_de_Beek.jpg|thumb|Van de Beek ya koma Ajax a shekarar 2016]]
A farkon kakar wasa ta 2016-17, sabon kocin kungiyar [[Peter Bosz]] ya saka Van de Beek a cikin tawagar Ajax a wasan neman gurbin shiga gasar cin [[UEFA Champions League|kofin zakarun Turai]] da kungiyar PAOK ta Girka saboda wasu dalilai: Bosz ya yi matukar farin ciki da rawar da Van de Beek ya taka a wasannin sada zumunta na kafin kakar wasa a Austria, [[Bazoer mai ban dariya|Riechedly Bazoer]] ya ji rauni, kuma an dakatar da Nemanja Gudelj . <ref>{{Cite web |date=26 July 2017 |title="Onze" Donny van de Beek maakt debuut in Champions League |trans-title="Our" Donny van de Beek makes his debut in Champions League |url=http://www.nijkerkerveen.org/breaking-donny-beek-maakt-debuut-champions-league/ |access-date=20 April 2018 |website=Nijkerkerveen.org |language=nl}}</ref> <ref>{{Cite web |date=26 July 2017 |title=Bosz vult puzzel met Van de Beek en Viergever |trans-title=Bosz completes a puzzle with Van de Beek and Viergever |url=http://www.voetbal.com/news/_n2339786_/bosz-vult-puzzel-met-van-de-beek-en-viergever/ |access-date=20 April 2018 |website=voetbal.com |language=nl}}</ref> A ranar 26 ga Yuli, ya fara buga gasar cin kofin zakarun Turai da PAOK, inda ya fara da kunnen doki 1-1. <ref name="SW">{{Cite web |title=D. van de Beek |url=https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ |access-date=19 April 2018 |website=Soccerway}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ "D. van de Beek"]. ''Soccerway''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 April</span> 2018</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |date=26 July 2016 |title=Cassierra en Dolberg debuteren voor Ajax tegen PAOK [Cassierra and Dolberg make their debut for Ajax against PAOK |url=https://www.vi.nl/nieuws/cassierra-en-dolberg-debuteren-voor-ajax-tegen-paok |access-date=20 April 2018 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> Yayin da yake bugawa kungiyar 'yan wasa ta reserves a kakar wasa, shi da Abdelhak Nouri ne kadai 'yan wasan da ''Voetbal International'' ta ba su maki sama da 7.0 a matsakaicin maki. <ref>{{Cite web |date=5 October 2016 |title=Van de Beek en Nouri blinken uit in Jupiler League |trans-title=Van de Beek and Nouri excel in Jupiler League |url=https://www.vi.nl/nieuws/van-de-beek-en-nouri-blinken-uit-in-jupiler-league- |access-date=20 April 2018 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> A watan Nuwamba, an saka shi cikin kungiyar Europa League ta mako saboda rawar da ya taka a wasan da suka yi da Panathinaikos . Ya kasance cikin 'yan wasan tsakiya uku tare da Nouri da Lasse Schöne . <ref>{{Cite web |date=25 November 2016 |title=Donny van de Beek in Europees Elftal van de Week |trans-title=Donny van de Beek in European national team of the week |url=http://stadnijkerk.nl/sport/donny-van-de-beek-europees-elftal-van-de-week-187676 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620101858/http://stadnijkerk.nl/sport/donny-van-de-beek-europees-elftal-van-de-week-187676 |archive-date=20 June 2018 |access-date=20 April 2018 |language=nl}}</ref> Van de Beek ya maye gurbin Schöne a minti na 70 na wasan karshe na gasar Europa League da [[Manchester United F.C.|Manchester United]], inda Ajax ta sha kashi a wasan da ci 2-0. <ref>{{Cite web |last=Steinberg |first=Jacob |date=25 May 2017 |title=Manchester United beat Ajax 2–0 to win Europa League – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2017/may/24/ajax-v-manchester-united-europa-league-final-live |access-date=21 April 2018}}</ref>
Da yake tsokaci game da wasannin share fagen kakar wasa na 2017-18 na Van de Beek, jaridar Holland ''Algemeen Dagblad'' ta rubuta cewa ya samu nasarar cike gurbin da Davy Klaassen ya bari wanda ya koma kungiyar [[Everton FC|Everton]] ta Ingila kwanan nan. <ref>{{Cite web |last=Kok |first=Nik |date=31 July 2017 |title=Van de Beek doet Klaassen al vergeten |trans-title=Klaassen has already forgotten about Van de Beek |url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/van-de-beek-doet-klaassen-al-vergeten~af5a6254/ |access-date=21 April 2018 |language=nl}}</ref> A watan Oktoba, kungiyar [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] ta Ingila ta leka shi a Netherlands. <ref>{{Cite web |date=25 October 2017 |title=Tottenham scouting Ajax players Justin Kluivert and Donny van de Beek |url=https://www.skysports.com/football/news/11675/11097703/tottenham-scouting-ajax-players-justin-kluivert-and-donny-van-de-beek |access-date=16 January 2020 |website=Sky Sports}}</ref> Ya zura kwallo a wasanni biyu na neman gurbin shiga gasar zakarun Turai da kungiyar Nice ta Faransa. A wasan farko, ya zura kwallo a minti na 36 na wasan da suka tashi 1-1; inda ya yi amfani da kuskuren da mai tsaron gidan kungiyar Yoan Cardinale ya yi. <ref>{{Cite web |date=26 July 2017 |title=Champions League Review: Van de Beek earns Ajax away goal in Nice tie |url=https://www.fourfourtwo.com/news/champions-league-review-van-de-beek-earns-ajax-away-goal-nice-tie |access-date=11 July 2018 |website=FourFourTwo}}</ref> A wasan na biyu, ya samu kwallo a rabin farko na wasan da suka tashi 2-2. <ref>{{Cite web |date=2 August 2017 |title=Champions League Review: Nice dump Ajax out, Young Boys upset Dynamo Kiev |url=https://www.fourfourtwo.com/news/champions-league-review-nice-dump-ajax-out-young-boys-upset-dynamo-kiev |access-date=11 July 2018 |website=FourFourTwo}}</ref> A ranar 18 ga Nuwamba, Van de Beek ya zura kwallo uku a wasan da suka yi nasara a kan NAC Breda da ci 8-0. <ref>{{Cite web |date=18 November 2017 |title='Goalgetter' Van de Beek: 'I was extra eager today' |trans-title='Goalgetter' Van de Beek: 'I was extra eager today' |url=https://www.vi.nl/nieuws/goalgetter-van-de-beek-ik-was-extra-gretig-vandaag |access-date=21 April 2018 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> Kyaftin din Ajax Joël Veltman ya yaba da wannan nasara a matsayin "mai kyau sosai". <ref name="'Van de Beek vervangt Klaassen vrij aardig'">{{Cite web |date=20 November 2017 |title=Van de Beek vervangt Klaassen vrij aardig |trans-title=Van de Beek replaces Klaassen fairly nice |url=https://www.ajaxshowtime.com/article/hoofdnieuws/108603/van-de-beek-vervangt-klaassen-vrij-aardig |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122221438/https://www.ajaxshowtime.com/article/hoofdnieuws/108603/van-de-beek-vervangt-klaassen-vrij-aardig |archive-date=22 November 2017 |access-date=21 April 2018 |website=Ajax Showtime |language=nl}}</ref> Ya buga wasanni 34 a gasar kuma ya zira kwallaye goma sha ɗaya, baya ga taimakawa wajen taimakawa shida. A watan Yulin 2018, ya ƙi tayin da ƙungiyar Roma ta Italiya ta yi masa, yana mai cewa "Ajax ita ce wurin da ya dace da ci gabansa". <ref>{{Cite web |date=4 July 2018 |title=Ajax midfielder turns down Roma offer |url=https://www.calciomercato.com/en/news/ajax-midfielder-turns-out-roma-offer-29267 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711185343/https://www.calciomercato.com/en/news/ajax-midfielder-turns-out-roma-offer-29267 |archive-date=11 July 2018 |access-date=11 July 2018 |website=CalcioMercato.com}}</ref>
Van de Beek ya taka muhimmiyar rawa a matsayin dan wasan tsakiya mai kai hari ga Ajax a kakar wasa ta 2018-19, inda ya fara kusan dukkan wasanni a dukkan gasannin, yayin da kungiyar ta lashe gasar farko a cikin shekaru biyar kuma abin mamaki ya kai wasan kusa da na karshe na gasar zakarun Turai ta 2018-19 . Van de Beek ya zura kwallo a ragar Juventus a ranar 16 ga Afrilu a zagaye na biyu na wasan kusa da na karshe don taimakawa kungiyarsa ta doke zakaran Italiya da nasara 3-2 a jimilla. A ranar 7 ga Mayu, ya zura kwallo a ragar Tottenham a zagaye na farko na wasan kusa da na karshe, wanda ya haifar da nasarar Ajax 1-0 a waje. Duk da haka, Ajax ba ta sami damar zuwa wasan karshe ba, inda ta sha kashi a hannun kwallaye a waje bayan ta sha kashi 2-3 a gida a zagaye na biyu. A kakar wasa ta 2019-20 Champions League, Van de Beek ya zura kwallo a ragar [[Valencia CF|Valencia]] a wasan da suka yi nasara da ci 3-0 a waje, kuma [[Chelsea F.C.|Chelsea]] a wasan da suka yi canjaras da ci 4-4; duk da haka, Ajax ta sha kashi 1-0 a gida a hannun Valencia don a fitar da ita daga matakin rukuni. <ref>{{Cite web |date=10 December 2019 |title=Ajax 0–1 Valencia |url=https://www.bbc.com/sport/football/50722480 |website=BBC Sport}}</ref>
=== Manchester United ===
==== 2020–2022 ====
[[Fayil:Manchester_United_v_Brentford,_28_July_2021_(26).jpg|thumb|Van de Beek (dama) tare da Manchester United a 2021]]
A ranar 30 ga Agusta 2020, Ajax ta cimma yarjejeniya da kungiyar [[Premier League|kwallon kafa ta]] Ingila ta Manchester United kan siyan Van de Beek. An kammala siyan Van de Beek bayan kwana uku, inda Van de Beek ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar kan kudi £35. miliyan da £5 ƙarin kuɗi. Van de Beek ya zaɓi sanya riga mai lamba 34 don girmama tsohon abokin wasansa na Ajax Abdelhak Nouri, wanda ya faɗi a lokacin wasan sada zumunci a 2017 kuma ya yi suma. Van de Beek bai taka rawar gani ba a kakarsa ta farko a Manchester United, inda ya fara wasanni huɗu kacal a gasar Premier. <ref name="SW">{{Cite web |title=D. van de Beek |url=https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ |access-date=19 April 2018 |website=Soccerway}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ "D. van de Beek"]. ''Soccerway''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 April</span> 2018</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |title=Donny van de Beek: Man Utd midfielder out of Netherlands' Euro 2020 campaign through injury |url=https://www.skysports.com/football/news/12021/12327647/donny-van-de-beek-man-utd-midfielder-out-of-netherlands-euro-2020-campaign-through-injury |access-date=27 June 2021 |website=Sky Sports}}</ref> Ya fara buga wasa a karon farko a wasan sada zumunci da [[Aston Villa FC|Aston Villa]] a ranar 12 ga Satumba, kafin ya fara wasa a matsayin wanda zai maye gurbinsa a wasan farko na Premier da kulob din zai yi da Crystal Palace a ranar 19 ga Satumba; ya ci kwallo ɗaya tilo da United ta ci a wasan da suka sha kashi 3-1.
A kakar wasa ta biyu, bai fara wasa a gasar Premier ba kwata-kwata, duk da cewa ya samu 'yan wasa da dama a gasar Zakarun Turai da kuma gasar cin kofin EFL . A wasan karshe da kocin Ole Gunnar Solskjaer ya buga, wanda ya sha kashi a hannun Watford da ci 4-1 a ranar 20 ga Nuwamba 2021, Van de Beek ya buga wasa na uku kacal a wasanni goma sha biyu na gasar Premier, inda ya zura kwallo ta biyu kuma ta karshe a gasar Premier a kungiyar. Al'amura ba su inganta ba: a wasanni goma na gasar Premier karkashin jagorancin manajojin da suka maye gurbin Michael Carrick da Ralf Rangnick, Van de Beek ya buga wasanni 9 kacal. [1]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
s239etv493wytpkjt2oxz5diuznvu9d
831930
831928
2026-05-07T17:16:22Z
Sardeeq
39275
831930
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Donny van de Beek''' (da ; an haife shi a ranar 18 ga Afrilu 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] a ƙungiyar La Liga [[Girona FC|ta Girona]] .
A fannin ƙwallon ƙafa ta ƙasa da ƙasa, Van de Beek ya buga wasanni sama da 40 ga Netherlands daga matakin 'yan ƙasa da shekara 17 zuwa 'yan ƙasa da shekara 21. A watan Nuwamba na 2017, ya fara buga wasa a babbar ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa da ƙasa a wasan da suka fafata da Romania . A shekarar 2019, yana cikin ƙungiyar da ta kai wasan ƙarshe na gasar UEFA Nations League na farko, amma ta sha kashi a hannun Portugal .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Van de Beek a Nijkerkerveen . <ref>{{Cite web |date=September 2, 2020 |title=Ajax and Manchester United reach agreement for Donny van de Beek |url=https://english.ajax.nl/archive/ajax-and-manchester-united-reach-agreement-for-donny-van-de-beek/ |access-date=June 4, 2022 |website=Ajax}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Donny van de Beek |url=https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/donny-van-de-beek |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604041958/https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/donny-van-de-beek |archive-date=June 4, 2022 |access-date=June 4, 2022 |website=Manchester United}}</ref> Iyayensa sune André da Gerdina van de Beek. <ref>{{Cite web |date=11 March 2014 |title=André en Gerdina van de Beek : Trots op't Been |url=http://www.nijkerkerveen.org/andre-en-gerdina-van-de-beek-trots-op-t-veen/ |access-date=11 July 2018 |website=Nijkerkerveen.org |language=nl}}</ref> André ne mai goyon bayan Ajax kuma ya dauki Donny zuwa filin wasan su yana da shekaru biyar. <ref name="Zoon Donny van de Beek lijkt vader André te overtreffen">{{Cite web |title=Zoon Donny van de Beek lijkt vader André te overtreffen |trans-title=Son Donny van de Beek seems to surpass father André |url=http://veenscheboys.eu/zoon-danny-van-de-beek-lijkt-vader-andre-te-overtreffen/ |access-date=19 April 2018 |publisher=Veensche Boys}}</ref> Kanin Donny Rody ya buga wa Veensche Boys wasa. <ref>{{Cite web |date=30 April 2017 |title=Rody van de Beek wint weddenschap van opa |trans-title=Rody van de Beek wins bet from grandfather |url=http://www.nijkerkerveen.org/rody-beek-wint-weddenschap-opa/ |access-date=11 July 2018 |website=Nijkerkerveen.org |language=nl}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko ===
Van de Beek ya fara aikinsa tun yana yaro a makarantar Veensche Boys ta gida inda mahaifinsa, André, ya taɓa yin wasa. <ref name="Zoon Donny van de Beek lijkt vader André te overtreffen">{{Cite web |title=Zoon Donny van de Beek lijkt vader André te overtreffen |trans-title=Son Donny van de Beek seems to surpass father André |url=http://veenscheboys.eu/zoon-danny-van-de-beek-lijkt-vader-andre-te-overtreffen/ |access-date=19 April 2018 |publisher=Veensche Boys}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://veenscheboys.eu/zoon-danny-van-de-beek-lijkt-vader-andre-te-overtreffen/ "Zoon Donny van de Beek lijkt vader André te overtreffen"] [Son Donny van de Beek seems to surpass father André]. Veensche Boys<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 April</span> 2018</span>.</cite></ref> A watan Agusta na 2014, ya shiga makarantar matasa ta Ajax ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku, <ref>{{Cite web |date=19 August 2014 |title=Voetballes van Donny en Jari |trans-title=Footballs by Donny and Jari |url=http://stadnijkerk.nl/sport/voetballes-van-donny-en-jari-2494 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180420075346/http://stadnijkerk.nl/sport/voetballes-van-donny-en-jari-2494 |archive-date=20 April 2018 |access-date=19 April 2018 |language=nl}}</ref> kuma aka tura shi cikin ƙungiyar D. Ya ci gaba da ci gaba a makarantar kuma ya buga wasa a nasarar da ƙungiyar A1 ta samu a kan ƙungiyar Feyenoord A1. <ref name="Even voorstellen: Donny van de Beek">{{Cite web |date=26 August 2014 |title=Even voorstellen: Donny van de Beek |trans-title=Introducing: Donny van de Beek |url=https://www.ajax.nl/streams/actueel/even-voorstellen-donny-van-de-beek.htm |access-date=19 April 2018 |publisher=AFC Ajax |language=nl}}</ref> A ranar 27 ga Janairu 2015, ya sanya hannu kan tsawaita kwantiragin, don ci gaba da kasancewa a ƙungiyar har zuwa tsakiyar 2018. <ref>{{Cite web |date=27 January 2015 |title=Donny van de Beek uit Nijkerkerveen langer bij Ajax |trans-title=Donny van de Beek from Nijkerkerveen extends stay at Ajax |url=http://www.omroepn.nl/sport-nijkerk/19-voetbal/23155-donny-van-de-beek-uit-nijkerkerveen-langer-bij-ajax.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112021/http://www.omroepn.nl/sport-nijkerk/19-voetbal/23155-donny-van-de-beek-uit-nijkerkerveen-langer-bij-ajax.html |archive-date=2 April 2015 |access-date=19 April 2018 |website=Omroep Nijkerk |language=nl}}</ref>
Van de Beek ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax (ƙungiyar Ajax reserve) a gasar Eerste Division da Sparta Rotterdam a watan Janairun 2015. <ref>{{Cite web |date=27 January 2015 |title=Trotse Van de Beek tekent contract |trans-title=Proud Van de Beek signs contract |url=https://www.ajax.nl/streams/actueel/trotse-van-de-beek-tekent-contract.htm |access-date=19 April 2018 |publisher=AFC Ajax |language=nl}}</ref> Watanni biyu bayan haka, manaja Frank de Boer ya kira shi zuwa ƙungiyar manyan 'yan wasa don wasan lig da ADO Den Haag a matsayin wanda zai maye gurbinsa da rauni. <ref>{{Cite web |date=21 March 2015 |title=Donny van de Beek (17) in selectie Ajax 1 |trans-title=Donny van de Beek (17) in Ajax first team |url=http://stadnijkerk.nl/sport/donny-van-de-beek-17-selectie-ajax-1-423 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180420080859/http://stadnijkerk.nl/sport/donny-van-de-beek-17-selectie-ajax-1-423 |archive-date=20 April 2018 |access-date=19 April 2018 |language=nl}}</ref> Duk da haka, ya kasance wanda ba a yi amfani da shi ba a wannan wasan. <ref name="SW">{{Cite web |title=D. van de Beek |url=https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ |access-date=19 April 2018 |website=Soccerway}}</ref> A ƙarshen kakar wasa ta 2014-15, ya lashe kyautar Ajax Talent of the Future . <ref name="Ajax wijst 'Talent van de Toekomst' aan: 'Een speler naar mijn hart'">{{Cite web |date=9 June 2015 |title=Ajax wijst 'Talent van de Toekomst' aan: 'Een speler naar mijn hart' |trans-title=Ajax highlights 'Talent of the Future': 'A player close to my heart' |url=http://www.voetbalzone.nl/doc.asp?uid=247619 |access-date=19 April 2018 |website=Voetbalzone |language=nl}}</ref>
A watan Nuwamba na 2015, an kira Van de Beek zuwa babbar ƙungiyar don wasan UEFA Europa League da ƙungiyar [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Celtic|Celtic]] ta Scotland. <ref>{{Cite web |date=24 November 2015 |title=Donny van de Beek mee naar Celtic |trans-title=Donny van de Beek travels to Celtic |url=https://www.parool.nl/sport/donny-van-de-beek-mee-naar-celtic~a4193683/ |access-date=19 April 2018 |language=nl}}</ref> Ya buga wasansa na farko a Turai a wasan, wanda Ajax ta yi nasara da ci 2-1. <ref name="Van de Beek debuteert tegen Celtic: 'Het is puur toeval'" /> Ya kira wasansa na farko a matsayin "kyakkyawa" kuma ya ƙara da cewa: "Na ɗauki fafatawata da kyau. Tabbas ya kasance da wahala domin wasan ya ci gaba da tafiya akai-akai. Amma ina ganin na yi kyau." <ref name="Van de Beek debuteert tegen Celtic: 'Het is puur toeval'">{{Cite web |last=Kielema |first=Lisanne |date=27 November 2015 |title=Van de Beek debuteert tegen Celtic: "Het is puur toeval" |trans-title=Van de Beek makes his debut against Celtic: "It is pure coincidence" |url=https://www.ajax1.nl/vd-beek/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180420010606/https://www.ajax1.nl/vd-beek/ |archive-date=20 April 2018 |access-date=19 April 2018 |website=Ajax1.nl |language=nl}}</ref> Bayan kwana uku, Van de Beek ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a wasan da suka yi nasara da ci 2-0 a kan [[PEC Zwolle]] . <ref>{{Cite web |date=29 November 2015 |title=Donny van de Beek: 'Dit is een droomweek natuurlijk' |trans-title=Donny van de Beek: 'This is a dream week of course' |url=http://www.at5.nl/artikelen/150183/donny_van_de_beek_dit_is_een_droomweek_natuurlijk |access-date=19 April 2018 |publisher=AT5 |language=nl}}</ref> A wata mai zuwa, ya zura ƙwallonsa ta farko ga Ajax a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da ƙungiyar Molde ta Norway. <ref>{{Cite web |date=11 December 2015 |title=Van de Beek schrikt bij Ajax: "Die jongens zeiden van: pas op" |trans-title=Van de Beek is shocked at Ajax: "Those guys said: beware" |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/623975/ajax-na-bloed-zweet-en-tranen-uitgeschakeld-jongens-zeiden-pas-op-bloed-.html |access-date=19 April 2018 |website=Voetbalprimeur |language=nl}}</ref> Yayin da ya zura ƙwallon, kansa ya yi karo da ɗan wasan ƙungiyar adawa Joona Toivio wanda ya sa girarsa ta hagu ta yi jini. <ref>{{Cite web |date=10 December 2015 |title=Van de Beek: 'Zeker geen goal om snel te vergeten' |trans-title=Van de Beek: 'Certainly no goal to forget quickly' |url=https://www.vi.nl/nieuws/van-de-beek-zeker-geen-goal-om-snel-te-vergeten |access-date=19 April 2018 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> Da yake tsokaci kan ƙwallon, ya ce ba zai manta da ita ba da daɗewa ba. <ref>{{Cite web |date=10 December 2015 |title=Van de Beek vergeet eerste goal niet snel |trans-title=Van de Beek does not forget the first goal quickly |url=https://www.ajaxshowtime.com/article/bijzaken-en-geruchten/92564/van-de-beek-vergeet-eerste-goal-niet-snel |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151214211752/https://www.ajaxshowtime.com/article/bijzaken-en-geruchten/92564/van-de-beek-vergeet-eerste-goal-niet-snel |archive-date=14 December 2015 |access-date=19 April 2018 |website=Ajax Showtime |language=nl}}</ref> Ƙwallon ta kuma ba shi kyautar Ƙwallon Watan ƙungiyar. <ref>{{Cite web |date=7 January 2016 |title=Donny van de Beek maakt doelpunt van de maand |trans-title=Donny van de Beek makes goal of the month |url=https://nijkerk.nieuws.nl/sport/57834/donny-van-de-beek-maakt-doelpunt-van-de-maand/ |access-date=19 April 2018 |website=NijkerkNieuwsnl |language=nl}}</ref>
''Voetbal International'' ta ruwaito a watan Janairun 2016 cewa manaja De Boer ya yi mamakin Van de Beek kuma ya ce zai ci gaba da wasa da ƙungiyar farko "har sai an samu ƙarin sanarwa". <ref>{{Cite web |date=9 January 2016 |title=De Boer heeft boodschap voor Van de Beek: "Tot nader order" |trans-title=De Boer has a message for Van de Beek: "Until further notice" |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/630499/van-de-beek-krijgt-nieuwe-status-binnen-ajax-donny-speelde-heel-goed-.html |access-date=19 April 2018 |website=Voetbalprimeur |language=nl}}</ref> Bayan tafiyar John Heitinga da Yaya Sanogo, an ɗaukaka shi zuwa ƙungiyar farko a hukumance a ranar 16 ga Fabrairu. <ref>{{Cite web |date=16 February 2016 |title=De Boer hevelt Van de Beek definitief over naar Ajax 1 |trans-title=De Boer definitively transfers Van de Beek to Ajax 1 |url=https://www.vi.nl/nieuws/de-boer-hevelt-van-de-beek-definitief-over-naar-ajax-1 |access-date=19 April 2018 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> Rahotannin kafofin watsa labarai a watan Maris sun nuna cewa ƙungiyar [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] ta Jamus tana sha'awar ɗaukarsa. <ref name="De ideale schakelaar Donny van de Beek">{{Cite web |date=2 March 2016 |title=De ideale schakelaar Donny van de Beek |trans-title=The ideal switch Donny van de Beek |url=https://www.ajaxlife.nl/updates/de-ideale-schakelaar-donny-van-de-beek |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307190436/https://www.ajaxlife.nl/updates/de-ideale-schakelaar-donny-van-de-beek |archive-date=7 March 2016 |access-date=20 April 2018 |website=Ajax Life |language=nl}}</ref> A ƙarshen kakar wasa ta 2015-16, ya ƙarfafa matsayinsa da ƙungiyar farko, kuma yana bugawa ƙungiyar Ajax wasa akai-akai a gasar matasa ta UEFA . <ref name="SW">{{Cite web |title=D. van de Beek |url=https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ |access-date=19 April 2018 |website=Soccerway}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ "D. van de Beek"]. ''Soccerway''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 April</span> 2018</span>.</cite></ref> <ref name="El Barça se fija en Donny van de Beek">{{Cite web |last=Domenech |first=Oriol |date=30 June 2016 |title=El Barça se fija en Donny van de Beek |trans-title=Barça looks at Donny van de Beek |url=http://www.mundodeportivo.com/futbol/fc-barcelona/20160629/402843306759/el-barca-se-fija-en-donny-van-de-beek.html |access-date=20 April 2018 |language=es}}</ref> Jaridar Spanish ''Mundo Deportivo'' ta ruwaito cewa [[FC Barcelona|Barcelona]] na la'akari da zaɓuɓɓuka don tabbatar da ayyukansa. <ref name="El Barça se fija en Donny van de Beek" />
=== Ajax ===
[[Fayil:Donny_van_de_Beek.jpg|thumb|Van de Beek ya koma Ajax a shekarar 2016]]
A farkon kakar wasa ta 2016-17, sabon kocin kungiyar [[Peter Bosz]] ya saka Van de Beek a cikin tawagar Ajax a wasan neman gurbin shiga gasar cin [[UEFA Champions League|kofin zakarun Turai]] da kungiyar PAOK ta Girka saboda wasu dalilai: Bosz ya yi matukar farin ciki da rawar da Van de Beek ya taka a wasannin sada zumunta na kafin kakar wasa a Austria, [[Bazoer mai ban dariya|Riechedly Bazoer]] ya ji rauni, kuma an dakatar da Nemanja Gudelj . <ref>{{Cite web |date=26 July 2017 |title="Onze" Donny van de Beek maakt debuut in Champions League |trans-title="Our" Donny van de Beek makes his debut in Champions League |url=http://www.nijkerkerveen.org/breaking-donny-beek-maakt-debuut-champions-league/ |access-date=20 April 2018 |website=Nijkerkerveen.org |language=nl}}</ref> <ref>{{Cite web |date=26 July 2017 |title=Bosz vult puzzel met Van de Beek en Viergever |trans-title=Bosz completes a puzzle with Van de Beek and Viergever |url=http://www.voetbal.com/news/_n2339786_/bosz-vult-puzzel-met-van-de-beek-en-viergever/ |access-date=20 April 2018 |website=voetbal.com |language=nl}}</ref> A ranar 26 ga Yuli, ya fara buga gasar cin kofin zakarun Turai da PAOK, inda ya fara da kunnen doki 1-1. <ref name="SW">{{Cite web |title=D. van de Beek |url=https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ |access-date=19 April 2018 |website=Soccerway}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ "D. van de Beek"]. ''Soccerway''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 April</span> 2018</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |date=26 July 2016 |title=Cassierra en Dolberg debuteren voor Ajax tegen PAOK [Cassierra and Dolberg make their debut for Ajax against PAOK |url=https://www.vi.nl/nieuws/cassierra-en-dolberg-debuteren-voor-ajax-tegen-paok |access-date=20 April 2018 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> Yayin da yake bugawa kungiyar 'yan wasa ta reserves a kakar wasa, shi da Abdelhak Nouri ne kadai 'yan wasan da ''Voetbal International'' ta ba su maki sama da 7.0 a matsakaicin maki. <ref>{{Cite web |date=5 October 2016 |title=Van de Beek en Nouri blinken uit in Jupiler League |trans-title=Van de Beek and Nouri excel in Jupiler League |url=https://www.vi.nl/nieuws/van-de-beek-en-nouri-blinken-uit-in-jupiler-league- |access-date=20 April 2018 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> A watan Nuwamba, an saka shi cikin kungiyar Europa League ta mako saboda rawar da ya taka a wasan da suka yi da Panathinaikos . Ya kasance cikin 'yan wasan tsakiya uku tare da Nouri da Lasse Schöne . <ref>{{Cite web |date=25 November 2016 |title=Donny van de Beek in Europees Elftal van de Week |trans-title=Donny van de Beek in European national team of the week |url=http://stadnijkerk.nl/sport/donny-van-de-beek-europees-elftal-van-de-week-187676 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620101858/http://stadnijkerk.nl/sport/donny-van-de-beek-europees-elftal-van-de-week-187676 |archive-date=20 June 2018 |access-date=20 April 2018 |language=nl}}</ref> Van de Beek ya maye gurbin Schöne a minti na 70 na wasan karshe na gasar Europa League da [[Manchester United F.C.|Manchester United]], inda Ajax ta sha kashi a wasan da ci 2-0. <ref>{{Cite web |last=Steinberg |first=Jacob |date=25 May 2017 |title=Manchester United beat Ajax 2–0 to win Europa League – as it happened |url=https://www.theguardian.com/football/live/2017/may/24/ajax-v-manchester-united-europa-league-final-live |access-date=21 April 2018}}</ref>
Da yake tsokaci game da wasannin share fagen kakar wasa na 2017-18 na Van de Beek, jaridar Holland ''Algemeen Dagblad'' ta rubuta cewa ya samu nasarar cike gurbin da Davy Klaassen ya bari wanda ya koma kungiyar [[Everton FC|Everton]] ta Ingila kwanan nan. <ref>{{Cite web |last=Kok |first=Nik |date=31 July 2017 |title=Van de Beek doet Klaassen al vergeten |trans-title=Klaassen has already forgotten about Van de Beek |url=https://www.ad.nl/nederlands-voetbal/van-de-beek-doet-klaassen-al-vergeten~af5a6254/ |access-date=21 April 2018 |language=nl}}</ref> A watan Oktoba, kungiyar [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] ta Ingila ta leka shi a Netherlands. <ref>{{Cite web |date=25 October 2017 |title=Tottenham scouting Ajax players Justin Kluivert and Donny van de Beek |url=https://www.skysports.com/football/news/11675/11097703/tottenham-scouting-ajax-players-justin-kluivert-and-donny-van-de-beek |access-date=16 January 2020 |website=Sky Sports}}</ref> Ya zura kwallo a wasanni biyu na neman gurbin shiga gasar zakarun Turai da kungiyar Nice ta Faransa. A wasan farko, ya zura kwallo a minti na 36 na wasan da suka tashi 1-1; inda ya yi amfani da kuskuren da mai tsaron gidan kungiyar Yoan Cardinale ya yi. <ref>{{Cite web |date=26 July 2017 |title=Champions League Review: Van de Beek earns Ajax away goal in Nice tie |url=https://www.fourfourtwo.com/news/champions-league-review-van-de-beek-earns-ajax-away-goal-nice-tie |access-date=11 July 2018 |website=FourFourTwo}}</ref> A wasan na biyu, ya samu kwallo a rabin farko na wasan da suka tashi 2-2. <ref>{{Cite web |date=2 August 2017 |title=Champions League Review: Nice dump Ajax out, Young Boys upset Dynamo Kiev |url=https://www.fourfourtwo.com/news/champions-league-review-nice-dump-ajax-out-young-boys-upset-dynamo-kiev |access-date=11 July 2018 |website=FourFourTwo}}</ref> A ranar 18 ga Nuwamba, Van de Beek ya zura kwallo uku a wasan da suka yi nasara a kan NAC Breda da ci 8-0. <ref>{{Cite web |date=18 November 2017 |title='Goalgetter' Van de Beek: 'I was extra eager today' |trans-title='Goalgetter' Van de Beek: 'I was extra eager today' |url=https://www.vi.nl/nieuws/goalgetter-van-de-beek-ik-was-extra-gretig-vandaag |access-date=21 April 2018 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> Kyaftin din Ajax Joël Veltman ya yaba da wannan nasara a matsayin "mai kyau sosai". <ref name="'Van de Beek vervangt Klaassen vrij aardig'">{{Cite web |date=20 November 2017 |title=Van de Beek vervangt Klaassen vrij aardig |trans-title=Van de Beek replaces Klaassen fairly nice |url=https://www.ajaxshowtime.com/article/hoofdnieuws/108603/van-de-beek-vervangt-klaassen-vrij-aardig |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171122221438/https://www.ajaxshowtime.com/article/hoofdnieuws/108603/van-de-beek-vervangt-klaassen-vrij-aardig |archive-date=22 November 2017 |access-date=21 April 2018 |website=Ajax Showtime |language=nl}}</ref> Ya buga wasanni 34 a gasar kuma ya zira kwallaye goma sha ɗaya, baya ga taimakawa wajen taimakawa shida. A watan Yulin 2018, ya ƙi tayin da ƙungiyar Roma ta Italiya ta yi masa, yana mai cewa "Ajax ita ce wurin da ya dace da ci gabansa". <ref>{{Cite web |date=4 July 2018 |title=Ajax midfielder turns down Roma offer |url=https://www.calciomercato.com/en/news/ajax-midfielder-turns-out-roma-offer-29267 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180711185343/https://www.calciomercato.com/en/news/ajax-midfielder-turns-out-roma-offer-29267 |archive-date=11 July 2018 |access-date=11 July 2018 |website=CalcioMercato.com}}</ref>
Van de Beek ya taka muhimmiyar rawa a matsayin dan wasan tsakiya mai kai hari ga Ajax a kakar wasa ta 2018-19, inda ya fara kusan dukkan wasanni a dukkan gasannin, yayin da kungiyar ta lashe gasar farko a cikin shekaru biyar kuma abin mamaki ya kai wasan kusa da na karshe na gasar zakarun Turai ta 2018-19 . Van de Beek ya zura kwallo a ragar Juventus a ranar 16 ga Afrilu a zagaye na biyu na wasan kusa da na karshe don taimakawa kungiyarsa ta doke zakaran Italiya da nasara 3-2 a jimilla. A ranar 7 ga Mayu, ya zura kwallo a ragar Tottenham a zagaye na farko na wasan kusa da na karshe, wanda ya haifar da nasarar Ajax 1-0 a waje. Duk da haka, Ajax ba ta sami damar zuwa wasan karshe ba, inda ta sha kashi a hannun kwallaye a waje bayan ta sha kashi 2-3 a gida a zagaye na biyu. A kakar wasa ta 2019-20 Champions League, Van de Beek ya zura kwallo a ragar [[Valencia CF|Valencia]] a wasan da suka yi nasara da ci 3-0 a waje, kuma [[Chelsea F.C.|Chelsea]] a wasan da suka yi canjaras da ci 4-4; duk da haka, Ajax ta sha kashi 1-0 a gida a hannun Valencia don a fitar da ita daga matakin rukuni. <ref>{{Cite web |date=10 December 2019 |title=Ajax 0–1 Valencia |url=https://www.bbc.com/sport/football/50722480 |website=BBC Sport}}</ref>
=== Manchester United ===
==== 2020–2022 ====
[[Fayil:Manchester_United_v_Brentford,_28_July_2021_(26).jpg|thumb|Van de Beek (dama) tare da Manchester United a 2021]]
A ranar 30 ga Agusta 2020, Ajax ta cimma yarjejeniya da kungiyar [[Premier League|kwallon kafa ta]] Ingila ta Manchester United kan siyan Van de Beek. An kammala siyan Van de Beek bayan kwana uku, inda Van de Beek ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar kan kudi £35. miliyan da £5 ƙarin kuɗi. Van de Beek ya zaɓi sanya riga mai lamba 34 don girmama tsohon abokin wasansa na Ajax Abdelhak Nouri, wanda ya faɗi a lokacin wasan sada zumunci a 2017 kuma ya yi suma. Van de Beek bai taka rawar gani ba a kakarsa ta farko a Manchester United, inda ya fara wasanni huɗu kacal a gasar Premier. <ref name="SW">{{Cite web |title=D. van de Beek |url=https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ |access-date=19 April 2018 |website=Soccerway}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://int.soccerway.com/players/donny-van-de-beek/319301/ "D. van de Beek"]. ''Soccerway''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 April</span> 2018</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |title=Donny van de Beek: Man Utd midfielder out of Netherlands' Euro 2020 campaign through injury |url=https://www.skysports.com/football/news/12021/12327647/donny-van-de-beek-man-utd-midfielder-out-of-netherlands-euro-2020-campaign-through-injury |access-date=27 June 2021 |website=Sky Sports}}</ref> Ya fara buga wasa a karon farko a wasan sada zumunci da [[Aston Villa FC|Aston Villa]] a ranar 12 ga Satumba, kafin ya fara wasa a matsayin wanda zai maye gurbinsa a wasan farko na Premier da kulob din zai yi da Crystal Palace a ranar 19 ga Satumba; ya ci kwallo ɗaya tilo da United ta ci a wasan da suka sha kashi 3-1.
A kakar wasa ta biyu, bai fara wasa a gasar Premier ba kwata-kwata, duk da cewa ya samu 'yan wasa da dama a gasar Zakarun Turai da kuma gasar cin kofin EFL . A wasan karshe da kocin Ole Gunnar Solskjaer ya buga, wanda ya sha kashi a hannun Watford da ci 4-1 a ranar 20 ga Nuwamba 2021, Van de Beek ya buga wasa na uku kacal a wasanni goma sha biyu na gasar Premier, inda ya zura kwallo ta biyu kuma ta karshe a gasar Premier a kungiyar. Al'amura ba su inganta ba: a wasanni goma na gasar Premier karkashin jagorancin manajojin da suka maye gurbin Michael Carrick da Ralf Rangnick, Van de Beek ya buga wasanni 9 kacal. [1]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
8de5l4l3w28lo7fgrp40zeh2w6aziqe
Sporting CP
0
149777
831960
2026-05-07T18:02:30Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Sporting-cp-2006-2007-home-shirt.jpg|thumb]]
831960
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Sporting-cp-2006-2007-home-shirt.jpg|thumb]]
npf7233vywzrne4fqp0x63levjotp1c
831961
831960
2026-05-07T18:04:19Z
Saad Nuhu
43323
831961
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Sporting-cp-2006-2007-home-shirt.jpg|thumb]]
{{Infobox football club
| clubname = Sporting CP
| image = Sporting Clube de Portugal logo.svg
| fullname = Sporting Clube de Portugal
| nickname = ''Leões'' (Zakuna)
| founded = 1 Yuli 1906
| ground = Estádio José Alvalade
| capacity = 50,000+
| chairman = Frederico Varandas
| manager = Rui Borges
| league = Primeira Liga
| website = {{URL|[https://www.sporting.pt}}](https://www.sporting.pt}})
}}
'''Sporting Clube de Portugal''' wanda aka fi sani da '''Sporting CP''' ko kuma '''Sporting Lisbon''', ƙungiyar ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar [[Portugal]] mai hedikwata a birnin [[Lisbon]]. Ana kallon ƙungiyar a matsayin ɗaya daga cikin manyan kulab uku na ƙasar Portugal tare da [[SL Benfica]] da [[FC Porto]]. Sporting CP ta yi fice wajen haɓaka matasa ‘yan wasa da suka haɗa da [[Cristiano Ronaldo]], [[Luís Figo]], [[Nani]] da sauran su. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting) CP|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa Sporting Clube de Portugal ne a shekarar 1906 bayan wasu matasa da suka haɗa da José Alvalade da José Stromp sun rabu da Campo Grande Football Club domin kafa sabon kulob wanda zai fi maida hankali kan wasanni. José Alvalade ya bayyana cewa burinsu shi ne kafa kulob wanda zai kasance “babban kulob kamar manyan kulab na Turai”. Wannan hangen nesa ne ya taimaka wajen gina tarihin Sporting CP cikin shekaru masu yawa. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP#History|title=History](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP#History|title=History) of Sporting CP|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A farkon shekarunsa, Sporting CP ya fara da wasanni daban-daban kamar wasan tennis, fencing da ƙwallon ƙafa. Daga baya ƙungiyar ta zama ɗaya daga cikin mafi nasara a Portugal musamman a fannin ƙwallon ƙafa. Sporting ta samu manyan nasarori a cikin gida tun daga shekarun 1940 lokacin da aka san tawagarta da suna “Cinco Violinos”, wato ‘yan wasa biyar masu kai hare-hare masu haɗari. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting) CP achievements and history|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Filin wasa ==
Sporting CP tana amfani da filin wasan '''Estádio José Alvalade''' wanda yake a Lisbon. An buɗe sabon filin wasan a shekarar 2003 domin shirye-shiryen gasar UEFA Euro 2004. Filin yana ɗaukar sama da mutane dubu hamsin kuma yana daga cikin manyan filayen wasa a Portugal. Sunan filin ya samo asali daga José Alvalade wanda yana daga cikin waɗanda suka kafa kulob ɗin. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Est%C3%A1dio_Jos%C3%A9_Alvalade|title=Estádio](https://en.wikipedia.org/wiki/Est%C3%A1dio_Jos%C3%A9_Alvalade|title=Estádio) José Alvalade|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Launuka da tambari ==
Launukan Sporting CP su ne kore da fari. Waɗannan launuka sun zama alamar kulob tun farkon kafuwarsa. Tambarin kulob ɗin yana ɗauke da hoton zaki wanda ke nuna ƙarfi da jarumta. Saboda haka magoya bayan ƙungiyar suna kiransu “Leões” ma’ana zakuna. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting) CP identity|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Nasarori ==
Sporting CP na daga cikin ƙungiyoyin da suka fi lashe kofuna a Portugal. Kulob ɗin ya lashe gasar Primeira Liga sau da dama tare da cin kofin Taça de Portugal da kuma Taça da Liga. A matakin Turai, babbar nasarar kulob ɗin ita ce lashe UEFA Cup Winners’ Cup a shekarar 1964. Wannan nasara ta sa Sporting CP ta zama ɗaya daga cikin kulab ɗin Portugal da suka samu gagarumar nasara a Turai. <ref>{{cite web|url=[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/|title=Sporting](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/|title=Sporting) CP History|publisher=UEFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A cikin shekarun baya-bayan nan, Sporting CP ta ci gaba da fafatawa a gasar UEFA Champions League da UEFA Europa League. Kulob ɗin ya kai zagayen ƙarshe na UEFA Cup a shekarar 2005 amma ya sha kashi a hannun CSKA Moscow. Duk da haka, wannan nasara ta nuna irin ƙarfin ƙungiyar a nahiyar Turai. <ref>{{cite web|url=[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/|title=Sporting](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/|title=Sporting) CP European record|publisher=UEFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Matasa da makarantar horaswa ==
Sporting CP ta shahara sosai wajen haɓaka matasa ‘yan wasa. Makarantar horaswar kulob ɗin ta samar da fitattun ‘yan wasa masu yawa da suka yi suna a duniya. Daga cikin waɗannan akwai Cristiano Ronaldo wanda ya zama ɗaya daga cikin mafiya girman ‘yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi. Haka kuma akwai Luís Figo wanda ya lashe kyautar Ballon d’Or da kuma Nani wanda ya yi fice a [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting) CP academy|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Ana kallon makarantar Sporting CP a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun cibiyoyin horas da matasa a Turai. Kulob ɗin yana mai da hankali sosai wajen bai wa matasa damar taka leda a babban mataki. Wannan tsari ne ya taimaka wajen samar da sababbin taurari ga Portugal da sauran ƙasashe. <ref>{{cite web|url=[https://www.theguardian.com/football/2025/oct/07/moving-the-goalposts-sporting-english-players|title=Sporting](https://www.theguardian.com/football/2025/oct/07/moving-the-goalposts-sporting-english-players|title=Sporting) seek edge by tapping into new market|work=The Guardian|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Hamayya ==
Babbar hamayyar Sporting CP ita ce da kungiyar [[SL Benfica]]. Wasannin da suke yi ana kiransu “Lisbon Derby”, kuma suna daga cikin mafiya zafi a Portugal. Haka kuma Sporting tana da babbar hamayya da FC Porto saboda fafatawar manyan kulab uku na Portugal. <ref>{{cite web|url=[https://www.reddit.com/r/SportingCP/comments/1qjsbka/new_sporting_fan/|title=Sporting](https://www.reddit.com/r/SportingCP/comments/1qjsbka/new_sporting_fan/|title=Sporting) CP rivalries discussion|website=Reddit|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Wasannin daban-daban ==
Baya ga ƙwallon ƙafa, Sporting CP tana da sassa daban-daban na wasanni kamar futsal, volleyball, athletics da roller hockey. Kulob ɗin ya samu nasarori masu yawa a waɗannan fannoni musamman a futsal inda ya lashe UEFA Futsal Champions League sau biyu. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP_(futsal)|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP_%28futsal%29|title=Sporting) CP futsal|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A bangaren athletics kuwa, Sporting CP tana daga cikin ƙungiyoyin da suka fi tasiri a Portugal. ‘Yan wasan kulob ɗin sun wakilci Portugal a gasar Olympics da sauran manyan gasa na duniya. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP_(athletics)|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP_%28athletics%29|title=Sporting) CP athletics|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Magoya baya ==
Sporting CP na da magoya baya masu yawa a Portugal da sauran sassan duniya. Magoya bayan kulob ɗin suna alfahari da tarihin kulob ɗin da kuma rawar da ya taka wajen haɓaka matasa. Haka kuma suna ɗaya daga cikin ƙungiyoyin da suka fi yawan mambobi a Portugal. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting) CP supporters|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Fitattun ‘yan wasa ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Luís Figo]]
* [[Nani]]
* [[Rui Patrício]]
* [[João Moutinho]]
* [[Bruno Fernandes]]
* [[Viktor Gyökeres]]
== Duba kuma ==
* [[Primeira Liga]]
* [[Portugal national football team]]
* [[UEFA Champions League]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.sporting.pt](https://www.sporting.pt) Official website]
* [[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/) Sporting CP at UEFA]
{{Primeira Liga}}
[[Category:Football clubs in Portugal]]
[[Category:Sporting CP]]
sn5irgqkduuvpwsgi9foii2ezyu8as9
832099
831961
2026-05-07T19:52:42Z
Mahuta
11340
832099
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Sporting-cp-2006-2007-home-shirt.jpg|thumb]]
{{Databox}}
'''Sporting Clube de Portugal''' wanda aka fi sani da '''Sporting CP''' ko kuma '''Sporting Lisbon''', ƙungiyar ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar [[Portugal]] mai hedikwata a birnin [[Lisbon]]. Ana kallon ƙungiyar a matsayin ɗaya daga cikin manyan kulab uku na ƙasar Portugal tare da [[SL Benfica]] da [[FC Porto]]. Sporting CP ta yi fice wajen haɓaka matasa ‘yan wasa da suka haɗa da [[Cristiano Ronaldo]], [[Luís Figo]], [[Nani]] da sauran su. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting) CP|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa Sporting Clube de Portugal ne a shekarar 1906 bayan wasu matasa da suka haɗa da José Alvalade da José Stromp sun rabu da Campo Grande Football Club domin kafa sabon kulob wanda zai fi maida hankali kan wasanni. José Alvalade ya bayyana cewa burinsu shi ne kafa kulob wanda zai kasance “babban kulob kamar manyan kulab na Turai”. Wannan hangen nesa ne ya taimaka wajen gina tarihin Sporting CP cikin shekaru masu yawa. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP#History|title=History](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP#History|title=History) of Sporting CP|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A farkon shekarunsa, Sporting CP ya fara da wasanni daban-daban kamar wasan tennis, fencing da ƙwallon ƙafa. Daga baya ƙungiyar ta zama ɗaya daga cikin mafi nasara a Portugal musamman a fannin ƙwallon ƙafa. Sporting ta samu manyan nasarori a cikin gida tun daga shekarun 1940 lokacin da aka san tawagarta da suna “Cinco Violinos”, wato ‘yan wasa biyar masu kai hare-hare masu haɗari. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting) CP achievements and history|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Filin wasa ==
Sporting CP tana amfani da filin wasan '''Estádio José Alvalade''' wanda yake a Lisbon. An buɗe sabon filin wasan a shekarar 2003 domin shirye-shiryen gasar UEFA Euro 2004. Filin yana ɗaukar sama da mutane dubu hamsin kuma yana daga cikin manyan filayen wasa a Portugal. Sunan filin ya samo asali daga José Alvalade wanda yana daga cikin waɗanda suka kafa kulob ɗin. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Est%C3%A1dio_Jos%C3%A9_Alvalade|title=Estádio](https://en.wikipedia.org/wiki/Est%C3%A1dio_Jos%C3%A9_Alvalade|title=Estádio) José Alvalade|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Launuka da tambari ==
Launukan Sporting CP su ne kore da fari. Waɗannan launuka sun zama alamar kulob tun farkon kafuwarsa. Tambarin kulob ɗin yana ɗauke da hoton zaki wanda ke nuna ƙarfi da jarumta. Saboda haka magoya bayan ƙungiyar suna kiransu “Leões” ma’ana zakuna. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting) CP identity|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Nasarori ==
Sporting CP na daga cikin ƙungiyoyin da suka fi lashe kofuna a Portugal. Kulob ɗin ya lashe gasar Primeira Liga sau da dama tare da cin kofin Taça de Portugal da kuma Taça da Liga. A matakin Turai, babbar nasarar kulob ɗin ita ce lashe UEFA Cup Winners’ Cup a shekarar 1964. Wannan nasara ta sa Sporting CP ta zama ɗaya daga cikin kulab ɗin Portugal da suka samu gagarumar nasara a Turai. <ref>{{cite web|url=[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/|title=Sporting](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/|title=Sporting) CP History|publisher=UEFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A cikin shekarun baya-bayan nan, Sporting CP ta ci gaba da fafatawa a gasar UEFA Champions League da UEFA Europa League. Kulob ɗin ya kai zagayen ƙarshe na UEFA Cup a shekarar 2005 amma ya sha kashi a hannun CSKA Moscow. Duk da haka, wannan nasara ta nuna irin ƙarfin ƙungiyar a nahiyar Turai. <ref>{{cite web|url=[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/|title=Sporting](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/|title=Sporting) CP European record|publisher=UEFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Matasa da makarantar horaswa ==
Sporting CP ta shahara sosai wajen haɓaka matasa ‘yan wasa. Makarantar horaswar kulob ɗin ta samar da fitattun ‘yan wasa masu yawa da suka yi suna a duniya. Daga cikin waɗannan akwai Cristiano Ronaldo wanda ya zama ɗaya daga cikin mafiya girman ‘yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihi. Haka kuma akwai Luís Figo wanda ya lashe kyautar Ballon d’Or da kuma Nani wanda ya yi fice a [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting) CP academy|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Ana kallon makarantar Sporting CP a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun cibiyoyin horas da matasa a Turai. Kulob ɗin yana mai da hankali sosai wajen bai wa matasa damar taka leda a babban mataki. Wannan tsari ne ya taimaka wajen samar da sababbin taurari ga Portugal da sauran ƙasashe. <ref>{{cite web|url=[https://www.theguardian.com/football/2025/oct/07/moving-the-goalposts-sporting-english-players|title=Sporting](https://www.theguardian.com/football/2025/oct/07/moving-the-goalposts-sporting-english-players|title=Sporting) seek edge by tapping into new market|work=The Guardian|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Hamayya ==
Babbar hamayyar Sporting CP ita ce da kungiyar [[SL Benfica]]. Wasannin da suke yi ana kiransu “Lisbon Derby”, kuma suna daga cikin mafiya zafi a Portugal. Haka kuma Sporting tana da babbar hamayya da FC Porto saboda fafatawar manyan kulab uku na Portugal. <ref>{{cite web|url=[https://www.reddit.com/r/SportingCP/comments/1qjsbka/new_sporting_fan/|title=Sporting](https://www.reddit.com/r/SportingCP/comments/1qjsbka/new_sporting_fan/|title=Sporting) CP rivalries discussion|website=Reddit|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Wasannin daban-daban ==
Baya ga ƙwallon ƙafa, Sporting CP tana da sassa daban-daban na wasanni kamar futsal, volleyball, athletics da roller hockey. Kulob ɗin ya samu nasarori masu yawa a waɗannan fannoni musamman a futsal inda ya lashe UEFA Futsal Champions League sau biyu. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP_(futsal)|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP_%28futsal%29|title=Sporting) CP futsal|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A bangaren athletics kuwa, Sporting CP tana daga cikin ƙungiyoyin da suka fi tasiri a Portugal. ‘Yan wasan kulob ɗin sun wakilci Portugal a gasar Olympics da sauran manyan gasa na duniya. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP_(athletics)|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP_%28athletics%29|title=Sporting) CP athletics|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Magoya baya ==
Sporting CP na da magoya baya masu yawa a Portugal da sauran sassan duniya. Magoya bayan kulob ɗin suna alfahari da tarihin kulob ɗin da kuma rawar da ya taka wajen haɓaka matasa. Haka kuma suna ɗaya daga cikin ƙungiyoyin da suka fi yawan mambobi a Portugal. <ref>{{cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting](https://en.wikipedia.org/wiki/Sporting_CP|title=Sporting) CP supporters|website=Wikipedia|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Fitattun ‘yan wasa ==
* [[Cristiano Ronaldo]]
* [[Luís Figo]]
* [[Nani]]
* [[Rui Patrício]]
* [[João Moutinho]]
* [[Bruno Fernandes]]
* [[Viktor Gyökeres]]
== Duba kuma ==
* [[Primeira Liga]]
* [[Portugal national football team]]
* [[UEFA Champions League]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [[https://www.sporting.pt](https://www.sporting.pt) Official website]
* [[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/](https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50149/) Sporting CP at UEFA]
{{Primeira Liga}}
[[Category:Football clubs in Portugal]]
[[Category:Sporting CP]]
2iwrp7p95e20d7o54pz43xbtn9pdbtt
SL Benfica
0
149778
831964
2026-05-07T18:09:25Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Benfica-campeao-supertaca-2025.jpg|thumb]] [[Fayil:Logo Sport Lisboa e Benfica (1908).jpg|thumb]] [[Fayil:The Da Luz Stadium before a game between SL Benfica and FC Porto.jpg|thumb]] {{Infobox football club | clubname = SL Benfica | fullname = Sport Lisboa e Benfica | nickname = ''As Águias'' (Gaggafa), ''Encarnados'' | founded = {{Start date and age|1904|2|28}} | ground = Estádio da Luz | capacity = 64,642 | chairman = Rui Costa | manager = Bruno Lage | league = Prim...
831964
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Benfica-campeao-supertaca-2025.jpg|thumb]]
[[Fayil:Logo Sport Lisboa e Benfica (1908).jpg|thumb]]
[[Fayil:The Da Luz Stadium before a game between SL Benfica and FC Porto.jpg|thumb]]
{{Infobox football club
| clubname = SL Benfica
| fullname = Sport Lisboa e Benfica
| nickname = ''As Águias'' (Gaggafa), ''Encarnados''
| founded = {{Start date and age|1904|2|28}}
| ground = Estádio da Luz
| capacity = 64,642
| chairman = Rui Costa
| manager = Bruno Lage
| league = Primeira Liga
| website = {{URL|https://www.slbenfica.pt}}
| pattern_la1 =
| pattern_b1 =
| pattern_ra1 =
| leftarm1 = FF0000
| body1 = FF0000
| rightarm1 = FF0000
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = FF0000
}}
'''Sport Lisboa e Benfica''' ko kuma '''SL Benfica''' ƙungiyar ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar Portugal wadda ke da hedikwata a birnin [[Lisbon]]. An kafa ƙungiyar a ranar 28 ga Fabrairu, 1904, kuma tana daga cikin manyan ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa mafi shahara a Turai baki ɗaya.<ref>{{cite web|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/slb/history/history-of-slb|title=History of Benfica|publisher=SL Benfica|access-date=7 May 2026}}</ref>
Benfica tana buga wasanninta na gida a filin wasa na '''Estádio da Luz''', wanda yake ɗaya daga cikin manyan filayen wasa a Portugal. Filin wasan yana ɗaukar dubban magoya baya, kuma an yi amfani da shi wajen gudanar da manyan wasannin ƙasa da ƙasa ciki har da gasar UEFA Euro 2004.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/insideuefa/national-associations/por/|title=Portuguese football and stadiums|publisher=UEFA|access-date=7 May 2026}}</ref>
Ƙungiyar Benfica tana daga cikin abin da ake kira “Big Three” na ƙwallon ƙafa a Portugal tare da [[FC Porto]] da [[Sporting CP]]. Waɗannan ƙungiyoyi uku sun mamaye tarihin gasar '''Primeira Liga''' tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Benfica|title=Benfica Portuguese football club|publisher=Britannica|access-date=7 May 2026}}</ref>
Benfica ta lashe kofunan gasar cikin gida da dama, ciki har da gasar '''Primeira Liga''', '''Taça de Portugal''' da kuma '''Taça da Liga'''. Ana kallonta a matsayin ɗaya daga cikin ƙungiyoyin da suka fi samun nasara a tarihin Portugal.<ref>{{cite web|url=https://www.fpf.pt/|title=Portuguese Football Federation Records|publisher=FPF|access-date=7 May 2026}}</ref>
A matakin Turai kuwa, Benfica ta yi suna sosai musamman a shekarun 1960 lokacin da ta lashe kofin '''European Cup''' sau biyu a jere a shekarun 1961 da 1962. Wannan nasara ta sanya ƙungiyar cikin jerin manyan ƙungiyoyin Turai a lokacin.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50147--benfica/|title=Benfica UEFA history|publisher=UEFA|access-date=7 May 2026}}</ref>
Shahararren ɗan wasan Portugal '''Eusébio''' ya taka muhimmiyar rawa wajen ɗaukaka Benfica a duniya. Ya kasance ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihin duniya kuma ya taimaka wa ƙungiyar wajen samun manyan nasarori a cikin shekarun 1960.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/eusebio-portugal-benfica-legend|title=Eusebio Benfica legend|publisher=FIFA|access-date=7 May 2026}}</ref>
Magoya bayan Benfica suna daga cikin mafi yawa a duniya, inda ƙungiyar ta taɓa samun rajistar mambobi mafi yawa a kundin Guinness World Records. Wannan ya nuna irin farin jinin da ƙungiyar take da shi musamman a Portugal da sauran ƙasashen duniya.<ref>{{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-sports-club-by-members|title=Largest sports club by members|publisher=Guinness World Records|access-date=7 May 2026}}</ref>
Launin rigar gida ta Benfica ja ce tare da farin wando, yayin da tambarinta ke ɗauke da gaggafa a sama. Gaggafar tana wakiltar ƙarfi da ɗaukaka, kuma tana daga cikin manyan alamomin ƙungiyar.<ref>{{cite web|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/slb/history/symbols|title=Benfica symbols and emblem|publisher=SL Benfica|access-date=7 May 2026}}</ref>
Benfica tana da doguwar hamayya da ƙungiyar Sporting CP, inda wasannin da suke bugawa ake kira '''Derby de Lisboa'''. Wannan derby yana daga cikin manyan wasannin ƙwallon ƙafa mafi zafi a Portugal.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/what-is-the-lisbon-derby-benfica-vs-sporting-cp-explained/blt|title=Lisbon Derby explained|publisher=Goal|access-date=7 May 2026}}</ref>
Har ila yau, Benfica tana da hamayya mai ƙarfi da FC Porto, musamman saboda fafatawar neman lashe gasar lig ta Portugal. Wasannin tsakanin Benfica da Porto suna jan hankalin miliyoyin masu kallon ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/|title=Benfica vs Porto rivalry|publisher=ESPN|access-date=7 May 2026}}</ref>
Benfica ta samar da fitattun ‘yan wasa masu yawa ta makarantar horas da matasa. Daga cikin ‘yan wasan da suka taɓa taka leda a ƙungiyar akwai João Félix, Ángel Di María, David Luiz da Bernardo Silva.<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/sl-benfica/startseite/verein/294|title=SL Benfica profile and players|publisher=Transfermarkt|access-date=7 May 2026}}</ref>
A yau Benfica tana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin manyan ƙungiyoyin Turai masu fafatawa a gasar UEFA Champions League da sauran manyan gasa.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/50147--benfica/|title=Benfica Champions League profile|publisher=UEFA|access-date=7 May 2026}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa Benfica ne bayan haɗuwar wasu ƙananan ƙungiyoyi a Lisbon a shekarar 1904. Tun daga farkon tarihinta, ƙungiyar ta kasance tana ƙoƙarin gina suna a cikin ƙwallon ƙafar Portugal.<ref>{{cite web|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/slb/history|title=History of SL Benfica|publisher=SL Benfica|access-date=7 May 2026}}</ref>
A shekarun 1950 zuwa 1960, Benfica ta shiga zamanin zinariya inda ta mamaye ƙwallon ƙafar Portugal da Turai baki ɗaya. Wannan lokaci ne da Eusébio ya zama tauraron duniya.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Eusebio|title=Eusebio biography|publisher=Britannica|access-date=7 May 2026}}</ref>
== Filin wasa ==
'''Estádio da Luz''' shi ne filin wasan gida na Benfica. An sake gina sabon filin wasan kafin gasar UEFA Euro 2004, kuma yana daga cikin mafi kyawun filayen wasa a Turai.<ref>{{cite web|url=https://www.stadiumguide.com/luz/|title=Estadio da Luz guide|publisher=The Stadium Guide|access-date=7 May 2026}}</ref>
== Magoya baya ==
Benfica tana da magoya baya da yawa a Portugal, Afirka, Brazil da sauran sassan duniya. Magoya bayan ƙungiyar suna kiran kansu '''Benfiquistas'''.<ref>{{cite web|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/club/supporters|title=Benfica supporters|publisher=SL Benfica|access-date=7 May 2026}}</ref>
== Manyan ‘yan wasa ==
* [[Eusébio]]
* [[Rui Costa]]
* [[Ángel Di María]]
* [[João Félix]]
* [[David Luiz]]
* [[Bernardo Silva]]
== Nasarori ==
* '''European Cup / UEFA Champions League'''
** Zakara: 1961, 1962
* '''Primeira Liga'''
** Sau da yawa
* '''Taça de Portugal'''
** Sau da yawa
== Duba kuma ==
* [[FC Porto]]
* [[Sporting CP]]
* [[Primeira Liga]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Kungiyoyin kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:SL Benfica]]
[[Category:Lisbon]]
0iebhujt1bc4ncdocqtt2a8pmd9dscm
832101
831964
2026-05-07T19:53:36Z
Mahuta
11340
832101
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Benfica-campeao-supertaca-2025.jpg|thumb]]
[[Fayil:Logo Sport Lisboa e Benfica (1908).jpg|thumb]]
[[Fayil:The Da Luz Stadium before a game between SL Benfica and FC Porto.jpg|thumb]]
{{Databox}}
'''Sport Lisboa e Benfica''' ko kuma '''SL Benfica''' ƙungiyar ƙwallon ƙafa ce daga ƙasar Portugal wadda ke da hedikwata a birnin [[Lisbon]]. An kafa ƙungiyar a ranar 28 ga Fabrairu, 1904, kuma tana daga cikin manyan ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa mafi shahara a Turai baki ɗaya.<ref>{{cite web|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/slb/history/history-of-slb|title=History of Benfica|publisher=SL Benfica|access-date=7 May 2026}}</ref>
Benfica tana buga wasanninta na gida a filin wasa na '''Estádio da Luz''', wanda yake ɗaya daga cikin manyan filayen wasa a Portugal. Filin wasan yana ɗaukar dubban magoya baya, kuma an yi amfani da shi wajen gudanar da manyan wasannin ƙasa da ƙasa ciki har da gasar UEFA Euro 2004.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/insideuefa/national-associations/por/|title=Portuguese football and stadiums|publisher=UEFA|access-date=7 May 2026}}</ref>
Ƙungiyar Benfica tana daga cikin abin da ake kira “Big Three” na ƙwallon ƙafa a Portugal tare da [[FC Porto]] da [[Sporting CP]]. Waɗannan ƙungiyoyi uku sun mamaye tarihin gasar '''Primeira Liga''' tsawon shekaru masu yawa.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Benfica|title=Benfica Portuguese football club|publisher=Britannica|access-date=7 May 2026}}</ref>
Benfica ta lashe kofunan gasar cikin gida da dama, ciki har da gasar '''Primeira Liga''', '''Taça de Portugal''' da kuma '''Taça da Liga'''. Ana kallonta a matsayin ɗaya daga cikin ƙungiyoyin da suka fi samun nasara a tarihin Portugal.<ref>{{cite web|url=https://www.fpf.pt/|title=Portuguese Football Federation Records|publisher=FPF|access-date=7 May 2026}}</ref>
A matakin Turai kuwa, Benfica ta yi suna sosai musamman a shekarun 1960 lokacin da ta lashe kofin '''European Cup''' sau biyu a jere a shekarun 1961 da 1962. Wannan nasara ta sanya ƙungiyar cikin jerin manyan ƙungiyoyin Turai a lokacin.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50147--benfica/|title=Benfica UEFA history|publisher=UEFA|access-date=7 May 2026}}</ref>
Shahararren ɗan wasan Portugal '''Eusébio''' ya taka muhimmiyar rawa wajen ɗaukaka Benfica a duniya. Ya kasance ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan ƙwallon ƙafa a tarihin duniya kuma ya taimaka wa ƙungiyar wajen samun manyan nasarori a cikin shekarun 1960.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/eusebio-portugal-benfica-legend|title=Eusebio Benfica legend|publisher=FIFA|access-date=7 May 2026}}</ref>
Magoya bayan Benfica suna daga cikin mafi yawa a duniya, inda ƙungiyar ta taɓa samun rajistar mambobi mafi yawa a kundin Guinness World Records. Wannan ya nuna irin farin jinin da ƙungiyar take da shi musamman a Portugal da sauran ƙasashen duniya.<ref>{{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-sports-club-by-members|title=Largest sports club by members|publisher=Guinness World Records|access-date=7 May 2026}}</ref>
Launin rigar gida ta Benfica ja ce tare da farin wando, yayin da tambarinta ke ɗauke da gaggafa a sama. Gaggafar tana wakiltar ƙarfi da ɗaukaka, kuma tana daga cikin manyan alamomin ƙungiyar.<ref>{{cite web|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/slb/history/symbols|title=Benfica symbols and emblem|publisher=SL Benfica|access-date=7 May 2026}}</ref>
Benfica tana da doguwar hamayya da ƙungiyar Sporting CP, inda wasannin da suke bugawa ake kira '''Derby de Lisboa'''. Wannan derby yana daga cikin manyan wasannin ƙwallon ƙafa mafi zafi a Portugal.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/what-is-the-lisbon-derby-benfica-vs-sporting-cp-explained/blt|title=Lisbon Derby explained|publisher=Goal|access-date=7 May 2026}}</ref>
Har ila yau, Benfica tana da hamayya mai ƙarfi da FC Porto, musamman saboda fafatawar neman lashe gasar lig ta Portugal. Wasannin tsakanin Benfica da Porto suna jan hankalin miliyoyin masu kallon ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/|title=Benfica vs Porto rivalry|publisher=ESPN|access-date=7 May 2026}}</ref>
Benfica ta samar da fitattun ‘yan wasa masu yawa ta makarantar horas da matasa. Daga cikin ‘yan wasan da suka taɓa taka leda a ƙungiyar akwai João Félix, Ángel Di María, David Luiz da Bernardo Silva.<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/sl-benfica/startseite/verein/294|title=SL Benfica profile and players|publisher=Transfermarkt|access-date=7 May 2026}}</ref>
A yau Benfica tana ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin manyan ƙungiyoyin Turai masu fafatawa a gasar UEFA Champions League da sauran manyan gasa.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/50147--benfica/|title=Benfica Champions League profile|publisher=UEFA|access-date=7 May 2026}}</ref>
== Tarihi ==
An kafa Benfica ne bayan haɗuwar wasu ƙananan ƙungiyoyi a Lisbon a shekarar 1904. Tun daga farkon tarihinta, ƙungiyar ta kasance tana ƙoƙarin gina suna a cikin ƙwallon ƙafar Portugal.<ref>{{cite web|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/slb/history|title=History of SL Benfica|publisher=SL Benfica|access-date=7 May 2026}}</ref>
A shekarun 1950 zuwa 1960, Benfica ta shiga zamanin zinariya inda ta mamaye ƙwallon ƙafar Portugal da Turai baki ɗaya. Wannan lokaci ne da Eusébio ya zama tauraron duniya.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Eusebio|title=Eusebio biography|publisher=Britannica|access-date=7 May 2026}}</ref>
== Filin wasa ==
'''Estádio da Luz''' shi ne filin wasan gida na Benfica. An sake gina sabon filin wasan kafin gasar UEFA Euro 2004, kuma yana daga cikin mafi kyawun filayen wasa a Turai.<ref>{{cite web|url=https://www.stadiumguide.com/luz/|title=Estadio da Luz guide|publisher=The Stadium Guide|access-date=7 May 2026}}</ref>
== Magoya baya ==
Benfica tana da magoya baya da yawa a Portugal, Afirka, Brazil da sauran sassan duniya. Magoya bayan ƙungiyar suna kiran kansu '''Benfiquistas'''.<ref>{{cite web|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/club/supporters|title=Benfica supporters|publisher=SL Benfica|access-date=7 May 2026}}</ref>
== Manyan ‘yan wasa ==
* [[Eusébio]]
* [[Rui Costa]]
* [[Ángel Di María]]
* [[João Félix]]
* [[David Luiz]]
* [[Bernardo Silva]]
== Nasarori ==
* '''European Cup / UEFA Champions League'''
** Zakara: 1961, 1962
* '''Primeira Liga'''
** Sau da yawa
* '''Taça de Portugal'''
** Sau da yawa
== Duba kuma ==
* [[FC Porto]]
* [[Sporting CP]]
* [[Primeira Liga]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Kungiyoyin kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:SL Benfica]]
[[Category:Lisbon]]
am4m2fvtat3lqiofmsz9w1l21le6vwh
FC Porto
0
149779
831977
2026-05-07T18:15:04Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Equipamento FC Porto (Porto).jpg|thumb]] [[Fayil:FC Porto U16.jpg|thumb]] [[Fayil:The Da Luz Stadium before a game between SL Benfica and FC Porto.jpg|thumb]] {{Infobox football club | clubname = FC Porto | image = FC Porto logo.svg | fullname = Futebol Clube do Porto | nickname = ''Os Dragões'' (Dodanni), ''Azuis e Brancos'' (Shuɗi da Fari) | short_name = Porto | founded = 28 Satumba 1893 | ground = Estádio do Dragão | capacity = 50,033 | chairman = André Villas-B...
831977
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Equipamento FC Porto (Porto).jpg|thumb]]
[[Fayil:FC Porto U16.jpg|thumb]]
[[Fayil:The Da Luz Stadium before a game between SL Benfica and FC Porto.jpg|thumb]]
{{Infobox football club
| clubname = FC Porto
| image = FC Porto logo.svg
| fullname = Futebol Clube do Porto
| nickname = ''Os Dragões'' (Dodanni), ''Azuis e Brancos'' (Shuɗi da Fari)
| short_name = Porto
| founded = 28 Satumba 1893
| ground = Estádio do Dragão
| capacity = 50,033
| chairman = André Villas-Boas
| manager = Sérgio Conceição
| league = Primeira Liga
| season = 2024–25
| position = Primeira Liga
| website = {{URL|https://www.fcporto.pt}}
}}
'''Futebol Clube do Porto''' wanda aka fi sani da '''FC Porto''' ƙungiyar ƙwallon ƙafa ce ta ƙasar [[Portugal]] wadda take a birnin [[Porto]]. An kafa ƙungiyar a ranar 28 ga Satumba, 1893, kuma tana daga cikin manyan ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa mafi nasara a Portugal da kuma Turai baki ɗaya. Ana yi wa ƙungiyar laƙabi da ''Os Dragões'' ma’ana “Dodanni”, sannan launinta shuɗi da fari ne.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcporto.pt/en/club/history|title=FC Porto History|publisher=FC Porto|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
FC Porto na daga cikin ƙungiyoyin da suka fi lashe gasar '''Primeira Liga''' ta Portugal tare da kofunan cikin gida daban-daban kamar '''Taça de Portugal''' da '''Supertaça Cândido de Oliveira'''. Ƙungiyar ta shahara wajen fafatawa da manyan abokan hamayyarta guda biyu wato [[SL Benfica]] da [[Sporting CP]], wanda ake kira “Big Three” na Portugal.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/FC-Porto|title=FC Porto Portuguese football club|publisher=Encyclopaedia Britannica|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Tarihi ==
=== Kafuwa da farkon shekaru ===
An kafa FC Porto ne ta hannun António Nicolau de Almeida, wani ɗan kasuwa daga Porto wanda ya kamu da sha’awar wasan ƙwallon ƙafa bayan ziyararsa zuwa Ingila. Ya kawo tsarin wasan ƙwallon ƙafa zuwa Porto kuma ya taimaka wajen yaɗa wasan a Portugal. A farkon shekarun ƙungiyar, tana buga wasanni ne a ƙananan filaye kafin daga baya ta samu ci gaba sosai.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcporto.pt/en/club/history|title=History of FC Porto|publisher=FC Porto|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarun farko na ƙarni na 20, Porto ta fara zama ɗaya daga cikin manyan ƙungiyoyi a Portugal. Ta lashe kofinta na farko na ƙasa a shekarar 1922 kuma ta ci gaba da samun ci gaba a harkar ƙwallon ƙafa. Wannan nasara ta taimaka wajen kafa tubalin ƙungiyar a matsayin babbar ƙungiya ta ƙasa.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootball.net/teams/fc-porto/|title=FC Porto Team History|publisher=WorldFootball.net|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
=== Zamanin nasarori ===
FC Porto ta samu babban ci gaba musamman daga shekarun 1970 zuwa gaba, inda ta fara mamaye gasar Portugal akai-akai. Shugaban ƙungiyar Jorge Nuno Pinto da Costa wanda ya jagoranci kulob ɗin na tsawon shekaru da dama ya taka muhimmiyar rawa wajen gina Porto zuwa babbar ƙungiyar Turai.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50064/profile/index.html|title=FC Porto Profile|publisher=UEFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 1987, Porto ta lashe kofin '''European Cup''' (wanda yanzu ake kira UEFA Champions League) bayan ta doke Bayern Munich da ci 2–1 a wasan ƙarshe. Wannan shi ne karo na farko da ƙungiyar ta zama zakarar Turai, kuma nasarar ta sanya Porto cikin jerin manyan kulake na Turai.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/seasons/1986/|title=1986/87 European Cup|publisher=UEFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
A shekarar 2003 Porto ta lashe '''UEFA Cup''' ƙarƙashin jagorancin koci [[José Mourinho]]. Bayan shekara guda kacal, ƙungiyar ta sake lashe UEFA Champions League a shekarar 2004 bayan doke AS Monaco da ci 3–0 a wasan ƙarshe da aka buga a Jamus.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=30993/index.html|title=FC Porto achievements|publisher=FIFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
=== Wasannin cikin gida ===
FC Porto tana daga cikin ƙungiyoyin da suka fi lashe gasar Primeira Liga a tarihin Portugal. Ƙungiyar ta samu nasarori masu yawa a cikin gida kuma ta kasance tana fafatawa da Benfica da Sporting CP wajen mamaye gasar Portugal. Porto ta kuma yi suna wajen haɓaka matasa da kuma sayar da fitattun ’yan wasa zuwa manyan lig-lig na Turai.<ref>{{Cite web|url=https://www.transfermarkt.com/fc-porto/startseite/verein/720|title=FC Porto Club Profile|publisher=Transfermarkt|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
Daga cikin fitattun ’yan wasan da suka taka leda a Porto akwai [[Deco]], [[Ricardo Carvalho]], [[Pepe]], [[Radamel Falcao]], [[Hulk]], da [[André Villas-Boas]] wanda daga baya ya zama koci. Waɗannan ’yan wasan sun taimaka wajen ɗaukaka sunan Porto a duniya.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/porto-greatest-players/|title=Greatest FC Porto Players|publisher=Goal|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Filin wasa ==
=== Estádio do Dragão ===
FC Porto tana amfani da filin wasa na '''Estádio do Dragão''' wanda aka buɗe a shekarar 2003 domin maye gurbin tsohon filinta na Estádio das Antas. Filin yana da kujeru sama da dubu 50 kuma yana daga cikin manyan filayen wasa na Portugal.<ref>{{Cite web|url=https://www.stadiumguide.com/dragao/|title=Estádio do Dragão Guide|publisher=The Stadium Guide|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
An yi amfani da filin a lokacin gasar UEFA Euro 2004 da aka gudanar a Portugal. Filin ya karɓi manyan wasanni na ƙasa da na Turai kuma yana da fasahar zamani da kayayyakin more rayuwa masu inganci.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/euro2024/|title=Portugal Euro Stadiums|publisher=UEFA|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Magoya baya ==
Magoya bayan FC Porto suna daga cikin mafi yawan masoya ƙwallon ƙafa a Portugal. Kungiyar magoya baya mafi shahara ita ce '''Super Dragões''', wadda take tallafawa ƙungiyar a gida da wajen Portugal. Magoya bayan Porto suna da matuƙar kishin ƙungiyar kuma suna cika filin wasa a lokutan manyan wasanni.<ref>{{Cite web|url=https://thesefootballtimes.co/2019/10/31/fc-porto-and-the-rise-of-the-dragons/|title=FC Porto and the rise of the Dragons|publisher=These Football Times|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Rivalry ==
Babban hamayyar FC Porto ita ce da [[SL Benfica]]. Wasannin da suke bugawa ana kallonsu a matsayin manyan wasannin Portugal saboda tarihi da gasa tsakanin kulab ɗin biyu. Porto kuma tana da hamayya mai ƙarfi da [[Sporting CP]].<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37629940/the-portuguese-classico-benfica-vs-porto|title=The Portuguese Classico|publisher=ESPN|access-date=7 Mayu 2026}}</ref>
== Nasarori ==
=== Na cikin gida ===
* '''Primeira Liga'''
** Zakara sau da dama
* '''Taça de Portugal'''
** Zakara sau da dama
* '''Supertaça Cândido de Oliveira'''
** Zakara sau da dama
=== Na Turai ===
* '''UEFA Champions League'''
** 1987
** 2004
* '''UEFA Europa League / UEFA Cup'''
** 2003
** 2011
* '''UEFA Super Cup'''
** 1987
* '''Intercontinental Cup'''
** 1987
** 2004
== Fitattun ’yan wasa ==
* [[Deco]]
* [[Pepe]]
* [[Ricardo Carvalho]]
* [[Hulk]]
* [[Radamel Falcao]]
* [[João Moutinho]]
* [[Vítor Baía]]
== Duba kuma ==
* [[Primeira Liga]]
* [[Portugal]]
* [[UEFA Champions League]]
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Kungiyoyin kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:FC Porto]]
[[Category:Kungiyoyin kwallon kafa da aka kafa a 1893]]
paej40iz1yfqtvz78gz8dkbwl1eq37z
Tim Mai Karɓa
0
149780
831982
2026-05-07T18:15:59Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1340289564|Tim Receveur]]"
831982
wikitext
text/x-wiki
'''Tim Charles Pieter Receveur''' (an haife shi a ranar 30 ga Yuli 1991) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga [[Mai buga tsakiya|ƙwallon tsakiya]] a ƙungiyar Super League ta Bali United . <ref>{{Cite web |title=Berita Terkini Bali United FC {{!}} SWASTI PRAPTA, TIM RECEVEUR RESMI BERGABUNG DENGAN BALI UNITED FC |url=https://www.baliutd.com/news/swasti-prapta-tim-receveur-resmi-bergabung-dengan-bali-united-fc |access-date=14 July 2025 |website=www.baliutd.com |language=id}}</ref> Ya taɓa bugawa AGOVV Apeldoorn, VVV-Venlo, De Graafschap da Dordrecht .
== Aikin ƙwallon ƙafa ==
An haife shi a Amersfoort, [1] Receveur ya fara bugawa AFC wasa kafin ya koma makarantar matasa ta Ajax a shekara ta 2000, inda daga baya ya buga wasa na tsawon shekaru 10. Bayan haka ya koma NAC Breda a shekara ta 2010, inda aka nada shi kyaftin na ƙungiyar reserve, Jong NAC, a kakar wasa ta 2010-11.
Daga nan Receveur ya koma AGOVV, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu. <ref>{{Cite web |date=16 June 2011 |title=Aanvoerder Jong NAC verkast naar AGOVV |url=http://www.soccernews.nl/news/124149/aanvoerder-jong-nac-verkast-naar-agovv |access-date=25 September 2020 |website=www.soccernews.nl |language=Dutch |quote=AGOVV heeft zich voor komend seizoen versterkt met Tim Receveur. De middenvelder, die overkomt van NAC Breda, begint op amateurbasis bij de eerstedivisionist. Mocht hij naar behoren presteren, dan krijgt hij een profcontract aangeboden van de Apeldoornse club.}}</ref> <ref>{{Cite web |date=28 July 2011 |title=AGOVV biedt Receveur contract aan |url=https://www.destentor.nl/overig/agovv-biedt-receveur-contract-aan~a9963eb0/ |access-date=25 September 2020 |publisher=De Stentor |language=Dutch}}</ref> A ranar 8 ga Agusta 2011, ya fara buga gasarsa ta farko a wasan gida da SC Cambuur (2–4). Bayan da AGOVV ta fadi a watan Janairun 2013, ya koma Almere City FC wata guda bayan haka. A ƙarshen Afrilun 2013, ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu a can, wanda ya tsawaita na tsawon shekara guda bayan haka. <ref>{{Cite web |date=19 May 2015 |title=Receveur en Nieuwpoort jaar langer bij Almere City |url=https://www.foxsports.nl/meer-sport/nieuws/artikel/533613/receveur-nieuwpoort-jaar-langer-bij-almere-city |access-date=25 September 2020 |website=FOX Sports |language=Dutch}}</ref> A ranar 15 ga Mayu 2015, [[Mai buga tsakiya|dan wasan tsakiya]] ya sami mummunan rauni a gwiwa a zagaye na biyu na wasan share fage da De Graafschap. Bayan watanni goma na raunin da ya samu, bai koma wasa ba har zuwa karshen kakar wasa ta 2015–16 . <ref>{{Cite web |date=7 March 2016 |title=Tim Receveur maakt rentree na 10 maanden blessureleed |url=https://www.omroepflevoland.nl/sport/133201/almere-tim-receveur-maakt-rentree-na-10-maanden-blessureleed |access-date=25 September 2020 |publisher=Omroep Flevoland |language=Dutch}}</ref> Bayan kakar wasa ta kare, Receveur, wanda ya zama dan wasa mai zaman kansa, ya koma VVV-Venlo inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekara daya tare da zabin wani kakar wasa. <ref>{{Cite web |date=21 June 2016 |title=VVV-Venlo versterkt zich met Tim Receveur |url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1259432/vvv-venlo-versterkt-zich-met-tim-receveur |access-date=25 September 2020 |website=FOX Sports |language=Dutch}}</ref> A can, ya sha kashi a gasar tsakiya ga Danny Post da Clint Leemans, kuma sakamakon haka ya buga wasanni 17 kacal a gasar a wannan shekarar, 16 daga cikinsu a matsayin wanda zai maye gurbinsa, yayin da VVV ta lashe gasar Eerste Divisie . <ref name="SW">{{Soccerway|tim-receveur/190544}}</ref> <ref name="vvvkampioen">{{Cite web |date=21 April 2017 |title=VVV-Venlo is kampioen: 'We gaan het goed laat maken' |url=https://www.vi.nl/nieuws/vvvvenlo-is-kampioen-we-gaan-het-goed-laat-maken- |access-date=24 September 2020 |publisher=[[Voetbal International]] |language=Dutch}}</ref> Bayan kakar wasa daya a Venlo, Receveur ya koma De Graafschap inda shi ma ya sanya hannu kan kwantiragin shekara daya. <ref>{{Cite web |date=8 May 2017 |title=Receveur verlaat VVV en kiest voor De Graafschap |url=https://www.limburger.nl/cnt/dmf20170508_00040181/receveur-verlaat-vvv-en-kiest-voor-de-graafschap |access-date=25 September 2020 |publisher=De Limburger |language=Dutch}}</ref> Tare da De Graafschap, ya sake samun wani matsayi a Eredivisie, a wannan karon ta hanyar wasannin share fage. <ref name="de-graafschap-promotie">{{Cite web |date=26 December 2018 |title=2018 voor De Graafschap: van verrassende promotie naar overleven |url=https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2393887/2018-voor-De-Graafschap-van-verrassende-promotie-naar-overleven |access-date=25 September 2020 |publisher=Omroep Gelderland |language=Dutch}}</ref> Receveur ya koma Almere City a watan Yunin 2018. <ref>{{Cite web |date=15 June 2018 |title=Tim Receveur terug naar Almere City FC |url=https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2317859/Tim-Receveur-terug-naar-Almere-City-FC |access-date=25 September 2020 |publisher=Omroep Gelderland |language=nl}}</ref>
A ranar 27 ga Janairu 2023, Receveur ya koma Dordrecht a matsayin aro har zuwa karshen kakar wasa ta 2022-23, sannan ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu da Dordrect wanda ya fara a watan Yulin 2023 bayan kwantiraginsa da Almere City ya kare. <ref>{{Cite web |date=27 January 2023 |title=Clubicoon Tim Receveur verlaat Almere City FC |url=https://almerecity.nl/almere-city-1/clubicoon-tim-receveur-verlaat-almere-city-fc/ |access-date=27 January 2023 |publisher=Almere City |language=nl}}</ref> Receveur ya bar Dordrecht bisa amincewar juna a ranar 19 ga Yulin 2024. <ref>{{Cite web |date=19 July 2024 |title=Tim Receveur verlaat FC Dordrecht |trans-title=Tim Receveur leaves FC Dordrecht |url=https://fcdordrecht.nl/algemeen-nieuws/tim-receveur-verlaat-fc-dordrecht/ |access-date=19 July 2024 |publisher=FC Dordrecht |language=nl}}</ref>
A watan Satumba na 2024, Receveur ya fara horo da tsohuwar kungiyarsa ta Almere City. <ref>{{Cite web |date=4 September 2024 |title=Tim Receveur traint mee bij Almere City FC |url=https://almerecity.nl/almere-city-1/tim-receveur-traint-mee-bij-almere-city-fc/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913094332/https://almerecity.nl/almere-city-1/tim-receveur-traint-mee-bij-almere-city-fc/ |archive-date=13 September 2024 |access-date=27 November 2024 |website=Almere City FC |language=nl-NL}}</ref> Bayan watanni biyu, ya sanya hannu kan kwantiragi har zuwa karshen kakar wasa da kungiyar.
A ranar 14 ga Yuli 2025, Receuver ya sanya hannu kan kwantiragin kakar wasa da kulob din Super League Bali United .
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 23 February 2026}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National Cup
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
|NAC Breda
|[[2010–11 NAC Breda season|2010–11]]
|Eredivisie
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
| rowspan="3" |AGOVV
|2011–12
|Eerste Divisie
|17
|1
|1
|0
|0
|0
|18
|1
|-
|2012–13
|Eerste Divisie
|14
|1
|0
|0
|0
|0
|14
|1
|-
! colspan="2" |Total
!31
!2
!1
!0
!0
!0
!32
!2
|-
| rowspan="5" |Almere City
|2012–13
|Eerste Divisie
|5
|0
|0
|0
|0
|0
|5
|0
|-
|2013–14
|Eerste Divisie
|26
|2
|1
|0
|0
|0
|27
|2
|-
|2014–15
|Eerste Divisie
|28
|3
|2
|0
|2{{Efn|Appearances in [[Eerste Divisie]] promotion play-offs|name=EEDP}}
|0
|32
|3
|-
|2015–16
|Eerste Divisie
|4
|0
|0
|0
|4{{Efn|name=EEDP}}
|0
|8
|0
|-
! colspan="2" |Total
!63
!5
!3
!0
!6
!0
!72
!5
|-
|VVV
|2016–17
|Eerste Divisie
|17
|0
|0
|0
|0
|0
|17
|0
|-
|De Graafschap
|2017–18
|Eerste Divisie
|18
|2
|1
|0
|0
|0
|19
|2
|-
| rowspan="6" |Almere City
|2018–19
|Eerste Divisie
|26
|4
|2
|0
|0
|0
|28
|4
|-
|2019–20
|Eerste Divisie
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
|2020–21
|Eerste Divisie
|33
|2
|1
|0
|1{{Efn|name=EEDP}}
|0
|35
|2
|-
|2021–22
|Eerste Divisie
|33
|1
|1
|0
|0
|0
|34
|1
|-
|2022–23
|Eerste Divisie
|7
|0
|1
|0
|0
|0
|8
|0
|-
! colspan="2" |Total
!99
!7
!5
!0
!1
!0
!105
!7
|-
|Dordrecht (loan)
|2022–23
|Eerste Divisie
|14
|0
|0
|0
|0
|0
|14
|0
|-
| rowspan="2" |Dordrecht
|2023–24
|Eerste Divisie
|28
|0
|1
|0
|2{{Efn|name=EEDP}}
|0
|31
|0
|-
! colspan="2" |Total
!42
!0
!1
!0
!2
!0
!45
!0
|-
| rowspan="1" |Almere City
|2024–25
|Eredivisie
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|4
|0
|-
| rowspan="1" |Bali United
|2025–26
|Super League
|20
|2
|0
|0
|0
|0
|20
|2
|-
! colspan="3" |Career total
!294
!16
!10
!0
!9
!0
!313
!16
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
2g5foyhure8qgmswo0a4mx540ucb62j
831985
831982
2026-05-07T18:16:46Z
Sardeeq
39275
831985
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tim Charles Pieter Receveur''' (an haife shi a ranar 30 ga Yuli 1991) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga [[Mai buga tsakiya|ƙwallon tsakiya]] a ƙungiyar Super League ta Bali United . <ref>{{Cite web |title=Berita Terkini Bali United FC {{!}} SWASTI PRAPTA, TIM RECEVEUR RESMI BERGABUNG DENGAN BALI UNITED FC |url=https://www.baliutd.com/news/swasti-prapta-tim-receveur-resmi-bergabung-dengan-bali-united-fc |access-date=14 July 2025 |website=www.baliutd.com |language=id}}</ref> Ya taɓa bugawa AGOVV Apeldoorn, VVV-Venlo, De Graafschap da Dordrecht .
== Aikin ƙwallon ƙafa ==
An haife shi a Amersfoort, [1] Receveur ya fara bugawa AFC wasa kafin ya koma makarantar matasa ta Ajax a shekara ta 2000, inda daga baya ya buga wasa na tsawon shekaru 10. Bayan haka ya koma NAC Breda a shekara ta 2010, inda aka nada shi kyaftin na ƙungiyar reserve, Jong NAC, a kakar wasa ta 2010-11.
Daga nan Receveur ya koma AGOVV, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu. <ref>{{Cite web |date=16 June 2011 |title=Aanvoerder Jong NAC verkast naar AGOVV |url=http://www.soccernews.nl/news/124149/aanvoerder-jong-nac-verkast-naar-agovv |access-date=25 September 2020 |website=www.soccernews.nl |language=Dutch |quote=AGOVV heeft zich voor komend seizoen versterkt met Tim Receveur. De middenvelder, die overkomt van NAC Breda, begint op amateurbasis bij de eerstedivisionist. Mocht hij naar behoren presteren, dan krijgt hij een profcontract aangeboden van de Apeldoornse club.}}</ref> <ref>{{Cite web |date=28 July 2011 |title=AGOVV biedt Receveur contract aan |url=https://www.destentor.nl/overig/agovv-biedt-receveur-contract-aan~a9963eb0/ |access-date=25 September 2020 |publisher=De Stentor |language=Dutch}}</ref> A ranar 8 ga Agusta 2011, ya fara buga gasarsa ta farko a wasan gida da SC Cambuur (2–4). Bayan da AGOVV ta fadi a watan Janairun 2013, ya koma Almere City FC wata guda bayan haka. A ƙarshen Afrilun 2013, ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu a can, wanda ya tsawaita na tsawon shekara guda bayan haka. <ref>{{Cite web |date=19 May 2015 |title=Receveur en Nieuwpoort jaar langer bij Almere City |url=https://www.foxsports.nl/meer-sport/nieuws/artikel/533613/receveur-nieuwpoort-jaar-langer-bij-almere-city |access-date=25 September 2020 |website=FOX Sports |language=Dutch}}</ref> A ranar 15 ga Mayu 2015, [[Mai buga tsakiya|dan wasan tsakiya]] ya sami mummunan rauni a gwiwa a zagaye na biyu na wasan share fage da De Graafschap. Bayan watanni goma na raunin da ya samu, bai koma wasa ba har zuwa karshen kakar wasa ta 2015–16 . <ref>{{Cite web |date=7 March 2016 |title=Tim Receveur maakt rentree na 10 maanden blessureleed |url=https://www.omroepflevoland.nl/sport/133201/almere-tim-receveur-maakt-rentree-na-10-maanden-blessureleed |access-date=25 September 2020 |publisher=Omroep Flevoland |language=Dutch}}</ref> Bayan kakar wasa ta kare, Receveur, wanda ya zama dan wasa mai zaman kansa, ya koma VVV-Venlo inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekara daya tare da zabin wani kakar wasa. <ref>{{Cite web |date=21 June 2016 |title=VVV-Venlo versterkt zich met Tim Receveur |url=https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/1259432/vvv-venlo-versterkt-zich-met-tim-receveur |access-date=25 September 2020 |website=FOX Sports |language=Dutch}}</ref> A can, ya sha kashi a gasar tsakiya ga Danny Post da Clint Leemans, kuma sakamakon haka ya buga wasanni 17 kacal a gasar a wannan shekarar, 16 daga cikinsu a matsayin wanda zai maye gurbinsa, yayin da VVV ta lashe gasar Eerste Divisie . <ref name="SW">{{Soccerway|tim-receveur/190544}}</ref> <ref name="vvvkampioen">{{Cite web |date=21 April 2017 |title=VVV-Venlo is kampioen: 'We gaan het goed laat maken' |url=https://www.vi.nl/nieuws/vvvvenlo-is-kampioen-we-gaan-het-goed-laat-maken- |access-date=24 September 2020 |publisher=[[Voetbal International]] |language=Dutch}}</ref> Bayan kakar wasa daya a Venlo, Receveur ya koma De Graafschap inda shi ma ya sanya hannu kan kwantiragin shekara daya. <ref>{{Cite web |date=8 May 2017 |title=Receveur verlaat VVV en kiest voor De Graafschap |url=https://www.limburger.nl/cnt/dmf20170508_00040181/receveur-verlaat-vvv-en-kiest-voor-de-graafschap |access-date=25 September 2020 |publisher=De Limburger |language=Dutch}}</ref> Tare da De Graafschap, ya sake samun wani matsayi a Eredivisie, a wannan karon ta hanyar wasannin share fage. <ref name="de-graafschap-promotie">{{Cite web |date=26 December 2018 |title=2018 voor De Graafschap: van verrassende promotie naar overleven |url=https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2393887/2018-voor-De-Graafschap-van-verrassende-promotie-naar-overleven |access-date=25 September 2020 |publisher=Omroep Gelderland |language=Dutch}}</ref> Receveur ya koma Almere City a watan Yunin 2018. <ref>{{Cite web |date=15 June 2018 |title=Tim Receveur terug naar Almere City FC |url=https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2317859/Tim-Receveur-terug-naar-Almere-City-FC |access-date=25 September 2020 |publisher=Omroep Gelderland |language=nl}}</ref>
A ranar 27 ga Janairu 2023, Receveur ya koma Dordrecht a matsayin aro har zuwa karshen kakar wasa ta 2022-23, sannan ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu da Dordrect wanda ya fara a watan Yulin 2023 bayan kwantiraginsa da Almere City ya kare. <ref>{{Cite web |date=27 January 2023 |title=Clubicoon Tim Receveur verlaat Almere City FC |url=https://almerecity.nl/almere-city-1/clubicoon-tim-receveur-verlaat-almere-city-fc/ |access-date=27 January 2023 |publisher=Almere City |language=nl}}</ref> Receveur ya bar Dordrecht bisa amincewar juna a ranar 19 ga Yulin 2024. <ref>{{Cite web |date=19 July 2024 |title=Tim Receveur verlaat FC Dordrecht |trans-title=Tim Receveur leaves FC Dordrecht |url=https://fcdordrecht.nl/algemeen-nieuws/tim-receveur-verlaat-fc-dordrecht/ |access-date=19 July 2024 |publisher=FC Dordrecht |language=nl}}</ref>
A watan Satumba na 2024, Receveur ya fara horo da tsohuwar kungiyarsa ta Almere City. <ref>{{Cite web |date=4 September 2024 |title=Tim Receveur traint mee bij Almere City FC |url=https://almerecity.nl/almere-city-1/tim-receveur-traint-mee-bij-almere-city-fc/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913094332/https://almerecity.nl/almere-city-1/tim-receveur-traint-mee-bij-almere-city-fc/ |archive-date=13 September 2024 |access-date=27 November 2024 |website=Almere City FC |language=nl-NL}}</ref> Bayan watanni biyu, ya sanya hannu kan kwantiragi har zuwa karshen kakar wasa da kungiyar.
A ranar 14 ga Yuli 2025, Receuver ya sanya hannu kan kwantiragin kakar wasa da kulob din Super League Bali United .
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 23 February 2026}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National Cup
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
|NAC Breda
|[[2010–11 NAC Breda season|2010–11]]
|Eredivisie
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
| rowspan="3" |AGOVV
|2011–12
|Eerste Divisie
|17
|1
|1
|0
|0
|0
|18
|1
|-
|2012–13
|Eerste Divisie
|14
|1
|0
|0
|0
|0
|14
|1
|-
! colspan="2" |Total
!31
!2
!1
!0
!0
!0
!32
!2
|-
| rowspan="5" |Almere City
|2012–13
|Eerste Divisie
|5
|0
|0
|0
|0
|0
|5
|0
|-
|2013–14
|Eerste Divisie
|26
|2
|1
|0
|0
|0
|27
|2
|-
|2014–15
|Eerste Divisie
|28
|3
|2
|0
|2{{Efn|Appearances in [[Eerste Divisie]] promotion play-offs|name=EEDP}}
|0
|32
|3
|-
|2015–16
|Eerste Divisie
|4
|0
|0
|0
|4{{Efn|name=EEDP}}
|0
|8
|0
|-
! colspan="2" |Total
!63
!5
!3
!0
!6
!0
!72
!5
|-
|VVV
|2016–17
|Eerste Divisie
|17
|0
|0
|0
|0
|0
|17
|0
|-
|De Graafschap
|2017–18
|Eerste Divisie
|18
|2
|1
|0
|0
|0
|19
|2
|-
| rowspan="6" |Almere City
|2018–19
|Eerste Divisie
|26
|4
|2
|0
|0
|0
|28
|4
|-
|2019–20
|Eerste Divisie
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
|2020–21
|Eerste Divisie
|33
|2
|1
|0
|1{{Efn|name=EEDP}}
|0
|35
|2
|-
|2021–22
|Eerste Divisie
|33
|1
|1
|0
|0
|0
|34
|1
|-
|2022–23
|Eerste Divisie
|7
|0
|1
|0
|0
|0
|8
|0
|-
! colspan="2" |Total
!99
!7
!5
!0
!1
!0
!105
!7
|-
|Dordrecht (loan)
|2022–23
|Eerste Divisie
|14
|0
|0
|0
|0
|0
|14
|0
|-
| rowspan="2" |Dordrecht
|2023–24
|Eerste Divisie
|28
|0
|1
|0
|2{{Efn|name=EEDP}}
|0
|31
|0
|-
! colspan="2" |Total
!42
!0
!1
!0
!2
!0
!45
!0
|-
| rowspan="1" |Almere City
|2024–25
|Eredivisie
|4
|0
|0
|0
|0
|0
|4
|0
|-
| rowspan="1" |Bali United
|2025–26
|Super League
|20
|2
|0
|0
|0
|0
|20
|2
|-
! colspan="3" |Career total
!294
!16
!10
!0
!9
!0
!313
!16
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
iwsj1tc1p68d132dwx2fblh09lur3ve
Stefan Postma
0
149781
831997
2026-05-07T18:20:52Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1345381426|Stefan Postma]]"
831997
wikitext
text/x-wiki
'''Stefan Postma''' (an haife shi a ranar 6 ga Oktoba 1976) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . A halin yanzu shi ne kocin mai tsaron gida a ƙungiyarsa ta ƙarshe, AGOVV Apeldoorn .
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
Postma ya fara aikinsa na ƙwararru a FC Utrecht kafin ya koma De Graafschap .
=== Aston Villa ===
[[Aston Villa FC|Aston Villa]] ta sayi Postma a ranar 14 ga Mayu 2002 kan fam miliyan 1.5, bayan da Peter Schmeichel ya koma [[Manchester City F.C.|Manchester City]] . Wasan farko da Postma ya fara yi shi ne a matsayin wanda ya maye gurbinsa a wasan da Southampton ta sha kashi da ci 0-1 a ranar 21 ga Oktoba, bayan da aka kori Peter Enckelman .
Bayan da sabon kocin Villa David O'Leary ya sayi mai tsaron gida dan kasar Denmark Thomas Sørensen, Postma ya zama mai tsaron gida na biyu da aka zaba a kungiyar. Ya buga wasanni biyu a kakar wasa ta 2003-04 da kuma wasanni uku a kakar wasa ta 2004-05. .
=== Kerkeci ===
A ƙarshen lokacinsa a Villa, an yi ta rade-radin cewa Postma zai koma wasu ƙungiyoyin Turai kafin ya koma aro zuwa Wolverhampton Wanderers a farkon kakar wasa ta 2005-06. A watan Janairun 2006, ya sanya hannu kan kwangila don ci gaba da zama a Wolves har zuwa ƙarshen kakar wasa. An sanar a ranar 5 ga Mayu a wannan shekarar cewa zai bar Wolves a lokacin bazara, kuma ya koma Eredivisie tare da ADO Den Haag .
=== Daga baya aiki ===
A watan Agusta 2008, Postma ya koma tsohon kulob din De Graafschap kan kwantiragin watanni shida.
== Rayuwa ta sirri ==
A shekara ta 2006, Postma ta shiga cikin badakalar jima'i lokacin da tsohuwar budurwarsa ta saka wani bidiyo na batsa wanda ke nuna abokin zamanta yana shafa masa strapon a YouTube . Jaridar Mirror ta ruwaito cewa Postma "da farko ta sami nasarar ɓoye bidiyon ta hanyar siyan sa lokacin da tsohuwar matarsa ta yi ƙoƙarin sayar da shi a eBay." [1] [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1976]]
5g76jb3dt7c4my486c0h42bismpvpoq
832000
831997
2026-05-07T18:22:53Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1345381426|Stefan Postma]]"
832000
wikitext
text/x-wiki
'''Stefan Postma''' (an haife shi a ranar 6 ga Oktoba 1976) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . A halin yanzu shi ne kocin mai tsaron gida a ƙungiyarsa ta ƙarshe, AGOVV Apeldoorn.<ref>Stefan Postma". ''Voetbal International''. Retrieved 3 September 2011.</ref><ref>Stefan Postma". ''Soccerway''. Global Sports Media. Retrieved 3 September 2011.</ref><ref>Spy: No porn please, we're Irish". Irish Independent. 24 October 2006.</ref>
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
Postma ya fara aikinsa na ƙwararru a FC Utrecht kafin ya koma De Graafschap .
=== Aston Villa ===
[[Aston Villa FC|Aston Villa]] ta sayi Postma a ranar 14 ga Mayu 2002 kan fam miliyan 1.5, bayan da Peter Schmeichel ya koma [[Manchester City F.C.|Manchester City]] . Wasan farko da Postma ya fara yi shi ne a matsayin wanda ya maye gurbinsa a wasan da Southampton ta sha kashi da ci 0-1 a ranar 21 ga Oktoba, bayan da aka kori Peter Enckelman .
Bayan da sabon kocin Villa David O'Leary ya sayi mai tsaron gida dan kasar Denmark Thomas Sørensen, Postma ya zama mai tsaron gida na biyu da aka zaba a kungiyar. Ya buga wasanni biyu a kakar wasa ta 2003-04 da kuma wasanni uku a kakar wasa ta 2004-05. .
=== Kerkeci ===
A ƙarshen lokacinsa a Villa, an yi ta rade-radin cewa Postma zai koma wasu ƙungiyoyin Turai kafin ya koma aro zuwa Wolverhampton Wanderers a farkon kakar wasa ta 2005-06. A watan Janairun 2006, ya sanya hannu kan kwangila don ci gaba da zama a Wolves har zuwa ƙarshen kakar wasa. An sanar a ranar 5 ga Mayu a wannan shekarar cewa zai bar Wolves a lokacin bazara, kuma ya koma Eredivisie tare da ADO Den Haag .
=== Daga baya aiki ===
A watan Agusta 2008, Postma ya koma tsohon kulob din De Graafschap kan kwantiragin watanni shida.
== Rayuwa ta sirri ==
A shekara ta 2006, Postma ta shiga cikin badakalar jima'i lokacin da tsohuwar budurwarsa ta saka wani bidiyo na batsa wanda ke nuna abokin zamanta yana shafa masa strapon a YouTube . Jaridar Mirror ta ruwaito cewa Postma "da farko ta sami nasarar ɓoye bidiyon ta hanyar siyan sa lokacin da tsohuwar matarsa ta yi ƙoƙarin sayar da shi a eBay." [1] [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1976]]
n5alrfpiadczq7sabyvfe2ywm824zxg
832001
832000
2026-05-07T18:23:22Z
Sardeeq
39275
832001
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stefan Postma''' (an haife shi a ranar 6 ga Oktoba 1976) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . A halin yanzu shi ne kocin mai tsaron gida a ƙungiyarsa ta ƙarshe, AGOVV Apeldoorn.<ref>Stefan Postma". ''Voetbal International''. Retrieved 3 September 2011.</ref><ref>Stefan Postma". ''Soccerway''. Global Sports Media. Retrieved 3 September 2011.</ref><ref>Spy: No porn please, we're Irish". Irish Independent. 24 October 2006.</ref>
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
Postma ya fara aikinsa na ƙwararru a FC Utrecht kafin ya koma De Graafschap .
=== Aston Villa ===
[[Aston Villa FC|Aston Villa]] ta sayi Postma a ranar 14 ga Mayu 2002 kan fam miliyan 1.5, bayan da Peter Schmeichel ya koma [[Manchester City F.C.|Manchester City]] . Wasan farko da Postma ya fara yi shi ne a matsayin wanda ya maye gurbinsa a wasan da Southampton ta sha kashi da ci 0-1 a ranar 21 ga Oktoba, bayan da aka kori Peter Enckelman .
Bayan da sabon kocin Villa David O'Leary ya sayi mai tsaron gida dan kasar Denmark Thomas Sørensen, Postma ya zama mai tsaron gida na biyu da aka zaba a kungiyar. Ya buga wasanni biyu a kakar wasa ta 2003-04 da kuma wasanni uku a kakar wasa ta 2004-05. .
=== Kerkeci ===
A ƙarshen lokacinsa a Villa, an yi ta rade-radin cewa Postma zai koma wasu ƙungiyoyin Turai kafin ya koma aro zuwa Wolverhampton Wanderers a farkon kakar wasa ta 2005-06. A watan Janairun 2006, ya sanya hannu kan kwangila don ci gaba da zama a Wolves har zuwa ƙarshen kakar wasa. An sanar a ranar 5 ga Mayu a wannan shekarar cewa zai bar Wolves a lokacin bazara, kuma ya koma Eredivisie tare da ADO Den Haag .
=== Daga baya aiki ===
A watan Agusta 2008, Postma ya koma tsohon kulob din De Graafschap kan kwantiragin watanni shida.
== Rayuwa ta sirri ==
A shekara ta 2006, Postma ta shiga cikin badakalar jima'i lokacin da tsohuwar budurwarsa ta saka wani bidiyo na batsa wanda ke nuna abokin zamanta yana shafa masa strapon a YouTube . Jaridar Mirror ta ruwaito cewa Postma "da farko ta sami nasarar ɓoye bidiyon ta hanyar siyan sa lokacin da tsohuwar matarsa ta yi ƙoƙarin sayar da shi a eBay." [1] [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1976]]
960gko6s99wk356hlrrnz2zlhkbeuqx
Ángel Di María
0
149782
831998
2026-05-07T18:21:05Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Ángel Di María 2017.jpg|thumb]] {{Infobox ɗan ƙwallon ƙafa | suna = Ángel Di María | hoto = Ángel Di María 2022.jpg | cikakken_suna = Ángel Fabián Di María Hernández | ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1988|2|14}} | wurin_haihuwa = Rosario, Santa Fe, Argentina | tsawo = 1.80 m | matsayi = Winga, ɗan wasan tsakiya mai kai hari | ƙungiya_ta_yanzu = Benfica | lamba...
831998
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Ángel Di María 2017.jpg|thumb]]
{{Infobox ɗan ƙwallon ƙafa
| suna = Ángel Di María
| hoto = Ángel Di María 2022.jpg
| cikakken_suna = Ángel Fabián Di María Hernández
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1988|2|14}}
| wurin_haihuwa = Rosario, Santa Fe, Argentina
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Winga, ɗan wasan tsakiya mai kai hari
| ƙungiya_ta_yanzu = Benfica
| lamba = 11
| matasa_shekaru1 = 1991–1992
| matasa_ƙungiya1 = El Torito
| matasa_shekaru2 = 1992–2005
| matasa_ƙungiya2 = Rosario Central
| shekaru1 = 2005–2007
| ƙungiya1 = Rosario Central
| wasa1 = 35
| ƙwallaye1 = 6
| shekaru2 = 2007–2010
| ƙungiya2 = Benfica
| wasa2 = 76
| ƙwallaye2 = 7
| shekaru3 = 2010–2014
| ƙungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 124
| ƙwallaye3 = 22
| shekaru4 = 2014–2015
| ƙungiya4 = Manchester United
| wasa4 = 27
| ƙwallaye4 = 3
| shekaru5 = 2015–2022
| ƙungiya5 = Paris Saint-Germain
| wasa5 = 197
| ƙwallaye5 = 56
| shekaru6 = 2022–2023
| ƙungiya6 = Juventus
| wasa6 = 26
| ƙwallaye6 = 4
| shekaru7 = 2023–
| ƙungiya7 = Benfica
| wasa7 = 0
| ƙwallaye7 = 0
| shekarun_ƙasa1 = 2007
| ƙasar1 = Argentina U20
| wasanni1 = 15
| ƙwallaye_ƙasa1 = 3
| shekarun_ƙasa2 = 2008
| ƙasar2 = Argentina U23
| wasanni2 = 6
| ƙwallaye_ƙasa2 = 2
| shekarun_ƙasa3 = 2008–2024
| ƙasar3 = Argentina
| wasanni3 = 145
| ƙwallaye_ƙasa3 = 31
}}
'''Ángel Fabián Di María Hernández''' (an haife shi ranar 14 ga Fabrairu, 1988) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar Argentina wanda yake taka leda a matsayin winga ko ɗan wasan tsakiya mai kai hari. An san shi da saurin gudu, iya yin dribble, bayar da taimakon ƙwallaye da kuma ƙwarewarsa wajen ƙirƙirar damar cin ƙwallo ga abokan wasansa. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Argentina na zamaninsa.<ref>{{cite web |title=Ángel Di María profile |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/players/angel-di-maria |publisher=FIFA}}</ref>
An haifi Di María a birnin Rosario da ke lardin Santa Fe na Argentina. Tun yana ƙarami ya nuna ƙwarewa sosai a wasan ƙwallon ƙafa, lamarin da ya sa iyayensa suka kai shi makarantar horas da ‘yan wasa ta El Torito kafin daga baya ya shiga makarantar matasa ta Rosario Central. A lokacin ƙuruciyarsa yana da yawan kuzari sosai, har likitoci suka ba iyayensa shawarar su sa shi yin wasanni domin rage yawan motsinsa.<ref>{{cite web |title=The story of Ángel Di María |url=https://www.britannica.com/biography/Angel-Di-Maria |publisher=Britannica}}</ref>
Di María ya fara buga wa babbar ƙungiyar Rosario Central wasa a shekarar 2005. A lokacin yana ɗaya daga cikin matasan ‘yan wasan da suka fi burge magoya baya a gasar Argentina saboda saurin gudunsa da dabarunsa a gefen fili. Wasansa ya ja hankalin ƙungiyoyin Turai musamman Benfica ta Portugal wacce ta saya shi a shekarar 2007.<ref>{{cite web |title=Di María joins Benfica |url=https://www.skysports.com/football/news/11837/2314373/di-maria-joins-benfica |publisher=Sky Sports}}</ref>
A Benfica, Di María ya ci gaba da bunƙasa har ya zama ɗaya daga cikin mafi muhimmancin ‘yan wasan ƙungiyar. Ya taimaka wa Benfica ta lashe gasar Primeira Liga da kuma League Cup na Portugal. A wannan lokaci ne ya fara samun suna sosai a nahiyar Turai saboda salon wasansa mai kayatarwa da iya kai hari daga gefe.<ref>{{cite web |title=Benfica stars Di María |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01e5-0e74c1f7c5f-5c6d0b4d6e7d-1000--di-maria-shines-at-benfica/ |publisher=UEFA}}</ref>
A shekarar 2010, Real Madrid ta sayi Di María daga Benfica. A Madrid ya taka rawa sosai wajen taimaka wa ƙungiyar ƙarƙashin José Mourinho da kuma Carlo Ancelotti. Ya kasance ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Real Madrid lashe gasar UEFA Champions League ta goma wato “La Décima” a shekarar 2014. A wasan ƙarshe da Atlético Madrid, an zaɓe shi a matsayin gwarzon wasa saboda rawar da ya taka wajen nasarar ƙungiyarsa.<ref>{{cite web |title=Real Madrid win La Décima |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0215-0e8a0b5c8e5c-74b2a7d0e9fd-1000--real-madrid-win-la-decima/ |publisher=UEFA}}</ref>
Bayan nasararsa a Spain, Di María ya koma Manchester United a shekarar 2014 kan kuɗi masu yawa wanda ya kafa tarihin sayen ɗan wasa mafi tsada a Ingila a lokacin. Ya fara rayuwarsa a Ingila da kyau inda ya nuna bajinta a wasanni da dama, amma daga baya matsalolin daidaituwa da rayuwa a ƙasar suka sa bajintarsa ta ragu. Ya yi kaka guda kacal a Manchester United kafin ya koma Paris Saint-Germain.<ref>{{cite web |title=Manchester United sign Di María |url=https://www.bbc.com/sport/football/28952443 |publisher=BBC Sport}}</ref>
A Paris Saint-Germain (PSG), Di María ya sake dawowa kan ganiyarsa. Ya taimaka wa ƙungiyar wajen lashe kofunan Ligue 1 da dama, Coupe de France da sauran kofuna na cikin gida. Har ila yau, ya taka muhimmiyar rawa wajen kai PSG wasan ƙarshe na UEFA Champions League a shekarar 2020. A lokacin zamansa a PSG ya kafa tarihin ɗan wasan da ya fi bayar da assists a tarihin ƙungiyar.<ref>{{cite web |title=Di María makes PSG history |url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/angel-di-maria-becomes-psgs-all-time-assist-leader |publisher=Paris Saint-Germain}}</ref>
A shekarar 2022, Di María ya koma Juventus ta Italiya bayan barinsa PSG. Duk da cewa zamansa a Juventus bai daɗe ba, ya nuna ƙwarewa da gogewa musamman a wasannin Turai. Daga baya ya koma Benfica a shekarar 2023 domin ci gaba da taka leda a ƙungiyar da ta taimaka wajen haskaka shi a Turai.<ref>{{cite web |title=Di María returns to Benfica |url=https://www.slbenfica.pt/en-us/agora/noticias/2023/07/06/football-benfica-angel-di-maria-signing |publisher=Benfica}}</ref>
A matakin ƙasa da ƙasa, Di María ya kasance ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Argentina tsawon shekaru masu yawa. Ya taimaka wa Argentina lashe gasar FIFA U-20 World Cup ta 2007 da kuma lambar zinare a gasar Olympics ta 2008, inda ya ci ƙwallon da ta ba Argentina nasara a wasan ƙarshe da Najeriya.<ref>{{cite web |title=Argentina win Olympic gold |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/olympicgames/beijing2008/news/argentina-strike-gold-again-858837 |publisher=FIFA}}</ref>
Di María ya buga gasar cin kofin duniya da dama tare da Argentina ciki har da na 2010, 2014, 2018 da 2022. A gasar 2014 ya taka rawa sosai wajen kai Argentina wasan ƙarshe, duk da cewa rauni ya hana shi buga wasan ƙarshe da Jamus. Duk da haka, ya kasance ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan ƙungiyar a wannan lokaci.<ref>{{cite web |title=Argentina at the 2014 World Cup |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2014brazil |publisher=FIFA}}</ref>
Bayan shekaru da dama na rashin nasara a manyan gasa, Di María ya taimaka wa Argentina lashe Copa América ta 2021 bayan ya ci ƙwallon da ta bai wa ƙasarsa nasara a kan Brazil a wasan ƙarshe. Wannan nasara ta kawo ƙarshen shekaru masu yawa ba tare da Argentina ta lashe babban kofi ba.<ref>{{cite web |title=Argentina win Copa América 2021 |url=https://www.conmebol.com/en/copa-america-2021-final-argentina-v-brazil/ |publisher=CONMEBOL}}</ref>
A shekarar 2022, Di María ya zama ɗaya daga cikin jaruman Argentina a gasar FIFA World Cup da aka gudanar a Qatar. Ya ci muhimmiyar ƙwallo a wasan ƙarshe da Faransa inda Argentina ta zama zakaran duniya bayan bugun fenariti. Bajintarsa a wannan wasa ta sa mutane da dama suka yaba da rawar da ya taka wajen samun nasarar.<ref>{{cite web |title=Argentina win FIFA World Cup 2022 |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/articles/argentina-france-final-report |publisher=FIFA}}</ref>
Di María ya shahara wajen amfani da ƙafar hagu wajen yin dogon pass, crosses masu kyau da kuma harba ƙwallaye daga nesa. Masana ƙwallon ƙafa da dama sun yaba masa saboda jajircewa, aiki tukuru da kuma iya taka leda a wurare daban-daban na kai hari. Duk da kasancewarsa ba shi da ƙarfi sosai a jiki, ya yi amfani da sauri da fasaha wajen cin galaba a kan abokan hamayya.<ref>{{cite web |title=How Di María became one of football's best creators |url=https://theathletic.com/ |publisher=The Athletic}}</ref>
== Nasarori ==
=== Benfica ===
* Primeira Liga: 2009–10
* Taça da Liga: 2008–09, 2009–10
=== Real Madrid ===
* La Liga: 2011–12
* Copa del Rey: 2010–11
* UEFA Champions League: 2013–14
=== Paris Saint-Germain ===
* Ligue 1: 2015–16, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22
* Coupe de France: 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2019–20, 2020–21
=== Argentina ===
* FIFA World Cup: 2022
* Copa América: 2021
* Olympics Gold Medal: 2008
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:1988 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Argentine footballers]]
[[Category:Argentina international footballers]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:Manchester United F.C. players]]
[[Category:Paris Saint-Germain F.C. players]]
[[Category:Juventus F.C. players]]
[[Category:Benfica players]]
[[Category:2022 FIFA World Cup players]]
plgykzecrozxtxmoi2qzo79hzhf5w7p
832051
831998
2026-05-07T19:01:25Z
Em-mustapha
6594
/* Manazarta */ m
832051
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Ángel Di María 2017.jpg|thumb]]
{{Infobox ɗan ƙwallon ƙafa
| suna = Ángel Di María
| hoto = Ángel Di María 2022.jpg
| cikakken_suna = Ángel Fabián Di María Hernández
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1988|2|14}}
| wurin_haihuwa = Rosario, Santa Fe, Argentina
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Winga, ɗan wasan tsakiya mai kai hari
| ƙungiya_ta_yanzu = Benfica
| lamba = 11
| matasa_shekaru1 = 1991–1992
| matasa_ƙungiya1 = El Torito
| matasa_shekaru2 = 1992–2005
| matasa_ƙungiya2 = Rosario Central
| shekaru1 = 2005–2007
| ƙungiya1 = Rosario Central
| wasa1 = 35
| ƙwallaye1 = 6
| shekaru2 = 2007–2010
| ƙungiya2 = Benfica
| wasa2 = 76
| ƙwallaye2 = 7
| shekaru3 = 2010–2014
| ƙungiya3 = Real Madrid
| wasa3 = 124
| ƙwallaye3 = 22
| shekaru4 = 2014–2015
| ƙungiya4 = Manchester United
| wasa4 = 27
| ƙwallaye4 = 3
| shekaru5 = 2015–2022
| ƙungiya5 = Paris Saint-Germain
| wasa5 = 197
| ƙwallaye5 = 56
| shekaru6 = 2022–2023
| ƙungiya6 = Juventus
| wasa6 = 26
| ƙwallaye6 = 4
| shekaru7 = 2023–
| ƙungiya7 = Benfica
| wasa7 = 0
| ƙwallaye7 = 0
| shekarun_ƙasa1 = 2007
| ƙasar1 = Argentina U20
| wasanni1 = 15
| ƙwallaye_ƙasa1 = 3
| shekarun_ƙasa2 = 2008
| ƙasar2 = Argentina U23
| wasanni2 = 6
| ƙwallaye_ƙasa2 = 2
| shekarun_ƙasa3 = 2008–2024
| ƙasar3 = Argentina
| wasanni3 = 145
| ƙwallaye_ƙasa3 = 31
}}
'''Ángel Fabián Di María Hernández''' (an haife shi ranar 14 ga Fabrairu, 1988) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar Argentina wanda yake taka leda a matsayin winga ko ɗan wasan tsakiya mai kai hari. An san shi da saurin gudu, iya yin dribble, bayar da taimakon ƙwallaye da kuma ƙwarewarsa wajen ƙirƙirar damar cin ƙwallo ga abokan wasansa. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Argentina na zamaninsa.<ref>{{cite web |title=Ángel Di María profile |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/players/angel-di-maria |publisher=FIFA}}</ref>
An haifi Di María a birnin Rosario da ke lardin Santa Fe na Argentina. Tun yana ƙarami ya nuna ƙwarewa sosai a wasan ƙwallon ƙafa, lamarin da ya sa iyayensa suka kai shi makarantar horas da ‘yan wasa ta El Torito kafin daga baya ya shiga makarantar matasa ta Rosario Central. A lokacin ƙuruciyarsa yana da yawan kuzari sosai, har likitoci suka ba iyayensa shawarar su sa shi yin wasanni domin rage yawan motsinsa.<ref>{{cite web |title=The story of Ángel Di María |url=https://www.britannica.com/biography/Angel-Di-Maria |publisher=Britannica}}</ref>
Di María ya fara buga wa babbar ƙungiyar Rosario Central wasa a shekarar 2005. A lokacin yana ɗaya daga cikin matasan ‘yan wasan da suka fi burge magoya baya a gasar Argentina saboda saurin gudunsa da dabarunsa a gefen fili. Wasansa ya ja hankalin ƙungiyoyin Turai musamman Benfica ta Portugal wacce ta saya shi a shekarar 2007.<ref>{{cite web |title=Di María joins Benfica |url=https://www.skysports.com/football/news/11837/2314373/di-maria-joins-benfica |publisher=Sky Sports}}</ref>
A Benfica, Di María ya ci gaba da bunƙasa har ya zama ɗaya daga cikin mafi muhimmancin ‘yan wasan ƙungiyar. Ya taimaka wa Benfica ta lashe gasar Primeira Liga da kuma League Cup na Portugal. A wannan lokaci ne ya fara samun suna sosai a nahiyar Turai saboda salon wasansa mai kayatarwa da iya kai hari daga gefe.<ref>{{cite web |title=Benfica stars Di María |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01e5-0e74c1f7c5f-5c6d0b4d6e7d-1000--di-maria-shines-at-benfica/ |publisher=UEFA}}</ref>
A shekarar 2010, Real Madrid ta sayi Di María daga Benfica. A Madrid ya taka rawa sosai wajen taimaka wa ƙungiyar ƙarƙashin José Mourinho da kuma Carlo Ancelotti. Ya kasance ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Real Madrid lashe gasar UEFA Champions League ta goma wato “La Décima” a shekarar 2014. A wasan ƙarshe da Atlético Madrid, an zaɓe shi a matsayin gwarzon wasa saboda rawar da ya taka wajen nasarar ƙungiyarsa.<ref>{{cite web |title=Real Madrid win La Décima |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0215-0e8a0b5c8e5c-74b2a7d0e9fd-1000--real-madrid-win-la-decima/ |publisher=UEFA}}</ref>
Bayan nasararsa a Spain, Di María ya koma Manchester United a shekarar 2014 kan kuɗi masu yawa wanda ya kafa tarihin sayen ɗan wasa mafi tsada a Ingila a lokacin. Ya fara rayuwarsa a Ingila da kyau inda ya nuna bajinta a wasanni da dama, amma daga baya matsalolin daidaituwa da rayuwa a ƙasar suka sa bajintarsa ta ragu. Ya yi kaka guda kacal a Manchester United kafin ya koma Paris Saint-Germain.<ref>{{cite web |title=Manchester United sign Di María |url=https://www.bbc.com/sport/football/28952443 |publisher=BBC Sport}}</ref>
A Paris Saint-Germain (PSG), Di María ya sake dawowa kan ganiyarsa. Ya taimaka wa ƙungiyar wajen lashe kofunan Ligue 1 da dama, Coupe de France da sauran kofuna na cikin gida. Har ila yau, ya taka muhimmiyar rawa wajen kai PSG wasan ƙarshe na UEFA Champions League a shekarar 2020. A lokacin zamansa a PSG ya kafa tarihin ɗan wasan da ya fi bayar da assists a tarihin ƙungiyar.<ref>{{cite web |title=Di María makes PSG history |url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/angel-di-maria-becomes-psgs-all-time-assist-leader |publisher=Paris Saint-Germain}}</ref>
A shekarar 2022, Di María ya koma Juventus ta Italiya bayan barinsa PSG. Duk da cewa zamansa a Juventus bai daɗe ba, ya nuna ƙwarewa da gogewa musamman a wasannin Turai. Daga baya ya koma Benfica a shekarar 2023 domin ci gaba da taka leda a ƙungiyar da ta taimaka wajen haskaka shi a Turai.<ref>{{cite web |title=Di María returns to Benfica |url=https://www.slbenfica.pt/en-us/agora/noticias/2023/07/06/football-benfica-angel-di-maria-signing |publisher=Benfica}}</ref>
A matakin ƙasa da ƙasa, Di María ya kasance ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Argentina tsawon shekaru masu yawa. Ya taimaka wa Argentina lashe gasar FIFA U-20 World Cup ta 2007 da kuma lambar zinare a gasar Olympics ta 2008, inda ya ci ƙwallon da ta ba Argentina nasara a wasan ƙarshe da Najeriya.<ref>{{cite web |title=Argentina win Olympic gold |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/olympicgames/beijing2008/news/argentina-strike-gold-again-858837 |publisher=FIFA}}</ref>
Di María ya buga gasar cin kofin duniya da dama tare da Argentina ciki har da na 2010, 2014, 2018 da 2022. A gasar 2014 ya taka rawa sosai wajen kai Argentina wasan ƙarshe, duk da cewa rauni ya hana shi buga wasan ƙarshe da Jamus. Duk da haka, ya kasance ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan ƙungiyar a wannan lokaci.<ref>{{cite web |title=Argentina at the 2014 World Cup |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2014brazil |publisher=FIFA}}</ref>
Bayan shekaru da dama na rashin nasara a manyan gasa, Di María ya taimaka wa Argentina lashe Copa América ta 2021 bayan ya ci ƙwallon da ta bai wa ƙasarsa nasara a kan Brazil a wasan ƙarshe. Wannan nasara ta kawo ƙarshen shekaru masu yawa ba tare da Argentina ta lashe babban kofi ba.<ref>{{cite web |title=Argentina win Copa América 2021 |url=https://www.conmebol.com/en/copa-america-2021-final-argentina-v-brazil/ |publisher=CONMEBOL}}</ref>
A shekarar 2022, Di María ya zama ɗaya daga cikin jaruman Argentina a gasar FIFA World Cup da aka gudanar a Qatar. Ya ci muhimmiyar ƙwallo a wasan ƙarshe da Faransa inda Argentina ta zama zakaran duniya bayan bugun fenariti. Bajintarsa a wannan wasa ta sa mutane da dama suka yaba da rawar da ya taka wajen samun nasarar.<ref>{{cite web |title=Argentina win FIFA World Cup 2022 |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/articles/argentina-france-final-report |publisher=FIFA}}</ref>
Di María ya shahara wajen amfani da ƙafar hagu wajen yin dogon pass, crosses masu kyau da kuma harba ƙwallaye daga nesa. Masana ƙwallon ƙafa da dama sun yaba masa saboda jajircewa, aiki tukuru da kuma iya taka leda a wurare daban-daban na kai hari. Duk da kasancewarsa ba shi da ƙarfi sosai a jiki, ya yi amfani da sauri da fasaha wajen cin galaba a kan abokan hamayya.<ref>{{cite web |title=How Di María became one of football's best creators |url=https://theathletic.com/ |publisher=The Athletic}}</ref>
== Nasarori ==
=== Benfica ===
* Primeira Liga: 2009–10
* Taça da Liga: 2008–09, 2009–10
=== Real Madrid ===
* La Liga: 2011–12
* Copa del Rey: 2010–11
* UEFA Champions League: 2013–14
=== Paris Saint-Germain ===
* Ligue 1: 2015–16, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22
* Coupe de France: 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2019–20, 2020–21
=== Argentina ===
* FIFA World Cup: 2022
* Copa América: 2021
* Olympics Gold Medal: 2008
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haihuwan 1988]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
qom3o6hredp1avr05p3f49ft1qm8sln
832052
832051
2026-05-07T19:02:00Z
Em-mustapha
6594
/* */ m
832052
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Ángel Di María 2017.jpg|thumb]]
{{Databox}}
'''Ángel Fabián Di María Hernández''' (an haife shi ranar 14 ga Fabrairu, 1988) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar Argentina wanda yake taka leda a matsayin winga ko ɗan wasan tsakiya mai kai hari. An san shi da saurin gudu, iya yin dribble, bayar da taimakon ƙwallaye da kuma ƙwarewarsa wajen ƙirƙirar damar cin ƙwallo ga abokan wasansa. Ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Argentina na zamaninsa.<ref>{{cite web |title=Ángel Di María profile |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/players/angel-di-maria |publisher=FIFA}}</ref>
An haifi Di María a birnin Rosario da ke lardin Santa Fe na Argentina. Tun yana ƙarami ya nuna ƙwarewa sosai a wasan ƙwallon ƙafa, lamarin da ya sa iyayensa suka kai shi makarantar horas da ‘yan wasa ta El Torito kafin daga baya ya shiga makarantar matasa ta Rosario Central. A lokacin ƙuruciyarsa yana da yawan kuzari sosai, har likitoci suka ba iyayensa shawarar su sa shi yin wasanni domin rage yawan motsinsa.<ref>{{cite web |title=The story of Ángel Di María |url=https://www.britannica.com/biography/Angel-Di-Maria |publisher=Britannica}}</ref>
Di María ya fara buga wa babbar ƙungiyar Rosario Central wasa a shekarar 2005. A lokacin yana ɗaya daga cikin matasan ‘yan wasan da suka fi burge magoya baya a gasar Argentina saboda saurin gudunsa da dabarunsa a gefen fili. Wasansa ya ja hankalin ƙungiyoyin Turai musamman Benfica ta Portugal wacce ta saya shi a shekarar 2007.<ref>{{cite web |title=Di María joins Benfica |url=https://www.skysports.com/football/news/11837/2314373/di-maria-joins-benfica |publisher=Sky Sports}}</ref>
A Benfica, Di María ya ci gaba da bunƙasa har ya zama ɗaya daga cikin mafi muhimmancin ‘yan wasan ƙungiyar. Ya taimaka wa Benfica ta lashe gasar Primeira Liga da kuma League Cup na Portugal. A wannan lokaci ne ya fara samun suna sosai a nahiyar Turai saboda salon wasansa mai kayatarwa da iya kai hari daga gefe.<ref>{{cite web |title=Benfica stars Di María |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01e5-0e74c1f7c5f-5c6d0b4d6e7d-1000--di-maria-shines-at-benfica/ |publisher=UEFA}}</ref>
A shekarar 2010, Real Madrid ta sayi Di María daga Benfica. A Madrid ya taka rawa sosai wajen taimaka wa ƙungiyar ƙarƙashin José Mourinho da kuma Carlo Ancelotti. Ya kasance ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan da suka taimaka wa Real Madrid lashe gasar UEFA Champions League ta goma wato “La Décima” a shekarar 2014. A wasan ƙarshe da Atlético Madrid, an zaɓe shi a matsayin gwarzon wasa saboda rawar da ya taka wajen nasarar ƙungiyarsa.<ref>{{cite web |title=Real Madrid win La Décima |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0215-0e8a0b5c8e5c-74b2a7d0e9fd-1000--real-madrid-win-la-decima/ |publisher=UEFA}}</ref>
Bayan nasararsa a Spain, Di María ya koma Manchester United a shekarar 2014 kan kuɗi masu yawa wanda ya kafa tarihin sayen ɗan wasa mafi tsada a Ingila a lokacin. Ya fara rayuwarsa a Ingila da kyau inda ya nuna bajinta a wasanni da dama, amma daga baya matsalolin daidaituwa da rayuwa a ƙasar suka sa bajintarsa ta ragu. Ya yi kaka guda kacal a Manchester United kafin ya koma Paris Saint-Germain.<ref>{{cite web |title=Manchester United sign Di María |url=https://www.bbc.com/sport/football/28952443 |publisher=BBC Sport}}</ref>
A Paris Saint-Germain (PSG), Di María ya sake dawowa kan ganiyarsa. Ya taimaka wa ƙungiyar wajen lashe kofunan Ligue 1 da dama, Coupe de France da sauran kofuna na cikin gida. Har ila yau, ya taka muhimmiyar rawa wajen kai PSG wasan ƙarshe na UEFA Champions League a shekarar 2020. A lokacin zamansa a PSG ya kafa tarihin ɗan wasan da ya fi bayar da assists a tarihin ƙungiyar.<ref>{{cite web |title=Di María makes PSG history |url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/angel-di-maria-becomes-psgs-all-time-assist-leader |publisher=Paris Saint-Germain}}</ref>
A shekarar 2022, Di María ya koma Juventus ta Italiya bayan barinsa PSG. Duk da cewa zamansa a Juventus bai daɗe ba, ya nuna ƙwarewa da gogewa musamman a wasannin Turai. Daga baya ya koma Benfica a shekarar 2023 domin ci gaba da taka leda a ƙungiyar da ta taimaka wajen haskaka shi a Turai.<ref>{{cite web |title=Di María returns to Benfica |url=https://www.slbenfica.pt/en-us/agora/noticias/2023/07/06/football-benfica-angel-di-maria-signing |publisher=Benfica}}</ref>
A matakin ƙasa da ƙasa, Di María ya kasance ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Argentina tsawon shekaru masu yawa. Ya taimaka wa Argentina lashe gasar FIFA U-20 World Cup ta 2007 da kuma lambar zinare a gasar Olympics ta 2008, inda ya ci ƙwallon da ta ba Argentina nasara a wasan ƙarshe da Najeriya.<ref>{{cite web |title=Argentina win Olympic gold |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/olympicgames/beijing2008/news/argentina-strike-gold-again-858837 |publisher=FIFA}}</ref>
Di María ya buga gasar cin kofin duniya da dama tare da Argentina ciki har da na 2010, 2014, 2018 da 2022. A gasar 2014 ya taka rawa sosai wajen kai Argentina wasan ƙarshe, duk da cewa rauni ya hana shi buga wasan ƙarshe da Jamus. Duk da haka, ya kasance ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan ƙungiyar a wannan lokaci.<ref>{{cite web |title=Argentina at the 2014 World Cup |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/2014brazil |publisher=FIFA}}</ref>
Bayan shekaru da dama na rashin nasara a manyan gasa, Di María ya taimaka wa Argentina lashe Copa América ta 2021 bayan ya ci ƙwallon da ta bai wa ƙasarsa nasara a kan Brazil a wasan ƙarshe. Wannan nasara ta kawo ƙarshen shekaru masu yawa ba tare da Argentina ta lashe babban kofi ba.<ref>{{cite web |title=Argentina win Copa América 2021 |url=https://www.conmebol.com/en/copa-america-2021-final-argentina-v-brazil/ |publisher=CONMEBOL}}</ref>
A shekarar 2022, Di María ya zama ɗaya daga cikin jaruman Argentina a gasar FIFA World Cup da aka gudanar a Qatar. Ya ci muhimmiyar ƙwallo a wasan ƙarshe da Faransa inda Argentina ta zama zakaran duniya bayan bugun fenariti. Bajintarsa a wannan wasa ta sa mutane da dama suka yaba da rawar da ya taka wajen samun nasarar.<ref>{{cite web |title=Argentina win FIFA World Cup 2022 |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/articles/argentina-france-final-report |publisher=FIFA}}</ref>
Di María ya shahara wajen amfani da ƙafar hagu wajen yin dogon pass, crosses masu kyau da kuma harba ƙwallaye daga nesa. Masana ƙwallon ƙafa da dama sun yaba masa saboda jajircewa, aiki tukuru da kuma iya taka leda a wurare daban-daban na kai hari. Duk da kasancewarsa ba shi da ƙarfi sosai a jiki, ya yi amfani da sauri da fasaha wajen cin galaba a kan abokan hamayya.<ref>{{cite web |title=How Di María became one of football's best creators |url=https://theathletic.com/ |publisher=The Athletic}}</ref>
== Nasarori ==
=== Benfica ===
* Primeira Liga: 2009–10
* Taça da Liga: 2008–09, 2009–10
=== Real Madrid ===
* La Liga: 2011–12
* Copa del Rey: 2010–11
* UEFA Champions League: 2013–14
=== Paris Saint-Germain ===
* Ligue 1: 2015–16, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22
* Coupe de France: 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2019–20, 2020–21
=== Argentina ===
* FIFA World Cup: 2022
* Copa América: 2021
* Olympics Gold Medal: 2008
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:Haihuwan 1988]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
dbx7wutmc6xzajxrv0dc060qm9xfosr
Jorge Quinteros
0
149783
832080
2026-05-07T19:22:56Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1314357314|Jorge Quinteros]]"
832080
wikitext
text/x-wiki
'''Jorge Roberto "Polo" Quinteros''' (an haife shi 27 ga Yulin 1974 a San Fernando, Lardin Buenos Aires) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Argentina da ya yi ritaya wanda ya yi wasa a matsayin ɗan wasan gaba.
== Ayyuka ==
Ya buga wa Argentinos Juniors wasa a lokuta hudu daban-daban, sauran kungiyoyinsa sun hada da RCD Mallorca a Spain, Talleres na Córdoba, San Lorenzo, Club Deportivo Universidad Católica a Chile, da Chacarita Juniors . <ref>{{Cite web |date=10 February 2022 |title=Delantero temible y campeón del fútbol argentino: la nueva vida de Jorge "Polo" Quinteros, entre la pesca y su comedor comunitario |url=https://www.lanacion.com.ar/deportes/delantero-imbatible-y-campeon-del-futbol-argentino-la-nueva-vida-de-jorge-polo-quinteros-entre-la-nid09022022/ |access-date=26 September 2024 |website=LA NACION |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 February 2014 |title=¿Qué es de la vida de... Jorge "Polo" Quinteros? |url=https://www.diariopopular.com.ar/futbol/que-es-la-vida-de-jorge-polo-quinteros-n182652 |access-date=26 September 2024 |website=www.diariopopular.com.ar |language=es}}</ref>
Abubuwan da suka fi dacewa a cikin aikinsa sun kasance daga cikin tawagar San Lorenzo wacce ta lashe gasar Clausura 2001 ta Argentine Primera <ref>{{Cite web |date=8 September 2021 |title=El "Polo" Quinteros y el recuerdo del Clausura 2001: "Pellegrini es un fuera de serie" |url=https://proyectoboedo.wordpress.com/2021/09/08/el-polo-quinteros-y-el-recuerdo-del-clausura-2001-pellegrini-es-un-fuera-de-serie/ |access-date=26 September 2024 |website=PROYECTO BOEDO |language=es}}</ref> da kuma kungiyar Universidad Católica wacce ta lashe lambar yabo ta Clausura 2005 a Chile. <ref>{{Cite web |date=17 December 2019 |title="POLO" QUINTEROS: "HICIMOS UNA ENORME CAMPAÑA DURANTE TODO EL AÑO" |url=https://cruzados.cl/news/detail/polo-quinteros-hicimos-una-enorme-campaa-durante-todo-el-ao/ |access-date=26 September 2024 |website=Cruzados |language=es}}</ref>
Ƙananan maki na aikinsa sun haɗa da sakewa daga Primera tare da Argentinos Juniors a cikin 1996, da kuma buga shi daga wasan kusa da na karshe na Chilean Primera ta Unión Española, 9-10 a kan penalties, bayan ya zira kwallaye don sanya tawagarsa gaba a wasan.
== Daraja ==
'''<nowiki/>'Yan wasan Argentina'''
* Na farko B na kasa: 1996-971996–97
'''San Lorenzo'''
* Sashe na farko na Argentina: 2001 Apertura2001 Budewa
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
jh09bzmmckwjzhylrftiyqzjqs9lwrx
832081
832080
2026-05-07T19:23:24Z
Ibrahim abusufyan
19233
832081
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jorge Roberto "Polo" Quinteros''' (an haife shi 27 ga Yulin 1974 a San Fernando, Lardin Buenos Aires) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Argentina da ya yi ritaya wanda ya yi wasa a matsayin ɗan wasan gaba.
== Ayyuka ==
Ya buga wa Argentinos Juniors wasa a lokuta hudu daban-daban, sauran kungiyoyinsa sun hada da RCD Mallorca a Spain, Talleres na Córdoba, San Lorenzo, Club Deportivo Universidad Católica a Chile, da Chacarita Juniors . <ref>{{Cite web |date=10 February 2022 |title=Delantero temible y campeón del fútbol argentino: la nueva vida de Jorge "Polo" Quinteros, entre la pesca y su comedor comunitario |url=https://www.lanacion.com.ar/deportes/delantero-imbatible-y-campeon-del-futbol-argentino-la-nueva-vida-de-jorge-polo-quinteros-entre-la-nid09022022/ |access-date=26 September 2024 |website=LA NACION |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 February 2014 |title=¿Qué es de la vida de... Jorge "Polo" Quinteros? |url=https://www.diariopopular.com.ar/futbol/que-es-la-vida-de-jorge-polo-quinteros-n182652 |access-date=26 September 2024 |website=www.diariopopular.com.ar |language=es}}</ref>
Abubuwan da suka fi dacewa a cikin aikinsa sun kasance daga cikin tawagar San Lorenzo wacce ta lashe gasar Clausura 2001 ta Argentine Primera <ref>{{Cite web |date=8 September 2021 |title=El "Polo" Quinteros y el recuerdo del Clausura 2001: "Pellegrini es un fuera de serie" |url=https://proyectoboedo.wordpress.com/2021/09/08/el-polo-quinteros-y-el-recuerdo-del-clausura-2001-pellegrini-es-un-fuera-de-serie/ |access-date=26 September 2024 |website=PROYECTO BOEDO |language=es}}</ref> da kuma kungiyar Universidad Católica wacce ta lashe lambar yabo ta Clausura 2005 a Chile. <ref>{{Cite web |date=17 December 2019 |title="POLO" QUINTEROS: "HICIMOS UNA ENORME CAMPAÑA DURANTE TODO EL AÑO" |url=https://cruzados.cl/news/detail/polo-quinteros-hicimos-una-enorme-campaa-durante-todo-el-ao/ |access-date=26 September 2024 |website=Cruzados |language=es}}</ref>
Ƙananan maki na aikinsa sun haɗa da sakewa daga Primera tare da Argentinos Juniors a cikin 1996, da kuma buga shi daga wasan kusa da na karshe na Chilean Primera ta Unión Española, 9-10 a kan penalties, bayan ya zira kwallaye don sanya tawagarsa gaba a wasan.
== Daraja ==
'''<nowiki/>'Yan wasan Argentina'''
* Na farko B na kasa: 1996-971996–97
'''San Lorenzo'''
* Sashe na farko na Argentina: 2001 Apertura2001 Budewa
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1974]]
0r6fqsfgx0xci868rwvfiw1sxvujhol
Patricio Urrutia
0
149784
832085
2026-05-07T19:25:19Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1327188423|Patricio Urrutia]]"
832085
wikitext
text/x-wiki
'''Patricio Javier Urrutia Espinoza''' (an haife shi a ranar 15 ga Oktoba 1977) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Ecuador kuma tsohon dan wasan da ya taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|dan wasan tsakiya]].
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
Urrutia ta fara buga kwallon kafa ga kulob din Liga Deportiva Cantonal de Ventanas . Ya fara sana'arsa a Barcelona na Guayaquil a shekarar 1996, amma bai taba samun lokacin wasa ba. Daga baya aka sauya shi zuwa [[Calvi Fútbol Club|Calvi]], kuma a Guayaquil, kuma bai sake ganin lokacin wasa a kulob din ba. A shekara mai zuwa, an sayar da shi zuwa Técnico Universitario a Ambato a shekarar 1998. Ga kulob din Ambato, ya sami lokaci mai mahimmanci, inda ya samu kwallo 30 a shekarar farko. Bayan lokacin fari a shekarar 1999, an tura shi zuwa abokin hamayyar Macará. A kulob din, ya kasance wani muhimmin bangare na tawagar, inda ya samu kwallo 79 kuma ya zira kwallaye 12 a cikin yanayi uku. A shekara ta 2002, an ba da rancensa ga Barcelona na wani lokaci, ya buga wasanni 38 kuma ya zira kwallaye biyu kafin a tura shi zuwa LDU Quito.
=== LDU Quito ===
Urrutia ta shiga LDU Quito a shekara ta 2003. A lokacin da yake a kulob din, ya zama tauraro kuma sanannen mutum a cikin layi a matsayin kyaftin din tawagar. A cikin gida, ya taimaka wajen kawo lakabi uku na kasa ga kulob din (2003, 2005 A, 2007). A duniya, ya kawo nasara ga kansa da kulob din. A cikin Copa Libertadores na 2005, ya kasance mai zira kwallaye tare da wasu 'yan wasa 13. Tun daga wannan lokacin ya zama babban mai zira kwallaye a gasar tare da kwallaye 18.<ref>{{Cite web |title=Liga Deportiva Universitaria de Ecuador - Sitio Oficial - Goleadores |url=http://www.ldu.com.ec/home/contenidos.php?id=120&identificaArticulo=441 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719133936/http://www.ldu.com.ec/home/contenidos.php?id=120&identificaArticulo=441 |archive-date=19 July 2011 |access-date=22 February 2011}}</ref>
A shekara ta 2008, ya kasance mai farawa na tawagar da ta ƙarshe Copa Libertadores na 2008, lambar yabo ta farko ta kasa da kasa ga kulob din da kasar. A lokacin yakin, ya zira kwallaye 7, ciki har da na 4 a matakin farko na wasan karshe, da kuma hukuncin farko na harbi a matakin na biyu, kuma an zabe shi dan wasan da ya fi dacewa a wasan karshe.
=== Fluminense ===
Ana sa ran Urrutia za ta sauya zuwa kulob din Fluminense na Brazil. Kungiyar ta kasance mai sha'awar Urrutia tun daga wasan karshe na Copa Libertadores na 2008, amma tattaunawar ta fadi a 2008. Jam'iyyun da ke da hannu a ƙarshe sun cimma yarjejeniya don canja wurin Patricio a watan Agusta 2009. Pato ya yi tafiya zuwa [[Rio de Janeiro]] don jarrabawar likita, amma bai wuce gwajin likita ba saboda kumburi a gwiwarsa ta dama, wanda aka yi masa aiki kwanan nan. Fluminense, wanda a lokacin yana cikin matsayi na 19 kuma a cikin yankin sakewa, yana so ya yi amfani da ƙwarewar Pato nan da nan. Kimanin lokacin dawowa na wata daya ya hana tawagar shiga Pato tun daga farko. An yanke shawarar farko ba za ta sanya hannu kan Pato a wannan lokacin ba, wanda ya tilasta masa ya zauna tare da LDU Quito . <ref>{{Cite web |title=El Comercio |url=http://www.elcomercio.com/noticiaEC.asp?id_noticia=298990&id_seccion=9 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090826104852/http://www.elcomercio.com/noticiaEC.asp?id_noticia=298990&id_seccion=9 |archive-date=26 August 2009}}</ref> Koyaya, a ranar 26 ga watan Agustan shekara ta 2009, Urrutía ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu tare da Fluminense bayan zagaye na biyu na jarrabawar likita ya nuna lokacin warkewa ga gwiwarsa bai kai yadda ake tsammani ba.<ref name="Urrutia assina contrato com o Fluminense por dois anos">{{Cite web |date=26 August 2009 |title=Urrutia assina contrato com o Fluminense por dois anos |url=http://www.lancenet.com.br/noticias/09-08-26/606217.stm?futebol-urrutia-assina-contrato-com-o-fluminense-por-dois-anos |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090901140726/http://www.lancenet.com.br/noticias/09-08-26/606217.stm?futebol-urrutia-assina-contrato-com-o-fluminense-por-dois-anos |archive-date=1 September 2009 |access-date=26 August 2009 |publisher=[[Lance!]] |language=pt}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
An fara kiran Urrutia zuwa tawagar kasa a ranar 17 ga Nuwamba 2004, a Wasan cancantar gasar cin Kofin Duniya ta 2006 da Brazil a Quito . An zaba shi ya kasance daga cikin tawagar Ecuador a wasannin gasar cin kofin duniya a [[Jamus]] 2006. Naɗin da ya yi a tawagar Ecuador don Gasar Cin [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|Kofin Duniya na FIFA]] ta 2006 ya haifar da wasu gashin ido, saboda bai bayyana a gare su ba cikin watanni. Ya fara gasar cin kofin duniya ta FIFA a matsayin mai maye gurbin Agustín Delgado a wasannin gasar cin Kofin Duniya na 2006 da Poland da Costa Rica, inda suka ci 2-0 da 3-0 bi da bi, inda suka sami cancantar tarihi zuwa zagaye na goma sha shida. Wannan shine mafi kyawun sakamako ga Ecuador a tarihin gasar cin kofin duniya An kuma kira shi zuwa Copa América ta 2007. Ya zira kwallaye guda daya a wasan a wasan sada zumunci da Bolivia daga wurin kisa a ranar 22 ga watan Agusta 2007. Tun daga waɗannan gasa, ana kiran shi a kai a kai zuwa tawagar kuma ya zama babban dan wasa a yakin neman cancantar Gasar cin kofin duniya ta 2010.
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin kasa{{Efn|Includes [[Copa do Brasil]].}}
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Barcelona SC
|1994
| rowspan="4" |Ecuador Serie A
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|1995
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|1996
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|1997
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
| rowspan="2" |[[Calvi Fútbol Club|Calvi]]
|1997
| rowspan="2" |Ecuador Serie A
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|1998
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
| rowspan="2" |Mai horar da Jami'a
|1998
|Ecuador Serie A
|30
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|1999
|Jerin B
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
| rowspan="3" |Macará
|1999
| rowspan="3" |Ecuador Serie A
|15
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2000
|30
|4
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2001
|34
|8
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|Barcelona SC (rashin kuɗi)
|2002
|Ecuador Serie A
|38
|2
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
| rowspan="7" |LDU Quito
|2003
| rowspan="7" |Ecuador Serie A
|41
|7
| colspan="2" | -
|4
|0
| colspan="2" | -
|45
|7
|-
|2004
|39
|8
| colspan="2" | -
|15
|3
| colspan="2" | -
|54
|11
|-
|2005
|44
|12
| colspan="2" | -
|11
|3
| colspan="2" | -
|55
|15
|-
|2006
|34
|5
| colspan="2" | -
|11
|5
| colspan="2" | -
|45
|10
|-
|2007
|30
|4
| colspan="2" | -
|4
|2
| colspan="2" | -
|34
|6
|-
|2008
|26
|5
| colspan="2" | -
|13
|4
|2{{Efn|Appearances in [[2008 FIFA Club World Cup]]}}
|0
|41
|9
|-
|2009
|18
|1
| colspan="2" | -
|6
|0
| colspan="2" | -
|24
|1
|-
|Fluminense
|2009
|Jerin A
|5
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|5
|0
|-
| rowspan="4" |LDU Quito
|2010*
| rowspan="4" |Ecuador Serie A
|23
|1
| colspan="2" | -
|7
|0
|1{{Efn|Appearance in [[2010 Suruga Bank Championship]]}}
|1
|30
|1
|-
|2011
|22
|0
| colspan="2" | -
|16
|1
| colspan="2" | -
|38
|1
|-
|2012
|28
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|28
|0
|-
|2013
|2
|0
| colspan="2" | -
|1
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1977]]
b13howtst68231f8a2kkuutcsmzj6k1
832086
832085
2026-05-07T19:25:53Z
Ibrahim abusufyan
19233
832086
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Patricio Javier Urrutia Espinoza''' (an haife shi a ranar 15 ga Oktoba 1977) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Ecuador kuma tsohon dan wasan da ya taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|dan wasan tsakiya]].
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
Urrutia ta fara buga kwallon kafa ga kulob din Liga Deportiva Cantonal de Ventanas . Ya fara sana'arsa a Barcelona na Guayaquil a shekarar 1996, amma bai taba samun lokacin wasa ba. Daga baya aka sauya shi zuwa [[Calvi Fútbol Club|Calvi]], kuma a Guayaquil, kuma bai sake ganin lokacin wasa a kulob din ba. A shekara mai zuwa, an sayar da shi zuwa Técnico Universitario a Ambato a shekarar 1998. Ga kulob din Ambato, ya sami lokaci mai mahimmanci, inda ya samu kwallo 30 a shekarar farko. Bayan lokacin fari a shekarar 1999, an tura shi zuwa abokin hamayyar Macará. A kulob din, ya kasance wani muhimmin bangare na tawagar, inda ya samu kwallo 79 kuma ya zira kwallaye 12 a cikin yanayi uku. A shekara ta 2002, an ba da rancensa ga Barcelona na wani lokaci, ya buga wasanni 38 kuma ya zira kwallaye biyu kafin a tura shi zuwa LDU Quito.
=== LDU Quito ===
Urrutia ta shiga LDU Quito a shekara ta 2003. A lokacin da yake a kulob din, ya zama tauraro kuma sanannen mutum a cikin layi a matsayin kyaftin din tawagar. A cikin gida, ya taimaka wajen kawo lakabi uku na kasa ga kulob din (2003, 2005 A, 2007). A duniya, ya kawo nasara ga kansa da kulob din. A cikin Copa Libertadores na 2005, ya kasance mai zira kwallaye tare da wasu 'yan wasa 13. Tun daga wannan lokacin ya zama babban mai zira kwallaye a gasar tare da kwallaye 18.<ref>{{Cite web |title=Liga Deportiva Universitaria de Ecuador - Sitio Oficial - Goleadores |url=http://www.ldu.com.ec/home/contenidos.php?id=120&identificaArticulo=441 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719133936/http://www.ldu.com.ec/home/contenidos.php?id=120&identificaArticulo=441 |archive-date=19 July 2011 |access-date=22 February 2011}}</ref>
A shekara ta 2008, ya kasance mai farawa na tawagar da ta ƙarshe Copa Libertadores na 2008, lambar yabo ta farko ta kasa da kasa ga kulob din da kasar. A lokacin yakin, ya zira kwallaye 7, ciki har da na 4 a matakin farko na wasan karshe, da kuma hukuncin farko na harbi a matakin na biyu, kuma an zabe shi dan wasan da ya fi dacewa a wasan karshe.
=== Fluminense ===
Ana sa ran Urrutia za ta sauya zuwa kulob din Fluminense na Brazil. Kungiyar ta kasance mai sha'awar Urrutia tun daga wasan karshe na Copa Libertadores na 2008, amma tattaunawar ta fadi a 2008. Jam'iyyun da ke da hannu a ƙarshe sun cimma yarjejeniya don canja wurin Patricio a watan Agusta 2009. Pato ya yi tafiya zuwa [[Rio de Janeiro]] don jarrabawar likita, amma bai wuce gwajin likita ba saboda kumburi a gwiwarsa ta dama, wanda aka yi masa aiki kwanan nan. Fluminense, wanda a lokacin yana cikin matsayi na 19 kuma a cikin yankin sakewa, yana so ya yi amfani da ƙwarewar Pato nan da nan. Kimanin lokacin dawowa na wata daya ya hana tawagar shiga Pato tun daga farko. An yanke shawarar farko ba za ta sanya hannu kan Pato a wannan lokacin ba, wanda ya tilasta masa ya zauna tare da LDU Quito . <ref>{{Cite web |title=El Comercio |url=http://www.elcomercio.com/noticiaEC.asp?id_noticia=298990&id_seccion=9 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090826104852/http://www.elcomercio.com/noticiaEC.asp?id_noticia=298990&id_seccion=9 |archive-date=26 August 2009}}</ref> Koyaya, a ranar 26 ga watan Agustan shekara ta 2009, Urrutía ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu tare da Fluminense bayan zagaye na biyu na jarrabawar likita ya nuna lokacin warkewa ga gwiwarsa bai kai yadda ake tsammani ba.<ref name="Urrutia assina contrato com o Fluminense por dois anos">{{Cite web |date=26 August 2009 |title=Urrutia assina contrato com o Fluminense por dois anos |url=http://www.lancenet.com.br/noticias/09-08-26/606217.stm?futebol-urrutia-assina-contrato-com-o-fluminense-por-dois-anos |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090901140726/http://www.lancenet.com.br/noticias/09-08-26/606217.stm?futebol-urrutia-assina-contrato-com-o-fluminense-por-dois-anos |archive-date=1 September 2009 |access-date=26 August 2009 |publisher=[[Lance!]] |language=pt}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
An fara kiran Urrutia zuwa tawagar kasa a ranar 17 ga Nuwamba 2004, a Wasan cancantar gasar cin Kofin Duniya ta 2006 da Brazil a Quito . An zaba shi ya kasance daga cikin tawagar Ecuador a wasannin gasar cin kofin duniya a [[Jamus]] 2006. Naɗin da ya yi a tawagar Ecuador don Gasar Cin [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|Kofin Duniya na FIFA]] ta 2006 ya haifar da wasu gashin ido, saboda bai bayyana a gare su ba cikin watanni. Ya fara gasar cin kofin duniya ta FIFA a matsayin mai maye gurbin Agustín Delgado a wasannin gasar cin Kofin Duniya na 2006 da Poland da Costa Rica, inda suka ci 2-0 da 3-0 bi da bi, inda suka sami cancantar tarihi zuwa zagaye na goma sha shida. Wannan shine mafi kyawun sakamako ga Ecuador a tarihin gasar cin kofin duniya An kuma kira shi zuwa Copa América ta 2007. Ya zira kwallaye guda daya a wasan a wasan sada zumunci da Bolivia daga wurin kisa a ranar 22 ga watan Agusta 2007. Tun daga waɗannan gasa, ana kiran shi a kai a kai zuwa tawagar kuma ya zama babban dan wasa a yakin neman cancantar Gasar cin kofin duniya ta 2010.
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin kasa{{Efn|Includes [[Copa do Brasil]].}}
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Barcelona SC
|1994
| rowspan="4" |Ecuador Serie A
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|1995
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|1996
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|1997
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
| rowspan="2" |[[Calvi Fútbol Club|Calvi]]
|1997
| rowspan="2" |Ecuador Serie A
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|1998
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
| rowspan="2" |Mai horar da Jami'a
|1998
|Ecuador Serie A
|30
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|1999
|Jerin B
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
| rowspan="3" |Macará
|1999
| rowspan="3" |Ecuador Serie A
|15
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2000
|30
|4
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|2001
|34
|8
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|Barcelona SC (rashin kuɗi)
|2002
|Ecuador Serie A
|38
|2
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
| rowspan="7" |LDU Quito
|2003
| rowspan="7" |Ecuador Serie A
|41
|7
| colspan="2" | -
|4
|0
| colspan="2" | -
|45
|7
|-
|2004
|39
|8
| colspan="2" | -
|15
|3
| colspan="2" | -
|54
|11
|-
|2005
|44
|12
| colspan="2" | -
|11
|3
| colspan="2" | -
|55
|15
|-
|2006
|34
|5
| colspan="2" | -
|11
|5
| colspan="2" | -
|45
|10
|-
|2007
|30
|4
| colspan="2" | -
|4
|2
| colspan="2" | -
|34
|6
|-
|2008
|26
|5
| colspan="2" | -
|13
|4
|2{{Efn|Appearances in [[2008 FIFA Club World Cup]]}}
|0
|41
|9
|-
|2009
|18
|1
| colspan="2" | -
|6
|0
| colspan="2" | -
|24
|1
|-
|Fluminense
|2009
|Jerin A
|5
|0
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|5
|0
|-
| rowspan="4" |LDU Quito
|2010*
| rowspan="4" |Ecuador Serie A
|23
|1
| colspan="2" | -
|7
|0
|1{{Efn|Appearance in [[2010 Suruga Bank Championship]]}}
|1
|30
|1
|-
|2011
|22
|0
| colspan="2" | -
|16
|1
| colspan="2" | -
|38
|1
|-
|2012
|28
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|28
|0
|-
|2013
|2
|0
| colspan="2" | -
|1
|0
| colspan="2" | -
|3
|0
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1977]]
==manazarta==
p3w1dzeb4oqw2n33zfy27yo5naev7ju
Salvador Cabañas
0
149785
832087
2026-05-07T19:27:15Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1314501842|Salvador Cabañas]]"
832087
wikitext
text/x-wiki
'''Salvador Cabañas Ortega''' (an haife shi a ranar 5 ga watan Agustan shekara ta 1980) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Paraguay wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba a duniya ga babbar kungiyar kwallon kafa ta Paraguay, kuma a baya ga kungiyoyin U17 da U20 na kasa.
Cabañas ya buga wa Club 12 de Octubre, Guaraní, Audax Italiano, Chiapas, Club América, Janar Caballero, Tanabi <ref>{{Cite web |title=Após quatro anos longe do futebol, Cabanãs acerta com equipe do interior paulista - Yahoo Esporte Interativo |url=https://br.esporteinterativo.yahoo.com/noticias/ap%C3%B3s-quatro-anos-longe-do-futebol--caban%C3%A3s-acerta-com-equipe-do-interior-paulista-224128976.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317032909/https://br.esporteinterativo.yahoo.com/noticias/ap%C3%B3s-quatro-anos-longe-do-futebol--caban%C3%A3s-acerta-com-equipe-do-interior-paulista-224128976.html |archive-date=17 March 2014 |access-date=17 March 2014}}</ref> da Independiente F.B.C. Ayyukan kwallon kafa ya gan shi yana wasa a Paraguay, Chile, [[Mexico (ƙasa)|Mexico]] da Brazil.
Cabañas ya kuma kasance memba na ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Paraguay daga 2004 zuwa 2010, inda ya zira kwallaye 10 a wasanni 44 kuma ya shiga Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2006 da Copa América ta 2007. Cabañas shine babban mai zira kwallaye a gasar Copa Libertadores ta 2007 da 2008. A shekara ta 2007, an ba shi lambar yabo ta Kwallon Kafa ta Paraguay ta Shekara da Kwallon Kafa na Kudancin Amurka ta Shekara. Cabañas ya kasance babban mai zira kwallaye a Chile da Mexico. An san shi da ƙwarewarsa a fagen kamar kyakkyawan jagora, harbi daidai da kowanne ƙafa, liyafa a cikin sarari mai tsauri, da haɗuwa da fasaha, iko, da kuma matsayi.<ref>{{Cite web |date=30 September 2016 |title=A closer look at Cabanas |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=756138.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501111323/http://www.fifa.com./worldcup/news/newsid=756138.html |archive-date=1 May 2008 |access-date=17 October 2016 |website=FIFA.com}}</ref>
An harbe Cabañas a kai a wani kulob din dare a watan Janairun 2010, amma ya tsira daga harin. Watanni goma sha shida bayan harin ya koma kwallon kafa kuma ya shiga wasan haraji a gare shi tsakanin tawagar kasar Paraguay da Club América . <ref>{{Cite web |title=Yahoo UK & Ireland |url=http://uk.eurosport.yahoo.com/11082011/5/photo/11082011002530.html |access-date=17 October 2016 |website=Eurosport.yahoo.com}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
=== Shekaru na farko ===
Cabañas ya fara aikinsa a Club 12 de Octubre, inda aka inganta shi zuwa rukuni na farko, ta hanyar kocin Alicio Solalinde, inda ya zira kwallaye 17 a kakar wasa ta farko. Daga nan sai ya koma wata kungiya daban, Guaraní, inda ya yi ɗan gajeren lokaci kafin ya koma Audax Italiano na [[Chile]]. A gasar Apertura ta 2003 ta Chilean Primera División, Cabañas shine babban mai zira kwallaye tare da kwallaye 18.
=== Shekaru a Mexico ===
Bayan haka, ya shiga Chiapas na Mexico daga Audax Italiano kafin gasar Apertura ta Mexico ta 2003. A wannan kakar, Cabañas ya ci gaba da taka leda a wasanni 18 ga tawagar, inda ya zira kwallaye biyar. Ya zo nasa a cikin 2004 Clausura duk da haka, yayin da ya zira kwallaye 15 a wasanni 20 na kulob din. Zai sake jagorantar kulob din a raga a 2004 Apertura, tare da takwas a wasanni 16.
Bayan kakar Clausura ta 2006 inda Cabañas ya lashe kambin zira kwallaye na farko a gasar Mexican League, ya ja hankalin Club América, daya daga cikin manyan kungiyoyi a kasar, kuma tawagar Mexico City ta sanya hannu kafin kakar Apertura 2006.
Cabañas ya zama dan wasan da ya fi zira kwallaye a Club América a shekara ta 2007, ya kammala rabin farko na shekara tare da kwallaye 19 masu ban sha'awa tsakanin 2007 Copa Libertadores (inda ya zama babban mai zira kwallayi tare da kwallan 10) da kuma Mexican Primera División . Ya fara rabi na biyu na shekara tare da burin daya a cikin SuperLiga ta Arewacin Amurka, sannan ya zira kwallaye 4 a cikin Copa Sudamericana na 2007, kuma ya zira kwallan 9 a cikin Mexican Primera División, wanda ya kawo jimlar shekararsa tare da kulob din zuwa kwallaye 33. Babban tsari a shekara ta 2007 ya ba shi lambar yabo ta Kwallon Kafa ta Paraguay na Shekara da Kwallon Kafa na Kudancin Amurka na Shekara.
A shekara ta 2008, Cabañas ya fara inda ya bar a shekara ta 2007. Ya zira kwallaye 3 a cikin 2008 InterLiga, ya zira kwallayi 8 a cikin 2008 Copa Libertadores (wanda, a karo na biyu a jere, ya zama babban mai zira kwallayo), kuma ya zira kwallan 6 a cikin Mexican Primera División . Ya fara rabi na biyu na shekara tare da kwallaye 6 a cikin Mexican Primera División, wanda ya kawo jimlar shekararsa zuwa kwallaye 23 tare da kulob din.
Cabañas ya fara 2009 ta hanyar zira kwallaye na farko a cikin InterLiga na 2009 kuma ya zira kwallayen 13 a cikin Mexican Primera División . Daga nan sai ya gama rabi na biyu na shekara tare da kwallaye 12 a cikin Mexican Primera División . Ya kai kwallaye 26 a cikin shekara. A ranar 18 ga watan Janairu, a kan Santos Laguna, ya zira kwallaye biyu, inda ya zira kwallan kansa zuwa kwallaye 100 a Primera División ta Mexico.<ref>{{Cite web |title=Fox Sports en Espanol - Mexico - Cabañas llega a 100 goles en México |url=http://msn.foxsports.com/fsi/fse/story/futbol/mexico/primeradivision?contentId%3D9102136 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120083829/http://msn.foxsports.com/fsi/fse/story/futbol/mexico/primeradivision?contentId=9102136 |archive-date=20 January 2009 |access-date=20 January 2009}}</ref>
A shekara ta 2010, Cabañas ya sake fara shekarar inda ya zira kwallaye hudu a InterLiga ta 2010, inda ya zira kwallo hudu. A cikin wasannin biyu da ya buga a Bicentenario na 2010, ya zira kwallaye biyu. Wasansa na karshe kafin a harbe shi ne a ranar 24 ga watan Janairun 2010 a cikin asarar 2-0 a kan Morelia . <ref>{{Cite web |last=S. Cabañas |title=Paraguay - S. Cabañas - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/salvador-cabanas-ortega/406/ |access-date=15 October 2016 |publisher=Au.soccerway.com}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
38a3uollejcsfikpaqqfqs5xt7lhsi9
832090
832087
2026-05-07T19:27:42Z
Ibrahim abusufyan
19233
832090
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Salvador Cabañas Ortega''' (an haife shi a ranar 5 ga watan Agustan shekara ta 1980) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Paraguay wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba a duniya ga babbar kungiyar kwallon kafa ta Paraguay, kuma a baya ga kungiyoyin U17 da U20 na kasa.
Cabañas ya buga wa Club 12 de Octubre, Guaraní, Audax Italiano, Chiapas, Club América, Janar Caballero, Tanabi <ref>{{Cite web |title=Após quatro anos longe do futebol, Cabanãs acerta com equipe do interior paulista - Yahoo Esporte Interativo |url=https://br.esporteinterativo.yahoo.com/noticias/ap%C3%B3s-quatro-anos-longe-do-futebol--caban%C3%A3s-acerta-com-equipe-do-interior-paulista-224128976.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317032909/https://br.esporteinterativo.yahoo.com/noticias/ap%C3%B3s-quatro-anos-longe-do-futebol--caban%C3%A3s-acerta-com-equipe-do-interior-paulista-224128976.html |archive-date=17 March 2014 |access-date=17 March 2014}}</ref> da Independiente F.B.C. Ayyukan kwallon kafa ya gan shi yana wasa a Paraguay, Chile, [[Mexico (ƙasa)|Mexico]] da Brazil.
Cabañas ya kuma kasance memba na ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Paraguay daga 2004 zuwa 2010, inda ya zira kwallaye 10 a wasanni 44 kuma ya shiga Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2006 da Copa América ta 2007. Cabañas shine babban mai zira kwallaye a gasar Copa Libertadores ta 2007 da 2008. A shekara ta 2007, an ba shi lambar yabo ta Kwallon Kafa ta Paraguay ta Shekara da Kwallon Kafa na Kudancin Amurka ta Shekara. Cabañas ya kasance babban mai zira kwallaye a Chile da Mexico. An san shi da ƙwarewarsa a fagen kamar kyakkyawan jagora, harbi daidai da kowanne ƙafa, liyafa a cikin sarari mai tsauri, da haɗuwa da fasaha, iko, da kuma matsayi.<ref>{{Cite web |date=30 September 2016 |title=A closer look at Cabanas |url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=756138.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080501111323/http://www.fifa.com./worldcup/news/newsid=756138.html |archive-date=1 May 2008 |access-date=17 October 2016 |website=FIFA.com}}</ref>
An harbe Cabañas a kai a wani kulob din dare a watan Janairun 2010, amma ya tsira daga harin. Watanni goma sha shida bayan harin ya koma kwallon kafa kuma ya shiga wasan haraji a gare shi tsakanin tawagar kasar Paraguay da Club América . <ref>{{Cite web |title=Yahoo UK & Ireland |url=http://uk.eurosport.yahoo.com/11082011/5/photo/11082011002530.html |access-date=17 October 2016 |website=Eurosport.yahoo.com}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
=== Shekaru na farko ===
Cabañas ya fara aikinsa a Club 12 de Octubre, inda aka inganta shi zuwa rukuni na farko, ta hanyar kocin Alicio Solalinde, inda ya zira kwallaye 17 a kakar wasa ta farko. Daga nan sai ya koma wata kungiya daban, Guaraní, inda ya yi ɗan gajeren lokaci kafin ya koma Audax Italiano na [[Chile]]. A gasar Apertura ta 2003 ta Chilean Primera División, Cabañas shine babban mai zira kwallaye tare da kwallaye 18.
=== Shekaru a Mexico ===
Bayan haka, ya shiga Chiapas na Mexico daga Audax Italiano kafin gasar Apertura ta Mexico ta 2003. A wannan kakar, Cabañas ya ci gaba da taka leda a wasanni 18 ga tawagar, inda ya zira kwallaye biyar. Ya zo nasa a cikin 2004 Clausura duk da haka, yayin da ya zira kwallaye 15 a wasanni 20 na kulob din. Zai sake jagorantar kulob din a raga a 2004 Apertura, tare da takwas a wasanni 16.
Bayan kakar Clausura ta 2006 inda Cabañas ya lashe kambin zira kwallaye na farko a gasar Mexican League, ya ja hankalin Club América, daya daga cikin manyan kungiyoyi a kasar, kuma tawagar Mexico City ta sanya hannu kafin kakar Apertura 2006.
Cabañas ya zama dan wasan da ya fi zira kwallaye a Club América a shekara ta 2007, ya kammala rabin farko na shekara tare da kwallaye 19 masu ban sha'awa tsakanin 2007 Copa Libertadores (inda ya zama babban mai zira kwallayi tare da kwallan 10) da kuma Mexican Primera División . Ya fara rabi na biyu na shekara tare da burin daya a cikin SuperLiga ta Arewacin Amurka, sannan ya zira kwallaye 4 a cikin Copa Sudamericana na 2007, kuma ya zira kwallan 9 a cikin Mexican Primera División, wanda ya kawo jimlar shekararsa tare da kulob din zuwa kwallaye 33. Babban tsari a shekara ta 2007 ya ba shi lambar yabo ta Kwallon Kafa ta Paraguay na Shekara da Kwallon Kafa na Kudancin Amurka na Shekara.
A shekara ta 2008, Cabañas ya fara inda ya bar a shekara ta 2007. Ya zira kwallaye 3 a cikin 2008 InterLiga, ya zira kwallayi 8 a cikin 2008 Copa Libertadores (wanda, a karo na biyu a jere, ya zama babban mai zira kwallayo), kuma ya zira kwallan 6 a cikin Mexican Primera División . Ya fara rabi na biyu na shekara tare da kwallaye 6 a cikin Mexican Primera División, wanda ya kawo jimlar shekararsa zuwa kwallaye 23 tare da kulob din.
Cabañas ya fara 2009 ta hanyar zira kwallaye na farko a cikin InterLiga na 2009 kuma ya zira kwallayen 13 a cikin Mexican Primera División . Daga nan sai ya gama rabi na biyu na shekara tare da kwallaye 12 a cikin Mexican Primera División . Ya kai kwallaye 26 a cikin shekara. A ranar 18 ga watan Janairu, a kan Santos Laguna, ya zira kwallaye biyu, inda ya zira kwallan kansa zuwa kwallaye 100 a Primera División ta Mexico.<ref>{{Cite web |title=Fox Sports en Espanol - Mexico - Cabañas llega a 100 goles en México |url=http://msn.foxsports.com/fsi/fse/story/futbol/mexico/primeradivision?contentId%3D9102136 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120083829/http://msn.foxsports.com/fsi/fse/story/futbol/mexico/primeradivision?contentId=9102136 |archive-date=20 January 2009 |access-date=20 January 2009}}</ref>
A shekara ta 2010, Cabañas ya sake fara shekarar inda ya zira kwallaye hudu a InterLiga ta 2010, inda ya zira kwallo hudu. A cikin wasannin biyu da ya buga a Bicentenario na 2010, ya zira kwallaye biyu. Wasansa na karshe kafin a harbe shi ne a ranar 24 ga watan Janairun 2010 a cikin asarar 2-0 a kan Morelia . <ref>{{Cite web |last=S. Cabañas |title=Paraguay - S. Cabañas - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/salvador-cabanas-ortega/406/ |access-date=15 October 2016 |publisher=Au.soccerway.com}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
a6uk9t8084vayyyjug9p52d7cv8ikyl
Marcelo Moretto
0
149786
832093
2026-05-07T19:29:14Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1315854091|Marcelo Moretto]]"
832093
wikitext
text/x-wiki
'''Marcelo '''Moretto''' na Souza''' (an haife shi 10 ga Mayu 1978), wanda aka fi sani da Moretto, tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Brazil wanda ya yi wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|Mai tsaron gida]].
== Ayyukan kulob din ==
=== Shekaru na farko ===
An haife shi a Eldorado, Mato Grosso do Sul, Moretto ya wakilci São José Esporte Clube, Associação Portuguesa de Desportos, Londrina Esporte Clubo, Sport Club do Recife, Brasiliense Futebol Clube and Clube 15 de Nuwamba a ƙasarsa. <ref>{{Cite web |date=3 April 2006 |title=Nova Andradina festeja sucesso do guarda-redes Moretto |trans-title=Nova Andradina celebrates goalkeeper Moretto's success |url=http://www.esporteagil.com.br/noticias/futebol_europeu/nova_andradina_festeja_sucesso_do_guarda_redes_moretto |access-date=20 February 2024 |publisher=Esporte Ágil |language=Portuguese}}</ref> A shekara ta 2003, yana da shekaru 25, ya koma Portugal, ya sanya hannu ga S.C. Salgueiros a Segunda Liga kuma ya yi kyakkyawan ra'ayi na farko a lokacin kafin kakar wasa; duk da haka, yana fuskantar manyan matsalolin tattalin arziki, an sake komawa kulob din zuwa rukuni na uku kuma ya rasa dukkan 'yan wasan sa masu sana'a.
Moretto daga nan ya shiga F.C. Felgueiras kuma a matakin na biyu. A can, ya buga wasanni takwas kuma ya ba da kwallaye goma.
=== Vitória Setúbal ===
A watan Janairun shekara ta 2005, Moretto ya koma Vitória F.C. na Firayim Minista a kwangilar shekara biyu da rabi, inda ya maye gurbin [[Ricardo Batista]] na Fulham. Ba da daɗewa ba ya zama zaɓi na farko yayin da ƙungiyar ta yi sama da duk tsammanin, ta lashe Kofin Portugal bayan ta doke S.L. Benfica a wasan karshe.<ref>{{Cite web |last=Matos Pereira |first=Rui |date=29 May 2005 |title=Meyong magic seals Setúbal joy |url=https://www.uefa.com/news/01a9-0e6cce067d61-0ec17f4c66e2-1000--meyong-magic-seals-setubal-joy/ |access-date=20 February 2024 |publisher=UEFA}}</ref>
A farkon kakar 2005-06, Moretto ya bayyana a wasanni 17 kuma ya ba da kwallaye biyar kawai; duk da haka, duka kocin Vitória Luís Norton na Matos da wasu 'yan wasan sun yi murabus jim kadan bayan haka saboda albashin da ba a biya shi ba, kamar yadda ya kasance a lokacin mai tsaron gida tare da mafi ƙarancin kwallaye da aka ba da aka ba a kowane minti a duk wasannin Turai.<ref>{{Cite web |last=Calhau |first=Pedro |date=21 November 2005 |title=Moretto (V. Setúbal) é o menos batido da Europa, mas reparte louros com «grupo que quer ter um lugar ao sol» |trans-title=Moretto (V. Setúbal) is Europe's least beaten, but shares laurels with "group who wants to find place in the sun" |url=http://www.maisfutebol.iol.pt/moretto-v-setubal-e-o-menos-batido-da-europa-mas-reparte-louros-com-grupo-que-quer-ter-um-lugar-ao-sol |access-date=18 October 2017 |publisher=Mais Futebol |language=Portuguese}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 December 2005 |title=Liga 2005/06: Moretto passa a ser guarda-redes mais tempo em branco |trans-title=2005/06 League: Moretto is now cleanest goalkeeper |url=http://www.maisfutebol.iol.pt/liga-2005-06-moretto-passa-a-ser-guarda-redes-mais-tempo-em-branco |access-date=9 January 2018 |publisher=Mais Futebol |language=Portuguese}}</ref>
=== Benfica ===
A watan Disamba na shekara ta 2005, jita-jita sun tashi game da canja wurin Moretto zuwa Benfica ko FC Porto. A cikin wani yunkuri mai rikitarwa, ya shiga cikin tsohon wanda ake zargi da "mummunan hali" daga wakilin sa da kwamitin daraktocin kulob din na baya; ya amince da yarjejeniya har zuwa Yuni 2011, don Yuro miliyan 1.<ref>{{Cite web |date=12 November 2016 |title=Moretto recorda como o Benfica 'tirou-o' do FC Porto |trans-title=Moretto remembers how Benfica 'took him' from FC Porto |url=https://desporto.sapo.pt/futebol/primeira-liga/artigos/moretto-recorda-como-o-benfica-tirou-o-do-fc-porto |access-date=18 October 2017 |publisher=[[SAPO (company)|SAPO]] |language=Portuguese}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 January 2006 |title=Benfica build for title surge |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01b1-0e6d5618f68f-71250184c507-1000--benfica-build-for-title-surge/ |access-date=6 June 2010 |publisher=UEFA}}</ref>
Lokacin da Moretto ya isa Estádio da Luz, duka José Moreira da Quim sun ji rauni, don haka nan da nan aka saka shi a cikin kocin [[Ronald Koeman]] na farawa XI.<ref>{{Cite web |date=10 January 2006 |title=Ronald Koeman mantém Moretto no jogo contra Tourizense |trans-title=Ronald Koeman will keep Moretto in match against Tourizense |url=https://tvi.iol.pt/noticias/portugal/europa/ronald-koeman-mantem-moretto-no-jogo-contra-tourizense |access-date=20 February 2024 |publisher=[[Televisão Independente]] |language=Portuguese}}</ref> Ya buga wasanni 23 a dukkan wasannin har zuwa karshen yakin (18 a gasar, daya a gasar cin kofin da hudu a [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai ta UEFA]], ba tare da ya ci kwallo ba a kan zakarun da ke mulki [[Liverpool F.C.|Liverpool]] a zagaye na 16 kuma an zabe shi dan wasan wasan wasan wasan a wasan kusa da na karshe na farko da [[FC Barcelona]]). <ref>{{Cite web |last=Hart |first=Simon |date=8 March 2006 |title=Simão sends Liverpool crashing out |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01b3-0e6d6fd0076d-6cb9ee4bc1bc-1000--simao-sends-liverpool-crashing-out/ |access-date=20 February 2024 |publisher=UEFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Saffer |first=Paul |date=28 March 2006 |title=Barça denied by Moretto magic |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01b3-0e6d76ede0a1-d6f32898c86a-1000--barca-denied-by-moretto-magic/ |access-date=20 February 2024 |publisher=UEFA}}</ref>
Moretto bai samu sauƙi ba bayan ya koma Benfica saboda, yana sauya wasanni sama da matsakaici tare da waɗanda ba su da kyau, ya sha wahala daga ƙiyayyar magoya bayansu, wanda hakan ya rage masa kwarin gwiwa. <ref>{{Cite web |date=16 March 2007 |title=Benfica: «A opção é Moretto», afirma Fernando Santos |trans-title=Benfica: "Moretto is the choice", says Fernando Santos |url=https://www.futebol365.pt/artigo/15926-benfica-a-opcao-e-moretto-afirma-fernando-santos/ |access-date=20 February 2024 |publisher=Futebol 365 |language=Portuguese}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 February 2014 |title=Não desejo a ninguém o que passei no Benfica |trans-title="I wish to no one what happened to me in Benfica" |url=https://desporto.sapo.pt/futebol/primeira-liga/artigos/nao-desejo-a-ninguem-o-que-passei-no-benfica |access-date=18 October 2017 |publisher=SAPO |language=Portuguese}}</ref> Bayan tafiyar Koeman da kuma isowar wanda ya maye gurbinsa Fernando Santos, an mayar da shi kan matsayin wanda zai maye gurbinsa, inda Quim ya sake zama ɗan wasan farko; a lokacin 2006-07 ya buga wasa sau ɗaya kawai, sau da yawa yana raba benci da Moreira.
A ranar 13 ga watan Yulin shekara ta 2007, Moretto ya amince da aro a AEK Athens FC na Super League Girka, tare da zaɓi don yin tafiya ta dindindin.<ref>{{Cite web |date=13 July 2007 |title=Moretto in AEK loan move |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01c3-0ea89a8553af-d99782abc506-1000--moretto-in-aek-loan-move/ |access-date=6 June 2010 |publisher=UEFA}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1978]]
5qvjd8wls2flyunwsr07qwb4gexezu0
832094
832093
2026-05-07T19:29:42Z
Ibrahim abusufyan
19233
832094
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Marcelo '''Moretto''' na Souza''' (an haife shi 10 ga Mayu 1978), wanda aka fi sani da Moretto, tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Brazil wanda ya yi wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|Mai tsaron gida]].
== Ayyukan kulob din ==
=== Shekaru na farko ===
An haife shi a Eldorado, Mato Grosso do Sul, Moretto ya wakilci São José Esporte Clube, Associação Portuguesa de Desportos, Londrina Esporte Clubo, Sport Club do Recife, Brasiliense Futebol Clube and Clube 15 de Nuwamba a ƙasarsa. <ref>{{Cite web |date=3 April 2006 |title=Nova Andradina festeja sucesso do guarda-redes Moretto |trans-title=Nova Andradina celebrates goalkeeper Moretto's success |url=http://www.esporteagil.com.br/noticias/futebol_europeu/nova_andradina_festeja_sucesso_do_guarda_redes_moretto |access-date=20 February 2024 |publisher=Esporte Ágil |language=Portuguese}}</ref> A shekara ta 2003, yana da shekaru 25, ya koma Portugal, ya sanya hannu ga S.C. Salgueiros a Segunda Liga kuma ya yi kyakkyawan ra'ayi na farko a lokacin kafin kakar wasa; duk da haka, yana fuskantar manyan matsalolin tattalin arziki, an sake komawa kulob din zuwa rukuni na uku kuma ya rasa dukkan 'yan wasan sa masu sana'a.
Moretto daga nan ya shiga F.C. Felgueiras kuma a matakin na biyu. A can, ya buga wasanni takwas kuma ya ba da kwallaye goma.
=== Vitória Setúbal ===
A watan Janairun shekara ta 2005, Moretto ya koma Vitória F.C. na Firayim Minista a kwangilar shekara biyu da rabi, inda ya maye gurbin [[Ricardo Batista]] na Fulham. Ba da daɗewa ba ya zama zaɓi na farko yayin da ƙungiyar ta yi sama da duk tsammanin, ta lashe Kofin Portugal bayan ta doke S.L. Benfica a wasan karshe.<ref>{{Cite web |last=Matos Pereira |first=Rui |date=29 May 2005 |title=Meyong magic seals Setúbal joy |url=https://www.uefa.com/news/01a9-0e6cce067d61-0ec17f4c66e2-1000--meyong-magic-seals-setubal-joy/ |access-date=20 February 2024 |publisher=UEFA}}</ref>
A farkon kakar 2005-06, Moretto ya bayyana a wasanni 17 kuma ya ba da kwallaye biyar kawai; duk da haka, duka kocin Vitória Luís Norton na Matos da wasu 'yan wasan sun yi murabus jim kadan bayan haka saboda albashin da ba a biya shi ba, kamar yadda ya kasance a lokacin mai tsaron gida tare da mafi ƙarancin kwallaye da aka ba da aka ba a kowane minti a duk wasannin Turai.<ref>{{Cite web |last=Calhau |first=Pedro |date=21 November 2005 |title=Moretto (V. Setúbal) é o menos batido da Europa, mas reparte louros com «grupo que quer ter um lugar ao sol» |trans-title=Moretto (V. Setúbal) is Europe's least beaten, but shares laurels with "group who wants to find place in the sun" |url=http://www.maisfutebol.iol.pt/moretto-v-setubal-e-o-menos-batido-da-europa-mas-reparte-louros-com-grupo-que-quer-ter-um-lugar-ao-sol |access-date=18 October 2017 |publisher=Mais Futebol |language=Portuguese}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 December 2005 |title=Liga 2005/06: Moretto passa a ser guarda-redes mais tempo em branco |trans-title=2005/06 League: Moretto is now cleanest goalkeeper |url=http://www.maisfutebol.iol.pt/liga-2005-06-moretto-passa-a-ser-guarda-redes-mais-tempo-em-branco |access-date=9 January 2018 |publisher=Mais Futebol |language=Portuguese}}</ref>
=== Benfica ===
A watan Disamba na shekara ta 2005, jita-jita sun tashi game da canja wurin Moretto zuwa Benfica ko FC Porto. A cikin wani yunkuri mai rikitarwa, ya shiga cikin tsohon wanda ake zargi da "mummunan hali" daga wakilin sa da kwamitin daraktocin kulob din na baya; ya amince da yarjejeniya har zuwa Yuni 2011, don Yuro miliyan 1.<ref>{{Cite web |date=12 November 2016 |title=Moretto recorda como o Benfica 'tirou-o' do FC Porto |trans-title=Moretto remembers how Benfica 'took him' from FC Porto |url=https://desporto.sapo.pt/futebol/primeira-liga/artigos/moretto-recorda-como-o-benfica-tirou-o-do-fc-porto |access-date=18 October 2017 |publisher=[[SAPO (company)|SAPO]] |language=Portuguese}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 January 2006 |title=Benfica build for title surge |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01b1-0e6d5618f68f-71250184c507-1000--benfica-build-for-title-surge/ |access-date=6 June 2010 |publisher=UEFA}}</ref>
Lokacin da Moretto ya isa Estádio da Luz, duka José Moreira da Quim sun ji rauni, don haka nan da nan aka saka shi a cikin kocin [[Ronald Koeman]] na farawa XI.<ref>{{Cite web |date=10 January 2006 |title=Ronald Koeman mantém Moretto no jogo contra Tourizense |trans-title=Ronald Koeman will keep Moretto in match against Tourizense |url=https://tvi.iol.pt/noticias/portugal/europa/ronald-koeman-mantem-moretto-no-jogo-contra-tourizense |access-date=20 February 2024 |publisher=[[Televisão Independente]] |language=Portuguese}}</ref> Ya buga wasanni 23 a dukkan wasannin har zuwa karshen yakin (18 a gasar, daya a gasar cin kofin da hudu a [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai ta UEFA]], ba tare da ya ci kwallo ba a kan zakarun da ke mulki [[Liverpool F.C.|Liverpool]] a zagaye na 16 kuma an zabe shi dan wasan wasan wasan wasan a wasan kusa da na karshe na farko da [[FC Barcelona]]). <ref>{{Cite web |last=Hart |first=Simon |date=8 March 2006 |title=Simão sends Liverpool crashing out |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01b3-0e6d6fd0076d-6cb9ee4bc1bc-1000--simao-sends-liverpool-crashing-out/ |access-date=20 February 2024 |publisher=UEFA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Saffer |first=Paul |date=28 March 2006 |title=Barça denied by Moretto magic |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01b3-0e6d76ede0a1-d6f32898c86a-1000--barca-denied-by-moretto-magic/ |access-date=20 February 2024 |publisher=UEFA}}</ref>
Moretto bai samu sauƙi ba bayan ya koma Benfica saboda, yana sauya wasanni sama da matsakaici tare da waɗanda ba su da kyau, ya sha wahala daga ƙiyayyar magoya bayansu, wanda hakan ya rage masa kwarin gwiwa. <ref>{{Cite web |date=16 March 2007 |title=Benfica: «A opção é Moretto», afirma Fernando Santos |trans-title=Benfica: "Moretto is the choice", says Fernando Santos |url=https://www.futebol365.pt/artigo/15926-benfica-a-opcao-e-moretto-afirma-fernando-santos/ |access-date=20 February 2024 |publisher=Futebol 365 |language=Portuguese}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 February 2014 |title=Não desejo a ninguém o que passei no Benfica |trans-title="I wish to no one what happened to me in Benfica" |url=https://desporto.sapo.pt/futebol/primeira-liga/artigos/nao-desejo-a-ninguem-o-que-passei-no-benfica |access-date=18 October 2017 |publisher=SAPO |language=Portuguese}}</ref> Bayan tafiyar Koeman da kuma isowar wanda ya maye gurbinsa Fernando Santos, an mayar da shi kan matsayin wanda zai maye gurbinsa, inda Quim ya sake zama ɗan wasan farko; a lokacin 2006-07 ya buga wasa sau ɗaya kawai, sau da yawa yana raba benci da Moreira.
A ranar 13 ga watan Yulin shekara ta 2007, Moretto ya amince da aro a AEK Athens FC na Super League Girka, tare da zaɓi don yin tafiya ta dindindin.<ref>{{Cite web |date=13 July 2007 |title=Moretto in AEK loan move |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01c3-0ea89a8553af-d99782abc506-1000--moretto-in-aek-loan-move/ |access-date=6 June 2010 |publisher=UEFA}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1978]]
==manazarta==
3iddqtbxs7946ko0j6iwkygqnrngsfb
Mauro Boselli
0
149787
832106
2026-05-07T20:00:09Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1339113947|Mauro Boselli]]"
832106
wikitext
text/x-wiki
'''Mauro Boselli''' (an haife shi a ranar 22 ga Mayu 1985) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne ɗan ƙasar Argentina wanda ya taka leda a matsayin ɗan wasan gaba .
Boselli, wanda ya kasance mai yawan zura kwallaye, ya fara aikinsa na ƙwararru tare da Boca Juniors . A cikin shekaru ashirin, ya wakilci ƙungiyoyi tara a ƙasashe bakwai. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup> Gadonsa ya fi kusanci da wasanninsa uku da Estudiantes a Argentina da kuma zamansa tare da León a Mexico. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-11-03 |title=Mauro Boselli anunció su retiro del fútbol con una emotiva carta |url=https://www.infobae.com/deportes/2023/11/03/mauro-boselli-anuncio-su-retiro-del-futbol-con-una-emotiva-carta/ |access-date=2026-02-15 |website=infobae |language=es-ES}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |date=2023-11-03 |title=El impresionante palmarés con el que se retirará Mauro Boselli |url=https://www.espn.com.mx/futbol/mexico/nota/_/id/12818998/mauro-boselli-impresionante-palmares-retira-leon |access-date=2026-02-15 |website=ESPN.com.mx |language=es}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-12-12 |title=Mauro Boselli: la batalla final del goleador |url=https://www.ole.com.ar/estudiantes/boselli-boca-estudiantes-copa-argentina-defensa-justicia_0_ALiEKIiVI8.html |access-date=2026-02-15 |website=Olé |language=es-AR}}</ref>
Boselli ya lashe Copa Libertadores sau biyu, tare da Boca Juniors a 2007 kuma tare da Estudiantes a 2009, ya kammala a matsayin babban mai zira kwallaye a shekarar da ta gabata.<ref>{{Cite web |date=1 April 2021 |title=Mauro Boselli: "Alejandro Sabella nos preparó durante seis meses para el partido contra el Barcelona" |url=https://www.90min.com/es/posts/mauro-boselli-alejandro-sabella-nos-preparo-durante-seis-meses-para-el-partido-contra-el-barcelona |publisher=90 Min |language=es}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
Boselli ya fara buga wasan ƙwallon ƙafa a Sportivo Pereyra de Barracas sannan kuma zuwa tsarin matasa na All Boys . <ref name="auto4">{{Cite web |title=2009. Mauro Boselli: Peligro de gol | el Gráfico |url=https://www.elgrafico.com.ar/articulo/amp/1089/34806/2009-mauro-boselli-peligro-de-gol}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web |title=Mauro Boselli y su camino para llegar a los 200 goles como profesional |url=https://www.tudn.com/futbol/liga-mx/mauro-boselli-y-su-camino-para-llegar-a-los-200-goles-como-profesional-fotos}}</ref><ref name="auto3">{{Cite web |date=22 June 2020 |title=A 12 años del último partido de Mauro Boselli: ¿tuvo chances de volver? |url=https://elintransigente.com/2020/06/a-12-anos-del-ultimo-partido-de-mauro-boselli-tuvo-chances-de-volver/amp/}}</ref>
=== Boca Juniors ===
A lokacin da yake da shekaru 11, Boselli ya shiga ƙungiyar matasa ta Boca Juniors. <ref>{{Cite web |date=23 August 2013 |title=Mauro Boselli busca recuperar su nivel con el León |url=https://www.espn.cl/noticias/nota/_/s/mex/id/1881472/type/story}}</ref> A shekara ta 2002, Boselli ya tafi Spain tare da Boca Juniors don gasar matasa kuma ya buga wasan ƙarshe kafin wasan da aka yi jayayya tsakanin [[Bilbao]] da Roma, lokacin da kocin Roma Fabio Capello ya tambayi Boselli ko shi ɗan Italiya ne kuma yana da [[Community passport|fasfo na al'umma]] . <ref name="auto4">{{Cite web |title=2009. Mauro Boselli: Peligro de gol | el Gráfico |url=https://www.elgrafico.com.ar/articulo/amp/1089/34806/2009-mauro-boselli-peligro-de-gol}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.elgrafico.com.ar/articulo/amp/1089/34806/2009-mauro-boselli-peligro-de-gol "2009. Mauro Boselli: Peligro de gol | el Gráfico"].</cite></ref> A Boca Juniors, Boselli ya buga wasanni 30 na reserve kafin ya shiga ƙungiyar farko. <ref name="auto4" /> A shekara ta 2003, Boselli ya buga wasa a ƙungiyar 'yan ƙasa da shekaru 20 ta Boca Juniors tare da ɗan wasan tsakiya na Brazil Eduardo Martins Nunes . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2025)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
Boselli ya fara bugawa tawagar farko a lokacin da yake dan shekara 16.<ref name="auto4">{{Cite web |title=2009. Mauro Boselli: Peligro de gol | el Gráfico |url=https://www.elgrafico.com.ar/articulo/amp/1089/34806/2009-mauro-boselli-peligro-de-gol}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.elgrafico.com.ar/articulo/amp/1089/34806/2009-mauro-boselli-peligro-de-gol "2009. Mauro Boselli: Peligro de gol | el Gráfico"].</cite></ref> Boselli ya fara bugawa Boca Juniors wasa a wasan da aka yi da Rosario Central a ranar 6 ga watan Yulin shekara ta 2003, a wasan karshe na Clausura na shekara ta 2003.<ref>{{Cite web |title=Closing '03 statistics |url=http://www.argentinesoccer.com/player_apps.cfm?id=mbsl&Championship=cl03&Team=boc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927152558/http://www.argentinesoccer.com/player_apps.cfm?id=mbsl&Championship=cl03&Team=boc |archive-date=27 September 2011 |access-date=15 August 2010 |publisher=Argentine Soccer}}</ref><ref name="auto3">{{Cite web |date=22 June 2020 |title=A 12 años del último partido de Mauro Boselli: ¿tuvo chances de volver? |url=https://elintransigente.com/2020/06/a-12-anos-del-ultimo-partido-de-mauro-boselli-tuvo-chances-de-volver/amp/}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://elintransigente.com/2020/06/a-12-anos-del-ultimo-partido-de-mauro-boselli-tuvo-chances-de-volver/amp/ "A 12 años del último partido de Mauro Boselli: ¿tuvo chances de volver?"]. 22 June 2020.</cite></ref> A cikin wannan aikin, duk da haka, yawancin 'yan wasan matasa sun gabatar da gabatarwa yayin da ƙungiyar farawa ke murna da lashe Copa Libertadores na 2003 kwanaki da suka gabata.<ref name="auto3" />
A cikin 2004 na kulob din a karkashin 20, Boselli ya raba tawagar tare da abokan wasansa kamar Fernando Gago, Andrés Franzoia da [[Eduardo Casais]] . A <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2025)">2004</span></nowiki>'' ]</sup> Boselli ya kafa ƙungiyar nasara ta Boca Juniors tare da Carlos Tevez, Guillermo Barros Schelotto, Pablo Ledesma, Diego Cagna, Sebastián Battaglia, Jonathan Fabbro, Rolando Schiavi, Roberto Abbondanzieri, matashin wanda ya kammala karatunsa na Kolombiya Neri Cardonzo da kuma [[Kolombiya|Colombian]] Varganzo
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
jinu75nlpsv5dzec6jz8xi5t7hgkwmd
832107
832106
2026-05-07T20:00:33Z
Ibrahim abusufyan
19233
832107
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mauro Boselli''' (an haife shi a ranar 22 ga Mayu 1985) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne ɗan ƙasar Argentina wanda ya taka leda a matsayin ɗan wasan gaba .
Boselli, wanda ya kasance mai yawan zura kwallaye, ya fara aikinsa na ƙwararru tare da Boca Juniors . A cikin shekaru ashirin, ya wakilci ƙungiyoyi tara a ƙasashe bakwai. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup> Gadonsa ya fi kusanci da wasanninsa uku da Estudiantes a Argentina da kuma zamansa tare da León a Mexico. <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-11-03 |title=Mauro Boselli anunció su retiro del fútbol con una emotiva carta |url=https://www.infobae.com/deportes/2023/11/03/mauro-boselli-anuncio-su-retiro-del-futbol-con-una-emotiva-carta/ |access-date=2026-02-15 |website=infobae |language=es-ES}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |date=2023-11-03 |title=El impresionante palmarés con el que se retirará Mauro Boselli |url=https://www.espn.com.mx/futbol/mexico/nota/_/id/12818998/mauro-boselli-impresionante-palmares-retira-leon |access-date=2026-02-15 |website=ESPN.com.mx |language=es}}</ref> <ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-12-12 |title=Mauro Boselli: la batalla final del goleador |url=https://www.ole.com.ar/estudiantes/boselli-boca-estudiantes-copa-argentina-defensa-justicia_0_ALiEKIiVI8.html |access-date=2026-02-15 |website=Olé |language=es-AR}}</ref>
Boselli ya lashe Copa Libertadores sau biyu, tare da Boca Juniors a 2007 kuma tare da Estudiantes a 2009, ya kammala a matsayin babban mai zira kwallaye a shekarar da ta gabata.<ref>{{Cite web |date=1 April 2021 |title=Mauro Boselli: "Alejandro Sabella nos preparó durante seis meses para el partido contra el Barcelona" |url=https://www.90min.com/es/posts/mauro-boselli-alejandro-sabella-nos-preparo-durante-seis-meses-para-el-partido-contra-el-barcelona |publisher=90 Min |language=es}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
Boselli ya fara buga wasan ƙwallon ƙafa a Sportivo Pereyra de Barracas sannan kuma zuwa tsarin matasa na All Boys . <ref name="auto4">{{Cite web |title=2009. Mauro Boselli: Peligro de gol | el Gráfico |url=https://www.elgrafico.com.ar/articulo/amp/1089/34806/2009-mauro-boselli-peligro-de-gol}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web |title=Mauro Boselli y su camino para llegar a los 200 goles como profesional |url=https://www.tudn.com/futbol/liga-mx/mauro-boselli-y-su-camino-para-llegar-a-los-200-goles-como-profesional-fotos}}</ref><ref name="auto3">{{Cite web |date=22 June 2020 |title=A 12 años del último partido de Mauro Boselli: ¿tuvo chances de volver? |url=https://elintransigente.com/2020/06/a-12-anos-del-ultimo-partido-de-mauro-boselli-tuvo-chances-de-volver/amp/}}</ref>
=== Boca Juniors ===
A lokacin da yake da shekaru 11, Boselli ya shiga ƙungiyar matasa ta Boca Juniors. <ref>{{Cite web |date=23 August 2013 |title=Mauro Boselli busca recuperar su nivel con el León |url=https://www.espn.cl/noticias/nota/_/s/mex/id/1881472/type/story}}</ref> A shekara ta 2002, Boselli ya tafi Spain tare da Boca Juniors don gasar matasa kuma ya buga wasan ƙarshe kafin wasan da aka yi jayayya tsakanin [[Bilbao]] da Roma, lokacin da kocin Roma Fabio Capello ya tambayi Boselli ko shi ɗan Italiya ne kuma yana da [[Community passport|fasfo na al'umma]] . <ref name="auto4">{{Cite web |title=2009. Mauro Boselli: Peligro de gol | el Gráfico |url=https://www.elgrafico.com.ar/articulo/amp/1089/34806/2009-mauro-boselli-peligro-de-gol}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.elgrafico.com.ar/articulo/amp/1089/34806/2009-mauro-boselli-peligro-de-gol "2009. Mauro Boselli: Peligro de gol | el Gráfico"].</cite></ref> A Boca Juniors, Boselli ya buga wasanni 30 na reserve kafin ya shiga ƙungiyar farko. <ref name="auto4" /> A shekara ta 2003, Boselli ya buga wasa a ƙungiyar 'yan ƙasa da shekaru 20 ta Boca Juniors tare da ɗan wasan tsakiya na Brazil Eduardo Martins Nunes . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2025)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
Boselli ya fara bugawa tawagar farko a lokacin da yake dan shekara 16.<ref name="auto4">{{Cite web |title=2009. Mauro Boselli: Peligro de gol | el Gráfico |url=https://www.elgrafico.com.ar/articulo/amp/1089/34806/2009-mauro-boselli-peligro-de-gol}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.elgrafico.com.ar/articulo/amp/1089/34806/2009-mauro-boselli-peligro-de-gol "2009. Mauro Boselli: Peligro de gol | el Gráfico"].</cite></ref> Boselli ya fara bugawa Boca Juniors wasa a wasan da aka yi da Rosario Central a ranar 6 ga watan Yulin shekara ta 2003, a wasan karshe na Clausura na shekara ta 2003.<ref>{{Cite web |title=Closing '03 statistics |url=http://www.argentinesoccer.com/player_apps.cfm?id=mbsl&Championship=cl03&Team=boc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927152558/http://www.argentinesoccer.com/player_apps.cfm?id=mbsl&Championship=cl03&Team=boc |archive-date=27 September 2011 |access-date=15 August 2010 |publisher=Argentine Soccer}}</ref><ref name="auto3">{{Cite web |date=22 June 2020 |title=A 12 años del último partido de Mauro Boselli: ¿tuvo chances de volver? |url=https://elintransigente.com/2020/06/a-12-anos-del-ultimo-partido-de-mauro-boselli-tuvo-chances-de-volver/amp/}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://elintransigente.com/2020/06/a-12-anos-del-ultimo-partido-de-mauro-boselli-tuvo-chances-de-volver/amp/ "A 12 años del último partido de Mauro Boselli: ¿tuvo chances de volver?"]. 22 June 2020.</cite></ref> A cikin wannan aikin, duk da haka, yawancin 'yan wasan matasa sun gabatar da gabatarwa yayin da ƙungiyar farawa ke murna da lashe Copa Libertadores na 2003 kwanaki da suka gabata.<ref name="auto3" />
A cikin 2004 na kulob din a karkashin 20, Boselli ya raba tawagar tare da abokan wasansa kamar Fernando Gago, Andrés Franzoia da [[Eduardo Casais]] . A <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2025)">2004</span></nowiki>'' ]</sup> Boselli ya kafa ƙungiyar nasara ta Boca Juniors tare da Carlos Tevez, Guillermo Barros Schelotto, Pablo Ledesma, Diego Cagna, Sebastián Battaglia, Jonathan Fabbro, Rolando Schiavi, Roberto Abbondanzieri, matashin wanda ya kammala karatunsa na Kolombiya Neri Cardonzo da kuma [[Kolombiya|Colombian]] Varganzo
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
==manazarta==
6g5x8wh9w0bsl5upkzk3h2btl1lttrq
Roberto Nanni
0
149788
832108
2026-05-07T20:01:46Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1318962734|Roberto Nanni]]"
832108
wikitext
text/x-wiki
'''Roberto Antonio Nanni''' (an haife shi a ranar 20 ga watan Agustan shekara ta 1981) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Argentina kuma tsohon dan wasan da ya taka leda a matsayin mai gaba. Shi ne kocin yanzu na kulob din Sportivo Ameliano na Paraguay .
== Ayyukan kulob din ==
Nanni ta fara buga wa Vélez Sársfield wasa a shekara ta 2001. Yayinda yake a cikin tawagar, ya kai wasan karshe na 2003 Clausura a matsayin babban mai zira kwallaye a gasar tare da kwallaye 15, 3 fiye da Luciano Figueroa na Rosario Central. Koyaya, Figueroa ya zira kwallaye 5 a nasarar da tawagarsa ta yi 7-2 a kan Boca Juniors, wanda ya buga wasan tare da tawagar matasa, wanda ya ɓata yiwuwar Nanni na zama babban mai zira kwallayen league. A lokacin wannan gasar, inda Vélez ya kammala na uku a karkashin kocin Carlos Ischia, Nanni ya zira kwallaye guda daya na nasarar 1-0 a kan River Plate, ya kawo karshen shekaru 12 ba tare da nasara ga tawagar a Estadio Monumental Antonio Vespucio Liberti ba.
A ranar 29 ga watan Agustan shekara ta 2003, FC Dynamo Kyiv ta sanya hannu kan dan wasan gaba na Argentina, don kuɗin rikodin kulob din - a wannan lokacin- kusan Yuro miliyan 5. Yayinda yake a Dynamo Kyiv, bai yi wasa ba ga manyan 'yan wasa, yana shiga cikin gasa kawai. A watan Oktoba na shekara ta 2004 an ba da rancensa ga UD Almería a [[Ispaniya|Spain]], ya fara rancen da ya kai shi Siena a watan Yulin shekara ta 2005, Messina a watan Janairun shekara ta 2006 kuma a ƙarshe Crotone a watan Agustan shekara ta 2006 (duk a [[Italiya]]).<ref>{{Cite web |date=2004-10-07 |title=Nanni's services no longer required |url=http://www.uefa.com/footballeurope/news/kind=2/newsid=243243.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629075458/http://www.uefa.com/footballeurope/news/kind=2/newsid=243243.html |archive-date=29 June 2009 |access-date=2008-02-22 |publisher=UEFA}}</ref> A watan Janairun 2008 Dynamo ta sake shi kuma ya koma Vélez.
Bayan dawowarsa, dan wasan ya lashe gasar Clausura ta 2009 tare da tawagarsa, inda ya zira kwallaye daya a wasan na biyu, a kan Argentinos Juniors . Nanni ta buga wasanni 11 a lokacin gasar, galibi tana zuwa a matsayin mai maye gurbin.<ref>{{Cite web |title=Closing '09 statistics |url=http://www.argentinesoccer.com/player_apps.cfm?id=nani&Championship=cl09&Team=vel |access-date=2014-03-03 |publisher=Argentine Soccer}}</ref>
A watan Yulin 2009, bisa ga bukatar kocin Pedro Troglio, ya shiga gasar zakarun [[Paraguay]] Cerro Porteño, a kan canja wurin kyauta. Dan wasan ya taimaka wa tawagarsa ta kai wasan kusa da na karshe na Copa Sudamericana na 2009 da Copa Libertadores na 2011 (kasancewa babban mai zira kwallaye a karshen, tare da kwallaye 7). Nanni kuma ta lashe tare da Cerro Porteño a 2012 Apertura kuma ita ce ta hada kai mafi girma a 2010 Clausura . Bayan shekaru biyar yana wasa a Cerro Porteño, dan wasan gaba na Argentina ya yi fada da shugaban kulob din Juan José Zapag kuma an dakatar da kwangilarsa. Tare da kwallaye 59 a duk gasa, Nanni shine mai zira kwallaye na 5 a tarihin Cerro Porteño.
Bayan Cerro Porteño, dan wasan gaba ya koma Atlante FC, inda ya buga wasanni shida a shekarar 2013. A watan Fabrairun 2014, Nanni ya shiga Vélez Sarsfield a kan canja wurin kyauta don karo na uku tare da kulob din, ya sanya hannu na shekara guda.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
lqbvkaunfh6jsp96uno1m8g9hfkso6p
832109
832108
2026-05-07T20:02:14Z
Ibrahim abusufyan
19233
832109
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Roberto Antonio Nanni''' (an haife shi a ranar 20 ga watan Agustan shekara ta 1981) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Argentina kuma tsohon dan wasan da ya taka leda a matsayin mai gaba. Shi ne kocin yanzu na kulob din Sportivo Ameliano na Paraguay .
== Ayyukan kulob din ==
Nanni ta fara buga wa Vélez Sársfield wasa a shekara ta 2001. Yayinda yake a cikin tawagar, ya kai wasan karshe na 2003 Clausura a matsayin babban mai zira kwallaye a gasar tare da kwallaye 15, 3 fiye da Luciano Figueroa na Rosario Central. Koyaya, Figueroa ya zira kwallaye 5 a nasarar da tawagarsa ta yi 7-2 a kan Boca Juniors, wanda ya buga wasan tare da tawagar matasa, wanda ya ɓata yiwuwar Nanni na zama babban mai zira kwallayen league. A lokacin wannan gasar, inda Vélez ya kammala na uku a karkashin kocin Carlos Ischia, Nanni ya zira kwallaye guda daya na nasarar 1-0 a kan River Plate, ya kawo karshen shekaru 12 ba tare da nasara ga tawagar a Estadio Monumental Antonio Vespucio Liberti ba.
A ranar 29 ga watan Agustan shekara ta 2003, FC Dynamo Kyiv ta sanya hannu kan dan wasan gaba na Argentina, don kuɗin rikodin kulob din - a wannan lokacin- kusan Yuro miliyan 5. Yayinda yake a Dynamo Kyiv, bai yi wasa ba ga manyan 'yan wasa, yana shiga cikin gasa kawai. A watan Oktoba na shekara ta 2004 an ba da rancensa ga UD Almería a [[Ispaniya|Spain]], ya fara rancen da ya kai shi Siena a watan Yulin shekara ta 2005, Messina a watan Janairun shekara ta 2006 kuma a ƙarshe Crotone a watan Agustan shekara ta 2006 (duk a [[Italiya]]).<ref>{{Cite web |date=2004-10-07 |title=Nanni's services no longer required |url=http://www.uefa.com/footballeurope/news/kind=2/newsid=243243.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629075458/http://www.uefa.com/footballeurope/news/kind=2/newsid=243243.html |archive-date=29 June 2009 |access-date=2008-02-22 |publisher=UEFA}}</ref> A watan Janairun 2008 Dynamo ta sake shi kuma ya koma Vélez.
Bayan dawowarsa, dan wasan ya lashe gasar Clausura ta 2009 tare da tawagarsa, inda ya zira kwallaye daya a wasan na biyu, a kan Argentinos Juniors . Nanni ta buga wasanni 11 a lokacin gasar, galibi tana zuwa a matsayin mai maye gurbin.<ref>{{Cite web |title=Closing '09 statistics |url=http://www.argentinesoccer.com/player_apps.cfm?id=nani&Championship=cl09&Team=vel |access-date=2014-03-03 |publisher=Argentine Soccer}}</ref>
A watan Yulin 2009, bisa ga bukatar kocin Pedro Troglio, ya shiga gasar zakarun [[Paraguay]] Cerro Porteño, a kan canja wurin kyauta. Dan wasan ya taimaka wa tawagarsa ta kai wasan kusa da na karshe na Copa Sudamericana na 2009 da Copa Libertadores na 2011 (kasancewa babban mai zira kwallaye a karshen, tare da kwallaye 7). Nanni kuma ta lashe tare da Cerro Porteño a 2012 Apertura kuma ita ce ta hada kai mafi girma a 2010 Clausura . Bayan shekaru biyar yana wasa a Cerro Porteño, dan wasan gaba na Argentina ya yi fada da shugaban kulob din Juan José Zapag kuma an dakatar da kwangilarsa. Tare da kwallaye 59 a duk gasa, Nanni shine mai zira kwallaye na 5 a tarihin Cerro Porteño.
Bayan Cerro Porteño, dan wasan gaba ya koma Atlante FC, inda ya buga wasanni shida a shekarar 2013. A watan Fabrairun 2014, Nanni ya shiga Vélez Sarsfield a kan canja wurin kyauta don karo na uku tare da kulob din, ya sanya hannu na shekara guda.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
==manazarta==
8zkyngndmtlfzly8ytrszs2j6y5oii6
Matías Alustiza
0
149789
832110
2026-05-07T20:03:32Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1311080070|Matías Alustiza]]"
832110
wikitext
text/x-wiki
'''Gustavo Matías Alustiza''' (an haife shi a ranar 31 ga watan Mayu shekara ta 1984) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke buga wa Santamarina a matsayin mai gaba.<ref>{{Cite web |date=30 December 2018 |title=Matias Alustiza returns to Puebla for Clausura 2019 |url=https://futnsoccer.com/2018/12/30/matias-alustiza-returns-to-puebla-for-clausura-2019/}}</ref>
An ba shi suna ''El Chavo'' (Mexican slang for boy), Alustiza yaro da 'yancin zama ɗan ƙasar Mexico tun 2015. <ref>{{Cite web |title=Especial: Crece el número de naturalizados en la Liga MX | Futbol Mexicano | TelevisaDeportes.com |url=http://deportes.televisa.com/futbol-mexicano/2015-07-22/especial-crece-numero-naturalizados-liga-mx/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061242/http://deportes.televisa.com/futbol-mexicano/2015-07-22/especial-crece-numero-naturalizados-liga-mx/ |archive-date=2016-03-04 |access-date=2015-07-26}}</ref>
== Ayyuka ==
Alustiza ya fara aikinsa a Deportivo Santamarina sannan ya koma Chacarita Juniors, inda ya sami ci gaba zuwa Primera División ta Argentina. Ya buga rabin farko na 2010 a aro ga ƙungiyar Xerez CD ta Spain. Bayan ya koma Chacarita da aka sake shi kwanan nan a watan Yunin 2010, an ba da rancensa ga Arsenal na Sarandí .
=== Deportivo Quito ===
==== Lokacin 2011 ====
Tare da kyawawan wasanni da burin, Matías Alustiza ya taimaka wa Deportivo Quito ya kai wasan karshe na Serie A na Ecuador na 2011. Ya buga wasannin karshe biyu da Emelec, ya zira kwallaye a karo na biyu, ya lashe wasan 1-0 a cikin minti na karshe, kuma ya taimaka wa Quito ya zama zakaran league na 2011.
==== Lokacin 2012 ====
Alustiza ya yi babban kakar 2012 tare da Deportivo Quito, musamman a cikin Copa Libertadores na 2012, ya zama mai zira kwallaye na hadin gwiwa kusa da [[Neymar|Neymar Da Silva]] na Santos FC, inda ya zira kwallayi 8. Goal dinsa na farko a yakin Copa Libertadores ya zo ne a kan Chivas na Guadalajara a 1-1 a waje. Na gaba shi ne hukuncin da Alustiza ya zira a cikin nasara 3-0 a gida a kan Velez Sarsfield . Mafi shahararren sa a gasar ya zo ne a nasarar da ya samu a gida a kan Chivas, a cikin nasara 5-0, tare da Matías ya zira kwallaye 4. Alustiza ya ba shi kwallon wasan don kwallaye 4 da alƙalin ya ci. Alustiza ya zira kwallaye na karshe a kan Universidad de Chile . Daga nan aka sayar da Matías Alustiza ga kulob din Puebla FC na Mexico.
=== Puebla FC ===
A ranar 28 ga Yuni, 2012, Puebla FC ta sanar ta hanyar shafin su na Facebook cewa sun sanya hannu kan Matías Alustiza kuma za su shiga cikin Apertura 2012 da Copa Mexico Apertura 2012. A cikin Apertura 2012, Matias ya zira kwallaye na farko a zagaye na uku a kan Santos Laguna inda ya zira kwallan sau biyu. A cikin Clausura 2013 Copa MX Matias ya kasance mai ci gaba da jagorantar ci gaba tare da kwallaye 7 a wasanni 6. A ranar 15 ga Mayu, 2013, Puebla FC ta sayi kashi 50% na kwangilar dan wasan daga kulob din Quito na Ecuador kuma ta sanya hannu kan karin shekaru 2 wanda ya sanya shi a Puebla har zuwa 2015.
=== CF Pachuca ===
A watan Yunin 2014, an sanar da cewa CF Pachuca ta sayi Alustiza daga Puebla. A ranar 19 ga watan Yulin ya fara bugawa da burin da ya ci Cruz Azul. A ranar 23 ga watan Agusta, ya zira kwallaye a kan Atlas. A shekarar 2015, ya koma Puebla FC. Ya koma Puebla a shekarar 2019
== Hanyar wasa ==
Mai kirkirar gaba, Alustiza yana da hangen nesa mai kyau, wucewa, harbi, kula da kwallon, ƙwarewar dribbling da sauri. Duk da karamin girmansa, zai iya kammala burin da kai. Kasancewarsa a filin wasa yana da tasiri mai kyau a kan aikin tawagarsa gaba ɗaya. Duk da yake matsayinsa da ya fi so shi ne na Dan wasan gaba na biyu, yana iya taka leda a matsayin dan wasan gaba daya da kuma dan wasan tsakiya.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1984]]
i5vft2ufggvp116rjx9imot9x10pahl
832111
832110
2026-05-07T20:03:53Z
Ibrahim abusufyan
19233
832111
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gustavo Matías Alustiza''' (an haife shi a ranar 31 ga watan Mayu shekara ta 1984) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke buga wa Santamarina a matsayin mai gaba.<ref>{{Cite web |date=30 December 2018 |title=Matias Alustiza returns to Puebla for Clausura 2019 |url=https://futnsoccer.com/2018/12/30/matias-alustiza-returns-to-puebla-for-clausura-2019/}}</ref>
An ba shi suna ''El Chavo'' (Mexican slang for boy), Alustiza yaro da 'yancin zama ɗan ƙasar Mexico tun 2015. <ref>{{Cite web |title=Especial: Crece el número de naturalizados en la Liga MX | Futbol Mexicano | TelevisaDeportes.com |url=http://deportes.televisa.com/futbol-mexicano/2015-07-22/especial-crece-numero-naturalizados-liga-mx/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061242/http://deportes.televisa.com/futbol-mexicano/2015-07-22/especial-crece-numero-naturalizados-liga-mx/ |archive-date=2016-03-04 |access-date=2015-07-26}}</ref>
== Ayyuka ==
Alustiza ya fara aikinsa a Deportivo Santamarina sannan ya koma Chacarita Juniors, inda ya sami ci gaba zuwa Primera División ta Argentina. Ya buga rabin farko na 2010 a aro ga ƙungiyar Xerez CD ta Spain. Bayan ya koma Chacarita da aka sake shi kwanan nan a watan Yunin 2010, an ba da rancensa ga Arsenal na Sarandí .
=== Deportivo Quito ===
==== Lokacin 2011 ====
Tare da kyawawan wasanni da burin, Matías Alustiza ya taimaka wa Deportivo Quito ya kai wasan karshe na Serie A na Ecuador na 2011. Ya buga wasannin karshe biyu da Emelec, ya zira kwallaye a karo na biyu, ya lashe wasan 1-0 a cikin minti na karshe, kuma ya taimaka wa Quito ya zama zakaran league na 2011.
==== Lokacin 2012 ====
Alustiza ya yi babban kakar 2012 tare da Deportivo Quito, musamman a cikin Copa Libertadores na 2012, ya zama mai zira kwallaye na hadin gwiwa kusa da [[Neymar|Neymar Da Silva]] na Santos FC, inda ya zira kwallayi 8. Goal dinsa na farko a yakin Copa Libertadores ya zo ne a kan Chivas na Guadalajara a 1-1 a waje. Na gaba shi ne hukuncin da Alustiza ya zira a cikin nasara 3-0 a gida a kan Velez Sarsfield . Mafi shahararren sa a gasar ya zo ne a nasarar da ya samu a gida a kan Chivas, a cikin nasara 5-0, tare da Matías ya zira kwallaye 4. Alustiza ya ba shi kwallon wasan don kwallaye 4 da alƙalin ya ci. Alustiza ya zira kwallaye na karshe a kan Universidad de Chile . Daga nan aka sayar da Matías Alustiza ga kulob din Puebla FC na Mexico.
=== Puebla FC ===
A ranar 28 ga Yuni, 2012, Puebla FC ta sanar ta hanyar shafin su na Facebook cewa sun sanya hannu kan Matías Alustiza kuma za su shiga cikin Apertura 2012 da Copa Mexico Apertura 2012. A cikin Apertura 2012, Matias ya zira kwallaye na farko a zagaye na uku a kan Santos Laguna inda ya zira kwallan sau biyu. A cikin Clausura 2013 Copa MX Matias ya kasance mai ci gaba da jagorantar ci gaba tare da kwallaye 7 a wasanni 6. A ranar 15 ga Mayu, 2013, Puebla FC ta sayi kashi 50% na kwangilar dan wasan daga kulob din Quito na Ecuador kuma ta sanya hannu kan karin shekaru 2 wanda ya sanya shi a Puebla har zuwa 2015.
=== CF Pachuca ===
A watan Yunin 2014, an sanar da cewa CF Pachuca ta sayi Alustiza daga Puebla. A ranar 19 ga watan Yulin ya fara bugawa da burin da ya ci Cruz Azul. A ranar 23 ga watan Agusta, ya zira kwallaye a kan Atlas. A shekarar 2015, ya koma Puebla FC. Ya koma Puebla a shekarar 2019
== Hanyar wasa ==
Mai kirkirar gaba, Alustiza yana da hangen nesa mai kyau, wucewa, harbi, kula da kwallon, ƙwarewar dribbling da sauri. Duk da karamin girmansa, zai iya kammala burin da kai. Kasancewarsa a filin wasa yana da tasiri mai kyau a kan aikin tawagarsa gaba ɗaya. Duk da yake matsayinsa da ya fi so shi ne na Dan wasan gaba na biyu, yana iya taka leda a matsayin dan wasan gaba daya da kuma dan wasan tsakiya.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1984]]
==manazarta==
rzyui22p80b5b7s56gegqnqsgo77swp
Jô
0
149790
832112
2026-05-07T20:05:22Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1348510359|Jô]]"
832112
wikitext
text/x-wiki
''''''João Alves''' de Assis Silva''' (an haife shi a ranar 20 ga watan Maris na shekara ta 1987), wanda aka fi sani da '''Jô''' (Brazilian Portuguese: [ʒo]) ko João Alves, <ref>{{Cite web |title=FC TOKYO v JIANGSU FC |url=http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=9945&stageid=391&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary |access-date=6 April 2016 |website=the-afc.com |publisher=Asian Football Confederation}}</ref> <ref>{{Cite web |title=JIANGSU FC v JEONBUK HYUNDAI MOTORS |url=http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=9944&stageid=391&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary |access-date=6 April 2016 |website=the-afc.com |publisher=Asian Football Confederation}}</ref> <ref>{{Cite web |title=BECAMEX BINH DUONG v JIANGSU FC |url=http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=9942&stageid=391&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary |access-date=6 April 2016 |website=the-afc.com |publisher=Asian Football Confederation}}</ref> tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Brazil wanda ya taka leda a matsayin mai gaba.{{IPA|pt-BR|ʒo|lang}}{{IPA|pt-BR|ʒo|lang}}{{IPA|pt-BR|ʒo|lang}}
Ya taba buga wa Corinthians, CSKA Moscow, Manchester City, [[Everton FC|Everton]], [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]], Internacional, Atletico Mineiro da Nagoya Grampus wasa. Jô ya fara buga wa Brazil wasa a shekara ta 2007, kuma ya kasance a cikin tawagar da ta dauki tagulla a gasar Olympics ta 2008 kuma ta lashe gasar cin kofin FIFA ta 2013, kuma ta taka leda a Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2014.
== Ayyukan kulob din ==
=== Korantiyawa ===
An haife shi a [[São Paulo]], Jô ya buga wa kungiyar Brazil Corinthians wasa a kakar 2003 yana da shekaru 16, kasancewar shi ne dan wasan kwallon kafa mafi ƙanƙanta wanda ya taɓa buga kuma ya zira kwallaye ga ƙungiyar ƙwararru. Ya buga wasanni 54 inda ya zira kwallaye 23. A ƙarshen shekara ta 2005, an tura shi zuwa kulob din Rasha CSKA Moscow .
=== CSKA Moscow ===
[[Fayil:Jô_2007.jpg|thumb|225x225px|Jô tare da CSKA Moscow a 2007.]]
A shekara ta 2006, Jô ya zama dan Brazil na huɗu da kulob din ya sanya hannu a cikin shekaru biyu da suka gabata kuma ya shiga Daniel Carvalho, Vágner Love, da Dudu Cearense.
Ya zira kwallaye 14 a wasanni 18 na farko da ya buga wa CSKA Moscow. A [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai ta UEFA]], Jô ya zira kwallaye biyu a wasannin da ya yi da Inter Milan, daya daga cikinsu ya kasance a cikin mummunan asarar 4-2 a San Siro. Gabaɗaya Jô ya bayyana a wasanni 77 na CSKA Moscow, inda ya zira kwallaye 44.
=== Birnin Manchester ===
A ranar 31 ga watan Yulin shekara ta 2008, Manchester City ta sanya hannu kan Jô don darajar da ba a bayyana ba wanda ake zaton ya kai kimanin fam miliyan 19, rikodin kulob din a lokacin. Ya zira kwallaye daya kawai a wasanni 4 na Manchester City, a kan Portsmouth, kuma ya zira kwallayen a gasar cin kofin UEFA a kan Omonia Nicosia. Jô ya sami wahalar kafa kansa a cikin ƙungiyar City kuma ya fito a wasanni 6 kawai a farkon kakar 2008-09.
Jô ya koma [[Everton FC|Everton]] a kan aro a watan Fabrairun 2009, har zuwa karshen kakar 2008-09. <ref>{{Cite web |date=2 February 2009 |title=Man City misfit Jô joins Everton on loan |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=615416&sec=transfers&cc=5739&campaign=rss&source=soccernet |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024055539/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=615416&sec=transfers&cc=5739&campaign=rss&source=soccernet |archive-date=24 October 2012 |access-date=20 November 2011 |publisher=ESPN}}</ref> Ya fara bugawa a Goodison Park da Bolton Wanderers, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-0.<ref>{{Cite web |date=7 February 2009 |title=Everton 3–0 Bolton |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7867078.stm |access-date=29 December 2012 |publisher=BBC Sport}}</ref> Ya gama kakar wasa tare da kwallaye biyar daga wasanni goma sha biyu na gasar, kodayake ya rasa Everton zuwa wasan karshe na FA Cup na 2009 yayin da aka ɗaure shi bayan ya buga minti 20 na karshe na cin nasarar Manchester City a zagaye na uku ga Nottingham Forest . <ref>{{Cite web |title=Moyes ready to see the best of Jô |url=http://www.inthenews.co.uk/sports/autocodes/countries/russia/moyes-ready-see-best-jo-$1265986.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004034153/http://www.inthenews.co.uk/sports/autocodes/countries/russia/moyes-ready-see-best-jo-$1265986.htm |archive-date=4 October 2012 |access-date=20 November 2011 |publisher=Inthenews.co.uk}}</ref>
Ya koma Manchester City a ƙarshen kakar, amma ya sake shiga Everton a kan rancen shekara ta 2009-10, <ref>{{Cite web |date=1 July 2009 |title=Manchester City Loan Jô Back To Everton For Next Season – Report |url=http://goal.com/en/news/9/england/2009/07/01/1356536/manchester-city-loan-jo-back-to-everton-for-next-season |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120606142859/http://www.goal.com/en/news/9/england/2009/07/01/1356536/manchester-city-loan-jo-back-to-everton-for-next-season |archive-date=6 June 2012 |access-date=20 November 2011 |publisher=Goal.com}}</ref> tare da zaɓi na ƙaura ta dindindin a ƙarshen wannan lokacin.<ref>{{Cite web |date=10 July 2009 |title=Everton Agree Jô Loan Deal With Manchester City |url=http://goal.com/en/news/9/england/2009/07/10/1375184/everton-agree-jo-loan-deal-with-manchester-city |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120609115529/http://www.goal.com/en/news/9/england/2009/07/10/1375184/everton-agree-jo-loan-deal-with-manchester-city |archive-date=9 June 2012 |access-date=20 November 2011 |publisher=Goal.com}}</ref> Goal dinsa na farko a gasar a cikin rancen an zira kwallaye a kan AEK Athens a Wasan rukuni na Europa League, wanda Everton ya ci gaba da lashe 4-0.<ref>[https://sports.yahoo.com/sow/news?slug=reu-europaeverton&prov=reuters&type=lgns Everton manager Moyes unhappy with additional officials] {{Dead link|date=January 2018}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 December 2010 |title=Pienaar fires for Everton |url=http://www.dispatch.co.za/sport/article.aspx?id=346074 |access-date=20 November 2011 |publisher=Dispatch.co.za}}</ref> Bayan ya koma Brazil ba tare da izini ba a lokacin Kirsimeti, kocin Everton David Moyes ya dakatar da shi saboda keta halayensa.
Bayan keta halayyar a Everton, ya koma Manchester City kuma an ba da rancensa ga [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]] a wannan rana. Ya zira kwallaye uku a lokacin da yake aro a Galatasaray .
Ya koma Manchester City bayan rancensa a Galatasaray ya ƙare. Jô ya zira kwallaye a wasan farko da ya yi da Portland Timbers kuma ya ci nasara a wasannin sada zumunci da ya yi a kan New York Red Bulls, Borussia Dortmund da [[Valencia CF]] bi da bi. Daga nan sai ya ci gaba da zira kwallaye a gasar Europa League da ya ci Salzburg kuma a gasar cin Kofin League da West Bromwich Albion, kwallaye na huɗu da na biyar ga kulob din.
A ranar 21 ga Nuwamba 2010 Jô ya fara farawa da ba a saba gani ba ga Manchester City a nasarar tawagarsa ta 4-1 a kan Fulham . Jô ya kuma fito a nasarar da Manchester City ta samu 3-1 a West Ham kafin Kirsimeti kuma ya zira kwallaye guda daya da City ta ci a 1-1 tare da Juventus a UEFA Europa League . City ta ƙarshe gasar cin kofin FA ta 2010-11, kuma duk da cewa an bar shi daga cikin tawagar don wasan karshe, ya ba da gudummawa sau biyar a baya a gasar cin kofen.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1987]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
r9b58vsgkk52y7v07imue07remxot90
832113
832112
2026-05-07T20:05:48Z
Ibrahim abusufyan
19233
832113
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
''''''João Alves''' de Assis Silva''' (an haife shi a ranar 20 ga watan Maris na shekara ta 1987), wanda aka fi sani da '''Jô''' (Brazilian Portuguese: [ʒo]) ko João Alves, <ref>{{Cite web |title=FC TOKYO v JIANGSU FC |url=http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=9945&stageid=391&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary |access-date=6 April 2016 |website=the-afc.com |publisher=Asian Football Confederation}}</ref> <ref>{{Cite web |title=JIANGSU FC v JEONBUK HYUNDAI MOTORS |url=http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=9944&stageid=391&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary |access-date=6 April 2016 |website=the-afc.com |publisher=Asian Football Confederation}}</ref> <ref>{{Cite web |title=BECAMEX BINH DUONG v JIANGSU FC |url=http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=9942&stageid=391&tMode=H&view=ajax&show=matchsummary |access-date=6 April 2016 |website=the-afc.com |publisher=Asian Football Confederation}}</ref> tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Brazil wanda ya taka leda a matsayin mai gaba.{{IPA|pt-BR|ʒo|lang}}{{IPA|pt-BR|ʒo|lang}}{{IPA|pt-BR|ʒo|lang}}
Ya taba buga wa Corinthians, CSKA Moscow, Manchester City, [[Everton FC|Everton]], [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]], Internacional, Atletico Mineiro da Nagoya Grampus wasa. Jô ya fara buga wa Brazil wasa a shekara ta 2007, kuma ya kasance a cikin tawagar da ta dauki tagulla a gasar Olympics ta 2008 kuma ta lashe gasar cin kofin FIFA ta 2013, kuma ta taka leda a Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2014.
== Ayyukan kulob din ==
=== Korantiyawa ===
An haife shi a [[São Paulo]], Jô ya buga wa kungiyar Brazil Corinthians wasa a kakar 2003 yana da shekaru 16, kasancewar shi ne dan wasan kwallon kafa mafi ƙanƙanta wanda ya taɓa buga kuma ya zira kwallaye ga ƙungiyar ƙwararru. Ya buga wasanni 54 inda ya zira kwallaye 23. A ƙarshen shekara ta 2005, an tura shi zuwa kulob din Rasha CSKA Moscow .
=== CSKA Moscow ===
[[Fayil:Jô_2007.jpg|thumb|225x225px|Jô tare da CSKA Moscow a 2007.]]
A shekara ta 2006, Jô ya zama dan Brazil na huɗu da kulob din ya sanya hannu a cikin shekaru biyu da suka gabata kuma ya shiga Daniel Carvalho, Vágner Love, da Dudu Cearense.
Ya zira kwallaye 14 a wasanni 18 na farko da ya buga wa CSKA Moscow. A [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai ta UEFA]], Jô ya zira kwallaye biyu a wasannin da ya yi da Inter Milan, daya daga cikinsu ya kasance a cikin mummunan asarar 4-2 a San Siro. Gabaɗaya Jô ya bayyana a wasanni 77 na CSKA Moscow, inda ya zira kwallaye 44.
=== Birnin Manchester ===
A ranar 31 ga watan Yulin shekara ta 2008, Manchester City ta sanya hannu kan Jô don darajar da ba a bayyana ba wanda ake zaton ya kai kimanin fam miliyan 19, rikodin kulob din a lokacin. Ya zira kwallaye daya kawai a wasanni 4 na Manchester City, a kan Portsmouth, kuma ya zira kwallayen a gasar cin kofin UEFA a kan Omonia Nicosia. Jô ya sami wahalar kafa kansa a cikin ƙungiyar City kuma ya fito a wasanni 6 kawai a farkon kakar 2008-09.
Jô ya koma [[Everton FC|Everton]] a kan aro a watan Fabrairun 2009, har zuwa karshen kakar 2008-09. <ref>{{Cite web |date=2 February 2009 |title=Man City misfit Jô joins Everton on loan |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=615416&sec=transfers&cc=5739&campaign=rss&source=soccernet |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024055539/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=615416&sec=transfers&cc=5739&campaign=rss&source=soccernet |archive-date=24 October 2012 |access-date=20 November 2011 |publisher=ESPN}}</ref> Ya fara bugawa a Goodison Park da Bolton Wanderers, inda ya zira kwallaye sau biyu a nasarar 3-0.<ref>{{Cite web |date=7 February 2009 |title=Everton 3–0 Bolton |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7867078.stm |access-date=29 December 2012 |publisher=BBC Sport}}</ref> Ya gama kakar wasa tare da kwallaye biyar daga wasanni goma sha biyu na gasar, kodayake ya rasa Everton zuwa wasan karshe na FA Cup na 2009 yayin da aka ɗaure shi bayan ya buga minti 20 na karshe na cin nasarar Manchester City a zagaye na uku ga Nottingham Forest . <ref>{{Cite web |title=Moyes ready to see the best of Jô |url=http://www.inthenews.co.uk/sports/autocodes/countries/russia/moyes-ready-see-best-jo-$1265986.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004034153/http://www.inthenews.co.uk/sports/autocodes/countries/russia/moyes-ready-see-best-jo-$1265986.htm |archive-date=4 October 2012 |access-date=20 November 2011 |publisher=Inthenews.co.uk}}</ref>
Ya koma Manchester City a ƙarshen kakar, amma ya sake shiga Everton a kan rancen shekara ta 2009-10, <ref>{{Cite web |date=1 July 2009 |title=Manchester City Loan Jô Back To Everton For Next Season – Report |url=http://goal.com/en/news/9/england/2009/07/01/1356536/manchester-city-loan-jo-back-to-everton-for-next-season |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120606142859/http://www.goal.com/en/news/9/england/2009/07/01/1356536/manchester-city-loan-jo-back-to-everton-for-next-season |archive-date=6 June 2012 |access-date=20 November 2011 |publisher=Goal.com}}</ref> tare da zaɓi na ƙaura ta dindindin a ƙarshen wannan lokacin.<ref>{{Cite web |date=10 July 2009 |title=Everton Agree Jô Loan Deal With Manchester City |url=http://goal.com/en/news/9/england/2009/07/10/1375184/everton-agree-jo-loan-deal-with-manchester-city |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120609115529/http://www.goal.com/en/news/9/england/2009/07/10/1375184/everton-agree-jo-loan-deal-with-manchester-city |archive-date=9 June 2012 |access-date=20 November 2011 |publisher=Goal.com}}</ref> Goal dinsa na farko a gasar a cikin rancen an zira kwallaye a kan AEK Athens a Wasan rukuni na Europa League, wanda Everton ya ci gaba da lashe 4-0.<ref>[https://sports.yahoo.com/sow/news?slug=reu-europaeverton&prov=reuters&type=lgns Everton manager Moyes unhappy with additional officials] {{Dead link|date=January 2018}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 December 2010 |title=Pienaar fires for Everton |url=http://www.dispatch.co.za/sport/article.aspx?id=346074 |access-date=20 November 2011 |publisher=Dispatch.co.za}}</ref> Bayan ya koma Brazil ba tare da izini ba a lokacin Kirsimeti, kocin Everton David Moyes ya dakatar da shi saboda keta halayensa.
Bayan keta halayyar a Everton, ya koma Manchester City kuma an ba da rancensa ga [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]] a wannan rana. Ya zira kwallaye uku a lokacin da yake aro a Galatasaray .
Ya koma Manchester City bayan rancensa a Galatasaray ya ƙare. Jô ya zira kwallaye a wasan farko da ya yi da Portland Timbers kuma ya ci nasara a wasannin sada zumunci da ya yi a kan New York Red Bulls, Borussia Dortmund da [[Valencia CF]] bi da bi. Daga nan sai ya ci gaba da zira kwallaye a gasar Europa League da ya ci Salzburg kuma a gasar cin Kofin League da West Bromwich Albion, kwallaye na huɗu da na biyar ga kulob din.
A ranar 21 ga Nuwamba 2010 Jô ya fara farawa da ba a saba gani ba ga Manchester City a nasarar tawagarsa ta 4-1 a kan Fulham . Jô ya kuma fito a nasarar da Manchester City ta samu 3-1 a West Ham kafin Kirsimeti kuma ya zira kwallaye guda daya da City ta ci a 1-1 tare da Juventus a UEFA Europa League . City ta ƙarshe gasar cin kofin FA ta 2010-11, kuma duk da cewa an bar shi daga cikin tawagar don wasan karshe, ya ba da gudummawa sau biyar a baya a gasar cin kofen.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1987]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
qmbhkhainxq5bbqf1iaagyga7jaue9w
Julio dos Santos
0
149791
832114
2026-05-07T20:07:15Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352699903|Julio dos Santos]]"
832114
wikitext
text/x-wiki
'''Julio Daniel dos Santos Rodríguez''' (an haife shi 7 ga Mayu 1983) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Paraguay .
Ya yi wasa yawanci a cikin rami, kuma wani lokacin a matsayin mai gaba na biyu.
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Asunción, Dos Santos ya fara aikin sana'a tare da Cerro Porteño, kafin ya koma [[Munich]]" id="mwGg" rel="mw:WikiLink" title="FC Bayern Munich">Bayern Munich na Jamus, a watan Janairun shekara ta 2006. An zabe shi dan wasan kwallon kafa na shekara a shekarar 2005 ta jaridar Diario ABC Color. Bayan ya isa Munich, an yaba shi a matsayin magajin Michael Ballack na dogon lokaci, amma ya fuskanci gwagwarmaya mai tsanani daga Ali Karimi na Iran. A ƙarshe, 'yan wasan biyu sun yi ƙoƙari su shiga cikin sahun farawa.
A farkon rabin kakar 2006-07 ta Bundesliga, jagorancin Bayern ya bayyana rashin haƙuri da ci gaban Dos Santos. Kocin kulob din Felix Magath ya ce: "A bayyane yake cewa ci gaban Julio ba ya faranta mana rai, Ba shi da ma'ana a ci gaba da kasancewa a kulob din wanda ba ya kirkirar". Wannan ya haifar da jita-jita game da ficewarsa daga kulob din; hasashe ya ƙare a watan Disamba na shekara ta 2006, lokacin da Bayern ta sanar da cewa sun cimma yarjejeniya don aika dan wasan a aro ga 'yan wasan Bundesliga VfL Wolfsburg don sauran kakar.<ref>{{Cite web |date=11 December 2006 |title=Dos Santos poised for Wolfsburg switch |url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2006/10134.php?fcb_sid=e08f26b9a35e6457abcb9de8963ac601 |access-date=3 February 2008 |publisher=fcbayern.de}}</ref> Bayan ya kasa shiga cikin tawagar farko ta Wolfsburg (musamman saboda babban rauni), ya koma Bayern a watan Yuni.
A ƙarshen kakar 2006-07, Dos Santos ya buga wasanni hudu a gasar, da kuma fitowa daya a cikin 2006-07 DFB-Pokal da kuma fitowar biyu a cikin 2006-2007 UEFA Champions League .
Koyaya, bayan isowar Franck Ribéry, Hamit Altıntop, José Sosa da Zé Roberto, nan da nan ya bayyana cewa zai sake gwagwarmaya don samun wuri a cikin ƙungiyar farko. Ottmar Hitzfeld, wanda ya maye gurbin Magath a matsayin kocin Bayern a wannan lokacin, ya bayyana cewa kulob din yana neman sayar da dos Santos.<ref>{{Cite web |date=1 August 2007 |title=Lukas Podolski läuft wieder (Lukas Podolski runs again) |url=https://www.kicker.de/lukas-podolski-laeuft-wieder-368265/artikel |access-date=3 February 2008 |publisher=[[Kicker (magazine)|Kicker]] |language=de}}</ref> Saboda haka, zai raba 2007-08 tsakanin Almería (ba tare da bayyanar farko ba) da Gremio.
A watan Yunin 2008, dos Santos ya sanya hannu tare da Atletico Paranaense, kuma daga Brazil.
A watan Yunin 2009, Julio ya koma kulob dinsa na asali na Cerro Porteño don yin wasa a 2009 Clausura da Copa Sudamericana .
A ranar 29 ga watan Disamba na shekara ta 2014, Julio dos Santos ya koma kungiyar Vasco da Gama ta Brazil.<ref>{{Cite web |last=Zarko |first=Raphael |date=29 December 2014 |title=Eurico vê Marcinho como "referência", anuncia paraguaio e confirma pacotão |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/times/vasco/noticia/2014/12/vasco-apresenta-marcinho-e-eurico-garante-time-competitivo-para-2015.html |access-date=6 September 2017 |website=Globo Esporte |language=es}}</ref>
Kafin sanya hannu tare da Sportivo Luqueño, dos Santos ya ki amincewa da damar sanya hannu tare na Olimpia Asunción - kasancewar Cerro Porteño abokin hamayyarsa - yana godiya ga shugaban kulob din saboda sha'awarsa, amma yana mai cewa Cerro-ism ba zai ba shi damar shiga Olimpia ba. <ref>{{Cite web |date=22 June 2017 |title=Dos Santos rechaza la franja por su cerrismo |url=https://www.rdn.com.py/2017/06/22/dos-santos-rechaza-la-franja-por-su-cerrismo/ |access-date=6 September 2017 |website=RDN |language=es}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Dan wasan kasa da kasa na Paraguay tun shekara ta 2004, dos Santos ya bayyana ga kasar a Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2006 a wasanni biyu, yana taimakawa ga burin farko da [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Ƙasar Trinidad da Tobago|Trinidad da Tobago]] (2-0). Ya buga gasar cin kofin Amurka ta 2007 amma ba a kira shi ba don gasar cin kofen duniya.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1983]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
mqw4l4rkbpx1bup5l92tfntcaupabua
832115
832114
2026-05-07T20:07:36Z
Ibrahim abusufyan
19233
832115
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Julio Daniel dos Santos Rodríguez''' (an haife shi 7 ga Mayu 1983) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Paraguay .
Ya yi wasa yawanci a cikin rami, kuma wani lokacin a matsayin mai gaba na biyu.
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Asunción, Dos Santos ya fara aikin sana'a tare da Cerro Porteño, kafin ya koma [[Munich]]" id="mwGg" rel="mw:WikiLink" title="FC Bayern Munich">Bayern Munich na Jamus, a watan Janairun shekara ta 2006. An zabe shi dan wasan kwallon kafa na shekara a shekarar 2005 ta jaridar Diario ABC Color. Bayan ya isa Munich, an yaba shi a matsayin magajin Michael Ballack na dogon lokaci, amma ya fuskanci gwagwarmaya mai tsanani daga Ali Karimi na Iran. A ƙarshe, 'yan wasan biyu sun yi ƙoƙari su shiga cikin sahun farawa.
A farkon rabin kakar 2006-07 ta Bundesliga, jagorancin Bayern ya bayyana rashin haƙuri da ci gaban Dos Santos. Kocin kulob din Felix Magath ya ce: "A bayyane yake cewa ci gaban Julio ba ya faranta mana rai, Ba shi da ma'ana a ci gaba da kasancewa a kulob din wanda ba ya kirkirar". Wannan ya haifar da jita-jita game da ficewarsa daga kulob din; hasashe ya ƙare a watan Disamba na shekara ta 2006, lokacin da Bayern ta sanar da cewa sun cimma yarjejeniya don aika dan wasan a aro ga 'yan wasan Bundesliga VfL Wolfsburg don sauran kakar.<ref>{{Cite web |date=11 December 2006 |title=Dos Santos poised for Wolfsburg switch |url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2006/10134.php?fcb_sid=e08f26b9a35e6457abcb9de8963ac601 |access-date=3 February 2008 |publisher=fcbayern.de}}</ref> Bayan ya kasa shiga cikin tawagar farko ta Wolfsburg (musamman saboda babban rauni), ya koma Bayern a watan Yuni.
A ƙarshen kakar 2006-07, Dos Santos ya buga wasanni hudu a gasar, da kuma fitowa daya a cikin 2006-07 DFB-Pokal da kuma fitowar biyu a cikin 2006-2007 UEFA Champions League .
Koyaya, bayan isowar Franck Ribéry, Hamit Altıntop, José Sosa da Zé Roberto, nan da nan ya bayyana cewa zai sake gwagwarmaya don samun wuri a cikin ƙungiyar farko. Ottmar Hitzfeld, wanda ya maye gurbin Magath a matsayin kocin Bayern a wannan lokacin, ya bayyana cewa kulob din yana neman sayar da dos Santos.<ref>{{Cite web |date=1 August 2007 |title=Lukas Podolski läuft wieder (Lukas Podolski runs again) |url=https://www.kicker.de/lukas-podolski-laeuft-wieder-368265/artikel |access-date=3 February 2008 |publisher=[[Kicker (magazine)|Kicker]] |language=de}}</ref> Saboda haka, zai raba 2007-08 tsakanin Almería (ba tare da bayyanar farko ba) da Gremio.
A watan Yunin 2008, dos Santos ya sanya hannu tare da Atletico Paranaense, kuma daga Brazil.
A watan Yunin 2009, Julio ya koma kulob dinsa na asali na Cerro Porteño don yin wasa a 2009 Clausura da Copa Sudamericana .
A ranar 29 ga watan Disamba na shekara ta 2014, Julio dos Santos ya koma kungiyar Vasco da Gama ta Brazil.<ref>{{Cite web |last=Zarko |first=Raphael |date=29 December 2014 |title=Eurico vê Marcinho como "referência", anuncia paraguaio e confirma pacotão |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/times/vasco/noticia/2014/12/vasco-apresenta-marcinho-e-eurico-garante-time-competitivo-para-2015.html |access-date=6 September 2017 |website=Globo Esporte |language=es}}</ref>
Kafin sanya hannu tare da Sportivo Luqueño, dos Santos ya ki amincewa da damar sanya hannu tare na Olimpia Asunción - kasancewar Cerro Porteño abokin hamayyarsa - yana godiya ga shugaban kulob din saboda sha'awarsa, amma yana mai cewa Cerro-ism ba zai ba shi damar shiga Olimpia ba. <ref>{{Cite web |date=22 June 2017 |title=Dos Santos rechaza la franja por su cerrismo |url=https://www.rdn.com.py/2017/06/22/dos-santos-rechaza-la-franja-por-su-cerrismo/ |access-date=6 September 2017 |website=RDN |language=es}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Dan wasan kasa da kasa na Paraguay tun shekara ta 2004, dos Santos ya bayyana ga kasar a Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2006 a wasanni biyu, yana taimakawa ga burin farko da [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Ƙasar Trinidad da Tobago|Trinidad da Tobago]] (2-0). Ya buga gasar cin kofin Amurka ta 2007 amma ba a kira shi ba don gasar cin kofen duniya.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1983]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
12oleeqq36pgn6qkxtr0f5vwajo7kzg
Nicolás Olivera (ɗan wasan ƙwallon ƙafa, )
0
149792
832118
2026-05-07T20:08:51Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1288875361|Nicolás Olivera (footballer, born 1993)]]"
832118
wikitext
text/x-wiki
'''Luis '''Nicolás Olivera''' Moreira''' (an haife shi a ranar 17 ga watan Fabrairun shekara ta 1993), wanda aka fi sani da Nicolás O Livera, <ref name="atilio">{{Cite web |title=Olivera, Nicolás |url=https://atilio.uy/jugador:1319 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208165251/https://atilio.uy/jugador:1319 |archive-date=8 December 2023 |access-date=25 April 2024 |website=Atilio Software |publisher=Comisión Historia C. N. de F. |language=es}}</ref> ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Uruguay wanda ke taka leda a matsayin mai tsakiya na River Plate Montevideo .
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Melo, Cerro Largo, Uruguay, Olivera samfurin Nacional ne.<ref name="atilio">{{Cite web |title=Olivera, Nicolás |url=https://atilio.uy/jugador:1319 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208165251/https://atilio.uy/jugador:1319 |archive-date=8 December 2023 |access-date=25 April 2024 |website=Atilio Software |publisher=Comisión Historia C. N. de F. |language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://atilio.uy/jugador:1319 "Olivera, Nicolás"]. ''Atilio Software'' (in Spanish). Comisión Historia C. N. de F. [https://web.archive.org/web/20231208165251/https://atilio.uy/jugador:1319 Archived] from the original on 8 December 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 April</span> 2024</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref> A rabi na biyu na shekara ta 2014, ya kasance a aro tare da Rampla Juniors .
Bayan ya ƙare kwangilarsa tare da Nacional, ya sauya zuwa Villa Teresa a watan Yulin 2015. A shekara ta gaba, ya sami kwarewarsa ta farko a kasashen waje ta hanyar sanya hannu tare da Estudiantes de San Luis a cikin Argentine Primera B Nacional .
Komawa a Uruguay, ya shiga Fénix a shekarar 2018. A watan Janairun 2019, an ba da rancensa ga kulob din Deportivo Santaní na Paraguay.
A cikin 2020 da 2021, Olivera ta buga wa Deportivo Maldonado da Plaza Colonia, bi da bi.
A watan Disamba na 2021, ya sake komawa kasashen waje kuma ya sanya hannu tare da kulob din Peruvian Cusco FC don kakar 2022. Bayan da aka sake komawa Cusco FC zuwa matakin na biyu, ya zama wakilin kyauta kuma ya sauya zuwa Carlos A. Mannucci.
Bayan ya buga wa Plaza Colonia wasa a 2023, ya koma kasashen waje a karo na huɗu kuma ya shiga Deportes Temuco a watan Janairun 2024. Ya bar su a watan Yulin wannan shekarar.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
5090et0ddz7myrnzxa7y21po9jlhjcd
832119
832118
2026-05-07T20:09:07Z
Ibrahim abusufyan
19233
832119
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Luis '''Nicolás Olivera''' Moreira''' (an haife shi a ranar 17 ga watan Fabrairun shekara ta 1993), wanda aka fi sani da Nicolás O Livera, <ref name="atilio">{{Cite web |title=Olivera, Nicolás |url=https://atilio.uy/jugador:1319 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208165251/https://atilio.uy/jugador:1319 |archive-date=8 December 2023 |access-date=25 April 2024 |website=Atilio Software |publisher=Comisión Historia C. N. de F. |language=es}}</ref> ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Uruguay wanda ke taka leda a matsayin mai tsakiya na River Plate Montevideo .
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Melo, Cerro Largo, Uruguay, Olivera samfurin Nacional ne.<ref name="atilio">{{Cite web |title=Olivera, Nicolás |url=https://atilio.uy/jugador:1319 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208165251/https://atilio.uy/jugador:1319 |archive-date=8 December 2023 |access-date=25 April 2024 |website=Atilio Software |publisher=Comisión Historia C. N. de F. |language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://atilio.uy/jugador:1319 "Olivera, Nicolás"]. ''Atilio Software'' (in Spanish). Comisión Historia C. N. de F. [https://web.archive.org/web/20231208165251/https://atilio.uy/jugador:1319 Archived] from the original on 8 December 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 April</span> 2024</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref> A rabi na biyu na shekara ta 2014, ya kasance a aro tare da Rampla Juniors .
Bayan ya ƙare kwangilarsa tare da Nacional, ya sauya zuwa Villa Teresa a watan Yulin 2015. A shekara ta gaba, ya sami kwarewarsa ta farko a kasashen waje ta hanyar sanya hannu tare da Estudiantes de San Luis a cikin Argentine Primera B Nacional .
Komawa a Uruguay, ya shiga Fénix a shekarar 2018. A watan Janairun 2019, an ba da rancensa ga kulob din Deportivo Santaní na Paraguay.
A cikin 2020 da 2021, Olivera ta buga wa Deportivo Maldonado da Plaza Colonia, bi da bi.
A watan Disamba na 2021, ya sake komawa kasashen waje kuma ya sanya hannu tare da kulob din Peruvian Cusco FC don kakar 2022. Bayan da aka sake komawa Cusco FC zuwa matakin na biyu, ya zama wakilin kyauta kuma ya sauya zuwa Carlos A. Mannucci.
Bayan ya buga wa Plaza Colonia wasa a 2023, ya koma kasashen waje a karo na huɗu kuma ya shiga Deportes Temuco a watan Janairun 2024. Ya bar su a watan Yulin wannan shekarar.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
32aqjt32p30zmtbvujvopgg2wmcz87h
Jonathan Calleri
0
149793
832120
2026-05-07T20:10:20Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350059175|Jonathan Calleri]]"
832120
wikitext
text/x-wiki
'''Jonathan Calleri''' (Spanish pronunciation; [A] [kalˈlɛːri, ˈkalleri]; <ref>{{Cite web |last=Luciano Canepari |author-link=Luciano Canepari |title=Calleri |url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Calleri |access-date=29 October 2018 |website=DiPI Online |language=it}}</ref> an haife shi a ranar 23 ga watan Satumbar shekara ta 1993) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na Campeonato Brasileiro Série A club São Paulo . <ref>{{Cite web |title=CALLERI, Jonathan |url=https://www.coarg.org.ar/index.php/component/k2/item/2545 |access-date=28 October 2018}}</ref>{{IPA|es|ˈɟʝonataŋ kaˈleɾi}}{{IPA|es|ˈɟʝonataŋ kaˈleɾi}}{{IPA|es|ˈɟʝonataŋ kaˈleɾi}}{{IPA|it|kalˈlɛːri, ˈkalleri|lang}}
Calleri ya fara aikinsa a All Boys kuma ya buga wa Boca Juniors wasa daya kafin ya sanya hannu a Deportivo Maldonado . Jerin rance sun biyo baya, da farko ga kulob din Brasileirão São Paulo, sannan zuwa Turai tare da [[West Ham United FC|West Ham United]] na Premier League, da kuma kulob din La Liga Las Palmas, Alavés, Espanyol da Osasuna. Bayan wannan lokacin rance ga kungiyoyin Turai, ya koma Kudancin Amurka, ya koma São Paulo, inda ya lashe gasar Copa do Brasil ta 2023.
== Ayyukan kulob din ==
=== Dukkanin Yara ===
A ranar 14 ga watan Agustan shekara ta 2013, Calleri ya fara buga wa All Boys wasa da Estudiantes a wasan kusa da na karshe na Copa Argentina na 2012-13. <ref>{{Cite web |date=16 August 2016 |title=Jonathan Calleri » Copa Argentina 2012/2013 |url=https://www.worldfootball.net/person/pe324081/jonathan-calleri/ |access-date=10 November 2017 |website=worldfootball.net}}</ref> Ya fara buga wasan farko a ranar 7 ga watan Satumba, a kan Argentinos Juniors, kuma ya buga wasan farko na cikakken wasa a nasarar da tawagarsa ta yi da Godoy Cruz a ranar 7 ta Oktoba.<ref>{{Cite web |date=16 August 2016 |title=Jonathan Calleri » Primera División 2013/2014 Torneo Inicial |url=https://www.worldfootball.net/person/pe324081/jonathan-calleri/ |access-date=28 September 2018 |website=worldfootball.net}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 October 2013 |title=Godoy Cruz le ganó un duelo clave a All Boys |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/reporte/_/juegoId/373311 |access-date=28 September 2018 |publisher=ESPN}}</ref>
=== Boca Juniors ===
A watan Yulin 2014, Calleri ya sanya hannu a Boca Juniors, tare da kocin Carlos Bianchi ya yanke shawarar karɓar haƙƙin da kulob din ke da shi tare da dan wasan, riƙe da kashi 30% na haƙƙin ɗan wasan.<ref>{{Cite web |last=Robinson |first=Tom |date=11 August 2016 |title=Who is Jonathan Calleri? Profile of West Ham's new loan signing |url=https://www.skysports.com/football/news/11685/10532253/who-is-jonathan-calleri-profile-of-west-hams-new-loan-signing |access-date=28 September 2018 |publisher=Sky Sports}}</ref><ref>{{Cite web |last=Benitez |first=Tamara |date=18 March 2014 |title="El único regalo que me faltó fue la camiseta de Cavenaghi" |url=https://www.ole.com.ar/all-boys/titulo_0_1103889673.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929041223/https://www.ole.com.ar/all-boys/titulo_0_1103889673.html |archive-date=29 September 2018 |access-date=28 September 2018 |website=Olé |language=es}}</ref>
A ranar 27 ga watan Yulin shekara ta 2014, Calleri ya fara Guguwa Boca a cikin asarar 2-0 ga Huracan. <ref>{{Cite web |title=Boca Juniors vs. Huracán - 27 July 2014 |url=https://us.soccerway.com/matches/2014/07/27/argentina/copa-argentina/boca-juniors/club-atletico-huracan/1683459/ |access-date=28 September 2018 |website=Soccerway}}</ref> A gasar, ya fara ne a ranar 18 ga watan Agusta a matsayin mai maye gurbin a nasarar 1-0 a kan Belgrano, kuma mako guda bayan haka kocin Rodolfo Arruabarrena ya fara Calleri a karo na farko a cikin asarar 3-0 ga Atletico Rafaela.<ref>{{Cite web |title=Belgrano vs. Boca Juniors - 18 August 2014 |url=https://us.soccerway.com/matches/2014/08/18/argentina/primera-division/ca-belgrano-de-cordoba/boca-juniors/1695995/ |access-date=28 September 2018 |website=Soccerway}}</ref><ref>{{Cite web |title=Boca Juniors vs. Atlético Rafaela - 24 August 2014 |url=https://us.soccerway.com/matches/2014/08/24/argentina/primera-division/boca-juniors/atletico-de-rafaela/1696011/ |access-date=28 September 2018 |website=Soccerway}}</ref>
A ranar 1 ga Nuwamba 2015, Boca Juniors sun lashe gasar zakarun Argentina Primera División, inda Calleri ya zira kwallaye 10 a wasanni 26 kuma ya sami lambar yabo ta farko a matsayin dan wasan kwararru.<ref name="sw">{{Soccerway|jonathan-calleri/265255}}</ref> Kwanaki uku bayan haka, Boca Juniors ta lashe gasar cin kofin Argentina ta 2014-15. <ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Sam |date=5 November 2015 |title=Carlos Tevez the leader behind Boca Juniors' double |url=http://www.espn.co.uk/football/club/boca-juniors/5/blog/post/2700426/carlos-tevez-the-leader-behind-boca-juniors-double |access-date=28 September 2018 |publisher=ESPN}}</ref>
=== Deportivo Maldonado ===
A watan Janairun 2016, Calleri ya shiga kungiyar Deportivo Maldonado ta Uruguay . A cikin wani tsari mai kama da wasu 'yan wasan da aka yi rajista a kulob din, amma bai taba buga wasa daya a gare su ba.<ref>{{Cite web |last=Aarons |first=Ed |date=10 October 2016 |title=Welcome to Deportivo Maldonado, where the big names never actually play |url=https://www.theguardian.com/football/2016/oct/10/deportivo-maldonado-stars-never-play-calleri-riulli-agents |access-date=16 November 2017 |website=The Guardian}}</ref> An ba da rancensa ga Campeonato Brasileiro Série A kulob din São Paulo FC a wannan watan. <ref>{{Cite web |date=29 January 2016 |title=Calleri na área! |trans-title=Calleri in the area |url=http://www.saopaulofc.net/noticias/noticias/futebol/2016/1/29/calleri-na-area!/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929000339/http://www.saopaulofc.net/noticias/noticias/futebol/2016/1/29/calleri-na-area!/ |archive-date=29 September 2018 |access-date=16 August 2016 |publisher=São Paulo FC |language=pt}}</ref>
==== São Paulo (rashin kuɗi) ====
A ranar 3 ga watan Fabrairun 2016, Calleri ya fara bugawa São Paulo kwallo ta farko yayin da suka zira kwallaye 1-1 tare da Universidad César Vallejo a gasar Copa Libertadores ta 2016.
A ranar 13 ga watan Yulin 2016, Calleri ya buga wasan karshe a São Paulo a wasan da suka ci 1-2 a kan Atlético Nacional, 'Yan wasan kusa da na karshe na Libertadores. Ya zira kwallaye guda daya ga São Paulo, a minti na 9.<ref>{{Cite web |date=14 July 2016 |title=Atlético Nacional 2 - 1 São Paulo |url=https://esportes.terra.com.br/futebol/libertadores/ao-vivo/atletico-nacional-x-sao-paulo/43350/ |access-date=12 August 2016 |publisher=Esportes.terra.com |language=pt}}</ref> Calleri ya ce wasan karshe ne ya yi wa kulob din kuma ya "yi amfani da watanni shida masu kyau" yana wasa a kungiyar Brazil. Ya kammala gasar a matsayin babban mai zira kwallaye, tare da kwallaye 9 a wasanni 12. A wannan shekarar, Calleri ya zira kwallaye 16 a wasanni 31 da aka buga.<ref>{{Cite web |date=31 August 2021 |title='Homem gol': relembre a primeira passagem de Calleri no São Paulo |url=https://www.lance.com.br/sao-paulo/homem-gol-relembre-primeira-passagem-calleri.html |access-date=31 August 2021 |publisher=lance.com.br |language=pt}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
p8d4mwwym5eaby2pxrjvbohwqi693j0
832121
832120
2026-05-07T20:10:43Z
Ibrahim abusufyan
19233
832121
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jonathan Calleri''' (Spanish pronunciation; [A] [kalˈlɛːri, ˈkalleri]; <ref>{{Cite web |last=Luciano Canepari |author-link=Luciano Canepari |title=Calleri |url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Calleri |access-date=29 October 2018 |website=DiPI Online |language=it}}</ref> an haife shi a ranar 23 ga watan Satumbar shekara ta 1993) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na Campeonato Brasileiro Série A club São Paulo . <ref>{{Cite web |title=CALLERI, Jonathan |url=https://www.coarg.org.ar/index.php/component/k2/item/2545 |access-date=28 October 2018}}</ref>{{IPA|es|ˈɟʝonataŋ kaˈleɾi}}{{IPA|es|ˈɟʝonataŋ kaˈleɾi}}{{IPA|es|ˈɟʝonataŋ kaˈleɾi}}{{IPA|it|kalˈlɛːri, ˈkalleri|lang}}
Calleri ya fara aikinsa a All Boys kuma ya buga wa Boca Juniors wasa daya kafin ya sanya hannu a Deportivo Maldonado . Jerin rance sun biyo baya, da farko ga kulob din Brasileirão São Paulo, sannan zuwa Turai tare da [[West Ham United FC|West Ham United]] na Premier League, da kuma kulob din La Liga Las Palmas, Alavés, Espanyol da Osasuna. Bayan wannan lokacin rance ga kungiyoyin Turai, ya koma Kudancin Amurka, ya koma São Paulo, inda ya lashe gasar Copa do Brasil ta 2023.
== Ayyukan kulob din ==
=== Dukkanin Yara ===
A ranar 14 ga watan Agustan shekara ta 2013, Calleri ya fara buga wa All Boys wasa da Estudiantes a wasan kusa da na karshe na Copa Argentina na 2012-13. <ref>{{Cite web |date=16 August 2016 |title=Jonathan Calleri » Copa Argentina 2012/2013 |url=https://www.worldfootball.net/person/pe324081/jonathan-calleri/ |access-date=10 November 2017 |website=worldfootball.net}}</ref> Ya fara buga wasan farko a ranar 7 ga watan Satumba, a kan Argentinos Juniors, kuma ya buga wasan farko na cikakken wasa a nasarar da tawagarsa ta yi da Godoy Cruz a ranar 7 ta Oktoba.<ref>{{Cite web |date=16 August 2016 |title=Jonathan Calleri » Primera División 2013/2014 Torneo Inicial |url=https://www.worldfootball.net/person/pe324081/jonathan-calleri/ |access-date=28 September 2018 |website=worldfootball.net}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 October 2013 |title=Godoy Cruz le ganó un duelo clave a All Boys |url=https://espndeportes.espn.com/futbol/reporte/_/juegoId/373311 |access-date=28 September 2018 |publisher=ESPN}}</ref>
=== Boca Juniors ===
A watan Yulin 2014, Calleri ya sanya hannu a Boca Juniors, tare da kocin Carlos Bianchi ya yanke shawarar karɓar haƙƙin da kulob din ke da shi tare da dan wasan, riƙe da kashi 30% na haƙƙin ɗan wasan.<ref>{{Cite web |last=Robinson |first=Tom |date=11 August 2016 |title=Who is Jonathan Calleri? Profile of West Ham's new loan signing |url=https://www.skysports.com/football/news/11685/10532253/who-is-jonathan-calleri-profile-of-west-hams-new-loan-signing |access-date=28 September 2018 |publisher=Sky Sports}}</ref><ref>{{Cite web |last=Benitez |first=Tamara |date=18 March 2014 |title="El único regalo que me faltó fue la camiseta de Cavenaghi" |url=https://www.ole.com.ar/all-boys/titulo_0_1103889673.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929041223/https://www.ole.com.ar/all-boys/titulo_0_1103889673.html |archive-date=29 September 2018 |access-date=28 September 2018 |website=Olé |language=es}}</ref>
A ranar 27 ga watan Yulin shekara ta 2014, Calleri ya fara Guguwa Boca a cikin asarar 2-0 ga Huracan. <ref>{{Cite web |title=Boca Juniors vs. Huracán - 27 July 2014 |url=https://us.soccerway.com/matches/2014/07/27/argentina/copa-argentina/boca-juniors/club-atletico-huracan/1683459/ |access-date=28 September 2018 |website=Soccerway}}</ref> A gasar, ya fara ne a ranar 18 ga watan Agusta a matsayin mai maye gurbin a nasarar 1-0 a kan Belgrano, kuma mako guda bayan haka kocin Rodolfo Arruabarrena ya fara Calleri a karo na farko a cikin asarar 3-0 ga Atletico Rafaela.<ref>{{Cite web |title=Belgrano vs. Boca Juniors - 18 August 2014 |url=https://us.soccerway.com/matches/2014/08/18/argentina/primera-division/ca-belgrano-de-cordoba/boca-juniors/1695995/ |access-date=28 September 2018 |website=Soccerway}}</ref><ref>{{Cite web |title=Boca Juniors vs. Atlético Rafaela - 24 August 2014 |url=https://us.soccerway.com/matches/2014/08/24/argentina/primera-division/boca-juniors/atletico-de-rafaela/1696011/ |access-date=28 September 2018 |website=Soccerway}}</ref>
A ranar 1 ga Nuwamba 2015, Boca Juniors sun lashe gasar zakarun Argentina Primera División, inda Calleri ya zira kwallaye 10 a wasanni 26 kuma ya sami lambar yabo ta farko a matsayin dan wasan kwararru.<ref name="sw">{{Soccerway|jonathan-calleri/265255}}</ref> Kwanaki uku bayan haka, Boca Juniors ta lashe gasar cin kofin Argentina ta 2014-15. <ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Sam |date=5 November 2015 |title=Carlos Tevez the leader behind Boca Juniors' double |url=http://www.espn.co.uk/football/club/boca-juniors/5/blog/post/2700426/carlos-tevez-the-leader-behind-boca-juniors-double |access-date=28 September 2018 |publisher=ESPN}}</ref>
=== Deportivo Maldonado ===
A watan Janairun 2016, Calleri ya shiga kungiyar Deportivo Maldonado ta Uruguay . A cikin wani tsari mai kama da wasu 'yan wasan da aka yi rajista a kulob din, amma bai taba buga wasa daya a gare su ba.<ref>{{Cite web |last=Aarons |first=Ed |date=10 October 2016 |title=Welcome to Deportivo Maldonado, where the big names never actually play |url=https://www.theguardian.com/football/2016/oct/10/deportivo-maldonado-stars-never-play-calleri-riulli-agents |access-date=16 November 2017 |website=The Guardian}}</ref> An ba da rancensa ga Campeonato Brasileiro Série A kulob din São Paulo FC a wannan watan. <ref>{{Cite web |date=29 January 2016 |title=Calleri na área! |trans-title=Calleri in the area |url=http://www.saopaulofc.net/noticias/noticias/futebol/2016/1/29/calleri-na-area!/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929000339/http://www.saopaulofc.net/noticias/noticias/futebol/2016/1/29/calleri-na-area!/ |archive-date=29 September 2018 |access-date=16 August 2016 |publisher=São Paulo FC |language=pt}}</ref>
==== São Paulo (rashin kuɗi) ====
A ranar 3 ga watan Fabrairun 2016, Calleri ya fara bugawa São Paulo kwallo ta farko yayin da suka zira kwallaye 1-1 tare da Universidad César Vallejo a gasar Copa Libertadores ta 2016.
A ranar 13 ga watan Yulin 2016, Calleri ya buga wasan karshe a São Paulo a wasan da suka ci 1-2 a kan Atlético Nacional, 'Yan wasan kusa da na karshe na Libertadores. Ya zira kwallaye guda daya ga São Paulo, a minti na 9.<ref>{{Cite web |date=14 July 2016 |title=Atlético Nacional 2 - 1 São Paulo |url=https://esportes.terra.com.br/futebol/libertadores/ao-vivo/atletico-nacional-x-sao-paulo/43350/ |access-date=12 August 2016 |publisher=Esportes.terra.com |language=pt}}</ref> Calleri ya ce wasan karshe ne ya yi wa kulob din kuma ya "yi amfani da watanni shida masu kyau" yana wasa a kungiyar Brazil. Ya kammala gasar a matsayin babban mai zira kwallaye, tare da kwallaye 9 a wasanni 12. A wannan shekarar, Calleri ya zira kwallaye 16 a wasanni 31 da aka buga.<ref>{{Cite web |date=31 August 2021 |title='Homem gol': relembre a primeira passagem de Calleri no São Paulo |url=https://www.lance.com.br/sao-paulo/homem-gol-relembre-primeira-passagem-calleri.html |access-date=31 August 2021 |publisher=lance.com.br |language=pt}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
==manazarta==
6meez5nrls5ld2tei3qcswicl9ee7vs
José Sand
0
149794
832122
2026-05-07T20:12:07Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1324669903|José Sand]]"
832122
wikitext
text/x-wiki
'''José Gustavo Sand''' (an haife shi a ranar 17 ga watan Yulin shekara ta 1980), wanda ake kira '''Pepe''', tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Argentina wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba. Ya buga wasanni biyu a tawagar kasar Argentina.
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a Bella Vista, Corrientes, Sand ya fara aikin sana'a tare da River Plate a shekarar 1998. Daga nan sai ya fara aiki tare da Colón tsakanin 1999 da 2000. A shekara ta 2000, ya sauka a cikin rukuni don ya buga wa Independiente Rivadavia na rukuni na biyu na Argentina. A shekara ta 2000, ya shiga kungiyar Vitória ta Brazil. A shekara ta 2002 Sand ya koma Argentina don buga wa Defensores de Belgrano wasa. Ya yi karo na biyu tare da River Plate tsakanin 2004 da 2005. Tsakanin 2005 da 2006 ya buga wa Banfield wasa, sannan ya koma Colón a 2006 kafin ya koma Lanús a 2007.
=== Lanús ===
Sand ya fara aikinsa na Lanús ta hanyar fitar da shi a karon farko a gasar a cikin shan kashi 5-3 ga Independiente . Daga nan sai ya zira kwallaye goma a wasansa tara na gaba. Kyakkyawan rikodin zira kwallaye 15 a wasanni 15 a gasar farko da ya yi tare da Lanús ya kafa kansa a matsayin wanda aka fi so a tsakanin magoya baya. A shekara ta 2007, ya kasance daga cikin tawagar da ta lashe gasar Apertura 2007, Lanús ta farko da ta lashe lambar yabo ta jirgin sama. Sand ya zama babban mai zira kwallaye a Primera División Argentina a karo na farko a gasar Apertura 2008 tare da kwallaye 15 a wasanni 19. A Clausura 2009 ya zama dan wasa na farko da ya zama babban mai zira kwallaye a wasanni a jere tun daga [[Diego Maradona]] a 1980. Gabaɗaya, ya zira kwallaye 50 a wasanni 67 da 6 a wasanni 12 na Copa Libertadores.
=== Al Ain ===
A ranar 7 ga watan Agustan shekara ta 2009, an sayar da Sand ga [[Al Ain S.C.C.|Al Ain]] S.C.C.">Al Ain S.C.C. na [[Abu Dhabi (birni)|Abu Dhabi]] a dala miliyan 10, kuma an gabatar da shi a [[Valencia|Valencia, Spain]] a gaban kafofin watsa labarai daga ko'ina cikin Spain, Argentina da UAE. An ba shi lambar 9, wanda abokin aikinsa Faisal Ali ya sa a baya.<ref>{{Cite web |date=7 August 2009 |title=Al Ain Sports Club contracting officially with Sand and gave him number 9 Shirt |url=http://www.alainfc.net/en/index.php?p=shownews&nid=77 |access-date=31 January 2011 |website=[[Al Ain S.C.C.|AlAinFC.net]]}}</ref> A wasansa na farko tare da Al Ain, ya zira kwallaye na farko a ranar 9 ga watan Agusta a cikin asarar 2-1 a kan Villarreal B. Sand ya fara wannan kakar a cikin babban tsari, kuma ya zira kwallan 33 a duk gasa kuma ya zira kwallo uku a gasar da Al Ahli, Al Shabab & Emirates. Sand an ba shi lambar yabo ta 2009-10 Al Hadath Golden Boot, bayan ya zira kwallaye 24 a wasanni 20 na gasar, matsakaicin kwallaye 1.2 a kowane wasa.<ref>{{Cite web |date=25 August 2010 |title=Al Ain's Sand is a top scorer of Arab leagues |url=http://www.alainfc.net/en/index.php?p=shownews&nid=1566 |access-date=31 January 2011 |website=[[Al Ain S.C.C.|AlAinFC.net]]}}</ref>
=== Deportivo La Coruña ===
A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011, Deportivo La Coruña ta sanar a shafin yanar gizon su cewa sun sami ayyukan Sand don € 500,000 akan aro na watanni shida. Deportivo kuma yana da zaɓi na sayen daga Al Ain don Yuro miliyan 3, wanda za'a iya cika shi a lokacin rani na wannan shekarar.<ref>{{Cite web |date=31 January 2011 |title=Jose Sand Close To Join Deportivo |url=http://www.deportivo-la-coruna.com/n-news.php?cid=3386&ctg=3&pg=1 |access-date=31 January 2011 |website=[[Deportivo La Coruña|Deportivo-La-Coruna.com]]}}</ref>
=== Kungiyar Tijuana ===
A ranar 30 ga watan Yunin shekara ta 2011, an sayar da Sand ga Club Tijuana na Mexico don dala miliyan 4.<ref>{{Cite web |date=30 June 2011 |title=Jose Sand Close To Join Tijuana |url=http://www.goal.com/es-us/news/2201/m%C3%A9xico/2011/06/30/2555440/xolos-de-tijuana-jos%C3%A9-sand-nuevo-refuerzo |access-date=30 June 2011 |website=[[Club Tijuana|Club-Tijuana.com]]}}</ref>
=== Kungiyar tsere ===
A ranar 8 ga watan Yulin 2012, Sand ya sanya hannu kan kwangila tare da Racing Club a cikin Argentine Primera División .
=== Lanús ===
Bayan nasarar da ya samu a Aldosivi, Sand ya koma Lanús a watan Disamba na shekara ta 2015 tare da kulob din da ya bayyana cewa ya 'koma gida'.<ref>{{Cite web |date=17 December 2015 |title=Sand volvió al Grana |url=http://www.clublanus.com/secciones/futbol-profesional/noticias/sand-volvio-al-grana |access-date=21 December 2015 |website=[[Club Atlético Lanús|clublanus.com]] |language=es}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
ip7kr3z84mspfg1piq7589nymxzyqkq
832123
832122
2026-05-07T20:12:30Z
Ibrahim abusufyan
19233
832123
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''José Gustavo Sand''' (an haife shi a ranar 17 ga watan Yulin shekara ta 1980), wanda ake kira '''Pepe''', tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Argentina wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba. Ya buga wasanni biyu a tawagar kasar Argentina.
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a Bella Vista, Corrientes, Sand ya fara aikin sana'a tare da River Plate a shekarar 1998. Daga nan sai ya fara aiki tare da Colón tsakanin 1999 da 2000. A shekara ta 2000, ya sauka a cikin rukuni don ya buga wa Independiente Rivadavia na rukuni na biyu na Argentina. A shekara ta 2000, ya shiga kungiyar Vitória ta Brazil. A shekara ta 2002 Sand ya koma Argentina don buga wa Defensores de Belgrano wasa. Ya yi karo na biyu tare da River Plate tsakanin 2004 da 2005. Tsakanin 2005 da 2006 ya buga wa Banfield wasa, sannan ya koma Colón a 2006 kafin ya koma Lanús a 2007.
=== Lanús ===
Sand ya fara aikinsa na Lanús ta hanyar fitar da shi a karon farko a gasar a cikin shan kashi 5-3 ga Independiente . Daga nan sai ya zira kwallaye goma a wasansa tara na gaba. Kyakkyawan rikodin zira kwallaye 15 a wasanni 15 a gasar farko da ya yi tare da Lanús ya kafa kansa a matsayin wanda aka fi so a tsakanin magoya baya. A shekara ta 2007, ya kasance daga cikin tawagar da ta lashe gasar Apertura 2007, Lanús ta farko da ta lashe lambar yabo ta jirgin sama. Sand ya zama babban mai zira kwallaye a Primera División Argentina a karo na farko a gasar Apertura 2008 tare da kwallaye 15 a wasanni 19. A Clausura 2009 ya zama dan wasa na farko da ya zama babban mai zira kwallaye a wasanni a jere tun daga [[Diego Maradona]] a 1980. Gabaɗaya, ya zira kwallaye 50 a wasanni 67 da 6 a wasanni 12 na Copa Libertadores.
=== Al Ain ===
A ranar 7 ga watan Agustan shekara ta 2009, an sayar da Sand ga [[Al Ain S.C.C.|Al Ain]] S.C.C.">Al Ain S.C.C. na [[Abu Dhabi (birni)|Abu Dhabi]] a dala miliyan 10, kuma an gabatar da shi a [[Valencia|Valencia, Spain]] a gaban kafofin watsa labarai daga ko'ina cikin Spain, Argentina da UAE. An ba shi lambar 9, wanda abokin aikinsa Faisal Ali ya sa a baya.<ref>{{Cite web |date=7 August 2009 |title=Al Ain Sports Club contracting officially with Sand and gave him number 9 Shirt |url=http://www.alainfc.net/en/index.php?p=shownews&nid=77 |access-date=31 January 2011 |website=[[Al Ain S.C.C.|AlAinFC.net]]}}</ref> A wasansa na farko tare da Al Ain, ya zira kwallaye na farko a ranar 9 ga watan Agusta a cikin asarar 2-1 a kan Villarreal B. Sand ya fara wannan kakar a cikin babban tsari, kuma ya zira kwallan 33 a duk gasa kuma ya zira kwallo uku a gasar da Al Ahli, Al Shabab & Emirates. Sand an ba shi lambar yabo ta 2009-10 Al Hadath Golden Boot, bayan ya zira kwallaye 24 a wasanni 20 na gasar, matsakaicin kwallaye 1.2 a kowane wasa.<ref>{{Cite web |date=25 August 2010 |title=Al Ain's Sand is a top scorer of Arab leagues |url=http://www.alainfc.net/en/index.php?p=shownews&nid=1566 |access-date=31 January 2011 |website=[[Al Ain S.C.C.|AlAinFC.net]]}}</ref>
=== Deportivo La Coruña ===
A ranar 31 ga watan Janairun shekara ta 2011, Deportivo La Coruña ta sanar a shafin yanar gizon su cewa sun sami ayyukan Sand don € 500,000 akan aro na watanni shida. Deportivo kuma yana da zaɓi na sayen daga Al Ain don Yuro miliyan 3, wanda za'a iya cika shi a lokacin rani na wannan shekarar.<ref>{{Cite web |date=31 January 2011 |title=Jose Sand Close To Join Deportivo |url=http://www.deportivo-la-coruna.com/n-news.php?cid=3386&ctg=3&pg=1 |access-date=31 January 2011 |website=[[Deportivo La Coruña|Deportivo-La-Coruna.com]]}}</ref>
=== Kungiyar Tijuana ===
A ranar 30 ga watan Yunin shekara ta 2011, an sayar da Sand ga Club Tijuana na Mexico don dala miliyan 4.<ref>{{Cite web |date=30 June 2011 |title=Jose Sand Close To Join Tijuana |url=http://www.goal.com/es-us/news/2201/m%C3%A9xico/2011/06/30/2555440/xolos-de-tijuana-jos%C3%A9-sand-nuevo-refuerzo |access-date=30 June 2011 |website=[[Club Tijuana|Club-Tijuana.com]]}}</ref>
=== Kungiyar tsere ===
A ranar 8 ga watan Yulin 2012, Sand ya sanya hannu kan kwangila tare da Racing Club a cikin Argentine Primera División .
=== Lanús ===
Bayan nasarar da ya samu a Aldosivi, Sand ya koma Lanús a watan Disamba na shekara ta 2015 tare da kulob din da ya bayyana cewa ya 'koma gida'.<ref>{{Cite web |date=17 December 2015 |title=Sand volvió al Grana |url=http://www.clublanus.com/secciones/futbol-profesional/noticias/sand-volvio-al-grana |access-date=21 December 2015 |website=[[Club Atlético Lanús|clublanus.com]] |language=es}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
==manazarta==
i39bodkxdorbiq1tkuzanrvore5211y
Wilson Morelo
0
149795
832124
2026-05-07T20:14:32Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1327098596|Wilson Morelo]]"
832124
wikitext
text/x-wiki
'''Wilson David Morelo López''' (an haife shi a ranar 21 ga Mayu 1987), ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] ne na ƙasar Colombia wanda ke buga wa kungiyar Águilas Doradas ta Categoría Primera A . <ref>{{Cite web |title=Wilson Morelo Stats, News, Bio |url=https://www.espn.com/soccer/player/_/id/104284/wilson-morelo |access-date=2022-03-23 |website=ESPN |language=en}}</ref> <ref name="soccerway">{{Soccerway|wilson-david-morelo/22293|Wilson Morelo}}</ref><ref>{{Cite web |title=Primer Equipo |url=https://independientesantafe.com/primer-equipo/ |access-date=2022-03-23 |website=Independiente Santa Fe |language=es}}</ref>
== Ayyuka ==
Morelo ya fara aikinsa tare da Bajo Cauca a cikin 2003 Categoría Primera B, kafin ya shiga Envigado a cikin Categoría Primer A don kakar 2006. Daga nan sai ya shiga Millonarios don kakar 2007.
A watan Disamba na shekara ta 2008, Morelo ya shiga América de Cali . <ref>{{Cite web |last=Tiempo |first=Casa Editorial El |date=2008-12-21 |title=Aquí están, uno a uno, los trece títulos del América |trans-title=Here, one by one, all thirteen titles of América |url=https://www.futbolred.com/archivo/documento/CMS-4734725 |access-date=2024-12-16 |website=Futbol Red |language=ES}}</ref> Daga nan sai ya shiga Atletico Huila a kakar 2011.<ref>{{Cite web |last=Fabra |first=Juan |date=2011-01-20 |title=El cordobés Morelo con su nueva casa Atlético Huila |trans-title=The Cordovan Morelo with a new home in Atlético Huila |url=https://www.eluniversal.com.co/deportes/2011/01/20/el-cordobes-morelo-con-su-nueva-casa-atletico-huila/ |access-date=2024-12-16 |website=El Universal |language=es}}</ref> A kakar 2012, ya shiga Deportes Tolima, kafin ya shiga La Equidad a lokacin rani na wannan shekarar. <ref>{{Cite web |last=Herrera Correa |first=Jaime |date=2012-01-27 |title=Los 18 equipos de la Liga Postobón movieron sus fichas |trans-title=The 18 teams of the Liga Postobón change their squads |url=https://www.elpais.com.co/deportes/los-18-equipos-de-la-liga-postobon-movieron-sus-fichas.html |access-date=2024-12-16 |website=Diario El País |language=spanish}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tiempo |first=Casa Editorial El |date=2012-08-25 |title=Estos son los números que usan los jugadores en el torneo colombiano |trans-title=These are the numbers used by players in the Colombian tournament |url=https://www.futbolred.com/archivo/documento/CMS-12159021 |access-date=2024-12-16 |website=Fútbol Red |language=spanish}}</ref>
A ranar 12 ga watan Disamba na shekara ta 2013, Morelo ya koma kungiyar Liga MX ta Monterrey. A watan Yulin 2014, ya koma Colombia, ya shiga Santa Fe a kan aro <ref>{{Cite web |last=de Fex |first=Victor Miguel |date=2014-07-18 |title=Cordobeses en los grandes clubes del país |url=https://www.elheraldo.co/cordoba/2014/07/18/cordobeses-en-los-grandes-clubes-del-pais/ |access-date=2024-12-16 |website=El Heraldo |language=es}}</ref> Santa Fe ta doke Independiente Medellín a wasan karshe na 2014 Categoría Primera A . <ref>{{Cite web |date=2014-12-21 |title=Santa Fe consiguió su octava estrella |url=https://www.radionacional.co/cultura/santa-fe-consiguio-su-octava-estrella |access-date=2024-12-16 |website=Radio Nacional |language=es}}</ref> Ya kuma lashe gasar cin kofin Copa Sudamericana ta 2015, inda ya taimaka wa Santa Fe ta doke kungiyar Huracán ta Argentina a kan hukuncin kisa.<ref>{{Cite web |date=2015-12-10 |title=Santa Fe grita campeón en la Copa Sudamericana |url=https://www.prensalibre.com/deportes/futbol-internacional/santa-fe-grita-campeon-de-la-copa-sudamericana/ |access-date=2024-12-16 |website=Prensa Libre |language=es-GT}}</ref> Daga nan sai ya shiga Dorados na Sinaloa a kan aro don Clausura ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Redacción |first= |date=2015-12-17 |title=Wilson Morelo y Yimmi Chará ya tienen equipo en México |url=https://www.colombia.com/futbol/liga-colombiana/noticias/sdi585/128332/wilson-morelo-y-yimmi-chara-ya-tienen-equipo-en-mexico |access-date=2024-12-16 |website=Colombia.com |language=spanish}}</ref>
A ranar 8 ga Yuni 2016, Morelo ya shiga Pachuca a kan canja wurin dindindin.<ref>{{Cite web |date=2016-06-08 |title=Wilson Morelo reforzará al campeón Pachuca |url=https://www.tudn.com/futbol/liga-mx/wilson-morelo-reforzara-al-campeon-pachuca |access-date=2024-12-16 |website=TUDN |language=es}}</ref> A ranar 5 ga watan Janairun shekara ta 2017, ya koma kungiyar Everton ta Chilean Primera División a kan aro.<ref>{{Cite web |last= |date=2017-01-05 |title=Wilson Morelo ya firmó con Everton |url=http://www.everforever.cl/wilson-morelo-ya-firmo-con-everton/ |access-date=2024-12-16 |website=Ever Forever |language=es}}</ref>
A ranar 29 ga Yuni 2017, ya koma Colombia da Santa Fe, ya shiga kungiyar Bogotá.<ref>{{Cite web |last=Independiente Santa Fe |date=2017-06-29 |title=¡Bienvenido de nuevo a casa goleador ⚽! |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=10154807770198174&set=a.422397988173 |access-date=2024-12-16 |website=Facebook |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last=Casallas |first=Sergio |date=2017-07-07 |title=Santa Fe y las cifras de sus siete delanteros en este año 2017 |url=https://colombia.as.com/colombia/2017/07/07/futbol/1499463526_180032.html |access-date=2024-12-16 |website=Diario AS |language=es-co}}</ref>
A ranar 25 ga watan Janairun 2019, Morelo ya koma kulob din Colón na Argentina kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu da rabi.<ref>{{Cite web |last=Club Atlético Colón |date=2019-01-26 |title=Wilson Morelo firmó su contrato y se convirtió en nuevo jugador de Colón. |url=https://x.com/ColonOficial/status/1089295560732041217 |access-date=2024-12-16 |website=twitter}}</ref> Kungiyar ta biya dala miliyan 1 don kashi 75% na haƙƙin ɗan wasan.<ref>{{Cite web |date=2019-01-25 |title=Wilson Morelo deja Santa Fe y jugará en Colón de Argentina |url=https://colombia.as.com/colombia/2019/01/25/futbol/1548379680_559694.html |access-date=2024-12-16 |website=Diario AS |language=es-co}}</ref> A ranar 5 ga Yuni 2021, shi da ɗan'uwansa na Colombia Yéiler Góez, sun lashe gasar cin kofin Copa de la Liga ta 2021.<ref>{{Cite web |last=Dellocchio |first=Cristian |date=2021-06-04 |title=¡Colón campeón! Apabulló a Racing y se quedó con la Copa de la Liga |url=https://www.pagina12.com.ar/346152-colon-campeon-apabullo-a-racing-y-se-quedo-con-la-copa-de-la |access-date=2024-12-16 |website=PAGINA12 |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-04 |title=Video: Yéiler Góez y Wilson Morelo campeones con Colón de la Copa de Liga Argentina 2021 |url=https://www.comutricolor.com/en-los-medios/video-yeiler-goez-y-wilson-morelo-campeones-con-colon-de-la-copa/ |access-date=2024-12-16 |website=ComuTricolor |language=es}}</ref>
A ranar 22 ga watan Janairun 2022, Morelo ya koma Santa Fe na uku.<ref>{{Cite web |last=Osorio Guillott |first=Andrés |date=2022-01-20 |title=Wilson Morelo: El rostro de la Santa Fe |url=https://www.elespectador.com/deportes/futbol-colombiano/santa-fe/wilson-morelo-el-rostro-de-la-santa-fe/ |access-date=2024-12-16 |website=El Espectador |language=spanish}}</ref> A watan Yulin 2023, ya shiga Águilas Doradas neman karin lokacin wasa.<ref>{{Cite web |last=Redacción |first= |date=2023-07-07 |title=Wilson Morelo, a corazón abierto: así fue nostálgico adiós a Santa Fe |url=https://www.futbolred.com/futbol-colombiano/liga-betplay/mensaje-de-wilson-morelo-a-hinchada-de-santa-fe-tras-confirmarse-su-salida-a-aguilas-doradas-184364 |access-date=2024-12-16 |website=Fútbol Red |language=spanish}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairun 2024, ya koma Córdoba, ya shiga Jaguares de Córdoba . <ref>{{Cite web |last=Pérez |first=Miguel Ángel Prieto |date=2024-01-12 |title=Wilson Morelo llega a su tierra: Nuevo jugador de Jaguares |url=https://colombia.as.com/futbol/wilson-morelo-llega-a-su-tierra-nuevo-jugador-de-jaguares-n/ |access-date=2024-12-16 |website=Diario AS |language=es-co}}</ref> Ya zira kwallaye guda daya a nasarar 1-0 a kan kulob dinsa na baya-bayan nan, Águilas Doradas . <ref>{{Cite web |last=Peñuela |first=Juan David Beetar |date=2024-02-09 |title=Wilson Morelo le da la victoria al último minuto a Jaguares sobre Águilas Doradas |url=https://colombia.as.com/futbol/wilson-morelo-le-da-la-victoria-al-ultimo-minuto-a-jaguares-sobre-aguilas-doradas-n/ |access-date=2024-12-16 |website=Diario AS |language=es-co}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin{{Efn|Includes [[Copa Colombia]], [[Copa MX]] and [[Copa Argentina]]}}
! colspan="2" |Continental{{Efn|Includes [[Copa Libertadores]], [[Copa Sudamericana]] and [[CONCACAF Champions Cup]]}}
! colspan="2" |Sauran{{Efn|Includes [[Superliga Colombiana]], [[Campeón de Campeones]] and [[Copa de la Superliga]]}}
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="3" |Amurka ta Cali
|2009
| rowspan="2" |Matsayi na Farko A
|21
|5
| colspan="2" | -
|2
|0
| colspan="2" | -
|23
|5
|-
|2010
|21
|3
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|21
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!42
!8
!0
!0
!2
!0
!0
!0
!44
!8
|-
|Atletico Huila
|2011
|Matsayi na Farko A
|32
|7
|9
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|41
|8
|-
|Wasanni Tolima
|2012
|Matsayi na Farko A
|12
|0
|8
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|20
|0
|-
| rowspan="3" |Adalci
|2012
| rowspan="2" |Matsayi na Farko A
|20
|5
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|20
|5
|-
|2013
|31
|13
|5
|1
|6
|0
| colspan="2" | -
|42
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!51
!18
!5
!1
!6
!0
!0
!0
!62
!19
|-
|Monterrey
|2013–14
|Liga MX
|13
|2
|6
|3
|0
|0
| colspan="2" | -
|19
|5
|-
| rowspan="3" |Santa Fe (rashin kuɗi)
|2014
| rowspan="2" |Matsayi na Farko A
|25
|10
|10
|4
|0
|0
| colspan="2" | -
|35
|14
|-
|2015
|24
|12
|8
|2
|22
|9
|2
|1
|56
|24
|-
! colspan="2" |Jimillar
!49
!22
!18
!5
!22
!9
!2
!1
!91
!38
|-
|Dorados na Sinaloa (loan)
|2015–16
| rowspan="2" |Liga MX
|16
|4
|3
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|19
|4
|-
|Pachuca
|2016–17
|10
|3
|0
|0
|2
|0
|1
|0
|13
|3
|-
|Everton (rashin kuɗi)
|2016–17
|Gasar Cin Kofin Chile
|9
|3
|0
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|10
|3
|-
| rowspan="3" |Santa Fe
|2017
| rowspan="2" |Matsayi na Farko A
|15
|8
|1
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|16
|9
|-
|2018
|29
|13
|3
|1
|17
|11
| colspan="2" | -
|49
|25
|-
! colspan="2" |Jimillar
!44
!21
!4
!2
!17
!11
!0
!0
!65
!34
|-
| rowspan="5" |Columbus
|2018–19
| rowspan="4" |Sashe na Farko
|6
|1
|1
|1
| colspan="2" | -
|1
|0
|8
|2
|-
|2019–20
|20
|6
|2
|0
|6
|3
|1
|1
|29
|10
|-
|2020–21
|8
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|8
|2
|-
|2021
|17
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|17
|2
|-
! colspan="2" |Jimillar
!51
!11
!3
!1
!6
!3
!2
!1
!62
!16
|-
| rowspan="3" |Santa Fe
|2022
| rowspan="2" |Matsayi na Farko A
|44
|19
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|44
|19
|-
|2023
|19
|3
|2
|0
|5
|0
| colspan="2" | -
|26
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!63
!22
!2
!0
!5
!0
!0
!0
!70
!22
|-
|Golden Eagles
|2023
|Matsayi na Farko A
|25
|4
|3
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|28
|4
|-
|Jaguars na Córdoba
|2024
|Matsayi na Farko A
|27
|8
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|28
|8
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!439
!133
!62
!14
!61
!23
!5
!2
!567
!172
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1987]]
cmrjgzigpz8mffl15dtpsb9pql4uh5y
832125
832124
2026-05-07T20:14:58Z
Ibrahim abusufyan
19233
832125
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Wilson David Morelo López''' (an haife shi a ranar 21 ga Mayu 1987), ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] ne na ƙasar Colombia wanda ke buga wa kungiyar Águilas Doradas ta Categoría Primera A . <ref>{{Cite web |title=Wilson Morelo Stats, News, Bio |url=https://www.espn.com/soccer/player/_/id/104284/wilson-morelo |access-date=2022-03-23 |website=ESPN |language=en}}</ref> <ref name="soccerway">{{Soccerway|wilson-david-morelo/22293|Wilson Morelo}}</ref><ref>{{Cite web |title=Primer Equipo |url=https://independientesantafe.com/primer-equipo/ |access-date=2022-03-23 |website=Independiente Santa Fe |language=es}}</ref>
== Ayyuka ==
Morelo ya fara aikinsa tare da Bajo Cauca a cikin 2003 Categoría Primera B, kafin ya shiga Envigado a cikin Categoría Primer A don kakar 2006. Daga nan sai ya shiga Millonarios don kakar 2007.
A watan Disamba na shekara ta 2008, Morelo ya shiga América de Cali . <ref>{{Cite web |last=Tiempo |first=Casa Editorial El |date=2008-12-21 |title=Aquí están, uno a uno, los trece títulos del América |trans-title=Here, one by one, all thirteen titles of América |url=https://www.futbolred.com/archivo/documento/CMS-4734725 |access-date=2024-12-16 |website=Futbol Red |language=ES}}</ref> Daga nan sai ya shiga Atletico Huila a kakar 2011.<ref>{{Cite web |last=Fabra |first=Juan |date=2011-01-20 |title=El cordobés Morelo con su nueva casa Atlético Huila |trans-title=The Cordovan Morelo with a new home in Atlético Huila |url=https://www.eluniversal.com.co/deportes/2011/01/20/el-cordobes-morelo-con-su-nueva-casa-atletico-huila/ |access-date=2024-12-16 |website=El Universal |language=es}}</ref> A kakar 2012, ya shiga Deportes Tolima, kafin ya shiga La Equidad a lokacin rani na wannan shekarar. <ref>{{Cite web |last=Herrera Correa |first=Jaime |date=2012-01-27 |title=Los 18 equipos de la Liga Postobón movieron sus fichas |trans-title=The 18 teams of the Liga Postobón change their squads |url=https://www.elpais.com.co/deportes/los-18-equipos-de-la-liga-postobon-movieron-sus-fichas.html |access-date=2024-12-16 |website=Diario El País |language=spanish}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tiempo |first=Casa Editorial El |date=2012-08-25 |title=Estos son los números que usan los jugadores en el torneo colombiano |trans-title=These are the numbers used by players in the Colombian tournament |url=https://www.futbolred.com/archivo/documento/CMS-12159021 |access-date=2024-12-16 |website=Fútbol Red |language=spanish}}</ref>
A ranar 12 ga watan Disamba na shekara ta 2013, Morelo ya koma kungiyar Liga MX ta Monterrey. A watan Yulin 2014, ya koma Colombia, ya shiga Santa Fe a kan aro <ref>{{Cite web |last=de Fex |first=Victor Miguel |date=2014-07-18 |title=Cordobeses en los grandes clubes del país |url=https://www.elheraldo.co/cordoba/2014/07/18/cordobeses-en-los-grandes-clubes-del-pais/ |access-date=2024-12-16 |website=El Heraldo |language=es}}</ref> Santa Fe ta doke Independiente Medellín a wasan karshe na 2014 Categoría Primera A . <ref>{{Cite web |date=2014-12-21 |title=Santa Fe consiguió su octava estrella |url=https://www.radionacional.co/cultura/santa-fe-consiguio-su-octava-estrella |access-date=2024-12-16 |website=Radio Nacional |language=es}}</ref> Ya kuma lashe gasar cin kofin Copa Sudamericana ta 2015, inda ya taimaka wa Santa Fe ta doke kungiyar Huracán ta Argentina a kan hukuncin kisa.<ref>{{Cite web |date=2015-12-10 |title=Santa Fe grita campeón en la Copa Sudamericana |url=https://www.prensalibre.com/deportes/futbol-internacional/santa-fe-grita-campeon-de-la-copa-sudamericana/ |access-date=2024-12-16 |website=Prensa Libre |language=es-GT}}</ref> Daga nan sai ya shiga Dorados na Sinaloa a kan aro don Clausura ta 2016.<ref>{{Cite web |last=Redacción |first= |date=2015-12-17 |title=Wilson Morelo y Yimmi Chará ya tienen equipo en México |url=https://www.colombia.com/futbol/liga-colombiana/noticias/sdi585/128332/wilson-morelo-y-yimmi-chara-ya-tienen-equipo-en-mexico |access-date=2024-12-16 |website=Colombia.com |language=spanish}}</ref>
A ranar 8 ga Yuni 2016, Morelo ya shiga Pachuca a kan canja wurin dindindin.<ref>{{Cite web |date=2016-06-08 |title=Wilson Morelo reforzará al campeón Pachuca |url=https://www.tudn.com/futbol/liga-mx/wilson-morelo-reforzara-al-campeon-pachuca |access-date=2024-12-16 |website=TUDN |language=es}}</ref> A ranar 5 ga watan Janairun shekara ta 2017, ya koma kungiyar Everton ta Chilean Primera División a kan aro.<ref>{{Cite web |last= |date=2017-01-05 |title=Wilson Morelo ya firmó con Everton |url=http://www.everforever.cl/wilson-morelo-ya-firmo-con-everton/ |access-date=2024-12-16 |website=Ever Forever |language=es}}</ref>
A ranar 29 ga Yuni 2017, ya koma Colombia da Santa Fe, ya shiga kungiyar Bogotá.<ref>{{Cite web |last=Independiente Santa Fe |date=2017-06-29 |title=¡Bienvenido de nuevo a casa goleador ⚽! |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=10154807770198174&set=a.422397988173 |access-date=2024-12-16 |website=Facebook |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last=Casallas |first=Sergio |date=2017-07-07 |title=Santa Fe y las cifras de sus siete delanteros en este año 2017 |url=https://colombia.as.com/colombia/2017/07/07/futbol/1499463526_180032.html |access-date=2024-12-16 |website=Diario AS |language=es-co}}</ref>
A ranar 25 ga watan Janairun 2019, Morelo ya koma kulob din Colón na Argentina kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu da rabi.<ref>{{Cite web |last=Club Atlético Colón |date=2019-01-26 |title=Wilson Morelo firmó su contrato y se convirtió en nuevo jugador de Colón. |url=https://x.com/ColonOficial/status/1089295560732041217 |access-date=2024-12-16 |website=twitter}}</ref> Kungiyar ta biya dala miliyan 1 don kashi 75% na haƙƙin ɗan wasan.<ref>{{Cite web |date=2019-01-25 |title=Wilson Morelo deja Santa Fe y jugará en Colón de Argentina |url=https://colombia.as.com/colombia/2019/01/25/futbol/1548379680_559694.html |access-date=2024-12-16 |website=Diario AS |language=es-co}}</ref> A ranar 5 ga Yuni 2021, shi da ɗan'uwansa na Colombia Yéiler Góez, sun lashe gasar cin kofin Copa de la Liga ta 2021.<ref>{{Cite web |last=Dellocchio |first=Cristian |date=2021-06-04 |title=¡Colón campeón! Apabulló a Racing y se quedó con la Copa de la Liga |url=https://www.pagina12.com.ar/346152-colon-campeon-apabullo-a-racing-y-se-quedo-con-la-copa-de-la |access-date=2024-12-16 |website=PAGINA12 |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-04 |title=Video: Yéiler Góez y Wilson Morelo campeones con Colón de la Copa de Liga Argentina 2021 |url=https://www.comutricolor.com/en-los-medios/video-yeiler-goez-y-wilson-morelo-campeones-con-colon-de-la-copa/ |access-date=2024-12-16 |website=ComuTricolor |language=es}}</ref>
A ranar 22 ga watan Janairun 2022, Morelo ya koma Santa Fe na uku.<ref>{{Cite web |last=Osorio Guillott |first=Andrés |date=2022-01-20 |title=Wilson Morelo: El rostro de la Santa Fe |url=https://www.elespectador.com/deportes/futbol-colombiano/santa-fe/wilson-morelo-el-rostro-de-la-santa-fe/ |access-date=2024-12-16 |website=El Espectador |language=spanish}}</ref> A watan Yulin 2023, ya shiga Águilas Doradas neman karin lokacin wasa.<ref>{{Cite web |last=Redacción |first= |date=2023-07-07 |title=Wilson Morelo, a corazón abierto: así fue nostálgico adiós a Santa Fe |url=https://www.futbolred.com/futbol-colombiano/liga-betplay/mensaje-de-wilson-morelo-a-hinchada-de-santa-fe-tras-confirmarse-su-salida-a-aguilas-doradas-184364 |access-date=2024-12-16 |website=Fútbol Red |language=spanish}}</ref> A ranar 12 ga watan Janairun 2024, ya koma Córdoba, ya shiga Jaguares de Córdoba . <ref>{{Cite web |last=Pérez |first=Miguel Ángel Prieto |date=2024-01-12 |title=Wilson Morelo llega a su tierra: Nuevo jugador de Jaguares |url=https://colombia.as.com/futbol/wilson-morelo-llega-a-su-tierra-nuevo-jugador-de-jaguares-n/ |access-date=2024-12-16 |website=Diario AS |language=es-co}}</ref> Ya zira kwallaye guda daya a nasarar 1-0 a kan kulob dinsa na baya-bayan nan, Águilas Doradas . <ref>{{Cite web |last=Peñuela |first=Juan David Beetar |date=2024-02-09 |title=Wilson Morelo le da la victoria al último minuto a Jaguares sobre Águilas Doradas |url=https://colombia.as.com/futbol/wilson-morelo-le-da-la-victoria-al-ultimo-minuto-a-jaguares-sobre-aguilas-doradas-n/ |access-date=2024-12-16 |website=Diario AS |language=es-co}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin{{Efn|Includes [[Copa Colombia]], [[Copa MX]] and [[Copa Argentina]]}}
! colspan="2" |Continental{{Efn|Includes [[Copa Libertadores]], [[Copa Sudamericana]] and [[CONCACAF Champions Cup]]}}
! colspan="2" |Sauran{{Efn|Includes [[Superliga Colombiana]], [[Campeón de Campeones]] and [[Copa de la Superliga]]}}
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="3" |Amurka ta Cali
|2009
| rowspan="2" |Matsayi na Farko A
|21
|5
| colspan="2" | -
|2
|0
| colspan="2" | -
|23
|5
|-
|2010
|21
|3
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|21
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!42
!8
!0
!0
!2
!0
!0
!0
!44
!8
|-
|Atletico Huila
|2011
|Matsayi na Farko A
|32
|7
|9
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
|41
|8
|-
|Wasanni Tolima
|2012
|Matsayi na Farko A
|12
|0
|8
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|20
|0
|-
| rowspan="3" |Adalci
|2012
| rowspan="2" |Matsayi na Farko A
|20
|5
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|20
|5
|-
|2013
|31
|13
|5
|1
|6
|0
| colspan="2" | -
|42
|14
|-
! colspan="2" |Jimillar
!51
!18
!5
!1
!6
!0
!0
!0
!62
!19
|-
|Monterrey
|2013–14
|Liga MX
|13
|2
|6
|3
|0
|0
| colspan="2" | -
|19
|5
|-
| rowspan="3" |Santa Fe (rashin kuɗi)
|2014
| rowspan="2" |Matsayi na Farko A
|25
|10
|10
|4
|0
|0
| colspan="2" | -
|35
|14
|-
|2015
|24
|12
|8
|2
|22
|9
|2
|1
|56
|24
|-
! colspan="2" |Jimillar
!49
!22
!18
!5
!22
!9
!2
!1
!91
!38
|-
|Dorados na Sinaloa (loan)
|2015–16
| rowspan="2" |Liga MX
|16
|4
|3
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|19
|4
|-
|Pachuca
|2016–17
|10
|3
|0
|0
|2
|0
|1
|0
|13
|3
|-
|Everton (rashin kuɗi)
|2016–17
|Gasar Cin Kofin Chile
|9
|3
|0
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|10
|3
|-
| rowspan="3" |Santa Fe
|2017
| rowspan="2" |Matsayi na Farko A
|15
|8
|1
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|16
|9
|-
|2018
|29
|13
|3
|1
|17
|11
| colspan="2" | -
|49
|25
|-
! colspan="2" |Jimillar
!44
!21
!4
!2
!17
!11
!0
!0
!65
!34
|-
| rowspan="5" |Columbus
|2018–19
| rowspan="4" |Sashe na Farko
|6
|1
|1
|1
| colspan="2" | -
|1
|0
|8
|2
|-
|2019–20
|20
|6
|2
|0
|6
|3
|1
|1
|29
|10
|-
|2020–21
|8
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|8
|2
|-
|2021
|17
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|17
|2
|-
! colspan="2" |Jimillar
!51
!11
!3
!1
!6
!3
!2
!1
!62
!16
|-
| rowspan="3" |Santa Fe
|2022
| rowspan="2" |Matsayi na Farko A
|44
|19
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|44
|19
|-
|2023
|19
|3
|2
|0
|5
|0
| colspan="2" | -
|26
|3
|-
! colspan="2" |Jimillar
!63
!22
!2
!0
!5
!0
!0
!0
!70
!22
|-
|Golden Eagles
|2023
|Matsayi na Farko A
|25
|4
|3
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|28
|4
|-
|Jaguars na Córdoba
|2024
|Matsayi na Farko A
|27
|8
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|28
|8
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!439
!133
!62
!14
!61
!23
!5
!2
!567
!172
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1987]]
==manazarta==
2858jmhgzzihtjhp4qqad443qhe466b
Fidel Martínez
0
149796
832126
2026-05-07T20:16:40Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1342438037|Fidel Martínez]]"
832126
wikitext
text/x-wiki
'''Fidel Francisco Martínez Tenorio''' (an haife shi a ranar 15 ga watan Fabrairun shekara ta 1990) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Ecuador wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan ƙwanƙwasawa na [[Atlético Fútbol Club|Atletico FC]] da ƙungiyar ƙwallon ƙasa ta Ecuador .
== Ayyukan kulob din ==
=== Ayyukan kulob din matasa ===
Martínez ya fara aikinsa tare da Caribe Junior, inda tauraron Ecuador ya taka leda a lokacin ƙuruciyarsa. Ya nuna kwarewarsa a Wasannin Pan American na 2007 da aka gudanar a Brazil, inda ƙungiyar Ecuador ta lashe lambar zinare, tare da Martínez babban dan wasa. Independiente José Terán ya sami ayyukansa sannan ya sayar da shi ga Cruzeiro don kuɗin da ba a sani ba.
=== Kungiyar Atletica Caldense ===
A shekara ta 2009 an ba da Martínez ga Associação Atlética Caldense inda ya buga gasar zakarun Mineiro .
=== Deportivo Quito ===
==== Lokacin 2010 ====
Bayan ya koma Deportivo Quito, Martínez ya fara wasa a ranar 16 ga Oktoba 2010 a kan El Nacional . Ya zira kwallaye guda daya a kakar wasa ta bana a kan ESPOLI. Martínez ya gama kakar wasa ta farko tare da wasanni tara, kwallo daya da taimakon daya.
==== Lokacin 2011 ====
Martínez ya buga wasanni talatin a shekara ta 2011, ya taimaka sau biyar kuma ya zira kwallaye tara, daya daga cikinsu ya kasance a matakin farko na wasan karshe na Jerin A da Emelec. Martínez ya zira kwallaye na farko a kakar 2011 a ranar 14 ga Mayu, a kan kungiyar Quito ta Espoli . Zai ci gaba da zira kwallaye bakwai a gasar, ciki har da wani muhimmin karshe da ya wuce mai tsaron gidan Emelec, yayin da kungiyarsa ta zama zakara a kakar 2011.
==== Lokacin 2012 ====
Martínez ya kori daga kakar 2012 a kan Macara . A ranar 7 ga watan Fabrairun shekara ta 2012, ya buga wasan farko na Copa Libertadores da Guadalajara. A ranar 7 ga watan Maris, Martínez ya zira kwallaye na farko a gasar da ya yi da Velez Sarsfield a cikin nasara 3-0 a kan tawagar Argentina. A ranar 11 ga watan Maris, ya zira kwallaye na farko a gasar a kan Deportivo Cuenca a nasarar 4-1 a waje. A ranar 17 ga Afrilu, Martínez ya buga wasa mai mahimmanci a kan manyan 'yan Mexico Guadalajara a cikin nasara ta tarihi 5-0, inda ya zira kwallaye na uku a minti na 65. Martínez ya buga dukkan wasanni shida na matakin rukuni na Copa Libertadores na 2012, ya ba da gudummawa ga kwallaye biyu da taimakon biyu don taimakawa Deportivo Quito ya cancanci zuwa 16 na karshe, wani abin da ba a samu ba tun daga Copa Libertadores ta 1989. Ya zira kwallaye na uku na Copa Libertadores a zagaye na 16 a kan kungiyar Chilean mai suna Universidad de Chile a cikin nasara 4-1.
=== Tijuana ===
[[Fayil:Fidel_Martínez.jpg|thumb|Martínez yana wasa a Tijuana a shekarar 2012.]]
==== Lokacin 2012-13 ====
A ranar 22 ga Mayu 2012, shugaban Deportivo Quito Fernando Mantilla ya tabbatar da sayen Martínez da kungiyar Tijuana ta Mexico don kuɗin da ba a bayyana ba. Martínez ya fara bugawa ''Xolos'' wasa a ranar 20 ga watan Yuli, ya zo a matsayin mai maye gurbin a nasarar 2-0 a kan Puebla. Martínez ya zira kwallaye na farko ga kulob din a wasan Copa MX da ya yi da Pumas, a wasan 2-2 . A ranar 2 ga watan Disamba, Martínez da Tijuana sun lashe lambar yabo ta farko ta farko, tare da Martínez ya taimaka wa kwallaye biyu a nasarar Tijuana 2-0 a kan Toluca. Martínez ya zira kwallaye na shekara a nasarar 4-0 ta Copa Libertadores a kan San Jose na Bolivia, yayin da yake taimakawa daya. Daga baya ya zira kwallaye a kan Millonarios na Colombia a minti na karshe, kuma a kan manyan 'yan Brazil Atletico Mineiro a wasan 2-2 a gida, inda ya zira kwallan hudu a wasanni goma na Copa Libertadores da aka buga.
==== Lokacin 2013-14 ====
A kakar 2013-14 ta Liga MX, an ba Martínez lambar 10 ta kulob din. A ranar 4 ga watan Agusta, Martínez ya zira kwallaye na farko na kakar, a cikin asarar 1-2 ga Monarcas Morelia . Bayan mako guda a ranar 10 ga watan Agusta, ya zira kwallaye na biyu, a cikin nasarar 2-0 a gida a kan Pumas. A ranar 23 ga watan Agusta ya zira kwallaye na uku, a wasan 1-1 a gida da Santos Laguna . A ranar 9 ga watan Agusta, Martínez ya zira kwallaye na farko na CONCACAF Champions League a wasan rukuni da Firpo, inda ya ci 1-0. A ranar 7 ga watan Satumba, Martínez ya zira kwallaye na farko na kakar a cikin nasarar 3-0 a gida a kan Veracruz. A ranar 16 ga watan Satumba, ya zira kwallaye a wasan 2-2 da ya yi da Guadalajara. A ranar 4 ga Oktoba, ya zira kwallaye a cikin nasara 1-0 a gida a kan Querétaro .
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
o9zrkz6rigoxorf91cmz1442bj3458m
832127
832126
2026-05-07T20:17:14Z
Ibrahim abusufyan
19233
832127
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Fidel Francisco Martínez Tenorio''' (an haife shi a ranar 15 ga watan Fabrairun shekara ta 1990) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Ecuador wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan ƙwanƙwasawa na [[Atlético Fútbol Club|Atletico FC]] da ƙungiyar ƙwallon ƙasa ta Ecuador .
== Ayyukan kulob din ==
=== Ayyukan kulob din matasa ===
Martínez ya fara aikinsa tare da Caribe Junior, inda tauraron Ecuador ya taka leda a lokacin ƙuruciyarsa. Ya nuna kwarewarsa a Wasannin Pan American na 2007 da aka gudanar a Brazil, inda ƙungiyar Ecuador ta lashe lambar zinare, tare da Martínez babban dan wasa. Independiente José Terán ya sami ayyukansa sannan ya sayar da shi ga Cruzeiro don kuɗin da ba a sani ba.
=== Kungiyar Atletica Caldense ===
A shekara ta 2009 an ba da Martínez ga Associação Atlética Caldense inda ya buga gasar zakarun Mineiro .
=== Deportivo Quito ===
==== Lokacin 2010 ====
Bayan ya koma Deportivo Quito, Martínez ya fara wasa a ranar 16 ga Oktoba 2010 a kan El Nacional . Ya zira kwallaye guda daya a kakar wasa ta bana a kan ESPOLI. Martínez ya gama kakar wasa ta farko tare da wasanni tara, kwallo daya da taimakon daya.
==== Lokacin 2011 ====
Martínez ya buga wasanni talatin a shekara ta 2011, ya taimaka sau biyar kuma ya zira kwallaye tara, daya daga cikinsu ya kasance a matakin farko na wasan karshe na Jerin A da Emelec. Martínez ya zira kwallaye na farko a kakar 2011 a ranar 14 ga Mayu, a kan kungiyar Quito ta Espoli . Zai ci gaba da zira kwallaye bakwai a gasar, ciki har da wani muhimmin karshe da ya wuce mai tsaron gidan Emelec, yayin da kungiyarsa ta zama zakara a kakar 2011.
==== Lokacin 2012 ====
Martínez ya kori daga kakar 2012 a kan Macara . A ranar 7 ga watan Fabrairun shekara ta 2012, ya buga wasan farko na Copa Libertadores da Guadalajara. A ranar 7 ga watan Maris, Martínez ya zira kwallaye na farko a gasar da ya yi da Velez Sarsfield a cikin nasara 3-0 a kan tawagar Argentina. A ranar 11 ga watan Maris, ya zira kwallaye na farko a gasar a kan Deportivo Cuenca a nasarar 4-1 a waje. A ranar 17 ga Afrilu, Martínez ya buga wasa mai mahimmanci a kan manyan 'yan Mexico Guadalajara a cikin nasara ta tarihi 5-0, inda ya zira kwallaye na uku a minti na 65. Martínez ya buga dukkan wasanni shida na matakin rukuni na Copa Libertadores na 2012, ya ba da gudummawa ga kwallaye biyu da taimakon biyu don taimakawa Deportivo Quito ya cancanci zuwa 16 na karshe, wani abin da ba a samu ba tun daga Copa Libertadores ta 1989. Ya zira kwallaye na uku na Copa Libertadores a zagaye na 16 a kan kungiyar Chilean mai suna Universidad de Chile a cikin nasara 4-1.
=== Tijuana ===
[[Fayil:Fidel_Martínez.jpg|thumb|Martínez yana wasa a Tijuana a shekarar 2012.]]
==== Lokacin 2012-13 ====
A ranar 22 ga Mayu 2012, shugaban Deportivo Quito Fernando Mantilla ya tabbatar da sayen Martínez da kungiyar Tijuana ta Mexico don kuɗin da ba a bayyana ba. Martínez ya fara bugawa ''Xolos'' wasa a ranar 20 ga watan Yuli, ya zo a matsayin mai maye gurbin a nasarar 2-0 a kan Puebla. Martínez ya zira kwallaye na farko ga kulob din a wasan Copa MX da ya yi da Pumas, a wasan 2-2 . A ranar 2 ga watan Disamba, Martínez da Tijuana sun lashe lambar yabo ta farko ta farko, tare da Martínez ya taimaka wa kwallaye biyu a nasarar Tijuana 2-0 a kan Toluca. Martínez ya zira kwallaye na shekara a nasarar 4-0 ta Copa Libertadores a kan San Jose na Bolivia, yayin da yake taimakawa daya. Daga baya ya zira kwallaye a kan Millonarios na Colombia a minti na karshe, kuma a kan manyan 'yan Brazil Atletico Mineiro a wasan 2-2 a gida, inda ya zira kwallan hudu a wasanni goma na Copa Libertadores da aka buga.
==== Lokacin 2013-14 ====
A kakar 2013-14 ta Liga MX, an ba Martínez lambar 10 ta kulob din. A ranar 4 ga watan Agusta, Martínez ya zira kwallaye na farko na kakar, a cikin asarar 1-2 ga Monarcas Morelia . Bayan mako guda a ranar 10 ga watan Agusta, ya zira kwallaye na biyu, a cikin nasarar 2-0 a gida a kan Pumas. A ranar 23 ga watan Agusta ya zira kwallaye na uku, a wasan 1-1 a gida da Santos Laguna . A ranar 9 ga watan Agusta, Martínez ya zira kwallaye na farko na CONCACAF Champions League a wasan rukuni da Firpo, inda ya ci 1-0. A ranar 7 ga watan Satumba, Martínez ya zira kwallaye na farko na kakar a cikin nasarar 3-0 a gida a kan Veracruz. A ranar 16 ga watan Satumba, ya zira kwallaye a wasan 2-2 da ya yi da Guadalajara. A ranar 4 ga Oktoba, ya zira kwallaye a cikin nasara 1-0 a gida a kan Querétaro .
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
==manazarta==
j1ej7vuv166qrd1znkmh0whm29vs9o4
Germán Cano
0
149797
832128
2026-05-07T20:18:31Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347613397|Germán Cano]]"
832128
wikitext
text/x-wiki
'''Germán Ezequiel Cano Recalde''' (an haife shi a ranar 2 ga watan Janairun shekara ta 1988) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na Campeonato Brasileiro Série A club Fluminense .
== Ayyuka ==
=== Lanús da rance ===
An haife shi a Lomas na Zamora, Cano ya kammala karatun matasa na Lanús. Ya fara buga wasan farko a ranar 13 ga watan Fabrairun shekara ta 2008, ya zo a matsayin mai maye gurbin Lautaro Acosta a wasan 3-1 na Copa Libertadores a gida da Danube . <ref>{{Cite web |date=13 February 2008 |title=Libertadores: Lanús derrota 3–1 a Danubio |trans-title=Libertadores: Lanús defeat Danubio by 3–1 |url=https://www.myplainview.com/news/article/Libertadores-Lan-s-derrota-3-1-a-Danubio-8448975.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113201418/https://www.myplainview.com/news/article/Libertadores-Lan-s-derrota-3-1-a-Danubio-8448975.php |archive-date=13 November 2023 |access-date=18 January 2019 |publisher=My Plainview |language=es}}</ref>
Cano ya fara Guguwa Primera División a ranar 17 ga Fabrairu 2008, ya fara ne a wasan da ya yi da Huracán 1-0. <ref>{{Cite web |date=17 February 2008 |title=Se animó y festejó |trans-title=Cheered up and partying |url=http://www.espn.com.ar/futbol/reporte?juegoId=235444 |access-date=18 January 2019 |publisher=[[ESPN]] |language=es}}</ref> A ranar 29 ga watan Maris, ya zira kwallaye na farko ta hanyar zira kwallayen tawagarsa kawai a cikin asarar 3-1 a San Lorenzo, kuma ya gama kakar wasa ta farko tare da kwallaye biyu a wasanni 11.<ref>{{Cite web |date=29 March 2008 |title=San Lorenzo tiene qué festejar |trans-title=San Lorenzo have to party |url=http://www.espn.com.ar/futbol/reporte?juegoId=235504 |access-date=18 January 2019 |publisher=ESPN |language=es}}</ref>
A ranar 21 ga watan Agustan shekara ta 2009, an ba da rancen Cano ga sabuwar kungiyar Chacarita Juniors, na shekara guda.<ref>{{Cite web |date=21 August 2009 |title=Germán Cano se sumó a Chacarita |trans-title=Germán Cano joined Chacarita |url=https://www.lanacion.com.ar/1165380-german-cano-se-sumo-a-chacarita |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119121112/https://www.lanacion.com.ar/1165380-german-cano-se-sumo-a-chacarita |archive-date=19 January 2019 |access-date=18 January 2019 |publisher=[[La Nación]] |language=es}}</ref> Bayan ya nuna kadan amma yana fama da raguwa ya koma Lanús, amma bayan da ba a yi amfani da shi sosai ba, an ba da rancensa ga Colón a ranar 30 ga Disamba 2010. <ref>{{Cite web |date=30 December 2010 |title=Cano es de Colón |trans-title=Cano joins Colón |url=https://www.ole.com.ar/colon/cano-colon_0_ryNe8wLxsng.html |access-date=18 January 2019 |publisher=[[Olé (sports newspaper)|Olé]] |language=es}}</ref>
A ranar 26 ga watan Yulin shekara ta 2011, Cano ya koma kasashen waje a karo na farko a cikin aikinsa, ya shiga kungiyar Categoría Primera A Deportivo Pereira a aro har zuwa watan Disamba.<ref>{{Cite web |date=26 July 2011 |title=Germán Ezequiel Cano, otro refuerzo del Deportivo Pereira |trans-title=Germán Ezequiel Cano, another addition of Deportivo Pereira |url=https://www.futbolred.com/archivo/documento/CMS-10006048 |access-date=18 January 2019 |publisher=Futbol Red |language=es}}</ref> A ranar 31 ga watan Janairu, ya koma Paraguay's Nacional kuma a cikin yarjejeniyar wucin gadi.<ref>{{Cite web |date=31 January 2012 |title=Nacional tendrá a Germán Cano en la delantera |trans-title=Nacional will have Germán Cano in the forward line |url=http://www.abc.com.py/deportes/nacional-tendra-a-german-cano-en-la-delantera-361339.html |access-date=18 January 2019 |publisher=[[ABC Color]] |language=es}}</ref>
=== Medellín mai zaman kanta ===
A ranar 5 ga Yulin 2012, Cano ya amince da kwangila na dindindin tare da Independiente Medellín . <ref>{{Cite web |date=5 July 2012 |title=Medellín sigue consintiendo a Bolillo: Germán Cano es el quinto refuerzo |trans-title=Medellín keep consisting Bolillo: Germán Cano is the fifth addition |url=https://gol.caracoltv.com/futbol-colombiano/liga-postobon/articulo-259366-medellin-sigue-consintiendo-a-bolillo-german-cano-el-quinto-refuerzo |access-date=18 January 2019 |publisher=[[Caracol Televisión]] |language=es}}</ref> Ya kasance mai farawa nan da nan ga kulob din, ya zira kwallaye tara a kakar wasa ta farko da kwallaye 15 a karo na biyu.
A cikin Yaƙin neman zaɓe na 2014, Cano ya zira kwallaye 27 kuma shine babban mai zira kwallayen gasar Clausura; abubuwan da suka fi dacewa sun haɗa da hat-trick a cikin hanyar 4-1 na Millonarios a ranar 11 ga Oktoba.
=== Pachuca da rance ===
A ranar 21 ga watan Janairun shekara ta 2015, Cano ya sake sauya kungiyoyi da kasashe bayan ya amince da kwangila tare da kungiyar Liga MX ta Pachuca . <ref>{{Cite web |date=21 January 2015 |title=Germán Cano se va del DIM y jugará con el Pachuca |trans-title=Germán Cano leaves ''DIM'' and will play with Pachuca |url=http://www.elcolombiano.com/deportes/independiente-medellin/german-cano-se-va-del-dim-y-jugara-con-el-pachuca-AF1142929 |access-date=18 January 2019 |publisher=[[El Colombiano]] |language=es}}</ref> Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 1 ga Fabrairu, ya fara ne a cikin asarar 1-0 a Guadalajara, kuma ya zira kwallaye na farko a ranar 4 ga Maris a cikin 1-1 CONCACAF Champions League da Montreal Impact.
A ranar 11 ga watan Disamba na shekara ta 2015, bayan ya kasa fitowa a kowane wasa a lokacin rabin Zaki neman zabe saboda raunin gwiwa, <ref>{{Cite web |date=25 May 2015 |title=Germán Cano, baja seis meses por ruptura del ligamento cruzado de la rodilla derecha |trans-title=Germán Cano, out six months due to ligament tear of the right knee |url=http://estoenlinea.oem.com.mx/72990-german-cano-baja-seis-meses-por-ruptura-del-ligamento-cruzado-de-la-rodilla-derecha/ |access-date=18 January 2019 |publisher=Esto en Línea |language=es}}</ref> An ba da rancen Cano ga 'yan wasan León. <ref>{{Cite web |date=11 December 2015 |title=El argentino Germán Cano es el segundo refuerzo del León |trans-title=The Argentine Germán Cano is the second addition of León |url=http://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/2548838/el-argentino-german-cano-es-el-segundo-refuerzo-del-leon |access-date=18 January 2019 |publisher=[[ESPN Deportes]] |language=es}}</ref> Bayan ya kasance mai farawa na yau da kullun, ya koma Pachuca kuma an yi amfani da shi azaman maye gurbin.
A ranar 10 ga watan Janairun 2018, Cano ya koma Independiente Medellín a kan yarjejeniyar aro ta watanni shida.<ref>{{Cite web |date=10 January 2018 |title=Germán Cano deja Pachuca y ahora es de Independiente de Medellín |trans-title=Germán Cano leaves Pachuca and now is of Independiente Medellín |url=https://mexico.as.com/mexico/2018/01/11/futbol/1515644574_557359.html |access-date=18 January 2019 |publisher=[[Diario AS]] |language=es}}</ref> A ranar 19 ga Mayu, ya tsawaita alakarsa har zuwa ƙarshen shekara, kuma ya ƙare kakar wasa tare da kwallaye 32 gaba ɗaya.<ref>{{Cite web |date=19 May 2018 |title=Germán Cano renueva su contrato seis meses con el Medellín |trans-title=Germán Cano renews his contract six months with Medellín |url=https://www.elespectador.com/deportes/futbol-colombiano/german-cano-renueva-su-contrato-seis-meses-con-el-medellin-articulo-789499 |access-date=18 January 2019 |publisher=[[El Espectador]] |language=es}}</ref>
=== Vasco da Gama ===
A ranar 27 ga watan Disamba na shekara ta 2019, an sanar da Germán Cano a matsayin sa hannu na farko na Cruzmaltino na shekarar 2020. <ref>{{Cite web |date=27 December 2019 |title=Presidente do Vasco, Campello anuncia contratação de atacante argentino Germán Cano |url=https://ge.globo.com/futebol/times/vasco/noticia/campello-anuncia-contratacao-de-atacante-argentino-german-cano.ghtml |access-date=2022-11-18 |website=ge |language=pt-br}}</ref> A wasansa na biyu ga Vasco da Gama, Cano ya zira kwallaye na farko tare da rigar cruzmaltina, a cikin lokutan karshe na nasarar 1-0 a kan Boavista a 2020 Campeonato Carioca . <ref>{{Cite web |title=Jogo Boavista 0 x 1 Vasco melhores momentos - Campeonato Carioca, Rodada 3 - tempo real |url=https://ge.globo.com/rj/serra-lagos-norte/futebol/campeonato-carioca/jogo/25-01-2020/boavista-vasco.ghtml |access-date=2022-11-18 |website=ge |language=pt-br}}</ref>
A ranar 6 ga Disamba 2021, an sanar da ficewarsa daga Vasco da Gama.<ref>{{Cite web |date=6 December 2021 |title=Vasco anuncia saída de Cano, que se declara à torcida: "Espero revê-los em breve" |url=https://ge.globo.com/futebol/times/vasco/noticia/vasco-anuncia-saida-de-cano.ghtml |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20220114002456/https://ge.globo.com/futebol/times/vasco/noticia/vasco-anuncia-saida-de-cano.ghtml |archive-date=14 January 2022 |access-date=2022-11-18 |website=ge |language=pt-br}}</ref> A cikin duka, Cano ya buga wasanni 101, ya zira kwallaye 43 kuma ya ba da taimako huɗu. Shi ne na biyu mafi girma a kulob din wanda ba dan Brazil ba a karni na 21. <ref>{{Cite web |title=Germán Cano não renova contrato com o Vasco e deixa o clube |url=https://www.uol.com.br/esporte/futebol/ultimas-noticias/2021/12/06/german-cano-nao-renova-contrato-com-o-vasco-e-deixa-o-clube.htm |access-date=2022-11-18 |website=www.uol.com.br |language=pt-br}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
hcf0l35ssg3rpnteeenhf4eqddm4t7y
832129
832128
2026-05-07T20:18:55Z
Ibrahim abusufyan
19233
832129
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Germán Ezequiel Cano Recalde''' (an haife shi a ranar 2 ga watan Janairun shekara ta 1988) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na Campeonato Brasileiro Série A club Fluminense .
== Ayyuka ==
=== Lanús da rance ===
An haife shi a Lomas na Zamora, Cano ya kammala karatun matasa na Lanús. Ya fara buga wasan farko a ranar 13 ga watan Fabrairun shekara ta 2008, ya zo a matsayin mai maye gurbin Lautaro Acosta a wasan 3-1 na Copa Libertadores a gida da Danube . <ref>{{Cite web |date=13 February 2008 |title=Libertadores: Lanús derrota 3–1 a Danubio |trans-title=Libertadores: Lanús defeat Danubio by 3–1 |url=https://www.myplainview.com/news/article/Libertadores-Lan-s-derrota-3-1-a-Danubio-8448975.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113201418/https://www.myplainview.com/news/article/Libertadores-Lan-s-derrota-3-1-a-Danubio-8448975.php |archive-date=13 November 2023 |access-date=18 January 2019 |publisher=My Plainview |language=es}}</ref>
Cano ya fara Guguwa Primera División a ranar 17 ga Fabrairu 2008, ya fara ne a wasan da ya yi da Huracán 1-0. <ref>{{Cite web |date=17 February 2008 |title=Se animó y festejó |trans-title=Cheered up and partying |url=http://www.espn.com.ar/futbol/reporte?juegoId=235444 |access-date=18 January 2019 |publisher=[[ESPN]] |language=es}}</ref> A ranar 29 ga watan Maris, ya zira kwallaye na farko ta hanyar zira kwallayen tawagarsa kawai a cikin asarar 3-1 a San Lorenzo, kuma ya gama kakar wasa ta farko tare da kwallaye biyu a wasanni 11.<ref>{{Cite web |date=29 March 2008 |title=San Lorenzo tiene qué festejar |trans-title=San Lorenzo have to party |url=http://www.espn.com.ar/futbol/reporte?juegoId=235504 |access-date=18 January 2019 |publisher=ESPN |language=es}}</ref>
A ranar 21 ga watan Agustan shekara ta 2009, an ba da rancen Cano ga sabuwar kungiyar Chacarita Juniors, na shekara guda.<ref>{{Cite web |date=21 August 2009 |title=Germán Cano se sumó a Chacarita |trans-title=Germán Cano joined Chacarita |url=https://www.lanacion.com.ar/1165380-german-cano-se-sumo-a-chacarita |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119121112/https://www.lanacion.com.ar/1165380-german-cano-se-sumo-a-chacarita |archive-date=19 January 2019 |access-date=18 January 2019 |publisher=[[La Nación]] |language=es}}</ref> Bayan ya nuna kadan amma yana fama da raguwa ya koma Lanús, amma bayan da ba a yi amfani da shi sosai ba, an ba da rancensa ga Colón a ranar 30 ga Disamba 2010. <ref>{{Cite web |date=30 December 2010 |title=Cano es de Colón |trans-title=Cano joins Colón |url=https://www.ole.com.ar/colon/cano-colon_0_ryNe8wLxsng.html |access-date=18 January 2019 |publisher=[[Olé (sports newspaper)|Olé]] |language=es}}</ref>
A ranar 26 ga watan Yulin shekara ta 2011, Cano ya koma kasashen waje a karo na farko a cikin aikinsa, ya shiga kungiyar Categoría Primera A Deportivo Pereira a aro har zuwa watan Disamba.<ref>{{Cite web |date=26 July 2011 |title=Germán Ezequiel Cano, otro refuerzo del Deportivo Pereira |trans-title=Germán Ezequiel Cano, another addition of Deportivo Pereira |url=https://www.futbolred.com/archivo/documento/CMS-10006048 |access-date=18 January 2019 |publisher=Futbol Red |language=es}}</ref> A ranar 31 ga watan Janairu, ya koma Paraguay's Nacional kuma a cikin yarjejeniyar wucin gadi.<ref>{{Cite web |date=31 January 2012 |title=Nacional tendrá a Germán Cano en la delantera |trans-title=Nacional will have Germán Cano in the forward line |url=http://www.abc.com.py/deportes/nacional-tendra-a-german-cano-en-la-delantera-361339.html |access-date=18 January 2019 |publisher=[[ABC Color]] |language=es}}</ref>
=== Medellín mai zaman kanta ===
A ranar 5 ga Yulin 2012, Cano ya amince da kwangila na dindindin tare da Independiente Medellín . <ref>{{Cite web |date=5 July 2012 |title=Medellín sigue consintiendo a Bolillo: Germán Cano es el quinto refuerzo |trans-title=Medellín keep consisting Bolillo: Germán Cano is the fifth addition |url=https://gol.caracoltv.com/futbol-colombiano/liga-postobon/articulo-259366-medellin-sigue-consintiendo-a-bolillo-german-cano-el-quinto-refuerzo |access-date=18 January 2019 |publisher=[[Caracol Televisión]] |language=es}}</ref> Ya kasance mai farawa nan da nan ga kulob din, ya zira kwallaye tara a kakar wasa ta farko da kwallaye 15 a karo na biyu.
A cikin Yaƙin neman zaɓe na 2014, Cano ya zira kwallaye 27 kuma shine babban mai zira kwallayen gasar Clausura; abubuwan da suka fi dacewa sun haɗa da hat-trick a cikin hanyar 4-1 na Millonarios a ranar 11 ga Oktoba.
=== Pachuca da rance ===
A ranar 21 ga watan Janairun shekara ta 2015, Cano ya sake sauya kungiyoyi da kasashe bayan ya amince da kwangila tare da kungiyar Liga MX ta Pachuca . <ref>{{Cite web |date=21 January 2015 |title=Germán Cano se va del DIM y jugará con el Pachuca |trans-title=Germán Cano leaves ''DIM'' and will play with Pachuca |url=http://www.elcolombiano.com/deportes/independiente-medellin/german-cano-se-va-del-dim-y-jugara-con-el-pachuca-AF1142929 |access-date=18 January 2019 |publisher=[[El Colombiano]] |language=es}}</ref> Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 1 ga Fabrairu, ya fara ne a cikin asarar 1-0 a Guadalajara, kuma ya zira kwallaye na farko a ranar 4 ga Maris a cikin 1-1 CONCACAF Champions League da Montreal Impact.
A ranar 11 ga watan Disamba na shekara ta 2015, bayan ya kasa fitowa a kowane wasa a lokacin rabin Zaki neman zabe saboda raunin gwiwa, <ref>{{Cite web |date=25 May 2015 |title=Germán Cano, baja seis meses por ruptura del ligamento cruzado de la rodilla derecha |trans-title=Germán Cano, out six months due to ligament tear of the right knee |url=http://estoenlinea.oem.com.mx/72990-german-cano-baja-seis-meses-por-ruptura-del-ligamento-cruzado-de-la-rodilla-derecha/ |access-date=18 January 2019 |publisher=Esto en Línea |language=es}}</ref> An ba da rancen Cano ga 'yan wasan León. <ref>{{Cite web |date=11 December 2015 |title=El argentino Germán Cano es el segundo refuerzo del León |trans-title=The Argentine Germán Cano is the second addition of León |url=http://espndeportes.espn.com/futbol/mexico/nota/_/id/2548838/el-argentino-german-cano-es-el-segundo-refuerzo-del-leon |access-date=18 January 2019 |publisher=[[ESPN Deportes]] |language=es}}</ref> Bayan ya kasance mai farawa na yau da kullun, ya koma Pachuca kuma an yi amfani da shi azaman maye gurbin.
A ranar 10 ga watan Janairun 2018, Cano ya koma Independiente Medellín a kan yarjejeniyar aro ta watanni shida.<ref>{{Cite web |date=10 January 2018 |title=Germán Cano deja Pachuca y ahora es de Independiente de Medellín |trans-title=Germán Cano leaves Pachuca and now is of Independiente Medellín |url=https://mexico.as.com/mexico/2018/01/11/futbol/1515644574_557359.html |access-date=18 January 2019 |publisher=[[Diario AS]] |language=es}}</ref> A ranar 19 ga Mayu, ya tsawaita alakarsa har zuwa ƙarshen shekara, kuma ya ƙare kakar wasa tare da kwallaye 32 gaba ɗaya.<ref>{{Cite web |date=19 May 2018 |title=Germán Cano renueva su contrato seis meses con el Medellín |trans-title=Germán Cano renews his contract six months with Medellín |url=https://www.elespectador.com/deportes/futbol-colombiano/german-cano-renueva-su-contrato-seis-meses-con-el-medellin-articulo-789499 |access-date=18 January 2019 |publisher=[[El Espectador]] |language=es}}</ref>
=== Vasco da Gama ===
A ranar 27 ga watan Disamba na shekara ta 2019, an sanar da Germán Cano a matsayin sa hannu na farko na Cruzmaltino na shekarar 2020. <ref>{{Cite web |date=27 December 2019 |title=Presidente do Vasco, Campello anuncia contratação de atacante argentino Germán Cano |url=https://ge.globo.com/futebol/times/vasco/noticia/campello-anuncia-contratacao-de-atacante-argentino-german-cano.ghtml |access-date=2022-11-18 |website=ge |language=pt-br}}</ref> A wasansa na biyu ga Vasco da Gama, Cano ya zira kwallaye na farko tare da rigar cruzmaltina, a cikin lokutan karshe na nasarar 1-0 a kan Boavista a 2020 Campeonato Carioca . <ref>{{Cite web |title=Jogo Boavista 0 x 1 Vasco melhores momentos - Campeonato Carioca, Rodada 3 - tempo real |url=https://ge.globo.com/rj/serra-lagos-norte/futebol/campeonato-carioca/jogo/25-01-2020/boavista-vasco.ghtml |access-date=2022-11-18 |website=ge |language=pt-br}}</ref>
A ranar 6 ga Disamba 2021, an sanar da ficewarsa daga Vasco da Gama.<ref>{{Cite web |date=6 December 2021 |title=Vasco anuncia saída de Cano, que se declara à torcida: "Espero revê-los em breve" |url=https://ge.globo.com/futebol/times/vasco/noticia/vasco-anuncia-saida-de-cano.ghtml |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20220114002456/https://ge.globo.com/futebol/times/vasco/noticia/vasco-anuncia-saida-de-cano.ghtml |archive-date=14 January 2022 |access-date=2022-11-18 |website=ge |language=pt-br}}</ref> A cikin duka, Cano ya buga wasanni 101, ya zira kwallaye 43 kuma ya ba da taimako huɗu. Shi ne na biyu mafi girma a kulob din wanda ba dan Brazil ba a karni na 21. <ref>{{Cite web |title=Germán Cano não renova contrato com o Vasco e deixa o clube |url=https://www.uol.com.br/esporte/futebol/ultimas-noticias/2021/12/06/german-cano-nao-renova-contrato-com-o-vasco-e-deixa-o-clube.htm |access-date=2022-11-18 |website=www.uol.com.br |language=pt-br}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
9kmfhj6z0tanxr3v09l85oebt10o3tl
Júnior Santos (footballer, born 1994)
0
149798
832130
2026-05-07T20:20:17Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347753908|Júnior Santos (footballer, born 1994)]]"
832130
wikitext
text/x-wiki
'''José Antonio dos Santos Júnior''' (an haife shi a 11 ga Oktoba 1994), wanda aka fi sani da '''Junior Santos''', ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Brazil wanda ke taka leda a matsayin mai gaba a Botafogo, a aro daga Atletico Mineiro . <ref>{{Cite web |title=ジュニオール サントス {{!}} トップチーム選手 |url=https://www.sanfrecce.co.jp/team/top-players/detail/37 |access-date=16 July 2022 |website=サンフレッチェ広島 オフィシャルサイト |language=ja}}</ref>
== Ayyuka ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a Conceição do Jacuípe, Bahia, Júnior Santos ya yi aiki a matsayin mai yin tubali har zuwa shekaru 20, lokacin da ya koma babban birnin jihar [[Salvador (Bahia)|Salvador]] kuma ya buga wasan ƙwallon ƙafa. Shekaru uku bayan haka, annabci a cikin coci ya annabta makomarsa a matsayin ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa mai tafiya.
Bayan wani aboki ya gayyace shi don gwaji a Osvaldo Cruz kusan kilomita 2,000 a [[São Paulo]], Júnior Santos ya burge 'yan kallo, ya sanya hannu har abada kuma ya fara babban sa a ranar 8 ga watan Agusta 2017 ta hanyar farawa a 1-1 a waje da Presidente Prudente FC a Campeonato Paulista Segunda Divisão . <ref>{{Cite web |date=17 February 2017 |title=A 2 mil km de casa, atleta se inspira na própria vida para subir o Osvaldo Cruz |trans-title=Two thousand kilometers away from home, an athlete inspires himself in his own life to promote Osvaldo Cruz |url=http://globoesporte.globo.com/sp/presidente-prudente-regiao/futebol/times/osvaldo-cruz/noticia/2017/02/2-mil-km-de-casa-atleta-se-inspira-na-propria-vida-para-subir-o-osvaldo-cruz.html |access-date=10 August 2018 |publisher=[[Globo Esporte]] |language=pt}}</ref>
A ranar 25 ga watan Yunin shekara ta 2017, ya zira kwallaye biyu na farko a wasan 2-2 a gida da José Bonifácio, <ref>{{Cite web |date=25 June 2017 |title=Em jogo polêmico, Osvaldo Cruz e José Bonifácio só empatam, mas seguem vivos |trans-title=In a controversial match, Osvaldo Cruz and José Bonifácio only draw, but remain alive |url=https://globoesporte.globo.com/sp/presidente-prudente-regiao/futebol/noticia/em-jogo-polemico-osvaldo-cruz-e-jose-bonifacio-so-empatam-mas-seguem-vivos.ghtml |access-date=10 August 2018 |publisher=Globo Esporte |language=pt}}</ref> wanda ya ƙare kakar wasa tare da kwallaye biyar a wasanni 20 yayin da aka kori Osvaldo Cruz a wasan kusa da na karshe.
=== Ituano ===
A ranar 11 ga watan Janairun 2018, an gabatar da Júnior Santos a Ituano . <ref>{{Cite web |date=11 January 2018 |title=Ituano apresenta mais 4 reforços para o Paulista 2018 |trans-title=Ituano present 4 more additions for the 2018 Paulista |url=https://www.ituanofc.com/ituano-apresenta-mais-4-reforcos-para-o-paulista-2018/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921120637/https://www.ituanofc.com/ituano-apresenta-mais-4-reforcos-para-o-paulista-2018/ |archive-date=21 September 2020 |access-date=10 August 2018 |publisher=Ituano FC |language=pt}}</ref> Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 3 ga watan Fabrairun 2018, ya zo a matsayin mai maye gurbin a rabi na biyu a wasan 1-1 na Campeonato Paulista a gida da Ponte Preta . <ref>{{Cite web |date=3 February 2018 |title=Ponte Preta empata com Ituano e perde 100% fora de casa no Campeonato Paulista |trans-title=Ponte draw with Ituano and lose 100% away from home in the Campeonato Paulista |url=https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,ponte-preta-empata-com-ituano-e-perde-100-fora-de-casa-no-campeonato-paulista,70002176897 |access-date=10 August 2018 |publisher=[[O Estado de S. Paulo]] |language=pt}}</ref>
Júnior Santos ya zira kwallaye na farko a ranar 26 ga Fabrairu 2018, inda ya zira kwallan ne kawai a wasan da aka yi wa Red Bull Brazil. Ya gama gasar tare da kwallaye hudu a wasanni 11.
==== Rance zuwa Ponte Preta ====
A ranar 8 ga Afrilu 2018, an ba da rancen Júnior Santos ga kungiyar Série B ta Ponte Preta har zuwa ƙarshen shekara, tare da sashi na sayen.<ref>{{Cite web |date=8 April 2018 |title=Reforço para o ataque, Junior Santos espera balançar as redes com a camisa da Macaca |trans-title=Addition for the attack, Junior Santos hopes to net with the shirt of ''Macaca'' |url=http://pontepreta.com.br/noticias-detalhe/20180408-juniorsantos |access-date=10 August 2018 |publisher=AA Ponte Preta |language=pt}}</ref> A karon farko da ya buga wa kulob din kwallaye hudu bayan haka, ya zira kwallaye na karshe a wasan 3-0 da ya yi da Náutico a gasar Copa do Brasil ta shekara.<ref>{{Cite web |date=12 April 2018 |title=Júnior Santos festeja gol em estreia pela Ponte Preta e Felippe Cardoso falaCardoso fala do retorno após lesão |trans-title=Júnior Santos celebrates goal in debut for Ponte Preta and Felippe Cardoso talks about return after injury |url=https://www.lance.com.br/ponte-preta/junior-santos-festeja-gol-estreia-pela-felippe-cardoso-fala-retorno-apos-lesao.html |access-date=10 August 2018 |publisher=[[Lance!]] |language=pt}}</ref>
=== Ginin Ginin ===
A ranar 19 ga watan Disamba na shekara ta 2018, Júnior Santos ya koma kulob din Série A Fortaleza kan kwangilar shekaru uku, bayan kulob din ya sayi kashi 50% na haƙƙin tattalin arzikinsa.<ref>{{Cite web |date=19 December 2018 |title=Fortaleza confirma atacante Júnior Santos, ex-Ponte Preta, para 2019 |trans-title=Fortaleza confirm forward Júnior Santos, formerly of Ponte Preta, for 2019 |url=https://ge.globo.com/ce/futebol/noticia/fortaleza-confirma-atacante-junior-santos-ex-ponte-preta-em-2019.ghtml |access-date=29 February 2024 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> Ya kasance daga cikin tawagar da ta lashe gasar Campeonato Cearense da Copa do Nordeste, kasancewar shi ne mai zira kwallaye a gasar ta ƙarshe tare da kwallaye takwas.<ref>{{Cite web |date=31 May 2019 |title=Júnior Santos e Gilberto são os artilheiros da Copa do Nordeste 2019 |trans-title=Júnior Santos and Gilberto are the top scorers of the 2019 Copa do Nordeste |url=https://sbtnordeste.com.br/2019/05/31/junior-santos-e-gilberto-sao-os-artilheiros-da-copa-do-nordeste-2019/ |access-date=29 February 2024 |publisher=[[Sistema Brasileiro de Televisão|SBT Nordeste]] |language=pt-BR}}</ref>
Júnior Santos ya fara bugawa a ranar 28 ga Afrilu 2019, ya fara ne a wasan da ya yi da Palmeiras 4-0.
=== Kashiwa Reysol ===
A ranar 26 ga watan Yunin 2019, Júnior Santos ya koma kasashen waje a karo na farko a cikin aikinsa, bayan ya sanya hannu a kungiyar Kashiwa Reysol ta J2 League. <ref>{{Cite web |date=26 June 2019 |title=Sem base, mas artilheiro de Ceni: Júnior Santos acerta com japonês Kashiwa Reysol |trans-title=Without youth setup, but Ceni's top scorer: Júnior Santos signs with Japanese Kashiwa Reysol |url=https://ge.globo.com/ce/futebol/noticia/sem-base-mas-artilheiro-de-ceni-junior-santos-acerta-com-japones-kashiwa-reysol.ghtml |access-date=29 February 2024 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> Ya sami ci gaba a matsayin zakara a shekarar farko, amma ya buga wasanni takwas kawai.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1994]]
613885snvmxnbukdo0eh0z8vse7z5t9
832131
832130
2026-05-07T20:20:41Z
Ibrahim abusufyan
19233
832131
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''José Antonio dos Santos Júnior''' (an haife shi a 11 ga Oktoba 1994), wanda aka fi sani da '''Junior Santos''', ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Brazil wanda ke taka leda a matsayin mai gaba a Botafogo, a aro daga Atletico Mineiro . <ref>{{Cite web |title=ジュニオール サントス {{!}} トップチーム選手 |url=https://www.sanfrecce.co.jp/team/top-players/detail/37 |access-date=16 July 2022 |website=サンフレッチェ広島 オフィシャルサイト |language=ja}}</ref>
== Ayyuka ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a Conceição do Jacuípe, Bahia, Júnior Santos ya yi aiki a matsayin mai yin tubali har zuwa shekaru 20, lokacin da ya koma babban birnin jihar [[Salvador (Bahia)|Salvador]] kuma ya buga wasan ƙwallon ƙafa. Shekaru uku bayan haka, annabci a cikin coci ya annabta makomarsa a matsayin ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa mai tafiya.
Bayan wani aboki ya gayyace shi don gwaji a Osvaldo Cruz kusan kilomita 2,000 a [[São Paulo]], Júnior Santos ya burge 'yan kallo, ya sanya hannu har abada kuma ya fara babban sa a ranar 8 ga watan Agusta 2017 ta hanyar farawa a 1-1 a waje da Presidente Prudente FC a Campeonato Paulista Segunda Divisão . <ref>{{Cite web |date=17 February 2017 |title=A 2 mil km de casa, atleta se inspira na própria vida para subir o Osvaldo Cruz |trans-title=Two thousand kilometers away from home, an athlete inspires himself in his own life to promote Osvaldo Cruz |url=http://globoesporte.globo.com/sp/presidente-prudente-regiao/futebol/times/osvaldo-cruz/noticia/2017/02/2-mil-km-de-casa-atleta-se-inspira-na-propria-vida-para-subir-o-osvaldo-cruz.html |access-date=10 August 2018 |publisher=[[Globo Esporte]] |language=pt}}</ref>
A ranar 25 ga watan Yunin shekara ta 2017, ya zira kwallaye biyu na farko a wasan 2-2 a gida da José Bonifácio, <ref>{{Cite web |date=25 June 2017 |title=Em jogo polêmico, Osvaldo Cruz e José Bonifácio só empatam, mas seguem vivos |trans-title=In a controversial match, Osvaldo Cruz and José Bonifácio only draw, but remain alive |url=https://globoesporte.globo.com/sp/presidente-prudente-regiao/futebol/noticia/em-jogo-polemico-osvaldo-cruz-e-jose-bonifacio-so-empatam-mas-seguem-vivos.ghtml |access-date=10 August 2018 |publisher=Globo Esporte |language=pt}}</ref> wanda ya ƙare kakar wasa tare da kwallaye biyar a wasanni 20 yayin da aka kori Osvaldo Cruz a wasan kusa da na karshe.
=== Ituano ===
A ranar 11 ga watan Janairun 2018, an gabatar da Júnior Santos a Ituano . <ref>{{Cite web |date=11 January 2018 |title=Ituano apresenta mais 4 reforços para o Paulista 2018 |trans-title=Ituano present 4 more additions for the 2018 Paulista |url=https://www.ituanofc.com/ituano-apresenta-mais-4-reforcos-para-o-paulista-2018/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921120637/https://www.ituanofc.com/ituano-apresenta-mais-4-reforcos-para-o-paulista-2018/ |archive-date=21 September 2020 |access-date=10 August 2018 |publisher=Ituano FC |language=pt}}</ref> Ya fara bugawa kulob din wasa a ranar 3 ga watan Fabrairun 2018, ya zo a matsayin mai maye gurbin a rabi na biyu a wasan 1-1 na Campeonato Paulista a gida da Ponte Preta . <ref>{{Cite web |date=3 February 2018 |title=Ponte Preta empata com Ituano e perde 100% fora de casa no Campeonato Paulista |trans-title=Ponte draw with Ituano and lose 100% away from home in the Campeonato Paulista |url=https://esportes.estadao.com.br/noticias/futebol,ponte-preta-empata-com-ituano-e-perde-100-fora-de-casa-no-campeonato-paulista,70002176897 |access-date=10 August 2018 |publisher=[[O Estado de S. Paulo]] |language=pt}}</ref>
Júnior Santos ya zira kwallaye na farko a ranar 26 ga Fabrairu 2018, inda ya zira kwallan ne kawai a wasan da aka yi wa Red Bull Brazil. Ya gama gasar tare da kwallaye hudu a wasanni 11.
==== Rance zuwa Ponte Preta ====
A ranar 8 ga Afrilu 2018, an ba da rancen Júnior Santos ga kungiyar Série B ta Ponte Preta har zuwa ƙarshen shekara, tare da sashi na sayen.<ref>{{Cite web |date=8 April 2018 |title=Reforço para o ataque, Junior Santos espera balançar as redes com a camisa da Macaca |trans-title=Addition for the attack, Junior Santos hopes to net with the shirt of ''Macaca'' |url=http://pontepreta.com.br/noticias-detalhe/20180408-juniorsantos |access-date=10 August 2018 |publisher=AA Ponte Preta |language=pt}}</ref> A karon farko da ya buga wa kulob din kwallaye hudu bayan haka, ya zira kwallaye na karshe a wasan 3-0 da ya yi da Náutico a gasar Copa do Brasil ta shekara.<ref>{{Cite web |date=12 April 2018 |title=Júnior Santos festeja gol em estreia pela Ponte Preta e Felippe Cardoso falaCardoso fala do retorno após lesão |trans-title=Júnior Santos celebrates goal in debut for Ponte Preta and Felippe Cardoso talks about return after injury |url=https://www.lance.com.br/ponte-preta/junior-santos-festeja-gol-estreia-pela-felippe-cardoso-fala-retorno-apos-lesao.html |access-date=10 August 2018 |publisher=[[Lance!]] |language=pt}}</ref>
=== Ginin Ginin ===
A ranar 19 ga watan Disamba na shekara ta 2018, Júnior Santos ya koma kulob din Série A Fortaleza kan kwangilar shekaru uku, bayan kulob din ya sayi kashi 50% na haƙƙin tattalin arzikinsa.<ref>{{Cite web |date=19 December 2018 |title=Fortaleza confirma atacante Júnior Santos, ex-Ponte Preta, para 2019 |trans-title=Fortaleza confirm forward Júnior Santos, formerly of Ponte Preta, for 2019 |url=https://ge.globo.com/ce/futebol/noticia/fortaleza-confirma-atacante-junior-santos-ex-ponte-preta-em-2019.ghtml |access-date=29 February 2024 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> Ya kasance daga cikin tawagar da ta lashe gasar Campeonato Cearense da Copa do Nordeste, kasancewar shi ne mai zira kwallaye a gasar ta ƙarshe tare da kwallaye takwas.<ref>{{Cite web |date=31 May 2019 |title=Júnior Santos e Gilberto são os artilheiros da Copa do Nordeste 2019 |trans-title=Júnior Santos and Gilberto are the top scorers of the 2019 Copa do Nordeste |url=https://sbtnordeste.com.br/2019/05/31/junior-santos-e-gilberto-sao-os-artilheiros-da-copa-do-nordeste-2019/ |access-date=29 February 2024 |publisher=[[Sistema Brasileiro de Televisão|SBT Nordeste]] |language=pt-BR}}</ref>
Júnior Santos ya fara bugawa a ranar 28 ga Afrilu 2019, ya fara ne a wasan da ya yi da Palmeiras 4-0.
=== Kashiwa Reysol ===
A ranar 26 ga watan Yunin 2019, Júnior Santos ya koma kasashen waje a karo na farko a cikin aikinsa, bayan ya sanya hannu a kungiyar Kashiwa Reysol ta J2 League. <ref>{{Cite web |date=26 June 2019 |title=Sem base, mas artilheiro de Ceni: Júnior Santos acerta com japonês Kashiwa Reysol |trans-title=Without youth setup, but Ceni's top scorer: Júnior Santos signs with Japanese Kashiwa Reysol |url=https://ge.globo.com/ce/futebol/noticia/sem-base-mas-artilheiro-de-ceni-junior-santos-acerta-com-japones-kashiwa-reysol.ghtml |access-date=29 February 2024 |publisher=[[Grupo Globo|ge]] |language=pt-BR}}</ref> Ya sami ci gaba a matsayin zakara a shekarar farko, amma ya buga wasanni takwas kawai.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1994]]
==manazarta==
fs0166dqcbp65jlhx6bjxmx79pbgp84
José Manuel López (mai wasan ƙwallon ƙafa)
0
149799
832132
2026-05-07T20:21:45Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351283831|José Manuel López (footballer)]]"
832132
wikitext
text/x-wiki
'''José Manuel Alberto López''' (an haife shi a ranar 6 ga watan Disamba na shekara ta 2000), wanda aka fi sani da '''Flaco López''', ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na Campeonato Brasileiro Série A kulob din Palmeiras da ƙungiyar ƙasar Argentina .
== Ayyukan kulob din ==
López ya fara aikinsa yana da shekaru bakwai tare da Club El Progreso a Saladas . Watanni shida bayan haka, ba da daɗewa ba kafin gwaji a gaban 'yan kallo, Boca Juniors ta sanya hannu kan dan wasan. A lokacin da yake da shekaru tara, López ya shiga Independiente; ya kasance har zuwa 2016, ya horar da tawagar Ariel Holan ta farko a wani lokaci. 2017 ya ga López ya tafi Lanús, da farko ya fito a matakin matasa kafin a kira shi a tsakiyar kakar wasa kafin a sake dawo da Primera División na 2018-19. Koyaya, a wannan lokacin, an ba da rancen López ga kungiyar Liga Tresarroyense Colegiales de Tres Arroyos a cikin 2019. Ya gama aikinsa a can a matsayin babban mai zira kwallaye na kulob din.
López ya ci gaba zuwa cikin manyan 'yan wasan Luis Zubeldía a ƙarshen 2020, ya bayyana a kan benci na maye gurbin don gamuwa da Aldosivi da Defensa y Justicia . López, a cikin gasar da aka ambata a sama, ya fara aikinsa na farko a ranar 3 ga watan Janairun 2021 yayin da aka zana a kan hanya da Patronato, bayan an maye gurbinsa a madadin Gonzalo Torres tare da minti ashirin da biyar da suka rage. A bayyanarsa ta biyu, López ya zira kwallaye na farko yayin nasarar da ya ci Rosario Central a ranar 9 ga Janairu.
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Ƙungiyar Jiha{{Efn|Includes [[Campeonato Paulista]]}}
! colspan="2" |Kofin kasa{{Efn|Includes [[Copa Argentina]], [[Copa do Brasil]]}}
! colspan="2" |Kudancin Amurka
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Lanús
|2020–21
| rowspan="3" |Sashe na Farko
|2
|1
| colspan="2" | -
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|1
|-
|2021
|32
|13
| colspan="2" | -
|0
|0
|5{{Efn|Appearances in [[Copa Sudamericana]]}}
|1
| colspan="2" | -
|37
|14
|-
|2022
|13
|4
| colspan="2" | -
|1
|3
|5[c]
|0
| colspan="2" | -
|19
|7
|-
! colspan="2" |Jimillar
!37
!18
! colspan="2" |-
!2
!3
!10
!1
! colspan="2" |-
!59
!22
|-
| rowspan="6" |Itacen dabino
|2022
| rowspan="5" |Jerin A
|12
|2
| colspan="2" | -
|0
|0
|2{{Efn|Appearances in [[Copa Libertadores]]}}
|0
| colspan="2" | -
|14
|2
|-
|2023
|22
|5
|6
|1
|5
|1
|7[d]
|1
|0
|0
|40
|8
|-
|2024
|35
|10
|15
|10
|2
|0
|8[d]
|2
|1{{Efn|Appearance in [[Supercopa do Brasil]]}}
|0
|61
|22
|-
|2025
|33
|12
|12
|4
|3
|1
|12[d]
|7
|4{{Efn|Appearances in [[FIFA Club World Cup]]}}
|1
|64
|25
|-
|2026
|13
|4
|11
|6
|1
|0
|2[d]
|1
| colspan="2" | -
|27
|11
|-
! colspan="2" |Jimillar
!115
!33
!44
!21
!11
!2
!31
!11
!5
!1
!206
!68
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!152
!51
!44
!21
!13
!5
!41
!12
!5
!1
!265
!90
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
03oi9md7j6vy0vt30rzfiicp6052f1r
832133
832132
2026-05-07T20:22:19Z
Ibrahim abusufyan
19233
832133
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''José Manuel Alberto López''' (an haife shi a ranar 6 ga watan Disamba na shekara ta 2000), wanda aka fi sani da '''Flaco López''', ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na Campeonato Brasileiro Série A kulob din Palmeiras da ƙungiyar ƙasar Argentina .
== Ayyukan kulob din ==
López ya fara aikinsa yana da shekaru bakwai tare da Club El Progreso a Saladas . Watanni shida bayan haka, ba da daɗewa ba kafin gwaji a gaban 'yan kallo, Boca Juniors ta sanya hannu kan dan wasan. A lokacin da yake da shekaru tara, López ya shiga Independiente; ya kasance har zuwa 2016, ya horar da tawagar Ariel Holan ta farko a wani lokaci. 2017 ya ga López ya tafi Lanús, da farko ya fito a matakin matasa kafin a kira shi a tsakiyar kakar wasa kafin a sake dawo da Primera División na 2018-19. Koyaya, a wannan lokacin, an ba da rancen López ga kungiyar Liga Tresarroyense Colegiales de Tres Arroyos a cikin 2019. Ya gama aikinsa a can a matsayin babban mai zira kwallaye na kulob din.
López ya ci gaba zuwa cikin manyan 'yan wasan Luis Zubeldía a ƙarshen 2020, ya bayyana a kan benci na maye gurbin don gamuwa da Aldosivi da Defensa y Justicia . López, a cikin gasar da aka ambata a sama, ya fara aikinsa na farko a ranar 3 ga watan Janairun 2021 yayin da aka zana a kan hanya da Patronato, bayan an maye gurbinsa a madadin Gonzalo Torres tare da minti ashirin da biyar da suka rage. A bayyanarsa ta biyu, López ya zira kwallaye na farko yayin nasarar da ya ci Rosario Central a ranar 9 ga Janairu.
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Ƙungiyar Jiha{{Efn|Includes [[Campeonato Paulista]]}}
! colspan="2" |Kofin kasa{{Efn|Includes [[Copa Argentina]], [[Copa do Brasil]]}}
! colspan="2" |Kudancin Amurka
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="4" |Lanús
|2020–21
| rowspan="3" |Sashe na Farko
|2
|1
| colspan="2" | -
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|1
|-
|2021
|32
|13
| colspan="2" | -
|0
|0
|5{{Efn|Appearances in [[Copa Sudamericana]]}}
|1
| colspan="2" | -
|37
|14
|-
|2022
|13
|4
| colspan="2" | -
|1
|3
|5[c]
|0
| colspan="2" | -
|19
|7
|-
! colspan="2" |Jimillar
!37
!18
! colspan="2" |-
!2
!3
!10
!1
! colspan="2" |-
!59
!22
|-
| rowspan="6" |Itacen dabino
|2022
| rowspan="5" |Jerin A
|12
|2
| colspan="2" | -
|0
|0
|2{{Efn|Appearances in [[Copa Libertadores]]}}
|0
| colspan="2" | -
|14
|2
|-
|2023
|22
|5
|6
|1
|5
|1
|7[d]
|1
|0
|0
|40
|8
|-
|2024
|35
|10
|15
|10
|2
|0
|8[d]
|2
|1{{Efn|Appearance in [[Supercopa do Brasil]]}}
|0
|61
|22
|-
|2025
|33
|12
|12
|4
|3
|1
|12[d]
|7
|4{{Efn|Appearances in [[FIFA Club World Cup]]}}
|1
|64
|25
|-
|2026
|13
|4
|11
|6
|1
|0
|2[d]
|1
| colspan="2" | -
|27
|11
|-
! colspan="2" |Jimillar
!115
!33
!44
!21
!11
!2
!31
!11
!5
!1
!206
!68
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!152
!51
!44
!21
!13
!5
!41
!12
!5
!1
!265
!90
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
==manazarta==
45bd6lns0t1ai9citddctu6jt96psw8
Adrián Martínez (ɗan wasan ƙwallon ƙafa,)
0
149800
832134
2026-05-07T20:24:34Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330660162|Adrián Martínez (footballer, born July 1992)]]"
832134
wikitext
text/x-wiki
'''Adrián Emmanuel Martínez''' (an haife shi a ranar 2 ga watan Yulin shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke taka leda a matsayin mai gaba ga Racing .
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a Campana, Lardin Buenos Aires, Martínez bai taba wakiltar kowane kulob ba a lokacin da yake matashi (sai dai daga shekara guda a Villa Dálmine yana da shekaru 17). <ref name="P12">{{Cite web |date=2 September 2017 |title=El otro Maravilla |trans-title=The other ''Maravilla'' |url=https://www.pagina12.com.ar/60279-el-otro-maravilla |access-date=14 March 2019 |publisher=Página 12 |language=es}}</ref> Ya buga wa 'yan wasan gida Club Las Acacias (wanda mahaifiyarsa ke jagoranta) yayin da yake aiki a matsayin Mai tara sharar gida da kuma brickmaker; a tsohon aikin, an kore shi daga kamfaninsa bayan ya sami hatsarin babur.
A shekara ta 2014, bayan an harbe ɗan'uwansa, an kama Martínez bayan an zarge shi da ƙonewa da fashi da gidan mai kai farmaki. Ya kwashe watanni shida a kurkuku har sai ya iya tabbatar da rashin laifi.<ref name="P12">{{Cite web |date=2 September 2017 |title=El otro Maravilla |trans-title=The other ''Maravilla'' |url=https://www.pagina12.com.ar/60279-el-otro-maravilla |access-date=14 March 2019 |publisher=Página 12 |language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.pagina12.com.ar/60279-el-otro-maravilla "El otro Maravilla"] [The other ''Maravilla''] (in Spanish). Página 12. 2 September 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 March</span> 2019</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref> Bayan ya bar kurkuku, ya koma kulob dinsa na farko Las Acacias kafin ya yi gwaji a kungiyar Primera C Metropolitana Defensores Unidos a watan Janairun 2015, daga baya ya shiga kulob din amma da farko ya yi wasa ba tare da karbar albashi ba.<ref name="P12" />
In 2017, after scoring 21 goals for Defensores,<ref>{{Cite web |date=18 October 2017 |title="En la cárcel era sobrevivir" |trans-title=In prison was to survive |url=https://www.ole.com.ar/river-plate/maravilla-martinez-atlanta-carcel-sobrevivir-river-copa-argentina_0_r16T83NTW.html |access-date=14 March 2019 |publisher=[[Olé (sports newspaper)|Olé]] |language=es}}</ref> Martínez joined Primera B Metropolitana side Atlanta.<ref>{{Cite web |date=10 August 2017 |title=Adrián Martínez es nuevo jugador de Atlanta |trans-title=Adrián Martínez is the new player of Atlanta |url=http://www.eldebate.com.ar/adrian-martinez-es-nuevo-jugador-de-atlanta/ |access-date=14 March 2019 |publisher=El Debate |language=es}}</ref> He scored 15 goals during his only season at the club, netting against Primera División side Belgrano and River Plate in the Copa Argentina.
A ranar 18 ga watan Yunin 2018, Martínez ya koma kasashen waje kuma ya shiga kungiyar Paraguay Primera División ta Sol de América . <ref>{{Cite web |date=18 June 2018 |title=Nuevo refuerzo de Sol, con historia de novela |trans-title=New addition of Sol, with a novel story |url=https://www.extra.com.py/deportes/nuevo-refuerzo-sol-historia-novela-n1597303.html |access-date=14 March 2019 |publisher=Extra |language=es}}</ref> Ya kasance babban mai zira kwallaye a kulob din tare da kwallaye 12, musamman ya zira kwallayen da ya yi a kan Olimpia (sau biyu) da 3 de Fabrero .
=== 'Yanci' yanci ===
A ranar 18 ga Disamba 2018, Martínez ya sanya hannu ga Libertad . <ref>{{Cite web |date=18 December 2018 |title=Adrián Martínez, nuevo delantero de Libertad |trans-title=Adrián Martínez, new forward of Libertad |url=http://www.tigosports.com.py/futbol/adrian-martinez-refuerzo-libertad |access-date=14 March 2019 |publisher=Tigo Sports |language=es}}</ref> A ranar 13 ga watan Fabrairu, ya zira kwallaye a wasan da aka yi a gida na Copa Libertadores na 5-1 na The Strongest .
==== Dutsen Porteño (rashin kuɗi) ====
A ranar 1 ga Yulin 2021, an sanar da shi cewa Libertad za ta ba da rancen Martinez ga Cerro Porteño na rabi na biyu na shekara.<ref>{{Cite web |date=July 2021 |title=Adrián Martínez es nuevo jugador de Cerro Porteño |url=https://d10.ultimahora.com/adrian-martinez-es-nuevo-jugador-cerro-porteno-n2948792.html}}</ref> An sanar da yarjejeniyar rancen na shekara guda.<ref>{{Cite web |date=July 2021 |title=Confirmado: Adrián Martínez va a préstamo a Cerro Porteño |url=https://versus.lanacion.com.py/versus/2021/07/01/confirmado-adrian-martinez-va-a-prestamo-a-cerro-porteno/ |publisher=La Nación |language=es}}</ref>
==== Cibiyar ====
An tura Martínez zuwa Instituto de Córdoba don kakar 2023 bayan shekaru biyar a waje da Argentina.<ref>{{Cite web |date=26 December 2022 |title=Instituto anunció a Adrián Martínez como nuevo jugador del plantel |url=https://lmdiario.com.ar/contenido/383858/instituto-anuncio-a-adrian-martinez-como-nuevo-jugador-del-plantel |access-date=11 February 2024 |publisher=La Nueva Mañana |language=es}}</ref> Goals 16 da ya zira a wasanni 39 sun ba da damar Instituto ta riƙe matsayinsu a Primera División don dawowarsu zuwa matakin Argentina bayan yanayi 17.
==== Gudun daji ====
Martínez ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru 3 don Racing a watan Disamba na 2023. <ref>{{Cite web |date=28 December 2023 |title='Maravilla' Martinez firma por tres anõs con Racing de Avellaneda. |url=https://onefootball.com/fr/news/maravilla-martinez-firma-por-tres-anos-con-racing-de-avellaneda-38789781 |access-date=11 February 2024 |publisher=One Football |language=es}}</ref> Martinez ya yi tasiri nan take a kulob din; ya zira kwallaye uku a wasa na 4 da kulob din, yayin da suka yi nasara da ci 4-1 a kan San Lorenzo a ranar 10 ga Fabrairu, 2024. A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye biyu a wasan da suka yi nasara da ci 4-0 a kan Newell's Old Boys . <ref>{{Cite web |date=2024-02-12 |title=(VIDEO) Maravilla Martínez sigue intratable: el golazo que hizo en Racing ante Newell's - TyC Sports |url=https://www.tycsports.com/racing-club/maravilla-martinez-sigue-intratable-marco-el-segundo-gol-de-racing-ante-newells-picandosela-al-arquero-id564178.html |access-date=2025-05-02 |website=www.tycsports.com |language=es-AR}}</ref> A ranar 24 ga Fabrairu, ya zira kwallaye daya tilo a wasan da ya bai wa Racing nasara a wasan hamayya na Avellaneda a Estadio Libertadores de América . <ref>{{Cite web |date=2024-02-24 |title=Racing le ganó a Independiente en el duelo de Avellaneda |url=https://www.diariopopular.com.ar/futbol/racing-le-gano-independiente-el-duelo-avellaneda-n774282 |access-date=2025-05-02 |website=www.diariopopular.com.ar |language=es-AR}}</ref> A ranar 30 ga Maris, ya zira kwallaye uku a wasan da suka yi da Central Córdoba da ci 3-1. <ref>{{Cite web |last=Olé |first=Diario Deportivo |date=2024-03-30 |title=Racing sufrió, lo liquidó con triplete de Maravilla Martinez y sueña |url=https://www.ole.com.ar/futbol-primera/racing-central-cordoba-futbol_0_7YaxqB7yuV.html |access-date=2025-05-02 |website=Olé |language=es-AR}}</ref>
Martinez ya fara buga gasar Copa Sudamericana a ranar 4 ga Afrilu, inda ya ci kwallo a wasan da suka doke Sportivo Luqueño da ci 2-0. <ref>{{Cite web |date=2024-04-05 |title=Otra vez convirtió Maravilla Martínez: abrió el marcador para Racing en la visita a Sportivo Luqueño |url=https://www.espn.com.ar/futbol/copa-sudamericana/nota/_/id/13470296/racing-maravilla-martinez-sportivo-luqueno-debut-copa-conmebol-sudamericana |access-date=2025-05-02 |website=ESPN.com.ar |language=es}}</ref> A wasan da ya biyo baya da Red Bull Bragantino, ya taimaka wa Maximiliano Salas sannan ya ci kwallo a wasan da suka yi nasara da ci 3-0. <ref>{{Cite web |title=Racing 3-0 Bragantino (Apr 10, 2024) Final Score |url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/701125/red-bull-bragantino-racing-club |access-date=2025-05-02 |website=ESPN |language=en}}</ref> Ya kara kwallaye hudu a matakin rukuni; bugun fenariti a gidan Coquimbo Unido a ranar 24 ga Afrilu, <ref>{{Cite web |title=Coquimbo Unido - Racing Club 1:2 (Copa Sudamericana 2024, Group H) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma10181207/lineup/ |access-date=2025-05-02 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> kwallaye biyu da ya ci a kan wannan kungiyar a wasan da suka yi nasara da ci 3-0 a gida a ranar 16 ga Mayu, da kuma kwallo daya da ya ci a kan Sportivo Luqueño a ranar 29 ga Mayu
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
3yamvm6151zrb7t9xby5hmfa69h1074
832135
832134
2026-05-07T20:25:02Z
Ibrahim abusufyan
19233
832135
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adrián Emmanuel Martínez''' (an haife shi a ranar 2 ga watan Yulin shekara ta 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke taka leda a matsayin mai gaba ga Racing .
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a Campana, Lardin Buenos Aires, Martínez bai taba wakiltar kowane kulob ba a lokacin da yake matashi (sai dai daga shekara guda a Villa Dálmine yana da shekaru 17). <ref name="P12">{{Cite web |date=2 September 2017 |title=El otro Maravilla |trans-title=The other ''Maravilla'' |url=https://www.pagina12.com.ar/60279-el-otro-maravilla |access-date=14 March 2019 |publisher=Página 12 |language=es}}</ref> Ya buga wa 'yan wasan gida Club Las Acacias (wanda mahaifiyarsa ke jagoranta) yayin da yake aiki a matsayin Mai tara sharar gida da kuma brickmaker; a tsohon aikin, an kore shi daga kamfaninsa bayan ya sami hatsarin babur.
A shekara ta 2014, bayan an harbe ɗan'uwansa, an kama Martínez bayan an zarge shi da ƙonewa da fashi da gidan mai kai farmaki. Ya kwashe watanni shida a kurkuku har sai ya iya tabbatar da rashin laifi.<ref name="P12">{{Cite web |date=2 September 2017 |title=El otro Maravilla |trans-title=The other ''Maravilla'' |url=https://www.pagina12.com.ar/60279-el-otro-maravilla |access-date=14 March 2019 |publisher=Página 12 |language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.pagina12.com.ar/60279-el-otro-maravilla "El otro Maravilla"] [The other ''Maravilla''] (in Spanish). Página 12. 2 September 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 March</span> 2019</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref> Bayan ya bar kurkuku, ya koma kulob dinsa na farko Las Acacias kafin ya yi gwaji a kungiyar Primera C Metropolitana Defensores Unidos a watan Janairun 2015, daga baya ya shiga kulob din amma da farko ya yi wasa ba tare da karbar albashi ba.<ref name="P12" />
In 2017, after scoring 21 goals for Defensores,<ref>{{Cite web |date=18 October 2017 |title="En la cárcel era sobrevivir" |trans-title=In prison was to survive |url=https://www.ole.com.ar/river-plate/maravilla-martinez-atlanta-carcel-sobrevivir-river-copa-argentina_0_r16T83NTW.html |access-date=14 March 2019 |publisher=[[Olé (sports newspaper)|Olé]] |language=es}}</ref> Martínez joined Primera B Metropolitana side Atlanta.<ref>{{Cite web |date=10 August 2017 |title=Adrián Martínez es nuevo jugador de Atlanta |trans-title=Adrián Martínez is the new player of Atlanta |url=http://www.eldebate.com.ar/adrian-martinez-es-nuevo-jugador-de-atlanta/ |access-date=14 March 2019 |publisher=El Debate |language=es}}</ref> He scored 15 goals during his only season at the club, netting against Primera División side Belgrano and River Plate in the Copa Argentina.
A ranar 18 ga watan Yunin 2018, Martínez ya koma kasashen waje kuma ya shiga kungiyar Paraguay Primera División ta Sol de América . <ref>{{Cite web |date=18 June 2018 |title=Nuevo refuerzo de Sol, con historia de novela |trans-title=New addition of Sol, with a novel story |url=https://www.extra.com.py/deportes/nuevo-refuerzo-sol-historia-novela-n1597303.html |access-date=14 March 2019 |publisher=Extra |language=es}}</ref> Ya kasance babban mai zira kwallaye a kulob din tare da kwallaye 12, musamman ya zira kwallayen da ya yi a kan Olimpia (sau biyu) da 3 de Fabrero .
=== 'Yanci' yanci ===
A ranar 18 ga Disamba 2018, Martínez ya sanya hannu ga Libertad . <ref>{{Cite web |date=18 December 2018 |title=Adrián Martínez, nuevo delantero de Libertad |trans-title=Adrián Martínez, new forward of Libertad |url=http://www.tigosports.com.py/futbol/adrian-martinez-refuerzo-libertad |access-date=14 March 2019 |publisher=Tigo Sports |language=es}}</ref> A ranar 13 ga watan Fabrairu, ya zira kwallaye a wasan da aka yi a gida na Copa Libertadores na 5-1 na The Strongest .
==== Dutsen Porteño (rashin kuɗi) ====
A ranar 1 ga Yulin 2021, an sanar da shi cewa Libertad za ta ba da rancen Martinez ga Cerro Porteño na rabi na biyu na shekara.<ref>{{Cite web |date=July 2021 |title=Adrián Martínez es nuevo jugador de Cerro Porteño |url=https://d10.ultimahora.com/adrian-martinez-es-nuevo-jugador-cerro-porteno-n2948792.html}}</ref> An sanar da yarjejeniyar rancen na shekara guda.<ref>{{Cite web |date=July 2021 |title=Confirmado: Adrián Martínez va a préstamo a Cerro Porteño |url=https://versus.lanacion.com.py/versus/2021/07/01/confirmado-adrian-martinez-va-a-prestamo-a-cerro-porteno/ |publisher=La Nación |language=es}}</ref>
==== Cibiyar ====
An tura Martínez zuwa Instituto de Córdoba don kakar 2023 bayan shekaru biyar a waje da Argentina.<ref>{{Cite web |date=26 December 2022 |title=Instituto anunció a Adrián Martínez como nuevo jugador del plantel |url=https://lmdiario.com.ar/contenido/383858/instituto-anuncio-a-adrian-martinez-como-nuevo-jugador-del-plantel |access-date=11 February 2024 |publisher=La Nueva Mañana |language=es}}</ref> Goals 16 da ya zira a wasanni 39 sun ba da damar Instituto ta riƙe matsayinsu a Primera División don dawowarsu zuwa matakin Argentina bayan yanayi 17.
==== Gudun daji ====
Martínez ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru 3 don Racing a watan Disamba na 2023. <ref>{{Cite web |date=28 December 2023 |title='Maravilla' Martinez firma por tres anõs con Racing de Avellaneda. |url=https://onefootball.com/fr/news/maravilla-martinez-firma-por-tres-anos-con-racing-de-avellaneda-38789781 |access-date=11 February 2024 |publisher=One Football |language=es}}</ref> Martinez ya yi tasiri nan take a kulob din; ya zira kwallaye uku a wasa na 4 da kulob din, yayin da suka yi nasara da ci 4-1 a kan San Lorenzo a ranar 10 ga Fabrairu, 2024. A wasan da ya biyo baya, ya zira kwallaye biyu a wasan da suka yi nasara da ci 4-0 a kan Newell's Old Boys . <ref>{{Cite web |date=2024-02-12 |title=(VIDEO) Maravilla Martínez sigue intratable: el golazo que hizo en Racing ante Newell's - TyC Sports |url=https://www.tycsports.com/racing-club/maravilla-martinez-sigue-intratable-marco-el-segundo-gol-de-racing-ante-newells-picandosela-al-arquero-id564178.html |access-date=2025-05-02 |website=www.tycsports.com |language=es-AR}}</ref> A ranar 24 ga Fabrairu, ya zira kwallaye daya tilo a wasan da ya bai wa Racing nasara a wasan hamayya na Avellaneda a Estadio Libertadores de América . <ref>{{Cite web |date=2024-02-24 |title=Racing le ganó a Independiente en el duelo de Avellaneda |url=https://www.diariopopular.com.ar/futbol/racing-le-gano-independiente-el-duelo-avellaneda-n774282 |access-date=2025-05-02 |website=www.diariopopular.com.ar |language=es-AR}}</ref> A ranar 30 ga Maris, ya zira kwallaye uku a wasan da suka yi da Central Córdoba da ci 3-1. <ref>{{Cite web |last=Olé |first=Diario Deportivo |date=2024-03-30 |title=Racing sufrió, lo liquidó con triplete de Maravilla Martinez y sueña |url=https://www.ole.com.ar/futbol-primera/racing-central-cordoba-futbol_0_7YaxqB7yuV.html |access-date=2025-05-02 |website=Olé |language=es-AR}}</ref>
Martinez ya fara buga gasar Copa Sudamericana a ranar 4 ga Afrilu, inda ya ci kwallo a wasan da suka doke Sportivo Luqueño da ci 2-0. <ref>{{Cite web |date=2024-04-05 |title=Otra vez convirtió Maravilla Martínez: abrió el marcador para Racing en la visita a Sportivo Luqueño |url=https://www.espn.com.ar/futbol/copa-sudamericana/nota/_/id/13470296/racing-maravilla-martinez-sportivo-luqueno-debut-copa-conmebol-sudamericana |access-date=2025-05-02 |website=ESPN.com.ar |language=es}}</ref> A wasan da ya biyo baya da Red Bull Bragantino, ya taimaka wa Maximiliano Salas sannan ya ci kwallo a wasan da suka yi nasara da ci 3-0. <ref>{{Cite web |title=Racing 3-0 Bragantino (Apr 10, 2024) Final Score |url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/701125/red-bull-bragantino-racing-club |access-date=2025-05-02 |website=ESPN |language=en}}</ref> Ya kara kwallaye hudu a matakin rukuni; bugun fenariti a gidan Coquimbo Unido a ranar 24 ga Afrilu, <ref>{{Cite web |title=Coquimbo Unido - Racing Club 1:2 (Copa Sudamericana 2024, Group H) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma10181207/lineup/ |access-date=2025-05-02 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> kwallaye biyu da ya ci a kan wannan kungiyar a wasan da suka yi nasara da ci 3-0 a gida a ranar 16 ga Mayu, da kuma kwallo daya da ya ci a kan Sportivo Luqueño a ranar 29 ga Mayu
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
==manazarta==
tb6y2qdzh5rhajsy3bdp908f081oa1o
Tattaunawar user:Dwer
3
149801
832141
2026-05-07T21:23:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832141
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Dwer! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Dwer|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 7 Mayu 2026 (UTC)
hju7x16bhtvb1flkpvv2f1389nujtpt
Tattaunawar user:Saifniazy1
3
149802
832142
2026-05-07T21:23:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832142
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Saifniazy1! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Saifniazy1|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 7 Mayu 2026 (UTC)
i7zsly6f0c00wsnkmsksi1uvi1ykhj8
Tattaunawar user:Bigcheese26
3
149803
832143
2026-05-07T21:23:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832143
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Bigcheese26! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Bigcheese26|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 7 Mayu 2026 (UTC)
1oygu3x97xrjlzjgh1e6f1gz9wy27yt
Tattaunawar user:Bigcee007
3
149804
832144
2026-05-07T21:23:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832144
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Bigcee007! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Bigcee007|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 7 Mayu 2026 (UTC)
5tbrnfi7z99lp4q9s0atn4vcs8toozs
Tattaunawar user:Orpers
3
149805
832145
2026-05-07T21:23:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832145
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Orpers! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Orpers|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:23, 7 Mayu 2026 (UTC)
fy92n04zhwjrlnxzny5t8uhev556nl7
Fernando Morena
0
149806
832146
2026-05-07T21:23:58Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1328453068|Fernando Morena]]"
832146
wikitext
text/x-wiki
'''Fernando Morena Belora''' (an haife shi a ranar 2 ga watan Fabrairun shekara ta 1952) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na ƙasar Uruguay wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba. Sunayen laƙabi da aka fi sani da shi sune "Nando" (ƙananan nau'in Fernando) da "Potrillo" (Colt, kodayake saurayi ya fi dacewa a wannan yanayin), kuma shi ne babban mai zira kwallaye a tarihin Primera División na Uruguay tare da kwallaye 230 a wasanni 244. <ref name="topscorer">{{Cite web |last=Maxim Olenev |title=Uruguay — All-Time Topscorers |url=https://www.rsssf.org/tablesu/urutops-allt.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019160714/https://www.rsssf.org/tablesu/urutops-allt.html |archive-date=19 October 2022 |access-date=31 December 2010 |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]]}}</ref> Ya zira kwallaye 268 a cikin kusan shekaru 20 da ya yi.
== Ayyukan kulob din ==
[[Fayil:Penarol_morena_tomando_mate.jpg|left|thumb|191x191px|Morena mai shan giya a 1982]]
Fernando Morena ya fara ne a matsayin dan wasan kwallon kafa a shekarar 1968 tare da Racing Club de Montevideo, wanda ya bar a shekarar 1969, ya sanya hannu a kungiyar da ke kusa, River Plate daga Montevideo. Morena ta shiga Peñarol a shekarar 1973. A karo na farko da ya yi tare da kulob din, ya lashe gasar zakarun Uruguay hudu. <ref name="uruchamps">{{Cite web |last=Karel Stokkermans |title=Uruguay — List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220909163136/https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html |archive-date=9 September 2022 |access-date=31 December 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Ya kasance babban mai zira kwallaye a gasar kwallon kafa ta Uruguay na shekaru shida a jere tsakanin 1973 da 1978, kuma ya kasance babban mai jefa kwallo a Copa Libertadores a 1974 da 1975.<ref name="copatopscorer">{{Cite web |last=Juan Pablo Andrés |last2=Frank Ballesteros |title=Copa Libertadores — Topscorers |url=https://www.rsssf.org/sacups/copalibtops.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031101245/http://www.rsssf.com/sacups/copalibtops.html |archive-date=31 October 2015 |access-date=31 December 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref>
A shekara ta 1979, Fernando Morena ya sanya hannu tare da ƙungiyar Rayo Vallecano ta Spain, amma ya shafe kakar wasa daya kawai a can kafin ya canza zuwa [[Valencia CF|Valencia]] a shekara ta 1980. Morena ya koma Peñarol a 1981, inda ya taimaka wa tawagar ta lashe wasu lambobin league biyu na Uruguay a 1981 da 1982.<ref name="uruchamps">{{Cite web |last=Karel Stokkermans |title=Uruguay — List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220909163136/https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html |archive-date=9 September 2022 |access-date=31 December 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKarel_Stokkermans">Karel Stokkermans. [https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html "Uruguay — List of Champions"]. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. [https://web.archive.org/web/20220909163136/https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html Archived] from the original on 9 September 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2010</span>.</cite></ref> Sun kuma lashe Copa de Oro a 1981, Copa Libertadores a 1982, da kuma 1982 Intercontinental Cup. <ref>{{Cite web |last=John Beuker |title=Copa Libertadores 1982 |url=https://www.rsssf.org/sacups/copa82.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220924203207/https://www.rsssf.org/sacups/copa82.html |archive-date=24 September 2022 |access-date=31 December 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref><ref>{{Cite web |last=Josef Bobrowsky |title=Intercontinental Club Cup 1982 |url=https://www.rsssf.org/tablest/toyota82.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220909140235/https://www.rsssf.org/tablest/toyota82.html |archive-date=9 September 2022 |access-date=31 December 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref>
A shekarar 1983, Fernando Morena ya shiga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Brazil Flamengo, sannan a shekarar 1984 ya buga wa ƙungiyar Boca Juniors ta Argentina wasa. Ya kammala aikinsa na ƙwararru a Peñarol a shekarar 1985. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2025)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Fernando ya fara buga wa tawagar ƙasar Uruguay wasa a ranar 27 ga Oktoba, 1971, inda ya ci Chile da ci 3-0, inda ya zura ƙwallonsa ta farko. Ya kasance cikin tawagar ƙasar da ta wakilci Uruguay a gasar cin kofin duniya ta 1974. Ya buga wasanni 54 a ƙasashen waje, inda ya zira kwallaye 22, wanda hakan ya sanya shi a matsayin ɗan wasa na takwas mafi yawan zura kwallaye a tarihin ƙungiyar. A ranar 4 ga Satumba, 1983, Morena ya samu rauni a ƙafarsa da kuma rauni a lokacin da yake buga wasa da Venezuela a gasar Copa America. Bai taɓa bugawa ƙungiyar ƙwallon ƙasa wasa ba bayan wannan lamari, duk da cewa har yanzu ana ɗaukarsa a matsayin wani ɓangare na ƙungiyar Uruguay da ta lashe gasar Copa America a 1983 . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2025)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ayyukan horarwa ==
Bayan ya yi ritaya, ya rike mukamai masu yawa a Uruguay, Spain da Chile. Ayyukansa na farko na kocin ya kasance a River Plate, wanda Peñarol, Real Murcia a Spain, Huracán Buceo, Rampla Juniors, Colo Colo a Chile da kuma na biyu a Peñarol a 2005. A shekara ta 2009, an nada shi a matsayin Manajan Harkokin Kasuwanci a Peñarol .
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1952]]
4u3hjrt76rdq77lw1eo9wogdv6w2zvs
832150
832146
2026-05-07T21:24:24Z
Ibrahim abusufyan
19233
832150
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}
'''Fernando Morena Belora''' (an haife shi a ranar 2 ga watan Fabrairun shekara ta 1952) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na ƙasar Uruguay wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba. Sunayen laƙabi da aka fi sani da shi sune "Nando" (ƙananan nau'in Fernando) da "Potrillo" (Colt, kodayake saurayi ya fi dacewa a wannan yanayin), kuma shi ne babban mai zira kwallaye a tarihin Primera División na Uruguay tare da kwallaye 230 a wasanni 244. <ref name="topscorer">{{Cite web |last=Maxim Olenev |title=Uruguay — All-Time Topscorers |url=https://www.rsssf.org/tablesu/urutops-allt.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019160714/https://www.rsssf.org/tablesu/urutops-allt.html |archive-date=19 October 2022 |access-date=31 December 2010 |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]]}}</ref> Ya zira kwallaye 268 a cikin kusan shekaru 20 da ya yi.
== Ayyukan kulob din ==
[[Fayil:Penarol_morena_tomando_mate.jpg|left|thumb|191x191px|Morena mai shan giya a 1982]]
Fernando Morena ya fara ne a matsayin dan wasan kwallon kafa a shekarar 1968 tare da Racing Club de Montevideo, wanda ya bar a shekarar 1969, ya sanya hannu a kungiyar da ke kusa, River Plate daga Montevideo. Morena ta shiga Peñarol a shekarar 1973. A karo na farko da ya yi tare da kulob din, ya lashe gasar zakarun Uruguay hudu. <ref name="uruchamps">{{Cite web |last=Karel Stokkermans |title=Uruguay — List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220909163136/https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html |archive-date=9 September 2022 |access-date=31 December 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> Ya kasance babban mai zira kwallaye a gasar kwallon kafa ta Uruguay na shekaru shida a jere tsakanin 1973 da 1978, kuma ya kasance babban mai jefa kwallo a Copa Libertadores a 1974 da 1975.<ref name="copatopscorer">{{Cite web |last=Juan Pablo Andrés |last2=Frank Ballesteros |title=Copa Libertadores — Topscorers |url=https://www.rsssf.org/sacups/copalibtops.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031101245/http://www.rsssf.com/sacups/copalibtops.html |archive-date=31 October 2015 |access-date=31 December 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref>
A shekara ta 1979, Fernando Morena ya sanya hannu tare da ƙungiyar Rayo Vallecano ta Spain, amma ya shafe kakar wasa daya kawai a can kafin ya canza zuwa [[Valencia CF|Valencia]] a shekara ta 1980. Morena ya koma Peñarol a 1981, inda ya taimaka wa tawagar ta lashe wasu lambobin league biyu na Uruguay a 1981 da 1982.<ref name="uruchamps">{{Cite web |last=Karel Stokkermans |title=Uruguay — List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220909163136/https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html |archive-date=9 September 2022 |access-date=31 December 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKarel_Stokkermans">Karel Stokkermans. [https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html "Uruguay — List of Champions"]. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation. [https://web.archive.org/web/20220909163136/https://www.rsssf.org/tablesu/uruchamp.html Archived] from the original on 9 September 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">31 December</span> 2010</span>.</cite></ref> Sun kuma lashe Copa de Oro a 1981, Copa Libertadores a 1982, da kuma 1982 Intercontinental Cup. <ref>{{Cite web |last=John Beuker |title=Copa Libertadores 1982 |url=https://www.rsssf.org/sacups/copa82.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220924203207/https://www.rsssf.org/sacups/copa82.html |archive-date=24 September 2022 |access-date=31 December 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref><ref>{{Cite web |last=Josef Bobrowsky |title=Intercontinental Club Cup 1982 |url=https://www.rsssf.org/tablest/toyota82.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220909140235/https://www.rsssf.org/tablest/toyota82.html |archive-date=9 September 2022 |access-date=31 December 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref>
A shekarar 1983, Fernando Morena ya shiga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Brazil Flamengo, sannan a shekarar 1984 ya buga wa ƙungiyar Boca Juniors ta Argentina wasa. Ya kammala aikinsa na ƙwararru a Peñarol a shekarar 1985. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2025)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Fernando ya fara buga wa tawagar ƙasar Uruguay wasa a ranar 27 ga Oktoba, 1971, inda ya ci Chile da ci 3-0, inda ya zura ƙwallonsa ta farko. Ya kasance cikin tawagar ƙasar da ta wakilci Uruguay a gasar cin kofin duniya ta 1974. Ya buga wasanni 54 a ƙasashen waje, inda ya zira kwallaye 22, wanda hakan ya sanya shi a matsayin ɗan wasa na takwas mafi yawan zura kwallaye a tarihin ƙungiyar. A ranar 4 ga Satumba, 1983, Morena ya samu rauni a ƙafarsa da kuma rauni a lokacin da yake buga wasa da Venezuela a gasar Copa America. Bai taɓa bugawa ƙungiyar ƙwallon ƙasa wasa ba bayan wannan lamari, duk da cewa har yanzu ana ɗaukarsa a matsayin wani ɓangare na ƙungiyar Uruguay da ta lashe gasar Copa America a 1983 . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2025)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
== Ayyukan horarwa ==
Bayan ya yi ritaya, ya rike mukamai masu yawa a Uruguay, Spain da Chile. Ayyukansa na farko na kocin ya kasance a River Plate, wanda Peñarol, Real Murcia a Spain, Huracán Buceo, Rampla Juniors, Colo Colo a Chile da kuma na biyu a Peñarol a 2005. A shekara ta 2009, an nada shi a matsayin Manajan Harkokin Kasuwanci a Peñarol .
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1952]]
==manazarta==
9t0gyn1klevxic6bp2ljabntyg88gu8
Tattaunawar user:Aristidis PS
3
149807
832147
2026-05-07T21:24:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832147
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Aristidis PS! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Aristidis PS|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 7 Mayu 2026 (UTC)
hsw97gupf50g9ip98wexazfydhyq0qh
Tattaunawar user:PhotographyEdits
3
149808
832148
2026-05-07T21:24:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832148
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, PhotographyEdits! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/PhotographyEdits|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 7 Mayu 2026 (UTC)
tb2wbp508fukfx3ozrbrii8x1xf7afi
Tattaunawar user:Officialdipodipe
3
149809
832149
2026-05-07T21:24:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832149
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Officialdipodipe! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Officialdipodipe|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 7 Mayu 2026 (UTC)
1v7rb444i2hy5r7l0a01t8pqz25cwig
Tattaunawar user:ABowlofPetuniaTypeThings
3
149810
832151
2026-05-07T21:24:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832151
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, ABowlofPetuniaTypeThings! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/ABowlofPetuniaTypeThings|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 7 Mayu 2026 (UTC)
o06ekmktz4opare0lwpf8joi9gcc7rl
Tattaunawar user:Johnnybam
3
149811
832152
2026-05-07T21:24:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832152
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Johnnybam! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Johnnybam|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 7 Mayu 2026 (UTC)
71o2de51xecpxqzv4tg5dp0zj2kaadt
Tattaunawar user:An editor called Atlas
3
149812
832153
2026-05-07T21:24:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832153
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, An editor called Atlas! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/An editor called Atlas|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:24, 7 Mayu 2026 (UTC)
1i7y66jkxtpnbr4towiufkkop6a29wt
Tattaunawar user:De-Mbarukas
3
149813
832154
2026-05-07T21:25:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832154
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, De-Mbarukas! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/De-Mbarukas|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 7 Mayu 2026 (UTC)
bvcj07ukrap4lhvo35itmtceuc8drh8
Tattaunawar user:Shernop
3
149814
832155
2026-05-07T21:25:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832155
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Shernop! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Shernop|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 7 Mayu 2026 (UTC)
74l2sh76757mwh99tylt35ql06iu84s
Tattaunawar user:GeorgeKassavetis
3
149815
832156
2026-05-07T21:25:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832156
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, GeorgeKassavetis! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/GeorgeKassavetis|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 7 Mayu 2026 (UTC)
m4i4qfbah5gw0j9i6ph37pfnylm653a
Tattaunawar user:Mikalsk
3
149816
832157
2026-05-07T21:25:34Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832157
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Mikalsk! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Mikalsk|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 7 Mayu 2026 (UTC)
dh5oo5sazdb6mfkc3rmxlzxldkwfzmt
Tattaunawar user:Zainab118
3
149817
832158
2026-05-07T21:25:44Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832158
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Zainab118! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Zainab118|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 7 Mayu 2026 (UTC)
0tzdlujz9kzvb9o7qvjn1b8ih48a0mg
Tattaunawar user:Lektor w
3
149818
832159
2026-05-07T21:25:54Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832159
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Lektor w! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Lektor w|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:25, 7 Mayu 2026 (UTC)
dgezxixmzl0mq20cavxvsa43irfqibg
Tattaunawar user:Tomboy357221
3
149819
832160
2026-05-07T21:26:04Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832160
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Tomboy357221! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Tomboy357221|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 7 Mayu 2026 (UTC)
onrwgahj37c7gi1vq6ekv6l39t8xt3m
Tattaunawar user:E3uLe
3
149820
832161
2026-05-07T21:26:14Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832161
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, E3uLe! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/E3uLe|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 7 Mayu 2026 (UTC)
341wfs8gehptt6gqkwin6uck0flc0ur
Tattaunawar user:Summer9778
3
149821
832162
2026-05-07T21:26:24Z
AmmarBot
13973
Barka da zuwa!
832162
wikitext
text/x-wiki
== Barka da zuwa! ==
Ni Robot ne ba mutum ba.
[[File:Wikipedia_mini_globe_handheld.jpg|thumb|300px|Hausa Wikipedia na buƙatar gudummuwarku domin ta bunƙasa!]]
Barka da zuwa Hausa Wikipedia, Summer9778! Mun ji daɗin [[Special:Contributions/Summer9778|gudummuwarku]]. Kuma muna fatan zaku tsaya ku ci gaba da bada gudummuwa. Anan ƙasa ga wasu shafuka da zasu taimaka wajen fahimtar Hausa Wikipedia da yadda ake gyara ta:
* [[Wikipedia:Gabatarwa|Gabatarwa]]
* [[Wikipedia:Tutorial|Tutorial]]
* [[Wikipedia:Cheatsheet|Cheatsheet]]
* [[Wikipedia:Yadda_ake_rubuta_muƙala|Yadda ake rubuta muƙala]]
* [[Wikipedia:Manufofi biyar|Manufofin Hausa Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Shawarwari_goma_akan_gyaran_Wikipedia|Shawarwari goma akan gyaran Wikipedia]]
Zaku iya yin [[Wikipedia:Tutorial/Shafukan_tattaunawa#Shafin_tattaunawa_na_edita|sayinin rubutunku]] idan kuna akan [[Wikipedia:Shafin tattaunawa|shafukan tattaunawa]] ta hanyar alamar tilde guda huɗu, kamar haka (<nowiki>~~~~</nowiki>); yin hakan, zaisa sunanku da cikkaken kwanan wata. In kana buƙatar wani taimako, ku duba [[Wikipedia:Tutorial]]. Na gode. [[User:AmmarBot|AmmarBot]] ([[User talk:AmmarBot|talk]]) 21:26, 7 Mayu 2026 (UTC)
iu47vq9i2e08tce4a420mt6kq62z2y7
Gabriel Barbosa
0
149822
832165
2026-05-07T21:28:44Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352833809|Gabriel Barbosa]]"
832165
wikitext
text/x-wiki
'''Gabriel Barbosa Almeida''' (an haife shi a ranar 30 ga watan Agustan shekara ta 1996), wanda aka fi sani da '''Gabigol''' ko '''Gabi,''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Brazil wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na Campeonato Brasileiro Série A club Santos, a aro daga Cruzeiro .
7Wani digiri na makarantar Santos, Gabriel ya fara aikinsa na farko yana da shekaru 16 kuma ya buga wasanni sama da 200 a kulob din a duk fafatawa. Ya buga wa Flamengo tun 2019, da sauri ya zama wanda magoya baya suka fi so bayan ya zira kwallaye sau biyu a cikin minti na karshe na Copa Libertadores na 2019, sannan ya zira kwallan karshe na 2022. Bayan shekaru shida tare da Flamengo, ya shiga kungiyar kwallon kafa ta Brazil Cruzeiro .
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a San Bernardo do Campo, São Paulo, Gabriel ya shiga ƙungiyar matasa ta Santos a shekara ta 2004, yana da shekaru 8; <sup class="mw-ref reference" mwma="">Gabigol-vale-r-131-milhoes-e-e-a-maior-promessa-do-santos,1018586,0.htm<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;title<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;Aos 16 anos Gabigol vale R$ 131 milhões e é a maior promessa do Santos<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;date<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;9 April 2013<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;work<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;O Estado de S. Paulo<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;language<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;pt<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;trans-title<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;With 16 years old, Gabigol worths R$ 131 millions and is Santos's wonderkid<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;url-status<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;dead<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;archive-url<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;<nowiki>https://web.archive.org/web/20130513053143/http://www.estadao.com.br/noticias/esportes%2Caos-16-anos-gabigol-vale-r-131-milhoes-e-e-a-maior-promessa-do-santos%2C1018586%2C0.htm&quot;},&quot;archive-date&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;13</nowiki> May 2013<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;access-date<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;26 May 2013<nowiki>&</nowiki>quot;}},<nowiki>&</nowiki>quot;i<nowiki>&</nowiki>quot;:0}}]}\" data-ve-no-generated-contents=\"true\" id=\"mwBR0\"><nowiki>&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki><nowiki><cite about=\"#mwt17\" class=\"citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source\" id=\"mwBR4\" data-ve-ignore=\"\"><a class=\"external text\" href=\"https://web.archive.org/web/20130513053143/http://www.estadao.com.br/noticias/esportes%2Caos-16-anos-gabigol-vale-r-131-milhoes-e-e-a-maior-promessa-do-santos%2C1018586%2C0.htm\" id=\"mwBR8\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\">\"Aos 16 anos Gabigol vale R$ 131 milhões e é a maior promessa do Santos\"</a></nowiki> <nowiki><span id=\"mwBSA\" typeof=\"mw:Entity\">[</span></nowiki>With 16 years old, Gabigol worths R$ 131 millions and is Santos's wonderkid<nowiki><span id=\"mwBSE\" typeof=\"mw:Entity\">]</span></nowiki>. <nowiki><i id=\"mwBSI\">O Estado de S. Paulo</i></nowiki> (in Portuguese). 9 April 2013. Archived from <nowiki><a class=\"external text\" href=\"http://www.estadao.com.br/noticias/esportes,aos-16-anos-gabigol-vale-r-131-milhoes-e-e-a-maior-promessa-do-santos,1018586,0.htm\" id=\"mwBSM\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\">the original</a></nowiki> on 13 May 2013<nowiki><span class=\"reference-accessdate\" id=\"mwBSQ\">. Retrieved <span class=\"nowrap\" id=\"mwBSU\">26 May</span></nowiki> 2013<nowiki></span></nowiki>.<nowiki></cite></nowiki><nowiki><link about=\"#mwt17\" href=\"./Category:CS1_Portuguese-language_sources_(pt)\" id=\"mwBSc\" rel=\"mw:PageProp/Category\" data-ve-ignore=\"\"></nowiki>"}}" id="cite_ref-2" rel="dc:references" typeof="mw:Extension/ref">[./Gabriel_Barbosa#cite_note-2 <span class="mw-reflink-text"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket"><nowiki>]</nowiki></span></span>]</sup> yawan kwallaye da ya zira kwallaye tare da kungiyoyin matasa na kulob din ya gan shi ya sami laƙabi Gabigol. <ref name="50 best young footballers">{{Cite web |last=Blair Newman |last2=Luca Hodges-Ramon |last3=Richard Hall |last4=Franco Ficetola |last5=Mark Neale |last6=Emmet Gates |date=24 January 2017 |title=The 50 best young footballers in Italy |url=https://www.theguardian.com/football/the-gentleman-ultra/2017/jan/24/50-best-young-footballers-italy-serie-a |access-date=15 February 2017 |website=The Guardian}}</ref> A ranar 25 ga watan Satumbar shekara ta 2012, ya sanya hannu kan kwangilar kwararru, tare da sashi na sayen Yuro miliyan 50, kuma ya fara buga wasan farko a ranar 17 ga watan Janairun shekara mai zuwa, a Wasan sada zumunci da Grêmio Barueri. <ref>{{Cite web |date=29 September 2012 |title=Santos assina com Gabriel, de 16 anos, e estipula multa de R$ 130 milhões |trans-title=Santos signs with Gabriel, 16 years old, and puts a R$ 130 million buyout clause |url=http://www.estadao.com.br/noticias/esportes,santos-assina-com-gabriel-de-16-anos-e-estipula-multa-de-r-130-milhoes,935800,0.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030124308/http://www.estadao.com.br/noticias/esportes%2Csantos-assina-com-gabriel-de-16-anos-e-estipula-multa-de-r-130-milhoes%2C935800%2C0.htm |archive-date=30 October 2012 |access-date=26 May 2013 |website=O Estado de S. Paulo |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 January 2013 |title=Muricy promove estreia de Gabigol, mas pede calma com promessa |trans-title=Muricy promotes Gabigol's debut, but ask for calmness for wonderkid |url=http://www.gazetaesportiva.net/noticia/2013/01/santos/muricy-promove-estreia-de-gabigol-mas-pede-calma-com-promessa.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309013447/http://www.gazetaesportiva.net/noticia/2013/01/santos/muricy-promove-estreia-de-gabigol-mas-pede-calma-com-promessa.html |archive-date=9 March 2013 |access-date=26 May 2013 |website=Gazeta Esportiva |language=pt}}</ref>
=== Santos ===
A ranar 26 ga Mayu 2013, Gabriel ya fara buga wasan farko, yana da shekaru 16 kawai, a wasan 0-0 da ya yi da Flamengo.<ref>{{Cite web |date=26 May 2013 |title=Neymar chora, mas não brilha, e Santos empata em 0 a 0 com o Fla |trans-title=Neymar cries, but does not shine, and Santos draws by 0–0 with Fla |url=http://globoesporte.globo.com/jogo/brasileirao2013/26-05-2013/santos-flamengo.html |access-date=26 May 2013 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref> Ya zira kwallaye na farko a ranar 22 ga watan Agusta, inda ya zira kwallayen da ya ci a wasan da ya yi a gida da Gremio, a gasar Copa do Brasil ta shekara.
A ranar 1 ga watan Fabrairun shekara ta 2014, Gabriel ya zira kwallaye 12,000 na Santos a nasarar 5-1 a kan Botafogo-SP, a gasar zakarun Paulista ta wannan shekarar.<ref>{{Cite web |date=1 February 2014 |title=Santos dá novo show na Vila, goleia Botafogo e passa de 12 mil gols |trans-title=Santos puts on a show in Vila again, thrashes Botafogo and surpasses 12 thousand goals |url=http://globoesporte.globo.com/jogo/paulista-2014/01-02-2014/santos-botafogo-sp.html |access-date=19 January 2015 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref> Ya gama gasar tare da kwallaye bakwai, yayin da Peixe ya kammala na biyu.
Gabriel ya zira kwallaye na farko na Série A a ranar 20 ga Afrilu 2014, inda ya zira kwallan sa ne kawai a wasan 1-1 a gida da Sport Recife . <ref>{{Cite web |date=20 April 2014 |title=Santos empata em lance polêmico com Sport na Vila Belmiro: 1 a 1 |trans-title=Santos draws in a controversial play with Sport at Vila Belmiro: 1–1 |url=http://globoesporte.globo.com/jogo/brasileirao2014/20-04-2014/santos-sport.html |access-date=19 January 2015 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref> Ya sanya hannu kan sabuwar yarjejeniyar shekaru biyar tare da kulob din a ranar 23 ga watan Satumba, kuma ya gama kakar wasa tare da kwallaye 21, goma a gaban babban kudi da ya sanya hannu kan Leandro Damião.<ref>{{Cite web |date=23 September 2014 |title=Gabriel renova com o Santos FC até setembro de 2019 |trans-title=Gabriel renews with Santos until September 2019 |url=http://santosfc.com.br/2014/09/gabriel-renova-com-o-santos-fc-ate-setembro-de-2019/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141014230441/http://santosfc.com.br/2014/09/gabriel-renova-com-o-santos-fc-ate-setembro-de-2019/ |archive-date=14 October 2014 |access-date=19 January 2015 |publisher=Santos' official website |language=pt}}</ref>
Bayan fara kamfen din 2015 a kan benci, an nada Gabriel a matsayin zaɓi na farko bayan tashiwar Robinho. Ya zira kwallaye goma a ''Brasileirão'' na shekara, kuma ya kasance babban mai zira kwallaya a Copa do Brasil tare da kwallaye takwas, tare da manyan abubuwan da suka hada da wasan da suka yi da Sport Recife, Joinville da Atletico Mineiro, da kuma wanda ya lashe gasar farko ta gasar cin kofin kasa da Palmeiras. Halinsa mai ban sha'awa don kakar tare da Santos ya kuma gan shi da sunan mujallar wasanni ta Mutanen Espanya ''Don Balon'' a matsayin daya daga cikin matasa 101 mafi kyau a kwallon kafa ta duniya a shekarar 2015. <ref>{{Cite web |date=29 November 2015 |title=La lista dei 101 migliori giovani talenti del calcio mondiale |url=http://it.eurosport.com/calcio/la-lista-dei-101-migliori-giovani-talenti-del-calcio-mondiale_sto5002037/story.shtml |access-date=11 March 2017 |website=EuroSport |language=it}}</ref>
Gabriel ya fara kakar 2016 tare da kwallaye biyu a baya-baya a kan San Bernardo da Ponte Preta . A ranar 24 ga watan Afrilu ya zira kwallaye biyu a wasan 2-2 a gida da Palmeiras (nasara 3-2 a kan penalties), yayin da kungiyarsa ta kai wasan karshe na ''Paulistão'' a karo na takwas a jere.<ref>{{Cite web |date=24 April 2016 |title=Palmeiras reage no fim, mas Vanderlei brilha nos pênaltis e coloca o Santos na final |trans-title=Palmeiras react in the end, but Vanderlei shines and puts Santos in the final |url=http://globoesporte.globo.com/sp/santos-e-regiao/futebol/campeonato-paulista/jogo/24-04-2016/santos-palmeiras/ |access-date=24 April 2016 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref>
=== Inter Milan ===
A ranar 27 ga watan Agustan shekara ta 2016, bayan magoya bayan Inter Milan sun yi masa maraba da kyau lokacin da ya sauka a Milan washegari, Gabriel ya sanya hannu kan Inter Milan kan kwangilar shekaru biyar a cikin yarjejeniyar da aka ruwaito ta kai € 29.5m.<ref>{{Cite web |date=26 August 2016 |title=Gabriel Barbosa snubs Manchester United and Chelsea to join Inter Milan |url=http://metro.co.uk/2016/08/26/gabriel-barbosa-snubs-manchester-united-and-chelsea-to-join-inter-milan-6092522/ |access-date=29 August 2016 |website=Metro}}</ref>
A ranar 22 ga watan Satumbar 2016, kulob din ya gabatar da Gabriel a matsayin dan wasan Inter a cikin dakin taron Pirelli tare da nunawar kafofin watsa labarai: dan wasan ya shiga dakin manema labarai bayan bidiyon da ya nuna shi a ƙarƙashin mutum-mutumi na Kristi Mai Ceto a Rio de Janeiro sannan kuma a kan rufin Milan, a bayyane yake nuna wurin da Inter ya fahimci don gabatar da ''Il Fenomeno'' [[Ronaldo (Brazil)|Ronaldo]] a baya.<ref>{{Cite web |title=Gabigol all'Inter: dalla presentazione in pompa magna al flop |url=https://www.goal.com/it/notizie/gabigol-allinter-dalla-presentazione-in-pompa-magna-al-flop/1i5sde1h3nsjb1q1fm4qlf7qor |language=Italian}}</ref>
Gabigol ya fara fitowa a ranar 25 ga Satumba 2016, inda ya maye gurbin Candreva a minti na 73. <ref>{{Cite web |title=Gabigol alla prima con l'Inter: esordio senza luci per il brasiliano |url=https://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2016/09/25/27877252/gabigol-alla-prima-con-linter-esordio-senza-luci-per-il |language=Italian}}</ref> Ya zira kwallaye na farko ga Inter a ranar 19 ga Fabrairu bayan ya zo a matsayin mai maye gurbin a cikin nasara 1-0 a kan Bologna.<ref>{{Cite web |last=Edoardo Dalmonte |date=20 February 2017 |title=Gabriel 'Gabigol' Barbosa takes his chance with winner for Inter at Bologna |url=http://www.espnfc.us/club/internazionale/110/blog/post/3064908/gabriel-gabigol-barbosa-takes-his-chance-with-winner-for-inter-at-bologna |access-date=20 February 2017 |publisher=ESPN FC}}</ref>
==== Benfica (rashin kuɗi) ====
A ranar 31 ga watan Agustan shekara ta 2017, Gabriel ya koma kulob din Benfica na Portugal a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci. Ya fara bugawa a ranar 12 ga watan Satumba a wasan UEFA Champions League da CSKA Moscow, inda ya maye gurbin Álex Grimaldo a minti na 77.<ref>{{Cite web |title=Benfica vs. CSKA Moskva - 12 September 2017 |url=https://int.soccerway.com/matches/2017/09/12/europe/uefa-champions-league/benfica/cska-moskva/2579309/ |access-date=17 September 2017 |publisher=Soccerway}}</ref>
Gabriel ya fara bugawa Premier League a cikin asarar 2-1 a Boavista a ranar 16 ga Satumba 2017; ya maye gurbin Andrija Zivkovic, kuma a minti na 77. <ref>{{Cite web |title=Boavista vs. Benfica - 16 September 2017 |url=https://int.soccerway.com/matches/2017/09/16/portugal/portuguese-liga-/boavista/benfica/2501837/ |access-date=17 September 2017 |publisher=Soccerway}}</ref> Ya bar kulob din a watan Janairu tare da minti 165 kawai na lokacin wasa da kuma burin daya da aka zira, a kan Olhanense don Taça de Portugal.
A ranar 25 ga watan Janairun 2018, tsohon kulob din Gabriel na Santos ya ba da sanarwar cewa sun cimma yarjejeniya da Inter don dawowarsa kulob din kan yarjejeniyar aro na shekara guda.<ref>{{Cite web |last=André Mendes |date=25 January 2018 |title="Menino da Vila, santista e cruel", Gabriel está de volta ao Santos FC |trans-title=''"Menino da Vila, santista e cruel"'', Gabriel is back at Santos FC |url=http://www.santosfc.com.br/menino-da-vila-santista-e-cruel-gabriel-esta-de-volta-ao-santos-fc/ |access-date=25 January 2018 |publisher=Santos FC |language=pt}}</ref> Ya sake bugawa kulob din a ranar 11 ga Fabrairu, ya fara kuma ya zira kwallaye na biyu a wasan 2-2 da ya yi da Ferroviária.
Gabriel ya fara buga gasar Copa Libertadores a ranar 1 ga watan Maris na shekara ta 2018, inda ya fara ne a wasan da Real Garcilaso ya yi da 2-0. <ref>{{Cite web |date=1 March 2018 |title=Na altitude de Cusco, Santos estreia com derrota para o Real Garcilaso |trans-title=In Cusco's altitude, Santos debut with defeat to Real Garcilaso |url=http://globoesporte.globo.com/sp/santos-e-regiao/futebol/libertadores/jogo/01-03-2018/real-garcilaso-santos/ |access-date=1 March 2018 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref> A ranar 11 ga watan Mayu, ya zira kwallaye - na farko na aikinsa na sana'a - a cikin hanyar gida ta 5-1 na Luverdense, don kofin kasa na shekara.<ref>{{Cite web |date=10 May 2018 |title=Santos leva susto, mas Gabigol brilha e comanda goleada contra o Luverdense |trans-title=Santos got a scare, but Gabigol shines and commands routing against Luverdense |url=https://esporte.uol.com.br/futebol/campeonatos/copa-do-brasil/ultimas-noticias/2018/05/10/santos-x-luverdense.htm |access-date=11 May 2018 |website=UOL Esporte |language=pt}}</ref>
A ranar 1 ga Satumba 2018, Gabriel ya zira kwallaye a wasan 3-0 da ya yi da Vasco da Gama.<ref>{{Cite web |date=2 September 2018 |title=Gabriel Barbosa nets hat-trick as Santos continue recovery |url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/02/c_137437804.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904184654/http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/02/c_137437804.htm |archive-date=4 September 2018 |access-date=29 August 2019 |language=pt |agency=Xinhua News Agency}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1996]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
3dhjlo2gkcsga5z1gj3q9hvfa9sjs2d
832166
832165
2026-05-07T21:29:13Z
Ibrahim abusufyan
19233
832166
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Gabriel Barbosa Almeida''' (an haife shi a ranar 30 ga watan Agustan shekara ta 1996), wanda aka fi sani da '''Gabigol''' ko '''Gabi,''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Brazil wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na Campeonato Brasileiro Série A club Santos, a aro daga Cruzeiro .
7Wani digiri na makarantar Santos, Gabriel ya fara aikinsa na farko yana da shekaru 16 kuma ya buga wasanni sama da 200 a kulob din a duk fafatawa. Ya buga wa Flamengo tun 2019, da sauri ya zama wanda magoya baya suka fi so bayan ya zira kwallaye sau biyu a cikin minti na karshe na Copa Libertadores na 2019, sannan ya zira kwallan karshe na 2022. Bayan shekaru shida tare da Flamengo, ya shiga kungiyar kwallon kafa ta Brazil Cruzeiro .
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a San Bernardo do Campo, São Paulo, Gabriel ya shiga ƙungiyar matasa ta Santos a shekara ta 2004, yana da shekaru 8; <sup class="mw-ref reference" mwma="">Gabigol-vale-r-131-milhoes-e-e-a-maior-promessa-do-santos,1018586,0.htm<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;title<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;Aos 16 anos Gabigol vale R$ 131 milhões e é a maior promessa do Santos<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;date<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;9 April 2013<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;work<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;O Estado de S. Paulo<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;language<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;pt<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;trans-title<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;With 16 years old, Gabigol worths R$ 131 millions and is Santos's wonderkid<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;url-status<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;dead<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;archive-url<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;<nowiki>https://web.archive.org/web/20130513053143/http://www.estadao.com.br/noticias/esportes%2Caos-16-anos-gabigol-vale-r-131-milhoes-e-e-a-maior-promessa-do-santos%2C1018586%2C0.htm&quot;},&quot;archive-date&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;13</nowiki> May 2013<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;access-date<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;26 May 2013<nowiki>&</nowiki>quot;}},<nowiki>&</nowiki>quot;i<nowiki>&</nowiki>quot;:0}}]}\" data-ve-no-generated-contents=\"true\" id=\"mwBR0\"><nowiki>&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki><nowiki><cite about=\"#mwt17\" class=\"citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source\" id=\"mwBR4\" data-ve-ignore=\"\"><a class=\"external text\" href=\"https://web.archive.org/web/20130513053143/http://www.estadao.com.br/noticias/esportes%2Caos-16-anos-gabigol-vale-r-131-milhoes-e-e-a-maior-promessa-do-santos%2C1018586%2C0.htm\" id=\"mwBR8\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\">\"Aos 16 anos Gabigol vale R$ 131 milhões e é a maior promessa do Santos\"</a></nowiki> <nowiki><span id=\"mwBSA\" typeof=\"mw:Entity\">[</span></nowiki>With 16 years old, Gabigol worths R$ 131 millions and is Santos's wonderkid<nowiki><span id=\"mwBSE\" typeof=\"mw:Entity\">]</span></nowiki>. <nowiki><i id=\"mwBSI\">O Estado de S. Paulo</i></nowiki> (in Portuguese). 9 April 2013. Archived from <nowiki><a class=\"external text\" href=\"http://www.estadao.com.br/noticias/esportes,aos-16-anos-gabigol-vale-r-131-milhoes-e-e-a-maior-promessa-do-santos,1018586,0.htm\" id=\"mwBSM\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\">the original</a></nowiki> on 13 May 2013<nowiki><span class=\"reference-accessdate\" id=\"mwBSQ\">. Retrieved <span class=\"nowrap\" id=\"mwBSU\">26 May</span></nowiki> 2013<nowiki></span></nowiki>.<nowiki></cite></nowiki><nowiki><link about=\"#mwt17\" href=\"./Category:CS1_Portuguese-language_sources_(pt)\" id=\"mwBSc\" rel=\"mw:PageProp/Category\" data-ve-ignore=\"\"></nowiki>"}}" id="cite_ref-2" rel="dc:references" typeof="mw:Extension/ref">[./Gabriel_Barbosa#cite_note-2 <span class="mw-reflink-text"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket"><nowiki>]</nowiki></span></span>]</sup> yawan kwallaye da ya zira kwallaye tare da kungiyoyin matasa na kulob din ya gan shi ya sami laƙabi Gabigol. <ref name="50 best young footballers">{{Cite web |last=Blair Newman |last2=Luca Hodges-Ramon |last3=Richard Hall |last4=Franco Ficetola |last5=Mark Neale |last6=Emmet Gates |date=24 January 2017 |title=The 50 best young footballers in Italy |url=https://www.theguardian.com/football/the-gentleman-ultra/2017/jan/24/50-best-young-footballers-italy-serie-a |access-date=15 February 2017 |website=The Guardian}}</ref> A ranar 25 ga watan Satumbar shekara ta 2012, ya sanya hannu kan kwangilar kwararru, tare da sashi na sayen Yuro miliyan 50, kuma ya fara buga wasan farko a ranar 17 ga watan Janairun shekara mai zuwa, a Wasan sada zumunci da Grêmio Barueri. <ref>{{Cite web |date=29 September 2012 |title=Santos assina com Gabriel, de 16 anos, e estipula multa de R$ 130 milhões |trans-title=Santos signs with Gabriel, 16 years old, and puts a R$ 130 million buyout clause |url=http://www.estadao.com.br/noticias/esportes,santos-assina-com-gabriel-de-16-anos-e-estipula-multa-de-r-130-milhoes,935800,0.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030124308/http://www.estadao.com.br/noticias/esportes%2Csantos-assina-com-gabriel-de-16-anos-e-estipula-multa-de-r-130-milhoes%2C935800%2C0.htm |archive-date=30 October 2012 |access-date=26 May 2013 |website=O Estado de S. Paulo |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 January 2013 |title=Muricy promove estreia de Gabigol, mas pede calma com promessa |trans-title=Muricy promotes Gabigol's debut, but ask for calmness for wonderkid |url=http://www.gazetaesportiva.net/noticia/2013/01/santos/muricy-promove-estreia-de-gabigol-mas-pede-calma-com-promessa.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309013447/http://www.gazetaesportiva.net/noticia/2013/01/santos/muricy-promove-estreia-de-gabigol-mas-pede-calma-com-promessa.html |archive-date=9 March 2013 |access-date=26 May 2013 |website=Gazeta Esportiva |language=pt}}</ref>
=== Santos ===
A ranar 26 ga Mayu 2013, Gabriel ya fara buga wasan farko, yana da shekaru 16 kawai, a wasan 0-0 da ya yi da Flamengo.<ref>{{Cite web |date=26 May 2013 |title=Neymar chora, mas não brilha, e Santos empata em 0 a 0 com o Fla |trans-title=Neymar cries, but does not shine, and Santos draws by 0–0 with Fla |url=http://globoesporte.globo.com/jogo/brasileirao2013/26-05-2013/santos-flamengo.html |access-date=26 May 2013 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref> Ya zira kwallaye na farko a ranar 22 ga watan Agusta, inda ya zira kwallayen da ya ci a wasan da ya yi a gida da Gremio, a gasar Copa do Brasil ta shekara.
A ranar 1 ga watan Fabrairun shekara ta 2014, Gabriel ya zira kwallaye 12,000 na Santos a nasarar 5-1 a kan Botafogo-SP, a gasar zakarun Paulista ta wannan shekarar.<ref>{{Cite web |date=1 February 2014 |title=Santos dá novo show na Vila, goleia Botafogo e passa de 12 mil gols |trans-title=Santos puts on a show in Vila again, thrashes Botafogo and surpasses 12 thousand goals |url=http://globoesporte.globo.com/jogo/paulista-2014/01-02-2014/santos-botafogo-sp.html |access-date=19 January 2015 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref> Ya gama gasar tare da kwallaye bakwai, yayin da Peixe ya kammala na biyu.
Gabriel ya zira kwallaye na farko na Série A a ranar 20 ga Afrilu 2014, inda ya zira kwallan sa ne kawai a wasan 1-1 a gida da Sport Recife . <ref>{{Cite web |date=20 April 2014 |title=Santos empata em lance polêmico com Sport na Vila Belmiro: 1 a 1 |trans-title=Santos draws in a controversial play with Sport at Vila Belmiro: 1–1 |url=http://globoesporte.globo.com/jogo/brasileirao2014/20-04-2014/santos-sport.html |access-date=19 January 2015 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref> Ya sanya hannu kan sabuwar yarjejeniyar shekaru biyar tare da kulob din a ranar 23 ga watan Satumba, kuma ya gama kakar wasa tare da kwallaye 21, goma a gaban babban kudi da ya sanya hannu kan Leandro Damião.<ref>{{Cite web |date=23 September 2014 |title=Gabriel renova com o Santos FC até setembro de 2019 |trans-title=Gabriel renews with Santos until September 2019 |url=http://santosfc.com.br/2014/09/gabriel-renova-com-o-santos-fc-ate-setembro-de-2019/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141014230441/http://santosfc.com.br/2014/09/gabriel-renova-com-o-santos-fc-ate-setembro-de-2019/ |archive-date=14 October 2014 |access-date=19 January 2015 |publisher=Santos' official website |language=pt}}</ref>
Bayan fara kamfen din 2015 a kan benci, an nada Gabriel a matsayin zaɓi na farko bayan tashiwar Robinho. Ya zira kwallaye goma a ''Brasileirão'' na shekara, kuma ya kasance babban mai zira kwallaya a Copa do Brasil tare da kwallaye takwas, tare da manyan abubuwan da suka hada da wasan da suka yi da Sport Recife, Joinville da Atletico Mineiro, da kuma wanda ya lashe gasar farko ta gasar cin kofin kasa da Palmeiras. Halinsa mai ban sha'awa don kakar tare da Santos ya kuma gan shi da sunan mujallar wasanni ta Mutanen Espanya ''Don Balon'' a matsayin daya daga cikin matasa 101 mafi kyau a kwallon kafa ta duniya a shekarar 2015. <ref>{{Cite web |date=29 November 2015 |title=La lista dei 101 migliori giovani talenti del calcio mondiale |url=http://it.eurosport.com/calcio/la-lista-dei-101-migliori-giovani-talenti-del-calcio-mondiale_sto5002037/story.shtml |access-date=11 March 2017 |website=EuroSport |language=it}}</ref>
Gabriel ya fara kakar 2016 tare da kwallaye biyu a baya-baya a kan San Bernardo da Ponte Preta . A ranar 24 ga watan Afrilu ya zira kwallaye biyu a wasan 2-2 a gida da Palmeiras (nasara 3-2 a kan penalties), yayin da kungiyarsa ta kai wasan karshe na ''Paulistão'' a karo na takwas a jere.<ref>{{Cite web |date=24 April 2016 |title=Palmeiras reage no fim, mas Vanderlei brilha nos pênaltis e coloca o Santos na final |trans-title=Palmeiras react in the end, but Vanderlei shines and puts Santos in the final |url=http://globoesporte.globo.com/sp/santos-e-regiao/futebol/campeonato-paulista/jogo/24-04-2016/santos-palmeiras/ |access-date=24 April 2016 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref>
=== Inter Milan ===
A ranar 27 ga watan Agustan shekara ta 2016, bayan magoya bayan Inter Milan sun yi masa maraba da kyau lokacin da ya sauka a Milan washegari, Gabriel ya sanya hannu kan Inter Milan kan kwangilar shekaru biyar a cikin yarjejeniyar da aka ruwaito ta kai € 29.5m.<ref>{{Cite web |date=26 August 2016 |title=Gabriel Barbosa snubs Manchester United and Chelsea to join Inter Milan |url=http://metro.co.uk/2016/08/26/gabriel-barbosa-snubs-manchester-united-and-chelsea-to-join-inter-milan-6092522/ |access-date=29 August 2016 |website=Metro}}</ref>
A ranar 22 ga watan Satumbar 2016, kulob din ya gabatar da Gabriel a matsayin dan wasan Inter a cikin dakin taron Pirelli tare da nunawar kafofin watsa labarai: dan wasan ya shiga dakin manema labarai bayan bidiyon da ya nuna shi a ƙarƙashin mutum-mutumi na Kristi Mai Ceto a Rio de Janeiro sannan kuma a kan rufin Milan, a bayyane yake nuna wurin da Inter ya fahimci don gabatar da ''Il Fenomeno'' [[Ronaldo (Brazil)|Ronaldo]] a baya.<ref>{{Cite web |title=Gabigol all'Inter: dalla presentazione in pompa magna al flop |url=https://www.goal.com/it/notizie/gabigol-allinter-dalla-presentazione-in-pompa-magna-al-flop/1i5sde1h3nsjb1q1fm4qlf7qor |language=Italian}}</ref>
Gabigol ya fara fitowa a ranar 25 ga Satumba 2016, inda ya maye gurbin Candreva a minti na 73. <ref>{{Cite web |title=Gabigol alla prima con l'Inter: esordio senza luci per il brasiliano |url=https://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2016/09/25/27877252/gabigol-alla-prima-con-linter-esordio-senza-luci-per-il |language=Italian}}</ref> Ya zira kwallaye na farko ga Inter a ranar 19 ga Fabrairu bayan ya zo a matsayin mai maye gurbin a cikin nasara 1-0 a kan Bologna.<ref>{{Cite web |last=Edoardo Dalmonte |date=20 February 2017 |title=Gabriel 'Gabigol' Barbosa takes his chance with winner for Inter at Bologna |url=http://www.espnfc.us/club/internazionale/110/blog/post/3064908/gabriel-gabigol-barbosa-takes-his-chance-with-winner-for-inter-at-bologna |access-date=20 February 2017 |publisher=ESPN FC}}</ref>
==== Benfica (rashin kuɗi) ====
A ranar 31 ga watan Agustan shekara ta 2017, Gabriel ya koma kulob din Benfica na Portugal a kan yarjejeniyar aro na tsawon lokaci. Ya fara bugawa a ranar 12 ga watan Satumba a wasan UEFA Champions League da CSKA Moscow, inda ya maye gurbin Álex Grimaldo a minti na 77.<ref>{{Cite web |title=Benfica vs. CSKA Moskva - 12 September 2017 |url=https://int.soccerway.com/matches/2017/09/12/europe/uefa-champions-league/benfica/cska-moskva/2579309/ |access-date=17 September 2017 |publisher=Soccerway}}</ref>
Gabriel ya fara bugawa Premier League a cikin asarar 2-1 a Boavista a ranar 16 ga Satumba 2017; ya maye gurbin Andrija Zivkovic, kuma a minti na 77. <ref>{{Cite web |title=Boavista vs. Benfica - 16 September 2017 |url=https://int.soccerway.com/matches/2017/09/16/portugal/portuguese-liga-/boavista/benfica/2501837/ |access-date=17 September 2017 |publisher=Soccerway}}</ref> Ya bar kulob din a watan Janairu tare da minti 165 kawai na lokacin wasa da kuma burin daya da aka zira, a kan Olhanense don Taça de Portugal.
A ranar 25 ga watan Janairun 2018, tsohon kulob din Gabriel na Santos ya ba da sanarwar cewa sun cimma yarjejeniya da Inter don dawowarsa kulob din kan yarjejeniyar aro na shekara guda.<ref>{{Cite web |last=André Mendes |date=25 January 2018 |title="Menino da Vila, santista e cruel", Gabriel está de volta ao Santos FC |trans-title=''"Menino da Vila, santista e cruel"'', Gabriel is back at Santos FC |url=http://www.santosfc.com.br/menino-da-vila-santista-e-cruel-gabriel-esta-de-volta-ao-santos-fc/ |access-date=25 January 2018 |publisher=Santos FC |language=pt}}</ref> Ya sake bugawa kulob din a ranar 11 ga Fabrairu, ya fara kuma ya zira kwallaye na biyu a wasan 2-2 da ya yi da Ferroviária.
Gabriel ya fara buga gasar Copa Libertadores a ranar 1 ga watan Maris na shekara ta 2018, inda ya fara ne a wasan da Real Garcilaso ya yi da 2-0. <ref>{{Cite web |date=1 March 2018 |title=Na altitude de Cusco, Santos estreia com derrota para o Real Garcilaso |trans-title=In Cusco's altitude, Santos debut with defeat to Real Garcilaso |url=http://globoesporte.globo.com/sp/santos-e-regiao/futebol/libertadores/jogo/01-03-2018/real-garcilaso-santos/ |access-date=1 March 2018 |website=Globo Esporte |language=pt}}</ref> A ranar 11 ga watan Mayu, ya zira kwallaye - na farko na aikinsa na sana'a - a cikin hanyar gida ta 5-1 na Luverdense, don kofin kasa na shekara.<ref>{{Cite web |date=10 May 2018 |title=Santos leva susto, mas Gabigol brilha e comanda goleada contra o Luverdense |trans-title=Santos got a scare, but Gabigol shines and commands routing against Luverdense |url=https://esporte.uol.com.br/futebol/campeonatos/copa-do-brasil/ultimas-noticias/2018/05/10/santos-x-luverdense.htm |access-date=11 May 2018 |website=UOL Esporte |language=pt}}</ref>
A ranar 1 ga Satumba 2018, Gabriel ya zira kwallaye a wasan 3-0 da ya yi da Vasco da Gama.<ref>{{Cite web |date=2 September 2018 |title=Gabriel Barbosa nets hat-trick as Santos continue recovery |url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/02/c_137437804.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904184654/http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/02/c_137437804.htm |archive-date=4 September 2018 |access-date=29 August 2019 |language=pt |agency=Xinhua News Agency}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1996]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
65h9xku9eoctq072rzglxw8syu1wjbt
Julio Morales (Uruguayan footballer)
0
149823
832167
2026-05-07T21:30:19Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1305155677|Julio Morales (Uruguayan footballer)]]"
832167
wikitext
text/x-wiki
'''Julio César Morales Araújo''', <ref>{{Cite web |title=Morales, Julio César |url=https://atilio.uy/jugador:1223}}</ref> wanda ake kira ''Cascarilla'' (16 ga Fabrairu 1945 - 14 ga Fabrairun 2022) ya kasance ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Uruguay wanda ya taka leda a matsayin ɗan wasan gaba. Ya kasance daga cikin tawagar Uruguay don gasar cin Kofin Duniya na 1970, inda suka kammala ta huɗu, da kuma a cikin ƙungiyar da ta lashe gasar Mundialito a watan Janairun 1981, yana da kusan shekaru 36. Ya lashe kyaututtuka da yawa a Kudancin Amurka da Turai ciki har da Copa Libertadores a 1971 da 1980.
== Ayyukan kulob din ==
Morales ya fara aikinsa a shekara ta 1961 yana da shekaru 16 tare da Racing Club de Montevideo, a shekarar 1965 manyan 'yan wasan Uruguay Nacional ne suka sanya hannu a kansa ya taimaka wa kulob din ya lashe lambobin league biyar da Copa Libertadores kafin ya koma Turai don buga wa Austria Wien.
Tare da Austria Wien ya lashe lambobin league na Austrian guda biyu da kofin Austrian guda abụọ, ya kuma taka leda a wasan karshe na Kofin Turai a shekarar 1978.
Bayan takaici na rasa gasar cin kofin masu cin kofin, Morales ya koma Nacional, inda ya sake lashe gasar zakarun Turai da Copa Libertadores kafin ya yi ritaya a shekarar 1982.
Morales shine dan wasa na biyar mafi girma a tarihin Copa Libertadores tare da kwallaye 30, ya zira kwallaye 191 ga Nacional a wasanni 471.
== Mutuwa ==
Morales ya mutu a Montevideo a ranar 14 ga Fabrairu 2022, kwana biyu kafin ranar haihuwarsa ta 77. <ref>[https://www.futbol.com.uy/Deportes/Fallecio-Julio-Cesar-Cascarilla-Morales-a-los-76-anos-de-edad-multicampeon-con-Nacional-uc812907 Falleció Julio César “Cascarilla” Morales a los 76 años de edad, multicampeón con Nacional] {{In lang|es}}</ref>
[[Rukuni:Mutuwan 2022]]
[[Rukuni:Haifaffun 1945]]
63qmnbxqip7dtw8rwq3gejm6q71vb74
832168
832167
2026-05-07T21:30:47Z
Ibrahim abusufyan
19233
832168
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Julio César Morales Araújo''', <ref>{{Cite web |title=Morales, Julio César |url=https://atilio.uy/jugador:1223}}</ref> wanda ake kira ''Cascarilla'' (16 ga Fabrairu 1945 - 14 ga Fabrairun 2022) ya kasance ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Uruguay wanda ya taka leda a matsayin ɗan wasan gaba. Ya kasance daga cikin tawagar Uruguay don gasar cin Kofin Duniya na 1970, inda suka kammala ta huɗu, da kuma a cikin ƙungiyar da ta lashe gasar Mundialito a watan Janairun 1981, yana da kusan shekaru 36. Ya lashe kyaututtuka da yawa a Kudancin Amurka da Turai ciki har da Copa Libertadores a 1971 da 1980.
== Ayyukan kulob din ==
Morales ya fara aikinsa a shekara ta 1961 yana da shekaru 16 tare da Racing Club de Montevideo, a shekarar 1965 manyan 'yan wasan Uruguay Nacional ne suka sanya hannu a kansa ya taimaka wa kulob din ya lashe lambobin league biyar da Copa Libertadores kafin ya koma Turai don buga wa Austria Wien.
Tare da Austria Wien ya lashe lambobin league na Austrian guda biyu da kofin Austrian guda abụọ, ya kuma taka leda a wasan karshe na Kofin Turai a shekarar 1978.
Bayan takaici na rasa gasar cin kofin masu cin kofin, Morales ya koma Nacional, inda ya sake lashe gasar zakarun Turai da Copa Libertadores kafin ya yi ritaya a shekarar 1982.
Morales shine dan wasa na biyar mafi girma a tarihin Copa Libertadores tare da kwallaye 30, ya zira kwallaye 191 ga Nacional a wasanni 471.
== Mutuwa ==
Morales ya mutu a Montevideo a ranar 14 ga Fabrairu 2022, kwana biyu kafin ranar haihuwarsa ta 77. <ref>[https://www.futbol.com.uy/Deportes/Fallecio-Julio-Cesar-Cascarilla-Morales-a-los-76-anos-de-edad-multicampeon-con-Nacional-uc812907 Falleció Julio César “Cascarilla” Morales a los 76 años de edad, multicampeón con Nacional] {{In lang|es}}</ref>
[[Rukuni:Mutuwan 2022]]
[[Rukuni:Haifaffun 1945]]
==manazarta==
77eslw5jwnuc1tym59335wcp1t7h93d
Lucas Pratto
0
149824
832169
2026-05-07T21:32:10Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1335117364|Lucas Pratto]]"
832169
wikitext
text/x-wiki
'''Lucas David Pratto''' (Spanish pronunciation: [ˈlukas daˈβið ˈpɾato]; an haife shi a 4 Yuni 1988) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na kulob din Coquimbo Unido na Chile .{{IPA|es|ˈlukas daˈβið ˈpɾato}}{{IPA|es|ˈlukas daˈβið ˈpɾato}}{{IPA|es|ˈlukas daˈβið ˈpɾato}}
An bayyana Pratto a matsayin mai dabara mai ban mamaki da kuma kula da kwallon ga mai kunnawa mai ƙarfi.<ref name="fage">{{Cite web |date=11 December 2014 |title=Conheça o atacante argentino Lucas Pratto, novo reforço do Galo |trans-title=Meet Argentine forward Lucas Pratto, new signing of Galo |url=http://globoesporte.globo.com/platb/futebolargentino/2014/12/11/conheca-o-atacante-argentino-lucas-pratto-novo-reforco-do-galo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210215539/http://globoesporte.globo.com/platb/futebolargentino/2014/12/11/conheca-o-atacante-argentino-lucas-pratto-novo-reforco-do-galo/ |archive-date=10 December 2015 |access-date=15 October 2015 |website=Futebol Argentino |publisher=[[Grupo Globo|Globoesporte.com]] |language=pt}}</ref> Kungiyar sa ta farko ita ce Boca Juniors, wacce ta ba da rancensa ga kungiyoyin Argentina Tigre da Unión, Norway's Lyn da Chile's Universidad Católica. Ayyukansa na ƙarshe ya haifar da canja wurin zuwa kulob din Italiya Genoa, jim kadan bayan haka ya shiga Vélez Sarsfield, na farko a aro sannan kuma har abada, lokacin da aka zabe shi Dan wasan kwallon kafa na shekara ta 2014 na Argentina.<ref name=":1">{{Cite web |date=17 December 2014 |title=Lucas Pratto y Ángel Di María ganaron el Olimpia de plata |trans-title=Lucas Pratto and Ángel Di Mária have won the Olimpia de plata |url=http://www.goal.com/es-ar/news/4493/curiosidades/2014/12/17/7155582/lucas-pratto-y-%C3%A1ngel-di-mar%C3%ADa-ganaron-el-olimpia-de-plata |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180930011022/http://www.goal.com/es-ar/news/4493/curiosidades/2014/12/17/7155582/lucas-pratto-y-%C3%A1ngel-di-mar%C3%ADa-ganaron-el-olimpia-de-plata |archive-date=30 September 2018 |access-date=4 May 2015 |publisher=Goal |language=es}}</ref> Daga nan sai ya koma Brazil, yana wasa ga Atletico Mineiro da São Paulo, kafin ya koma Argentina don River Plate a 2018, tare da wanda ya lashe gasar Copa Libertadores daga baya a wannan shekarar. A cikin 2021, ya shiga kulob din Feyenoord na Holland a kan aro.
An rufe Pratto a matakin kasa da kasa ga Argentina.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Pratto a La Plata, inda ya rayu mafi yawan rayuwarsa ta farko a unguwar Altos de San Lorenzo . <ref>{{Cite web |date=31 December 2012 |title=El barrio de Los Hornos, cuna de grandes figuras del deporte en el 2012 |trans-title=The Los Hornos neighborhood: cradle of great sportspeople of 2012 |url=http://diariohoy.net/el-clasico/el-barrio-de-los-hornos-cuna-de-grandes-figuras-del-deporte-en-el-2012-5159 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011052304/http://diariohoy.net/el-clasico/el-barrio-de-los-hornos-cuna-de-grandes-figuras-del-deporte-en-el-2012-5159 |archive-date=11 October 2016 |access-date=6 August 2015 |website=Diario Hoy |language=es}}</ref> Ya fara wasa a kulob din Gimnasia na yankin Los Hornos kuma matasa na Estudiantes de La Plata sun ƙi shi kafin ya shiga cikin ƙungiyar matasa ta Defensores de Cambaceres, inda ɗan'uwansa ya yi wasa.
== Ayyukan kulob din ==
=== Ayyukan farko da rance ===
[[Fayil:Lucas_Pratto_01.jpg|thumb|200x200px|Pratto tare da Lyn a cikin 2009]]
Samfurin Defensores de Cambaceres ƙananan ƙungiyoyi, Pratto ya shiga kulob din Boca Juniors na Argentina a shekara ta 2006, bayan shawarar da Martín Palermo ya bayar. Da zarar a cikin ƙungiyar La Boca, an tura shi zuwa rukuni na biyar na ƙungiyar, inda ya zira kwallaye sama da 20 kuma ya kafa haɗin gwiwa tare da Óscar Trejo .
A watan Yunin 2007, an ba da rancensa ga Tigre, <ref>{{Cite web |date=24 August 2007 |title=Lucas Pratto, nuevo refuerzo Matador. |trans-title=Lucas pratto, new Matador signing |url=http://tigrecorazon.wordpress.com/2007/08/24/lucas-pratto-nuevo-refuerzo-matador/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718111937/http://tigrecorazon.wordpress.com/2007/08/24/lucas-pratto-nuevo-refuerzo-matador/ |archive-date=18 July 2011 |access-date=1 August 2015 |website=Tigre Corazon |language=es}}</ref> amma galibi ya buga wa tawagar ajiya a kakar wasa ta farko. Tafiyar Leandro Lázzaro zuwa Estudiantes, duk da haka, ya ba Pratto damar shiga cikin farawa goma sha ɗaya kuma ya kalubalanci yiwuwar zama dan wasan gaba na farko na tawagar. Bayan rasuwar Lázzaro, Lucas ya buga wasanni goma na Clausura na 2008 kuma ya zira kwallaye daya a kan San Martín na San Juan, wanda shine nasarar da kungiyarsa ta samu a 2-1 a gida a José Dellagiovanna . <ref>{{Cite web |date=23 May 2008 |title=Tigre le dio otro empujón a San Martín |trans-title=Tigre gave San Martín another bump |url=http://edant.clarin.com/diario/2008/05/23/um/m-01678368.htm |access-date=13 July 2014 |publisher=Clarin.com |language=es}}{{Dead link|date=June 2025}}</ref>
A ranar 2 ga watan Agustan shekara ta 2008, Pratto ya shiga kungiyar Lyn Fotball ta Norway a kan rancen kyauta daga Boca, bayan da ɗan leƙen asirin Terje Liverød ya ba da shawarar shi wanda ya taimaka tare da tattaunawar. A ranar 15 ga watan Agusta, Lucas ya fara zira kwallaye a lokacin da aka ci Molde FK 3-1 a wasan Tippeligaen a matsayin mai maye gurbin minti na 71. Tsakanin shekara ta 2008 da 2009 Pratto ya buga wasanni 21 kuma ya zira kwallaye hudu ga Lyn.<ref name="Pratto – Football Lineups">{{Cite web |title=Lucas Pratto Tippeligaen 2008 |url=http://www.football-lineups.com/footballer/13579/?t=183&s=1012 |access-date=13 July 2014 |website=Football-Lineups}}</ref> Daga nan sai ya koma Argentina a tsakiyar shekara ta 2009 don shiga tawagar Boca ta farko, sannan Alfio Basile ya horar da shi.
Bayan da ba a sake la'akari da shi a tawagar La Bombonera ba, Pratto ya sake samun wani ɗan gajeren aro a farkon rabin shekara ta 2010, a wannan lokacin a Unión de Santa Fe a Primera B Nacional.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
lc77susnr5iw9fmzp1f7zltd2vnuxg3
832170
832169
2026-05-07T21:32:37Z
Ibrahim abusufyan
19233
832170
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lucas David Pratto''' (Spanish pronunciation: [ˈlukas daˈβið ˈpɾato]; an haife shi a 4 Yuni 1988) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba na kulob din Coquimbo Unido na Chile .{{IPA|es|ˈlukas daˈβið ˈpɾato}}{{IPA|es|ˈlukas daˈβið ˈpɾato}}{{IPA|es|ˈlukas daˈβið ˈpɾato}}
An bayyana Pratto a matsayin mai dabara mai ban mamaki da kuma kula da kwallon ga mai kunnawa mai ƙarfi.<ref name="fage">{{Cite web |date=11 December 2014 |title=Conheça o atacante argentino Lucas Pratto, novo reforço do Galo |trans-title=Meet Argentine forward Lucas Pratto, new signing of Galo |url=http://globoesporte.globo.com/platb/futebolargentino/2014/12/11/conheca-o-atacante-argentino-lucas-pratto-novo-reforco-do-galo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210215539/http://globoesporte.globo.com/platb/futebolargentino/2014/12/11/conheca-o-atacante-argentino-lucas-pratto-novo-reforco-do-galo/ |archive-date=10 December 2015 |access-date=15 October 2015 |website=Futebol Argentino |publisher=[[Grupo Globo|Globoesporte.com]] |language=pt}}</ref> Kungiyar sa ta farko ita ce Boca Juniors, wacce ta ba da rancensa ga kungiyoyin Argentina Tigre da Unión, Norway's Lyn da Chile's Universidad Católica. Ayyukansa na ƙarshe ya haifar da canja wurin zuwa kulob din Italiya Genoa, jim kadan bayan haka ya shiga Vélez Sarsfield, na farko a aro sannan kuma har abada, lokacin da aka zabe shi Dan wasan kwallon kafa na shekara ta 2014 na Argentina.<ref name=":1">{{Cite web |date=17 December 2014 |title=Lucas Pratto y Ángel Di María ganaron el Olimpia de plata |trans-title=Lucas Pratto and Ángel Di Mária have won the Olimpia de plata |url=http://www.goal.com/es-ar/news/4493/curiosidades/2014/12/17/7155582/lucas-pratto-y-%C3%A1ngel-di-mar%C3%ADa-ganaron-el-olimpia-de-plata |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180930011022/http://www.goal.com/es-ar/news/4493/curiosidades/2014/12/17/7155582/lucas-pratto-y-%C3%A1ngel-di-mar%C3%ADa-ganaron-el-olimpia-de-plata |archive-date=30 September 2018 |access-date=4 May 2015 |publisher=Goal |language=es}}</ref> Daga nan sai ya koma Brazil, yana wasa ga Atletico Mineiro da São Paulo, kafin ya koma Argentina don River Plate a 2018, tare da wanda ya lashe gasar Copa Libertadores daga baya a wannan shekarar. A cikin 2021, ya shiga kulob din Feyenoord na Holland a kan aro.
An rufe Pratto a matakin kasa da kasa ga Argentina.
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Pratto a La Plata, inda ya rayu mafi yawan rayuwarsa ta farko a unguwar Altos de San Lorenzo . <ref>{{Cite web |date=31 December 2012 |title=El barrio de Los Hornos, cuna de grandes figuras del deporte en el 2012 |trans-title=The Los Hornos neighborhood: cradle of great sportspeople of 2012 |url=http://diariohoy.net/el-clasico/el-barrio-de-los-hornos-cuna-de-grandes-figuras-del-deporte-en-el-2012-5159 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011052304/http://diariohoy.net/el-clasico/el-barrio-de-los-hornos-cuna-de-grandes-figuras-del-deporte-en-el-2012-5159 |archive-date=11 October 2016 |access-date=6 August 2015 |website=Diario Hoy |language=es}}</ref> Ya fara wasa a kulob din Gimnasia na yankin Los Hornos kuma matasa na Estudiantes de La Plata sun ƙi shi kafin ya shiga cikin ƙungiyar matasa ta Defensores de Cambaceres, inda ɗan'uwansa ya yi wasa.
== Ayyukan kulob din ==
=== Ayyukan farko da rance ===
[[Fayil:Lucas_Pratto_01.jpg|thumb|200x200px|Pratto tare da Lyn a cikin 2009]]
Samfurin Defensores de Cambaceres ƙananan ƙungiyoyi, Pratto ya shiga kulob din Boca Juniors na Argentina a shekara ta 2006, bayan shawarar da Martín Palermo ya bayar. Da zarar a cikin ƙungiyar La Boca, an tura shi zuwa rukuni na biyar na ƙungiyar, inda ya zira kwallaye sama da 20 kuma ya kafa haɗin gwiwa tare da Óscar Trejo .
A watan Yunin 2007, an ba da rancensa ga Tigre, <ref>{{Cite web |date=24 August 2007 |title=Lucas Pratto, nuevo refuerzo Matador. |trans-title=Lucas pratto, new Matador signing |url=http://tigrecorazon.wordpress.com/2007/08/24/lucas-pratto-nuevo-refuerzo-matador/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718111937/http://tigrecorazon.wordpress.com/2007/08/24/lucas-pratto-nuevo-refuerzo-matador/ |archive-date=18 July 2011 |access-date=1 August 2015 |website=Tigre Corazon |language=es}}</ref> amma galibi ya buga wa tawagar ajiya a kakar wasa ta farko. Tafiyar Leandro Lázzaro zuwa Estudiantes, duk da haka, ya ba Pratto damar shiga cikin farawa goma sha ɗaya kuma ya kalubalanci yiwuwar zama dan wasan gaba na farko na tawagar. Bayan rasuwar Lázzaro, Lucas ya buga wasanni goma na Clausura na 2008 kuma ya zira kwallaye daya a kan San Martín na San Juan, wanda shine nasarar da kungiyarsa ta samu a 2-1 a gida a José Dellagiovanna . <ref>{{Cite web |date=23 May 2008 |title=Tigre le dio otro empujón a San Martín |trans-title=Tigre gave San Martín another bump |url=http://edant.clarin.com/diario/2008/05/23/um/m-01678368.htm |access-date=13 July 2014 |publisher=Clarin.com |language=es}}{{Dead link|date=June 2025}}</ref>
A ranar 2 ga watan Agustan shekara ta 2008, Pratto ya shiga kungiyar Lyn Fotball ta Norway a kan rancen kyauta daga Boca, bayan da ɗan leƙen asirin Terje Liverød ya ba da shawarar shi wanda ya taimaka tare da tattaunawar. A ranar 15 ga watan Agusta, Lucas ya fara zira kwallaye a lokacin da aka ci Molde FK 3-1 a wasan Tippeligaen a matsayin mai maye gurbin minti na 71. Tsakanin shekara ta 2008 da 2009 Pratto ya buga wasanni 21 kuma ya zira kwallaye hudu ga Lyn.<ref name="Pratto – Football Lineups">{{Cite web |title=Lucas Pratto Tippeligaen 2008 |url=http://www.football-lineups.com/footballer/13579/?t=183&s=1012 |access-date=13 July 2014 |website=Football-Lineups}}</ref> Daga nan sai ya koma Argentina a tsakiyar shekara ta 2009 don shiga tawagar Boca ta farko, sannan Alfio Basile ya horar da shi.
Bayan da ba a sake la'akari da shi a tawagar La Bombonera ba, Pratto ya sake samun wani ɗan gajeren aro a farkon rabin shekara ta 2010, a wannan lokacin a Unión de Santa Fe a Primera B Nacional.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
==manazarta==
450nif4kuefj0xm6y7vt3ltco8g0jiy
Luizão (ɗan wasan ƙwallon ƙafa)
0
149825
832171
2026-05-07T21:34:36Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1335158887|Luizão (footballer, born 1975)]]"
832171
wikitext
text/x-wiki
'''Luiz Carlos Bombonato Goulart''', wanda aka fi sani da '''Luizão''' (an haife shi a ranar 14 ga Nuwamba 1975), masanin [[Forward (association football)|gaba]]-linkid="269" href="./Association_football" id="mwEg" rel="mw:WikiLink" title="Association football">kwallon kafa ne na Brazil kuma ya yi ritaya.
An buga shi sau 12 ga Brazil, inda ya zira kwallaye biyu a wasan karshe na gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2002 da Venezuela, nasara 3-0 gaba ɗaya. Wannan wasan kwaikwayon ya tabbatar da Luizão a matsayin wani ɓangare na tawagar da ta lashe gasar cin kofin duniya wanda Luiz Felipe Scolari ya horar.
== Ayyuka ==
An haifi Luizão a Rubineia . Yana daya daga cikin 'yan wasa kalilan, tare da Antônio Carlos, Müller, Neto da César Sampaio waɗanda suka buga wa manyan kungiyoyi huɗu na São Paulo: Santos Futebol Clube, Sociedade Esportiva Palmeiras, Sport Club Corinthians Paulista da São Paulo Futebol Club. Ya sami nasarar zama babban mai zira kwallaye a akalla gasar daya ga kowannensu, ban da Santos, inda bai yi nasara ba.
Luizão ya yi fure a Guarani Futebol Clube, yana wasa tare da abokansa na kud da kud Djalminha da Márcio Amoroso . Luizão (tare da Djalminha) an canza shi zuwa Palmeiras, inda ya lashe lakabi da yawa, ciki har da gasar cin kofin jihar São Paulo karkashin jagorancin Vanderlei Luxemburgo, inda ya zira kwallaye 22 daga cikin 102 na tawagar.
Daga nan sai ya bi Djalminha zuwa Deportivo de La Coruña na La Liga, amma ba kamar mai ba da gudummawa ba, Luizão ya kasa daidaitawa. Ya koma Brazil zuwa Club de Regatas Vasco da Gama . A watan Yulin shekara ta 2002, ya sake samun nasara a kasashen waje, tare da [[La Liga|Ƙungiyar]] Hertha BSC ta Bundesliga ta Jamus, ya bar kungiyar a watan Janairun shekara ta 2004.
Dan wasan mai shekaru 35 (kamar yadda ya kasance mai ba da kyauta bayan ya dakatar da kwangilarsa tare da São Caetano. Ya zo ya sanya hannu tare da wasu kungiyoyi a matsayin Guaratinguetá, <ref>{{Cite web |date=2 June 2009 |title=Luizão vai jogar no Guaratinguetá |url=http://globoesporte.globo.com/Esportes/Noticias/Futebol/Campeonato_Paulista/0,,MUL989800-9839,00.html |access-date=16 July 2013 |publisher=globoesporte.globo.com |language=pt}}</ref> amma bai buga wasa a kowane wasa ba.
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa <ref>{{NFT player|10147|access-date=16 July 2013}}</ref>
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Gasar Jiha
! colspan="2" |Kofin
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
|Guarani
|1992
|Jerin A
|0
|0
|4
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|4
|0
|-
|Paraná
|1993
|Jerin A
|6
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|6
|0
|-
| rowspan="4" |Guarani
|1993
| rowspan="3" |Jerin A
|0
|0
|30
|8
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|5
|0
|35
|8
|-
|1994
|27
|9
|9
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|36
|10
|-
|1995
|10
|8
|21
|4
| colspan="2" | -
|2
|0
| colspan="2" | -
|33
|12
|-
! colspan="2" |Jimillar
!37
!17
!60
!13
!0
!0
!2
!0
!5
!0
!104
!30
|-
| rowspan="3" |Itacen dabino
|1996
| rowspan="2" |Jerin A
|22
|10
|27
|22
|9
|7
|2
|1
| colspan="2" | -
|60
|40
|-
|1997
|0
|0
|19
|13
|3
|0
|0
|0
|4
|0
|26
|13
|-
! colspan="2" |Jimillar
!22
!10
!46
!35
!12
!7
!2
!1
!4
!0
!86
!53
|-
|Deportivo La Coruña
|1997–98
|[[La Liga|Ƙungiyar]]
|13
|4
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|2
|0
| colspan="2" | -
|15
|4
|-
| rowspan="3" |Vasco da Gama
|1998
| rowspan="2" |Jerin A
|14
|8
|1
|0
|8
|6
|15
|7
|16
|3
|54
|24
|-
|1999
|0
|0
|9
|10
|2
|2
|1
|0
|5
|1
|17
|13
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!8
!10
!10
!10
!8
!16
!7
!21
!4
!71
!37
|-
| rowspan="4" |Korantiyawa Paulista
|1999
| rowspan="3" |Jerin A
|25
|21
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|9
|3
|1
|0
|35
|24
|-
|2000
|10
|3
|13
|6
|0
|0
|14
|16
|4
|1
|41
|26
|-
|2001
|7
|5
|10
|8
|1
|1
|5
|3
|4
|5
|27
|22
|-
! colspan="2" |Jimillar
!42
!29
!23
!14
!1
!1
!28
!22
!9
!6
!103
!72
|-
|Gremio
|2002
|Jerin A
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|1
|2
|0
|5
|1
|-
| rowspan="3" |Hertha BSC
|2002–03
| rowspan="2" |Bundesliga
|19
|2
| colspan="2" | -
|1
|0
|6
|1
| colspan="2" | -
|26
|3
|-
|2003–04
|7
|2
| colspan="2" | -
|2
|1
|1
|1
| colspan="2" | -
|10
|4
|-
! colspan="2" |Jimillar
!26
!4
! colspan="2" |-
!3
!1
!7
!2
! colspan="2" |-
!36
!7
|-
|Botafogo
|2004
|Jerin A
|15
|9
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|9
|-
|São Paulo
|2005
|Jerin A
|5
|2
|10
|4
| colspan="2" | -
|13
|5
| colspan="2" | -
|28
|11
|-
|Nagoya Grampus takwas
|2005
|J1 League
|6
|4
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|6
|4
|-
|Santos
|2005
|Jerin A
|5
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|5
|0
|-
|Flamengo
|2006
|Jerin A
|11
|1
|6
|6
|7
|3
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|24
|10
|-
|São Caetano
|2007
|Jerin B
|5
|2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|5
|2
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!207
!90
!159
!82
!33
!20
!73
!38
!41
!10
!513
!240
|}
[[Rukuni:Haihuwan 1975]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
llvmu457sqgzohzrnb2xhr7g87o6xxv
832172
832171
2026-05-07T21:35:01Z
Ibrahim abusufyan
19233
832172
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Luiz Carlos Bombonato Goulart''', wanda aka fi sani da '''Luizão''' (an haife shi a ranar 14 ga Nuwamba 1975), masanin [[Forward (association football)|gaba]]-linkid="269" href="./Association_football" id="mwEg" rel="mw:WikiLink" title="Association football">kwallon kafa ne na Brazil kuma ya yi ritaya.
An buga shi sau 12 ga Brazil, inda ya zira kwallaye biyu a wasan karshe na gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2002 da Venezuela, nasara 3-0 gaba ɗaya. Wannan wasan kwaikwayon ya tabbatar da Luizão a matsayin wani ɓangare na tawagar da ta lashe gasar cin kofin duniya wanda Luiz Felipe Scolari ya horar.
== Ayyuka ==
An haifi Luizão a Rubineia . Yana daya daga cikin 'yan wasa kalilan, tare da Antônio Carlos, Müller, Neto da César Sampaio waɗanda suka buga wa manyan kungiyoyi huɗu na São Paulo: Santos Futebol Clube, Sociedade Esportiva Palmeiras, Sport Club Corinthians Paulista da São Paulo Futebol Club. Ya sami nasarar zama babban mai zira kwallaye a akalla gasar daya ga kowannensu, ban da Santos, inda bai yi nasara ba.
Luizão ya yi fure a Guarani Futebol Clube, yana wasa tare da abokansa na kud da kud Djalminha da Márcio Amoroso . Luizão (tare da Djalminha) an canza shi zuwa Palmeiras, inda ya lashe lakabi da yawa, ciki har da gasar cin kofin jihar São Paulo karkashin jagorancin Vanderlei Luxemburgo, inda ya zira kwallaye 22 daga cikin 102 na tawagar.
Daga nan sai ya bi Djalminha zuwa Deportivo de La Coruña na La Liga, amma ba kamar mai ba da gudummawa ba, Luizão ya kasa daidaitawa. Ya koma Brazil zuwa Club de Regatas Vasco da Gama . A watan Yulin shekara ta 2002, ya sake samun nasara a kasashen waje, tare da [[La Liga|Ƙungiyar]] Hertha BSC ta Bundesliga ta Jamus, ya bar kungiyar a watan Janairun shekara ta 2004.
Dan wasan mai shekaru 35 (kamar yadda ya kasance mai ba da kyauta bayan ya dakatar da kwangilarsa tare da São Caetano. Ya zo ya sanya hannu tare da wasu kungiyoyi a matsayin Guaratinguetá, <ref>{{Cite web |date=2 June 2009 |title=Luizão vai jogar no Guaratinguetá |url=http://globoesporte.globo.com/Esportes/Noticias/Futebol/Campeonato_Paulista/0,,MUL989800-9839,00.html |access-date=16 July 2013 |publisher=globoesporte.globo.com |language=pt}}</ref> amma bai buga wasa a kowane wasa ba.
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa <ref>{{NFT player|10147|access-date=16 July 2013}}</ref>
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Gasar Jiha
! colspan="2" |Kofin
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
|Guarani
|1992
|Jerin A
|0
|0
|4
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|4
|0
|-
|Paraná
|1993
|Jerin A
|6
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|6
|0
|-
| rowspan="4" |Guarani
|1993
| rowspan="3" |Jerin A
|0
|0
|30
|8
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|5
|0
|35
|8
|-
|1994
|27
|9
|9
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|36
|10
|-
|1995
|10
|8
|21
|4
| colspan="2" | -
|2
|0
| colspan="2" | -
|33
|12
|-
! colspan="2" |Jimillar
!37
!17
!60
!13
!0
!0
!2
!0
!5
!0
!104
!30
|-
| rowspan="3" |Itacen dabino
|1996
| rowspan="2" |Jerin A
|22
|10
|27
|22
|9
|7
|2
|1
| colspan="2" | -
|60
|40
|-
|1997
|0
|0
|19
|13
|3
|0
|0
|0
|4
|0
|26
|13
|-
! colspan="2" |Jimillar
!22
!10
!46
!35
!12
!7
!2
!1
!4
!0
!86
!53
|-
|Deportivo La Coruña
|1997–98
|[[La Liga|Ƙungiyar]]
|13
|4
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|2
|0
| colspan="2" | -
|15
|4
|-
| rowspan="3" |Vasco da Gama
|1998
| rowspan="2" |Jerin A
|14
|8
|1
|0
|8
|6
|15
|7
|16
|3
|54
|24
|-
|1999
|0
|0
|9
|10
|2
|2
|1
|0
|5
|1
|17
|13
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!8
!10
!10
!10
!8
!16
!7
!21
!4
!71
!37
|-
| rowspan="4" |Korantiyawa Paulista
|1999
| rowspan="3" |Jerin A
|25
|21
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|9
|3
|1
|0
|35
|24
|-
|2000
|10
|3
|13
|6
|0
|0
|14
|16
|4
|1
|41
|26
|-
|2001
|7
|5
|10
|8
|1
|1
|5
|3
|4
|5
|27
|22
|-
! colspan="2" |Jimillar
!42
!29
!23
!14
!1
!1
!28
!22
!9
!6
!103
!72
|-
|Gremio
|2002
|Jerin A
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|1
|2
|0
|5
|1
|-
| rowspan="3" |Hertha BSC
|2002–03
| rowspan="2" |Bundesliga
|19
|2
| colspan="2" | -
|1
|0
|6
|1
| colspan="2" | -
|26
|3
|-
|2003–04
|7
|2
| colspan="2" | -
|2
|1
|1
|1
| colspan="2" | -
|10
|4
|-
! colspan="2" |Jimillar
!26
!4
! colspan="2" |-
!3
!1
!7
!2
! colspan="2" |-
!36
!7
|-
|Botafogo
|2004
|Jerin A
|15
|9
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|9
|-
|São Paulo
|2005
|Jerin A
|5
|2
|10
|4
| colspan="2" | -
|13
|5
| colspan="2" | -
|28
|11
|-
|Nagoya Grampus takwas
|2005
|J1 League
|6
|4
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|6
|4
|-
|Santos
|2005
|Jerin A
|5
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|5
|0
|-
|Flamengo
|2006
|Jerin A
|11
|1
|6
|6
|7
|3
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|24
|10
|-
|São Caetano
|2007
|Jerin B
|5
|2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|5
|2
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!207
!90
!159
!82
!33
!20
!73
!38
!41
!10
!513
!240
|}
[[Rukuni:Haihuwan 1975]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
==manazarta==
5p524fcrox5rba44u0n6w3d5le9v9w8
Juan Carlos Sarnari
0
149826
832173
2026-05-07T21:36:23Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1297080263|Juan Carlos Sarnari]]"
832173
wikitext
text/x-wiki
'''Juan Carlos Sarnari''' (22 ga watan Janairun 1942 - 21 ga watan Afrilu 2023) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ya yi wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|dan wasan tsakiya]] . Ya zira kwallaye 29 a Copa Libertadores, wanda ya sanya shi Dan wasa na 6 mafi girma a tarihin Copa Libertadores.
== Ayyukan wasa ==
Sarnari ya fara aikinsa a River Plate yana da shekara 17. A shekara ta 1963 ya shafe wani lokaci tare da Huracán . Ya koma River a shekarar 1964.
A shekarar 1966 an zabi Sarnari don wakiltar tawagar kasar Argentina a gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1966. An rufe shi sau 6 kuma ya zira kwallaye 1.<ref>{{NFT player|45490}}</ref>
A shekara ta 1967 Sarnari ya koma Chile inda ya buga wa Universidad Católica da Universidad de Chile, a 1973 Sanari ya koma Colombia inda ya buga maka Independiente Medellín da Independiente Santa Fe . Ya lashe gasar zakarun 1975 tare da Santa Fe . <ref>{{Cite web |date=25 February 2011 |title=Juan Carlos Sarnari, su único título fue con Santa Fe |trans-title=Juan Carlos Sarnari, his only title was with Santa Fe |url=http://www.eltiempo.com/archivo/documento/CMS-8928852 |publisher=El Tiempo |language=Spanish}}</ref>
== Ayyukan gudanarwa ==
Sarnari ya kasance manajan kungiyoyi da yawa a Colombia ciki har da Deportes Quindío, Independiente Santa Fe da Once Caldas .
== Mutuwa ==
Sarnari ya mutu a [[Bogotá]], Colombia, a ranar 21 ga Afrilu 2023, yana da shekaru 81.
== Daraja ==
'''Mai zaman kanta Santa Fe'''
* Matsayi na Farko A: 1975
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haifaffun 1942]]
kf3prtapf664aismql9fo7481nx1iht
832174
832173
2026-05-07T21:36:38Z
Ibrahim abusufyan
19233
832174
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Juan Carlos Sarnari''' (22 ga watan Janairun 1942 - 21 ga watan Afrilu 2023) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Argentina wanda ya yi wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|dan wasan tsakiya]] . Ya zira kwallaye 29 a Copa Libertadores, wanda ya sanya shi Dan wasa na 6 mafi girma a tarihin Copa Libertadores.
== Ayyukan wasa ==
Sarnari ya fara aikinsa a River Plate yana da shekara 17. A shekara ta 1963 ya shafe wani lokaci tare da Huracán . Ya koma River a shekarar 1964.
A shekarar 1966 an zabi Sarnari don wakiltar tawagar kasar Argentina a gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1966. An rufe shi sau 6 kuma ya zira kwallaye 1.<ref>{{NFT player|45490}}</ref>
A shekara ta 1967 Sarnari ya koma Chile inda ya buga wa Universidad Católica da Universidad de Chile, a 1973 Sanari ya koma Colombia inda ya buga maka Independiente Medellín da Independiente Santa Fe . Ya lashe gasar zakarun 1975 tare da Santa Fe . <ref>{{Cite web |date=25 February 2011 |title=Juan Carlos Sarnari, su único título fue con Santa Fe |trans-title=Juan Carlos Sarnari, his only title was with Santa Fe |url=http://www.eltiempo.com/archivo/documento/CMS-8928852 |publisher=El Tiempo |language=Spanish}}</ref>
== Ayyukan gudanarwa ==
Sarnari ya kasance manajan kungiyoyi da yawa a Colombia ciki har da Deportes Quindío, Independiente Santa Fe da Once Caldas .
== Mutuwa ==
Sarnari ya mutu a [[Bogotá]], Colombia, a ranar 21 ga Afrilu 2023, yana da shekaru 81.
== Daraja ==
'''Mai zaman kanta Santa Fe'''
* Matsayi na Farko A: 1975
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2023]]
[[Rukuni:Haifaffun 1942]]
2jzb5p5bqwn7q5x6s4wr7zbo6suzuf9
Antony na Ávila
0
149827
832175
2026-05-07T21:38:06Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1348598775|Antony de Ávila]]"
832175
wikitext
text/x-wiki
'''Antony William de Ávila Charris''' (an haife shi a ranar 21 ga watan Disamba, shekara ta 1962) tsohon dan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] ne na Colombia wanda ake kira El Pitufo ("The ''Smurf''"), wanda ya buga wa América de Cali wasa na karshe.
== Ayyukan kulob din ==
De Ávila ya fara aikinsa tare da América de Cali a asalinsa Colombia a shekarar 1982. <ref name="Antena">{{Cite web |date=11 November 2020 |title=¿LO RECUERDA? ASÍ LUCE ANTHONY DE ÁVILA, ÍDOLO DEL AMÉRICA Y VERDUGO DE NACIONAL |url=https://www.antena2.com/futbol/lo-recuerda-asi-luce-anthony-de-avila-idolo-del-america-y-verdugo-de-nacional |access-date=24 June 2021 |website=Antena2 |language=Spanish}}</ref> Ya shafe mafi yawan aikinsa tare da kulob din, inda ya lashe lambobin league guda bakwai tare da América, ciki har da biyar a jere daga 1982 zuwa 1986. <ref name="Antena" /> Goals 25 da ya ci ga América a kakar 1990 ya jagoranci dukkan masu zira kwallaye a saman jirgin saman Colombia. Lokacinsa tare da América ya kuma kai shi ga zama na biyu a Copa Libertadores a lokuta uku a 1985, 1986, da 1996. <ref name="Antena" />
De Ávila ya kuma shafe lokaci a kasashen waje, yana wasa ga Unión de Santa Fe na Argentina a tsakanin lokuta tare da América, MetroStars na Major League Soccer, da Barcelona SC na Ecuador.
Ayyukan De Ávila na MLS ya kai kakar wasa daya da rabi, yayin da ya shiga Metros a tsakiyar kakar 1996 a matsayin maye gurbin babban takaici Rubén Darío Hernández. Tare da kulob din da ke wasa a kan AstroTurf don wasu sassan kakar, El Pitufo ya kasance mai ban mamaki a abin da ake kira "ƙwallon ƙafa na ping-pong". Ya zira kwallaye 15 kuma ya kara da taimakon 11 a lokacin da yake cikin gasar, tare da wasu kwallaye biyu da kuma taimakawa a wasan kwaikwayo.
A shekara ta 1997, De Ávila ya bar MLS kuma ya koma Ecuador don buga wa Barcelona na Ecuador wasa. Tare da kulob din, ya kai wani wasan karshe na Copa Libertadores amma kuma ya kasa cin nasara, ya zama dan wasan da ya rasa wasan karshe na Libertadores biyar.
De Ávila ya yi ritaya a shekara ta 1999, amma ya koma wasan ƙwallon ƙafa yana da shekaru 46 tare da América de Cali, daga ƙarshe ya gama aikinsa tare da rikodin kulob din 208 . <ref name="AmericaProfile">{{Cite web |title=Ántony Wílliam de Ávila Charris |url=http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140525214142/http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris |archive-date=May 25, 2014 |access-date=May 25, 2014 |publisher=América de Cali |language=es}}</ref>
Kwallaye 29 da ya ci a Copa Libertadores ya sanya shi a matsayi na shida mafi girma a tarihin gasar. <ref name="AmericaProfile">{{Cite web |title=Ántony Wílliam de Ávila Charris |url=http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140525214142/http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris |archive-date=May 25, 2014 |access-date=May 25, 2014 |publisher=América de Cali |language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20140525214142/http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris "Ántony Wílliam de Ávila Charris"] (in Spanish). América de Cali. Archived from [http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris the original] on May 25, 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 25,</span> 2014</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
De Ávila ya fara bugawa a ranar 26 ga Yuli, 1983. Ya ci gaba da zira kwallaye 13 a wasanni 54 na tawagar Colombia tsakanin 1983 da 1998. Ya wakilci kasarsa a gasar cin [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|Kofin Duniya]] biyu, a 1994 da 1998 bi da bi. <ref>{{Cite web |title=Colombia's World Cup squad 1994 |url=http://www.planetworldcup.com/CUPS/1994/squad_col94.html |access-date=24 June 2021 |website=Planet World Cup}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An kira shi El Pitufo ("The ''Smurf''") ko ''El Pipa'', an san shi da yawa saboda gajeren tsayinsa na 1.57m (5 ft 3 in) saboda kwarewarsa.<ref name="Antena">{{Cite web |date=11 November 2020 |title=¿LO RECUERDA? ASÍ LUCE ANTHONY DE ÁVILA, ÍDOLO DEL AMÉRICA Y VERDUGO DE NACIONAL |url=https://www.antena2.com/futbol/lo-recuerda-asi-luce-anthony-de-avila-idolo-del-america-y-verdugo-de-nacional |access-date=24 June 2021 |website=Antena2 |language=Spanish}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.antena2.com/futbol/lo-recuerda-asi-luce-anthony-de-avila-idolo-del-america-y-verdugo-de-nacional "¿LO RECUERDA? ASÍ LUCE ANTHONY DE ÁVILA, ÍDOLO DEL AMÉRICA Y VERDUGO DE NACIONAL"]. ''Antena2'' (in Spanish). November 11, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 24,</span> 2021</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref> Bayan ya yi ritaya, de Ávila ya sayi gona kuma har yanzu yana zaune a can tun daga shekarar 2020.<ref name="Antena" />
== Kididdigar aiki ==
''Sakamakon da sakamakon sun lissafa burin farko.''
: ''Scores da sakamakon lissafin burin Colombia na farko, shafi na ci yana nuna ci bayan kowane burin de Ávila.''
{| class="wikitable sortable"
|+Jerin burin kasa da kasa da Antony de Ávila ya zira
! scope="col" |A'a.
! scope="col" |Ranar
! scope="col" |Wurin da ake ciki
! scope="col" |Abokin hamayya
! scope="col" |Sakamakon
! scope="col" |Sakamakon
! scope="col" |Gasar
|-
| align="center" |1
|Yuni 27, 1989
|[[Miami]]_Orange_Bowl" id="mwig" rel="mw:WikiLink" title="Miami Orange Bowl">Miami Orange Bowl, Miami, Amurka
|{{Fb|HTI}}
| align="center" |4–0
| align="center" |4–0
|Abokantaka
|-
| align="center" |2
|Yuli 3, 1989
|Filin wasa na Fonte Nova, [[Salvador (Bahia)|Salvador]], Brazil
|{{Fb|VEN}}
| align="center" |3–0
| align="center" |4–2
|1989 Kofin Amurka
|-
| align="center" |3
|Fabrairu 3, 1991
|Miami Orange Bowl, Miami, Amurka
|{{Fb|SUI}}
| align="center" |2–0
| align="center" |2–3
|Kofin Miami na 1991
|-
| align="center" |4
|Yuni 25, 1991
|Filin wasa na kasa, [[San José|San Jose]], Costa Rica
|{{Fb|CRC}}
| align="center" |1–0
| align="center" |1–0
|Abokantaka
|-
| align="center" |5
|Yuli 7, 1991
|Filin wasa na Playa Ancha, [[Valparaiso|Valparaíso]], Chile
|{{Fb|ECU}}
| align="center" |1–0
| align="center" |1–0
|1991 Kofin Amurka
|-
| align="center" |6
|Yuli 13, 1991
|Filin wasa na Sausalito, Viña del Mar, Chile
|{{Fb|BRA}}
| align="center" |1–0
| align="center" |2–0
|1991 Kofin Amurka
|-
| align="center" |7
|21 ga Yuli, 1991
|Filin wasa na kasa Julio Martínez Prádanos, [[Santiago de Chile|Santiago]], Chile
|{{Fb|ARG}}
| align="center" |1–2
| align="center" |1–2
|1991 Kofin Amurka
|-
| align="center" |8
|Maris 31, 1993
|Filin wasa na Atanasio Girardot, [[Medellín]], Colombia
|{{Fb|CRC}}
| align="center" |2–0
| align="center" |4–1
|Abokantaka
|-
| align="center" |9
|Afrilu 17, 1994
|[[Armenia, Colombia|Armenia]],_Colombia)" id="mw4w" rel="mw:WikiLink" title="Estadio Centenario (Armenia, Colombia)">Filin wasa na Centenario, Armenia, Colombia
|{{Fb|NGA}}
| align="center" |1–0
| align="center" |1–0
|Abokantaka
|-
| align="center" |10
|Mayu 5, 1994
|Miami Orange Bowl, Miami, Amurka
|{{Fb|SLV}}
| align="center" |2–0
| align="center" |3–0
|Kofin Miami na 1994
|-
| align="center" |11
|Yuli 7, 1996
|Filin wasa na Metropolitano Roberto Meléndez, Barranquilla, Colombia
|{{Fb|URU}}
| align="center" |3–1
| align="center" |3–1
|cancantar gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998
|-
| align="center" |12
|Yuli 20, 1997
|Filin wasa na Metropolitano Roberto Meléndez, Barranquilla, Colombia
|{{Fb|ECU}}
| align="center" |1–0
| align="center" |1–0
|cancantar gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998
|-
| align="center" |13
|Agusta 20, 1997
|Filin wasa na Metropolitano Roberto Meléndez, Barranquilla, Colombia
|{{Fb|BOL}}
| align="center" |1–0
| align="center" |3–0
|cancantar gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
3rb8e0unskfwnuhnr3740vyql6b08j5
832176
832175
2026-05-07T21:38:37Z
Ibrahim abusufyan
19233
832176
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Antony William de Ávila Charris''' (an haife shi a ranar 21 ga watan Disamba, shekara ta 1962) tsohon dan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] ne na Colombia wanda ake kira El Pitufo ("The ''Smurf''"), wanda ya buga wa América de Cali wasa na karshe.
== Ayyukan kulob din ==
De Ávila ya fara aikinsa tare da América de Cali a asalinsa Colombia a shekarar 1982. <ref name="Antena">{{Cite web |date=11 November 2020 |title=¿LO RECUERDA? ASÍ LUCE ANTHONY DE ÁVILA, ÍDOLO DEL AMÉRICA Y VERDUGO DE NACIONAL |url=https://www.antena2.com/futbol/lo-recuerda-asi-luce-anthony-de-avila-idolo-del-america-y-verdugo-de-nacional |access-date=24 June 2021 |website=Antena2 |language=Spanish}}</ref> Ya shafe mafi yawan aikinsa tare da kulob din, inda ya lashe lambobin league guda bakwai tare da América, ciki har da biyar a jere daga 1982 zuwa 1986. <ref name="Antena" /> Goals 25 da ya ci ga América a kakar 1990 ya jagoranci dukkan masu zira kwallaye a saman jirgin saman Colombia. Lokacinsa tare da América ya kuma kai shi ga zama na biyu a Copa Libertadores a lokuta uku a 1985, 1986, da 1996. <ref name="Antena" />
De Ávila ya kuma shafe lokaci a kasashen waje, yana wasa ga Unión de Santa Fe na Argentina a tsakanin lokuta tare da América, MetroStars na Major League Soccer, da Barcelona SC na Ecuador.
Ayyukan De Ávila na MLS ya kai kakar wasa daya da rabi, yayin da ya shiga Metros a tsakiyar kakar 1996 a matsayin maye gurbin babban takaici Rubén Darío Hernández. Tare da kulob din da ke wasa a kan AstroTurf don wasu sassan kakar, El Pitufo ya kasance mai ban mamaki a abin da ake kira "ƙwallon ƙafa na ping-pong". Ya zira kwallaye 15 kuma ya kara da taimakon 11 a lokacin da yake cikin gasar, tare da wasu kwallaye biyu da kuma taimakawa a wasan kwaikwayo.
A shekara ta 1997, De Ávila ya bar MLS kuma ya koma Ecuador don buga wa Barcelona na Ecuador wasa. Tare da kulob din, ya kai wani wasan karshe na Copa Libertadores amma kuma ya kasa cin nasara, ya zama dan wasan da ya rasa wasan karshe na Libertadores biyar.
De Ávila ya yi ritaya a shekara ta 1999, amma ya koma wasan ƙwallon ƙafa yana da shekaru 46 tare da América de Cali, daga ƙarshe ya gama aikinsa tare da rikodin kulob din 208 . <ref name="AmericaProfile">{{Cite web |title=Ántony Wílliam de Ávila Charris |url=http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140525214142/http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris |archive-date=May 25, 2014 |access-date=May 25, 2014 |publisher=América de Cali |language=es}}</ref>
Kwallaye 29 da ya ci a Copa Libertadores ya sanya shi a matsayi na shida mafi girma a tarihin gasar. <ref name="AmericaProfile">{{Cite web |title=Ántony Wílliam de Ávila Charris |url=http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140525214142/http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris |archive-date=May 25, 2014 |access-date=May 25, 2014 |publisher=América de Cali |language=es}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20140525214142/http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris "Ántony Wílliam de Ávila Charris"] (in Spanish). América de Cali. Archived from [http://www.americadecali.co/historia/antony-william-de-avila-charris the original] on May 25, 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 25,</span> 2014</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
De Ávila ya fara bugawa a ranar 26 ga Yuli, 1983. Ya ci gaba da zira kwallaye 13 a wasanni 54 na tawagar Colombia tsakanin 1983 da 1998. Ya wakilci kasarsa a gasar cin [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|Kofin Duniya]] biyu, a 1994 da 1998 bi da bi. <ref>{{Cite web |title=Colombia's World Cup squad 1994 |url=http://www.planetworldcup.com/CUPS/1994/squad_col94.html |access-date=24 June 2021 |website=Planet World Cup}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
An kira shi El Pitufo ("The ''Smurf''") ko ''El Pipa'', an san shi da yawa saboda gajeren tsayinsa na 1.57m (5 ft 3 in) saboda kwarewarsa.<ref name="Antena">{{Cite web |date=11 November 2020 |title=¿LO RECUERDA? ASÍ LUCE ANTHONY DE ÁVILA, ÍDOLO DEL AMÉRICA Y VERDUGO DE NACIONAL |url=https://www.antena2.com/futbol/lo-recuerda-asi-luce-anthony-de-avila-idolo-del-america-y-verdugo-de-nacional |access-date=24 June 2021 |website=Antena2 |language=Spanish}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.antena2.com/futbol/lo-recuerda-asi-luce-anthony-de-avila-idolo-del-america-y-verdugo-de-nacional "¿LO RECUERDA? ASÍ LUCE ANTHONY DE ÁVILA, ÍDOLO DEL AMÉRICA Y VERDUGO DE NACIONAL"]. ''Antena2'' (in Spanish). November 11, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 24,</span> 2021</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref> Bayan ya yi ritaya, de Ávila ya sayi gona kuma har yanzu yana zaune a can tun daga shekarar 2020.<ref name="Antena" />
== Kididdigar aiki ==
''Sakamakon da sakamakon sun lissafa burin farko.''
: ''Scores da sakamakon lissafin burin Colombia na farko, shafi na ci yana nuna ci bayan kowane burin de Ávila.''
{| class="wikitable sortable"
|+Jerin burin kasa da kasa da Antony de Ávila ya zira
! scope="col" |A'a.
! scope="col" |Ranar
! scope="col" |Wurin da ake ciki
! scope="col" |Abokin hamayya
! scope="col" |Sakamakon
! scope="col" |Sakamakon
! scope="col" |Gasar
|-
| align="center" |1
|Yuni 27, 1989
|[[Miami]]_Orange_Bowl" id="mwig" rel="mw:WikiLink" title="Miami Orange Bowl">Miami Orange Bowl, Miami, Amurka
|{{Fb|HTI}}
| align="center" |4–0
| align="center" |4–0
|Abokantaka
|-
| align="center" |2
|Yuli 3, 1989
|Filin wasa na Fonte Nova, [[Salvador (Bahia)|Salvador]], Brazil
|{{Fb|VEN}}
| align="center" |3–0
| align="center" |4–2
|1989 Kofin Amurka
|-
| align="center" |3
|Fabrairu 3, 1991
|Miami Orange Bowl, Miami, Amurka
|{{Fb|SUI}}
| align="center" |2–0
| align="center" |2–3
|Kofin Miami na 1991
|-
| align="center" |4
|Yuni 25, 1991
|Filin wasa na kasa, [[San José|San Jose]], Costa Rica
|{{Fb|CRC}}
| align="center" |1–0
| align="center" |1–0
|Abokantaka
|-
| align="center" |5
|Yuli 7, 1991
|Filin wasa na Playa Ancha, [[Valparaiso|Valparaíso]], Chile
|{{Fb|ECU}}
| align="center" |1–0
| align="center" |1–0
|1991 Kofin Amurka
|-
| align="center" |6
|Yuli 13, 1991
|Filin wasa na Sausalito, Viña del Mar, Chile
|{{Fb|BRA}}
| align="center" |1–0
| align="center" |2–0
|1991 Kofin Amurka
|-
| align="center" |7
|21 ga Yuli, 1991
|Filin wasa na kasa Julio Martínez Prádanos, [[Santiago de Chile|Santiago]], Chile
|{{Fb|ARG}}
| align="center" |1–2
| align="center" |1–2
|1991 Kofin Amurka
|-
| align="center" |8
|Maris 31, 1993
|Filin wasa na Atanasio Girardot, [[Medellín]], Colombia
|{{Fb|CRC}}
| align="center" |2–0
| align="center" |4–1
|Abokantaka
|-
| align="center" |9
|Afrilu 17, 1994
|[[Armenia, Colombia|Armenia]],_Colombia)" id="mw4w" rel="mw:WikiLink" title="Estadio Centenario (Armenia, Colombia)">Filin wasa na Centenario, Armenia, Colombia
|{{Fb|NGA}}
| align="center" |1–0
| align="center" |1–0
|Abokantaka
|-
| align="center" |10
|Mayu 5, 1994
|Miami Orange Bowl, Miami, Amurka
|{{Fb|SLV}}
| align="center" |2–0
| align="center" |3–0
|Kofin Miami na 1994
|-
| align="center" |11
|Yuli 7, 1996
|Filin wasa na Metropolitano Roberto Meléndez, Barranquilla, Colombia
|{{Fb|URU}}
| align="center" |3–1
| align="center" |3–1
|cancantar gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998
|-
| align="center" |12
|Yuli 20, 1997
|Filin wasa na Metropolitano Roberto Meléndez, Barranquilla, Colombia
|{{Fb|ECU}}
| align="center" |1–0
| align="center" |1–0
|cancantar gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998
|-
| align="center" |13
|Agusta 20, 1997
|Filin wasa na Metropolitano Roberto Meléndez, Barranquilla, Colombia
|{{Fb|BOL}}
| align="center" |1–0
| align="center" |3–0
|cancantar gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1962]]
==manazarta==
9zj8484j2jv2ce1sjn8t843h69i5ml1
Luis Artime
0
149828
832177
2026-05-07T21:39:47Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1320012575|Luis Artime]]"
832177
wikitext
text/x-wiki
'''Luis Artime''' (an haife shi a ranar 2 ga watan Disamba na shekara ta 1938) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Argentina, wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba, kuma ya zira kwallaye sama da 1,000 a lokacin aikinsa.<ref>{{Cite web |title=Legends section of Independiente's web-site |url=http://www.independiente.com/pages/swf_htm/home.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171028090216/http://independiente.com/pages/swf_htm/home.htm |archive-date=28 October 2017 |access-date=7 April 2012}}</ref> Ɗansa Luis Fabián Artime shi ma ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Argentina da ya yi ritaya wanda ya buga a cikin shekarun 1990.
== Ayyukan kulob din ==
An haifi Artime a Parque Civit a Lardin Mendoza . Ya yi nasara sosai a wasan ƙwallon ƙafa, ya kasance babban mai zira kwallaye sau hudu a gasar Argentine, sau uku a gasar Uruguay kuma sau ɗaya a Copa Libertadores . Ya lashe lambar yabo ta Argentina guda daya, lambar yabo ta Uruguay guda uku da Copa Libertadores a shekarar 1971.
Artime ya fara aikinsa a Club Atlético Atlanta amma a 1962 an tura shi zuwa giants na Argentina River Plate inda ya zama Babban mai zira kwallaye a Argentina a lokuta uku. A shekara ta 1966 ya koma Independiente inda ya taimaka wa tawagar ta lashe gasar Nacional ta 1967, shi ma ya kasance mai zira kwallaye a gasar.
A shekara ta 1969, ya koma Brazil don ya buga wa Palmeiras wasa, amma bai zauna na dogon lokaci ba, kuma nan da nan ya bar ya shiga Nacional na Uruguay. Shirinsa na farko a Nacional shine mafi yawan ayyukansa; ya lashe lambobin league na Urugauyan uku a jere, ya fi dacewa a kowane gasa, kuma a 1971 ya taimaka wa tawagar ta lashe Copa Libertadores .
A shekara ta 1972, ya gwada sa'arsa a Brazil a karo na biyu, amma ya koma Nacional a Uruguay bayan kakar wasa daya kawai a Fluminense. Nasarar da ya samu a Peñarol ta rufe karo na biyu a Nacional. Artime ya yi ritaya daga kwallon kafa a shekara ta 1974.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Da yake wasa a tawagar kwallon kafa ta Argentina, Artime ya zira kwallaye 24 a wasanni 25, wanda ya sanya shi dan wasan Argentina na 8 mafi girma har zuwa yau. Yawan yawon shakatawa na 0.96 a kowane wasa ga Argentina ya kuma sanya shi daya daga cikin masu zira kwallaye a kwallon kafa na kasa da kasa na Argentina. Ya taka leda a gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1966 da kuma gasar zakarun Kudancin Amurka ta 1967, inda ya kasance babban mai zira kwallaye.
== Daraja ==
=== Kungiyar ===
'''Mai zaman kansa'''
* Sashen Farko na Argentina: 1967 Na kasa1967 Kasa
'''Itacen dabino'''
* Gasar Brazil: 1969
* Gasar Paulista ta ci gaba: 1969
'''Kasar kasa'''
* Rukunin Farko na Uruguay: 1969, 1970, 1971
* Kofin Libertadores: 1971
* [[Kofin Intercontinental]]: 1971
[[Rukuni:Haifaffun 1938]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
d2k8023ks1280li380f3wsy4l4t1p5z
832178
832177
2026-05-07T21:40:09Z
Ibrahim abusufyan
19233
832178
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Luis Artime''' (an haife shi a ranar 2 ga watan Disamba na shekara ta 1938) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Argentina, wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba, kuma ya zira kwallaye sama da 1,000 a lokacin aikinsa.<ref>{{Cite web |title=Legends section of Independiente's web-site |url=http://www.independiente.com/pages/swf_htm/home.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171028090216/http://independiente.com/pages/swf_htm/home.htm |archive-date=28 October 2017 |access-date=7 April 2012}}</ref> Ɗansa Luis Fabián Artime shi ma ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Argentina da ya yi ritaya wanda ya buga a cikin shekarun 1990.
== Ayyukan kulob din ==
An haifi Artime a Parque Civit a Lardin Mendoza . Ya yi nasara sosai a wasan ƙwallon ƙafa, ya kasance babban mai zira kwallaye sau hudu a gasar Argentine, sau uku a gasar Uruguay kuma sau ɗaya a Copa Libertadores . Ya lashe lambar yabo ta Argentina guda daya, lambar yabo ta Uruguay guda uku da Copa Libertadores a shekarar 1971.
Artime ya fara aikinsa a Club Atlético Atlanta amma a 1962 an tura shi zuwa giants na Argentina River Plate inda ya zama Babban mai zira kwallaye a Argentina a lokuta uku. A shekara ta 1966 ya koma Independiente inda ya taimaka wa tawagar ta lashe gasar Nacional ta 1967, shi ma ya kasance mai zira kwallaye a gasar.
A shekara ta 1969, ya koma Brazil don ya buga wa Palmeiras wasa, amma bai zauna na dogon lokaci ba, kuma nan da nan ya bar ya shiga Nacional na Uruguay. Shirinsa na farko a Nacional shine mafi yawan ayyukansa; ya lashe lambobin league na Urugauyan uku a jere, ya fi dacewa a kowane gasa, kuma a 1971 ya taimaka wa tawagar ta lashe Copa Libertadores .
A shekara ta 1972, ya gwada sa'arsa a Brazil a karo na biyu, amma ya koma Nacional a Uruguay bayan kakar wasa daya kawai a Fluminense. Nasarar da ya samu a Peñarol ta rufe karo na biyu a Nacional. Artime ya yi ritaya daga kwallon kafa a shekara ta 1974.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Da yake wasa a tawagar kwallon kafa ta Argentina, Artime ya zira kwallaye 24 a wasanni 25, wanda ya sanya shi dan wasan Argentina na 8 mafi girma har zuwa yau. Yawan yawon shakatawa na 0.96 a kowane wasa ga Argentina ya kuma sanya shi daya daga cikin masu zira kwallaye a kwallon kafa na kasa da kasa na Argentina. Ya taka leda a gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1966 da kuma gasar zakarun Kudancin Amurka ta 1967, inda ya kasance babban mai zira kwallaye.
== Daraja ==
=== Kungiyar ===
'''Mai zaman kansa'''
* Sashen Farko na Argentina: 1967 Na kasa1967 Kasa
'''Itacen dabino'''
* Gasar Brazil: 1969
* Gasar Paulista ta ci gaba: 1969
'''Kasar kasa'''
* Rukunin Farko na Uruguay: 1969, 1970, 1971
* Kofin Libertadores: 1971
* [[Kofin Intercontinental]]: 1971
[[Rukuni:Haifaffun 1938]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
==manazarta==
f78me3vmbkbx478g7gmao6ywaflj0p4
Alberto Acosta
0
149829
832180
2026-05-07T21:41:28Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1316272035|Alberto Acosta]]"
832180
wikitext
text/x-wiki
'''Alberto Federico 'Beto' Acosta Tabizzi''' (an haife shi a ranar 23 ga watan Agustan shekara ta 1966) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Argentina wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba.
A cikin sana'ar sana'a wacce ta kai shekaru 18 (kusan wasanni 700 na hukuma da fiye da kwallaye 250), ya buga wa San Lorenzo wasa a lokuta hudu daban-daban. Bugu da ƙari, ya wakilci kungiyoyi a Faransa, Chile, Japan da Portugal.
Acosta ya bayyana tare da Argentina a wasanni biyu na Copa América .
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Arocena, Lardin Santa Fe, Acosta ya fara wasa a Unión de Santa Fe, inda ya fara buga wasan farko a wata daya kafin ranar haihuwarsa ta 20, a wasan 0-0 a gida da Argentinos Juniors . Shekaru biyu bayan haka ya koma San Lorenzo na Almagro, inda ya zira kwallaye 34 a cikin shekaru biyu na farko, wanda shine na farko na hudu da ya yi tare da kulob din a cikin shekaru 18.
A cikin 1990 Acosta ya sami kwarewarsa ta farko a kasashen waje, tare da Toulouse FC na Faransa. Bayan kakar wasa ta biyu ya bar a watan Disamba na shekara ta 1991, bayan ya buga wasanni bakwai tare da kwallo daya kawai, tare da kulob din ya zama na 16 - ya koma San Lorenzo, inda ya ci karin kwallaye 19, wanda ya ba shi canjin zuwa manyan 'yan kasar Boca Juniors.
Acosta ya shafe shekaru uku masu zuwa daga Argentina, ya fara kuma ya ƙare tare da Club Deportivo Universidad Católica a Chile inda ya koma tsohon abokin wasan San Lorenzo Néstor Gorosito . A shekara ta 1994, an naɗa shi babban mai zira kwallaye a kwallon kafa na Kudancin Amurka, inda ya zira kwallayen sau 33 a wasanni 25 kawai. Har ila yau, a lokacin wannan kamfen na farko, bai iya taimakawa tawagar ba har wasanni biyar (hudu bayan ya kai hari ga Luis Musrri na C.F. Universidad de Chile); a tsakanin aikinsa tare da Universidad, ya taka leda a J1 League na Yokohama Marinos .
A watan Disamba na shekara ta 1998, Acosta ya sanya hannu tare da Sporting Clube de Portugal . A kakar wasa ta farko, dan wasan mai shekaru 33 ya zira kwallaye 22, ya taimaka wa kungiyar [[Lisbon]] zuwa gasar Firimiya bayan jira na shekaru 18. Ya kara da 14 a yakin da ya biyo baya, amma an dauke shi da yawa ga bukatun bayan sanya hannu kan Mário Jardel, kuma ya koma San Lorenzo a karo na huɗu kuma na ƙarshe, koyaushe yana ci gaba da lambobi biyu har sai da ya yi ritaya a shekara ta 2004 yana da shekaru 37. Kodayake har yanzu yana da lafiya, wanda ya zira kwallaye 300 a wasanni 666 na hukuma ya zaɓi ya yi ritaya, maimakon a tilasta masa yin ritaya daga baya.
Acosta ya fara aikinsa na manajan a [[Romainiya|Romania]], tare da FCM Dunărea Galaţi . A lokacin rani na shekara ta 2007 ya koma kasarsa, ya shiga ƙungiyar horar da Club Atlético Fénix ta rukuni na huɗu kuma ya fito daga ritaya na 'yan watanni.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Bayan ya tattara kwallo 19 ga Argentina a cikin shekaru uku, Acosta ya wakilci kasar a wasanni biyu na Copa América. A cikin 1993 edition a Ecuador, ya canza yunkurin da ya yi a wasan kusa da na karshe da na kusa da na ƙarshe, yayin da kasar ta fito da nasara.
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Appearances and goals by club, season and competition{{Ana bukatan hujja|date=January 2025}}
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
|-
!Division
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="3" |Unión de Santa Fe
|1986–87
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|39
|7
|-
|1987–88
|32
|8
|-
! colspan="2" |Total
!71
!15
|-
| rowspan="3" |San Lorenzo
|1988–89
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|36
|19
|-
|1989–90
|28
|15
|-
! colspan="2" |Total
!64
!34
|-
| rowspan="3" |Toulouse
|1990–91
| rowspan="2" |[[Ligue 1]]
|31
|6
|-
|1991–92
|7
|0
|-
! colspan="2" |Total
!38
!6
|-
| rowspan="3" |San Lorenzo
|1991–92
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|21
|7
|-
|1992–93
|19
|12
|-
! colspan="2" |Total
!40
!19
|-
| rowspan="3" |Boca Juniors
|1992–93
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|18
|7
|-
|1993–94
|16
|4
|-
! colspan="2" |Total
!32
!11
|-
| rowspan="3" |Universidad Católica
|1994
| rowspan="2" |Chilean Primera División
|25
|33
|-
|1995
|20
|10
|-
! colspan="2" |Total
!45
!43
|-
|Yokohama Marinos
|1996
|J1 League
|21
|10
|-
|Universidad Católica
|1997
|Chilean Primera División
|25
|12
|-
| rowspan="3" |San Lorenzo
|1997–98
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|19
|9
|-
|1998–99
|13
|8
|-
! colspan="2" |Total
!32
!17
|-
| rowspan="4" |Sporting CP
|1998–99
| rowspan="3" |Primeira Liga
|13
|3
|-
|1999–2000
|33
|22
|-
|2000–01
|32
|14
|-
! colspan="2" |Total
!78
!39
|-
| rowspan="4" |San Lorenzo
|2001–02
| rowspan="3" |Argentine Primera División
|29
|11
|-
|2002–03
|30
|11
|-
|2003–04
|18
|10
|-
! colspan="2" |Total
!77
!31
|-
! colspan="3" |Career total
!525
!238
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1966]]
l2ecackudr5yhsr0776su91e9xsmb6x
832181
832180
2026-05-07T21:42:01Z
Ibrahim abusufyan
19233
832181
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Alberto Federico 'Beto' Acosta Tabizzi''' (an haife shi a ranar 23 ga watan Agustan shekara ta 1966) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Argentina wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba.
A cikin sana'ar sana'a wacce ta kai shekaru 18 (kusan wasanni 700 na hukuma da fiye da kwallaye 250), ya buga wa San Lorenzo wasa a lokuta hudu daban-daban. Bugu da ƙari, ya wakilci kungiyoyi a Faransa, Chile, Japan da Portugal.
Acosta ya bayyana tare da Argentina a wasanni biyu na Copa América .
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Arocena, Lardin Santa Fe, Acosta ya fara wasa a Unión de Santa Fe, inda ya fara buga wasan farko a wata daya kafin ranar haihuwarsa ta 20, a wasan 0-0 a gida da Argentinos Juniors . Shekaru biyu bayan haka ya koma San Lorenzo na Almagro, inda ya zira kwallaye 34 a cikin shekaru biyu na farko, wanda shine na farko na hudu da ya yi tare da kulob din a cikin shekaru 18.
A cikin 1990 Acosta ya sami kwarewarsa ta farko a kasashen waje, tare da Toulouse FC na Faransa. Bayan kakar wasa ta biyu ya bar a watan Disamba na shekara ta 1991, bayan ya buga wasanni bakwai tare da kwallo daya kawai, tare da kulob din ya zama na 16 - ya koma San Lorenzo, inda ya ci karin kwallaye 19, wanda ya ba shi canjin zuwa manyan 'yan kasar Boca Juniors.
Acosta ya shafe shekaru uku masu zuwa daga Argentina, ya fara kuma ya ƙare tare da Club Deportivo Universidad Católica a Chile inda ya koma tsohon abokin wasan San Lorenzo Néstor Gorosito . A shekara ta 1994, an naɗa shi babban mai zira kwallaye a kwallon kafa na Kudancin Amurka, inda ya zira kwallayen sau 33 a wasanni 25 kawai. Har ila yau, a lokacin wannan kamfen na farko, bai iya taimakawa tawagar ba har wasanni biyar (hudu bayan ya kai hari ga Luis Musrri na C.F. Universidad de Chile); a tsakanin aikinsa tare da Universidad, ya taka leda a J1 League na Yokohama Marinos .
A watan Disamba na shekara ta 1998, Acosta ya sanya hannu tare da Sporting Clube de Portugal . A kakar wasa ta farko, dan wasan mai shekaru 33 ya zira kwallaye 22, ya taimaka wa kungiyar [[Lisbon]] zuwa gasar Firimiya bayan jira na shekaru 18. Ya kara da 14 a yakin da ya biyo baya, amma an dauke shi da yawa ga bukatun bayan sanya hannu kan Mário Jardel, kuma ya koma San Lorenzo a karo na huɗu kuma na ƙarshe, koyaushe yana ci gaba da lambobi biyu har sai da ya yi ritaya a shekara ta 2004 yana da shekaru 37. Kodayake har yanzu yana da lafiya, wanda ya zira kwallaye 300 a wasanni 666 na hukuma ya zaɓi ya yi ritaya, maimakon a tilasta masa yin ritaya daga baya.
Acosta ya fara aikinsa na manajan a [[Romainiya|Romania]], tare da FCM Dunărea Galaţi . A lokacin rani na shekara ta 2007 ya koma kasarsa, ya shiga ƙungiyar horar da Club Atlético Fénix ta rukuni na huɗu kuma ya fito daga ritaya na 'yan watanni.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Bayan ya tattara kwallo 19 ga Argentina a cikin shekaru uku, Acosta ya wakilci kasar a wasanni biyu na Copa América. A cikin 1993 edition a Ecuador, ya canza yunkurin da ya yi a wasan kusa da na karshe da na kusa da na ƙarshe, yayin da kasar ta fito da nasara.
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Appearances and goals by club, season and competition{{Ana bukatan hujja|date=January 2025}}
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
|-
!Division
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="3" |Unión de Santa Fe
|1986–87
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|39
|7
|-
|1987–88
|32
|8
|-
! colspan="2" |Total
!71
!15
|-
| rowspan="3" |San Lorenzo
|1988–89
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|36
|19
|-
|1989–90
|28
|15
|-
! colspan="2" |Total
!64
!34
|-
| rowspan="3" |Toulouse
|1990–91
| rowspan="2" |[[Ligue 1]]
|31
|6
|-
|1991–92
|7
|0
|-
! colspan="2" |Total
!38
!6
|-
| rowspan="3" |San Lorenzo
|1991–92
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|21
|7
|-
|1992–93
|19
|12
|-
! colspan="2" |Total
!40
!19
|-
| rowspan="3" |Boca Juniors
|1992–93
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|18
|7
|-
|1993–94
|16
|4
|-
! colspan="2" |Total
!32
!11
|-
| rowspan="3" |Universidad Católica
|1994
| rowspan="2" |Chilean Primera División
|25
|33
|-
|1995
|20
|10
|-
! colspan="2" |Total
!45
!43
|-
|Yokohama Marinos
|1996
|J1 League
|21
|10
|-
|Universidad Católica
|1997
|Chilean Primera División
|25
|12
|-
| rowspan="3" |San Lorenzo
|1997–98
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|19
|9
|-
|1998–99
|13
|8
|-
! colspan="2" |Total
!32
!17
|-
| rowspan="4" |Sporting CP
|1998–99
| rowspan="3" |Primeira Liga
|13
|3
|-
|1999–2000
|33
|22
|-
|2000–01
|32
|14
|-
! colspan="2" |Total
!78
!39
|-
| rowspan="4" |San Lorenzo
|2001–02
| rowspan="3" |Argentine Primera División
|29
|11
|-
|2002–03
|30
|11
|-
|2003–04
|18
|10
|-
! colspan="2" |Total
!77
!31
|-
! colspan="3" |Career total
!525
!238
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1966]]
==manazarta==
r2hrva70piig6rqrp5kq8io8xinfdoa
Amir Osmanović
0
149830
832182
2026-05-07T21:43:18Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1331117519|Amir Osmanović]]"
832182
wikitext
text/x-wiki
'''Amir Osmanović''' (7 Yuni 1970 - 21 Agusta 2025) ya kasance ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Bosnia wanda ya taka leda a matsayin mai gaba ga kungiyoyi da yawa a Turai da Asiya .
== Ayyukan kulob din ==
Osmanović ya buga wa Radnički Lukavac wasa a gasar farko ta Bosnia . Ya kuma yi wasa tare da Chemnitzer FC a cikin Regionalliga na Jamus. <ref>{{Cite web |title=Saison 1996/97 |url=http://www.cfc-fanpage.de/archiv/templates/spielbericht.php?id=168 |access-date=2008-11-24 |publisher=CFC Fanpage}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Osmanović ya fara bugawa Bosnia da Herzegovina wasan farko na kasa da kasa, <ref>[https://historija.ba/d/144-prva-zvanicna-utakmica-reprezentacije-bih Prva zvanična utakmica reprezentacije BiH] - Historija {{In lang|bs}}</ref> ya zo a matsayin mai maye gurbin Husref Musemić a Wasan sada zumunci na Nuwamba 1995 da Albania. Ya kasance kawai bayyanarsa ta duniya.<ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=15731 |access-date=2021-04-24 |website=eu-football.info}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reprezentacija BiH - Igraci Statistika, Napad |url=http://www.bihsoccer.com/?s=reprezentacija_napad |access-date=2008-11-24 |publisher=BIHsoccer}}</ref>
== Daraja ==
'''Maribor'''
* Kofin Slovenia: 1991-921991–92
* Babban mai zira kwallaye na gasar farko ta Bosnia: 1995-961995–96
* China League Ɗaya daga cikin manyan masu zira kwallaye: 1999
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2025]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
gi4xcpmm74t53punoqiqdcjivkxkope
832183
832182
2026-05-07T21:43:34Z
Ibrahim abusufyan
19233
832183
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amir Osmanović''' (7 Yuni 1970 - 21 Agusta 2025) ya kasance ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Bosnia wanda ya taka leda a matsayin mai gaba ga kungiyoyi da yawa a Turai da Asiya .
== Ayyukan kulob din ==
Osmanović ya buga wa Radnički Lukavac wasa a gasar farko ta Bosnia . Ya kuma yi wasa tare da Chemnitzer FC a cikin Regionalliga na Jamus. <ref>{{Cite web |title=Saison 1996/97 |url=http://www.cfc-fanpage.de/archiv/templates/spielbericht.php?id=168 |access-date=2008-11-24 |publisher=CFC Fanpage}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Osmanović ya fara bugawa Bosnia da Herzegovina wasan farko na kasa da kasa, <ref>[https://historija.ba/d/144-prva-zvanicna-utakmica-reprezentacije-bih Prva zvanična utakmica reprezentacije BiH] - Historija {{In lang|bs}}</ref> ya zo a matsayin mai maye gurbin Husref Musemić a Wasan sada zumunci na Nuwamba 1995 da Albania. Ya kasance kawai bayyanarsa ta duniya.<ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=15731 |access-date=2021-04-24 |website=eu-football.info}}</ref><ref>{{Cite web |title=Reprezentacija BiH - Igraci Statistika, Napad |url=http://www.bihsoccer.com/?s=reprezentacija_napad |access-date=2008-11-24 |publisher=BIHsoccer}}</ref>
== Daraja ==
'''Maribor'''
* Kofin Slovenia: 1991-921991–92
* Babban mai zira kwallaye na gasar farko ta Bosnia: 1995-961995–96
* China League Ɗaya daga cikin manyan masu zira kwallaye: 1999
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2025]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
fj1txtx31jrq582zfgnb4kp5w7eht6v
Nermin Vazda
0
149831
832184
2026-05-07T21:44:56Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1312016551|Nermin Vazda]]"
832184
wikitext
text/x-wiki
'''Nermin Vazda''' (an haife shi a ranar 30 ga watan Agustan shekara ta 1967) tsohon [[Ɗan ƙwallo|dan wasan kwallon kafa]] ne na Bosnia wanda ya taka leda a matsayin mai gaba.
== Ayyukan kulob din ==
Vazda ya fara aikinsa a kulob din garinsu Drina HE Višegrad, kafin ya koma [[Sarajevo]] kuma ya sanya hannu tare da ƙungiyar matasa ta FK Sarajevo, wanda ya buga har zuwa 1985, kafin ya koma ƙungiyar farko a wannan shekarar.<ref name="1921.ba">{{Cite web |last=M. Branković |date=13 August 2019 |title=Iz ugla-Nermin Vazda |url=https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 |access-date=13 August 2019 |website=1921.ba |language=Bosnian}}</ref>
A shekara ta 1989, ya bar Sarajevo ya tafi Leotar, wanda ya buga masa shekara guda. Bayan barin Leotar a 1990, Vazda ya koma Sarajevo kuma ya sanya hannu tare da Željezničar . Ya zauna a Željezničar har zuwa 1993, inda ya buga wasanni 24 a gasar kuma ya zira kwallaye 16.<ref name="1921.ba">{{Cite web |last=M. Branković |date=13 August 2019 |title=Iz ugla-Nermin Vazda |url=https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 |access-date=13 August 2019 |website=1921.ba |language=Bosnian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFM._Branković2019">M. Branković (13 August 2019). [https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 "Iz ugla-Nermin Vazda"]. ''1921.ba'' (in Bosnian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 August</span> 2019</span>.</cite>
[[Category:CS1 Bosnian-language sources (bs)]]</ref>
Tare da farawar Yaƙin Bosnia, Vazda ya bar Željezničar da Bosnia, ya tafi [[Turkiyya]] kuma ya sanya hannu tare da Sarıyer a watan Yulin 1993. Bayan shekaru biyu a Sarıyer, a 1995 ya sanya hannu tare da kulob din Turkiyemspor Berlin na Jamus. Bayan babban kakar wasa tare da Turkiyemspor, inda ya zira kwallaye 24 a wasanni 25 a gasar Berlin-Liga (mataki na shida na Jamus), Vazda ya koma Bosnia bayan yakin ya ƙare kuma ya sanya hannu kan kwangila tare da kulob din Bosna Visoko.<ref name="1921.ba">{{Cite web |last=M. Branković |date=13 August 2019 |title=Iz ugla-Nermin Vazda |url=https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 |access-date=13 August 2019 |website=1921.ba |language=Bosnian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFM._Branković2019">M. Branković (13 August 2019). [https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 "Iz ugla-Nermin Vazda"]. ''1921.ba'' (in Bosnian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 August</span> 2019</span>.</cite>
[[Category:CS1 Bosnian-language sources (bs)]]</ref>
A lokacin rani na shekara ta 1997, shekaru shida bayan ya bar kulob din, ya koma Željezničar. Vazda ya lashe kofinsa na farko tare da Željezničar a kakar 1997-98, Premier League na Bosnia da Herzegovina, bayan ya doke tsohon kulob din Sarajevo 1-0 a Wasan karshe.<ref>{{Cite web |title=Odigran prvi play-off za prvaka BiH u fudbalu |url=http://www.historija.ba/d/810-odigran-prvi-play-off-za-prvaka-bih-u-fudbalu/ |access-date=13 August 2019 |website=historija.ba |language=Bosnian}}</ref> Ya zira kwallaye 19 ga kulob din a kakar 1997-98, wanda ya sanya shi babban mai zira kwallayen kulob din. Ya kuma kasance babban mai zira kwallaye a kakar 1996-97 da 1998-99, inda ya zira kwallayen 17 da 18 bi da bi. A ranar 25 ga Nuwamba 1998, ya kuma lashe gasar Supercup na Bosnia tare da Željezničar, ya sake doke Sarajevo, a wannan lokacin 4-0 a Filin wasa na Grbavica . <ref>{{Cite web |date=25 November 2014 |title=VIDEO: Prije 16 godina Željo savladao Sarajevo i osvojio Super kup BiH |url=https://fkzeljeznicar.ba/video-prije-15-godina-zeljo-savladao-sarajevo-i-osvojio-super-kup-bih/12605/ |access-date=25 November 2018 |website=fkzeljeznicar.ba |language=Bosnian}}</ref>
A watan Yunin 1999, bayan karshen kakar 1998-99, Vazda ya yanke shawarar kawo karshen aikin kwallon kafa yana da shekaru 31. Ya buga wasanni 83 a Željezničar kuma ya zira kwallaye 52 tare da matsakaicin kwallaye 0.64 a kowane wasa, wanda ya sanya shi daya daga cikin mafi kyawun masu zira kwallayen a tarihin Željeznichar. A cikin aikinsa, ya buga wasanni 227 kuma ya zira kwallaye 107.<ref name="1921.ba">{{Cite web |last=M. Branković |date=13 August 2019 |title=Iz ugla-Nermin Vazda |url=https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 |access-date=13 August 2019 |website=1921.ba |language=Bosnian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFM._Branković2019">M. Branković (13 August 2019). [https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 "Iz ugla-Nermin Vazda"]. ''1921.ba'' (in Bosnian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 August</span> 2019</span>.</cite>
[[Category:CS1 Bosnian-language sources (bs)]]</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Vazda ta buga wasanni hudu a kungiyar kwallon kafa ta Bosnia da Herzegovina, dukkan wasannin sun kasance Wasannin sada zumunci a gasar cin [[Malaysia]]" id="mwSQ" rel="mw:WikiLink" title="1997 Dunhill Cup Malaysia">Kofin Dunhill na 1997 a Malaysia.<ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=22010 |access-date=2021-06-02 |website=eu-football.info}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Dan Vazda Anes shi ma ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|dan wasan tsakiya]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2020 |title=Vazda za Sport1: Znali smo da možemo napraviti iznenađenje i došli do zaslužene pobjede |url=https://sport1.oslobodjenje.ba/premijer-liga-bih/vazda-za-sport1-znali-smo-da-mozemo-napraviti-iznenadenje-i-dosli-do-zasluzene-pobjede/197863 |access-date=24 August 2020 |publisher=Sport1.ba |language=Bosnian}}</ref>
== Daraja ==
=== Mai kunnawa ===
'''Željezničar'''
* Gasar Farko ta Bosnia: 1997-981997–98
* Supercup na Bosnia: 1998
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1967]]
ktraqo82keoa4sj6hc5qvdr20ztfm3y
832185
832184
2026-05-07T21:45:30Z
Ibrahim abusufyan
19233
832185
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Nermin Vazda''' (an haife shi a ranar 30 ga watan Agustan shekara ta 1967) tsohon [[Ɗan ƙwallo|dan wasan kwallon kafa]] ne na Bosnia wanda ya taka leda a matsayin mai gaba.
== Ayyukan kulob din ==
Vazda ya fara aikinsa a kulob din garinsu Drina HE Višegrad, kafin ya koma [[Sarajevo]] kuma ya sanya hannu tare da ƙungiyar matasa ta FK Sarajevo, wanda ya buga har zuwa 1985, kafin ya koma ƙungiyar farko a wannan shekarar.<ref name="1921.ba">{{Cite web |last=M. Branković |date=13 August 2019 |title=Iz ugla-Nermin Vazda |url=https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 |access-date=13 August 2019 |website=1921.ba |language=Bosnian}}</ref>
A shekara ta 1989, ya bar Sarajevo ya tafi Leotar, wanda ya buga masa shekara guda. Bayan barin Leotar a 1990, Vazda ya koma Sarajevo kuma ya sanya hannu tare da Željezničar . Ya zauna a Željezničar har zuwa 1993, inda ya buga wasanni 24 a gasar kuma ya zira kwallaye 16.<ref name="1921.ba">{{Cite web |last=M. Branković |date=13 August 2019 |title=Iz ugla-Nermin Vazda |url=https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 |access-date=13 August 2019 |website=1921.ba |language=Bosnian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFM._Branković2019">M. Branković (13 August 2019). [https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 "Iz ugla-Nermin Vazda"]. ''1921.ba'' (in Bosnian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 August</span> 2019</span>.</cite>
[[Category:CS1 Bosnian-language sources (bs)]]</ref>
Tare da farawar Yaƙin Bosnia, Vazda ya bar Željezničar da Bosnia, ya tafi [[Turkiyya]] kuma ya sanya hannu tare da Sarıyer a watan Yulin 1993. Bayan shekaru biyu a Sarıyer, a 1995 ya sanya hannu tare da kulob din Turkiyemspor Berlin na Jamus. Bayan babban kakar wasa tare da Turkiyemspor, inda ya zira kwallaye 24 a wasanni 25 a gasar Berlin-Liga (mataki na shida na Jamus), Vazda ya koma Bosnia bayan yakin ya ƙare kuma ya sanya hannu kan kwangila tare da kulob din Bosna Visoko.<ref name="1921.ba">{{Cite web |last=M. Branković |date=13 August 2019 |title=Iz ugla-Nermin Vazda |url=https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 |access-date=13 August 2019 |website=1921.ba |language=Bosnian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFM._Branković2019">M. Branković (13 August 2019). [https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 "Iz ugla-Nermin Vazda"]. ''1921.ba'' (in Bosnian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 August</span> 2019</span>.</cite>
[[Category:CS1 Bosnian-language sources (bs)]]</ref>
A lokacin rani na shekara ta 1997, shekaru shida bayan ya bar kulob din, ya koma Željezničar. Vazda ya lashe kofinsa na farko tare da Željezničar a kakar 1997-98, Premier League na Bosnia da Herzegovina, bayan ya doke tsohon kulob din Sarajevo 1-0 a Wasan karshe.<ref>{{Cite web |title=Odigran prvi play-off za prvaka BiH u fudbalu |url=http://www.historija.ba/d/810-odigran-prvi-play-off-za-prvaka-bih-u-fudbalu/ |access-date=13 August 2019 |website=historija.ba |language=Bosnian}}</ref> Ya zira kwallaye 19 ga kulob din a kakar 1997-98, wanda ya sanya shi babban mai zira kwallayen kulob din. Ya kuma kasance babban mai zira kwallaye a kakar 1996-97 da 1998-99, inda ya zira kwallayen 17 da 18 bi da bi. A ranar 25 ga Nuwamba 1998, ya kuma lashe gasar Supercup na Bosnia tare da Željezničar, ya sake doke Sarajevo, a wannan lokacin 4-0 a Filin wasa na Grbavica . <ref>{{Cite web |date=25 November 2014 |title=VIDEO: Prije 16 godina Željo savladao Sarajevo i osvojio Super kup BiH |url=https://fkzeljeznicar.ba/video-prije-15-godina-zeljo-savladao-sarajevo-i-osvojio-super-kup-bih/12605/ |access-date=25 November 2018 |website=fkzeljeznicar.ba |language=Bosnian}}</ref>
A watan Yunin 1999, bayan karshen kakar 1998-99, Vazda ya yanke shawarar kawo karshen aikin kwallon kafa yana da shekaru 31. Ya buga wasanni 83 a Željezničar kuma ya zira kwallaye 52 tare da matsakaicin kwallaye 0.64 a kowane wasa, wanda ya sanya shi daya daga cikin mafi kyawun masu zira kwallayen a tarihin Željeznichar. A cikin aikinsa, ya buga wasanni 227 kuma ya zira kwallaye 107.<ref name="1921.ba">{{Cite web |last=M. Branković |date=13 August 2019 |title=Iz ugla-Nermin Vazda |url=https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 |access-date=13 August 2019 |website=1921.ba |language=Bosnian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFM._Branković2019">M. Branković (13 August 2019). [https://1921.ba/iz-ugla-nermin-vazda-6584 "Iz ugla-Nermin Vazda"]. ''1921.ba'' (in Bosnian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 August</span> 2019</span>.</cite>
[[Category:CS1 Bosnian-language sources (bs)]]</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Vazda ta buga wasanni hudu a kungiyar kwallon kafa ta Bosnia da Herzegovina, dukkan wasannin sun kasance Wasannin sada zumunci a gasar cin [[Malaysia]]" id="mwSQ" rel="mw:WikiLink" title="1997 Dunhill Cup Malaysia">Kofin Dunhill na 1997 a Malaysia.<ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=22010 |access-date=2021-06-02 |website=eu-football.info}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Dan Vazda Anes shi ma ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|dan wasan tsakiya]].<ref>{{Cite web |date=24 August 2020 |title=Vazda za Sport1: Znali smo da možemo napraviti iznenađenje i došli do zaslužene pobjede |url=https://sport1.oslobodjenje.ba/premijer-liga-bih/vazda-za-sport1-znali-smo-da-mozemo-napraviti-iznenadenje-i-dosli-do-zasluzene-pobjede/197863 |access-date=24 August 2020 |publisher=Sport1.ba |language=Bosnian}}</ref>
== Daraja ==
=== dan kwallo ===
'''Željezničar'''
* Gasar Farko ta Bosnia: 1997-981997–98
* Supercup na Bosnia: 1998
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1967]]
===manazaeta==
ggsxjb6bkdsy9hl2oac7l1axxnw3or0
Džemo Smječanin
0
149832
832186
2026-05-07T21:46:57Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1324891923|Džemo Smječanin]]"
832186
wikitext
text/x-wiki
'''Džemal "Desili" Smječanin''' (an haife shi a ranar 6 ga watan Yunin shekara ta 1972) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Bosnian da ya yi ritaya wanda ya yi wasa a matsayin mai gaba.
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a [[Sarajevo]], SFR Yugoslavia, a yau [[Bosnia da Herzegovina]], Smječanin ya fara buga [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] a cikin kungiyoyin matasa na kulob din gida mai suna, Sarajevo . Kwangilar sana'arsa ta farko da ya sanya hannu ita ce tare da kulob din Slovenia Korotan Prevalje a lokacin rani na 1995. Ya shafe kakar wasa daya yana wasa a Slovenia, kafin ya dawo Bosnia da Herzegovina kuma ya sanya hannu tare da Sarajevo da ya fi so a shekarar 1996. <ref name="worldfootball">{{Cite web |title=Džemo Smječanin |url=https://www.worldfootball.net/person/pe117842/dzemo-smjecanin/ |access-date=4 April 2020 |website=worldfootball.net |language=English}}</ref> Smječanin ya buga wasanni na tsawon shekaru uku a Sarajevo, inda ya lashe Kofin Bosnia guda biyu, Supercup na Bosnia daya da kuma lambar yabo ta league daya a wannan lokacin.
A shekara ta 1999, ya shiga Đerzelez, kuma a kakar 1999-2000 ya zira kwallaye 25 a kulob din, wanda ya sanya shi babban mai zira kwallayen kulob din. Daga 2000 har zuwa 2002, Smječanin ya taka leda a kasashen waje a kungiyoyin Jamus da Belgium Rot-Weiss Essen da Zuid-West-Vlaanderen . <ref name="worldfootball" /> Koyaya, bayan barin Đerzelez, bai iya komawa hanyoyin da ya zira kwallaye ba don sauran aikinsa, inda ya zira kwallan 2 kawai a cikin shekaru biyu da ya buga a Essen da Vlaanderen.
A watan Yunin 2002, Smječanin ya dawo Sarajevo, ya sake buga wasa daya a kulob dinsa na yaro kafin ya yi ritaya daga kwallon kafa a watan Yunin 2003 bayan karshen kakar 2002-03.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Da yake nuna wasanni masu kyau a Sarajevo, an kira Smječanin zuwa tawagar kasa ta Bosnia da Herzegovina don gasar cin Kofin Dunhill na 1997 a Malaysia ta hanyar kocin tawagar kasa Fuad Muzurović. Ya buga dukkan wasanni biyar a gasar cin kofin, inda ya zira kwallaye daya a kan Vietnam a nasarar 4-0 a ranar 22 ga Fabrairu 1997. <ref name="nfsbih">{{Cite web |title=Džemo Smječanin |url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije?view=player&id=155 |access-date=4 April 2020 |website=nfsbih.ba |language=Bosnian}}</ref> Smječanin ya buga wasan karshe na tawagar kwallon kafa ta kasa da Tunisiya a cikin asarar 2-1 a ranar 5 ga Nuwamba 1997 . <ref>{{Cite web |date=5 November 1997 |title=Tunisia 2–1 Bosnia and Herzegovina |url=https://int.soccerway.com/matches/1997/11/05/world/friendlies/tunisia/bosnia-herzegovina/634275/ |access-date=4 April 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=19598 |access-date=2021-05-22 |website=eu-football.info}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
=== Kasashen Duniya ===
Tushen: <ref name="nfsbih">{{Cite web |title=Džemo Smječanin |url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije?view=player&id=155 |access-date=4 April 2020 |website=nfsbih.ba |language=Bosnian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije?view=player&id=155 "Džemo Smječanin"]. ''nfsbih.ba'' (in Bosnian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 April</span> 2020</span>.</cite>
[[Category:CS1 Bosnian-language sources (bs)]]</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Ƙungiyar ƙasa
!Shekara
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="2" |Bosnia da Herzegovina
|-
|1997
|6
|1
|-
! colspan="2" |Jimillar
!6
!1
|}
=== Kwalayen kasa da kasa ===
{| class="wikitable"
!Manufar
!Ranar
!Wurin da ake ciki
!Abokin hamayya
!Sakamakon
!Sakamakon
!Gasar
|-
|1.
|22 Fabrairu 1997
|Filin wasa na Merdeka, [[Kuala Lumpur]], Vietnam
|{{Fb|VIE}}
|{{Center|'''3'''–0}}
|{{Center|4–0}}
|Kofin Dunhill na 1997
|-
| colspan="7" |<small>Tushen:</small><ref name="nfsbih">{{Cite web |title=Džemo Smječanin |url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije?view=player&id=155 |access-date=4 April 2020 |website=nfsbih.ba |language=Bosnian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije?view=player&id=155 "Džemo Smječanin"]. ''nfsbih.ba'' (in Bosnian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 April</span> 2020</span>.</cite>
[[Category:CS1 Bosnian-language sources (bs)]]</ref>
|-
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
iqnmg1chwj3g09zkodg7b7q9bgy6b14
832187
832186
2026-05-07T21:47:18Z
Ibrahim abusufyan
19233
832187
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Džemal "Desili" Smječanin''' (an haife shi a ranar 6 ga watan Yunin shekara ta 1972) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Bosnian da ya yi ritaya wanda ya yi wasa a matsayin mai gaba.
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a [[Sarajevo]], SFR Yugoslavia, a yau [[Bosnia da Herzegovina]], Smječanin ya fara buga [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] a cikin kungiyoyin matasa na kulob din gida mai suna, Sarajevo . Kwangilar sana'arsa ta farko da ya sanya hannu ita ce tare da kulob din Slovenia Korotan Prevalje a lokacin rani na 1995. Ya shafe kakar wasa daya yana wasa a Slovenia, kafin ya dawo Bosnia da Herzegovina kuma ya sanya hannu tare da Sarajevo da ya fi so a shekarar 1996. <ref name="worldfootball">{{Cite web |title=Džemo Smječanin |url=https://www.worldfootball.net/person/pe117842/dzemo-smjecanin/ |access-date=4 April 2020 |website=worldfootball.net |language=English}}</ref> Smječanin ya buga wasanni na tsawon shekaru uku a Sarajevo, inda ya lashe Kofin Bosnia guda biyu, Supercup na Bosnia daya da kuma lambar yabo ta league daya a wannan lokacin.
A shekara ta 1999, ya shiga Đerzelez, kuma a kakar 1999-2000 ya zira kwallaye 25 a kulob din, wanda ya sanya shi babban mai zira kwallayen kulob din. Daga 2000 har zuwa 2002, Smječanin ya taka leda a kasashen waje a kungiyoyin Jamus da Belgium Rot-Weiss Essen da Zuid-West-Vlaanderen . <ref name="worldfootball" /> Koyaya, bayan barin Đerzelez, bai iya komawa hanyoyin da ya zira kwallaye ba don sauran aikinsa, inda ya zira kwallan 2 kawai a cikin shekaru biyu da ya buga a Essen da Vlaanderen.
A watan Yunin 2002, Smječanin ya dawo Sarajevo, ya sake buga wasa daya a kulob dinsa na yaro kafin ya yi ritaya daga kwallon kafa a watan Yunin 2003 bayan karshen kakar 2002-03.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Da yake nuna wasanni masu kyau a Sarajevo, an kira Smječanin zuwa tawagar kasa ta Bosnia da Herzegovina don gasar cin Kofin Dunhill na 1997 a Malaysia ta hanyar kocin tawagar kasa Fuad Muzurović. Ya buga dukkan wasanni biyar a gasar cin kofin, inda ya zira kwallaye daya a kan Vietnam a nasarar 4-0 a ranar 22 ga Fabrairu 1997. <ref name="nfsbih">{{Cite web |title=Džemo Smječanin |url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije?view=player&id=155 |access-date=4 April 2020 |website=nfsbih.ba |language=Bosnian}}</ref> Smječanin ya buga wasan karshe na tawagar kwallon kafa ta kasa da Tunisiya a cikin asarar 2-1 a ranar 5 ga Nuwamba 1997 . <ref>{{Cite web |date=5 November 1997 |title=Tunisia 2–1 Bosnia and Herzegovina |url=https://int.soccerway.com/matches/1997/11/05/world/friendlies/tunisia/bosnia-herzegovina/634275/ |access-date=4 April 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=19598 |access-date=2021-05-22 |website=eu-football.info}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
=== Kasashen Duniya ===
Tushen: <ref name="nfsbih">{{Cite web |title=Džemo Smječanin |url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije?view=player&id=155 |access-date=4 April 2020 |website=nfsbih.ba |language=Bosnian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije?view=player&id=155 "Džemo Smječanin"]. ''nfsbih.ba'' (in Bosnian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 April</span> 2020</span>.</cite>
[[Category:CS1 Bosnian-language sources (bs)]]</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Ƙungiyar ƙasa
!Shekara
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="2" |Bosnia da Herzegovina
|-
|1997
|6
|1
|-
! colspan="2" |Jimillar
!6
!1
|}
=== Kwalayen kasa da kasa ===
{| class="wikitable"
!Manufar
!Ranar
!Wurin da ake ciki
!Abokin hamayya
!Sakamakon
!Sakamakon
!Gasar
|-
|1.
|22 Fabrairu 1997
|Filin wasa na Merdeka, [[Kuala Lumpur]], Vietnam
|{{Fb|VIE}}
|{{Center|'''3'''–0}}
|{{Center|4–0}}
|Kofin Dunhill na 1997
|-
| colspan="7" |<small>Tushen:</small><ref name="nfsbih">{{Cite web |title=Džemo Smječanin |url=https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije?view=player&id=155 |access-date=4 April 2020 |website=nfsbih.ba |language=Bosnian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.nfsbih.ba/reprezentacije/muske-reprezentacije/a-reprezentacija/igraci-a-reprezentacije?view=player&id=155 "Džemo Smječanin"]. ''nfsbih.ba'' (in Bosnian)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 April</span> 2020</span>.</cite>
[[Category:CS1 Bosnian-language sources (bs)]]</ref>
|-
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
==manazarta==
o7opu2vbl3jyc6ydzgkulv1op9zuq3n
Dželaludin Muharemović
0
149833
832188
2026-05-07T21:48:34Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1312016029|Dželaludin Muharemović]]"
832188
wikitext
text/x-wiki
'''Dželaludin Muharemović''' (an haife shi a ranar 23 ga watan Maris na shekara ta 1970) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne kuma tsohon ɗan wasan ƙwararrun ƙwallon ƙwallon . A halin yanzu shi ne kocin kulob din kasar Sin Guangxi Pingguo Haliao .
== Ayyukan kulob din ==
Yayinda yake yaro, Muharemović ya fara buga kwallon kafa a kulob din Željezničar na garinsu. An dauke shi daya daga cikin manyan masu sa ran kulob din kuma lokacin da ya kai babban tawagar, an tura shi aro zuwa UNIS Vogošća .
A shekara ta 1992, yaƙi a Bosnia da Herzegovina ya fara kuma an dakatar da kowane aikin kwallon kafa. Koyaya, an sake kafa kulob din ba da daɗewa ba kuma Muharemović ya buga wasan farko na Bosnia a 1994. Bayan haka, ya koma kungiyar Croatian ta Zagreb .
Shekara guda bayan haka, ya koma Željezničar kuma a cikin shekaru goma ya buga wasanni sama da 300 na kulob din, inda ya zira kwallaye 127.
A cikin hunturu na shekara ta 2001, Muharemović ya koma kungiyar Volgar Astrahan mai arziki ta [[Rasha]]. Ya zauna a can kasa da shekara guda, yayin da ya koma Željezničar a cikin kaka.
A cikin bazara na shekara ta 2005, ya bayyana cewa yana ritaya daga kwallon kafa. Muharemović ya buga wasanni 172 na Željezničar, inda ya zira kwallaye 112 a cikin tsari, rikodin kulob din. Har ila yau, shi ne mai zira kwallaye mafi girma a tarihin kulob din, tare da Josip Bukal, inda ya zira kwallayen 127 a dukkan gasa.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Muharemović ya fara bugawa kungiyar kwallon kafa ta Bosnia da Herzegovina wasa a ranar 22 ga watan Fabrairun shekara ta 1997 a wasan Dunhill Cup da Vietnam (Bosnia ta ci 4-0). Ya kuma zira kwallaye a gasar cin kofin LG ta 2001 da [[Tawagar Kwallon kafar Afirka ta Kudu|Afirka ta Kudu]]. Ya samu jimillar kwallo 19, inda ya zira kwallaye 6. Wasanni uku (4 goals) ba na hukuma ba ne.<ref>{{Cite web |last=Mamrud, Roberto |date=16 July 2009 |title=Bosnia and Herzegovina – Record International Players |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html |access-date=11 April 2021 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Wasansa na karshe na kasa da kasa shi ne wasan cancantar gasar cin kofin duniya ta FIFA a watan Oktoba na shekara ta 2001 da Liechtenstein.<ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=14508 |access-date=2021-04-11 |website=eu-football.info}}</ref>
== Ayyukan gudanarwa ==
Bayan ya yi ritaya, shugaban kulob din Željezničar a lokacin ya ba Muharemović matsayin Daraktan wasanni. Ya yarda da tayin, amma bayan an kori kocin Nenad Starovlah a watan Satumbar 2006, ya ɗauki matsayinsa na wucin gadi a matsayin maye gurbinsa.
A wani ɗan gajeren lokaci a cikin 2015, ya kasance manajan Velež Mostar .
A ranar 11 ga Afrilu 2018, Muharemović ya zama sabon kocin kulob din kasar Sin Dalian Transcendence, inda ya yi aiki a matsayin mataimakin kocin tare da Rusmir Cviko a baya.<ref>{{Cite web |title=五连败超越人事变动:赵阳回归任老总 杰罗任主帅 |url=http://sports.qq.com/a/20180411/016130.htm |access-date=11 April 2018 |website=sports.qq.com |language=zh}}</ref>
A ranar 10 ga watan Fabrairun 2019, bayan Dalian Transcendence ya yanke shawarar barin ƙungiyar ƙwararru a China, ya koma ƙungiyar da ke kusa da Dalian Chanjoy a cikin China League Two . <ref>{{Cite web |date=10 February 2019 |title=官方:前超越主帅泽拉鲁丁执教大连千兆 |url=https://baijiahao.baidu.com/s?id=1625062655979067865&wfr=spider&for=pc |access-date=10 February 2019 |website=baidu.com}}</ref> Ya bar Dalian a watan Disamba na shekara ta 2019.
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="font-size:95%;"
!#
!Ranar
!Wurin da ake ciki
!Abokin hamayya
!Sakamakon
!Sakamakon
!Gasar
|-
|1.
|22 Fabrairu 1997
|Filin wasa na Merdeka, [[Kuala Lumpur]], [[Maleshiya|Malaysia]]
|{{Fb|VIE}}
|4–0
|Ya ci nasara
|1997 Dunhill Cup Malaysia
|-
|2.
|24 Fabrairu 1997
|Filin wasa na Merdeka, [[Kuala Lumpur]], [[Maleshiya|Malaysia]]
|{{Fb|ZIM}}
|2–2
|Rashin
|1997 Dunhill Cup Malaysia
|-
|3.
|18 ga Janairu 2001
|[[Kochi]])" id="mwbg" rel="mw:WikiLink" title="Jawaharlal Nehru Stadium (Kochi)">Filin wasa na Jawaharlal Nehru, Kochi, [[Indiya]]
|{{Fb|URU}}
|2–3
|Ya ci nasara
|Kofin Super Soccer na Millennium
|-
|4.
|22 ga Janairu 2001
|Filin wasa na Salt Lake, [[Kolkata]], [[Indiya]]
|{{Fb|CHI}}
|0–1
|Ya ci nasara
|Kofin Super Soccer na Millennium
|-
|5. da 6.
|8 ga watan Agusta 2001
|Filin wasa na Azadi, [[Tehran]], [[Iran]]
|{{Fb|RSA}}
|2–4
|Ya ci nasara
|Kofin LF na 2001 na Iran
|-
| colspan="12" |<small>''Daidai kamar yadda aka buga a ranar 8 ga watan Agusta 2001''</small><ref>{{Cite web |title=Football PLAYER: Dželaludin Muharemović |url=http://eu-football.info/_player.php?id=14508 |access-date=7 October 2015 |publisher=eu-football.info}}</ref>
|-
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
b2b7qip5krkmfm5iorrpqrcca4rgqar
832189
832188
2026-05-07T21:48:58Z
Ibrahim abusufyan
19233
832189
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dželaludin Muharemović''' (an haife shi a ranar 23 ga watan Maris na shekara ta 1970) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne kuma tsohon ɗan wasan ƙwararrun ƙwallon ƙwallon . A halin yanzu shi ne kocin kulob din kasar Sin Guangxi Pingguo Haliao .
== Ayyukan kulob din ==
Yayinda yake yaro, Muharemović ya fara buga kwallon kafa a kulob din Željezničar na garinsu. An dauke shi daya daga cikin manyan masu sa ran kulob din kuma lokacin da ya kai babban tawagar, an tura shi aro zuwa UNIS Vogošća .
A shekara ta 1992, yaƙi a Bosnia da Herzegovina ya fara kuma an dakatar da kowane aikin kwallon kafa. Koyaya, an sake kafa kulob din ba da daɗewa ba kuma Muharemović ya buga wasan farko na Bosnia a 1994. Bayan haka, ya koma kungiyar Croatian ta Zagreb .
Shekara guda bayan haka, ya koma Željezničar kuma a cikin shekaru goma ya buga wasanni sama da 300 na kulob din, inda ya zira kwallaye 127.
A cikin hunturu na shekara ta 2001, Muharemović ya koma kungiyar Volgar Astrahan mai arziki ta [[Rasha]]. Ya zauna a can kasa da shekara guda, yayin da ya koma Željezničar a cikin kaka.
A cikin bazara na shekara ta 2005, ya bayyana cewa yana ritaya daga kwallon kafa. Muharemović ya buga wasanni 172 na Željezničar, inda ya zira kwallaye 112 a cikin tsari, rikodin kulob din. Har ila yau, shi ne mai zira kwallaye mafi girma a tarihin kulob din, tare da Josip Bukal, inda ya zira kwallayen 127 a dukkan gasa.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Muharemović ya fara bugawa kungiyar kwallon kafa ta Bosnia da Herzegovina wasa a ranar 22 ga watan Fabrairun shekara ta 1997 a wasan Dunhill Cup da Vietnam (Bosnia ta ci 4-0). Ya kuma zira kwallaye a gasar cin kofin LG ta 2001 da [[Tawagar Kwallon kafar Afirka ta Kudu|Afirka ta Kudu]]. Ya samu jimillar kwallo 19, inda ya zira kwallaye 6. Wasanni uku (4 goals) ba na hukuma ba ne.<ref>{{Cite web |last=Mamrud, Roberto |date=16 July 2009 |title=Bosnia and Herzegovina – Record International Players |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/bih-recintlp.html |access-date=11 April 2021 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Wasansa na karshe na kasa da kasa shi ne wasan cancantar gasar cin kofin duniya ta FIFA a watan Oktoba na shekara ta 2001 da Liechtenstein.<ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=14508 |access-date=2021-04-11 |website=eu-football.info}}</ref>
== Ayyukan gudanarwa ==
Bayan ya yi ritaya, shugaban kulob din Željezničar a lokacin ya ba Muharemović matsayin Daraktan wasanni. Ya yarda da tayin, amma bayan an kori kocin Nenad Starovlah a watan Satumbar 2006, ya ɗauki matsayinsa na wucin gadi a matsayin maye gurbinsa.
A wani ɗan gajeren lokaci a cikin 2015, ya kasance manajan Velež Mostar .
A ranar 11 ga Afrilu 2018, Muharemović ya zama sabon kocin kulob din kasar Sin Dalian Transcendence, inda ya yi aiki a matsayin mataimakin kocin tare da Rusmir Cviko a baya.<ref>{{Cite web |title=五连败超越人事变动:赵阳回归任老总 杰罗任主帅 |url=http://sports.qq.com/a/20180411/016130.htm |access-date=11 April 2018 |website=sports.qq.com |language=zh}}</ref>
A ranar 10 ga watan Fabrairun 2019, bayan Dalian Transcendence ya yanke shawarar barin ƙungiyar ƙwararru a China, ya koma ƙungiyar da ke kusa da Dalian Chanjoy a cikin China League Two . <ref>{{Cite web |date=10 February 2019 |title=官方:前超越主帅泽拉鲁丁执教大连千兆 |url=https://baijiahao.baidu.com/s?id=1625062655979067865&wfr=spider&for=pc |access-date=10 February 2019 |website=baidu.com}}</ref> Ya bar Dalian a watan Disamba na shekara ta 2019.
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="font-size:95%;"
!#
!Ranar
!Wurin da ake ciki
!Abokin hamayya
!Sakamakon
!Sakamakon
!Gasar
|-
|1.
|22 Fabrairu 1997
|Filin wasa na Merdeka, [[Kuala Lumpur]], [[Maleshiya|Malaysia]]
|{{Fb|VIE}}
|4–0
|Ya ci nasara
|1997 Dunhill Cup Malaysia
|-
|2.
|24 Fabrairu 1997
|Filin wasa na Merdeka, [[Kuala Lumpur]], [[Maleshiya|Malaysia]]
|{{Fb|ZIM}}
|2–2
|Rashin
|1997 Dunhill Cup Malaysia
|-
|3.
|18 ga Janairu 2001
|[[Kochi]])" id="mwbg" rel="mw:WikiLink" title="Jawaharlal Nehru Stadium (Kochi)">Filin wasa na Jawaharlal Nehru, Kochi, [[Indiya]]
|{{Fb|URU}}
|2–3
|Ya ci nasara
|Kofin Super Soccer na Millennium
|-
|4.
|22 ga Janairu 2001
|Filin wasa na Salt Lake, [[Kolkata]], [[Indiya]]
|{{Fb|CHI}}
|0–1
|Ya ci nasara
|Kofin Super Soccer na Millennium
|-
|5. da 6.
|8 ga watan Agusta 2001
|Filin wasa na Azadi, [[Tehran]], [[Iran]]
|{{Fb|RSA}}
|2–4
|Ya ci nasara
|Kofin LF na 2001 na Iran
|-
| colspan="12" |<small>''Daidai kamar yadda aka buga a ranar 8 ga watan Agusta 2001''</small><ref>{{Cite web |title=Football PLAYER: Dželaludin Muharemović |url=http://eu-football.info/_player.php?id=14508 |access-date=7 October 2015 |publisher=eu-football.info}}</ref>
|-
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
53zgnmj3ch9avv52xc7ltoluaoax75x
Sarkin sarakuna Obuća
0
149834
832191
2026-05-07T21:50:11Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1266765352|Emir Obuća]]"
832191
wikitext
text/x-wiki
Emir Obuća (an haife shi a ranar 11 ga watan Disamba 1978) shi ne kocin kwallon kafa na Bosnia kuma tsohon dan wasa.
== Ayyukan wasa ==
Obuća ya yi fice da yawa tare da kulob din Sarajevo, inda ya lashe gasar zakarun Turai guda daya da kofuna hudu na cikin gida tare da kungiyar.<ref>[https://sportsport.ba/fudbal/emir-obuca-se-prikljucuje-strucnom-stabu-fk-sarajevo/196200 Emir Obuća se priključuje stručnom štabu FK Sarajevo?] - SportSport {{In lang|bs}}</ref> Ya zira kwallaye 89 a wasanni 205 na kulob din.<ref>[https://sportsport.ba/fudbal/obuca-jedan-prekid-ce-odluciti-utakmicu/144080 Obuća: Jedan prekid će odlučiti utakmicu] - SportSport {{In lang|bs}}</ref>
== Ayyukan gudanarwa ==
A ranar 20 ga Oktoba 2022, an nada Obuća a matsayin manajan Sarajevo, bayan murabus din Feđa Dudić. <ref>{{Cite web |last=N.K. |date=20 October 2022 |title=Emir Obuća preuzima ulogu prvog trenera Sarajeva |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/emir-obuca-preuzima-ulogu-prvog-trenera-sarajeva/221020113 |access-date=20 October 2022 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> A wasansa na farko a matsayin kocin, Sarajevo ta doke Posušje a wasan league a ranar 23 ga Oktoba.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=23 October 2022 |title=Sarajevo u debiju novog trenera slavilo u Posušju i skočilo na peto mjesto |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sarajevo-u-debiju-novog-trenera-slavilo-u-posusju-i-skocilo-na-peto-mjesto/221023062 |access-date=23 October 2022 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> A ranar 5 ga Nuwamba 2022, ya sha kashi na farko a matsayin kocin a cikin asarar 2-0 ga Sloboda Tuzla . <ref>{{Cite web |last=A. Čaušević |date=5 November 2022 |title=Prvi gol će podignuti dosta prašine: Borbena Sloboda pobjedom protiv Sarajeva prekinula dugi post |url=https://sportsport.ba/fudbal/sloboda-sarajevo-20/437712 |access-date=5 November 2022 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Obuća ya gaji Mirza Varešanović a matsayin manajan a ranar 12 ga watan Disamba 2022.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=12 December 2022 |title=Mirza Varešanović je novi trener FK Sarajevo |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/mirza-varesanovic-je-novi-trener-fk-sarajevo/221212085 |access-date=12 December 2022 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref>
== Kididdigar gudanarwa ==
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Rubuce-rubucen manajan ta hanyar ƙungiya da kuma zama
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Daga
! rowspan="2" |Zuwa
! colspan="8" |Rubuce-rubuce
|-
!{{Tooltip|G|Games managed}}
!{{Tooltip|W|Games won}}
!{{Tooltip|D|Games drawn}}
!{{Tooltip|L|Games lost}}
!{{Tooltip|GF|Goals for}}
!{{Tooltip|GA|Goals against}}
!{{Tooltip|GD|Goal difference}}
!{{Tooltip|Win %|Winning percentage}}
|-
|Sarajevo (mai kula)
|20 ga Oktoba 2022
|12 Disamba 2022{{WDL|4|2|0|2|for=4|against=5|diff=yes}}
|-
! colspan="3" |Jimillar
{{WDLtot|4|2|0|2|for=4|against=5|diff=yes}}
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1978]]
m77zal8thcqy2qbs88k7fgq4j3f4plh
832192
832191
2026-05-07T21:50:37Z
Ibrahim abusufyan
19233
832192
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Emir Obuća (an haife shi a ranar 11 ga watan Disamba 1978) shi ne kocin kwallon kafa na Bosnia kuma tsohon dan wasa.
== Ayyukan wasa ==
Obuća ya yi fice da yawa tare da kulob din Sarajevo, inda ya lashe gasar zakarun Turai guda daya da kofuna hudu na cikin gida tare da kungiyar.<ref>[https://sportsport.ba/fudbal/emir-obuca-se-prikljucuje-strucnom-stabu-fk-sarajevo/196200 Emir Obuća se priključuje stručnom štabu FK Sarajevo?] - SportSport {{In lang|bs}}</ref> Ya zira kwallaye 89 a wasanni 205 na kulob din.<ref>[https://sportsport.ba/fudbal/obuca-jedan-prekid-ce-odluciti-utakmicu/144080 Obuća: Jedan prekid će odlučiti utakmicu] - SportSport {{In lang|bs}}</ref>
== Ayyukan gudanarwa ==
A ranar 20 ga Oktoba 2022, an nada Obuća a matsayin manajan Sarajevo, bayan murabus din Feđa Dudić. <ref>{{Cite web |last=N.K. |date=20 October 2022 |title=Emir Obuća preuzima ulogu prvog trenera Sarajeva |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/emir-obuca-preuzima-ulogu-prvog-trenera-sarajeva/221020113 |access-date=20 October 2022 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> A wasansa na farko a matsayin kocin, Sarajevo ta doke Posušje a wasan league a ranar 23 ga Oktoba.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=23 October 2022 |title=Sarajevo u debiju novog trenera slavilo u Posušju i skočilo na peto mjesto |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sarajevo-u-debiju-novog-trenera-slavilo-u-posusju-i-skocilo-na-peto-mjesto/221023062 |access-date=23 October 2022 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> A ranar 5 ga Nuwamba 2022, ya sha kashi na farko a matsayin kocin a cikin asarar 2-0 ga Sloboda Tuzla . <ref>{{Cite web |last=A. Čaušević |date=5 November 2022 |title=Prvi gol će podignuti dosta prašine: Borbena Sloboda pobjedom protiv Sarajeva prekinula dugi post |url=https://sportsport.ba/fudbal/sloboda-sarajevo-20/437712 |access-date=5 November 2022 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Obuća ya gaji Mirza Varešanović a matsayin manajan a ranar 12 ga watan Disamba 2022.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=12 December 2022 |title=Mirza Varešanović je novi trener FK Sarajevo |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/mirza-varesanovic-je-novi-trener-fk-sarajevo/221212085 |access-date=12 December 2022 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref>
== Kididdigar gudanarwa ==
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Rubuce-rubucen manajan ta hanyar ƙungiya da kuma zama
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Daga
! rowspan="2" |Zuwa
! colspan="8" |Rubuce-rubuce
|-
!{{Tooltip|G|Games managed}}
!{{Tooltip|W|Games won}}
!{{Tooltip|D|Games drawn}}
!{{Tooltip|L|Games lost}}
!{{Tooltip|GF|Goals for}}
!{{Tooltip|GA|Goals against}}
!{{Tooltip|GD|Goal difference}}
!{{Tooltip|Win %|Winning percentage}}
|-
|Sarajevo (mai kula)
|20 ga Oktoba 2022
|12 Disamba 2022{{WDL|4|2|0|2|for=4|against=5|diff=yes}}
|-
! colspan="3" |Jimillar
{{WDLtot|4|2|0|2|for=4|against=5|diff=yes}}
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1978]]
==manazarta==
h6sxx9di1ihly6id0189rbdilttwxns
Alen Škoro
0
149835
832193
2026-05-07T21:52:45Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1311400986|Alen Škoro]]"
832193
wikitext
text/x-wiki
'''Alen Škoro''' (an haife shi a ranar 30 ga watan Maris na shekara ta 1981) shi ne kocin kwallon kafa na Bosnia kuma tsohon dan wasan kwararru. A matakin kasa da kasa, ya buga wasanni hudu a kungiyar kwallon kafa ta Bosnia da Herzegovina. An nada shi manajan matakin na biyu na Bosna Sema a watan Yunin 2016. <ref>[https://sportsport.ba/fudbal/povratak-fudbalu-alen-skoro-ima-novi-posao/198484 Povratak fudbalu: Alen Škoro ima novi posao] - SportSport {{In lang|bs}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
Škoro ya zo ne ta hanyar matasa da aka kafa a Sarajevo. Ya shiga manyan 'yan wasan Faransa Olympique Marseille yana da shekaru 20, amma ya yi ritaya yana da shekaru 32 saboda ciwon gwiwa bayan aikin da ya kai shi Switzerland, Austria da Mexico. <ref>[https://sportsport.ba/fudbal/kakav-igrac-je-bio-alen-skoro-katapult-iz-lukavice-se-ne-zaboravlja/356189 Kakav igrač je bio Alen Škoro? Katapult iz Lukavice se ne zaboravlja] - SportSport {{In lang|bs}}</ref> Ya buga wasanni biyu a Klagenfurt a cikin Austrian Regionalliga a 2012 kuma kulob dinsa na karshe shi ne Olimpik, wanda ya shiga a lokacin rani na 2012. <ref>[https://sportsport.ba/fudbal/skoro-i-ristic-potpisali-ugovore-sa-olimpicom/86194 Škoro i Ristić potpisali ugovore sa Olimpicom] - SportSport {{In lang|bs}}</ref>
Sai kawai yayin da yake wasa a Gasar Firimiya ta Bosnia ne Škoro ya taba zama mai zira kwallaye kuma abubuwan da ya yi a [[Ligue 1|Lig 1]] da Austrian Bundesliga ba su yi nasara ba. Ya zira kwallaye 63 a wasanni 111 na Sarajevo.<ref>[https://sportsport.ba/fudbal/skoro-siroki-brijeg-ima-svoje-mane/236218 Škoro: Široki Brijeg ima svoje mane] - SportSport {{In lang|bs}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Ya fara bugawa Bosnia da Herzegovina wasa a Wasan sada zumunci na Afrilu 2004 da Finland kuma ya samu jimlar kwallo 4, ba tare da zira kwallaye ba. Wasansa na karshe na kasa da kasa ya kasance wasan sada zumunci da Uzbekistan a watan Yunin 2009.<ref name="eu-football.info">{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=19457 |access-date=17 May 2021 |website=eu-football.info}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa <ref>{{Cite web |last=Strack-Zimmermann |first=Benjamin |title=Alen Škoro (Player) |url=https://www.national-football-teams.com/player/7445/Alen_Skoro.html |access-date=15 January 2024 |website=www.national-football-teams.com |language=en}}</ref>
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin kasa{{Efn|Includes [[Bosnia and Herzegovina Football Cup|Bosnia and Herzegovina Cup]], [[Slovenian Football Cup|Slovenian Cup]], [[Coupe de France]], [[Austrian Cup]], [[Croatian Football Cup|Croatian Cup]]}}
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="3" |Sarajevo
|1998–99
|Ƙungiyar Farko ta Bosnia
|7
|2
|3
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|2
|-
|1999–2000
|Ƙungiyar Farko ta Bosnia
|19
|8
|2
|0
| colspan="2" | -
|1{{Efn|Appearance(s) in [[Supercup of Bosnia and Herzegovina|Bosnian Supercup]]}}
|0
|22
|8
|-
! colspan="2" |Jimillar
!26
!10
!5
!0
!0
!0
!1
!0
!32
!10
|-
|Olimpija
|2000–01
|PrvaLiga
|5
|3
|1
|2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|6
|5
|-
|Marseille
|2000–01
|[[Ligue 1|Lig 1]]
|6
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|7
|0
|-
|Servette (rashin kuɗi)
|2001–02
|Ƙungiyar Ƙasa A
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|1
|0
|-
| rowspan="3" |Sarajevo
|2002–03
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|29
|13
|3
|2
|2{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Cup]]}}
|0
| colspan="2" | -
|34
|15
|-
|2003–04
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|24
|20
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|25
|20
|-
! colspan="2" |Jimillar
!53
!33
!4
!2
!2
!0
! colspan="2" |-
!59
!35
|-
| rowspan="4" |Grazer AK
|2004–05
|Bundesliga ta Austriya
|25
|6
|2
|1
|8{{Efn|One appearance in [[UEFA Champions League]]; seven appearances in UEFA Cup}}
|0
|1{{Efn|Appearance(s) in [[Austrian Supercup]]}}
|0
|36
|7
|-
|2005–06
|Bundesliga ta Austriya
|23
|7
|1
|0
|2[c]
|0
| colspan="2" | -
|26
|7
|-
|2006–07
|Bundesliga ta Austriya
|15
|4
|2
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|17
|5
|-
! colspan="2" |Jimillar
!63
!17
!5
!2
!10
!0
!1
!0
!79
!19
|-
| rowspan="3" |Rijeka
|2007–08
|Prva HNL
|27
|7
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|28
|7
|-
|2008–09
|Prva HNL
|4
|0
|0
|0
|2{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Intertoto Cup]]}}
|0
| colspan="2" | -
|6
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!31
!7
!1
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!34
!7
|-
| rowspan="3" |Sarajevo
|2008–09
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|12
|6
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|12
|6
|-
|2009–10
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|20
|13
|3
|0
|1{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" | -
|24
|13
|-
! colspan="2" |Jimillar
!32
!19
!3
!0
!1
!0
! colspan="2" |-
!36
!19
|-
|Querétaro
|2010–11
|Liga MX
|10
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|10
|1
|-
|Austria Klagenfurt
|2011–12
|Yankin Austrian na Tsakiya
|2
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|Wasannin Olympics
|2012–13
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|6
|1
|2
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|8
|1
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!235
!92
!22
!6
!15
!0
!2
!0
!274
!98
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
memi2gq6q65ae9d0twjcos8u8de050a
832194
832193
2026-05-07T21:53:12Z
Ibrahim abusufyan
19233
832194
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Alen Škoro''' (an haife shi a ranar 30 ga watan Maris na shekara ta 1981) shi ne kocin kwallon kafa na Bosnia kuma tsohon dan wasan kwararru. A matakin kasa da kasa, ya buga wasanni hudu a kungiyar kwallon kafa ta Bosnia da Herzegovina. An nada shi manajan matakin na biyu na Bosna Sema a watan Yunin 2016. <ref>[https://sportsport.ba/fudbal/povratak-fudbalu-alen-skoro-ima-novi-posao/198484 Povratak fudbalu: Alen Škoro ima novi posao] - SportSport {{In lang|bs}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
Škoro ya zo ne ta hanyar matasa da aka kafa a Sarajevo. Ya shiga manyan 'yan wasan Faransa Olympique Marseille yana da shekaru 20, amma ya yi ritaya yana da shekaru 32 saboda ciwon gwiwa bayan aikin da ya kai shi Switzerland, Austria da Mexico. <ref>[https://sportsport.ba/fudbal/kakav-igrac-je-bio-alen-skoro-katapult-iz-lukavice-se-ne-zaboravlja/356189 Kakav igrač je bio Alen Škoro? Katapult iz Lukavice se ne zaboravlja] - SportSport {{In lang|bs}}</ref> Ya buga wasanni biyu a Klagenfurt a cikin Austrian Regionalliga a 2012 kuma kulob dinsa na karshe shi ne Olimpik, wanda ya shiga a lokacin rani na 2012. <ref>[https://sportsport.ba/fudbal/skoro-i-ristic-potpisali-ugovore-sa-olimpicom/86194 Škoro i Ristić potpisali ugovore sa Olimpicom] - SportSport {{In lang|bs}}</ref>
Sai kawai yayin da yake wasa a Gasar Firimiya ta Bosnia ne Škoro ya taba zama mai zira kwallaye kuma abubuwan da ya yi a [[Ligue 1|Lig 1]] da Austrian Bundesliga ba su yi nasara ba. Ya zira kwallaye 63 a wasanni 111 na Sarajevo.<ref>[https://sportsport.ba/fudbal/skoro-siroki-brijeg-ima-svoje-mane/236218 Škoro: Široki Brijeg ima svoje mane] - SportSport {{In lang|bs}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Ya fara bugawa Bosnia da Herzegovina wasa a Wasan sada zumunci na Afrilu 2004 da Finland kuma ya samu jimlar kwallo 4, ba tare da zira kwallaye ba. Wasansa na karshe na kasa da kasa ya kasance wasan sada zumunci da Uzbekistan a watan Yunin 2009.<ref name="eu-football.info">{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=19457 |access-date=17 May 2021 |website=eu-football.info}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa <ref>{{Cite web |last=Strack-Zimmermann |first=Benjamin |title=Alen Škoro (Player) |url=https://www.national-football-teams.com/player/7445/Alen_Skoro.html |access-date=15 January 2024 |website=www.national-football-teams.com |language=en}}</ref>
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin kasa{{Efn|Includes [[Bosnia and Herzegovina Football Cup|Bosnia and Herzegovina Cup]], [[Slovenian Football Cup|Slovenian Cup]], [[Coupe de France]], [[Austrian Cup]], [[Croatian Football Cup|Croatian Cup]]}}
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="3" |Sarajevo
|1998–99
|Ƙungiyar Farko ta Bosnia
|7
|2
|3
|0
|0
|0
|0
|0
|10
|2
|-
|1999–2000
|Ƙungiyar Farko ta Bosnia
|19
|8
|2
|0
| colspan="2" | -
|1{{Efn|Appearance(s) in [[Supercup of Bosnia and Herzegovina|Bosnian Supercup]]}}
|0
|22
|8
|-
! colspan="2" |Jimillar
!26
!10
!5
!0
!0
!0
!1
!0
!32
!10
|-
|Olimpija
|2000–01
|PrvaLiga
|5
|3
|1
|2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|6
|5
|-
|Marseille
|2000–01
|[[Ligue 1|Lig 1]]
|6
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|7
|0
|-
|Servette (rashin kuɗi)
|2001–02
|Ƙungiyar Ƙasa A
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|1
|0
|-
| rowspan="3" |Sarajevo
|2002–03
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|29
|13
|3
|2
|2{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Cup]]}}
|0
| colspan="2" | -
|34
|15
|-
|2003–04
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|24
|20
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|25
|20
|-
! colspan="2" |Jimillar
!53
!33
!4
!2
!2
!0
! colspan="2" |-
!59
!35
|-
| rowspan="4" |Grazer AK
|2004–05
|Bundesliga ta Austriya
|25
|6
|2
|1
|8{{Efn|One appearance in [[UEFA Champions League]]; seven appearances in UEFA Cup}}
|0
|1{{Efn|Appearance(s) in [[Austrian Supercup]]}}
|0
|36
|7
|-
|2005–06
|Bundesliga ta Austriya
|23
|7
|1
|0
|2[c]
|0
| colspan="2" | -
|26
|7
|-
|2006–07
|Bundesliga ta Austriya
|15
|4
|2
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|17
|5
|-
! colspan="2" |Jimillar
!63
!17
!5
!2
!10
!0
!1
!0
!79
!19
|-
| rowspan="3" |Rijeka
|2007–08
|Prva HNL
|27
|7
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|28
|7
|-
|2008–09
|Prva HNL
|4
|0
|0
|0
|2{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Intertoto Cup]]}}
|0
| colspan="2" | -
|6
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!31
!7
!1
!0
!2
!0
! colspan="2" |-
!34
!7
|-
| rowspan="3" |Sarajevo
|2008–09
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|12
|6
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|12
|6
|-
|2009–10
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|20
|13
|3
|0
|1{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" | -
|24
|13
|-
! colspan="2" |Jimillar
!32
!19
!3
!0
!1
!0
! colspan="2" |-
!36
!19
|-
|Querétaro
|2010–11
|Liga MX
|10
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|10
|1
|-
|Austria Klagenfurt
|2011–12
|Yankin Austrian na Tsakiya
|2
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|2
|1
|-
|Wasannin Olympics
|2012–13
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|6
|1
|2
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|8
|1
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!235
!92
!22
!6
!15
!0
!2
!0
!274
!98
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
==manazarta==
3ww78n7k4f2r29wkqha9mul86sw4k6e
Zoran Rajović
0
149836
832195
2026-05-07T21:54:44Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1335491159|Zoran Rajović]]"
832195
wikitext
text/x-wiki
'''Zoran Rajović''' (Serbian Cyrillic; an haife shi a ranar 28 ga Oktoba 1979) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Serbia kuma tsohon dan wasa.
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a Vinkovci, SR Croatia, SFR Yugoslavia, Rajović ya koma Vojvodina tun yana ƙarami. Daga baya aka tura shi aro zuwa Vrbas a lokuta biyu daban-daban.<ref>{{Cite web |title=Statistika odigranih prvenstvenih utakmica i datih golova za FK Vrbas 1969-2007 |trans-title=Statistics of championship games played and goals scored for FC Vrbas 1969-2007 |url=http://fkvrbas.weebly.com/fk-vrbas-statistika-odigranih-utakmica-i-datih-golova-za-sezone-1969-2007.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025181209/http://fkvrbas.weebly.com/fk-vrbas-statistika-odigranih-utakmica-i-datih-golova-za-sezone-1969-2007.html |archive-date=25 October 2020 |access-date=22 April 2017 |publisher=fkvrbas.weebly.com |language=sr}}</ref> A lokacin rani na 1999, Rajović ya koma Bulgaria kuma ya shiga Beroe Stara Zagora . <ref name=":6" /> Ya zira kwallaye hudu a wasanni 19, yayin da kulob din ya guje wa koma baya daga saman jirgin.<ref name=":6">{{Cite web |date=20 May 2016 |title="Берое в елита": 1999-2000 г. – Завръщането |trans-title="Beroe in the elite": 2000-2001 - Barrage |url=http://www.beroe.bg/2016/05/08/beroe-v-elita-1999/ |access-date=22 April 2017 |publisher=beroe.bg |language=bg}}</ref> A shekara ta 2001, ya taka leda a Asiya tare da Dalian Shide a Super League na kasar Sin . <ref>{{Cite web |date=22 February 2013 |title=Zoran Rajović |url=https://www.worldfootball.net/person/pe66448/zoran-rajovic/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20130222193456/http://por.worldfootball.net/spieler_profil/zoran-rajovic/%23redirect |archive-date=22 February 2013 |access-date=14 December 2018 |website=archive.li}}</ref> Bayan wani lokaci a Gabashin Asiya, ya koma League na farko na FR Yugoslavia tare da Vojvodina .
=== Bosnia ===
A shekara ta 2002, Rajović ya taka leda a Gasar Firimiya ta Bosnia da Herzegovina tare da Glasinac Sokolac . <ref>{{Cite web |last=Karać |first=Goran |date=21 September 2009 |title=Šipovac novi direktor FK Boraca |trans-title=Šipovac is the new director of FC Boraca |url=https://www.nezavisne.com/sport/fudbal/Sipovac-novi-direktor-FK-Boraca/46384 |access-date=16 February 2024 |website=Nezavisne novine |language=sr}}</ref> <ref name=":5">{{Cite web |date=8 July 2023 |title=Nekada najbolji strijelac Premijer lige otkrio nogometaša kojeg želi pola Evrope |trans-title=Once the top scorer of the Premier League discovered the footballer that half of Europe wants |url=https://sportske.ba/clanak/nekada-najbolji-strijelac-premijer-lige-otkrio-nogometasa-kojeg-zeli-pola-evrope/ |access-date=15 February 2024 |website=Sportske.ba |language=bs-BA}}</ref><ref>{{Cite web |title=FK Glasinac 2003-04 |url=http://en.eufo.de/football/squad/fk-glasinac/2003-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214022525/http://en.eufo.de/football/squad/fk-glasinac/2003-04 |archive-date=14 December 2018 |access-date=14 December 2018 |website=en.eufo.de}}</ref> Bayan da aka sauke Sokolac, ya sami kwangila tare da abokan hamayyar Zrinjski Mostar . <ref>{{Cite web |last=Škorić |first=E. |date=21 May 2018 |title=Pamtite li sve topnike Premijer lige? |trans-title=Do you remember all the Premier League Gunners? |url=https://sportsport.ba/fudbal/pamtite-li-sve-topnike-premijer-lige/277377 |access-date=16 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref><ref>{{Cite web |title=Zrinjski Mostar 2004-05 |url=http://en.eufo.de/football/squad/zrinjski-mostar/2004-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214022608/http://en.eufo.de/football/squad/zrinjski-mostar/2004-05 |archive-date=14 December 2018 |access-date=14 December 2018 |website=en.eufo.de}}</ref> A kakar wasa ta farko tare da kulob din, ya kammala a matsayin Babban mai zira kwallaye a Premier League tare da kwallaye 17.<ref>{{Cite web |date=27 February 2016 |title=Zoran Rajović: Živjet će u nama dok Neretva teče |trans-title=Zoran Rajović: He will live in us while the Neretva flows |url=https://www.hercegovina.info/vijesti/sport/nogomet/zoran-rajovic-zivjet-ce-u-nama-dok-neretva-tece-103643 |access-date=22 April 2017 |website=hercegovina.info |publisher= |language=hr}}</ref> Ya kuma taimaka wa kulob din samun lambar yabo ta farko ta Premier League.<ref>{{Cite web |last=Krvavac |first=Fuad |date=8 May 2005 |title=Zrinjski make Mostar proud {{!}} Inside UEFA |url=https://www.uefa.com/news-media/news/01a9-0f847135cddd-a724af7951a3-1000--zrinjski-make-mostar-proud/ |access-date=16 February 2024 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref>
=== Gabas ta Tsakiya ===
Bayan kakar zakarun Turai, da farko ya tafi Gabas ta Tsakiya don yin wasa a Gasar Firimiya ta Isra'ila tare da Ashdod . <ref name=":4">{{Cite web |date=13 January 2014 |title=Zoran Rajović: Prvu sezonu u Zrinjskom i danas smatram najboljom |trans-title=Zoran Rajović: I still consider the first season in Zrinjski the best |url=https://www.hercegovina.info/sport/nogomet/zoran-rajovic-prvu-sezonu-u-zrinjskom-i-danas-smatram-najboljom/68246/ |access-date=16 February 2024 |website=www.hercegovina.info |language=hr}}</ref> A duk lokacin da yake tare da Ashdod, ya fara fitowa a gasar cin kofin nahiyar ta hanyar shiga gasar cin kofen UEFA ta 2005-06.<ref>{{Cite web |title=UEFA Champions League, UEFA Cup 2005/06 Details |url=https://www.rsssf.org/ec/ec200506det.html |access-date=16 February 2024 |website=www.rsssf.org}}</ref> Ya kammala kakar wasa tare da abokan hamayyar Hapoel Kfar Saba . <ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Hapoel Kfar Saba 2005-06 |url=http://en.eufo.de/football/squad/hapoel-kfar-saba/2005-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214022841/http://en.eufo.de/football/squad/hapoel-kfar-saba/2005-06 |archive-date=14 December 2018 |access-date=14 December 2018 |website=en.eufo.de}}</ref>
A shekara ta 2006, ya koma Turai don yin wasa a Beta Ethniki tare da Ethnikos Piraeus . <ref name=":4">{{Cite web |date=13 January 2014 |title=Zoran Rajović: Prvu sezonu u Zrinjskom i danas smatram najboljom |trans-title=Zoran Rajović: I still consider the first season in Zrinjski the best |url=https://www.hercegovina.info/sport/nogomet/zoran-rajovic-prvu-sezonu-u-zrinjskom-i-danas-smatram-najboljom/68246/ |access-date=16 February 2024 |website=www.hercegovina.info |language=hr}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.hercegovina.info/sport/nogomet/zoran-rajovic-prvu-sezonu-u-zrinjskom-i-danas-smatram-najboljom/68246/ "Zoran Rajović: Prvu sezonu u Zrinjskom i danas smatram najboljom"] [Zoran Rajović: I still consider the first season in Zrinjski the best]. ''www.hercegovina.info'' (in Croatian). 13 January 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 February</span> 2024</span>.</cite>
[[Category:CS1 Croatian-language sources (hr)]]</ref>
=== Balkans ===
Bayan ya yi aiki a duk faɗin Turai, Rajović ya koma tsohon kulob dinsa Zrinjski Mostar a cikin hunturu na shekara ta 2008. <ref name=":3">{{Cite web |date=8 June 2008 |title=Jović okuplja ekipu 22. juna |trans-title=Jović gathers the team on June 22 |url=https://sportsport.ba/fudbal/jovic-okuplja-ekipu-22-juna/3405 |access-date=16 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref> A lokacin mulkinsa na biyu tare da Zrinjski, ya fito a gasar cin kofin nahiyar ta biyu a wasannin da ya yi da Partizan, da FK Rabotnički.<ref>{{Cite web |title=UEFA Champions League, UEFA Cup 2007/08 Details |url=https://www.rsssf.org/ec/ec200708det.html |access-date=14 December 2018 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Ya kuma taimaka wa kulob din wajen samun Kofin Bosnia. <ref name=":3" /> Ya shafe kakar wasa ta gaba a SuperLiga ta Serbia tare da Hajduk Kula . <ref>{{Cite web |title=Hajduk Kula 2008-09 |url=http://en.eufo.de/football/squad/hajduk-kula/2008-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214023747/http://en.eufo.de/football/squad/hajduk-kula/2008-09 |archive-date=14 December 2018 |access-date=14 December 2018 |website=en.eufo.de}}</ref>
A lokacin rani na shekara ta 2009, an danganta shi da ƙaura zuwa Borac Banja Luka amma daga ƙarshe ya sami yarjejeniya tare da ƙungiyar Bosnia Olimpik Sarajevo . <ref>{{Cite web |last=Beganović |first=A. |date=22 September 2009 |title=Zoran Rajović na korak do Borca |trans-title=Zoran Rajović is one step closer to Borec |url=https://sportsport.ba/fudbal/zoran-rajovic-na-korak-do-borca/24107 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref><ref>{{Cite web |last=Beganović |first=A. |date=23 September 2009 |title=Zoran Rajović potpisao za Olimpik |trans-title=Zoran Rajović signed for Olimpik |url=https://sportsport.ba/fudbal/zoran-rajovic-potpisao-za-olimpik/24181 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Bayan ɗan gajeren lokaci a babban birnin ƙasar, ya tashi a lokacin kasuwar canja wurin hunturu.<ref>{{Cite web |last=Beganović |first=A. |date=31 January 2010 |title=Rajović između Slobode i Sarajeva |trans-title=Rajović between Sloboda and Sarajevo |url=https://sportsport.ba/fudbal/rajovic-izmedu-slobode-i-sarajeva/30617 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Ya koma Girka don yin wasa a rukuni na biyu tare da Diagoras . <ref>{{Cite web |date=20 January 2010 |title=Τριπλή μεταγραφική ενίσχυση για Διαγόρα |trans-title=Triple transfer support for Diagoras |url=https://www.contra.gr/podosfairo/tripli-metagrafiki-enischysi-gia-diagora.6846113.html |access-date=16 February 2024 |website=www.contra.gr |language=el}}</ref> Ba da daɗewa ba bayan kulob din ya dakatar da kwangilarsa.<ref>{{Cite web |date=25 January 2010 |title=Παρελθόν και τυπικά Κορακάκης, Ράγιοβιτς |trans-title=Past and typical Korakakis, Rajovic |url=https://www.sport24.gr/football/parelthon-kai-typika-korakakis-ragiovits.7853982.html |access-date=16 February 2024 |website=www.sport24.gr |language=el}}</ref>
Bayan ɗan gajeren lokaci a Girka, ya koma gasar Firimiya ta Bosnia a lokacin rani na 2010 don sanya hannu tare da Leotar . <ref>{{Cite web |last=Banović |first=D. |date=9 May 2010 |title=Zoran Rajović stigao u Leotar |trans-title=Zoran Rajović arrived in Leotar |url=https://sportsport.ba/fudbal/zoran-rajovic-stigao-u-leotar/42660 |access-date=14 December 2018 |website=SportSport.ba |language=bs}}</ref> Lokacin da ya yi tare da Leotar ya kasance ɗan gajeren lokaci yayin da aka dakatar da kwangilarsa a cikin hunturu na shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |last=Banović |first=D. |date=19 January 2011 |title=Rajović napustio Leotar |trans-title=Rajović left Leotar |url=https://sportsport.ba/fudbal/rajovic-napustio-leotar/50292 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Abokan hamayya na Rudar Prijedor sun sami Rajović don sauran kakar.<ref>{{Cite web |last=Basara |first=Slavko |date=27 March 2011 |title=Zoran Rajović: Nisam pogrešio u izboru kluba |trans-title=Zoran Rajović: I did not make a mistake in choosing the club |url=https://www.glassrpske.com/sport/republika_srpska/Zoran-Rajovic-Nisam-pogresio-u-izboru-kluba/lat/55313.html |access-date=14 December 2018 |website=Glas Srpske |language=bs}}</ref><ref>{{Cite web |last=Banović |first=D. |date=28 February 2011 |title=Zoran Rajović u Rudaru! |trans-title=Zoran Rajović in Rudar! |url=https://sportsport.ba/fudbal/zoran-rajovic-u-rudaru/52614 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Ya bar Rudar bayan kammala kakar.<ref>{{Cite web |last=Beganović |first=A. |date=4 June 2011 |title=Jevtić napustio Rudar |trans-title=Jevtić left Rudar |url=https://sportsport.ba/fudbal/jevtic-napustio-rudar/58245 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
8bxee5zfbb1gyxlyrewn1x5zz9pjgh2
832197
832195
2026-05-07T21:55:11Z
Ibrahim abusufyan
19233
832197
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Zoran Rajović''' (Serbian Cyrillic; an haife shi a ranar 28 ga Oktoba 1979) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Serbia kuma tsohon dan wasa.
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a Vinkovci, SR Croatia, SFR Yugoslavia, Rajović ya koma Vojvodina tun yana ƙarami. Daga baya aka tura shi aro zuwa Vrbas a lokuta biyu daban-daban.<ref>{{Cite web |title=Statistika odigranih prvenstvenih utakmica i datih golova za FK Vrbas 1969-2007 |trans-title=Statistics of championship games played and goals scored for FC Vrbas 1969-2007 |url=http://fkvrbas.weebly.com/fk-vrbas-statistika-odigranih-utakmica-i-datih-golova-za-sezone-1969-2007.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025181209/http://fkvrbas.weebly.com/fk-vrbas-statistika-odigranih-utakmica-i-datih-golova-za-sezone-1969-2007.html |archive-date=25 October 2020 |access-date=22 April 2017 |publisher=fkvrbas.weebly.com |language=sr}}</ref> A lokacin rani na 1999, Rajović ya koma Bulgaria kuma ya shiga Beroe Stara Zagora . <ref name=":6" /> Ya zira kwallaye hudu a wasanni 19, yayin da kulob din ya guje wa koma baya daga saman jirgin.<ref name=":6">{{Cite web |date=20 May 2016 |title="Берое в елита": 1999-2000 г. – Завръщането |trans-title="Beroe in the elite": 2000-2001 - Barrage |url=http://www.beroe.bg/2016/05/08/beroe-v-elita-1999/ |access-date=22 April 2017 |publisher=beroe.bg |language=bg}}</ref> A shekara ta 2001, ya taka leda a Asiya tare da Dalian Shide a Super League na kasar Sin . <ref>{{Cite web |date=22 February 2013 |title=Zoran Rajović |url=https://www.worldfootball.net/person/pe66448/zoran-rajovic/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20130222193456/http://por.worldfootball.net/spieler_profil/zoran-rajovic/%23redirect |archive-date=22 February 2013 |access-date=14 December 2018 |website=archive.li}}</ref> Bayan wani lokaci a Gabashin Asiya, ya koma League na farko na FR Yugoslavia tare da Vojvodina .
=== Bosnia ===
A shekara ta 2002, Rajović ya taka leda a Gasar Firimiya ta Bosnia da Herzegovina tare da Glasinac Sokolac . <ref>{{Cite web |last=Karać |first=Goran |date=21 September 2009 |title=Šipovac novi direktor FK Boraca |trans-title=Šipovac is the new director of FC Boraca |url=https://www.nezavisne.com/sport/fudbal/Sipovac-novi-direktor-FK-Boraca/46384 |access-date=16 February 2024 |website=Nezavisne novine |language=sr}}</ref> <ref name=":5">{{Cite web |date=8 July 2023 |title=Nekada najbolji strijelac Premijer lige otkrio nogometaša kojeg želi pola Evrope |trans-title=Once the top scorer of the Premier League discovered the footballer that half of Europe wants |url=https://sportske.ba/clanak/nekada-najbolji-strijelac-premijer-lige-otkrio-nogometasa-kojeg-zeli-pola-evrope/ |access-date=15 February 2024 |website=Sportske.ba |language=bs-BA}}</ref><ref>{{Cite web |title=FK Glasinac 2003-04 |url=http://en.eufo.de/football/squad/fk-glasinac/2003-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214022525/http://en.eufo.de/football/squad/fk-glasinac/2003-04 |archive-date=14 December 2018 |access-date=14 December 2018 |website=en.eufo.de}}</ref> Bayan da aka sauke Sokolac, ya sami kwangila tare da abokan hamayyar Zrinjski Mostar . <ref>{{Cite web |last=Škorić |first=E. |date=21 May 2018 |title=Pamtite li sve topnike Premijer lige? |trans-title=Do you remember all the Premier League Gunners? |url=https://sportsport.ba/fudbal/pamtite-li-sve-topnike-premijer-lige/277377 |access-date=16 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref><ref>{{Cite web |title=Zrinjski Mostar 2004-05 |url=http://en.eufo.de/football/squad/zrinjski-mostar/2004-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214022608/http://en.eufo.de/football/squad/zrinjski-mostar/2004-05 |archive-date=14 December 2018 |access-date=14 December 2018 |website=en.eufo.de}}</ref> A kakar wasa ta farko tare da kulob din, ya kammala a matsayin Babban mai zira kwallaye a Premier League tare da kwallaye 17.<ref>{{Cite web |date=27 February 2016 |title=Zoran Rajović: Živjet će u nama dok Neretva teče |trans-title=Zoran Rajović: He will live in us while the Neretva flows |url=https://www.hercegovina.info/vijesti/sport/nogomet/zoran-rajovic-zivjet-ce-u-nama-dok-neretva-tece-103643 |access-date=22 April 2017 |website=hercegovina.info |publisher= |language=hr}}</ref> Ya kuma taimaka wa kulob din samun lambar yabo ta farko ta Premier League.<ref>{{Cite web |last=Krvavac |first=Fuad |date=8 May 2005 |title=Zrinjski make Mostar proud {{!}} Inside UEFA |url=https://www.uefa.com/news-media/news/01a9-0f847135cddd-a724af7951a3-1000--zrinjski-make-mostar-proud/ |access-date=16 February 2024 |website=[[UEFA]] |language=en}}</ref>
=== Gabas ta Tsakiya ===
Bayan kakar zakarun Turai, da farko ya tafi Gabas ta Tsakiya don yin wasa a Gasar Firimiya ta Isra'ila tare da Ashdod . <ref name=":4">{{Cite web |date=13 January 2014 |title=Zoran Rajović: Prvu sezonu u Zrinjskom i danas smatram najboljom |trans-title=Zoran Rajović: I still consider the first season in Zrinjski the best |url=https://www.hercegovina.info/sport/nogomet/zoran-rajovic-prvu-sezonu-u-zrinjskom-i-danas-smatram-najboljom/68246/ |access-date=16 February 2024 |website=www.hercegovina.info |language=hr}}</ref> A duk lokacin da yake tare da Ashdod, ya fara fitowa a gasar cin kofin nahiyar ta hanyar shiga gasar cin kofen UEFA ta 2005-06.<ref>{{Cite web |title=UEFA Champions League, UEFA Cup 2005/06 Details |url=https://www.rsssf.org/ec/ec200506det.html |access-date=16 February 2024 |website=www.rsssf.org}}</ref> Ya kammala kakar wasa tare da abokan hamayyar Hapoel Kfar Saba . <ref name=":4" /><ref>{{Cite web |title=Hapoel Kfar Saba 2005-06 |url=http://en.eufo.de/football/squad/hapoel-kfar-saba/2005-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214022841/http://en.eufo.de/football/squad/hapoel-kfar-saba/2005-06 |archive-date=14 December 2018 |access-date=14 December 2018 |website=en.eufo.de}}</ref>
A shekara ta 2006, ya koma Turai don yin wasa a Beta Ethniki tare da Ethnikos Piraeus . <ref name=":4">{{Cite web |date=13 January 2014 |title=Zoran Rajović: Prvu sezonu u Zrinjskom i danas smatram najboljom |trans-title=Zoran Rajović: I still consider the first season in Zrinjski the best |url=https://www.hercegovina.info/sport/nogomet/zoran-rajovic-prvu-sezonu-u-zrinjskom-i-danas-smatram-najboljom/68246/ |access-date=16 February 2024 |website=www.hercegovina.info |language=hr}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.hercegovina.info/sport/nogomet/zoran-rajovic-prvu-sezonu-u-zrinjskom-i-danas-smatram-najboljom/68246/ "Zoran Rajović: Prvu sezonu u Zrinjskom i danas smatram najboljom"] [Zoran Rajović: I still consider the first season in Zrinjski the best]. ''www.hercegovina.info'' (in Croatian). 13 January 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 February</span> 2024</span>.</cite>
[[Category:CS1 Croatian-language sources (hr)]]</ref>
=== Balkans ===
Bayan ya yi aiki a duk faɗin Turai, Rajović ya koma tsohon kulob dinsa Zrinjski Mostar a cikin hunturu na shekara ta 2008. <ref name=":3">{{Cite web |date=8 June 2008 |title=Jović okuplja ekipu 22. juna |trans-title=Jović gathers the team on June 22 |url=https://sportsport.ba/fudbal/jovic-okuplja-ekipu-22-juna/3405 |access-date=16 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref> A lokacin mulkinsa na biyu tare da Zrinjski, ya fito a gasar cin kofin nahiyar ta biyu a wasannin da ya yi da Partizan, da FK Rabotnički.<ref>{{Cite web |title=UEFA Champions League, UEFA Cup 2007/08 Details |url=https://www.rsssf.org/ec/ec200708det.html |access-date=14 December 2018 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Ya kuma taimaka wa kulob din wajen samun Kofin Bosnia. <ref name=":3" /> Ya shafe kakar wasa ta gaba a SuperLiga ta Serbia tare da Hajduk Kula . <ref>{{Cite web |title=Hajduk Kula 2008-09 |url=http://en.eufo.de/football/squad/hajduk-kula/2008-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214023747/http://en.eufo.de/football/squad/hajduk-kula/2008-09 |archive-date=14 December 2018 |access-date=14 December 2018 |website=en.eufo.de}}</ref>
A lokacin rani na shekara ta 2009, an danganta shi da ƙaura zuwa Borac Banja Luka amma daga ƙarshe ya sami yarjejeniya tare da ƙungiyar Bosnia Olimpik Sarajevo . <ref>{{Cite web |last=Beganović |first=A. |date=22 September 2009 |title=Zoran Rajović na korak do Borca |trans-title=Zoran Rajović is one step closer to Borec |url=https://sportsport.ba/fudbal/zoran-rajovic-na-korak-do-borca/24107 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref><ref>{{Cite web |last=Beganović |first=A. |date=23 September 2009 |title=Zoran Rajović potpisao za Olimpik |trans-title=Zoran Rajović signed for Olimpik |url=https://sportsport.ba/fudbal/zoran-rajovic-potpisao-za-olimpik/24181 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Bayan ɗan gajeren lokaci a babban birnin ƙasar, ya tashi a lokacin kasuwar canja wurin hunturu.<ref>{{Cite web |last=Beganović |first=A. |date=31 January 2010 |title=Rajović između Slobode i Sarajeva |trans-title=Rajović between Sloboda and Sarajevo |url=https://sportsport.ba/fudbal/rajovic-izmedu-slobode-i-sarajeva/30617 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Ya koma Girka don yin wasa a rukuni na biyu tare da Diagoras . <ref>{{Cite web |date=20 January 2010 |title=Τριπλή μεταγραφική ενίσχυση για Διαγόρα |trans-title=Triple transfer support for Diagoras |url=https://www.contra.gr/podosfairo/tripli-metagrafiki-enischysi-gia-diagora.6846113.html |access-date=16 February 2024 |website=www.contra.gr |language=el}}</ref> Ba da daɗewa ba bayan kulob din ya dakatar da kwangilarsa.<ref>{{Cite web |date=25 January 2010 |title=Παρελθόν και τυπικά Κορακάκης, Ράγιοβιτς |trans-title=Past and typical Korakakis, Rajovic |url=https://www.sport24.gr/football/parelthon-kai-typika-korakakis-ragiovits.7853982.html |access-date=16 February 2024 |website=www.sport24.gr |language=el}}</ref>
Bayan ɗan gajeren lokaci a Girka, ya koma gasar Firimiya ta Bosnia a lokacin rani na 2010 don sanya hannu tare da Leotar . <ref>{{Cite web |last=Banović |first=D. |date=9 May 2010 |title=Zoran Rajović stigao u Leotar |trans-title=Zoran Rajović arrived in Leotar |url=https://sportsport.ba/fudbal/zoran-rajovic-stigao-u-leotar/42660 |access-date=14 December 2018 |website=SportSport.ba |language=bs}}</ref> Lokacin da ya yi tare da Leotar ya kasance ɗan gajeren lokaci yayin da aka dakatar da kwangilarsa a cikin hunturu na shekara ta 2011. <ref>{{Cite web |last=Banović |first=D. |date=19 January 2011 |title=Rajović napustio Leotar |trans-title=Rajović left Leotar |url=https://sportsport.ba/fudbal/rajovic-napustio-leotar/50292 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Abokan hamayya na Rudar Prijedor sun sami Rajović don sauran kakar.<ref>{{Cite web |last=Basara |first=Slavko |date=27 March 2011 |title=Zoran Rajović: Nisam pogrešio u izboru kluba |trans-title=Zoran Rajović: I did not make a mistake in choosing the club |url=https://www.glassrpske.com/sport/republika_srpska/Zoran-Rajovic-Nisam-pogresio-u-izboru-kluba/lat/55313.html |access-date=14 December 2018 |website=Glas Srpske |language=bs}}</ref><ref>{{Cite web |last=Banović |first=D. |date=28 February 2011 |title=Zoran Rajović u Rudaru! |trans-title=Zoran Rajović in Rudar! |url=https://sportsport.ba/fudbal/zoran-rajovic-u-rudaru/52614 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Ya bar Rudar bayan kammala kakar.<ref>{{Cite web |last=Beganović |first=A. |date=4 June 2011 |title=Jevtić napustio Rudar |trans-title=Jevtić left Rudar |url=https://sportsport.ba/fudbal/jevtic-napustio-rudar/58245 |access-date=15 February 2024 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
==manazarta==
bafp7go7lok2omxb6ep3d8go6akethb
Petar Jelić
0
149837
832198
2026-05-07T21:56:38Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1304798033|Petar Jelić]]"
832198
wikitext
text/x-wiki
'''Petar Jelić''' (Serbian Cyrillic; an haife shi a ranar 18 ga Oktoba 1986) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Bosnia.<ref>{{Cite web |title=Petar Jelić |url=http://www.srbijafudbal.net/rad/jelic_p.htm |url-status=usurped |archive-url=https://archive.today/20140817113707/http://www.srbijafudbal.net/rad/jelic_p.htm |archive-date=17 August 2014 |access-date=17 August 2014 |website=srbijafudbal.net |language=Serbian}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
Jelić ya buga wa FK Modriča Maxima wasa a Premier League na Bosnia da Herzegovina har sai da ya sanya hannu tare da [[1. FC Nürnberg|FC Nürnberg]]">1. FC Nürnberg na Bundesliga . Nürnberg ya ba da rancen Jelić ga kungiyar FC Carl Zeiss Jena ta biyu, amma bai iya samun matsayi a cikin tawagar farko ba. Bayan ya dawo Nuremberg, an sayar da shi ga OFK Beograd . A lokacin rani na 2010 ya shiga kungiyar Rasha ta FC Volga Nizhny Novgorod inda ya zauna har zuwa lokacin rani na 2013, ban da rancen zuwa FC Dinamo Tbilisi a 2011. A lokacin rani na 2013 ya koma Serbia kuma ya shiga kungiyar Serbian SuperLiga FK Novi Pazar . <ref>{{Soccerway|petar-jelic/16532|Petar Jelić}}</ref> Jelić ya koma kungiyar China League One ta Guangdong Sunray Cave a ranar 23 ga watan Maris 2014.
A lokacin rani na 2014 ya koma Serbia kuma ya shiga FK Rad . A karon farko a SuperLiga na Serbia na 2014-15 ya zira kwallaye biyar a nasarar da ya samu a kan Voždovac da 6-1. <ref>{{Cite web |date=23 August 2014 |title=Šou Petra Jelića na Vračaru: Četiri gola za poluvreme, ukupno pet! Pobede Pazaraca, Spartaka i Jagodine |url=http://www.zurnal.rs/fudbal/jelen-super-liga/4614/sou-petra-jelica-na-vracaru-cetiri-gola-za-poluvreme-ukupno-pet-pobede-pazaraca-i-spartaka?lang=lat |publisher=[[Sportski žurnal]] |language=sr}}</ref> Ya kafa rikodin burin a kowane wasa (5) tun lokacin da aka kafa SuperLiga ta Serbia a shekara ta 2006. <ref>{{Cite web |date=23 August 2014 |title=Petar Jelić rekorder Super lige |url=http://www.zurnal.rs/fudbal/jelen-super-liga/4616/petar-jelic-srpski-rekorder?lang=lat |publisher=[[Sportski žurnal]] |language=sr}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Ya fara bugawa Bosnia da Herzegovina wasa a Wasan sada zumunci na Mayu 2006 da Koriya ta Kudu kuma ya samu jimlar kwallo 2, ba tare da zira kwallaye ba. Na biyu kuma na karshe na kasa da kasa wani sada zumunci ne, kwanaki 5 bayan haka da Iran.<ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=25767 |access-date=2021-03-20 |website=eu-football.info}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Mahaifin Jelić, Milan Jelić, ɗan siyasan Serbia ne kuma Shugaban Republika Srpska na 6.<ref>{{Cite web |last=Repija |first=Dušan |date=7 October 2013 |title=Petar Jelić predsjednik u kopačkama |url=http://www.glassrpske.com/sport/republika_srpska/Petar-Jelic-predsjednik-u-kopackama/lat/135814.html |publisher=glassrpske.com |language=Serbian}}</ref>
== Daraja ==
=== Dan kwallo ===
'''Mutumin da ya fi so'''
* Babban mai zira kwallaye na gasar Firimiya ta Bosnia: 2005-062005–06
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
o2iucgqieazoxy7o4olkvfys5o6lkyv
832199
832198
2026-05-07T21:57:00Z
Ibrahim abusufyan
19233
832199
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Petar Jelić''' (Serbian Cyrillic; an haife shi a ranar 18 ga Oktoba 1986) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Bosnia.<ref>{{Cite web |title=Petar Jelić |url=http://www.srbijafudbal.net/rad/jelic_p.htm |url-status=usurped |archive-url=https://archive.today/20140817113707/http://www.srbijafudbal.net/rad/jelic_p.htm |archive-date=17 August 2014 |access-date=17 August 2014 |website=srbijafudbal.net |language=Serbian}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
Jelić ya buga wa FK Modriča Maxima wasa a Premier League na Bosnia da Herzegovina har sai da ya sanya hannu tare da [[1. FC Nürnberg|FC Nürnberg]]">1. FC Nürnberg na Bundesliga . Nürnberg ya ba da rancen Jelić ga kungiyar FC Carl Zeiss Jena ta biyu, amma bai iya samun matsayi a cikin tawagar farko ba. Bayan ya dawo Nuremberg, an sayar da shi ga OFK Beograd . A lokacin rani na 2010 ya shiga kungiyar Rasha ta FC Volga Nizhny Novgorod inda ya zauna har zuwa lokacin rani na 2013, ban da rancen zuwa FC Dinamo Tbilisi a 2011. A lokacin rani na 2013 ya koma Serbia kuma ya shiga kungiyar Serbian SuperLiga FK Novi Pazar . <ref>{{Soccerway|petar-jelic/16532|Petar Jelić}}</ref> Jelić ya koma kungiyar China League One ta Guangdong Sunray Cave a ranar 23 ga watan Maris 2014.
A lokacin rani na 2014 ya koma Serbia kuma ya shiga FK Rad . A karon farko a SuperLiga na Serbia na 2014-15 ya zira kwallaye biyar a nasarar da ya samu a kan Voždovac da 6-1. <ref>{{Cite web |date=23 August 2014 |title=Šou Petra Jelića na Vračaru: Četiri gola za poluvreme, ukupno pet! Pobede Pazaraca, Spartaka i Jagodine |url=http://www.zurnal.rs/fudbal/jelen-super-liga/4614/sou-petra-jelica-na-vracaru-cetiri-gola-za-poluvreme-ukupno-pet-pobede-pazaraca-i-spartaka?lang=lat |publisher=[[Sportski žurnal]] |language=sr}}</ref> Ya kafa rikodin burin a kowane wasa (5) tun lokacin da aka kafa SuperLiga ta Serbia a shekara ta 2006. <ref>{{Cite web |date=23 August 2014 |title=Petar Jelić rekorder Super lige |url=http://www.zurnal.rs/fudbal/jelen-super-liga/4616/petar-jelic-srpski-rekorder?lang=lat |publisher=[[Sportski žurnal]] |language=sr}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Ya fara bugawa Bosnia da Herzegovina wasa a Wasan sada zumunci na Mayu 2006 da Koriya ta Kudu kuma ya samu jimlar kwallo 2, ba tare da zira kwallaye ba. Na biyu kuma na karshe na kasa da kasa wani sada zumunci ne, kwanaki 5 bayan haka da Iran.<ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=25767 |access-date=2021-03-20 |website=eu-football.info}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Mahaifin Jelić, Milan Jelić, ɗan siyasan Serbia ne kuma Shugaban Republika Srpska na 6.<ref>{{Cite web |last=Repija |first=Dušan |date=7 October 2013 |title=Petar Jelić predsjednik u kopačkama |url=http://www.glassrpske.com/sport/republika_srpska/Petar-Jelic-predsjednik-u-kopackama/lat/135814.html |publisher=glassrpske.com |language=Serbian}}</ref>
== Daraja ==
=== Dan kwallo ===
'''Mutumin da ya fi so'''
* Babban mai zira kwallaye na gasar Firimiya ta Bosnia: 2005-062005–06
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
ibjm4a1xl4w9ihq77az8rtr493x1hyb
Stevo Nikolić
0
149838
832200
2026-05-07T21:58:00Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1304798092|Stevo Nikolić]]"
832200
wikitext
text/x-wiki
'''Stevo Nikolić''' (Serbian Cyrillic: Cтeвo Николић; an haife shi a ranar 4 ga watan Disamba 1984) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Bosnia wanda ke buga wa Žarkovo .
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Bosanski Šamac, SR Bosnia da Herzegovina, ya fara wasa tare da kungiyar Borac Šamac ta gida, kuma a cikin 1999, yana da shekaru 15, ya koma Belgrade don yin wasa a cikin ƙungiyar matasa ta FK Obilić, masu ban mamaki na 1998 FR Yugoslavia. Tare da su, ya kasance zakaran matasa na kasa a Serbia, kuma daga 2002 zuwa 2004 ya taka leda tare da tawagar farko.
A shekara ta 2004, ya koma Bosnia kuma ya sanya hannu tare da masu rike da kofin FK Modriča, kuma ya taka leda a can har zuwa shekara ta 2008 lokacin da ya koma kulob din Oțelul Galați na Romania. Ya zama wakilin kyauta a lokacin rani na shekara ta 2010, bayan shekaru biyu a Otelul, ya sanya hannu tare da Borac Banja Luka . Bayan kakar wasa daya a Bosnia inda Borac ya lashe gasar, ya koma Hungary ta hanyar sanya hannu tare da Debreceni VSC .
== Ayyukan kasa da kasa ==
Kamar Staniša, Stevo Nikolić ya fara buga wa Bosnia da Herzegovina wasa na farko a Wasan sada zumunci na Janairu 2008 da Japan kuma ya samu jimlar kwallo 2, inda ya zira kwallaye 1. Na biyu kuma na karshe na kasa da kasa shi ne wasan sada zumunci na Yuni 2008 da Azerbaijan . <ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=25776 |access-date=2021-04-18 |website=eu-football.info}}</ref>
=== Manufofin kasa da kasa ===
''Sakamakon da teburin sakamako. Manufar Bosnia da Herzegovina ta fara:''
{| class="wikitable"
|+
!Manufar
!Ranar
!Wurin da ake ciki
!Abokin hamayya
!Sakamakon
!Sakamakon
!Gasar
|-
|1.
|1 ga Yuni 2008
|Filin wasa na Bilino Polje, Zenica, Bosnia da Herzegovina
|{{Fb|Azerbaijan}}
|1–0
|1–0
|Abokantaka
|-
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1984]]
ey0w67od7yf1cmg9i0qfi2k1aabgnq7
832201
832200
2026-05-07T21:58:25Z
Ibrahim abusufyan
19233
832201
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stevo Nikolić''' (Serbian Cyrillic: Cтeвo Николић; an haife shi a ranar 4 ga watan Disamba 1984) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Bosnia wanda ke buga wa Žarkovo .
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Bosanski Šamac, SR Bosnia da Herzegovina, ya fara wasa tare da kungiyar Borac Šamac ta gida, kuma a cikin 1999, yana da shekaru 15, ya koma Belgrade don yin wasa a cikin ƙungiyar matasa ta FK Obilić, masu ban mamaki na 1998 FR Yugoslavia. Tare da su, ya kasance zakaran matasa na kasa a Serbia, kuma daga 2002 zuwa 2004 ya taka leda tare da tawagar farko.
A shekara ta 2004, ya koma Bosnia kuma ya sanya hannu tare da masu rike da kofin FK Modriča, kuma ya taka leda a can har zuwa shekara ta 2008 lokacin da ya koma kulob din Oțelul Galați na Romania. Ya zama wakilin kyauta a lokacin rani na shekara ta 2010, bayan shekaru biyu a Otelul, ya sanya hannu tare da Borac Banja Luka . Bayan kakar wasa daya a Bosnia inda Borac ya lashe gasar, ya koma Hungary ta hanyar sanya hannu tare da Debreceni VSC .
== Ayyukan kasa da kasa ==
Kamar Staniša, Stevo Nikolić ya fara buga wa Bosnia da Herzegovina wasa na farko a Wasan sada zumunci na Janairu 2008 da Japan kuma ya samu jimlar kwallo 2, inda ya zira kwallaye 1. Na biyu kuma na karshe na kasa da kasa shi ne wasan sada zumunci na Yuni 2008 da Azerbaijan . <ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=25776 |access-date=2021-04-18 |website=eu-football.info}}</ref>
=== Manufofin kasa da kasa ===
''Sakamakon da teburin sakamako. Manufar Bosnia da Herzegovina ta fara:''
{| class="wikitable"
|+
!Manufar
!Ranar
!Wurin da ake ciki
!Abokin hamayya
!Sakamakon
!Sakamakon
!Gasar
|-
|1.
|1 ga Yuni 2008
|Filin wasa na Bilino Polje, Zenica, Bosnia da Herzegovina
|{{Fb|Azerbaijan}}
|1–0
|1–0
|Abokantaka
|-
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1984]]
==manazarta==
ioubqcv7u9wkccm1dkork2m9wtpmcwm
Darko Spalević
0
149839
832202
2026-05-07T21:59:45Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1305992734|Darko Spalević]]"
832202
wikitext
text/x-wiki
'''Darko Spalević''' (Serbian Cyrillic: Дарко Спалевић; an haife shi a ranar 24 ga watan Maris na shekara ta 1977) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Serbia wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba.
A cikin aikinsa na tafiya, Spalević ya zira kwallaye sama da 150 a kasashe shida, yana da mafi yawan lokutan sa bayan ya kai shekara talatin.<ref>{{Cite web |date=7 November 2011 |title=Spalević: Krenulo me po stare dane |url=http://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2011&mm=11&dd=07&nav_id=555807 |access-date=5 April 2015 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Vučitrn, Spalević ya fara ne a Trepča, kafin ya koma Priština a shekarar 1998. Ya zauna a can na tsawon lokaci guda kawai. Bayan ɗan gajeren lokaci a Bane a cikin fall of 1999, Spalević ya koma Milicionar, ya kwashe shekara mai zuwa da rabi.
A lokacin rani na shekara ta 2001, Spalević ya shiga [[Red Star Belgrade]] . Ya kasa yin tasiri a kulob din a cikin shekara daya da rabi, kafin ya sauya zuwa kulob din Bulgarian Cherno More Varna . A lokacin rani na shekara ta 2003, Spalević ya koma wani kulob din Bulgarian Lokomotiv Plovdiv . Ya lashe gasar zakarun kasa a kakar 2003-04.
A cikin shekaru uku masu zuwa, Spalević ya buga wa kulob din Rasha Dynamo Makhachkala (2004), kulob din Hungary Zalaegerszeg (2005), da kulob din kasar Sin Henan Jianye (2006), amma ba tare da nasarori ba.
A farkon 2007, Spalević ya koma Bosnia da Herzegovina kuma ya sanya hannu tare da Slavija Sarajevo . Ya shafe shekaru biyu da rabi masu zuwa a can, ya zama Babban mai zira kwallaye a Premier League a 2008, <ref>{{Cite web |date=3 June 2008 |title=Statistika: Spalević zlatna kopačka BiH |url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/statistika-spalevic-zlatna-kopacka-bih/3181 |access-date=15 June 2014 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref> da 2009. Spalević ya kuma taimaka wa kulob din lashe Kofin Bosnia da Herzegovina a yakin 2008-09. Daga baya ya sauya zuwa Olimpik, kafin ya koma Slavija a farkon 2010.<ref>{{Cite web |date=24 November 2009 |title=Pelak i Spalević bez kluba |url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/pelak-i-spalevic-bez-kluba/27207 |access-date=15 June 2014 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
A watan Yulin 2010, Spalević ya koma Serbia kuma ya shiga kungiyar Radnički Kragujevac ta farko.<ref>{{Cite web |date=9 July 2010 |title=Deset novih igrača na Čika Dači |url=http://www.fkradnicki.com/2010/07/deset-igraca-na-cika-daci/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321082740/http://www.fkradnicki.com/2010/07/deset-igraca-na-cika-daci/ |archive-date=21 March 2017 |access-date=20 March 2017 |publisher=fkradnicki.com |language=sr}}</ref> Ya kasance babban mai zira kwallaye a kakar 2010-11 tare da kwallaye 19 a gasar, don haka ya jagoranci su zuwa gabatarwa zuwa SuperLiga. A cikin kakar 2011-12 mai zuwa, Spalević ya zama babban mai zira kwallaye na SuperLiga tare da kwallaye 19. Ya zauna a kulob din har tsawon shekaru biyu, duk da cewa yana da wasu rashin jituwa da shugaban kulob din, <ref>{{Cite web |date=11 February 2013 |title=Spalević: Ako Marjanović ode igraću i za džabe u Radničkom |url=http://ritamgrada.rs/kragujevac/sport/spalevic-ako-marjanovic-ode-igracu-i-za-dzabe-u-radnickom/ |access-date=20 March 2017 |publisher=ritamgrada.rs |language=sr}}</ref> yana taimakawa kungiyar ta kasance a saman jirgin.
Bayan barin Radnički, Spalević ya koma dan kungiyar SuperLiga Donji Srem a watan Yunin 2014, inda ya rubuta kwangilar shekara guda.<ref>{{Cite web |date=17 June 2014 |title=Spalević pojačao Donji Srem |url=http://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2014&mm=06&dd=17&nav_id=863319 |access-date=5 April 2015 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Duk da haka ya kasa taimaka musu su guje wa sakewa daga saman jirgin a kakar 2014-15. A watan Yulin 2015, Spalević ya koma tsohon kulob dinsa na Slavija Sarajevo kan yarjejeniyar shekara guda.<ref>{{Cite web |date=2 July 2015 |title=Darko Spalević i Branislav Arsenijević se vratili u Slaviju |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/darko-spalevic-i-branislav-arsenijevic-se-vratili-u-slaviju/150702050 |access-date=20 March 2017 |publisher=klix.ba |language=bs}}</ref>
A watan Yulin 2016, Spalević ya koma Radnički Kragujevac . <ref>{{Cite web |date=26 July 2016 |title=Spalević se vratio u Radnički |url=http://ritamgrada.rs/kragujevac/sport/spalevic-se-vratio-u-radnicki/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161003233618/http://ritamgrada.rs/kragujevac/sport/spalevic-se-vratio-u-radnicki/ |archive-date=3 October 2016 |access-date=20 March 2017 |publisher=ritamgrada.rs |language=sr}}</ref> Ya taimaka wa kungiyar ta lashe gasar Serbian League West a lokacin dawowarsa, don haka ya sami ci gaba zuwa gasar farko ta Serbia.
== Ayyukan kasa da kasa ==
A watan Disamba na shekara ta 1999, Spalević ya buga wa FR Yugoslavia U23s wasa a wasan sada zumunci na 0-1 da Argentina.<ref>{{Cite web |date=29 December 1999 |title=Poraz plavih |url=http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/1999/12/30/srpski/S99122902.shtm |access-date=20 March 2017 |publisher=glas-javnosti.rs |language=sr}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="2" |Ƙungiyar
|-
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="1" |Zalaegerszeg
|2005–06
|11
|0
|-
| rowspan="3" |Slavija Sarajevo
|2006–07
|14
|9
|-
|2007–08
|27
|18
|-
|2008–09
|25
|17
|-
| rowspan="1" |Olimpik
|2009–10
|13
|5
|-
| rowspan="1" |Slavija Sarajevo
|2009–10
|13
|4
|-
| rowspan="4" |Radnički Kragujevac
|2010–11
|28
|19
|-
|2011–12
|26
|19
|-
|2012–13
|25
|7
|-
|2013–14
|26
|8
|-
| rowspan="1" |Donji Srem
|2014–15
|22
|5
|-
| rowspan="1" |Slavija Sarajevo
|2015–16
|25
|9
|-
| rowspan="2" |Radnički Kragujevac
|[[2016–17 Serbian League West|2016–17]]
|25
|8
|-
|2017–18
|2
|0
|-
! colspan="2" |Cikakken aikinsa
!282
!128
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1977]]
l94c4nehldgnbzaeve5sj5cfmvc0m0x
832203
832202
2026-05-07T22:00:09Z
Ibrahim abusufyan
19233
832203
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Darko Spalević''' (Serbian Cyrillic: Дарко Спалевић; an haife shi a ranar 24 ga watan Maris na shekara ta 1977) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Serbia wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba.
A cikin aikinsa na tafiya, Spalević ya zira kwallaye sama da 150 a kasashe shida, yana da mafi yawan lokutan sa bayan ya kai shekara talatin.<ref>{{Cite web |date=7 November 2011 |title=Spalević: Krenulo me po stare dane |url=http://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2011&mm=11&dd=07&nav_id=555807 |access-date=5 April 2015 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Vučitrn, Spalević ya fara ne a Trepča, kafin ya koma Priština a shekarar 1998. Ya zauna a can na tsawon lokaci guda kawai. Bayan ɗan gajeren lokaci a Bane a cikin fall of 1999, Spalević ya koma Milicionar, ya kwashe shekara mai zuwa da rabi.
A lokacin rani na shekara ta 2001, Spalević ya shiga [[Red Star Belgrade]] . Ya kasa yin tasiri a kulob din a cikin shekara daya da rabi, kafin ya sauya zuwa kulob din Bulgarian Cherno More Varna . A lokacin rani na shekara ta 2003, Spalević ya koma wani kulob din Bulgarian Lokomotiv Plovdiv . Ya lashe gasar zakarun kasa a kakar 2003-04.
A cikin shekaru uku masu zuwa, Spalević ya buga wa kulob din Rasha Dynamo Makhachkala (2004), kulob din Hungary Zalaegerszeg (2005), da kulob din kasar Sin Henan Jianye (2006), amma ba tare da nasarori ba.
A farkon 2007, Spalević ya koma Bosnia da Herzegovina kuma ya sanya hannu tare da Slavija Sarajevo . Ya shafe shekaru biyu da rabi masu zuwa a can, ya zama Babban mai zira kwallaye a Premier League a 2008, <ref>{{Cite web |date=3 June 2008 |title=Statistika: Spalević zlatna kopačka BiH |url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/statistika-spalevic-zlatna-kopacka-bih/3181 |access-date=15 June 2014 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref> da 2009. Spalević ya kuma taimaka wa kulob din lashe Kofin Bosnia da Herzegovina a yakin 2008-09. Daga baya ya sauya zuwa Olimpik, kafin ya koma Slavija a farkon 2010.<ref>{{Cite web |date=24 November 2009 |title=Pelak i Spalević bez kluba |url=http://sportsport.ba/bh_fudbal/pelak-i-spalevic-bez-kluba/27207 |access-date=15 June 2014 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
A watan Yulin 2010, Spalević ya koma Serbia kuma ya shiga kungiyar Radnički Kragujevac ta farko.<ref>{{Cite web |date=9 July 2010 |title=Deset novih igrača na Čika Dači |url=http://www.fkradnicki.com/2010/07/deset-igraca-na-cika-daci/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321082740/http://www.fkradnicki.com/2010/07/deset-igraca-na-cika-daci/ |archive-date=21 March 2017 |access-date=20 March 2017 |publisher=fkradnicki.com |language=sr}}</ref> Ya kasance babban mai zira kwallaye a kakar 2010-11 tare da kwallaye 19 a gasar, don haka ya jagoranci su zuwa gabatarwa zuwa SuperLiga. A cikin kakar 2011-12 mai zuwa, Spalević ya zama babban mai zira kwallaye na SuperLiga tare da kwallaye 19. Ya zauna a kulob din har tsawon shekaru biyu, duk da cewa yana da wasu rashin jituwa da shugaban kulob din, <ref>{{Cite web |date=11 February 2013 |title=Spalević: Ako Marjanović ode igraću i za džabe u Radničkom |url=http://ritamgrada.rs/kragujevac/sport/spalevic-ako-marjanovic-ode-igracu-i-za-dzabe-u-radnickom/ |access-date=20 March 2017 |publisher=ritamgrada.rs |language=sr}}</ref> yana taimakawa kungiyar ta kasance a saman jirgin.
Bayan barin Radnički, Spalević ya koma dan kungiyar SuperLiga Donji Srem a watan Yunin 2014, inda ya rubuta kwangilar shekara guda.<ref>{{Cite web |date=17 June 2014 |title=Spalević pojačao Donji Srem |url=http://www.b92.net/sport/fudbal/vesti.php?yyyy=2014&mm=06&dd=17&nav_id=863319 |access-date=5 April 2015 |publisher=b92.net |language=sr}}</ref> Duk da haka ya kasa taimaka musu su guje wa sakewa daga saman jirgin a kakar 2014-15. A watan Yulin 2015, Spalević ya koma tsohon kulob dinsa na Slavija Sarajevo kan yarjejeniyar shekara guda.<ref>{{Cite web |date=2 July 2015 |title=Darko Spalević i Branislav Arsenijević se vratili u Slaviju |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/darko-spalevic-i-branislav-arsenijevic-se-vratili-u-slaviju/150702050 |access-date=20 March 2017 |publisher=klix.ba |language=bs}}</ref>
A watan Yulin 2016, Spalević ya koma Radnički Kragujevac . <ref>{{Cite web |date=26 July 2016 |title=Spalević se vratio u Radnički |url=http://ritamgrada.rs/kragujevac/sport/spalevic-se-vratio-u-radnicki/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161003233618/http://ritamgrada.rs/kragujevac/sport/spalevic-se-vratio-u-radnicki/ |archive-date=3 October 2016 |access-date=20 March 2017 |publisher=ritamgrada.rs |language=sr}}</ref> Ya taimaka wa kungiyar ta lashe gasar Serbian League West a lokacin dawowarsa, don haka ya sami ci gaba zuwa gasar farko ta Serbia.
== Ayyukan kasa da kasa ==
A watan Disamba na shekara ta 1999, Spalević ya buga wa FR Yugoslavia U23s wasa a wasan sada zumunci na 0-1 da Argentina.<ref>{{Cite web |date=29 December 1999 |title=Poraz plavih |url=http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/1999/12/30/srpski/S99122902.shtm |access-date=20 March 2017 |publisher=glas-javnosti.rs |language=sr}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="2" |Ƙungiyar
|-
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="1" |Zalaegerszeg
|2005–06
|11
|0
|-
| rowspan="3" |Slavija Sarajevo
|2006–07
|14
|9
|-
|2007–08
|27
|18
|-
|2008–09
|25
|17
|-
| rowspan="1" |Olimpik
|2009–10
|13
|5
|-
| rowspan="1" |Slavija Sarajevo
|2009–10
|13
|4
|-
| rowspan="4" |Radnički Kragujevac
|2010–11
|28
|19
|-
|2011–12
|26
|19
|-
|2012–13
|25
|7
|-
|2013–14
|26
|8
|-
| rowspan="1" |Donji Srem
|2014–15
|22
|5
|-
| rowspan="1" |Slavija Sarajevo
|2015–16
|25
|9
|-
| rowspan="2" |Radnički Kragujevac
|[[2016–17 Serbian League West|2016–17]]
|25
|8
|-
|2017–18
|2
|0
|-
! colspan="2" |Cikakken aikinsa
!282
!128
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1977]]
==manazarta==
jh9bhalq8bbj5wyoa22efxguk1ygns0
Dave van den Bergh
0
149840
832204
2026-05-07T22:00:15Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1349779183|Dave van den Bergh]]"
832204
wikitext
text/x-wiki
'''Dave van den Bergh''' (da aka buga a mujallar The New York Times) ; an haife shi a ranar 7 ga Mayu 1976) kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland kuma tsohon ɗan wasa wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan gefe na hagu]] .
== Sana'ar wasa ==
=== Turai ===
Van den Bergh, wanda ya fito daga cikin shahararrun shirin matasa na AFC Ajax, ya buga wa Ajax wasa daga 1995 zuwa 1997, inda ya lashe gasar lig a wannan lokacin kuma ya kai wasan karshe da kuma shekarar da ta biyo bayan wasan kusa da na karshe na [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] . Tsakanin 1997 da 2000, ya buga wa Rayo Vallecano a Spain, inda ya taimaka wa kungiyar ta samu ci gaba zuwa gasar Primera División, kuma ya samu gurbin shiga gasar cin kofin UEFA na farko. Tsakanin 2000 da 2006, ya buga wa Utrecht a Netherlands, inda ya ba da gudummawar kwallaye 29 a gasar a tsawon wannan lokacin kuma ya taimaka wa kungiyar ta samu wasanni biyar a jere na gasar cin kofin UEFA .
Ya kasance memba a tawagar Utrecht da ta lashe Kofin Holland a 2003 (4-1 da Feyenoord ) da kuma 2004 (1-0 da FC Twente ), inda ya zira kwallo daya tilo a wasan karshe na 2004. Haka kuma a 2004, ya lashe Kofin Dutch Super Cup (4-2 da AFC Ajax ), inda ya sanya shi cikin 'yan wasan Utrecht mafi nasara.
=== Amurka ===
A watan Yunin 2006, ƙungiyar Kansas City Wizards ta saye Van den Bergh (wanda ya auri Ba’amurke) wanda ya zira kwallaye uku a wasanni goma sha uku. Kafin kakar wasa ta MLS ta 2007, an yi ciniki da shi da New York Red Bulls a musayarsa don zaɓar ɗan wasan zagaye na uku a cikin Tsarin Kari na MLS na 2007. <ref name="Trade">MLSnet.com, 11 January 2007 {{Dead link|date=July 2019}} Retrieved on 14 July 2007.</ref> A lokacin kakar wasa ta 2007, Van den Bergh ya sami Katin Kore na Amurka, ma'ana yanzu an ɗauke shi a matsayin ɗan wasan cikin gida maimakon babban ɗan wasan ƙasa da ƙasa. Ya kafa kansa cikin sauri a matsayin ɗan wasan gefen hagu na ƙungiyar, kuma ya koma matsayin ɗan wasan baya na hagu. Ya ƙare kakar wasa ta farko da ƙungiyar ta buga wasanni 29 na lig, ciki har da fara wasa 26. Ya zira kwallaye biyu kuma ya jagoranci ƙungiyar da taimakawa wajen taimakawa wajen taimakawa wajen taimakawa wajen taimakawa wajen taimakawa ƙungiyar. A shekarar 2008, Van den Bergh ya ci gaba da yin kyakkyawan wasansa tare da New York da ya buga wasanni 26 na lig inda ya zira kwallaye bakwai da kuma taimakawa wajen taimakawa ƙungiyar. Ya zura kwallo mafi muhimmanci a tarihin kulob din a wasan karshe na Western Conference, inda ya jagoranci New York zuwa ga nasara 1-0 a kan Real Salt Lake da kuma samun gurbi a gasar cin kofin MLS ta 2008.
[[Fayil:Vandenberggame.JPG|right|thumb|239x239px|Van den Bergh tare da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Dallas]]
New York ta yi ciniki da Van den Bergh zuwa FC Dallas a ranar 12 ga Janairu 2009, don ɗan wasan gaba Dominic Oduro da kuma ɗan wasan FC Dallas na zagaye na biyu (zaɓi na 18) a gasar MLS SuperDraft ta 2009. A matsayin wani ɓangare na cinikin, ƙungiyoyin biyu sun kuma yi musayar zaɓen MLS SuperDraft na 2009 a zagaye na farko; New York ta sami zaɓin FC Dallas na 11 yayin da FC Dallas ta ɗauki matsayin New York a matsayi na 14. <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.3rddegree.net/2009/01/oduro-to-red-bull-for-van-den-bergh/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090115210956/http://www.3rddegree.net/2009/01/oduro-to-red-bull-for-van-den-bergh/ |archive-date=15 January 2009 |access-date=13 January 2009}}</ref> A shekarar 2009, Van den Bergh ya sake samun wani babban kakar wasa mai ban sha'awa a duk wasanni 30 na kakar wasa ta yau da kullun don Dallas, inda ya zira kwallaye uku da taimakawa 11.
Kakar wasa ta MLS ta 2010 ta nuna wa Van den Bergh cewa ba shi da ƙungiya. Duk da abin da mutane da yawa za su yi jayayya a kai shi ne kamfen ɗin aiki a 2009 ga tsohon ɗan wasan gefen hagu mai wayo, FC Dallas ta yi watsi da Van den Bergh kafin fara kakar wasa ta 2010 bayan da aka ruwaito yana yin tambaya game da salon horarwa na kocin Schellas Hyndman . Duk da haka, FC Dallas ta riƙe haƙƙinsa a MLS kuma a bayyane yake cewa ƙungiyar ta sa Van den Bergh ya yi wa sabuwar ƙungiya wahala. "Ban yi magana da kowa ba (daga Red Bulls) ko ƙungiyar MLS. Ba ni da aikin yi. Ina buɗe wa wasu ƙungiyoyi wasa, ba kowace ƙungiya ba". [1]
=== Na Ƙasa da Ƙasa ===
Van den Bergh ya buga wa Netherlands wasa sau biyu, duka biyun sun faru ne a shekarar 2004 lokacin da yake tare da Utrecht. Ya fara buga wa kasarsa wasa a ranar 18 ga Oktoba na wannan shekarar a wasan da suka tashi 2-2 da Sweden . <ref>{{Cite web |title=Dave van den Bergh, international football player |url=https://eu-football.info/_player.php?id=21726 |access-date=18 April 2026 |website=EU-football.info}}</ref> Ya kuma wakilci kasarsa a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 'yan kasa da shekara 20 ta 1995 .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1976]]
5pnvlzheew378fazrbghx35qsbdg0eh
832205
832204
2026-05-07T22:00:50Z
Sardeeq
39275
832205
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dave van den Bergh''' (da aka buga a mujallar The New York Times) ; an haife shi a ranar 7 ga Mayu 1976) kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland kuma tsohon ɗan wasa wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan gefe na hagu]] .
== Sana'ar wasa ==
=== Turai ===
Van den Bergh, wanda ya fito daga cikin shahararrun shirin matasa na AFC Ajax, ya buga wa Ajax wasa daga 1995 zuwa 1997, inda ya lashe gasar lig a wannan lokacin kuma ya kai wasan karshe da kuma shekarar da ta biyo bayan wasan kusa da na karshe na [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] . Tsakanin 1997 da 2000, ya buga wa Rayo Vallecano a Spain, inda ya taimaka wa kungiyar ta samu ci gaba zuwa gasar Primera División, kuma ya samu gurbin shiga gasar cin kofin UEFA na farko. Tsakanin 2000 da 2006, ya buga wa Utrecht a Netherlands, inda ya ba da gudummawar kwallaye 29 a gasar a tsawon wannan lokacin kuma ya taimaka wa kungiyar ta samu wasanni biyar a jere na gasar cin kofin UEFA .
Ya kasance memba a tawagar Utrecht da ta lashe Kofin Holland a 2003 (4-1 da Feyenoord ) da kuma 2004 (1-0 da FC Twente ), inda ya zira kwallo daya tilo a wasan karshe na 2004. Haka kuma a 2004, ya lashe Kofin Dutch Super Cup (4-2 da AFC Ajax ), inda ya sanya shi cikin 'yan wasan Utrecht mafi nasara.
=== Amurka ===
A watan Yunin 2006, ƙungiyar Kansas City Wizards ta saye Van den Bergh (wanda ya auri Ba’amurke) wanda ya zira kwallaye uku a wasanni goma sha uku. Kafin kakar wasa ta MLS ta 2007, an yi ciniki da shi da New York Red Bulls a musayarsa don zaɓar ɗan wasan zagaye na uku a cikin Tsarin Kari na MLS na 2007. <ref name="Trade">MLSnet.com, 11 January 2007 {{Dead link|date=July 2019}} Retrieved on 14 July 2007.</ref> A lokacin kakar wasa ta 2007, Van den Bergh ya sami Katin Kore na Amurka, ma'ana yanzu an ɗauke shi a matsayin ɗan wasan cikin gida maimakon babban ɗan wasan ƙasa da ƙasa. Ya kafa kansa cikin sauri a matsayin ɗan wasan gefen hagu na ƙungiyar, kuma ya koma matsayin ɗan wasan baya na hagu. Ya ƙare kakar wasa ta farko da ƙungiyar ta buga wasanni 29 na lig, ciki har da fara wasa 26. Ya zira kwallaye biyu kuma ya jagoranci ƙungiyar da taimakawa wajen taimakawa wajen taimakawa wajen taimakawa wajen taimakawa wajen taimakawa ƙungiyar. A shekarar 2008, Van den Bergh ya ci gaba da yin kyakkyawan wasansa tare da New York da ya buga wasanni 26 na lig inda ya zira kwallaye bakwai da kuma taimakawa wajen taimakawa ƙungiyar. Ya zura kwallo mafi muhimmanci a tarihin kulob din a wasan karshe na Western Conference, inda ya jagoranci New York zuwa ga nasara 1-0 a kan Real Salt Lake da kuma samun gurbi a gasar cin kofin MLS ta 2008.
[[Fayil:Vandenberggame.JPG|right|thumb|239x239px|Van den Bergh tare da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Dallas]]
New York ta yi ciniki da Van den Bergh zuwa FC Dallas a ranar 12 ga Janairu 2009, don ɗan wasan gaba Dominic Oduro da kuma ɗan wasan FC Dallas na zagaye na biyu (zaɓi na 18) a gasar MLS SuperDraft ta 2009. A matsayin wani ɓangare na cinikin, ƙungiyoyin biyu sun kuma yi musayar zaɓen MLS SuperDraft na 2009 a zagaye na farko; New York ta sami zaɓin FC Dallas na 11 yayin da FC Dallas ta ɗauki matsayin New York a matsayi na 14. <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.3rddegree.net/2009/01/oduro-to-red-bull-for-van-den-bergh/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090115210956/http://www.3rddegree.net/2009/01/oduro-to-red-bull-for-van-den-bergh/ |archive-date=15 January 2009 |access-date=13 January 2009}}</ref> A shekarar 2009, Van den Bergh ya sake samun wani babban kakar wasa mai ban sha'awa a duk wasanni 30 na kakar wasa ta yau da kullun don Dallas, inda ya zira kwallaye uku da taimakawa 11.
Kakar wasa ta MLS ta 2010 ta nuna wa Van den Bergh cewa ba shi da ƙungiya. Duk da abin da mutane da yawa za su yi jayayya a kai shi ne kamfen ɗin aiki a 2009 ga tsohon ɗan wasan gefen hagu mai wayo, FC Dallas ta yi watsi da Van den Bergh kafin fara kakar wasa ta 2010 bayan da aka ruwaito yana yin tambaya game da salon horarwa na kocin Schellas Hyndman . Duk da haka, FC Dallas ta riƙe haƙƙinsa a MLS kuma a bayyane yake cewa ƙungiyar ta sa Van den Bergh ya yi wa sabuwar ƙungiya wahala. "Ban yi magana da kowa ba (daga Red Bulls) ko ƙungiyar MLS. Ba ni da aikin yi. Ina buɗe wa wasu ƙungiyoyi wasa, ba kowace ƙungiya ba". [1]
=== Na Ƙasa da Ƙasa ===
Van den Bergh ya buga wa Netherlands wasa sau biyu, duka biyun sun faru ne a shekarar 2004 lokacin da yake tare da Utrecht. Ya fara buga wa kasarsa wasa a ranar 18 ga Oktoba na wannan shekarar a wasan da suka tashi 2-2 da Sweden . <ref>{{Cite web |title=Dave van den Bergh, international football player |url=https://eu-football.info/_player.php?id=21726 |access-date=18 April 2026 |website=EU-football.info}}</ref> Ya kuma wakilci kasarsa a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 'yan kasa da shekara 20 ta 1995 .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1976]]
1xtje46pyuvi313zixpl1yddmel4vc5
Feđa Dudić
0
149841
832206
2026-05-07T22:01:45Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352345210|Feđa Dudić]]"
832206
wikitext
text/x-wiki
'''Feđa Dudić''' (an haife shi a ranar 1 ga watan Fabrairun shekara ta 1983) shi ne kocin ƙwallon ƙafa na Bosnian kuma tsohon ɗan wasan da a halin yanzu shi ne koci na kulob din PrvaLiga na Slovenia Maribor .
An haife shi a [[Sarajevo]], Dudić ya buga wa kungiyoyin gida FK Sarajevo da Željezničar, da sauran kungiyoyi a Bosnia da Herzegovina, Croatia da Serbia. Ya lashe gasar Croatian First League tare da Zagreb a shekara ta 2002, da kuma Kofin Bosnia tare da Sarajevo a shekara ta 2005. Ya kasance babban mai zira kwallaye na Premier League na Bosnia a kakar 2009-10 yayin da yake wasa ga Travnik .
Dudić ya fara aikinsa na manajan a GOŠK Gabela a cikin 2017, yana kula da kulob din har zuwa 2018. Ya zama kocin Velež Mostar a shekarar 2019, inda ya samu nasara tare da su ta hanyar samun damar kulob din zuwa gasar zakarun Turai ta 2021-22, Gasar Turai ta farko bayan shekaru 33. Dudić ya lashe kofin Bosnia tare da Velež a shekarar 2022. Bayan nasarar da ya samu tare da Velež, Dudić ya bar kulob din ya zama kocin Sarajevo a watan Yuni, inda ya yi aiki har zuwa Oktoba 2022. An nada shi kocin kungiyar Serbia Radnički 1923 a 2023, inda ya cancanci kulob din zuwa Gasar UEFA a karon farko, kafin ya tashi a 2025. Daga baya a wannan shekarar, Dudić ya shiga kungiyar PrvaLiga ta Slovenia Maribor .
== Ayyukan wasa ==
An haife shi a [[Sarajevo]], SR Bosnia da Herzegovina, SFR Yugoslavia, Dudić ya fara aikinsa yana wasa a cikin kungiyoyin matasa na Sarajevo, amma har yanzu yana matashi, ya koma Croatia inda ya zama wani ɓangare na ƙungiyar da ta lashe gasar zakarun Zagreb a kakar 2001-02.
Zai sami ɗan gajeren aro tare da wata ƙungiyar Croatian First League, TŠK Topolovac kafin ya koma Bosnia inda zai buga wa kungiyoyi da yawa a cikin lokutan da suka biyo baya, wato Sloboda Tuzla, Brotnjo, Sarajevo, tare da wanda ya lashe Kofin Bosnian na 2004-05, Travnik da Željezničar . Ya kuma taka leda tare da Karlovac a gasar Croatian ta biyu a lokacin kakar 2005-06.
A lokacin rani na shekara ta 2010, kuma bayan ya zama Babban mai zira kwallaye na gasar Firimiya ta Bosnia ta 2009-10 tare da kwallaye 16, Dudić ya zo Hajduk Split don gwaji, duk da haka ya ƙare da sanya hannu tare da wata kungiya ta Prva HNL, Varaždin, inda ya kasance wani ɓangare na tawagar da ta gama a matsayin mai cin Kofin Croatia a kakar 2010-11.
A lokacin rani na shekara ta 2011, Dudić ya koma Bosnia, ya sanya hannu tare da sabuwar ƙungiyar GOŠK Gabela, amma a cikin hutun hunturu mai zuwa, sabuwar ƙungiyar SuperLiga ta Serbia Novi Pazar ta yanke shawarar ƙarfafa tawagar su tare da 'yan wasa daga Gasar Firimiya ta Bosnia, ta kawo shi tare da Admir Raščić.
Bayan Novi Pazar, Dudić ya buga wa Slavija Sarajevo, Travnik kuma Zvijezda Gradačac, kafin ya yi ritaya a 2016 yana da shekaru 33.
== Ayyukan gudanarwa ==
=== Farkon aiki ===
Bayan ya yi ritaya, Dudić ya zama mataimakin manajan a Travnik a 2016, inda ya zauna har zuwa Yuni 2017. <ref>{{Cite web |last=S. Mlaćo |date=28 June 2017 |title=Dudić: Razočaran sam, Selimović me zadužio do kraja života |url=https://sportsport.ba/fudbal/dudic-razocaran-sam-selimovic-me-zaduzio-do-kraja-zivota/242526 |access-date=28 June 2017 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
=== GOŠK Gabela ===
A ranar 27 ga Nuwamba 2017, an nada Dudić a matsayin sabon kocin kulob din da ya buga a baya, GOŠK Gabela, bayan kocin Slaven Musa ya yi murabus.<ref>{{Cite web |last=S. Mlaćo |date=27 November 2017 |title=Prihvaćena ostavka Muse, Dudić novi trener GOŠK-a |url=https://sportsport.ba/fudbal/prihvacena-ostavka-muse-dudic-novi-trener-gosk-a/259990 |access-date=27 November 2017 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Tare da GOŠK, ya kammala a matsayi na 7 a kakar 2017-18 ta gasar Firimiya ta Bosnia.<ref>{{Cite web |last=M. Šljivak |date=19 May 2018 |title=Serija GOŠK-a nastavljena u Vitezu |url=https://sportsport.ba/fudbal/serija-gosk-a-nastavljena-u-vitezu/277179 |access-date=19 May 2018 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
A cikin kakar 2018-19, GOŠK ya fara da kyau a karkashin jagorancin Dudić, amma bayan jerin sakamako mara kyau, wanda ya ƙare da 0-0 draw a kan Čelik Zenica, a ranar 26 ga Satumba 2018, Dudić ya yi murabus daga matsayin manajan GOŠK, bayan kusan shekara guda na zama manajan. <ref>{{Cite web |last=E. Čaušević |date=26 September 2018 |title=Feđa Dudić podnio neopozivu ostavku! |url=https://sportsport.ba/fudbal/feda-dudic-podnio-neopozivu-ostavku/291283 |access-date=26 September 2018 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1983]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
m7k4bjqh215xqu08c8v12ztjxwdzxo1
832207
832206
2026-05-07T22:02:08Z
Ibrahim abusufyan
19233
832207
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Feđa Dudić''' (an haife shi a ranar 1 ga watan Fabrairun shekara ta 1983) shi ne kocin ƙwallon ƙafa na Bosnian kuma tsohon ɗan wasan da a halin yanzu shi ne koci na kulob din PrvaLiga na Slovenia Maribor .
An haife shi a [[Sarajevo]], Dudić ya buga wa kungiyoyin gida FK Sarajevo da Željezničar, da sauran kungiyoyi a Bosnia da Herzegovina, Croatia da Serbia. Ya lashe gasar Croatian First League tare da Zagreb a shekara ta 2002, da kuma Kofin Bosnia tare da Sarajevo a shekara ta 2005. Ya kasance babban mai zira kwallaye na Premier League na Bosnia a kakar 2009-10 yayin da yake wasa ga Travnik .
Dudić ya fara aikinsa na manajan a GOŠK Gabela a cikin 2017, yana kula da kulob din har zuwa 2018. Ya zama kocin Velež Mostar a shekarar 2019, inda ya samu nasara tare da su ta hanyar samun damar kulob din zuwa gasar zakarun Turai ta 2021-22, Gasar Turai ta farko bayan shekaru 33. Dudić ya lashe kofin Bosnia tare da Velež a shekarar 2022. Bayan nasarar da ya samu tare da Velež, Dudić ya bar kulob din ya zama kocin Sarajevo a watan Yuni, inda ya yi aiki har zuwa Oktoba 2022. An nada shi kocin kungiyar Serbia Radnički 1923 a 2023, inda ya cancanci kulob din zuwa Gasar UEFA a karon farko, kafin ya tashi a 2025. Daga baya a wannan shekarar, Dudić ya shiga kungiyar PrvaLiga ta Slovenia Maribor .
== Ayyukan wasa ==
An haife shi a [[Sarajevo]], SR Bosnia da Herzegovina, SFR Yugoslavia, Dudić ya fara aikinsa yana wasa a cikin kungiyoyin matasa na Sarajevo, amma har yanzu yana matashi, ya koma Croatia inda ya zama wani ɓangare na ƙungiyar da ta lashe gasar zakarun Zagreb a kakar 2001-02.
Zai sami ɗan gajeren aro tare da wata ƙungiyar Croatian First League, TŠK Topolovac kafin ya koma Bosnia inda zai buga wa kungiyoyi da yawa a cikin lokutan da suka biyo baya, wato Sloboda Tuzla, Brotnjo, Sarajevo, tare da wanda ya lashe Kofin Bosnian na 2004-05, Travnik da Željezničar . Ya kuma taka leda tare da Karlovac a gasar Croatian ta biyu a lokacin kakar 2005-06.
A lokacin rani na shekara ta 2010, kuma bayan ya zama Babban mai zira kwallaye na gasar Firimiya ta Bosnia ta 2009-10 tare da kwallaye 16, Dudić ya zo Hajduk Split don gwaji, duk da haka ya ƙare da sanya hannu tare da wata kungiya ta Prva HNL, Varaždin, inda ya kasance wani ɓangare na tawagar da ta gama a matsayin mai cin Kofin Croatia a kakar 2010-11.
A lokacin rani na shekara ta 2011, Dudić ya koma Bosnia, ya sanya hannu tare da sabuwar ƙungiyar GOŠK Gabela, amma a cikin hutun hunturu mai zuwa, sabuwar ƙungiyar SuperLiga ta Serbia Novi Pazar ta yanke shawarar ƙarfafa tawagar su tare da 'yan wasa daga Gasar Firimiya ta Bosnia, ta kawo shi tare da Admir Raščić.
Bayan Novi Pazar, Dudić ya buga wa Slavija Sarajevo, Travnik kuma Zvijezda Gradačac, kafin ya yi ritaya a 2016 yana da shekaru 33.
== Ayyukan gudanarwa ==
=== Farkon aiki ===
Bayan ya yi ritaya, Dudić ya zama mataimakin manajan a Travnik a 2016, inda ya zauna har zuwa Yuni 2017. <ref>{{Cite web |last=S. Mlaćo |date=28 June 2017 |title=Dudić: Razočaran sam, Selimović me zadužio do kraja života |url=https://sportsport.ba/fudbal/dudic-razocaran-sam-selimovic-me-zaduzio-do-kraja-zivota/242526 |access-date=28 June 2017 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
=== GOŠK Gabela ===
A ranar 27 ga Nuwamba 2017, an nada Dudić a matsayin sabon kocin kulob din da ya buga a baya, GOŠK Gabela, bayan kocin Slaven Musa ya yi murabus.<ref>{{Cite web |last=S. Mlaćo |date=27 November 2017 |title=Prihvaćena ostavka Muse, Dudić novi trener GOŠK-a |url=https://sportsport.ba/fudbal/prihvacena-ostavka-muse-dudic-novi-trener-gosk-a/259990 |access-date=27 November 2017 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref> Tare da GOŠK, ya kammala a matsayi na 7 a kakar 2017-18 ta gasar Firimiya ta Bosnia.<ref>{{Cite web |last=M. Šljivak |date=19 May 2018 |title=Serija GOŠK-a nastavljena u Vitezu |url=https://sportsport.ba/fudbal/serija-gosk-a-nastavljena-u-vitezu/277179 |access-date=19 May 2018 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
A cikin kakar 2018-19, GOŠK ya fara da kyau a karkashin jagorancin Dudić, amma bayan jerin sakamako mara kyau, wanda ya ƙare da 0-0 draw a kan Čelik Zenica, a ranar 26 ga Satumba 2018, Dudić ya yi murabus daga matsayin manajan GOŠK, bayan kusan shekara guda na zama manajan. <ref>{{Cite web |last=E. Čaušević |date=26 September 2018 |title=Feđa Dudić podnio neopozivu ostavku! |url=https://sportsport.ba/fudbal/feda-dudic-podnio-neopozivu-ostavku/291283 |access-date=26 September 2018 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1983]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
bev2hiogr99lbuu0wt7b7lm1jerqbtf
Steven Berghuis
0
149842
832208
2026-05-07T22:03:01Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1349561979|Steven Berghuis]]"
832208
wikitext
text/x-wiki
'''Steven Berghuis''' (an haife shi a ranar 19 ga Disamba 1991) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke buga [[Mai buga tsakiya|ƙwallon ƙafa]] ko kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya na gaba]] a ƙungiyar Ajax da ke Eredivisie .
Berghuis ya fara bugawa Netherlands wasa a shekarar 2016, kuma ya wakilci tawagar kasar a gasar UEFA Euro 2020 da kuma [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022]] .
== Aikin kulob ==
=== Aikin ƙuruciya ===
Berghuis ya fito daga ƙungiyar matasa ta FC Twente, bayan ya yi wasa da ƙungiyoyin matasa na ƙungiyar 'yan wasa ta WSV Apeldoorn, sannan kuma ƙungiyar Go Ahead Eagles ta Eerste Divisie . A matsayinsa na ɗan shekara 16, ya zura ƙwallon da WSV ta ci a wasan sada zumunci da suka sha kashi a hannun Feyenoord da ci 4-1.
=== Twente ===
[[Fayil:StevenBerghuis1.jpg|left|thumb|Berghuis tare da Twente a shekarar 2011]]
Bayan shekara guda, Berghuis ya koma Twente, kuma a watan Yunin 2010, ya sanya hannu kan kwangilar ƙwararru har zuwa 2012. <ref>{{Cite web |date=15 June 2010 |title=Steven Berghuis tekent contract |url=http://www.fctwente.nl/blog/2010/06/steven-berghuis-tekent-contract/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525193022/http://www.fctwente.nl/blog/2010/06/steven-berghuis-tekent-contract/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> A watan Janairun 2011, manaja Michel Preud'homme ya kira Berghuis zuwa ƙungiyar farko a sansanin horo da ke La Manga. <ref>{{Cite web |date=10 January 2011 |title=Preudhomme over het trainingskamp |trans-title=Preudhomme on the training camp. |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/01/preudhomme-over-het-trainingskamp/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525193758/http://www.fctwente.nl/blog/2011/01/preudhomme-over-het-trainingskamp/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> Daga nan ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a Twente a ranar 19 ga Janairun 2011 a matsayin wanda zai maye gurbinsa a wasan da suka doke Heracles da ci 5-0. <ref>{{Cite web |date=19 January 2011 |title=Marc Janko gevierde man tegen Heracles |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/01/marc-janko-gevierde-man-tegen-heracles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525193818/http://www.fctwente.nl/blog/2011/01/marc-janko-gevierde-man-tegen-heracles/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref>
A ranar 23 ga Yuni 2011, Berghuis ya zura kwallonsa ta farko ga kulob din a wasan sada zumunci da suka fafata da kungiyar Eerste Klasse D [[DOS '37]] . Mako guda bayan haka, ya zura daya daga cikin kwallaye goma da Twente ta zura a wani wasan sada zumunci da kungiyar Derde Klasse [[DSV '61]] . A ranar 14 ga Yuli 2011, ya zura kwallonsa ta farko a kan 'yan wasan waje, inda ya zura kwallo ta biyu a wasan sada zumunci da suka doke [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]] ta Turkiyya [[Süper Lig|da ci]] 4-3.
Bayan an ɗaukaka shi zuwa ƙungiyar farko a kakar wasa ta 2011-12, <ref>{{Cite web |date=9 July 2011 |title=Steven Berghuis stapt over naar eerste selectie |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/07/steven-berghuis-stapt-over-naar-eerste-selectie/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525201315/http://www.fctwente.nl/blog/2011/07/steven-berghuis-stapt-over-naar-eerste-selectie/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> Berghuis ya sanya hannu kan tsawaita kwantiraginsa da Twente har zuwa 2014. <ref>{{Cite web |date=21 July 2011 |title=Steven Berghuis tekent nieuw contract |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/07/steven-berghuis-tekent-nieuw-contract/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525201329/http://www.fctwente.nl/blog/2011/07/steven-berghuis-tekent-nieuw-contract/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> Sannan ya buga wasannin share fage na UEFA Champions League na Twente na 2011-12 da ƙungiyar Vaslui ta Romania a ranakun 26 ga Yuli da 3 ga Agusta 2011, inda Twente ta lashe 2-0 a jimilla. Ya kuma buga wasa a Johan Cruyff Shield na 2011 ; duk da cewa an kore shi daga wasa, Twente ta lashe wasan da ci 2-1 da Ajax . Ya fara wasan farko na Eredivisie na ƙungiyar a kakar wasa ta 2011-12, da NAC Breda . A ranar 21 ga Satumba 2011, ya zura kwallaye huɗu a kan Zwaluwen '30 a gasar KNVB Cup, inda Twente ta ci 8-1. <ref>{{Cite web |date=21 September 2011 |title=FC Twente scoort acht keer tegen Zwaluwe |trans-title=FC Twente scores eight times against Zwaluwe. |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/09/opstellingen-zwaluwen-fc-twente/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525202354/http://www.fctwente.nl/blog/2011/09/opstellingen-zwaluwen-fc-twente/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> Berghuis ya ci kwallonsa ta farko ta Twente a wasan da suka doke Utrecht da ci 6–2 a ranar 4 ga Disamba 2011. <ref>{{Cite web |date=4 December 2011 |title=FC Twente op schot in Utrecht: 2-6 |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/12/winst-in-utrecht-met-zes-twentse-goals/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525202846/http://www.fctwente.nl/blog/2011/12/winst-in-utrecht-met-zes-twentse-goals/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref>
A ranar 20 ga Janairu 2012, Berghuis ya koma VVV-Venlo a matsayin aro har zuwa karshen kakar wasa ta 2011-12. <ref>{{Cite web |date=20 January 2012 |title=Steven Berghuis op huurbasis naar VVV-Venlo |url=http://www.fctwente.nl/blog/2012/01/steven-berghuis-op-huurbasis-naar-vvv-venlo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525202927/http://www.fctwente.nl/blog/2012/01/steven-berghuis-op-huurbasis-naar-vvv-venlo/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> Bayan kwana biyu, ya fara buga wasansa na farko a VVV-Venlo, inda ya fara wasa kuma ya buga cikakken wasan a wasan da suka doke Feyenoord da ci 2-1. A ranar 18 ga Fabrairu, ya zura kwallonsa ta farko a ragar VVV-Venlo, a wasan da suka doke De Graafschap da ci 4-1. A wasan karshe na kakar wasa, Berghuis ya zura kwallonsa ta biyu - da kuma kafa wata - a wasan da suka doke Twente da ci 4-2. <ref>{{Cite web |date=6 May 2012 |title=FC Twente moet zich opmaken voor play-offs |url=http://www.fctwente.nl/blog/2012/05/fc-twente-moet-zich-opmaken-voor-play-offs/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195048/http://www.fctwente.nl/blog/2012/05/fc-twente-moet-zich-opmaken-voor-play-offs/ |archive-date=4 March 2016 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente}}</ref> A ranar 13 ga Mayu, ya zura kwallaye biyu a zagaye na biyu na wasan share fage a wasan da suka doke Cambuur da ci 4-2. A karshen kakar wasa ta 2011-12, a dukkan gasannin, ya buga wasanni 21 kuma ya zura kwallaye 4. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2022)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
=== AZ ===
A ranar 20 ga Yuni 2012, Berghuis ya koma AZ kan rahoton cewa ya biya fam 400,000 daga Twente, bayan haka ya sanya hannu kan kwantiragin da zai ci gaba da zama a AZ har zuwa 2017. <ref>{{Cite web |date=20 June 2012 |title=Berghuis verruilt FC Twente voor AZ |url=http://www.fctwente.nl/blog/2012/06/berghuis-verruilt-fc-twente-voor-az/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525202946/http://www.fctwente.nl/blog/2012/06/berghuis-verruilt-fc-twente-voor-az/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente}}</ref> Bayan shiga kungiyar, Berghuis ya ce yana sa ran zai kara bunkasa a matsayin dan wasa a AZ. Ya fara buga wasa a AZ ne bayan ya buga wasa a matsayin wanda ya maye gurbinsa a wasan da suka sha kashi 1-0 a hannun Anzhi Makhachkala a zagaye na farko na cancantar shiga gasar UEFA Europa League ta 2012-13 a ranar 23 ga Agusta. Mako guda bayan haka, a ranar 2 ga Satumba, ya fara buga wasa a Eredivisie a kungiyar, inda ya buga wasanni 13 a wasan da suka sha kashi 5-1 a hannun [[PSV Eindhoven|PSV]] .
Berghuis ya buga kakar wasa ta bana ne a matsayin ɗan wasan gefe na hagu da kuma wanda ya maye gurbinsa, inda ya kammala mintuna 90 kacal a wasanni huɗu, inda ya bayar da taimako sau ɗaya kawai a gasar saboda yanayin ɗan wasan Iceland, Jóhann Berg Guðmundsson, wanda ya zura kwallaye biyu kuma ya taimaka wajen zura kwallaye shida a kakar wasa ta bana a ɓangaren hagu. A kakar wasa ta farko, Berghuis ya buga wasanni 27 a dukkan gasa kuma ya taimaka wa ƙungiyar ta lashe Kofin KNVB akan PSV a wasan ƙarshe na gasar. <ref>{{Cite web |date=9 May 2013 |title=AZ verslaat PSV in bekerfinale |url=http://www.az.nl/nieuws/az-verslaat-psv-in-bekerfinale/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526203426/http://www.az.nl/nieuws/az-verslaat-psv-in-bekerfinale/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref>
Za a iya ɗaukar kakar wasa ta 2013-14 a matsayin kakar wasa mai cike da tarihi ta Berghuis domin ya fi yin fice a wasanni 11 na farko, duk da cewa har yanzu dole ne ya fafata da Gudmundsson. Ya zura kwallonsa ta farko a AZ a wasan da suka doke Go Ahead Eagles da ci 3-0 a ranar 15 ga Satumba, 2013, <ref>{{Cite web |date=15 September 2013 |title=AZ verslaat Go Ahead Eagles |url=http://www.az.nl/nieuws/az-verslaat-go-ahead-eagles/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526195633/http://www.az.nl/nieuws/az-verslaat-go-ahead-eagles/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> sannan ya sake zura kwallo a ranar 1 ga Disamba a wasan da suka sha kashi da ci 3-2 a hannun NEC . <ref>{{Cite web |date=1 December 2013 |title=AZ onderuit in Nijmegen |url=http://www.az.nl/nieuws/az-onderuit-in-nijmegen/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526200010/http://www.az.nl/nieuws/az-onderuit-in-nijmegen/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> A gasar cin kofin KNVB, Berghuis ya taka rawa a zagaye biyu na farko, inda ya zura kwallo a wasan da suka doke Sparta Rotterda da ci 4-1, <ref>{{Cite web |date=25 September 2013 |title=AZ in verlenging ruim langs Sparta |url=http://www.az.nl/nieuws/az-in-verlenging-ruim-langs-sparta/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526200520/http://www.az.nl/nieuws/az-in-verlenging-ruim-langs-sparta/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> ya kuma taimaka wa kungiyar ta taimaka wa kungiyar ta hanyar zura kwallo uku a wasan da suka doke Achilles '29 da ci 7-0 a zagaye na uku. <ref>{{Cite web |date=30 October 2013 |title=Jeugdig AZ bekert simpel verder |url=http://www.az.nl/wedstrijden/wedstrijd/wedstrijdid/78538/az-achilles29 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526200652/http://www.az.nl/wedstrijden/wedstrijd/wedstrijdid/78538/az-achilles29 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> A rabin na biyu na kakar wasa, Berghuis ya buga wasanni biyu masu kwallaye biyu, da NAC Breda a ranar 18 ga Janairu, 2014 <ref>{{Cite web |date=18 January 2014 |title=Berghuis: 'Voorgevoel was goed' |url=http://www.az.nl/nieuws/berghuis-voorgevoel-was-goed/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526201818/http://www.az.nl/nieuws/berghuis-voorgevoel-was-goed/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> da kuma RKC Waalwijk a ranar 2 ga Maris. <ref>{{Cite web |date=2 March 2014 |title=Frivool AZ ruim langs RKC Waalwijk |url=http://www.az.nl/nieuws/frivool-az-ruim-langs-rkc/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526202036/http://www.az.nl/nieuws/frivool-az-ruim-langs-rkc/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> Daga baya Berghuis ya ƙara kwallo—da kuma kafa wani—a wasan da suka doke [[SC Heerenveen|Heerenveen]] da ci 3-0 a gasar neman gurbin shiga gasar UEFA Europa League ta 2013-14 a matsayin wani ɓangare na tsarin Eredivisie don cancantar shiga gasar Turai. <ref>{{Cite web |date=7 May 2014 |title=AZ ruim langs sc Heerenveen |url=http://www.az.nl/nieuws/az-ruim-langs-sc-heerenveen/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526202548/http://www.az.nl/nieuws/az-ruim-langs-sc-heerenveen/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> Duk da fama da rauni a watan Janairun 2014, Berghuis ya kammala kakar wasa ta 2013-14 da wasanni 41 da kwallaye 10 a duk gasannin. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2022)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A kakar wasa ta 2014-15, Berghuis ya zira kwallaye uku a farkon kakar wasa, a kan Heracles, [1] Ajax [2] da Dordrecht . [3] Duk da haka, a rabin farko na kakar wasa, Berghuis ya sha fama da raunuka, inda ya buga wasanni bakwai kacal. [4] [5] [6] Zuwa watan Fabrairun 2015, Berghuis ya zira kwallaye bakwai a Eredivisie, ciki har da bugun biyu da ya zira a kan Heerenveen. [7] Ya kuma zira kwallaye masu mahimmanci a kan Groningen [8] da Willem II . [9] A ƙarshen kakar wasa ta 2014-15, Berghuis ya zira kwallaye 11 a wasanni 25 a duk gasa. [ ana buƙatar ambato ]
=== Watford ===
A ranar 27 ga Yulin 2015, Berghuis ya koma Watford, kungiyar da ta samu ci [[Premier League|gaba]] kwanan nan kan kusan £4.6. kudin canja wurin miliyan daga AZ. Kafin komawarsa, Berghuis ya yi bankwana da shugabannin ƙungiyar a sansanin horon su. Bayan ya shiga ƙungiyar, an ba shi riga mai lamba 20. <ref>{{Cite web |date=1 August 2016 |title=PREMIER LEAGUE 2015/16: Watford FC Squad Numbers Announced |url=https://www.watfordfc.com/teams/first-team/150801-watford-fc-squad-numbers-2015-16 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526215756/https://www.watfordfc.com/teams/first-team/150801-watford-fc-squad-numbers-2015-16 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=Watford F.C.}}</ref>
Bayan da ya rasa damar buga wasa saboda rauni a farkon kakar wasa, Berghuis ya fara buga wa Watford wasa a ranar 15 ga Agusta 2015 da West Bromwich Albion, inda ya buga wasa a matsayin wanda aka maye gurbinsa a wasan da suka tashi kunnen doki 0-0. Duk da haka, gasar neman gurbi ta sa Berghuis ya kasa samun gurbi a kungiyar farko ta Watford, galibi saboda bai samu damar buga wasa a cikin tsarin da kocin Watford Quique Sánchez Flores ya fi so ba, wanda ya fi so a tsarin 4-2-3-1. Sánchez Flores ya ce bai gamsu da rawar da Berghuis ya taka ba duk da cewa yana da babban tsammaninsa. Bayan watanni biyu da aka cire shi daga tawagar farko, Berghuis ya fara buga wasa a zagaye na uku na gasar cin kofin FA a wasan da suka doke [[Newcastle United FC|Newcastle United]] da ci 1-0. Sai a ranar 20 ga Afrilu 2016 lokacin da ya koma ƙungiyar farko, inda ya kafa ƙwallon Watford guda ɗaya a wasan da [[West Ham United FC|West Ham United]] ta sha kashi da ci 3-1, sannan ya sake kafa wani ƙwallo a wasan da suka doke [[Aston Villa FC|Aston Villa da ci]] 3-2. Bayan fitowarsa a ƙungiyar farko, Sánchez Flores ya yaba wa Berghuis saboda jajircewarsa da kuma aiki tuƙuru da ya yi. A ƙarshen kakar wasa ta 2015-16, Berghuis ya buga wasanni 13 a dukkan gasa. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2022)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
Kafin kakar wasa ta 2016-17, damar Berghuis ta farko ta kara raguwa bayan zuwan sabon koci Walter Mazzarri .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
j0yt9t3k2qqh8ymfihve3qt19bmgcsm
832209
832208
2026-05-07T22:03:20Z
Sardeeq
39275
832209
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Steven Berghuis''' (an haife shi a ranar 19 ga Disamba 1991) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke buga [[Mai buga tsakiya|ƙwallon ƙafa]] ko kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya na gaba]] a ƙungiyar Ajax da ke Eredivisie .
Berghuis ya fara bugawa Netherlands wasa a shekarar 2016, kuma ya wakilci tawagar kasar a gasar UEFA Euro 2020 da kuma [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022]] .
== Aikin kulob ==
=== Aikin ƙuruciya ===
Berghuis ya fito daga ƙungiyar matasa ta FC Twente, bayan ya yi wasa da ƙungiyoyin matasa na ƙungiyar 'yan wasa ta WSV Apeldoorn, sannan kuma ƙungiyar Go Ahead Eagles ta Eerste Divisie . A matsayinsa na ɗan shekara 16, ya zura ƙwallon da WSV ta ci a wasan sada zumunci da suka sha kashi a hannun Feyenoord da ci 4-1.
=== Twente ===
[[Fayil:StevenBerghuis1.jpg|left|thumb|Berghuis tare da Twente a shekarar 2011]]
Bayan shekara guda, Berghuis ya koma Twente, kuma a watan Yunin 2010, ya sanya hannu kan kwangilar ƙwararru har zuwa 2012. <ref>{{Cite web |date=15 June 2010 |title=Steven Berghuis tekent contract |url=http://www.fctwente.nl/blog/2010/06/steven-berghuis-tekent-contract/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525193022/http://www.fctwente.nl/blog/2010/06/steven-berghuis-tekent-contract/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> A watan Janairun 2011, manaja Michel Preud'homme ya kira Berghuis zuwa ƙungiyar farko a sansanin horo da ke La Manga. <ref>{{Cite web |date=10 January 2011 |title=Preudhomme over het trainingskamp |trans-title=Preudhomme on the training camp. |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/01/preudhomme-over-het-trainingskamp/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525193758/http://www.fctwente.nl/blog/2011/01/preudhomme-over-het-trainingskamp/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> Daga nan ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a Twente a ranar 19 ga Janairun 2011 a matsayin wanda zai maye gurbinsa a wasan da suka doke Heracles da ci 5-0. <ref>{{Cite web |date=19 January 2011 |title=Marc Janko gevierde man tegen Heracles |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/01/marc-janko-gevierde-man-tegen-heracles/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525193818/http://www.fctwente.nl/blog/2011/01/marc-janko-gevierde-man-tegen-heracles/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref>
A ranar 23 ga Yuni 2011, Berghuis ya zura kwallonsa ta farko ga kulob din a wasan sada zumunci da suka fafata da kungiyar Eerste Klasse D [[DOS '37]] . Mako guda bayan haka, ya zura daya daga cikin kwallaye goma da Twente ta zura a wani wasan sada zumunci da kungiyar Derde Klasse [[DSV '61]] . A ranar 14 ga Yuli 2011, ya zura kwallonsa ta farko a kan 'yan wasan waje, inda ya zura kwallo ta biyu a wasan sada zumunci da suka doke [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]] ta Turkiyya [[Süper Lig|da ci]] 4-3.
Bayan an ɗaukaka shi zuwa ƙungiyar farko a kakar wasa ta 2011-12, <ref>{{Cite web |date=9 July 2011 |title=Steven Berghuis stapt over naar eerste selectie |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/07/steven-berghuis-stapt-over-naar-eerste-selectie/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525201315/http://www.fctwente.nl/blog/2011/07/steven-berghuis-stapt-over-naar-eerste-selectie/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> Berghuis ya sanya hannu kan tsawaita kwantiraginsa da Twente har zuwa 2014. <ref>{{Cite web |date=21 July 2011 |title=Steven Berghuis tekent nieuw contract |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/07/steven-berghuis-tekent-nieuw-contract/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525201329/http://www.fctwente.nl/blog/2011/07/steven-berghuis-tekent-nieuw-contract/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> Sannan ya buga wasannin share fage na UEFA Champions League na Twente na 2011-12 da ƙungiyar Vaslui ta Romania a ranakun 26 ga Yuli da 3 ga Agusta 2011, inda Twente ta lashe 2-0 a jimilla. Ya kuma buga wasa a Johan Cruyff Shield na 2011 ; duk da cewa an kore shi daga wasa, Twente ta lashe wasan da ci 2-1 da Ajax . Ya fara wasan farko na Eredivisie na ƙungiyar a kakar wasa ta 2011-12, da NAC Breda . A ranar 21 ga Satumba 2011, ya zura kwallaye huɗu a kan Zwaluwen '30 a gasar KNVB Cup, inda Twente ta ci 8-1. <ref>{{Cite web |date=21 September 2011 |title=FC Twente scoort acht keer tegen Zwaluwe |trans-title=FC Twente scores eight times against Zwaluwe. |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/09/opstellingen-zwaluwen-fc-twente/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525202354/http://www.fctwente.nl/blog/2011/09/opstellingen-zwaluwen-fc-twente/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> Berghuis ya ci kwallonsa ta farko ta Twente a wasan da suka doke Utrecht da ci 6–2 a ranar 4 ga Disamba 2011. <ref>{{Cite web |date=4 December 2011 |title=FC Twente op schot in Utrecht: 2-6 |url=http://www.fctwente.nl/blog/2011/12/winst-in-utrecht-met-zes-twentse-goals/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525202846/http://www.fctwente.nl/blog/2011/12/winst-in-utrecht-met-zes-twentse-goals/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref>
A ranar 20 ga Janairu 2012, Berghuis ya koma VVV-Venlo a matsayin aro har zuwa karshen kakar wasa ta 2011-12. <ref>{{Cite web |date=20 January 2012 |title=Steven Berghuis op huurbasis naar VVV-Venlo |url=http://www.fctwente.nl/blog/2012/01/steven-berghuis-op-huurbasis-naar-vvv-venlo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525202927/http://www.fctwente.nl/blog/2012/01/steven-berghuis-op-huurbasis-naar-vvv-venlo/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente |language=nl}}</ref> Bayan kwana biyu, ya fara buga wasansa na farko a VVV-Venlo, inda ya fara wasa kuma ya buga cikakken wasan a wasan da suka doke Feyenoord da ci 2-1. A ranar 18 ga Fabrairu, ya zura kwallonsa ta farko a ragar VVV-Venlo, a wasan da suka doke De Graafschap da ci 4-1. A wasan karshe na kakar wasa, Berghuis ya zura kwallonsa ta biyu - da kuma kafa wata - a wasan da suka doke Twente da ci 4-2. <ref>{{Cite web |date=6 May 2012 |title=FC Twente moet zich opmaken voor play-offs |url=http://www.fctwente.nl/blog/2012/05/fc-twente-moet-zich-opmaken-voor-play-offs/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195048/http://www.fctwente.nl/blog/2012/05/fc-twente-moet-zich-opmaken-voor-play-offs/ |archive-date=4 March 2016 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente}}</ref> A ranar 13 ga Mayu, ya zura kwallaye biyu a zagaye na biyu na wasan share fage a wasan da suka doke Cambuur da ci 4-2. A karshen kakar wasa ta 2011-12, a dukkan gasannin, ya buga wasanni 21 kuma ya zura kwallaye 4. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2022)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
=== AZ ===
A ranar 20 ga Yuni 2012, Berghuis ya koma AZ kan rahoton cewa ya biya fam 400,000 daga Twente, bayan haka ya sanya hannu kan kwantiragin da zai ci gaba da zama a AZ har zuwa 2017. <ref>{{Cite web |date=20 June 2012 |title=Berghuis verruilt FC Twente voor AZ |url=http://www.fctwente.nl/blog/2012/06/berghuis-verruilt-fc-twente-voor-az/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525202946/http://www.fctwente.nl/blog/2012/06/berghuis-verruilt-fc-twente-voor-az/ |archive-date=25 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=FC Twente}}</ref> Bayan shiga kungiyar, Berghuis ya ce yana sa ran zai kara bunkasa a matsayin dan wasa a AZ. Ya fara buga wasa a AZ ne bayan ya buga wasa a matsayin wanda ya maye gurbinsa a wasan da suka sha kashi 1-0 a hannun Anzhi Makhachkala a zagaye na farko na cancantar shiga gasar UEFA Europa League ta 2012-13 a ranar 23 ga Agusta. Mako guda bayan haka, a ranar 2 ga Satumba, ya fara buga wasa a Eredivisie a kungiyar, inda ya buga wasanni 13 a wasan da suka sha kashi 5-1 a hannun [[PSV Eindhoven|PSV]] .
Berghuis ya buga kakar wasa ta bana ne a matsayin ɗan wasan gefe na hagu da kuma wanda ya maye gurbinsa, inda ya kammala mintuna 90 kacal a wasanni huɗu, inda ya bayar da taimako sau ɗaya kawai a gasar saboda yanayin ɗan wasan Iceland, Jóhann Berg Guðmundsson, wanda ya zura kwallaye biyu kuma ya taimaka wajen zura kwallaye shida a kakar wasa ta bana a ɓangaren hagu. A kakar wasa ta farko, Berghuis ya buga wasanni 27 a dukkan gasa kuma ya taimaka wa ƙungiyar ta lashe Kofin KNVB akan PSV a wasan ƙarshe na gasar. <ref>{{Cite web |date=9 May 2013 |title=AZ verslaat PSV in bekerfinale |url=http://www.az.nl/nieuws/az-verslaat-psv-in-bekerfinale/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526203426/http://www.az.nl/nieuws/az-verslaat-psv-in-bekerfinale/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref>
Za a iya ɗaukar kakar wasa ta 2013-14 a matsayin kakar wasa mai cike da tarihi ta Berghuis domin ya fi yin fice a wasanni 11 na farko, duk da cewa har yanzu dole ne ya fafata da Gudmundsson. Ya zura kwallonsa ta farko a AZ a wasan da suka doke Go Ahead Eagles da ci 3-0 a ranar 15 ga Satumba, 2013, <ref>{{Cite web |date=15 September 2013 |title=AZ verslaat Go Ahead Eagles |url=http://www.az.nl/nieuws/az-verslaat-go-ahead-eagles/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526195633/http://www.az.nl/nieuws/az-verslaat-go-ahead-eagles/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> sannan ya sake zura kwallo a ranar 1 ga Disamba a wasan da suka sha kashi da ci 3-2 a hannun NEC . <ref>{{Cite web |date=1 December 2013 |title=AZ onderuit in Nijmegen |url=http://www.az.nl/nieuws/az-onderuit-in-nijmegen/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526200010/http://www.az.nl/nieuws/az-onderuit-in-nijmegen/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> A gasar cin kofin KNVB, Berghuis ya taka rawa a zagaye biyu na farko, inda ya zura kwallo a wasan da suka doke Sparta Rotterda da ci 4-1, <ref>{{Cite web |date=25 September 2013 |title=AZ in verlenging ruim langs Sparta |url=http://www.az.nl/nieuws/az-in-verlenging-ruim-langs-sparta/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526200520/http://www.az.nl/nieuws/az-in-verlenging-ruim-langs-sparta/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> ya kuma taimaka wa kungiyar ta taimaka wa kungiyar ta hanyar zura kwallo uku a wasan da suka doke Achilles '29 da ci 7-0 a zagaye na uku. <ref>{{Cite web |date=30 October 2013 |title=Jeugdig AZ bekert simpel verder |url=http://www.az.nl/wedstrijden/wedstrijd/wedstrijdid/78538/az-achilles29 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526200652/http://www.az.nl/wedstrijden/wedstrijd/wedstrijdid/78538/az-achilles29 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> A rabin na biyu na kakar wasa, Berghuis ya buga wasanni biyu masu kwallaye biyu, da NAC Breda a ranar 18 ga Janairu, 2014 <ref>{{Cite web |date=18 January 2014 |title=Berghuis: 'Voorgevoel was goed' |url=http://www.az.nl/nieuws/berghuis-voorgevoel-was-goed/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526201818/http://www.az.nl/nieuws/berghuis-voorgevoel-was-goed/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> da kuma RKC Waalwijk a ranar 2 ga Maris. <ref>{{Cite web |date=2 March 2014 |title=Frivool AZ ruim langs RKC Waalwijk |url=http://www.az.nl/nieuws/frivool-az-ruim-langs-rkc/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526202036/http://www.az.nl/nieuws/frivool-az-ruim-langs-rkc/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> Daga baya Berghuis ya ƙara kwallo—da kuma kafa wani—a wasan da suka doke [[SC Heerenveen|Heerenveen]] da ci 3-0 a gasar neman gurbin shiga gasar UEFA Europa League ta 2013-14 a matsayin wani ɓangare na tsarin Eredivisie don cancantar shiga gasar Turai. <ref>{{Cite web |date=7 May 2014 |title=AZ ruim langs sc Heerenveen |url=http://www.az.nl/nieuws/az-ruim-langs-sc-heerenveen/1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526202548/http://www.az.nl/nieuws/az-ruim-langs-sc-heerenveen/1 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=AZ Alkmaar |language=nl}}</ref> Duk da fama da rauni a watan Janairun 2014, Berghuis ya kammala kakar wasa ta 2013-14 da wasanni 41 da kwallaye 10 a duk gasannin. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2022)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A kakar wasa ta 2014-15, Berghuis ya zira kwallaye uku a farkon kakar wasa, a kan Heracles, [1] Ajax [2] da Dordrecht . [3] Duk da haka, a rabin farko na kakar wasa, Berghuis ya sha fama da raunuka, inda ya buga wasanni bakwai kacal. [4] [5] [6] Zuwa watan Fabrairun 2015, Berghuis ya zira kwallaye bakwai a Eredivisie, ciki har da bugun biyu da ya zira a kan Heerenveen. [7] Ya kuma zira kwallaye masu mahimmanci a kan Groningen [8] da Willem II . [9] A ƙarshen kakar wasa ta 2014-15, Berghuis ya zira kwallaye 11 a wasanni 25 a duk gasa. [ ana buƙatar ambato ]
=== Watford ===
A ranar 27 ga Yulin 2015, Berghuis ya koma Watford, kungiyar da ta samu ci [[Premier League|gaba]] kwanan nan kan kusan £4.6. kudin canja wurin miliyan daga AZ. Kafin komawarsa, Berghuis ya yi bankwana da shugabannin ƙungiyar a sansanin horon su. Bayan ya shiga ƙungiyar, an ba shi riga mai lamba 20. <ref>{{Cite web |date=1 August 2016 |title=PREMIER LEAGUE 2015/16: Watford FC Squad Numbers Announced |url=https://www.watfordfc.com/teams/first-team/150801-watford-fc-squad-numbers-2015-16 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526215756/https://www.watfordfc.com/teams/first-team/150801-watford-fc-squad-numbers-2015-16 |archive-date=26 May 2017 |access-date=27 May 2017 |publisher=Watford F.C.}}</ref>
Bayan da ya rasa damar buga wasa saboda rauni a farkon kakar wasa, Berghuis ya fara buga wa Watford wasa a ranar 15 ga Agusta 2015 da West Bromwich Albion, inda ya buga wasa a matsayin wanda aka maye gurbinsa a wasan da suka tashi kunnen doki 0-0. Duk da haka, gasar neman gurbi ta sa Berghuis ya kasa samun gurbi a kungiyar farko ta Watford, galibi saboda bai samu damar buga wasa a cikin tsarin da kocin Watford Quique Sánchez Flores ya fi so ba, wanda ya fi so a tsarin 4-2-3-1. Sánchez Flores ya ce bai gamsu da rawar da Berghuis ya taka ba duk da cewa yana da babban tsammaninsa. Bayan watanni biyu da aka cire shi daga tawagar farko, Berghuis ya fara buga wasa a zagaye na uku na gasar cin kofin FA a wasan da suka doke [[Newcastle United FC|Newcastle United]] da ci 1-0. Sai a ranar 20 ga Afrilu 2016 lokacin da ya koma ƙungiyar farko, inda ya kafa ƙwallon Watford guda ɗaya a wasan da [[West Ham United FC|West Ham United]] ta sha kashi da ci 3-1, sannan ya sake kafa wani ƙwallo a wasan da suka doke [[Aston Villa FC|Aston Villa da ci]] 3-2. Bayan fitowarsa a ƙungiyar farko, Sánchez Flores ya yaba wa Berghuis saboda jajircewarsa da kuma aiki tuƙuru da ya yi. A ƙarshen kakar wasa ta 2015-16, Berghuis ya buga wasanni 13 a dukkan gasa. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2022)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
Kafin kakar wasa ta 2016-17, damar Berghuis ta farko ta kara raguwa bayan zuwan sabon koci Walter Mazzarri .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
d1u9p6r80z7kkpby26ccb3ehek5i7ke
André Bergdølmo
0
149843
832210
2026-05-07T22:04:14Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1316407506|André Bergdølmo]]"
832210
wikitext
text/x-wiki
'''André Bergdølmo''' (an haife shi a ranar 13 ga Oktoba 1971) tsohon [[Mai buga baya|mai tsaron baya ne na ƙwallon ƙafa]] na ƙasar Norway. Yana da ikon buga dukkan wasannin tsaro a filin wasa, kuma duk da cewa galibi yana ɗaukar matsayi a gefen hagu, abin da ya fi so shi ne na ɗan wasan baya na dama.
Bergdølmo ya fara babban aikinsa a Lillestrøm a 1991, kafin ya koma Rosenborg akan kuɗi 700,000 kr kafin kakar wasa ta 1997. Daga nan, ya ci gaba da bugawa ƙungiyoyi a Netherlands, Jamus da Denmark, tsawon shekaru bakwai daga 2000 zuwa 2007. Daga nan ya koma Norway, inda ya shafe shekaru biyu na ƙarshe na aikinsa a Strømsgodset . Bayan ya yi ritaya a ƙarshen kakar wasa ta 2008, Bergdølmo ya lashe gasar League sau bakwai tare da ƙungiyoyi uku, kuma ya sami wasanni 63 a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ta Norway .
== Aikin kulob ==
Bergdølmo ya fara wasansa a Skjetten, daga nan ya koma Lillestrøm a shekarar 1991, inda a hankali ya zama sananne a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya a Norway. Bayan shekaru shida a Åråsen, ya tafi ƙungiyar zakarun Norway Rosenborg a bazara ta 1997. Wannan matakin ya kasance abin cece-kuce, kuma Bergdølmo ya rasa tagomashi a tsakanin magoya bayan Lillestrøm. A wannan shekarar ne ya fara buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa.
Bergdølmo ya lashe kofunan lig guda hudu tare da Rosenborg, kuma ya kasance a wurinsa a Norway a gasar Euro 2000. Bayan gasar cin kofin Turai, ƙungiyar Ajax ta Holland ta saye shi. An yi amfani da shi a matsayin mai tsaron baya na tsakiya, ya taimaka wajen lashe gasar lig ta Holland a 2002. A lokacin bazara na 2003, ya koma ƙungiyar Jamus ta Borussia Dortmund, inda ya buga wasanni biyu, kafin ya sanya hannu da Copenhagen a lokacin bazara na 2005. Ya fara bugawa Copenhagen wasa a wasan da suka yi da Nordsjælland a ranar 31 ga Yulin 2005, kuma wasansa na ƙarshe a ƙungiyar shine wasan UEFA Champions League a rukunin F da Scotland Celtic a ranar 26 ga Satumba, 2006. Ya buga wasanni 53 a Copenhagen, inda ya zira kwallaye biyar, huɗu daga cikinsu a bugun fenariti .
Ya koma Strømsgodset a ranar 15 ga Maris 2007, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu. Ya yi ritaya a ƙarshen kakar wasa ta 2008, amma zai ci gaba da bugawa [[Sørum IL|Sørum]] wasa lokaci-lokaci a matakin takwas na ƙwallon ƙafa na ƙasar Norway.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bergdølmo ya fara bugawa Norway wasa a ranar 18 ga Janairu 1997, kuma ya kasance mai yawan bugawa tun daga ƙarshen shekarun 1990. Ya buga wasansa na ƙarshe a ranar 12 ga Nuwamba 2005, kuma ya tara jimillar wasanni 63. <ref>{{Cite web |title=Norway – Record International Players |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/noo-recintlp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130504194906/http://www.rsssf.com/miscellaneous/noo-recintlp.html |archive-date=4 May 2013 |access-date=30 October 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref>
== Aikin gudanarwa ==
Bayan ya horar da ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 ta Lillestrøm SK, Bergdølmo ya zama mai haɓaka 'yan wasa ga abokan hamayyarsu Vålerenga a shekarar 2012. An nemi ya nemi sabuwar ƙungiya a watan Janairun 2013. Daga baya aka sanar da Bergdølmo a matsayin sabon manajan Drøbak-Frogn IL a farkon 2013. Kongsvinger IL ta saye shi a shekarar 2014. An kore shi a ƙarshen bazara. Kafin kakar wasa ta 2016, ya koma Ull/Kisa a matsayin mataimakin manaja ga Vegard Skogheim .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
nx0gqf5b7yvwn554sgmed5jzl5vcpew
832211
832210
2026-05-07T22:04:33Z
Sardeeq
39275
832211
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''André Bergdølmo''' (an haife shi a ranar 13 ga Oktoba 1971) tsohon [[Mai buga baya|mai tsaron baya ne na ƙwallon ƙafa]] na ƙasar Norway. Yana da ikon buga dukkan wasannin tsaro a filin wasa, kuma duk da cewa galibi yana ɗaukar matsayi a gefen hagu, abin da ya fi so shi ne na ɗan wasan baya na dama.
Bergdølmo ya fara babban aikinsa a Lillestrøm a 1991, kafin ya koma Rosenborg akan kuɗi 700,000 kr kafin kakar wasa ta 1997. Daga nan, ya ci gaba da bugawa ƙungiyoyi a Netherlands, Jamus da Denmark, tsawon shekaru bakwai daga 2000 zuwa 2007. Daga nan ya koma Norway, inda ya shafe shekaru biyu na ƙarshe na aikinsa a Strømsgodset . Bayan ya yi ritaya a ƙarshen kakar wasa ta 2008, Bergdølmo ya lashe gasar League sau bakwai tare da ƙungiyoyi uku, kuma ya sami wasanni 63 a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ta Norway .
== Aikin kulob ==
Bergdølmo ya fara wasansa a Skjetten, daga nan ya koma Lillestrøm a shekarar 1991, inda a hankali ya zama sananne a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya a Norway. Bayan shekaru shida a Åråsen, ya tafi ƙungiyar zakarun Norway Rosenborg a bazara ta 1997. Wannan matakin ya kasance abin cece-kuce, kuma Bergdølmo ya rasa tagomashi a tsakanin magoya bayan Lillestrøm. A wannan shekarar ne ya fara buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa.
Bergdølmo ya lashe kofunan lig guda hudu tare da Rosenborg, kuma ya kasance a wurinsa a Norway a gasar Euro 2000. Bayan gasar cin kofin Turai, ƙungiyar Ajax ta Holland ta saye shi. An yi amfani da shi a matsayin mai tsaron baya na tsakiya, ya taimaka wajen lashe gasar lig ta Holland a 2002. A lokacin bazara na 2003, ya koma ƙungiyar Jamus ta Borussia Dortmund, inda ya buga wasanni biyu, kafin ya sanya hannu da Copenhagen a lokacin bazara na 2005. Ya fara bugawa Copenhagen wasa a wasan da suka yi da Nordsjælland a ranar 31 ga Yulin 2005, kuma wasansa na ƙarshe a ƙungiyar shine wasan UEFA Champions League a rukunin F da Scotland Celtic a ranar 26 ga Satumba, 2006. Ya buga wasanni 53 a Copenhagen, inda ya zira kwallaye biyar, huɗu daga cikinsu a bugun fenariti .
Ya koma Strømsgodset a ranar 15 ga Maris 2007, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu. Ya yi ritaya a ƙarshen kakar wasa ta 2008, amma zai ci gaba da bugawa [[Sørum IL|Sørum]] wasa lokaci-lokaci a matakin takwas na ƙwallon ƙafa na ƙasar Norway.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bergdølmo ya fara bugawa Norway wasa a ranar 18 ga Janairu 1997, kuma ya kasance mai yawan bugawa tun daga ƙarshen shekarun 1990. Ya buga wasansa na ƙarshe a ranar 12 ga Nuwamba 2005, kuma ya tara jimillar wasanni 63. <ref>{{Cite web |title=Norway – Record International Players |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/noo-recintlp.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130504194906/http://www.rsssf.com/miscellaneous/noo-recintlp.html |archive-date=4 May 2013 |access-date=30 October 2010 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref>
== Aikin gudanarwa ==
Bayan ya horar da ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 ta Lillestrøm SK, Bergdølmo ya zama mai haɓaka 'yan wasa ga abokan hamayyarsu Vålerenga a shekarar 2012. An nemi ya nemi sabuwar ƙungiya a watan Janairun 2013. Daga baya aka sanar da Bergdølmo a matsayin sabon manajan Drøbak-Frogn IL a farkon 2013. Kongsvinger IL ta saye shi a shekarar 2014. An kore shi a ƙarshen bazara. Kafin kakar wasa ta 2016, ya koma Ull/Kisa a matsayin mataimakin manaja ga Vegard Skogheim .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1971]]
0gf2l5xo0ev7ylefhrpa4y0lz1hmiuv
Steven Bergwijn
0
149844
832212
2026-05-07T22:07:30Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352712799|Steven Bergwijn]]"
832212
wikitext
text/x-wiki
'''Steven Charles Bergwijn''' (an haife shi a ranar 8 ga Oktoba 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gefe na hagu ko kuma ɗan wasan gaba a ƙungiyar Al-Ittihad ta ƙasar Saudiyya .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Steven Charles Bergwijn <ref name="Soccerway">{{Cite web |title=S. Bergwijn: Summary |url=https://uk.soccerway.com/players/steven-bergwijn/319305/ |access-date=16 February 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group}}</ref> a ranar 8 ga Oktoba, 1997 a [[Amsterdam]] ga iyayensa daga [[Suriname]] . <ref>{{Cite web |date=5 February 2019 |title=Remember the Name: Steven Bergwijn |url=https://www.theplayerstribune.com/articles/remember-the-name-steven-bergwijn-psv-eindhoven |website=theplayerstribune.com}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== PSV ===
[[Fayil:Steven_Bergwijn_in_2017.png|left|thumb|Bergwijn tare da [[PSV Eindhoven|PSV]] a shekarar 2017]]
Bergwijn ya fara aikinsa a makarantar matasa ta Ajax har zuwa 2011, amma saboda rikici da ɗaya daga cikin masu horarwa, ya zaɓi ya tafi. Nan take PSV ta saye shi. Bergwijn ya fara bugawa ƙungiyar farko wasa a Jong PSV a rukuni na biyu a ranar 9 ga Agusta 2014 da Achilles '29 . [1] Ya maye gurbin Elvio van Overbeek bayan mintuna 77 a wasan da suka ci 2-0 a gida. [2]
Ya zura kwallo ta uku a raga yayin da PSV ta doke Ajax da ci 3-0 don lashe gasar Eredivisie ta 2017-18 .
=== Tottenham Hotspur ===
A ƙarshen kasuwar musayar 'yan wasa ta Janairu 2020, Bergwijn ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar da [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] a kan yarjejeniyar da ta kai fam miliyan 26.7. Ya zura kwallonsa ta farko a ƙungiyar a wasansa na farko a [[Premier League|gasar Premier]], inda ya yi nasara da ci 2-0 a kan [[Manchester City F.C.|Manchester City]], kuma Sky Sports ta naɗa shi gwarzon ɗan wasa. A ranar 6 ga Maris 2020, Bergwijn ya ji rauni a idon sawunsa na hagu a wasan da suka yi da Burnley wanda hakan ya sa ya rasa damar buga wasa har tsawon kakar wasa, amma saboda hutun Premier da [[Koronavirus 2019|COVID-19]] ya jawo, Bergwijn ya sami lokacin murmurewa kuma ya sami damar komawa cikin 'yan wasa goma sha ɗaya, inda ya zira kwallaye a kan [[Manchester United F.C.|Manchester United]] a wasan farko da Tottenham ta buga bayan hutun rabin lokaci. <ref>{{Cite web |last=McNulty |first=Phil |date=19 June 2020 |title=Tottenham Hotspur 1 - 1 Manchester United |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51787532 |access-date=20 June 2020 |website=BBC Sport}}</ref>
A ranar 19 ga Janairu 2022, Bergwijn ya zura kwallaye biyu a ragar [[Leicester City F.C.|Leicester City]] a wani yanayi mai ban mamaki, inda ya zura kwallaye biyu a lokacin raunin da ya bai wa Spurs nasara 3-2.
=== Ajax ===
[[Fayil:GAE_-_Ajax_-_53465064363.jpg|thumb|Bergwijn a matsayin kyaftin na Ajax a 2024.]]
A ranar 8 ga Yuli, 2022, Bergwijn ya koma Netherlands, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar da Ajax . Kudin canja wurin da aka biya wa Tottenham Hotspur ya kai Yuro miliyan 31.25. <ref>{{Cite web |date=8 July 2022 |title=Ajax and Tottenham Hotspur reach agreement for Steven Bergwijn |url=https://english.ajax.nl/articles/ajax-and-tottenham-hotspur-reach-agreement-for-steven-bergwijn/ |access-date=8 July 2022 |publisher=[[AFC Ajax]]}}</ref> Wannan shi ne mafi tsada a tarihin Eredivisie, wanda ya karya tarihin da aka kafa lokacin da Ajax ta sayi [[Sébastien Haller]] a shekarar 2021 (Yuro miliyan 22.5). <ref>{{Cite web |date=8 July 2022 |title=Bergwijn naar Ajax; met 31,25 miljoen duurste eredivisiespeler ooit |url=https://nos.nl/artikel/2435806-bergwijn-naar-ajax-met-31-25-miljoen-duurste-eredivisiespeler-ooit |access-date=8 July 2022 |website=[[Nederlandse Omroep Stichting]] |language=nl}}</ref> A ranar 14 ga Agusta, 2022, ya zira kwallaye uku a wasan da suka doke Groningen da ci 6-1. <ref>{{Cite web |date=14 August 2022 |title=Bergwijn hits a hattrick as Ajax thump Groningen |url=http://www.football-oranje.com/bergwijn-hits-a-hattrick-as-ajax-thump-groningen/ |website=Football Oranje}}</ref> A ranar 8 ga Agusta, 2023 Ajax ta sanar da Bergwijn a matsayin sabon kyaftin dinta wanda zai maye gurbin Dušan Tadic wanda ya bar kungiyar kwanan nan.
=== Al-Ittihad ===
A ranar 2 ga Satumba, 2024, Bergwijn ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da Al-Ittihad . <ref>{{Cite web |date=2 September 2024 |title=Ajax and Al-Ittihad reach agreement on Steven Bergwijn |url=https://english.ajax.nl/articles/ajax-and-al-ittihad-reach-agreement-on-steven-bergwijn/ |access-date=2 September 2024 |publisher=AFC Ajax}}</ref> <ref>{{Cite web |date=3 September 2024 |title=Koeman: 'Boek bij Oranje dicht voor Bergwijn na transfer naar Saudi-Arabië' |url=https://nos.nl/artikel/2535641-koeman-boek-bij-oranje-dicht-voor-bergwijn-na-transfer-naar-saudi-arabie |website=nos.nl |language=nl}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bergwijn ya samu cikakken kiransa na farko na bugawa ƙasa da ƙasa lokacin da [[Ronald Koeman]] ya sanya shi cikin tawagar Netherlands a watan Oktoban 2018. <ref>{{Cite web |date=9 October 2018 |title=Koeman happy with emerging Netherlands talents |url=http://www.football-oranje.com/koeman-happy-with-emerging-netherlands-talents/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011214556/http://www.football-oranje.com/koeman-happy-with-emerging-netherlands-talents/ |archive-date=11 October 2018 |access-date=11 October 2018 |website=Football Oranje}}</ref> Ya fara buga wasa a matsayin wanda zai fara wasa a ranar 13 ga Oktoban 2018 a wasan da suka yi nasara da ci 3-0 a gasar UEFA Nations League ta 2018-19 . <ref>{{Cite web |date=13 October 2018 |title=Netherlands v Germany game report |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2024027--netherlands-vs-germany/ |publisher=UEFA}}</ref>
An sanya Bergwijn a cikin tawagar Netherlands ta ƙarshe don [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022.]]
A ranar 29 ga Mayu 2024, an sanya Bergwijn a cikin tawagar Netherlands don gasar UEFA Euro 2024. <ref>{{Cite web |date=29 May 2024 |title=Netherlands Euro 2024 squad: Ian Maatsen dropped, Georginio Wijnaldum and Daley Blind retained |url=https://www.nytimes.com/athletic/5526712/2024/05/29/netherlands-euro-2024-squad-confirmed/ |access-date=7 June 2024 |website=The New York Times}}</ref>
A ranar 3 ga Satumba, 2024, kwana ɗaya bayan komawar Bergwijn Saudiyya, manajan Holland Ronald Koeman ya ce ba za a sake kiran Bergwijn don wakiltar ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ba, yana mai cewa "rashin burin wasanni" ne babban dalilin da ya sa ya yanke wannan shawara. <ref>{{Cite web |date=3 September 2024 |title=Koeman: 'Boek bij Oranje dicht voor Bergwijn na transfer naar Saudi-Arabië' |trans-title=Koeman: 'Book closed at Oranje for Bergwijn after transfer to Saudi Arabia' |url=https://nos.nl/artikel/2535641-koeman-boek-bij-oranje-dicht-voor-bergwijn-na-transfer-naar-saudi-arabie |website=nos.nl |language=Dutch}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 4 May 2026}}<ref name=Soccerway/>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[KNVB Cup]], [[FA Cup]], [[King's Cup (Saudi Arabia)|King's Cup]]}}
! colspan="2" |League cup{{Efn|Includes [[EFL Cup]]}}
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Jong PSV
|2014–15
| rowspan="3" |Eerste Divisie
|7
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|7
|3
|-
|2015–16
|20
|9
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|20
|9
|-
|2016–17
|4
|2
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|4
|2
|-
! colspan="2" |Total
!31
!14
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
!31
!14
|-
| rowspan="7" |[[PSV Eindhoven]]
|2014–15
| rowspan="6" |Eredivisie
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
| colspan="2" |—
|2
|0
|-
|2015–16
|5
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
|1{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Champions League]]}}
|0
|0
|0
|8
|0
|-
|2016–17
|25
|2
|2
|0
| colspan="2" |—
|6[c]
|0
|0
|0
|33
|2
|-
|2017–18
|32
|8
|2
|0
| colspan="2" |—
|2{{Efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|36
|8
|-
|2018–19
|33
|14
|0
|0
| colspan="2" |—
|7[c]
|1
|1{{Efn|Appearance in [[Johan Cruyff Shield]]}}
|0
|41
|15
|-
|2019–20
|16
|5
|2
|0
| colspan="2" |—
|10{{Efn|Two appearances in UEFA Champions League, eight appearances and one goal in UEFA Europa League}}
|1
|1[e]
|0
|29
|6
|-
! colspan="2" |Total
!112
!29
!9
!0
! colspan="2" |—
!26
!2
!2
!0
!149
!31
|-
| rowspan="4" |[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]]
|2019–20
| rowspan="3" |[[Premier League]]
|14
|3
|1
|0
|0
|0
|1[c]
|0
| colspan="2" |—
|16
|3
|-
|2020–21
|21
|1
|1
|0
|2
|0
|11[d]
|0
| colspan="2" |—
|35
|1
|-
|2021–22
|25
|3
|2
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in [[UEFA Europa Conference League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|32
|4
|-
! colspan="2" |Total
!60
!7
!4
!0
!4
!1
!15
!0
! colspan="2" |—
!83
!8
|-
| rowspan="4" |Ajax
|2022–23
| rowspan="3" |Eredivisie
|32
|12
|4
|1
| colspan="2" |—
|8{{Efn|Six appearances and two goals in UEFA Champions League, two appearances in UEFA Europa League}}
|2
|1[e]
|1
|45
|16
|-
|2023–24
|24
|12
|0
|0
| colspan="2" |—
|7[d]
|1
| colspan="2" |—
|31
|13
|-
|2024–25
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|3[d]
|0
| colspan="2" |—
|4
|0
|-
! colspan="2" |Total
!57
!24
!4
!1
! colspan="2" |—
!18
!3
!1
!1
!80
!29
|-
| rowspan="3" |Al-Ittihad
|2024–25
| rowspan="2" |Saudi Pro League
|25
|13
|4
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|29
|13
|-
|2025–26
|19
|5
|3
|1
| colspan="2" |—
|8{{Efn|Appearances in [[AFC Champions League Elite]]}}
|2
|1{{Efn|Appearance in [[Saudi Super Cup]]}}
|1
|31
|9
|-
! colspan="2" |Total
!44
!18
!7
!1
! colspan="2" |—
!8
!2
!1
!1
!60
!22
|-
! colspan="3" |Career total
!303
!91
!23
!2
!4
!1
!67
!7
!4
!2
!402
!104
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
frpiqox42lhd18on7zaflvkv2z9qrlv
832214
832212
2026-05-07T22:07:58Z
Sardeeq
39275
832214
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Steven Charles Bergwijn''' (an haife shi a ranar 8 ga Oktoba 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gefe na hagu ko kuma ɗan wasan gaba a ƙungiyar Al-Ittihad ta ƙasar Saudiyya .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Steven Charles Bergwijn <ref name="Soccerway">{{Cite web |title=S. Bergwijn: Summary |url=https://uk.soccerway.com/players/steven-bergwijn/319305/ |access-date=16 February 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group}}</ref> a ranar 8 ga Oktoba, 1997 a [[Amsterdam]] ga iyayensa daga [[Suriname]] . <ref>{{Cite web |date=5 February 2019 |title=Remember the Name: Steven Bergwijn |url=https://www.theplayerstribune.com/articles/remember-the-name-steven-bergwijn-psv-eindhoven |website=theplayerstribune.com}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== PSV ===
[[Fayil:Steven_Bergwijn_in_2017.png|left|thumb|Bergwijn tare da [[PSV Eindhoven|PSV]] a shekarar 2017]]
Bergwijn ya fara aikinsa a makarantar matasa ta Ajax har zuwa 2011, amma saboda rikici da ɗaya daga cikin masu horarwa, ya zaɓi ya tafi. Nan take PSV ta saye shi. Bergwijn ya fara bugawa ƙungiyar farko wasa a Jong PSV a rukuni na biyu a ranar 9 ga Agusta 2014 da Achilles '29 . [1] Ya maye gurbin Elvio van Overbeek bayan mintuna 77 a wasan da suka ci 2-0 a gida. [2]
Ya zura kwallo ta uku a raga yayin da PSV ta doke Ajax da ci 3-0 don lashe gasar Eredivisie ta 2017-18 .
=== Tottenham Hotspur ===
A ƙarshen kasuwar musayar 'yan wasa ta Janairu 2020, Bergwijn ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar da [[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]] a kan yarjejeniyar da ta kai fam miliyan 26.7. Ya zura kwallonsa ta farko a ƙungiyar a wasansa na farko a [[Premier League|gasar Premier]], inda ya yi nasara da ci 2-0 a kan [[Manchester City F.C.|Manchester City]], kuma Sky Sports ta naɗa shi gwarzon ɗan wasa. A ranar 6 ga Maris 2020, Bergwijn ya ji rauni a idon sawunsa na hagu a wasan da suka yi da Burnley wanda hakan ya sa ya rasa damar buga wasa har tsawon kakar wasa, amma saboda hutun Premier da [[Koronavirus 2019|COVID-19]] ya jawo, Bergwijn ya sami lokacin murmurewa kuma ya sami damar komawa cikin 'yan wasa goma sha ɗaya, inda ya zira kwallaye a kan [[Manchester United F.C.|Manchester United]] a wasan farko da Tottenham ta buga bayan hutun rabin lokaci. <ref>{{Cite web |last=McNulty |first=Phil |date=19 June 2020 |title=Tottenham Hotspur 1 - 1 Manchester United |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51787532 |access-date=20 June 2020 |website=BBC Sport}}</ref>
A ranar 19 ga Janairu 2022, Bergwijn ya zura kwallaye biyu a ragar [[Leicester City F.C.|Leicester City]] a wani yanayi mai ban mamaki, inda ya zura kwallaye biyu a lokacin raunin da ya bai wa Spurs nasara 3-2.
=== Ajax ===
[[Fayil:GAE_-_Ajax_-_53465064363.jpg|thumb|Bergwijn a matsayin kyaftin na Ajax a 2024.]]
A ranar 8 ga Yuli, 2022, Bergwijn ya koma Netherlands, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar da Ajax . Kudin canja wurin da aka biya wa Tottenham Hotspur ya kai Yuro miliyan 31.25. <ref>{{Cite web |date=8 July 2022 |title=Ajax and Tottenham Hotspur reach agreement for Steven Bergwijn |url=https://english.ajax.nl/articles/ajax-and-tottenham-hotspur-reach-agreement-for-steven-bergwijn/ |access-date=8 July 2022 |publisher=[[AFC Ajax]]}}</ref> Wannan shi ne mafi tsada a tarihin Eredivisie, wanda ya karya tarihin da aka kafa lokacin da Ajax ta sayi [[Sébastien Haller]] a shekarar 2021 (Yuro miliyan 22.5). <ref>{{Cite web |date=8 July 2022 |title=Bergwijn naar Ajax; met 31,25 miljoen duurste eredivisiespeler ooit |url=https://nos.nl/artikel/2435806-bergwijn-naar-ajax-met-31-25-miljoen-duurste-eredivisiespeler-ooit |access-date=8 July 2022 |website=[[Nederlandse Omroep Stichting]] |language=nl}}</ref> A ranar 14 ga Agusta, 2022, ya zira kwallaye uku a wasan da suka doke Groningen da ci 6-1. <ref>{{Cite web |date=14 August 2022 |title=Bergwijn hits a hattrick as Ajax thump Groningen |url=http://www.football-oranje.com/bergwijn-hits-a-hattrick-as-ajax-thump-groningen/ |website=Football Oranje}}</ref> A ranar 8 ga Agusta, 2023 Ajax ta sanar da Bergwijn a matsayin sabon kyaftin dinta wanda zai maye gurbin Dušan Tadic wanda ya bar kungiyar kwanan nan.
=== Al-Ittihad ===
A ranar 2 ga Satumba, 2024, Bergwijn ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da Al-Ittihad . <ref>{{Cite web |date=2 September 2024 |title=Ajax and Al-Ittihad reach agreement on Steven Bergwijn |url=https://english.ajax.nl/articles/ajax-and-al-ittihad-reach-agreement-on-steven-bergwijn/ |access-date=2 September 2024 |publisher=AFC Ajax}}</ref> <ref>{{Cite web |date=3 September 2024 |title=Koeman: 'Boek bij Oranje dicht voor Bergwijn na transfer naar Saudi-Arabië' |url=https://nos.nl/artikel/2535641-koeman-boek-bij-oranje-dicht-voor-bergwijn-na-transfer-naar-saudi-arabie |website=nos.nl |language=nl}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bergwijn ya samu cikakken kiransa na farko na bugawa ƙasa da ƙasa lokacin da [[Ronald Koeman]] ya sanya shi cikin tawagar Netherlands a watan Oktoban 2018. <ref>{{Cite web |date=9 October 2018 |title=Koeman happy with emerging Netherlands talents |url=http://www.football-oranje.com/koeman-happy-with-emerging-netherlands-talents/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011214556/http://www.football-oranje.com/koeman-happy-with-emerging-netherlands-talents/ |archive-date=11 October 2018 |access-date=11 October 2018 |website=Football Oranje}}</ref> Ya fara buga wasa a matsayin wanda zai fara wasa a ranar 13 ga Oktoban 2018 a wasan da suka yi nasara da ci 3-0 a gasar UEFA Nations League ta 2018-19 . <ref>{{Cite web |date=13 October 2018 |title=Netherlands v Germany game report |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2024027--netherlands-vs-germany/ |publisher=UEFA}}</ref>
An sanya Bergwijn a cikin tawagar Netherlands ta ƙarshe don [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022.]]
A ranar 29 ga Mayu 2024, an sanya Bergwijn a cikin tawagar Netherlands don gasar UEFA Euro 2024. <ref>{{Cite web |date=29 May 2024 |title=Netherlands Euro 2024 squad: Ian Maatsen dropped, Georginio Wijnaldum and Daley Blind retained |url=https://www.nytimes.com/athletic/5526712/2024/05/29/netherlands-euro-2024-squad-confirmed/ |access-date=7 June 2024 |website=The New York Times}}</ref>
A ranar 3 ga Satumba, 2024, kwana ɗaya bayan komawar Bergwijn Saudiyya, manajan Holland Ronald Koeman ya ce ba za a sake kiran Bergwijn don wakiltar ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ba, yana mai cewa "rashin burin wasanni" ne babban dalilin da ya sa ya yanke wannan shawara. <ref>{{Cite web |date=3 September 2024 |title=Koeman: 'Boek bij Oranje dicht voor Bergwijn na transfer naar Saudi-Arabië' |trans-title=Koeman: 'Book closed at Oranje for Bergwijn after transfer to Saudi Arabia' |url=https://nos.nl/artikel/2535641-koeman-boek-bij-oranje-dicht-voor-bergwijn-na-transfer-naar-saudi-arabie |website=nos.nl |language=Dutch}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 4 May 2026}}<ref name=Soccerway/>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[KNVB Cup]], [[FA Cup]], [[King's Cup (Saudi Arabia)|King's Cup]]}}
! colspan="2" |League cup{{Efn|Includes [[EFL Cup]]}}
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="4" |Jong PSV
|2014–15
| rowspan="3" |Eerste Divisie
|7
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|7
|3
|-
|2015–16
|20
|9
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|20
|9
|-
|2016–17
|4
|2
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|4
|2
|-
! colspan="2" |Total
!31
!14
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
! colspan="2" |—
!31
!14
|-
| rowspan="7" |[[PSV Eindhoven]]
|2014–15
| rowspan="6" |Eredivisie
|1
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
| colspan="2" |—
|2
|0
|-
|2015–16
|5
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
|1{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Champions League]]}}
|0
|0
|0
|8
|0
|-
|2016–17
|25
|2
|2
|0
| colspan="2" |—
|6[c]
|0
|0
|0
|33
|2
|-
|2017–18
|32
|8
|2
|0
| colspan="2" |—
|2{{Efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|36
|8
|-
|2018–19
|33
|14
|0
|0
| colspan="2" |—
|7[c]
|1
|1{{Efn|Appearance in [[Johan Cruyff Shield]]}}
|0
|41
|15
|-
|2019–20
|16
|5
|2
|0
| colspan="2" |—
|10{{Efn|Two appearances in UEFA Champions League, eight appearances and one goal in UEFA Europa League}}
|1
|1[e]
|0
|29
|6
|-
! colspan="2" |Total
!112
!29
!9
!0
! colspan="2" |—
!26
!2
!2
!0
!149
!31
|-
| rowspan="4" |[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]]
|2019–20
| rowspan="3" |[[Premier League]]
|14
|3
|1
|0
|0
|0
|1[c]
|0
| colspan="2" |—
|16
|3
|-
|2020–21
|21
|1
|1
|0
|2
|0
|11[d]
|0
| colspan="2" |—
|35
|1
|-
|2021–22
|25
|3
|2
|0
|2
|1
|3{{Efn|Appearances in [[UEFA Europa Conference League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|32
|4
|-
! colspan="2" |Total
!60
!7
!4
!0
!4
!1
!15
!0
! colspan="2" |—
!83
!8
|-
| rowspan="4" |Ajax
|2022–23
| rowspan="3" |Eredivisie
|32
|12
|4
|1
| colspan="2" |—
|8{{Efn|Six appearances and two goals in UEFA Champions League, two appearances in UEFA Europa League}}
|2
|1[e]
|1
|45
|16
|-
|2023–24
|24
|12
|0
|0
| colspan="2" |—
|7[d]
|1
| colspan="2" |—
|31
|13
|-
|2024–25
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|3[d]
|0
| colspan="2" |—
|4
|0
|-
! colspan="2" |Total
!57
!24
!4
!1
! colspan="2" |—
!18
!3
!1
!1
!80
!29
|-
| rowspan="3" |Al-Ittihad
|2024–25
| rowspan="2" |Saudi Pro League
|25
|13
|4
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|29
|13
|-
|2025–26
|19
|5
|3
|1
| colspan="2" |—
|8{{Efn|Appearances in [[AFC Champions League Elite]]}}
|2
|1{{Efn|Appearance in [[Saudi Super Cup]]}}
|1
|31
|9
|-
! colspan="2" |Total
!44
!18
!7
!1
! colspan="2" |—
!8
!2
!1
!1
!60
!22
|-
! colspan="3" |Career total
!303
!91
!23
!2
!4
!1
!67
!7
!4
!2
!402
!104
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
9o1gr4ypd4q3jla7a9uetgc9eqbpo55
Eldin Adilović
0
149845
832213
2026-05-07T22:07:46Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1289471253|Eldin Adilović]]"
832213
wikitext
text/x-wiki
'''Eldin Adilović''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Fabrairun shekara ta 1986) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na [[Bosnia da Herzegovina|Bosnian]] da ya yi ritaya wanda ya yi wasa a matsayin ɗan wasan gaba. <ref name="soccerway">{{Cite web |title=E. Adilović: Summary |url=https://int.soccerway.com/players/eldin-adilovic/38732/ |access-date=4 April 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group |language=English}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Adilović ya fara buga wa Bosnia da Herzegovina wasa a Wasan sada zumunci na Disamba 2010 da Poland, wasan sa na biyu kuma na karshe na kasa da kasa.<ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=25828 |access-date=2021-01-07 |website=eu-football.info}}</ref>
== Daraja ==
=== Dan kwallo ===
'''Željezničar'''<ref name="soccerway">{{Cite web |title=E. Adilović: Summary |url=https://int.soccerway.com/players/eldin-adilovic/38732/ |access-date=4 April 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group |language=English}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://int.soccerway.com/players/eldin-adilovic/38732/ "E. Adilović: Summary"]. ''Soccerway''. Perform Group<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 April</span> 2020</span>.</cite></ref>
* Gasar Firimiya ta Bosnia: 2011-12, 2012-132012–13
* Kofin Bosnia: 2011-122011–12
'''Mutumin da ya fi so'''
* Babban mai zira kwallaye na gasar Firimiya ta Bosnia: 2011-122011–12
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
ggvl9vb0y8l92oj8s0d9k16kfvzcezd
832215
832213
2026-05-07T22:08:08Z
Ibrahim abusufyan
19233
832215
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Eldin Adilović''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Fabrairun shekara ta 1986) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na [[Bosnia da Herzegovina|Bosnian]] da ya yi ritaya wanda ya yi wasa a matsayin ɗan wasan gaba. <ref name="soccerway">{{Cite web |title=E. Adilović: Summary |url=https://int.soccerway.com/players/eldin-adilovic/38732/ |access-date=4 April 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group |language=English}}</ref>
== Ayyukan kasa da kasa ==
Adilović ya fara buga wa Bosnia da Herzegovina wasa a Wasan sada zumunci na Disamba 2010 da Poland, wasan sa na biyu kuma na karshe na kasa da kasa.<ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=25828 |access-date=2021-01-07 |website=eu-football.info}}</ref>
== Daraja ==
=== Dan kwallo ===
'''Željezničar'''<ref name="soccerway">{{Cite web |title=E. Adilović: Summary |url=https://int.soccerway.com/players/eldin-adilovic/38732/ |access-date=4 April 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group |language=English}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://int.soccerway.com/players/eldin-adilovic/38732/ "E. Adilović: Summary"]. ''Soccerway''. Perform Group<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 April</span> 2020</span>.</cite></ref>
* Gasar Firimiya ta Bosnia: 2011-12, 2012-132012–13
* Kofin Bosnia: 2011-122011–12
'''Mutumin da ya fi so'''
* Babban mai zira kwallaye na gasar Firimiya ta Bosnia: 2011-122011–12
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1986]]
o1cj50jm55o8kbs4zovhgyacq878zxr
Sarkin Hadžić
0
149846
832216
2026-05-07T22:09:23Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1328029820|Emir Hadžić]]"
832216
wikitext
text/x-wiki
Emir Hadžić (an haife shi a ranar 19 ga watan Yulin shekara ta 1984) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Bosnian da ya yi ritaya wanda ya yi wasa a matsayin ɗan wasan gaba.<ref name="soccerway">{{Cite web |title=E. Hadžić: Summary |url=https://us.soccerway.com/players/emir-hadzic/35353/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114063547/https://us.soccerway.com/players/emir-hadzic/35353/ |archive-date=14 January 2021 |access-date=5 April 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group |language=en}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
A lokacin rani na shekara ta 2009, an sauya Hadžić daga Čelik Zenica, inda ya kasance kyaftin a Gasar Firimiya ta Bosnia. Daga nan sai ya yanke shawarar shiga kungiyar Beta Ethniki Panetolikos, inda ya shafe kakar 2009-10. A ranar 19 ga watan Yulin 2010, Hadžić ya amince da dakatar da kwangilarsa tare da Panetolikos kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu tare da Istra 1961. <ref>{{Cite web |title=KakanjLive |url=http://www.kakanjlive.com/prikaz.php?subaction=showfull&id=1280050862&archive=&start_from=&ucat=3& |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100730042755/http://kakanjlive.com/prikaz.php?subaction=showfull&id=1280050862&archive=&start_from=&ucat=3& |archive-date=2010-07-30 |access-date=2010-08-23}}</ref> Ba ya farin ciki da lokacin wasa da aka ba shi a Istra, sai ya koma Čelik a watan Janairun 2011.
A ranar 30 ga watan Janairun 2012, Hadžić ya sanya hannu tare da Budapest Honvéd . Ya bar kulob din a watan Yulin wannan shekarar. Bayan Honved, Hadžić ya buga wa kulob din Sarajevo, Ironi Nir Ramat HaSharon, Hapoel Acre da Olimpik, inda ya gama aikinsa na wasa yana da shekaru 33.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Hadžić ya taka leda a wasan da ba na hukuma ba ne da ya yi da Poland a watan Disamba na shekara ta 2007, amma ya fara bugawa Bosnia da Herzegovina wasa na farko a Wasan sada zumunci da ya yi a watan Yunin shekara ta 2009 da Uzbekistan. <ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=25807 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028234053/https://eu-football.info/_player.php?id=25807 |archive-date=28 October 2021 |access-date=2021-03-06 |website=eu-football.info}}</ref>
== Ayyukan gudanarwa ==
Bayan kammala aikinsa na wasa, Hadžić ya fara aiki a matsayin darektan wasanni na Olimpik daga Yuni 2017 har zuwa Mayu 2018. Ya kasance mai kula da wasanni na Sarajevo daga Mayu 2018 zuwa Afrilu 2021. An sake nada Hadžić a matsayin mai kula da wasanni na Sarajevo a watan Mayu 2022.<ref>{{Cite web |last=K.H. |date=23 May 2022 |title=Emir Hadžić se vratio u FK Sarajevo i preuzeo funkciju sportskog direktora |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/emir-hadzic-se-vratio-u-fk-sarajevo-i-preuzeo-funkciju-sportskog-direktora/220523012 |access-date=23 May 2022 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> An sake shi daga aikinsa a watan Nuwamba na shekara ta 2022.<ref>{{Cite web |date=23 November 2022 |title=Već ima novi angažman: Emir Hadžić više nije sportski direktor FK Sarajevo |url=https://scsport.ba/vec-ima-novi-angazman-emir-hadzic-vise-nije-sportski-direktor-fk-sarajevo/ |access-date=23 November 2022 |website=scsport.ba |language=bs}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa <ref>{{Soccerway|emir-hadzic/35353}}</ref><ref>{{Cite web |last=Strack-Zimmermann |first=Benjamin |title=Emir Hadžić (Player) |url=https://www.national-football-teams.com/player/24570/Emir_Hadzic.html |access-date=12 July 2024 |website=www.national-football-teams.com |language=en}}</ref>
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin kasa{{Efn|Includes [[Bosnia and Herzegovina Football Cup|Bosnia and Herzegovina Cup]], [[Slovenian Football Cup|Slovenian Cup]], [[Greek Football Cup|Greek Cup]], [[Croatian Football Cup|Croatian Cup]], [[Israel State Cup]]}}
! colspan="2" |Kofin League{{Efn|Includes [[Toto Cup]]}}
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="5" |Željezničar Sarajevo
|2002–03
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|
|
|
|
| colspan="2" | -
|1{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Champions League]]}}
|0
|1
|0
|-
|2003–04
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|
|8
|
|
| colspan="2" | -
|1{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Cup]]}}
|0
|1
|8
|-
|2004–05
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|22
|6
|
|
| colspan="2" | -
|3[d]
|0
|25
|6
|-
|2005–06
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|13
|2
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|13
|2
|-
! colspan="2" |Jimillar
!35
!16
!
!
! colspan="2" |-
!5
!0
!40
!16
|-
|Celje
|2006–07
|PrvaLiga na Slovenia
|15
|1
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|1
|-
|Rudarar Kakanj
|2006–07
|Gasar Farko ta FBiH
|
|
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|
|
|-
| rowspan="3" |Čelik Zenica
|2007–08
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|28
|11
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|28
|11
|-
|2008–09
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|16
|9
|
|
| colspan="2" | -
|2{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Intertoto Cup]]}}
|2
|18
|11
|-
! colspan="2" |Jimillar
!44
!20
!
!
! colspan="2" |-
!2
!2
!46
!22
|-
|Panetolikos
|2009–10
|Beta Ethniki
|21
|1
|2
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|23
|1
|-
|Istra 1961
|2010–11
|Prva HNL
|10
|0
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|10
|0
|-
| rowspan="3" |Čelik Zenica
|2010–11
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|11
|2
|4
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|3
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|14
|4
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|14
|4
|-
! colspan="2" |Jimillar
!25
!6
!4
!1
! colspan="2" |-
! colspan="2" |-
!29
!7
|-
|Budapest Honvéd
|2011–12
|Nemzeti Bajnokság I
|7
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|7
|0
|-
|Sarajevo
|2012–13
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|27
|20
|3
|3
| colspan="2" | -
|6{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Europa League]]}}
|3
|36
|26
|-
|Hapoel Nir Ramat HaSharon
|2013–14
|Gasar Firimiya ta Isra'ila
|29
|8
|2
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|31
|8
|-
|Hapoel Acre
|2014–15
|Gasar Firimiya ta Isra'ila
|23
|1
|1
|0
|3
|0
| colspan="2" | -
|27
|1
|-
| rowspan="3" |Olimpik
|2015–16
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|21
|4
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|22
|4
|-
|2016–17
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|18
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|18
|1
|-
! colspan="2" |Jimillar
!39
!5
!1
!0
! colspan="2" |-
! colspan="2" |-
!40
!5
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!275
!78
!13
!4
!3
!0
!13
!5
!304
!87
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1984]]
s9xyxckrt268mw5c5bpm6438r5wvva8
832219
832216
2026-05-07T22:09:51Z
Ibrahim abusufyan
19233
832219
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Emir Hadžić (an haife shi a ranar 19 ga watan Yulin shekara ta 1984) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Bosnian da ya yi ritaya wanda ya yi wasa a matsayin ɗan wasan gaba.<ref name="soccerway">{{Cite web |title=E. Hadžić: Summary |url=https://us.soccerway.com/players/emir-hadzic/35353/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114063547/https://us.soccerway.com/players/emir-hadzic/35353/ |archive-date=14 January 2021 |access-date=5 April 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group |language=en}}</ref>
== Ayyukan kulob din ==
A lokacin rani na shekara ta 2009, an sauya Hadžić daga Čelik Zenica, inda ya kasance kyaftin a Gasar Firimiya ta Bosnia. Daga nan sai ya yanke shawarar shiga kungiyar Beta Ethniki Panetolikos, inda ya shafe kakar 2009-10. A ranar 19 ga watan Yulin 2010, Hadžić ya amince da dakatar da kwangilarsa tare da Panetolikos kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu tare da Istra 1961. <ref>{{Cite web |title=KakanjLive |url=http://www.kakanjlive.com/prikaz.php?subaction=showfull&id=1280050862&archive=&start_from=&ucat=3& |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100730042755/http://kakanjlive.com/prikaz.php?subaction=showfull&id=1280050862&archive=&start_from=&ucat=3& |archive-date=2010-07-30 |access-date=2010-08-23}}</ref> Ba ya farin ciki da lokacin wasa da aka ba shi a Istra, sai ya koma Čelik a watan Janairun 2011.
A ranar 30 ga watan Janairun 2012, Hadžić ya sanya hannu tare da Budapest Honvéd . Ya bar kulob din a watan Yulin wannan shekarar. Bayan Honved, Hadžić ya buga wa kulob din Sarajevo, Ironi Nir Ramat HaSharon, Hapoel Acre da Olimpik, inda ya gama aikinsa na wasa yana da shekaru 33.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Hadžić ya taka leda a wasan da ba na hukuma ba ne da ya yi da Poland a watan Disamba na shekara ta 2007, amma ya fara bugawa Bosnia da Herzegovina wasa na farko a Wasan sada zumunci da ya yi a watan Yunin shekara ta 2009 da Uzbekistan. <ref>{{Cite web |title=Player Database |url=https://eu-football.info/_player.php?id=25807 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028234053/https://eu-football.info/_player.php?id=25807 |archive-date=28 October 2021 |access-date=2021-03-06 |website=eu-football.info}}</ref>
== Ayyukan gudanarwa ==
Bayan kammala aikinsa na wasa, Hadžić ya fara aiki a matsayin darektan wasanni na Olimpik daga Yuni 2017 har zuwa Mayu 2018. Ya kasance mai kula da wasanni na Sarajevo daga Mayu 2018 zuwa Afrilu 2021. An sake nada Hadžić a matsayin mai kula da wasanni na Sarajevo a watan Mayu 2022.<ref>{{Cite web |last=K.H. |date=23 May 2022 |title=Emir Hadžić se vratio u FK Sarajevo i preuzeo funkciju sportskog direktora |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/emir-hadzic-se-vratio-u-fk-sarajevo-i-preuzeo-funkciju-sportskog-direktora/220523012 |access-date=23 May 2022 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> An sake shi daga aikinsa a watan Nuwamba na shekara ta 2022.<ref>{{Cite web |date=23 November 2022 |title=Već ima novi angažman: Emir Hadžić više nije sportski direktor FK Sarajevo |url=https://scsport.ba/vec-ima-novi-angazman-emir-hadzic-vise-nije-sportski-direktor-fk-sarajevo/ |access-date=23 November 2022 |website=scsport.ba |language=bs}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa <ref>{{Soccerway|emir-hadzic/35353}}</ref><ref>{{Cite web |last=Strack-Zimmermann |first=Benjamin |title=Emir Hadžić (Player) |url=https://www.national-football-teams.com/player/24570/Emir_Hadzic.html |access-date=12 July 2024 |website=www.national-football-teams.com |language=en}}</ref>
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin kasa{{Efn|Includes [[Bosnia and Herzegovina Football Cup|Bosnia and Herzegovina Cup]], [[Slovenian Football Cup|Slovenian Cup]], [[Greek Football Cup|Greek Cup]], [[Croatian Football Cup|Croatian Cup]], [[Israel State Cup]]}}
! colspan="2" |Kofin League{{Efn|Includes [[Toto Cup]]}}
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
| rowspan="5" |Željezničar Sarajevo
|2002–03
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|
|
|
|
| colspan="2" | -
|1{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Champions League]]}}
|0
|1
|0
|-
|2003–04
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|
|8
|
|
| colspan="2" | -
|1{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Cup]]}}
|0
|1
|8
|-
|2004–05
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|22
|6
|
|
| colspan="2" | -
|3[d]
|0
|25
|6
|-
|2005–06
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|13
|2
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|13
|2
|-
! colspan="2" |Jimillar
!35
!16
!
!
! colspan="2" |-
!5
!0
!40
!16
|-
|Celje
|2006–07
|PrvaLiga na Slovenia
|15
|1
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|1
|-
|Rudarar Kakanj
|2006–07
|Gasar Farko ta FBiH
|
|
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|
|
|-
| rowspan="3" |Čelik Zenica
|2007–08
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|28
|11
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|28
|11
|-
|2008–09
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|16
|9
|
|
| colspan="2" | -
|2{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Intertoto Cup]]}}
|2
|18
|11
|-
! colspan="2" |Jimillar
!44
!20
!
!
! colspan="2" |-
!2
!2
!46
!22
|-
|Panetolikos
|2009–10
|Beta Ethniki
|21
|1
|2
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|23
|1
|-
|Istra 1961
|2010–11
|Prva HNL
|10
|0
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|10
|0
|-
| rowspan="3" |Čelik Zenica
|2010–11
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|11
|2
|4
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|3
|-
|2011–12
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|14
|4
|
|
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|14
|4
|-
! colspan="2" |Jimillar
!25
!6
!4
!1
! colspan="2" |-
! colspan="2" |-
!29
!7
|-
|Budapest Honvéd
|2011–12
|Nemzeti Bajnokság I
|7
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|7
|0
|-
|Sarajevo
|2012–13
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|27
|20
|3
|3
| colspan="2" | -
|6{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Europa League]]}}
|3
|36
|26
|-
|Hapoel Nir Ramat HaSharon
|2013–14
|Gasar Firimiya ta Isra'ila
|29
|8
|2
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|31
|8
|-
|Hapoel Acre
|2014–15
|Gasar Firimiya ta Isra'ila
|23
|1
|1
|0
|3
|0
| colspan="2" | -
|27
|1
|-
| rowspan="3" |Olimpik
|2015–16
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|21
|4
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|22
|4
|-
|2016–17
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|18
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|18
|1
|-
! colspan="2" |Jimillar
!39
!5
!1
!0
! colspan="2" |-
! colspan="2" |-
!40
!5
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!275
!78
!13
!4
!3
!0
!13
!5
!304
!87
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1984]]
==manazarta==
9insa5uev9a3rs0h0szr9y3gfvu94i3
Léon Bergsma
0
149847
832217
2026-05-07T22:09:33Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1315468230|Léon Bergsma]]"
832217
wikitext
text/x-wiki
'''Léon Bergsma''' (an haife shi a ranar 25 ga Janairu 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan tsakiya]] na Neuchâtel Xamax . <ref name="soccerway">{{Soccerway|leon-bergsma/379787}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Jong Ajax ===
Bergsma ya samo asali ne daga tsarin matasa a Ajax, bayan ya shiga ƙungiyar yana da shekaru takwas bayan da ya fara buga ƙwallon ƙafa ta matasa a Blauw-Wit da RKSV Pancratius. A ranar 8 ga Mayu 2015, ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax a wasan Eerste Divisie da TOP Oss, inda ya maye gurbin Leeroy Owusu a minti na 88. <ref>{{Cite web |title=Ajax II vs. TOP Oss 1–1: Summary |url=https://int.soccerway.com/matches/2015/05/08/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/bvo-top-oss/1691855/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928224042/https://int.soccerway.com/matches/2015/05/08/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/bvo-top-oss/1691855/ |archive-date=28 September 2023 |access-date=5 April 2024 |website=Soccerway |publisher=Perform Group}}</ref> A watan Afrilun 2016, Bergsma ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko da Ajax, wadda ta sa shi ya koma ƙungiyar har zuwa 2018. <ref>{{Cite web |title=Ajax contracteert Leon Bergsma |url=http://www.ajax.nl/streams/ajax-actueel/ajax-contracteert-leon-bergsma-.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160826155313/http://www.ajax.nl/streams/ajax-actueel/ajax-contracteert-leon-bergsma-.htm |archive-date=26 August 2016 |website=Ajax |language=nl}}</ref> Kafin kakar wasa ta 2016-17, Bergsma ya koma ƙungiyar matasa ta ƙasa da shekara 19 zuwa ƙungiyar Jong Ajax. Ya zura ƙwallonsa ta farko ta ƙwararru a ranar 14 ga Afrilun 2017, inda ya ci ƙwallon da [[Noa Lang]] ya ci a kusurwar ƙwallon da Jong Ajax ya ci Dordrecht da ci 1-0. Tare da Bergsma a matsayin kyaftin, Jong Ajax ya lashe kambin Eerste Divisie a kakar 2017-18 . <ref name="jongajaxk">{{Cite web |last=Willemsen |first=Coen |date=28 April 2018 |title=Jong Ajax kampioen Jupiler League |url=https://www.knvb.nl/nieuws/betaald-voetbal/jupiler-league/47811/jong-ajax-kampioen-jupiler-league |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125041013/https://www.knvb.nl/nieuws/betaald-voetbal/jupiler-league/47811/jong-ajax-kampioen-jupiler-league |archive-date=25 January 2021 |access-date=5 April 2024 |website=KNVB |language=nl}}</ref>
=== AZ ===
A ranar 21 ga Yuni 2018, Bergsma ya koma AZ da yarjejeniyar canja wuri kyauta, kuma ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru huɗu. Ya fara buga wa kulob din wasa a ranar 12 ga Agusta a wasan da suka doke NAC Breda da ci 5-0, inda ya maye gurbin Ron Vlaar a minti na 81. <ref>{{Cite web |title=AZ vs. NAC Breda 5–0: Summary |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/08/12/netherlands/eredivisie/stichting-az/nac-bv/2793935/ |access-date=8 April 2024 |website=Soccerway}}</ref> Ya buga wasanni uku kacal a ƙungiyar farko ta AZ, domin ya buga wasa a ƙungiyar ta farko, Jong AZ a gasar Eerste Division . <ref name="soccerway">{{Soccerway|leon-bergsma/379787}}</ref>
==== Lamuni zuwa Den Bosch ====
Bergsma ya koma ƙungiyar Eerste Divisie ta Den Bosch a matsayin aro na tsawon watanni shida a ranar 31 ga Janairun 2020. Ya buga wasanni huɗu kacal a ƙungiyar, yayin da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Royal Dutch (KNVB) ta yanke shawarar soke sauran kakar wasa saboda tasirin annobar COVID-19 .
=== FC Aarau ===
A watan Agusta na 2020, Bergsma ya rattaba hannu da kulob din Swiss FC Aarau . Canja wurin ya faru ne ta wata hanya ta daban. A lokacin wani taron bazata a [[Frankfurt]], wani ma'aikacin filin wasa mai suna Dany Bürge ya gana da dan kasuwar Holland Rob Been Jr., wanda a baya ya yi aiki a matsayin darektan Ajax . Bayan watanni da dama, Bürge ya ziyarci Been a Netherlands, inda a lokacin tattaunawar cin abincin dare, ya ambaci cewa FC Aarau tana bukatar mai [[Mai buga baya|tsaron baya na tsakiya]] . Been, yana da ra'ayi, nan da nan ya tuntubi Bergsma, wanda ya nuna sha'awarsa. Daga nan Bürge ya samar da hanyar haɗi tsakanin Bergsma da darektan wasanni na FC Aarau, Sandro Burki . Bayan zaman horo da dama, FC Aarau ta yanke shawarar sayen Bergsma. <ref>{{Cite web |date=19 August 2021 |title=Dany Bürge und die unglaubliche Bergsma-Geschichte |url=https://fcaarau-fanpodcast.ch/episode/dany-buerge-und-die-unglaubliche-bergsma-geschichte |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923004256/https://fcaarau-fanpodcast.ch/episode/dany-buerge-und-die-unglaubliche-bergsma-geschichte |archive-date=23 September 2023 |access-date=8 April 2024 |website=FC Aarau Fan-Podcast |language=de}}</ref>
Bergsma ya fara buga wasa a gasar cin kofin Swiss Cup a zagaye na biyu da FC Wil a ranar 12 ga Satumba, 2020, inda Aarau ya samu nasara bayan bugun daga kai sai mai tsaron gida. <ref>{{Cite web |title=Aarau vs. Wil 0–0: Summary |url=https://int.soccerway.com/matches/2020/09/12/switzerland/schweizer-pokal/fc-aarau/fc-wil-1900/3357963/ |access-date=8 April 2024 |website=Soccerway |publisher=Perform Group}}</ref> Mako guda bayan haka, ya fara buga wasa a gasar Swiss Challenge League, wanda hakan ya sa aka doke FC Wil da ci 3-1 a gida. Ya ci gaba da zama dan wasa na farko a kakar wasa biyu da Aarau, inda ya zura kwallaye shida a jimillar wasanni 78. <ref name="soccerway">{{Soccerway|leon-bergsma/379787}}</ref>
=== Cambuur ===
A ranar 28 ga Yuli 2022, Bergsma ya koma Netherlands kuma ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da kulob din Eredivisie na Cambuur . [1] Ya fara buga wasa a kulob din a ranar 6 ga Agusta, ranar farko ta kakar wasa, inda ya maye gurbin Floris Smand a rabin na biyu na rashin nasara a gida da Excelsior 2-0. [2] [3] Ba da daɗewa ba ya kafa kansa a matsayin mai fara wasa a tsakiya, yayin da Cambuur ya sha wahala daga faduwa daga Eredivisie a ƙarshen kakar wasa. [4]
=== AC Oulu ===
A ranar 27 ga Agusta 2024, Bergsma ya sanya hannu da kulob din Veikkausliiga na Finland AC Oulu kan kwantiragin da zai kare har zuwa watan Yunin 2025, tare da zabin tsawaita kwantiraginsa har zuwa karshen 2026. <ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=Leon Bergsma saapuu AC Oulun puolustukseen |url=https://acoulu.fi/uutiset/leon-bergsma-saapuu-ac-oulun-puolustukseen |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914154142/https://acoulu.fi/uutiset/leon-bergsma-saapuu-ac-oulun-puolustukseen |archive-date=14 September 2024 |access-date=15 September 2024 |website=AC Oulu |language=fi}}</ref> Ya fara buga wasa a ranar 1 ga Satumba a wasan da suka sha kashi a hannun IFK Mariehamn da ci 2-1 a gasar. <ref>{{Cite web |title=Mariehamn vs. Oulu 2–1: Summary |url=https://nr.soccerway.com/matches/2024/09/01/finland/veikkausliiga/idrottsforeningen-kamraterna-mariehamn/oulun-edustusjalkapallo/4304391/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915124522/https://nr.soccerway.com/matches/2024/09/01/finland/veikkausliiga/idrottsforeningen-kamraterna-mariehamn/oulun-edustusjalkapallo/4304391/ |archive-date=15 September 2024 |access-date=15 September 2024 |website=Soccerway |publisher=Perform Group}}</ref>
Ya zura kwallonsa ta farko a kulob din a ranar 7 ga Mayu 2025 a wasan da suka doke abokan hamayyarsu na gida JS Hercules da ci 5-1 a gasar cin kofin Finnish .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
q41c1jy2vaiyajso38qm5cszc0ihmnc
832218
832217
2026-05-07T22:09:50Z
Sardeeq
39275
832218
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Léon Bergsma''' (an haife shi a ranar 25 ga Janairu 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan tsakiya]] na Neuchâtel Xamax . <ref name="soccerway">{{Soccerway|leon-bergsma/379787}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Jong Ajax ===
Bergsma ya samo asali ne daga tsarin matasa a Ajax, bayan ya shiga ƙungiyar yana da shekaru takwas bayan da ya fara buga ƙwallon ƙafa ta matasa a Blauw-Wit da RKSV Pancratius. A ranar 8 ga Mayu 2015, ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax a wasan Eerste Divisie da TOP Oss, inda ya maye gurbin Leeroy Owusu a minti na 88. <ref>{{Cite web |title=Ajax II vs. TOP Oss 1–1: Summary |url=https://int.soccerway.com/matches/2015/05/08/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/bvo-top-oss/1691855/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928224042/https://int.soccerway.com/matches/2015/05/08/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/bvo-top-oss/1691855/ |archive-date=28 September 2023 |access-date=5 April 2024 |website=Soccerway |publisher=Perform Group}}</ref> A watan Afrilun 2016, Bergsma ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko da Ajax, wadda ta sa shi ya koma ƙungiyar har zuwa 2018. <ref>{{Cite web |title=Ajax contracteert Leon Bergsma |url=http://www.ajax.nl/streams/ajax-actueel/ajax-contracteert-leon-bergsma-.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160826155313/http://www.ajax.nl/streams/ajax-actueel/ajax-contracteert-leon-bergsma-.htm |archive-date=26 August 2016 |website=Ajax |language=nl}}</ref> Kafin kakar wasa ta 2016-17, Bergsma ya koma ƙungiyar matasa ta ƙasa da shekara 19 zuwa ƙungiyar Jong Ajax. Ya zura ƙwallonsa ta farko ta ƙwararru a ranar 14 ga Afrilun 2017, inda ya ci ƙwallon da [[Noa Lang]] ya ci a kusurwar ƙwallon da Jong Ajax ya ci Dordrecht da ci 1-0. Tare da Bergsma a matsayin kyaftin, Jong Ajax ya lashe kambin Eerste Divisie a kakar 2017-18 . <ref name="jongajaxk">{{Cite web |last=Willemsen |first=Coen |date=28 April 2018 |title=Jong Ajax kampioen Jupiler League |url=https://www.knvb.nl/nieuws/betaald-voetbal/jupiler-league/47811/jong-ajax-kampioen-jupiler-league |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125041013/https://www.knvb.nl/nieuws/betaald-voetbal/jupiler-league/47811/jong-ajax-kampioen-jupiler-league |archive-date=25 January 2021 |access-date=5 April 2024 |website=KNVB |language=nl}}</ref>
=== AZ ===
A ranar 21 ga Yuni 2018, Bergsma ya koma AZ da yarjejeniyar canja wuri kyauta, kuma ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru huɗu. Ya fara buga wa kulob din wasa a ranar 12 ga Agusta a wasan da suka doke NAC Breda da ci 5-0, inda ya maye gurbin Ron Vlaar a minti na 81. <ref>{{Cite web |title=AZ vs. NAC Breda 5–0: Summary |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/08/12/netherlands/eredivisie/stichting-az/nac-bv/2793935/ |access-date=8 April 2024 |website=Soccerway}}</ref> Ya buga wasanni uku kacal a ƙungiyar farko ta AZ, domin ya buga wasa a ƙungiyar ta farko, Jong AZ a gasar Eerste Division . <ref name="soccerway">{{Soccerway|leon-bergsma/379787}}</ref>
==== Lamuni zuwa Den Bosch ====
Bergsma ya koma ƙungiyar Eerste Divisie ta Den Bosch a matsayin aro na tsawon watanni shida a ranar 31 ga Janairun 2020. Ya buga wasanni huɗu kacal a ƙungiyar, yayin da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Royal Dutch (KNVB) ta yanke shawarar soke sauran kakar wasa saboda tasirin annobar COVID-19 .
=== FC Aarau ===
A watan Agusta na 2020, Bergsma ya rattaba hannu da kulob din Swiss FC Aarau . Canja wurin ya faru ne ta wata hanya ta daban. A lokacin wani taron bazata a [[Frankfurt]], wani ma'aikacin filin wasa mai suna Dany Bürge ya gana da dan kasuwar Holland Rob Been Jr., wanda a baya ya yi aiki a matsayin darektan Ajax . Bayan watanni da dama, Bürge ya ziyarci Been a Netherlands, inda a lokacin tattaunawar cin abincin dare, ya ambaci cewa FC Aarau tana bukatar mai [[Mai buga baya|tsaron baya na tsakiya]] . Been, yana da ra'ayi, nan da nan ya tuntubi Bergsma, wanda ya nuna sha'awarsa. Daga nan Bürge ya samar da hanyar haɗi tsakanin Bergsma da darektan wasanni na FC Aarau, Sandro Burki . Bayan zaman horo da dama, FC Aarau ta yanke shawarar sayen Bergsma. <ref>{{Cite web |date=19 August 2021 |title=Dany Bürge und die unglaubliche Bergsma-Geschichte |url=https://fcaarau-fanpodcast.ch/episode/dany-buerge-und-die-unglaubliche-bergsma-geschichte |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923004256/https://fcaarau-fanpodcast.ch/episode/dany-buerge-und-die-unglaubliche-bergsma-geschichte |archive-date=23 September 2023 |access-date=8 April 2024 |website=FC Aarau Fan-Podcast |language=de}}</ref>
Bergsma ya fara buga wasa a gasar cin kofin Swiss Cup a zagaye na biyu da FC Wil a ranar 12 ga Satumba, 2020, inda Aarau ya samu nasara bayan bugun daga kai sai mai tsaron gida. <ref>{{Cite web |title=Aarau vs. Wil 0–0: Summary |url=https://int.soccerway.com/matches/2020/09/12/switzerland/schweizer-pokal/fc-aarau/fc-wil-1900/3357963/ |access-date=8 April 2024 |website=Soccerway |publisher=Perform Group}}</ref> Mako guda bayan haka, ya fara buga wasa a gasar Swiss Challenge League, wanda hakan ya sa aka doke FC Wil da ci 3-1 a gida. Ya ci gaba da zama dan wasa na farko a kakar wasa biyu da Aarau, inda ya zura kwallaye shida a jimillar wasanni 78. <ref name="soccerway">{{Soccerway|leon-bergsma/379787}}</ref>
=== Cambuur ===
A ranar 28 ga Yuli 2022, Bergsma ya koma Netherlands kuma ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da kulob din Eredivisie na Cambuur . [1] Ya fara buga wasa a kulob din a ranar 6 ga Agusta, ranar farko ta kakar wasa, inda ya maye gurbin Floris Smand a rabin na biyu na rashin nasara a gida da Excelsior 2-0. [2] [3] Ba da daɗewa ba ya kafa kansa a matsayin mai fara wasa a tsakiya, yayin da Cambuur ya sha wahala daga faduwa daga Eredivisie a ƙarshen kakar wasa. [4]
=== AC Oulu ===
A ranar 27 ga Agusta 2024, Bergsma ya sanya hannu da kulob din Veikkausliiga na Finland AC Oulu kan kwantiragin da zai kare har zuwa watan Yunin 2025, tare da zabin tsawaita kwantiraginsa har zuwa karshen 2026. <ref>{{Cite web |date=27 August 2024 |title=Leon Bergsma saapuu AC Oulun puolustukseen |url=https://acoulu.fi/uutiset/leon-bergsma-saapuu-ac-oulun-puolustukseen |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914154142/https://acoulu.fi/uutiset/leon-bergsma-saapuu-ac-oulun-puolustukseen |archive-date=14 September 2024 |access-date=15 September 2024 |website=AC Oulu |language=fi}}</ref> Ya fara buga wasa a ranar 1 ga Satumba a wasan da suka sha kashi a hannun IFK Mariehamn da ci 2-1 a gasar. <ref>{{Cite web |title=Mariehamn vs. Oulu 2–1: Summary |url=https://nr.soccerway.com/matches/2024/09/01/finland/veikkausliiga/idrottsforeningen-kamraterna-mariehamn/oulun-edustusjalkapallo/4304391/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915124522/https://nr.soccerway.com/matches/2024/09/01/finland/veikkausliiga/idrottsforeningen-kamraterna-mariehamn/oulun-edustusjalkapallo/4304391/ |archive-date=15 September 2024 |access-date=15 September 2024 |website=Soccerway |publisher=Perform Group}}</ref>
Ya zura kwallonsa ta farko a kulob din a ranar 7 ga Mayu 2025 a wasan da suka doke abokan hamayyarsu na gida JS Hercules da ci 5-1 a gasar cin kofin Finnish .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
mh20c123joqph3dwdx4tq3ql6rpndx3
Riad Bajić
0
149848
832220
2026-05-07T22:11:34Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352870768|Riad Bajić]]"
832220
wikitext
text/x-wiki
'''Riad Bajić''' (mai suna [rǐad bâːjitɕ]; an haife shi a ranar 6 ga Mayu 1994) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Bosnia wanda ke taka leda a matsayin mai gaba a kulob din Cypriot First Division AEK Larnaca .{{IPA|bs|rǐad bâːjitɕ|pron}}{{IPA|bs|rǐad bâːjitɕ|pron}}{{IPA|bs|rǐad bâːjitɕ|pron}}
Bajić ya fara sana'arsa a Željezničar, kafin ya shiga Konyaspor a shekarar 2015. Shekaru biyu bayan haka, ya sanya hannu tare da [[Udinese Calcio|Udinese]], wanda ya ba da rancensa ga İstanbul Başakşehir 2018, ya koma Konyaspor a 2019, ga AscAscoli da kuma BreBrescia. A shekara mai zuwa, ya koma GirGiresunspor cikin 2023, Bajić ya sauya zuwa AnkAnkaragücü biyu bayan haka, ya shiga AEK Larnaca .
Tsohon matasan kasa da kasa na Bosnia da Herzegovina, Bajić ya fara buga wasan farko na kasa da kasa a shekarar 2017, inda ya samu wasanni 12 har zuwa 2019.
== Ayyukan kulob din ==
=== Željezničar ===
Bajić ya zo ne ta hanyar makarantar matasa ta kulob din Željezničar, wanda ya shiga a shekara ta 2003. A watan Mayu na shekara ta 2013, ya sanya hannu kan kwangilar sana'arsa ta farko tare da tawagar. Ya fara wasan farko na sana'a a gasar zakarun Turai ta UEFA da Viktoria Plzeň a ranar 16 ga watan Yuli yana da shekaru 19. Makonni biyu bayan haka, ya fara buga wasan farko a gasar da Zvijezda Gradačac . A ranar 19 ga Oktoba, ya zira kwallaye na farko a nasarar da ya samu a kan Mladost Velika Obarska .
Bajić ya zira kwallaye na farko a wasan da ya yi da Zvijezda Gradačac a ranar 27 ga Satumba 2014.
Tare da kwallaye 15, ya gama kakar 2014-15 a matsayin babban mai zira kwallaye na Bosnian Premier League.
=== Konyaspor ===
A watan Agustan 2015, Bajić ya koma kungiyar Konyaspor ta Turkiyya kan yarjejeniyar shekaru uku. Ya fara bugawa kungiyar wasa a ranar 15 ga watan Agusta a kan Akhisarspor. A ranar 17 ga Oktoba, ya zira kwallaye na farko ga kulob din a nasarar da ya samu a kan Gaziantepspor .
A watan Janairun 2017, ya tsawaita kwantiraginsa da tawagar har zuwa watan Yunin 2020. A wannan kakar Bajić ya gama a matsayin babban mai zira kwallaye. Kwallaye 17 da ya ci sun kasance mafi yawan kwallaye da dan wasan Konyaspor ya ci a cikin kamfen guda, inda ya doke alamar da ta gabata ta 13 da Theofanis Gekas ya kafa.
Ya lashe lambar yabo ta farko tare da Konyaspor, kofin farko na kulob din, a ranar 31 ga Mayu, ta hanyar kayar da İstanbul Başakşehir wasan karshe na KofKofin Turkiyya]
=== Udinese ===
A watan Agusta, an tura Bajić zuwa kungiyar [[Udinese Calcio|Udinese]] ta Italiya don kuɗin da ba a bayyana ba. Ya fara buga wasan farko na tawagar a wasan Coppa Italia da Frosinone a ranar 12 ga watan Agusta. Makonni biyar bayan haka, ya fara buga wasan farko a kan Milan.
A watan Janairun 2018, an tura shi kan rancen watanni shida ga İstanbul Başakşehir . A watan Yuni, an tsawaita rancensa don ƙarin kakar.[1]
A watan Yunin 2019, an ba da rancen Bajić ga tsohuwar tawagarsa ta Konyaspor har zuwa karshen kakar.
A watan Satumbar 2020, an tura shi kan aro na tsawon lokaci ga Ascoli .
A watan Yulin 2021, an ba da rancensa ga Brescia don sauran yakin.
=== Mataki na baya na aiki ===
A watan Yulin 2022, Bajić ya shiga Giresunspor .
A watan Yunin 2023, ya sauya zuwa Ankaragücü .
A watan Yulin 2025, ya koma kungiyar Cyprus AEK Larnaca .
== Ayyukan kasa da kasa ==
Bajić ya wakilci Bosnia da Herzegovina a matakai daban-daban na matasa.
A watan Maris na shekara ta 2015, ya karbi kira na farko, don wasan UEFA Euro 2016 da ya yi da Andorra da kuma wasan sada zumunci da ya yi wa Austria, amma dole ne ya jira har zuwa 25 ga Maris 2017 don yin sa na farko a wasan cin kofin duniya na FIFA na 2018 da ya yi na Gibraltar.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1994]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
mebov9z1r0q3tph9mmx0dinyi95zfmd
832221
832220
2026-05-07T22:11:59Z
Ibrahim abusufyan
19233
832221
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Riad Bajić''' (mai suna [rǐad bâːjitɕ]; an haife shi a ranar 6 ga Mayu 1994) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Bosnia wanda ke taka leda a matsayin mai gaba a kulob din Cypriot First Division AEK Larnaca .{{IPA|bs|rǐad bâːjitɕ|pron}}{{IPA|bs|rǐad bâːjitɕ|pron}}{{IPA|bs|rǐad bâːjitɕ|pron}}
Bajić ya fara sana'arsa a Željezničar, kafin ya shiga Konyaspor a shekarar 2015. Shekaru biyu bayan haka, ya sanya hannu tare da [[Udinese Calcio|Udinese]], wanda ya ba da rancensa ga İstanbul Başakşehir 2018, ya koma Konyaspor a 2019, ga AscAscoli da kuma BreBrescia. A shekara mai zuwa, ya koma GirGiresunspor cikin 2023, Bajić ya sauya zuwa AnkAnkaragücü biyu bayan haka, ya shiga AEK Larnaca .
Tsohon matasan kasa da kasa na Bosnia da Herzegovina, Bajić ya fara buga wasan farko na kasa da kasa a shekarar 2017, inda ya samu wasanni 12 har zuwa 2019.
== Ayyukan kulob din ==
=== Željezničar ===
Bajić ya zo ne ta hanyar makarantar matasa ta kulob din Željezničar, wanda ya shiga a shekara ta 2003. A watan Mayu na shekara ta 2013, ya sanya hannu kan kwangilar sana'arsa ta farko tare da tawagar. Ya fara wasan farko na sana'a a gasar zakarun Turai ta UEFA da Viktoria Plzeň a ranar 16 ga watan Yuli yana da shekaru 19. Makonni biyu bayan haka, ya fara buga wasan farko a gasar da Zvijezda Gradačac . A ranar 19 ga Oktoba, ya zira kwallaye na farko a nasarar da ya samu a kan Mladost Velika Obarska .
Bajić ya zira kwallaye na farko a wasan da ya yi da Zvijezda Gradačac a ranar 27 ga Satumba 2014.
Tare da kwallaye 15, ya gama kakar 2014-15 a matsayin babban mai zira kwallaye na Bosnian Premier League.
=== Konyaspor ===
A watan Agustan 2015, Bajić ya koma kungiyar Konyaspor ta Turkiyya kan yarjejeniyar shekaru uku. Ya fara bugawa kungiyar wasa a ranar 15 ga watan Agusta a kan Akhisarspor. A ranar 17 ga Oktoba, ya zira kwallaye na farko ga kulob din a nasarar da ya samu a kan Gaziantepspor .
A watan Janairun 2017, ya tsawaita kwantiraginsa da tawagar har zuwa watan Yunin 2020. A wannan kakar Bajić ya gama a matsayin babban mai zira kwallaye. Kwallaye 17 da ya ci sun kasance mafi yawan kwallaye da dan wasan Konyaspor ya ci a cikin kamfen guda, inda ya doke alamar da ta gabata ta 13 da Theofanis Gekas ya kafa.
Ya lashe lambar yabo ta farko tare da Konyaspor, kofin farko na kulob din, a ranar 31 ga Mayu, ta hanyar kayar da İstanbul Başakşehir wasan karshe na KofKofin Turkiyya]
=== Udinese ===
A watan Agusta, an tura Bajić zuwa kungiyar [[Udinese Calcio|Udinese]] ta Italiya don kuɗin da ba a bayyana ba. Ya fara buga wasan farko na tawagar a wasan Coppa Italia da Frosinone a ranar 12 ga watan Agusta. Makonni biyar bayan haka, ya fara buga wasan farko a kan Milan.
A watan Janairun 2018, an tura shi kan rancen watanni shida ga İstanbul Başakşehir . A watan Yuni, an tsawaita rancensa don ƙarin kakar.[1]
A watan Yunin 2019, an ba da rancen Bajić ga tsohuwar tawagarsa ta Konyaspor har zuwa karshen kakar.
A watan Satumbar 2020, an tura shi kan aro na tsawon lokaci ga Ascoli .
A watan Yulin 2021, an ba da rancensa ga Brescia don sauran yakin.
=== Mataki na baya na aiki ===
A watan Yulin 2022, Bajić ya shiga Giresunspor .
A watan Yunin 2023, ya sauya zuwa Ankaragücü .
A watan Yulin 2025, ya koma kungiyar Cyprus AEK Larnaca .
== Ayyukan kasa da kasa ==
Bajić ya wakilci Bosnia da Herzegovina a matakai daban-daban na matasa.
A watan Maris na shekara ta 2015, ya karbi kira na farko, don wasan UEFA Euro 2016 da ya yi da Andorra da kuma wasan sada zumunci da ya yi wa Austria, amma dole ne ya jira har zuwa 25 ga Maris 2017 don yin sa na farko a wasan cin kofin duniya na FIFA na 2018 da ya yi na Gibraltar.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1994]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
sx6lv3nli1ypqsbtjlx67ljz86dc7it
Marco Bizot
0
149849
832223
2026-05-07T22:14:56Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1348417752|Marco Bizot]]"
832223
wikitext
text/x-wiki
'''Marco Remon Bizot''' ( ; an haife shi a ranar 10 ga Maris 1991) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] a ƙungiyar [[Premier League]] [[Aston Villa FC|ta Aston Villa]] .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a Hoorn, Netherlands, Marco Bizot ya fara aikinsa tun yana ƙarami a ƙungiyar SV Westfriezen da ke Zwaag, Netherlands. Nan ne aka gano shi yana ɗan shekara goma, aka kawo shi makarantar matasa ta Ajax a shekara ta 2000, daga inda ya fara a matakin matasa na E-E. Ya shiga zaɓen Jong Ajax don kakar wasa ta 2010-11, inda ya sami isasshen lokacin wasa a ƙarƙashin masu horarwa Pieter Huistra da Fred Grim. Bayan kakar wasa mai nasara tare da Jong Ajax, Bizot ya sami ƙarin kwangila, kuma an ba shi aro zuwa Cambuur a ƙungiyar Eerste Divisie ta Holland don kakar wasa ta 2011-12, don samun ƙwarewa da kuma tabbatar da kansa a matsayin ɗan wasa.
=== Groningen ===
A ranar 14 ga Yunin 2012, Ajax da Groningen suka cimma yarjejeniyar canja wurin Bizot kai tsaye. Bizot ya zama mai tsaron gida na Eredivisie kuma ya buga wasanni 50 a kakar wasa biyu a ƙungiyar. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
=== Genk ===
A ranar 22 ga watan Yunin 2014, an sanar da cewa Groningen ta sayar da Bizot ga ƙungiyar Genk ta ƙasar Belgium. Ya sanya hannu kan kwantiragi na tsawon shekaru uku. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
=== AZ ===
A ranar 10 ga Mayu 2017, Bizot ya sanya hannu kan kwangila a AZ . An zaɓe shi a matsayin wanda zai maye gurbin [[Tim Krul]], wanda ya koma [[Newcastle United FC|Newcastle United]] bayan zaman aro. Bizot ya buga dukkan wasanni 40 na hukuma a kakar wasa mai zuwa kuma ya buga wasan ƙarshe na gasar cin kofin Holland . Bayan bazara, ya ci gaba da kasancewa cikin waɗanda ba su da matsala a gasar Eredivisie . A watan Fabrairun 2020 ya tsawaita kwangilarsa zuwa tsakiyar 2022. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
=== Brest ===
[[Fayil:FC_Salzburg_vs._Stade_Brest_(2024-10-01_Champions_League)_72.jpg|left|thumb|250x250px|Bizot a shekarar 2024 tare da Brest]]
A ranar 4 ga Agusta 2021, Brest ya sanar da cewa Bizot ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da ƙungiyar, kan kuɗin da aka ruwaito na Yuro miliyan 1. [1] [2] Ya fara buga gasar cin kofin zakarun Turai a ranar farko ta kakar wasa ta Ligue 1 ta 2021–22 ; kunnen doki 1-1 da Lyon . [3] Bizot ya ci gaba da kasancewa a kan teburin Brest a ranar 31 ga Oktoba, wanda kuma shi ne nasarar farko da ƙungiyar ta samu a kakar wasa ta bana, inda ta yi nasara a gida da ci 2-0 da Monaco . [4] A kakar wasa ta 2023–24, ya ba da gudummawa ga nasarar da ƙungiyarsa ta samu, [5] da kwallaye 13 masu kyau, [6] yayin da suka kare a matsayi na uku a gasar kuma suka shiga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA . [7]
=== Aston Villa ===
A ranar 15 ga Yuli 2025, Bizot ya rattaba hannu a kulob din [[Aston Villa FC|Aston Villa]] [[Premier League|na]] Ingila kan kudin da ba a bayyana ba. <ref>{{Cite web |date=15 July 2025 |title=Aston Villa announce Marco Bizot signing |url=https://www.avfc.co.uk/news/2025/july/15/villa-announce-marco-bizot-signing/ |access-date=15 July 2025 |website=Aston Villa Football Club}}</ref> A ranar 16 ga Agusta, ya fara buga wa kulob din wasa a wasan da suka tashi 0-0 da [[Newcastle United FC|Newcastle United]] a gasar. <ref>{{Cite web |date=16 August 2025 |title=Aston Villa’s Ezri Konsa sees red as Newcastle draw blank without Isak |url=https://www.theguardian.com/football/2025/aug/16/aston-villa-newcastle-premier-league-match-report |access-date=23 August 2025}}</ref> A ranar 14 ga Fabrairu 2026, Bizot ya sami katin jan kati kai tsaye a wasan cin kofin FA da Newcastle United bayan ya jefa wa wani dan wasa kwallo a waje da akwatin. Villa, wacce ke da maki 1-0 a lokacin da aka ba ta katin jan kati, ta sha kashi a wasan da ci 3-1. <ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Ciaran |date=14 February 2026 |title=Aston Villa 1-3 Newcastle: Sandro Tonali scores twice in fine fightback |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cx28kq7341wt |access-date=15 February 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bizot ya samu cikakken gayyatar shiga tawagar ƙasa da ƙasa a karon farko da [[Ronald Koeman]] ya gayyata zuwa Netherlands a watan Maris na 2018. Ya fara buga wasa a wasan sada zumunci da Spain a ranar 11 ga Nuwamba 2020. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
An kira Bizot a ranar 1 ga Maris 2024 don buga wasanni biyu na sada zumunci da Scotland da Jamus. <ref>{{Cite web |date=7 March 2018 |title=Weghorst: 'Plek in voorselectie Oranje stap naar allergrootste droom' - NU - Het laatste nieuws het eerst op NU.nl |url=https://www.nu.nl/voetbal/5166179/weghorst-plek-in-voorselectie-oranje-stap-allergrootste-droom.html |website=www.nu.nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
cwa7un9kifw6jzmosy2igkl78dcdfmw
832224
832223
2026-05-07T22:15:18Z
Sardeeq
39275
832224
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Marco Remon Bizot''' ( ; an haife shi a ranar 10 ga Maris 1991) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] a ƙungiyar [[Premier League]] [[Aston Villa FC|ta Aston Villa]] .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a Hoorn, Netherlands, Marco Bizot ya fara aikinsa tun yana ƙarami a ƙungiyar SV Westfriezen da ke Zwaag, Netherlands. Nan ne aka gano shi yana ɗan shekara goma, aka kawo shi makarantar matasa ta Ajax a shekara ta 2000, daga inda ya fara a matakin matasa na E-E. Ya shiga zaɓen Jong Ajax don kakar wasa ta 2010-11, inda ya sami isasshen lokacin wasa a ƙarƙashin masu horarwa Pieter Huistra da Fred Grim. Bayan kakar wasa mai nasara tare da Jong Ajax, Bizot ya sami ƙarin kwangila, kuma an ba shi aro zuwa Cambuur a ƙungiyar Eerste Divisie ta Holland don kakar wasa ta 2011-12, don samun ƙwarewa da kuma tabbatar da kansa a matsayin ɗan wasa.
=== Groningen ===
A ranar 14 ga Yunin 2012, Ajax da Groningen suka cimma yarjejeniyar canja wurin Bizot kai tsaye. Bizot ya zama mai tsaron gida na Eredivisie kuma ya buga wasanni 50 a kakar wasa biyu a ƙungiyar. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
=== Genk ===
A ranar 22 ga watan Yunin 2014, an sanar da cewa Groningen ta sayar da Bizot ga ƙungiyar Genk ta ƙasar Belgium. Ya sanya hannu kan kwantiragi na tsawon shekaru uku. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
=== AZ ===
A ranar 10 ga Mayu 2017, Bizot ya sanya hannu kan kwangila a AZ . An zaɓe shi a matsayin wanda zai maye gurbin [[Tim Krul]], wanda ya koma [[Newcastle United FC|Newcastle United]] bayan zaman aro. Bizot ya buga dukkan wasanni 40 na hukuma a kakar wasa mai zuwa kuma ya buga wasan ƙarshe na gasar cin kofin Holland . Bayan bazara, ya ci gaba da kasancewa cikin waɗanda ba su da matsala a gasar Eredivisie . A watan Fabrairun 2020 ya tsawaita kwangilarsa zuwa tsakiyar 2022. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
=== Brest ===
[[Fayil:FC_Salzburg_vs._Stade_Brest_(2024-10-01_Champions_League)_72.jpg|left|thumb|250x250px|Bizot a shekarar 2024 tare da Brest]]
A ranar 4 ga Agusta 2021, Brest ya sanar da cewa Bizot ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da ƙungiyar, kan kuɗin da aka ruwaito na Yuro miliyan 1. [1] [2] Ya fara buga gasar cin kofin zakarun Turai a ranar farko ta kakar wasa ta Ligue 1 ta 2021–22 ; kunnen doki 1-1 da Lyon . [3] Bizot ya ci gaba da kasancewa a kan teburin Brest a ranar 31 ga Oktoba, wanda kuma shi ne nasarar farko da ƙungiyar ta samu a kakar wasa ta bana, inda ta yi nasara a gida da ci 2-0 da Monaco . [4] A kakar wasa ta 2023–24, ya ba da gudummawa ga nasarar da ƙungiyarsa ta samu, [5] da kwallaye 13 masu kyau, [6] yayin da suka kare a matsayi na uku a gasar kuma suka shiga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA . [7]
=== Aston Villa ===
A ranar 15 ga Yuli 2025, Bizot ya rattaba hannu a kulob din [[Aston Villa FC|Aston Villa]] [[Premier League|na]] Ingila kan kudin da ba a bayyana ba. <ref>{{Cite web |date=15 July 2025 |title=Aston Villa announce Marco Bizot signing |url=https://www.avfc.co.uk/news/2025/july/15/villa-announce-marco-bizot-signing/ |access-date=15 July 2025 |website=Aston Villa Football Club}}</ref> A ranar 16 ga Agusta, ya fara buga wa kulob din wasa a wasan da suka tashi 0-0 da [[Newcastle United FC|Newcastle United]] a gasar. <ref>{{Cite web |date=16 August 2025 |title=Aston Villa’s Ezri Konsa sees red as Newcastle draw blank without Isak |url=https://www.theguardian.com/football/2025/aug/16/aston-villa-newcastle-premier-league-match-report |access-date=23 August 2025}}</ref> A ranar 14 ga Fabrairu 2026, Bizot ya sami katin jan kati kai tsaye a wasan cin kofin FA da Newcastle United bayan ya jefa wa wani dan wasa kwallo a waje da akwatin. Villa, wacce ke da maki 1-0 a lokacin da aka ba ta katin jan kati, ta sha kashi a wasan da ci 3-1. <ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Ciaran |date=14 February 2026 |title=Aston Villa 1-3 Newcastle: Sandro Tonali scores twice in fine fightback |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cx28kq7341wt |access-date=15 February 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bizot ya samu cikakken gayyatar shiga tawagar ƙasa da ƙasa a karon farko da [[Ronald Koeman]] ya gayyata zuwa Netherlands a watan Maris na 2018. Ya fara buga wasa a wasan sada zumunci da Spain a ranar 11 ga Nuwamba 2020. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
An kira Bizot a ranar 1 ga Maris 2024 don buga wasanni biyu na sada zumunci da Scotland da Jamus. <ref>{{Cite web |date=7 March 2018 |title=Weghorst: 'Plek in voorselectie Oranje stap naar allergrootste droom' - NU - Het laatste nieuws het eerst op NU.nl |url=https://www.nu.nl/voetbal/5166179/weghorst-plek-in-voorselectie-oranje-stap-allergrootste-droom.html |website=www.nu.nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
598v8ny8czmmbqux2mncwzw5ryu6rd4
832226
832224
2026-05-07T22:16:54Z
Sardeeq
39275
832226
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Marco Remon Bizot''' ( ; an haife shi a ranar 10 ga Maris 1991) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] a ƙungiyar [[Premier League]] [[Aston Villa FC|ta Aston Villa]] .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a Hoorn, Netherlands, Marco Bizot ya fara aikinsa tun yana ƙarami a ƙungiyar SV Westfriezen da ke Zwaag, Netherlands. Nan ne aka gano shi yana ɗan shekara goma, aka kawo shi makarantar matasa ta Ajax a shekara ta 2000, daga inda ya fara a matakin matasa na E-E. Ya shiga zaɓen Jong Ajax don kakar wasa ta 2010-11, inda ya sami isasshen lokacin wasa a ƙarƙashin masu horarwa Pieter Huistra da Fred Grim. Bayan kakar wasa mai nasara tare da Jong Ajax, Bizot ya sami ƙarin kwangila, kuma an ba shi aro zuwa Cambuur a ƙungiyar Eerste Divisie ta Holland don kakar wasa ta 2011-12, don samun ƙwarewa da kuma tabbatar da kansa a matsayin ɗan wasa.
=== Groningen ===
A ranar 14 ga Yunin 2012, Ajax da Groningen suka cimma yarjejeniyar canja wurin Bizot kai tsaye. Bizot ya zama mai tsaron gida na Eredivisie kuma ya buga wasanni 50 a kakar wasa biyu a ƙungiyar. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
=== Genk ===
A ranar 22 ga watan Yunin 2014, an sanar da cewa Groningen ta sayar da Bizot ga ƙungiyar Genk ta ƙasar Belgium. Ya sanya hannu kan kwantiragi na tsawon shekaru uku. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
=== AZ ===
A ranar 10 ga Mayu 2017, Bizot ya sanya hannu kan kwangila a AZ . An zaɓe shi a matsayin wanda zai maye gurbin [[Tim Krul]], wanda ya koma [[Newcastle United FC|Newcastle United]] bayan zaman aro. Bizot ya buga dukkan wasanni 40 na hukuma a kakar wasa mai zuwa kuma ya buga wasan ƙarshe na gasar cin kofin Holland . Bayan bazara, ya ci gaba da kasancewa cikin waɗanda ba su da matsala a gasar Eredivisie . A watan Fabrairun 2020 ya tsawaita kwangilarsa zuwa tsakiyar 2022. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
=== Brest ===
[[Fayil:FC_Salzburg_vs._Stade_Brest_(2024-10-01_Champions_League)_72.jpg|left|thumb|250x250px|Bizot a shekarar 2024 tare da Brest]]
A ranar 4 ga Agusta 2021, Brest ya sanar da cewa Bizot ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da ƙungiyar, kan kuɗin da aka ruwaito na Yuro miliyan 1. [1] [2] Ya fara buga gasar cin kofin zakarun Turai a ranar farko ta kakar wasa ta Ligue 1 ta 2021–22 ; kunnen doki 1-1 da Lyon . [3] Bizot ya ci gaba da kasancewa a kan teburin Brest a ranar 31 ga Oktoba, wanda kuma shi ne nasarar farko da ƙungiyar ta samu a kakar wasa ta bana, inda ta yi nasara a gida da ci 2-0 da Monaco . [4] A kakar wasa ta 2023–24, ya ba da gudummawa ga nasarar da ƙungiyarsa ta samu, [5] da kwallaye 13 masu kyau, [6] yayin da suka kare a matsayi na uku a gasar kuma suka shiga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA . [7]
=== Aston Villa ===
A ranar 15 ga Yuli 2025, Bizot ya rattaba hannu a kulob din [[Aston Villa FC|Aston Villa]] [[Premier League|na]] Ingila kan kudin da ba a bayyana ba. <ref>{{Cite web |date=15 July 2025 |title=Aston Villa announce Marco Bizot signing |url=https://www.avfc.co.uk/news/2025/july/15/villa-announce-marco-bizot-signing/ |access-date=15 July 2025 |website=Aston Villa Football Club}}</ref> A ranar 16 ga Agusta, ya fara buga wa kulob din wasa a wasan da suka tashi 0-0 da [[Newcastle United FC|Newcastle United]] a gasar. <ref>{{Cite web |date=16 August 2025 |title=Aston Villa’s Ezri Konsa sees red as Newcastle draw blank without Isak |url=https://www.theguardian.com/football/2025/aug/16/aston-villa-newcastle-premier-league-match-report |access-date=23 August 2025}}</ref> A ranar 14 ga Fabrairu 2026, Bizot ya sami katin jan kati kai tsaye a wasan cin kofin FA da Newcastle United bayan ya jefa wa wani dan wasa kwallo a waje da akwatin. Villa, wacce ke da maki 1-0 a lokacin da aka ba ta katin jan kati, ta sha kashi a wasan da ci 3-1. <ref>{{Cite web |last=Kelly |first=Ciaran |date=14 February 2026 |title=Aston Villa 1-3 Newcastle: Sandro Tonali scores twice in fine fightback |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cx28kq7341wt |access-date=15 February 2026 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bizot ya samu cikakken gayyatar shiga tawagar ƙasa da ƙasa a karon farko da [[Ronald Koeman]] ya gayyata zuwa Netherlands a watan Maris na 2018. Ya fara buga wasa a wasan sada zumunci da Spain a ranar 11 ga Nuwamba 2020. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
An kira Bizot a ranar 1 ga Maris 2024 don buga wasanni biyu na sada zumunci da Scotland da Jamus. <ref>{{Cite web |date=7 March 2018 |title=Weghorst: 'Plek in voorselectie Oranje stap naar allergrootste droom' - NU - Het laatste nieuws het eerst op NU.nl |url=https://www.nu.nl/voetbal/5166179/weghorst-plek-in-voorselectie-oranje-stap-allergrootste-droom.html |website=www.nu.nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
brgw5htx8ipt9fqpr4hsdsco6tn5w2o
Susan Dossi
0
149850
832225
2026-05-07T22:16:03Z
Aisha Yahuza
14817
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1346677959|Susan Dossi]]"
832225
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}'''Susan Dossi''' memba ce ta [[Malawi|Malawian]] a Majalisar Dokoki ta Kasa ta Mazabar Chikwawa ta Yamma . Ita ce shugabar kwamitin majalisar dokoki kan kafofin watsa labarai da sadarwa.
== Rayuwa ==
Dossi 'yar Musa Dossi ce wacce ta kasance ministan wasanni na Malawi. Ya mutu a shekara ta 2024.<ref>{{Cite web |last=M’bwana |first=Lloyd |date=2024-04-18 |title=Former Malawi Sports Minister Moses Dossi dies at 70 |url=https://www.maravipost.com/former-malawi-sports-minister-moses-dossi-dies-at-70/ |access-date=2025-01-09 |website=The [[Maravi Post]]}}</ref>
An zabe ta ne a mazabar Chikwawa ta Yamma a watan Mayu 2019 a matsayin mai zaman kanta. Ta shiga majalisa amma ya bayyana cewa babu wata jam'iyya da ke da rinjaye kuma majalisa da aka rataye na iya haifar da jinkirin yanke shawara. Shugaban Jam'iyyar Democrat Progressive Party Peter Mutharika ya yi kira ga masu zaman kansu kamar Dossi da su goyi bayan gwamnati. 32 sun amince ciki har da Lyana Lexa Tambala, Roseby Gadama, Ireen Mambala, Abigail Shariff da Nancy Chada . <ref>{{Cite web |date=2019-06-03 |title=No hung parliament as 32 independent MPs flock to governing DPP |url=https://www.nyasatimes.com/no-hung-parliament-as-32-independent-mps-flock-to-governing-dpp/ |access-date=2025-01-18 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref>
Daga baya ta shiga DPP.<ref name="party">{{Cite web |last=Sambalikagwa |first=Lindiwe |date=2020-08-18 |title=Susan Dossi joins UTM after dumping DPP |url=https://malawi24.com/2020/08/18/susan-dossi-joins-utm-after-dumping-dpp/ |access-date=2025-01-09 |website=Malawi 24}}</ref> Ta kasance mataimakiyar shugaban Majalisar Dokoki ta Kasa na kafofin watsa labarai, sadarwa da bayanai. Ita memba ce a Kungiyar Mata ta Majalisar Dokokin Malawi . <ref>{{Cite web |title=Hon. Susan Dossi – PWC Malawi |url=https://pwcmalawi.org/hon-susan-dossi/ |access-date=2025-01-11}}</ref>
A ranar 23 ga watan Yunin 2020 jam'iyyarta ta DPP ta rasa zaben. Dossi ta canza goyon bayanta kuma ta shiga kungiyar United Transformation Movement (UTM). <ref name="party">{{Cite web |last=Sambalikagwa |first=Lindiwe |date=2020-08-18 |title=Susan Dossi joins UTM after dumping DPP |url=https://malawi24.com/2020/08/18/susan-dossi-joins-utm-after-dumping-dpp/ |access-date=2025-01-09 |website=Malawi 24}}</ref>
A cikin 2021 ta ba da kayan farawa ga yara daga mazabarta waɗanda makarantun sakandare na kasa suka karɓa. Ta ƙarfafa su su yi aiki tuƙuru don su iya taimaka wa unguwarsu kuma su ci gaba zuwa jami'a. Dalibai sun karɓi jaka na makaranta, kaya, tufafi da kayan rubutu.<ref>{{Cite web |date=2021-02-23 |title=Malawi's UTM legislator Dossi rewards 30 students selected to National Secondary Schools |url=https://www.maravipost.com/malawis-utm-legislator-dossi-rewards-30-students-selected-to-national-secondary-schools/ |access-date=2025-01-09 |website=The Maravi Post}}</ref>
Dossi ya sa jakar zuwa Majalisar Dokoki ta Kasa don jawo hankali ga yanayin talauci na hanyar zuwa Chapananga.<ref>{{Cite web |date=2022-03-31 |title=MP worried over poor state of Chapananga road |url=https://malawi24.com/2022/03/31/mp-worried-over-poor-state-of-chapananga-road/ |access-date=2025-01-09 |website=Malawi 24}}</ref> A watan Fabrairun 2024 tana maraba da labarin cewa Shugaban ya sanar da cewa za a gyara hanyar Chikwawa. Hanyar za ta ba da damar zuwa Mozambique da ke kusa don fitar da kayan gona da kuma ba da damar samun dama ga wuraren kiwon lafiya.<ref>{{Cite web |last=Likaka |first=Raphael |date=2024-02-20 |title=Phungu wa Chikwawa West wathokoza boma chifukwa chofuna kumanga nsewu wa Chapananga |url=https://malawi24.com/2024/02/20/phungu-wa-chikwawa-west-wathokoza-boma-chifukwa-chofuna-kumanga-nsewu-wa-chapananga/ |access-date=2025-01-09 |website=Malawi 24 |language=ny}}</ref>
A cikin 2024, a matsayin wani ɓangare na rawar da ta taka a matsayin shugabar Kwamitin Majalisar Dattijai kan Kafofin Watsa Labarai da Sadarwa, tana tunatar da hukumomin jama'a game da Dokar Samun Bayanai ta Malawi <ref>{{Cite web |last=Kondowe |first=Rabson |date=2024-05-03 |title=Parliament calls for ATI Act compliance |url=https://mbc.mw/parliament-calls-for-ati-act-compliance/ |access-date=2025-01-09 |website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> wacce aka zartar a 2016 kuma ta fara aiki a 2020. <ref>{{Cite web |title=ATI |url=https://npc.mw/ati/ |access-date=2025-01-09 |website=npc.mw |language=en-ZA}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
et0by0d18xhcfmif9ag8ga7mtnv806b
Mwalone Jangiya
0
149851
832227
2026-05-07T22:17:13Z
Aisha Yahuza
14817
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1346677963|Mwalone Jangiya]]"
832227
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}'''Mwalone Jangiya''' 'yar siyasar Malawian ce wacce ta kasance memba na Majalisar Dokoki ta Kasa daga 2009 zuwa 2014.
== Rayuwa ==
An zabi Jangiya a Majalisar Dokoki ta Kasa a shekarar 2009. Ta kasance memba na Jam'iyyar United Democratic Front (UDF) kuma ta yi aiki har zuwa shekara ta 2014. <ref name="bright">{{Cite web |date=2018-03-12 |title=Ex-MP for Machinga-Likwenu endorses Msaka's candidacy |url=https://www.nyasatimes.com/ex-mp-machinga-likwenu-endorses-msakas-candidacy/ |access-date=2025-10-16 |language=en-GB}}</ref>
A shekara ta 2013 ta kasance memba na Jam'iyyar Jama'a . Tana da rikici na jama'a tare da Sitola na gargajiya na Machinga . Ya zarge ta da kula da kanta ba masu jefa kuri'a ba. Ya lura cewa ba a gyara gadoji a kan ruwa da ke cike da aladu ba kuma an kashe mutane. Ya shawarci mabiyansa da kada su zabe ta.<ref>{{Cite web |date=2013-07-13 |title=Machinga's T/A Sitola Tells Constituents Not To Vote For Incumbent PP MP Mwalone Jangiya In Her Presence |url=https://www.faceofmalawi.com/2013/07/13/machingas-ta-sitola-tells-constituents-not-to-vote-for-incumbent-pp-mp-mwalone-jangiya-in-her-presence/ |access-date=2025-10-16 |language=en-US}}</ref>
A shekara ta 2014 ta ziyarci Asibitin Gundumar Machinga tare da wasu Musulmai suna murna da [[Sallar Idi ƙarama|Eid al-Fitr]] . Sun rarraba abinci da kyauta ga marasa lafiya a can. Ba ita kadai ce mace musulma a majalisa ba - sauran su ne Halima Daud, Nasreen Pilan, [[Abida Mia]], Easter Majaza da Amina Lijala . <ref>{{Cite web |title=Aisha Mambo Adams First Muslim Female Second Deputy Speaker {{!}} Insight Bulletin |url=https://insightbulletin.org/aisha-mambo-adams-first-muslim-female-second-deputy-speaker/ |access-date=2025-10-16 |language=en-US}}</ref>
Ta tsaya a zaben 2018 a matsayin mai zaman kanta a mazabar Machinga Likwenu kuma kusan ta ci nasara da kuri'u sama da 4,000. Koyaya David Lally na jam'iyyar UDF yana da kusan halaye 50 fiye da ita.<ref>{{Cite web |date=2018 |title=2018 results by constituency |url=https://mec.org.mw/wp-content/uploads/2018/11/Parliament-results.pdf |access-date=16 Oct 2025 |website=Malawi Electoral Commission}}</ref>
A shekarar 2019 ba ta tsaya takara ba amma ta goyi bayan Bright Msaka . <ref name="bright">{{Cite web |date=2018-03-12 |title=Ex-MP for Machinga-Likwenu endorses Msaka's candidacy |url=https://www.nyasatimes.com/ex-mp-machinga-likwenu-endorses-msakas-candidacy/ |access-date=2025-10-16 |language=en-GB}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
4q33e4u8jv0ln3xx71giy7l5631onjq
Tiaone Hendry
0
149852
832228
2026-05-07T22:18:19Z
Aisha Yahuza
14817
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1346677961|Tiaone Hendry]]"
832228
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}'''Tiaone Hendry''' 'yar siyasar Malawian ce wacce ta kasance memba na Majalisar Dokoki daga 2025. Tana wakiltar Phalombe ta Kudu.
== Rayuwa ==
Hendry ta shiga cikin zaben fidda gwani na DPP a Phalombe ta Kudu amma ba ta yi nasara ba. An zabi Mary Mpanga a matsayin dan takarar jam'iyyar kuma masu fafatawa sun koka cewa tsarin ya fi son dan takarar da ke zaune.<ref>{{Cite web |last=Magalasi |first=Chikondi |date=2019-01-12 |title=Phalombe South MP win DPP primaries unopposed Malawi 24 {{!}} Latest News from Malawi |url=https://malawi24.com/2019/01/12/phalombe-south-mp-win-dpp-primaries-unopposed/ |access-date=2025-10-13 |website=Malawi 24 |language=en-GB}}</ref>
A ƙarshen 2024 kuma kafin zaben 2025, Hendry, ta ba da gudummawa sosai ga al'ummarta. Ta ba da gudummawar Kwacha miliyan 7 don kafa gasar kwallon kafa ta gida tare da kyaututtuka. Ta kuma ba da motar asibiti wanda za'a iya amfani dashi don ɗaukar mutanen yankin zuwa asibitin Gundumar Chiyaleni. An shirya bikin a makarantar firamare ta Chiyalini don bayar da gudummawa.<ref>{{Cite web |date=2024-12-30 |title=Shadow MP Tiaone Hendry donates ambulance and launches MK7 million football league |url=https://malawifreedomnetwork.com/2024/12/30/shadow-mp-tiaone-hendry-donates-ambulance-and-launches-mk7-million-football-league/ |access-date=2025-10-13 |website=Malawi Freedom Network |language=en-US}}</ref>
A cikin zaben 16 ga Satumba 2025 ta lashe kujerar Phalombe ta Kudu ta Jam'iyyar Democrat Progressive Party . Ita ce kadai mace da aka zaba a gundumar. Maggie Kathewera-Banda ta lura da zaben ta kuma ta lura cewa ta kasance kashi 20% na 'yan majalisa na Phalombe ta Kudu kuma wannan ya nuna matsayin kasa inda sama da kashi 20% na' yan majalisa mata ne.
An yi sanarwa a watan Nuwamba game da wanda zai jagoranci manyan kwamitocin majalisa. An zabi Hendry a matsayin shugaban kwamitin albarkatun kasa, makamashi da canjin yanayi. Yona Adadawiza Mkandawire ya zama mataimakin shugaban kuma su biyun za su iya aiki har zuwa 2030.<ref>{{Cite web |last=Malawi |first=Parliament of |title=Parliament Constitutes Committees and Confirms New Leadership |url=https://www.parliament.gov.mw/media-resources/parliament-news/84 |access-date=2025-12-14 |website=www.parliament.gov.mw |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
{{Authority control}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
31dbuzelu0vtpbdohsobru6ahu72a0h
Daley Makaho
0
149853
832229
2026-05-07T22:19:05Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352138297|Daley Blind]]"
832229
wikitext
text/x-wiki
'''Daley Blind''' (da An haife shi a ranar 9 ga Maris 1990) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke bugawa ƙungiyar [[La Liga]] [[Girona FC|ta Girona]] . Ɗan wasa ne mai iya amfani da salon wasansa, an tura shi a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na hagu]], [[Mai buga baya|ɗan baya na tsakiya]], da kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya]] . Shi ɗan tsohon ɗan wasan baya na Ajax ne kuma tsohon manajan ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands, Danny Blind .
Blind ya fara taka rawar gani a ƙungiyar matasa ta Ajax, inda ya zama ɗan wasa na yau da kullun bayan ya yi aro a Groningen, kuma ya lashe kofunan Eredivisie sau huɗu a jere tare da ƙungiyar. A watan Satumba na 2014, ya koma Manchester United kan fam miliyan 13.8, inda ya kasance cikin ƙungiyar da ta lashe kofuna huɗu, ciki har da Kofin FA, Kofin EFL da kuma Kofin UEFA Europa League . A lokacin bazara na 2018, Blind ya koma Ajax, inda ya lashe kofin Eredivisie na biyar da kuma Kofin KNVB na farko a kakar wasa ta farko da ya koma ƙungiyar. Ya lashe kofunan Eredivisie guda biyu kafin ya koma [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]], inda ya lashe Bundesliga a tsawon watanni shida. Blind ya sanya hannu a kulob ɗin Girona na Sipaniya a 2023.
Blind, wanda ya buga wa Netherlands wasa daga 2013 zuwa 2024, ya samu sama da wasanni 100, kuma ya kasance memba na tawagar Holland da ta zo ta uku a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2014. Ya ci gaba da buga wasa a gasar UEFA Euro 2020, [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta 2022]] da kuma gasar Euro 2024 .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Blind ya fara aikinsa a makarantar matasa ta ƙungiyar garinsu ta Ajax ; ƙungiyar da mahaifinsa Danny ya yi suna a matsayin ƙwararre. <ref>{{Cite web |title=Ajax Showtime - Nieuws over Ajax, Jong Ajax en Ajax-jeugd |url=http://www.ajaxshowtime.com/index.php?msg=33171&page=1 |website=ajaxshowtime.com}}</ref> Blind ya samo asali ne daga tsarin matasa na Ajax, kuma yayin da a hukumance har yanzu yana ɗan shekara biyu, ya zama babban ɗan wasa a ƙungiyar A-Juniors a kakar wasa ta 2007-08 <ref name="ajax_contract" /> kafin ya sami ci gaba zuwa ƙungiyar farko ta Ajax a kakar wasa ta 2008-09. <ref name="ajax_debut">{{Cite web |date=7 December 2008 |title=Blind helps Ajax win in debut |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=68236 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217140444/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D68236 |archive-date=17 December 2008 |access-date=11 December 2008 |publisher=Ajax.nl}}</ref> Ya nuna kyakkyawan alkawari tun yana ƙarami kuma aka naɗa shi kyaftin na Jong Ajax a 2007. Ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru yana da shekaru 17, wanda hakan ya sa ya koma ƙungiyar har zuwa 1 ga Yuli 2010. <ref name="ajax_contract">{{Cite web |date=29 March 2007 |title=Ajax sign Daley Blind |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=62320 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228050825/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D62320 |archive-date=28 February 2008 |access-date=11 December 2008 |publisher=Ajax.nl}}</ref>
A ranar 7 ga Disamba 2008, Blind ya fara buga wasa a ƙungiyar farko ta Ajax a wasan da suka yi da FC Volendam . Blind ya yi tasiri nan take lokacin da ya tilasta wa ɗan wasan baya na Volendam bugun kusurwa, wanda Jan Vertonghen ya ci wa Ajax ƙwallon da ta ba shi nasara. [1] A ranar 19 ga Disamba 2008, ya sanya hannu kan tsawaita kwantiragin da zai ci gaba da zama tare da Ajax har zuwa 30 ga Yuni 2013. [2] [3]
==== Lamuni zuwa Groningen ====
A ranar 5 ga Janairu 2010, ya koma Groningen a matsayin aro har zuwa kakar wasa ta 2009-10, a lokacin kasuwar musayar 'yan wasa ta hunturu. <ref>{{Cite web |date=5 January 2010 |title=Daley Blind on loan to FC Groningen |url=http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Daley-Blind-on-loan-to-FC-Groningen.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109033001/http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Daley-Blind-on-loan-to-FC-Groningen.htm |archive-date=9 January 2010 |access-date=27 April 2010 |publisher=Ajax.nl}}</ref> A Groningen, Blind galibi ana amfani da shi a matsayin mai [[Mai buga baya|tsaron baya na dama]] . <ref>{{Cite web |date=26 March 2010 |title=Daley Blind maakt furore bij FC Groningen |trans-title=Daley Blind makes a splash at FC Groningen. |url=http://www.ajaxlife.nl/updates/daley-blind-maakt-furore-bij-fc-groningen |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903145352/http://www.ajaxlife.nl/updates/daley-blind-maakt-furore-bij-fc-groningen |archive-date=3 September 2014 |access-date=31 August 2014 |publisher=[[Ajax Life]]}}</ref> An kusa sayar da shi ga Groningen kan Yuro miliyan 1.5 ta Ajax a kan dindindin amma komawarsa ba ta yi nasara ba.
==== Dawowa daga sihirin aro ====
[[Fayil:Daley_Blind_6013.jpg|thumb|Blind ya buga wa Ajax wasa a shekarar 2011]]
A kakar wasa biyu masu zuwa, Blind ya ba da gudummawa ga gasar cin kofin ƙasa ta Eredivisie guda biyu tare da Ajax, a kakar wasa ta 2010-11, da kuma kakar wasa ta 2011-12, wanda na farko zai zama gasar cin kofin zakarun Turai ta 30 ga Ajax. Duk da haka, rawar da Blind ya taka lokacin da aka ba shi damar ba ta gamsarwa ba, har ma an yi masa ihu a filin wasa a wasan Eredivisie. A ƙarƙashin sabon manaja Frank de Boer, za a ba Blind ƙarin amincewa da lokacin wasa, wanda hakan ya ba shi matsayi a matsayin ɗan wasan [[Mai buga baya|baya na farko da ya zaɓa a hagu]] tare da matsayin farawa na dindindin a kakar wasa ta 2012-13. <ref>{{Cite web |date=20 November 2012 |title=Blind, exponent nieuw Ajax (Dutch) |trans-title=Blind, exponent of the new Ajax. |url=http://nos.nl/video/442809-blind-exponent-nieuw-ajax.html |access-date=6 February 2013 |publisher=NOS.nl}}</ref>
A ranar 23 ga Afrilu 2013, Marc Overmars ya sanar da cewa Ajax da Blind sun cimma yarjejeniyar tsawaita kwantiraginsa na tsawon shekaru uku, wanda hakan ya sa ya ci gaba da zama a kulob din har zuwa lokacin bazara na 2016. <ref>{{Cite web |date=23 April 2013 |title=Blind verlengt contract bij Ajax (Dutch) |trans-title=Blind extends contract with Ajax. |url=http://www.ad.nl/ad/nl/1441/Ajax/article/detail/3430068/2013/04/22/Blind-verlengt-contract-bij-Ajax.dhtml |access-date=24 April 2013 |website=Algemeen Dagblad}}</ref> A ranar 5 ga Mayu, Blind ya ba da gudummawa ga nasarar Ajax a gasar Netherlands ta Eredivisie ta uku a jere, inda ya zama zakaran gasar na 32 a kulob din, wanda ya taimaka wajen kayar da Willem II da ci 5-0 a gida, sannan ya tabbatar da matsayinsa na farko a teburi kwana daya kacal daga karshen kakar wasa. Daga baya a wannan rana aka sanar da cewa an ayyana Blind a matsayin gwarzon dan wasan AFC Ajax na kakar wasa ta 2012-13, bayan ya buga wasa mai kyau a Ajax a shekara ta biyar, daga matsayinsa na dan wasan baya na hagu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2023)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A kakar wasa ta 2013-14, De Boer ya mayar da Blind matsayinsa na ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya kuma an zaɓe shi gwarzon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Holland yayin da Ajax ta lashe gasar lig ta karo na huɗu a jere.
=== Manchester United ===
A ranar 30 ga Agusta 2014, [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta cimma yarjejeniyar sayen Blind, bisa ga gwajin lafiya da kuma yarjejeniyar kashin kai. An kammala cinikin a ranar 1 ga Satumba 2014, kan kudi £13.8. miliyan.
[[Fayil:Daley_Blind_vs_Aleksandr_Erokhin_2017.jpg|thumb|Blind ya buga wa Manchester United wasa a shekarar 2017]]
Blind ya fara buga wasa ne kwanaki 13 bayan ya sanya hannu, inda ya buga cikakken mintuna 90 yayin da United ta doke Queens Park Rangers da ci 4-0 a Old Trafford a karon farko a kakar wasa ta bana. Kwallonsa ta farko da ya ci wa kungiyar ta zo ne a ranar 20 ga Oktoba, bugun yadi 20 wanda ya sa United ta yi kunnen doki 2-2 da West Bromwich Albion .
A ranar 16 ga Nuwamba, Blind ya samu rauni a gwiwarsa a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA ta Netherlands da Latvia wanda hakan ya hana shi buga wa kungiyar Manchester United wasa har zuwa karshen shekarar 2014. A ranar 11 ga Janairu 2015, Blind ya koma kungiyar United, inda ya fara tsaron gida a wasan da Southampton ta sha kashi da ci 1-0 a Old Trafford. A ranar 8 ga Fabrairu, ya zura kwallo a ragar United a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da [[West Ham United FC|West Ham]] .
[[Fayil:CSKA-MU_2017_(13).jpg|left|thumb|Blind ya zura kwallo a raga a wasan da Manchester United ta buga da Tottenham a gasar cin kofin zakarun Turai ta 2017-18.]]
Duk da cewa a duk kakar da ta gabata, Blind ya yi amfani da shi a matsayin dan wasan tsakiya ko kuma dan wasan baya na hagu, amma Blind ya fara kakar wasa a matsayin dan wasan baya na tsakiya, inda ya buga wasa mafi yawan kakar wasa. A ranar 12 ga Satumba, 2015, ya zura kwallonsa ta farko a kakar wasa a wasan da suka doke [[Liverpool F.C.|Liverpool]] da ci 3-1 a Old Trafford, kuma an nada shi gwarzon dan wasa saboda rawar da ya taka.
Ya fara kakar wasan Premier ta 2016-17 a matsayin ɗan wasan baya na farko tare da Chris Smalling ; duk da haka, ya rasa matsayinsa a ƙungiyar bayan dawowar Phil Jones da Marcos Rojo . Ya yi aiki tuƙuru don komawa ƙungiyar farko, amma ya fito a ɓangaren hagu, inda ya maye gurbin ɗan wasan baya na hagu Luke Shaw . Ya zura ƙwallonsa ta farko a kakar wasa ta bana a wasan da suka yi da Sunderland a ranar Boxing Day, inda ya shiga cikin akwatin don haɗa kwallo da [[Zlatan Ibrahimović]] ya kuma kare a ƙasa zuwa kusurwar ƙasa. <ref>{{Cite web |title=Manchester United 3 - 1 Sunderland Match report - 26/12/2016 Premier League - Goal.com |url=http://www.goal.com/en-gb/match/manchester-united-vs-sunderland/2241935 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321045235/http://www.goal.com/en-gb/match/manchester-united-vs-sunderland/2241935 |archive-date=21 March 2017 |access-date=2025-05-06 |website=www.goal.com |language=en-gb}}</ref> Ya fara wasan ƙarshe na Europa League da tsohuwar ƙungiyarsa Ajax, wadda Manchester United ta ci 2-0. <ref>{{Cite web |last=Sargeant |first=Jack |date=2017-05-24 |title=Blind, Fellaini and Mkhitaryan start vs. Ajax |url=https://thebusbybabe.sbnation.com/2017/5/24/15686214/manchester-united-vs-ajax-lineups-team-news-europa-league-final |access-date=2025-05-06 |website=The Busby Babe |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
i7pza7ozq3y7zf2irswvrgicvgm7v97
832231
832229
2026-05-07T22:19:24Z
Sardeeq
39275
832231
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Daley Blind''' (da An haife shi a ranar 9 ga Maris 1990) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke bugawa ƙungiyar [[La Liga]] [[Girona FC|ta Girona]] . Ɗan wasa ne mai iya amfani da salon wasansa, an tura shi a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na hagu]], [[Mai buga baya|ɗan baya na tsakiya]], da kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya]] . Shi ɗan tsohon ɗan wasan baya na Ajax ne kuma tsohon manajan ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands, Danny Blind .
Blind ya fara taka rawar gani a ƙungiyar matasa ta Ajax, inda ya zama ɗan wasa na yau da kullun bayan ya yi aro a Groningen, kuma ya lashe kofunan Eredivisie sau huɗu a jere tare da ƙungiyar. A watan Satumba na 2014, ya koma Manchester United kan fam miliyan 13.8, inda ya kasance cikin ƙungiyar da ta lashe kofuna huɗu, ciki har da Kofin FA, Kofin EFL da kuma Kofin UEFA Europa League . A lokacin bazara na 2018, Blind ya koma Ajax, inda ya lashe kofin Eredivisie na biyar da kuma Kofin KNVB na farko a kakar wasa ta farko da ya koma ƙungiyar. Ya lashe kofunan Eredivisie guda biyu kafin ya koma [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]], inda ya lashe Bundesliga a tsawon watanni shida. Blind ya sanya hannu a kulob ɗin Girona na Sipaniya a 2023.
Blind, wanda ya buga wa Netherlands wasa daga 2013 zuwa 2024, ya samu sama da wasanni 100, kuma ya kasance memba na tawagar Holland da ta zo ta uku a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2014. Ya ci gaba da buga wasa a gasar UEFA Euro 2020, [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta 2022]] da kuma gasar Euro 2024 .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Blind ya fara aikinsa a makarantar matasa ta ƙungiyar garinsu ta Ajax ; ƙungiyar da mahaifinsa Danny ya yi suna a matsayin ƙwararre. <ref>{{Cite web |title=Ajax Showtime - Nieuws over Ajax, Jong Ajax en Ajax-jeugd |url=http://www.ajaxshowtime.com/index.php?msg=33171&page=1 |website=ajaxshowtime.com}}</ref> Blind ya samo asali ne daga tsarin matasa na Ajax, kuma yayin da a hukumance har yanzu yana ɗan shekara biyu, ya zama babban ɗan wasa a ƙungiyar A-Juniors a kakar wasa ta 2007-08 <ref name="ajax_contract" /> kafin ya sami ci gaba zuwa ƙungiyar farko ta Ajax a kakar wasa ta 2008-09. <ref name="ajax_debut">{{Cite web |date=7 December 2008 |title=Blind helps Ajax win in debut |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=68236 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217140444/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D68236 |archive-date=17 December 2008 |access-date=11 December 2008 |publisher=Ajax.nl}}</ref> Ya nuna kyakkyawan alkawari tun yana ƙarami kuma aka naɗa shi kyaftin na Jong Ajax a 2007. Ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru yana da shekaru 17, wanda hakan ya sa ya koma ƙungiyar har zuwa 1 ga Yuli 2010. <ref name="ajax_contract">{{Cite web |date=29 March 2007 |title=Ajax sign Daley Blind |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=62320 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228050825/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D62320 |archive-date=28 February 2008 |access-date=11 December 2008 |publisher=Ajax.nl}}</ref>
A ranar 7 ga Disamba 2008, Blind ya fara buga wasa a ƙungiyar farko ta Ajax a wasan da suka yi da FC Volendam . Blind ya yi tasiri nan take lokacin da ya tilasta wa ɗan wasan baya na Volendam bugun kusurwa, wanda Jan Vertonghen ya ci wa Ajax ƙwallon da ta ba shi nasara. [1] A ranar 19 ga Disamba 2008, ya sanya hannu kan tsawaita kwantiragin da zai ci gaba da zama tare da Ajax har zuwa 30 ga Yuni 2013. [2] [3]
==== Lamuni zuwa Groningen ====
A ranar 5 ga Janairu 2010, ya koma Groningen a matsayin aro har zuwa kakar wasa ta 2009-10, a lokacin kasuwar musayar 'yan wasa ta hunturu. <ref>{{Cite web |date=5 January 2010 |title=Daley Blind on loan to FC Groningen |url=http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Daley-Blind-on-loan-to-FC-Groningen.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109033001/http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Daley-Blind-on-loan-to-FC-Groningen.htm |archive-date=9 January 2010 |access-date=27 April 2010 |publisher=Ajax.nl}}</ref> A Groningen, Blind galibi ana amfani da shi a matsayin mai [[Mai buga baya|tsaron baya na dama]] . <ref>{{Cite web |date=26 March 2010 |title=Daley Blind maakt furore bij FC Groningen |trans-title=Daley Blind makes a splash at FC Groningen. |url=http://www.ajaxlife.nl/updates/daley-blind-maakt-furore-bij-fc-groningen |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903145352/http://www.ajaxlife.nl/updates/daley-blind-maakt-furore-bij-fc-groningen |archive-date=3 September 2014 |access-date=31 August 2014 |publisher=[[Ajax Life]]}}</ref> An kusa sayar da shi ga Groningen kan Yuro miliyan 1.5 ta Ajax a kan dindindin amma komawarsa ba ta yi nasara ba.
==== Dawowa daga sihirin aro ====
[[Fayil:Daley_Blind_6013.jpg|thumb|Blind ya buga wa Ajax wasa a shekarar 2011]]
A kakar wasa biyu masu zuwa, Blind ya ba da gudummawa ga gasar cin kofin ƙasa ta Eredivisie guda biyu tare da Ajax, a kakar wasa ta 2010-11, da kuma kakar wasa ta 2011-12, wanda na farko zai zama gasar cin kofin zakarun Turai ta 30 ga Ajax. Duk da haka, rawar da Blind ya taka lokacin da aka ba shi damar ba ta gamsarwa ba, har ma an yi masa ihu a filin wasa a wasan Eredivisie. A ƙarƙashin sabon manaja Frank de Boer, za a ba Blind ƙarin amincewa da lokacin wasa, wanda hakan ya ba shi matsayi a matsayin ɗan wasan [[Mai buga baya|baya na farko da ya zaɓa a hagu]] tare da matsayin farawa na dindindin a kakar wasa ta 2012-13. <ref>{{Cite web |date=20 November 2012 |title=Blind, exponent nieuw Ajax (Dutch) |trans-title=Blind, exponent of the new Ajax. |url=http://nos.nl/video/442809-blind-exponent-nieuw-ajax.html |access-date=6 February 2013 |publisher=NOS.nl}}</ref>
A ranar 23 ga Afrilu 2013, Marc Overmars ya sanar da cewa Ajax da Blind sun cimma yarjejeniyar tsawaita kwantiraginsa na tsawon shekaru uku, wanda hakan ya sa ya ci gaba da zama a kulob din har zuwa lokacin bazara na 2016. <ref>{{Cite web |date=23 April 2013 |title=Blind verlengt contract bij Ajax (Dutch) |trans-title=Blind extends contract with Ajax. |url=http://www.ad.nl/ad/nl/1441/Ajax/article/detail/3430068/2013/04/22/Blind-verlengt-contract-bij-Ajax.dhtml |access-date=24 April 2013 |website=Algemeen Dagblad}}</ref> A ranar 5 ga Mayu, Blind ya ba da gudummawa ga nasarar Ajax a gasar Netherlands ta Eredivisie ta uku a jere, inda ya zama zakaran gasar na 32 a kulob din, wanda ya taimaka wajen kayar da Willem II da ci 5-0 a gida, sannan ya tabbatar da matsayinsa na farko a teburi kwana daya kacal daga karshen kakar wasa. Daga baya a wannan rana aka sanar da cewa an ayyana Blind a matsayin gwarzon dan wasan AFC Ajax na kakar wasa ta 2012-13, bayan ya buga wasa mai kyau a Ajax a shekara ta biyar, daga matsayinsa na dan wasan baya na hagu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2023)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A kakar wasa ta 2013-14, De Boer ya mayar da Blind matsayinsa na ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya kuma an zaɓe shi gwarzon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Holland yayin da Ajax ta lashe gasar lig ta karo na huɗu a jere.
=== Manchester United ===
A ranar 30 ga Agusta 2014, [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta cimma yarjejeniyar sayen Blind, bisa ga gwajin lafiya da kuma yarjejeniyar kashin kai. An kammala cinikin a ranar 1 ga Satumba 2014, kan kudi £13.8. miliyan.
[[Fayil:Daley_Blind_vs_Aleksandr_Erokhin_2017.jpg|thumb|Blind ya buga wa Manchester United wasa a shekarar 2017]]
Blind ya fara buga wasa ne kwanaki 13 bayan ya sanya hannu, inda ya buga cikakken mintuna 90 yayin da United ta doke Queens Park Rangers da ci 4-0 a Old Trafford a karon farko a kakar wasa ta bana. Kwallonsa ta farko da ya ci wa kungiyar ta zo ne a ranar 20 ga Oktoba, bugun yadi 20 wanda ya sa United ta yi kunnen doki 2-2 da West Bromwich Albion .
A ranar 16 ga Nuwamba, Blind ya samu rauni a gwiwarsa a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA ta Netherlands da Latvia wanda hakan ya hana shi buga wa kungiyar Manchester United wasa har zuwa karshen shekarar 2014. A ranar 11 ga Janairu 2015, Blind ya koma kungiyar United, inda ya fara tsaron gida a wasan da Southampton ta sha kashi da ci 1-0 a Old Trafford. A ranar 8 ga Fabrairu, ya zura kwallo a ragar United a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da [[West Ham United FC|West Ham]] .
[[Fayil:CSKA-MU_2017_(13).jpg|left|thumb|Blind ya zura kwallo a raga a wasan da Manchester United ta buga da Tottenham a gasar cin kofin zakarun Turai ta 2017-18.]]
Duk da cewa a duk kakar da ta gabata, Blind ya yi amfani da shi a matsayin dan wasan tsakiya ko kuma dan wasan baya na hagu, amma Blind ya fara kakar wasa a matsayin dan wasan baya na tsakiya, inda ya buga wasa mafi yawan kakar wasa. A ranar 12 ga Satumba, 2015, ya zura kwallonsa ta farko a kakar wasa a wasan da suka doke [[Liverpool F.C.|Liverpool]] da ci 3-1 a Old Trafford, kuma an nada shi gwarzon dan wasa saboda rawar da ya taka.
Ya fara kakar wasan Premier ta 2016-17 a matsayin ɗan wasan baya na farko tare da Chris Smalling ; duk da haka, ya rasa matsayinsa a ƙungiyar bayan dawowar Phil Jones da Marcos Rojo . Ya yi aiki tuƙuru don komawa ƙungiyar farko, amma ya fito a ɓangaren hagu, inda ya maye gurbin ɗan wasan baya na hagu Luke Shaw . Ya zura ƙwallonsa ta farko a kakar wasa ta bana a wasan da suka yi da Sunderland a ranar Boxing Day, inda ya shiga cikin akwatin don haɗa kwallo da [[Zlatan Ibrahimović]] ya kuma kare a ƙasa zuwa kusurwar ƙasa. <ref>{{Cite web |title=Manchester United 3 - 1 Sunderland Match report - 26/12/2016 Premier League - Goal.com |url=http://www.goal.com/en-gb/match/manchester-united-vs-sunderland/2241935 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321045235/http://www.goal.com/en-gb/match/manchester-united-vs-sunderland/2241935 |archive-date=21 March 2017 |access-date=2025-05-06 |website=www.goal.com |language=en-gb}}</ref> Ya fara wasan ƙarshe na Europa League da tsohuwar ƙungiyarsa Ajax, wadda Manchester United ta ci 2-0. <ref>{{Cite web |last=Sargeant |first=Jack |date=2017-05-24 |title=Blind, Fellaini and Mkhitaryan start vs. Ajax |url=https://thebusbybabe.sbnation.com/2017/5/24/15686214/manchester-united-vs-ajax-lineups-team-news-europa-league-final |access-date=2025-05-06 |website=The Busby Babe |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
0go0iyxb7e0ac9z8flz9rlepd43p813
Gladys Ganda
0
149854
832230
2026-05-07T22:19:23Z
Aisha Yahuza
14817
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1346677960|Gladys Ganda]]"
832230
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}'''Gladys Ganda''' 'yar siyasa ce ta Malawian wacce aka nada ta a matsayin mai ba da shawara ga Shugaban kasa. Ta kasance memba na majalisa na Nsanje Lalanje a Malawi da Jam'iyyar Democratic Progressive Party . An zabe ta a matsayin shugabar Kwamitin Kasafin Kudi da Kudi na majalisa a shekarar 2020. Ta rasa kujerarta a zaben 2025.
== Rayuwa ==
Ganda ta halarci Kwalejin Chancellor na [[Jami'ar Malawi]] wanda ke Zomba kuma ta kammala karatu tare da BSc. Daga baya ta tafi Cape Town a Afirka ta Kudu don karatun MBA. Tana da aiki a cikin Bankin Malawi wanda ya dauki shekaru ashirin.<ref name="biog">{{Cite web |date=2020-08-26 |title=MP Ganda elected chair of Malawi Budget and Finance Committee of Parliament - Malawi Nyasa Times - News from Malawi about Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/mp-ganda-elected-chair-of-malawi-budget-and-finance-committee-of-parliament/ |access-date=2025-01-08 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref>
Ganda ta kasance dan takarar 'yan majalisa wanda bai yi nasara ba a shekarar 2017. Ta kasance mataimakiyar Shugaba na NOCMA (Kamfanin Man Fetur na Malawi). <ref name="biog">{{Cite web |date=2020-08-26 |title=MP Ganda elected chair of Malawi Budget and Finance Committee of Parliament - Malawi Nyasa Times - News from Malawi about Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/mp-ganda-elected-chair-of-malawi-budget-and-finance-committee-of-parliament/ |access-date=2025-01-08 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref>
Ta sake tsayawa kuma a cikin 2019 ta zama memba na majalisa na mazabar Nsanje Lalanje . <ref name="biog">{{Cite web |date=2020-08-26 |title=MP Ganda elected chair of Malawi Budget and Finance Committee of Parliament - Malawi Nyasa Times - News from Malawi about Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/mp-ganda-elected-chair-of-malawi-budget-and-finance-committee-of-parliament/ |access-date=2025-01-08 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref> Ta kasance ɗaya daga cikin mata uku da suka hau kujerun majalisa a Gundumar Nsanje wanda shine yankin kudu a Malawi. Ta dauki mazabar Nsanje Lalanje yayin da Eurita Valeta ta lashe mazabar Kudu maso Yamma kuma Esther Mcheka Chilenje ta zama 'yar majalisa ta Nsanje Arewa.<ref name="3mps">{{Cite web |date=2019-06-04 |title=Coalition beats 50:50 agenda target in Nsanje |url=https://www.nyasatimes.com/coalition-beats-5050-agenda-target-in-nsanje/ |access-date=2025-11-11 |language=en-GB}}</ref> An ga wannan a matsayin nasara saboda burin kasa da kasa don cimma wakilci 50:50 ga mata a majalisa. An cimma wannan a Gundumar Nsanje saboda akwai mazabu biyar kuma kashi 60% daga cikinsu mata ne suka wakilce su.<ref name="3mps" />
A cikin 2020, Sosten Gwengwe ya yi murabus a matsayin shugaban kwamitin kasafin kudi da kudi na majalisa saboda an yi niyyar wannan kwamitin ne ya jagoranci mutumin da jam'iyyarsa ba ta cikin gwamnati ba.<ref name="biog">{{Cite web |date=2020-08-26 |title=MP Ganda elected chair of Malawi Budget and Finance Committee of Parliament - Malawi Nyasa Times - News from Malawi about Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/mp-ganda-elected-chair-of-malawi-budget-and-finance-committee-of-parliament/ |access-date=2025-01-08 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref> Kwamitin ya zabi Ganda a matsayin shugaban. Ita ce mace ta biyu kawai da ta jagoranci wannan kwamitin wanda kundin tsarin mulki ya kirkira. Kwamitin Kasafin Kudi da Kudi yana da kulawa mai yawa game da kasafin kudin kasar, kashewa da rance na gwamnati kuma yana ba da shawara ga ma'aikatar da ta dace.<ref name="biog" />
A watan Agustan shekara ta 2024 ta zama zababben Darakta na Zabe na DPP.<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=DPP national executive committee complete |url=https://www.capitalradiomalawi.com/2024/08/19/dpp-national-executive-committee-complete/ |access-date=2025-01-16 |website=Capital Radio Malawi |language=en-US}}</ref> A watan Satumbar 2024 jam'iyyarta ta goyi bayan ta bayan ta nemi gafara saboda maganganun da ta yi. An sauke ta ta zama mai ba da shawara ga Shugaban kasa bayan wani taron da ya faru a Sorjin inda ta yaba wa mutumin da bai dace ba. An kore ta bayan kasa da makonni hudu a matsayin Darakta na Zabe. Kashe wani zababben dan siyasa ya haifar da wasu zargi.<ref>{{Cite web |date=2024-09-11 |title=DPP fires Gladys Ganda after 23 days |url=https://times.mw/dpp-fires-gladys-ganda-after-23-days/ |access-date=2025-01-08 |website=The Times Group |language=en-US}}</ref> Ta yi cikakken gafara ga DPP, Shugaban kasa da masu jefa kuri'a.<ref name="fom">{{Cite web |last=Ngwira |first=Robert |date=2024-09-14 |title=MP Gladys Ganda apologies to Mutharika for dying with Chakwera |url=https://www.faceofmalawi.com/2024/09/14/mp-gladys-ganda-apologies-to-mutharika-for-dying-with-chakwera/ |access-date=2025-01-08 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-16 |title=DPP 'forgives' Gladys Ganda, but insists she remains demoted from her elected position |url=https://www.nyasatimes.com/dpp-forgives-gladys-ganda-but-insists-she-remains-demoted-from-her-elected-position/ |access-date=2025-01-08 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref>
Ita memba ce a kungiyar mata ta Malawi wacce ke da ƙungiyar mata a majalisa. A cikin 2019 kawai kashi 20% na majalisa mata ne.<ref>{{Cite web |title=PWC Home – PWC Malawi |url=https://pwcmalawi.org/pwc-home/ |access-date=2025-01-08 |language=en-US}}</ref> Ta rasa kujerarta a zaben 2025 ga [[Karim Bilah Abdu]] wanda ya kasance mai zaman kansa.<ref>{{Cite web |last=Mvona |first=Ralph |date=2025-09-19 |title=Rise, fall of giants in MPs' race |url=https://mwnation.com/rise-fall-of-giants-in-mps-race/ |access-date=2025-09-20 |website=Nation Online |language=en-US}}</ref>
== Manazarta ==
{{Authority control}}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
oyq3nq916ljfd9pkh6h53bfx3vfupfv
Daley Blind
0
149855
832232
2026-05-07T22:20:17Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352138297|Daley Blind]]"
832232
wikitext
text/x-wiki
'''Daley Blind''' (da An haife shi a ranar 9 ga Maris 1990) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke bugawa ƙungiyar [[La Liga]] [[Girona FC|ta Girona]] . Ɗan wasa ne mai iya amfani da salon wasansa, an tura shi a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na hagu]], [[Mai buga baya|ɗan baya na tsakiya]], da kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya]] . Shi ɗan tsohon ɗan wasan baya na Ajax ne kuma tsohon manajan ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands, Danny Blind .
Blind ya fara taka rawar gani a ƙungiyar matasa ta Ajax, inda ya zama ɗan wasa na yau da kullun bayan ya yi aro a Groningen, kuma ya lashe kofunan Eredivisie sau huɗu a jere tare da ƙungiyar. A watan Satumba na 2014, ya koma Manchester United kan fam miliyan 13.8, inda ya kasance cikin ƙungiyar da ta lashe kofuna huɗu, ciki har da Kofin FA, Kofin EFL da kuma Kofin UEFA Europa League . A lokacin bazara na 2018, Blind ya koma Ajax, inda ya lashe kofin Eredivisie na biyar da kuma Kofin KNVB na farko a kakar wasa ta farko da ya koma ƙungiyar. Ya lashe kofunan Eredivisie guda biyu kafin ya koma [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]], inda ya lashe Bundesliga a tsawon watanni shida. Blind ya sanya hannu a kulob ɗin Girona na Sipaniya a 2023.
Blind, wanda ya buga wa Netherlands wasa daga 2013 zuwa 2024, ya samu sama da wasanni 100, kuma ya kasance memba na tawagar Holland da ta zo ta uku a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2014. Ya ci gaba da buga wasa a gasar UEFA Euro 2020, gasar cin kofin duniya ta 2022 da kuma gasar Euro 2024 .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Blind ya fara aikinsa a makarantar matasa ta ƙungiyar garinsu ta Ajax ; ƙungiyar da mahaifinsa Danny ya yi suna a matsayin ƙwararre. <ref>{{Cite web |title=Ajax Showtime - Nieuws over Ajax, Jong Ajax en Ajax-jeugd |url=http://www.ajaxshowtime.com/index.php?msg=33171&page=1 |website=ajaxshowtime.com}}</ref> Blind ya samo asali ne daga tsarin matasa na Ajax, kuma yayin da a hukumance har yanzu yana ɗan shekara biyu, ya zama babban ɗan wasa a ƙungiyar A-Juniors a kakar wasa ta 2007-08 <ref name="ajax_contract" /> kafin ya sami ci gaba zuwa ƙungiyar farko ta Ajax a kakar wasa ta 2008-09. <ref name="ajax_debut">{{Cite web |date=7 December 2008 |title=Blind helps Ajax win in debut |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=68236 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217140444/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D68236 |archive-date=17 December 2008 |access-date=11 December 2008 |publisher=Ajax.nl}}</ref> Ya nuna kyakkyawan alkawari tun yana ƙarami kuma aka naɗa shi kyaftin na Jong Ajax a 2007. Ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru yana da shekaru 17, wanda hakan ya sa ya koma ƙungiyar har zuwa 1 ga Yuli 2010. <ref name="ajax_contract">{{Cite web |date=29 March 2007 |title=Ajax sign Daley Blind |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=62320 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228050825/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D62320 |archive-date=28 February 2008 |access-date=11 December 2008 |publisher=Ajax.nl}}</ref>
A ranar 7 ga Disamba 2008, Blind ya fara buga wasa a ƙungiyar farko ta Ajax a wasan da suka yi da FC Volendam . Blind ya yi tasiri nan take lokacin da ya tilasta wa ɗan wasan baya na Volendam bugun kusurwa, wanda Jan Vertonghen ya ci wa Ajax ƙwallon da ta ba shi nasara. [1] A ranar 19 ga Disamba 2008, ya sanya hannu kan tsawaita kwantiragin da zai ci gaba da zama tare da Ajax har zuwa 30 ga Yuni 2013. [2] [3]
==== Lamuni zuwa Groningen ====
A ranar 5 ga Janairu 2010, ya koma Groningen a matsayin aro har zuwa kakar wasa ta 2009-10, a lokacin kasuwar musayar 'yan wasa ta hunturu. <ref>{{Cite web |date=5 January 2010 |title=Daley Blind on loan to FC Groningen |url=http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Daley-Blind-on-loan-to-FC-Groningen.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109033001/http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Daley-Blind-on-loan-to-FC-Groningen.htm |archive-date=9 January 2010 |access-date=27 April 2010 |publisher=Ajax.nl}}</ref> A Groningen, Blind galibi ana amfani da shi a matsayin mai [[Mai buga baya|tsaron baya na dama]] . <ref>{{Cite web |date=26 March 2010 |title=Daley Blind maakt furore bij FC Groningen |trans-title=Daley Blind makes a splash at FC Groningen. |url=http://www.ajaxlife.nl/updates/daley-blind-maakt-furore-bij-fc-groningen |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903145352/http://www.ajaxlife.nl/updates/daley-blind-maakt-furore-bij-fc-groningen |archive-date=3 September 2014 |access-date=31 August 2014 |publisher=[[Ajax Life]]}}</ref> An kusa sayar da shi ga Groningen kan Yuro miliyan 1.5 ta Ajax a kan dindindin amma komawarsa ba ta yi nasara ba.
==== Dawowa daga sihirin aro ====
[[Fayil:Daley_Blind_6013.jpg|thumb|Blind ya buga wa Ajax wasa a shekarar 2011]]
A kakar wasa biyu masu zuwa, Blind ya ba da gudummawa ga gasar cin kofin ƙasa ta Eredivisie guda biyu tare da Ajax, a kakar wasa ta 2010-11, da kuma kakar wasa ta 2011-12, wanda na farko zai zama gasar cin kofin zakarun Turai ta 30 ga Ajax. Duk da haka, rawar da Blind ya taka lokacin da aka ba shi damar ba ta gamsarwa ba, har ma an yi masa ihu a filin wasa a wasan Eredivisie. A ƙarƙashin sabon manaja Frank de Boer, za a ba Blind ƙarin amincewa da lokacin wasa, wanda hakan ya ba shi matsayi a matsayin ɗan wasan [[Mai buga baya|baya na farko da ya zaɓa a hagu]] tare da matsayin farawa na dindindin a kakar wasa ta 2012-13. <ref>{{Cite web |date=20 November 2012 |title=Blind, exponent nieuw Ajax (Dutch) |trans-title=Blind, exponent of the new Ajax. |url=http://nos.nl/video/442809-blind-exponent-nieuw-ajax.html |access-date=6 February 2013 |publisher=NOS.nl}}</ref>
A ranar 23 ga Afrilu 2013, Marc Overmars ya sanar da cewa Ajax da Blind sun cimma yarjejeniyar tsawaita kwantiraginsa na tsawon shekaru uku, wanda hakan ya sa ya ci gaba da zama a kulob din har zuwa lokacin bazara na 2016. <ref>{{Cite web |date=23 April 2013 |title=Blind verlengt contract bij Ajax (Dutch) |trans-title=Blind extends contract with Ajax. |url=http://www.ad.nl/ad/nl/1441/Ajax/article/detail/3430068/2013/04/22/Blind-verlengt-contract-bij-Ajax.dhtml |access-date=24 April 2013 |website=Algemeen Dagblad}}</ref> A ranar 5 ga Mayu, Blind ya ba da gudummawa ga nasarar Ajax a gasar Netherlands ta Eredivisie ta uku a jere, inda ya zama zakaran gasar na 32 a kulob din, wanda ya taimaka wajen kayar da Willem II da ci 5-0 a gida, sannan ya tabbatar da matsayinsa na farko a teburi kwana daya kacal daga karshen kakar wasa. Daga baya a wannan rana aka sanar da cewa an ayyana Blind a matsayin gwarzon dan wasan AFC Ajax na kakar wasa ta 2012-13, bayan ya buga wasa mai kyau a Ajax a shekara ta biyar, daga matsayinsa na dan wasan baya na hagu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2023)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A kakar wasa ta 2013-14, De Boer ya mayar da Blind matsayinsa na ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya kuma an zaɓe shi gwarzon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Holland yayin da Ajax ta lashe gasar lig ta karo na huɗu a jere.
=== Manchester United ===
A ranar 30 ga Agusta 2014, [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta cimma yarjejeniyar sayen Blind, bisa ga gwajin lafiya da kuma yarjejeniyar kashin kai. An kammala cinikin a ranar 1 ga Satumba 2014, kan kudi £13.8. miliyan.
[[Fayil:Daley_Blind_vs_Aleksandr_Erokhin_2017.jpg|thumb|Blind ya buga wa Manchester United wasa a shekarar 2017]]
Blind ya fara buga wasa ne kwanaki 13 bayan ya sanya hannu, inda ya buga cikakken mintuna 90 yayin da United ta doke Queens Park Rangers da ci 4-0 a Old Trafford a karon farko a kakar wasa ta bana. Kwallonsa ta farko da ya ci wa kungiyar ta zo ne a ranar 20 ga Oktoba, bugun yadi 20 wanda ya sa United ta yi kunnen doki 2-2 da West Bromwich Albion .
A ranar 16 ga Nuwamba, Blind ya samu rauni a gwiwarsa a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA ta Netherlands da Latvia wanda hakan ya hana shi buga wa kungiyar Manchester United wasa har zuwa karshen shekarar 2014. A ranar 11 ga Janairu 2015, Blind ya koma kungiyar United, inda ya fara tsaron gida a wasan da Southampton ta sha kashi da ci 1-0 a Old Trafford. A ranar 8 ga Fabrairu, ya zura kwallo a ragar United a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da [[West Ham United FC|West Ham]] .
[[Fayil:CSKA-MU_2017_(13).jpg|left|thumb|Blind ya zura kwallo a raga a wasan da Manchester United ta buga da Tottenham a gasar cin kofin zakarun Turai ta 2017-18.]]
Duk da cewa a duk kakar da ta gabata, Blind ya yi amfani da shi a matsayin dan wasan tsakiya ko kuma dan wasan baya na hagu, amma Blind ya fara kakar wasa a matsayin dan wasan baya na tsakiya, inda ya buga wasa mafi yawan kakar wasa. A ranar 12 ga Satumba, 2015, ya zura kwallonsa ta farko a kakar wasa a wasan da suka doke [[Liverpool F.C.|Liverpool]] da ci 3-1 a Old Trafford, kuma an nada shi gwarzon dan wasa saboda rawar da ya taka.
Ya fara kakar wasan Premier ta 2016-17 a matsayin ɗan wasan baya na farko tare da Chris Smalling ; duk da haka, ya rasa matsayinsa a ƙungiyar bayan dawowar Phil Jones da Marcos Rojo . Ya yi aiki tuƙuru don komawa ƙungiyar farko, amma ya fito a ɓangaren hagu, inda ya maye gurbin ɗan wasan baya na hagu Luke Shaw . Ya zura ƙwallonsa ta farko a kakar wasa ta bana a wasan da suka yi da Sunderland a ranar Boxing Day, inda ya shiga cikin akwatin don haɗa kwallo da [[Zlatan Ibrahimović]] ya kuma kare a ƙasa zuwa kusurwar ƙasa. <ref>{{Cite web |title=Manchester United 3 - 1 Sunderland Match report - 26/12/2016 Premier League - Goal.com |url=http://www.goal.com/en-gb/match/manchester-united-vs-sunderland/2241935 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321045235/http://www.goal.com/en-gb/match/manchester-united-vs-sunderland/2241935 |archive-date=21 March 2017 |access-date=2025-05-06 |website=www.goal.com |language=en-gb}}</ref> Ya fara wasan ƙarshe na Europa League da tsohuwar ƙungiyarsa Ajax, wadda Manchester United ta ci 2-0. <ref>{{Cite web |last=Sargeant |first=Jack |date=2017-05-24 |title=Blind, Fellaini and Mkhitaryan start vs. Ajax |url=https://thebusbybabe.sbnation.com/2017/5/24/15686214/manchester-united-vs-ajax-lineups-team-news-europa-league-final |access-date=2025-05-06 |website=The Busby Babe |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
dzkom6ewob0jkqs4s5yqhw4jr06fy3s
832233
832232
2026-05-07T22:20:32Z
Sardeeq
39275
832233
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Daley Blind''' (da An haife shi a ranar 9 ga Maris 1990) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke bugawa ƙungiyar [[La Liga]] [[Girona FC|ta Girona]] . Ɗan wasa ne mai iya amfani da salon wasansa, an tura shi a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na hagu]], [[Mai buga baya|ɗan baya na tsakiya]], da kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya]] . Shi ɗan tsohon ɗan wasan baya na Ajax ne kuma tsohon manajan ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands, Danny Blind .
Blind ya fara taka rawar gani a ƙungiyar matasa ta Ajax, inda ya zama ɗan wasa na yau da kullun bayan ya yi aro a Groningen, kuma ya lashe kofunan Eredivisie sau huɗu a jere tare da ƙungiyar. A watan Satumba na 2014, ya koma Manchester United kan fam miliyan 13.8, inda ya kasance cikin ƙungiyar da ta lashe kofuna huɗu, ciki har da Kofin FA, Kofin EFL da kuma Kofin UEFA Europa League . A lokacin bazara na 2018, Blind ya koma Ajax, inda ya lashe kofin Eredivisie na biyar da kuma Kofin KNVB na farko a kakar wasa ta farko da ya koma ƙungiyar. Ya lashe kofunan Eredivisie guda biyu kafin ya koma [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]], inda ya lashe Bundesliga a tsawon watanni shida. Blind ya sanya hannu a kulob ɗin Girona na Sipaniya a 2023.
Blind, wanda ya buga wa Netherlands wasa daga 2013 zuwa 2024, ya samu sama da wasanni 100, kuma ya kasance memba na tawagar Holland da ta zo ta uku a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2014. Ya ci gaba da buga wasa a gasar UEFA Euro 2020, gasar cin kofin duniya ta 2022 da kuma gasar Euro 2024 .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Blind ya fara aikinsa a makarantar matasa ta ƙungiyar garinsu ta Ajax ; ƙungiyar da mahaifinsa Danny ya yi suna a matsayin ƙwararre. <ref>{{Cite web |title=Ajax Showtime - Nieuws over Ajax, Jong Ajax en Ajax-jeugd |url=http://www.ajaxshowtime.com/index.php?msg=33171&page=1 |website=ajaxshowtime.com}}</ref> Blind ya samo asali ne daga tsarin matasa na Ajax, kuma yayin da a hukumance har yanzu yana ɗan shekara biyu, ya zama babban ɗan wasa a ƙungiyar A-Juniors a kakar wasa ta 2007-08 <ref name="ajax_contract" /> kafin ya sami ci gaba zuwa ƙungiyar farko ta Ajax a kakar wasa ta 2008-09. <ref name="ajax_debut">{{Cite web |date=7 December 2008 |title=Blind helps Ajax win in debut |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=68236 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217140444/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D68236 |archive-date=17 December 2008 |access-date=11 December 2008 |publisher=Ajax.nl}}</ref> Ya nuna kyakkyawan alkawari tun yana ƙarami kuma aka naɗa shi kyaftin na Jong Ajax a 2007. Ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru yana da shekaru 17, wanda hakan ya sa ya koma ƙungiyar har zuwa 1 ga Yuli 2010. <ref name="ajax_contract">{{Cite web |date=29 March 2007 |title=Ajax sign Daley Blind |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=62320 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228050825/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D62320 |archive-date=28 February 2008 |access-date=11 December 2008 |publisher=Ajax.nl}}</ref>
A ranar 7 ga Disamba 2008, Blind ya fara buga wasa a ƙungiyar farko ta Ajax a wasan da suka yi da FC Volendam . Blind ya yi tasiri nan take lokacin da ya tilasta wa ɗan wasan baya na Volendam bugun kusurwa, wanda Jan Vertonghen ya ci wa Ajax ƙwallon da ta ba shi nasara. [1] A ranar 19 ga Disamba 2008, ya sanya hannu kan tsawaita kwantiragin da zai ci gaba da zama tare da Ajax har zuwa 30 ga Yuni 2013. [2] [3]
==== Lamuni zuwa Groningen ====
A ranar 5 ga Janairu 2010, ya koma Groningen a matsayin aro har zuwa kakar wasa ta 2009-10, a lokacin kasuwar musayar 'yan wasa ta hunturu. <ref>{{Cite web |date=5 January 2010 |title=Daley Blind on loan to FC Groningen |url=http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Daley-Blind-on-loan-to-FC-Groningen.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109033001/http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Daley-Blind-on-loan-to-FC-Groningen.htm |archive-date=9 January 2010 |access-date=27 April 2010 |publisher=Ajax.nl}}</ref> A Groningen, Blind galibi ana amfani da shi a matsayin mai [[Mai buga baya|tsaron baya na dama]] . <ref>{{Cite web |date=26 March 2010 |title=Daley Blind maakt furore bij FC Groningen |trans-title=Daley Blind makes a splash at FC Groningen. |url=http://www.ajaxlife.nl/updates/daley-blind-maakt-furore-bij-fc-groningen |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903145352/http://www.ajaxlife.nl/updates/daley-blind-maakt-furore-bij-fc-groningen |archive-date=3 September 2014 |access-date=31 August 2014 |publisher=[[Ajax Life]]}}</ref> An kusa sayar da shi ga Groningen kan Yuro miliyan 1.5 ta Ajax a kan dindindin amma komawarsa ba ta yi nasara ba.
==== Dawowa daga sihirin aro ====
[[Fayil:Daley_Blind_6013.jpg|thumb|Blind ya buga wa Ajax wasa a shekarar 2011]]
A kakar wasa biyu masu zuwa, Blind ya ba da gudummawa ga gasar cin kofin ƙasa ta Eredivisie guda biyu tare da Ajax, a kakar wasa ta 2010-11, da kuma kakar wasa ta 2011-12, wanda na farko zai zama gasar cin kofin zakarun Turai ta 30 ga Ajax. Duk da haka, rawar da Blind ya taka lokacin da aka ba shi damar ba ta gamsarwa ba, har ma an yi masa ihu a filin wasa a wasan Eredivisie. A ƙarƙashin sabon manaja Frank de Boer, za a ba Blind ƙarin amincewa da lokacin wasa, wanda hakan ya ba shi matsayi a matsayin ɗan wasan [[Mai buga baya|baya na farko da ya zaɓa a hagu]] tare da matsayin farawa na dindindin a kakar wasa ta 2012-13. <ref>{{Cite web |date=20 November 2012 |title=Blind, exponent nieuw Ajax (Dutch) |trans-title=Blind, exponent of the new Ajax. |url=http://nos.nl/video/442809-blind-exponent-nieuw-ajax.html |access-date=6 February 2013 |publisher=NOS.nl}}</ref>
A ranar 23 ga Afrilu 2013, Marc Overmars ya sanar da cewa Ajax da Blind sun cimma yarjejeniyar tsawaita kwantiraginsa na tsawon shekaru uku, wanda hakan ya sa ya ci gaba da zama a kulob din har zuwa lokacin bazara na 2016. <ref>{{Cite web |date=23 April 2013 |title=Blind verlengt contract bij Ajax (Dutch) |trans-title=Blind extends contract with Ajax. |url=http://www.ad.nl/ad/nl/1441/Ajax/article/detail/3430068/2013/04/22/Blind-verlengt-contract-bij-Ajax.dhtml |access-date=24 April 2013 |website=Algemeen Dagblad}}</ref> A ranar 5 ga Mayu, Blind ya ba da gudummawa ga nasarar Ajax a gasar Netherlands ta Eredivisie ta uku a jere, inda ya zama zakaran gasar na 32 a kulob din, wanda ya taimaka wajen kayar da Willem II da ci 5-0 a gida, sannan ya tabbatar da matsayinsa na farko a teburi kwana daya kacal daga karshen kakar wasa. Daga baya a wannan rana aka sanar da cewa an ayyana Blind a matsayin gwarzon dan wasan AFC Ajax na kakar wasa ta 2012-13, bayan ya buga wasa mai kyau a Ajax a shekara ta biyar, daga matsayinsa na dan wasan baya na hagu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2023)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A kakar wasa ta 2013-14, De Boer ya mayar da Blind matsayinsa na ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya kuma an zaɓe shi gwarzon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Holland yayin da Ajax ta lashe gasar lig ta karo na huɗu a jere.
=== Manchester United ===
A ranar 30 ga Agusta 2014, [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta cimma yarjejeniyar sayen Blind, bisa ga gwajin lafiya da kuma yarjejeniyar kashin kai. An kammala cinikin a ranar 1 ga Satumba 2014, kan kudi £13.8. miliyan.
[[Fayil:Daley_Blind_vs_Aleksandr_Erokhin_2017.jpg|thumb|Blind ya buga wa Manchester United wasa a shekarar 2017]]
Blind ya fara buga wasa ne kwanaki 13 bayan ya sanya hannu, inda ya buga cikakken mintuna 90 yayin da United ta doke Queens Park Rangers da ci 4-0 a Old Trafford a karon farko a kakar wasa ta bana. Kwallonsa ta farko da ya ci wa kungiyar ta zo ne a ranar 20 ga Oktoba, bugun yadi 20 wanda ya sa United ta yi kunnen doki 2-2 da West Bromwich Albion .
A ranar 16 ga Nuwamba, Blind ya samu rauni a gwiwarsa a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA ta Netherlands da Latvia wanda hakan ya hana shi buga wa kungiyar Manchester United wasa har zuwa karshen shekarar 2014. A ranar 11 ga Janairu 2015, Blind ya koma kungiyar United, inda ya fara tsaron gida a wasan da Southampton ta sha kashi da ci 1-0 a Old Trafford. A ranar 8 ga Fabrairu, ya zura kwallo a ragar United a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da [[West Ham United FC|West Ham]] .
[[Fayil:CSKA-MU_2017_(13).jpg|left|thumb|Blind ya zura kwallo a raga a wasan da Manchester United ta buga da Tottenham a gasar cin kofin zakarun Turai ta 2017-18.]]
Duk da cewa a duk kakar da ta gabata, Blind ya yi amfani da shi a matsayin dan wasan tsakiya ko kuma dan wasan baya na hagu, amma Blind ya fara kakar wasa a matsayin dan wasan baya na tsakiya, inda ya buga wasa mafi yawan kakar wasa. A ranar 12 ga Satumba, 2015, ya zura kwallonsa ta farko a kakar wasa a wasan da suka doke [[Liverpool F.C.|Liverpool]] da ci 3-1 a Old Trafford, kuma an nada shi gwarzon dan wasa saboda rawar da ya taka.
Ya fara kakar wasan Premier ta 2016-17 a matsayin ɗan wasan baya na farko tare da Chris Smalling ; duk da haka, ya rasa matsayinsa a ƙungiyar bayan dawowar Phil Jones da Marcos Rojo . Ya yi aiki tuƙuru don komawa ƙungiyar farko, amma ya fito a ɓangaren hagu, inda ya maye gurbin ɗan wasan baya na hagu Luke Shaw . Ya zura ƙwallonsa ta farko a kakar wasa ta bana a wasan da suka yi da Sunderland a ranar Boxing Day, inda ya shiga cikin akwatin don haɗa kwallo da [[Zlatan Ibrahimović]] ya kuma kare a ƙasa zuwa kusurwar ƙasa. <ref>{{Cite web |title=Manchester United 3 - 1 Sunderland Match report - 26/12/2016 Premier League - Goal.com |url=http://www.goal.com/en-gb/match/manchester-united-vs-sunderland/2241935 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321045235/http://www.goal.com/en-gb/match/manchester-united-vs-sunderland/2241935 |archive-date=21 March 2017 |access-date=2025-05-06 |website=www.goal.com |language=en-gb}}</ref> Ya fara wasan ƙarshe na Europa League da tsohuwar ƙungiyarsa Ajax, wadda Manchester United ta ci 2-0. <ref>{{Cite web |last=Sargeant |first=Jack |date=2017-05-24 |title=Blind, Fellaini and Mkhitaryan start vs. Ajax |url=https://thebusbybabe.sbnation.com/2017/5/24/15686214/manchester-united-vs-ajax-lineups-team-news-europa-league-final |access-date=2025-05-06 |website=The Busby Babe |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
8qxqrwxg7yo0kxgd894pkvkk86v9b6d
832235
832233
2026-05-07T22:21:13Z
Sardeeq
39275
832235
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Daley Blind''' (da An haife shi a ranar 9 ga Maris 1990) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke bugawa ƙungiyar [[La Liga]] [[Girona FC|ta Girona]] . Ɗan wasa ne mai iya amfani da salon wasansa, an tura shi a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na hagu]], [[Mai buga baya|ɗan baya na tsakiya]], da kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya]] . Shi ɗan tsohon ɗan wasan baya na Ajax ne kuma tsohon manajan ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands, Danny Blind .
Blind ya fara taka rawar gani a ƙungiyar matasa ta Ajax, inda ya zama ɗan wasa na yau da kullun bayan ya yi aro a Groningen, kuma ya lashe kofunan Eredivisie sau huɗu a jere tare da ƙungiyar. A watan Satumba na 2014, ya koma Manchester United kan fam miliyan 13.8, inda ya kasance cikin ƙungiyar da ta lashe kofuna huɗu, ciki har da Kofin FA, Kofin EFL da kuma Kofin UEFA Europa League . A lokacin bazara na 2018, Blind ya koma Ajax, inda ya lashe kofin Eredivisie na biyar da kuma Kofin KNVB na farko a kakar wasa ta farko da ya koma ƙungiyar. Ya lashe kofunan Eredivisie guda biyu kafin ya koma [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]], inda ya lashe Bundesliga a tsawon watanni shida. Blind ya sanya hannu a kulob ɗin Girona na Sipaniya a 2023.
Blind, wanda ya buga wa Netherlands wasa daga 2013 zuwa 2024, ya samu sama da wasanni 100, kuma ya kasance memba na tawagar Holland da ta zo ta uku a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2014. Ya ci gaba da buga wasa a gasar UEFA Euro 2020, gasar cin kofin duniya ta 2022 da kuma gasar Euro 2024 .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Blind ya fara aikinsa a makarantar matasa ta ƙungiyar garinsu ta Ajax ; ƙungiyar da mahaifinsa Danny ya yi suna a matsayin ƙwararre. <ref>{{Cite web |title=Ajax Showtime - Nieuws over Ajax, Jong Ajax en Ajax-jeugd |url=http://www.ajaxshowtime.com/index.php?msg=33171&page=1 |website=ajaxshowtime.com}}</ref> Blind ya samo asali ne daga tsarin matasa na Ajax, kuma yayin da a hukumance har yanzu yana ɗan shekara biyu, ya zama babban ɗan wasa a ƙungiyar A-Juniors a kakar wasa ta 2007-08 <ref name="ajax_contract" /> kafin ya sami ci gaba zuwa ƙungiyar farko ta Ajax a kakar wasa ta 2008-09. <ref name="ajax_debut">{{Cite web |date=7 December 2008 |title=Blind helps Ajax win in debut |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=68236 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217140444/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D68236 |archive-date=17 December 2008 |access-date=11 December 2008 |publisher=Ajax.nl}}</ref> Ya nuna kyakkyawan alkawari tun yana ƙarami kuma aka naɗa shi kyaftin na Jong Ajax a 2007. Ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru yana da shekaru 17, wanda hakan ya sa ya koma ƙungiyar har zuwa 1 ga Yuli 2010. <ref name="ajax_contract">{{Cite web |date=29 March 2007 |title=Ajax sign Daley Blind |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=62320 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228050825/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D62320 |archive-date=28 February 2008 |access-date=11 December 2008 |publisher=Ajax.nl}}</ref>
A ranar 7 ga Disamba 2008, Blind ya fara buga wasa a ƙungiyar farko ta Ajax a wasan da suka yi da FC Volendam . Blind ya yi tasiri nan take lokacin da ya tilasta wa ɗan wasan baya na Volendam bugun kusurwa, wanda Jan Vertonghen ya ci wa Ajax ƙwallon da ta ba shi nasara. [1] A ranar 19 ga Disamba 2008, ya sanya hannu kan tsawaita kwantiragin da zai ci gaba da zama tare da Ajax har zuwa 30 ga Yuni 2013. [2] [3]
==== Lamuni zuwa Groningen ====
A ranar 5 ga Janairu 2010, ya koma Groningen a matsayin aro har zuwa kakar wasa ta 2009-10, a lokacin kasuwar musayar 'yan wasa ta hunturu. <ref>{{Cite web |date=5 January 2010 |title=Daley Blind on loan to FC Groningen |url=http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Daley-Blind-on-loan-to-FC-Groningen.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109033001/http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Daley-Blind-on-loan-to-FC-Groningen.htm |archive-date=9 January 2010 |access-date=27 April 2010 |publisher=Ajax.nl}}</ref> A Groningen, Blind galibi ana amfani da shi a matsayin mai [[Mai buga baya|tsaron baya na dama]] . <ref>{{Cite web |date=26 March 2010 |title=Daley Blind maakt furore bij FC Groningen |trans-title=Daley Blind makes a splash at FC Groningen. |url=http://www.ajaxlife.nl/updates/daley-blind-maakt-furore-bij-fc-groningen |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903145352/http://www.ajaxlife.nl/updates/daley-blind-maakt-furore-bij-fc-groningen |archive-date=3 September 2014 |access-date=31 August 2014 |publisher=[[Ajax Life]]}}</ref> An kusa sayar da shi ga Groningen kan Yuro miliyan 1.5 ta Ajax a kan dindindin amma komawarsa ba ta yi nasara ba.
==== Dawowa daga sihirin aro ====
[[Fayil:Daley_Blind_6013.jpg|thumb|Blind ya buga wa Ajax wasa a shekarar 2011]]
A kakar wasa biyu masu zuwa, Blind ya ba da gudummawa ga gasar cin kofin ƙasa ta Eredivisie guda biyu tare da Ajax, a kakar wasa ta 2010-11, da kuma kakar wasa ta 2011-12, wanda na farko zai zama gasar cin kofin zakarun Turai ta 30 ga Ajax. Duk da haka, rawar da Blind ya taka lokacin da aka ba shi damar ba ta gamsarwa ba, har ma an yi masa ihu a filin wasa a wasan Eredivisie. A ƙarƙashin sabon manaja Frank de Boer, za a ba Blind ƙarin amincewa da lokacin wasa, wanda hakan ya ba shi matsayi a matsayin ɗan wasan [[Mai buga baya|baya na farko da ya zaɓa a hagu]] tare da matsayin farawa na dindindin a kakar wasa ta 2012-13. <ref>{{Cite web |date=20 November 2012 |title=Blind, exponent nieuw Ajax (Dutch) |trans-title=Blind, exponent of the new Ajax. |url=http://nos.nl/video/442809-blind-exponent-nieuw-ajax.html |access-date=6 February 2013 |publisher=NOS.nl}}</ref>
A ranar 23 ga Afrilu 2013, Marc Overmars ya sanar da cewa Ajax da Blind sun cimma yarjejeniyar tsawaita kwantiraginsa na tsawon shekaru uku, wanda hakan ya sa ya ci gaba da zama a kulob din har zuwa lokacin bazara na 2016. <ref>{{Cite web |date=23 April 2013 |title=Blind verlengt contract bij Ajax (Dutch) |trans-title=Blind extends contract with Ajax. |url=http://www.ad.nl/ad/nl/1441/Ajax/article/detail/3430068/2013/04/22/Blind-verlengt-contract-bij-Ajax.dhtml |access-date=24 April 2013 |website=Algemeen Dagblad}}</ref> A ranar 5 ga Mayu, Blind ya ba da gudummawa ga nasarar Ajax a gasar Netherlands ta Eredivisie ta uku a jere, inda ya zama zakaran gasar na 32 a kulob din, wanda ya taimaka wajen kayar da Willem II da ci 5-0 a gida, sannan ya tabbatar da matsayinsa na farko a teburi kwana daya kacal daga karshen kakar wasa. Daga baya a wannan rana aka sanar da cewa an ayyana Blind a matsayin gwarzon dan wasan AFC Ajax na kakar wasa ta 2012-13, bayan ya buga wasa mai kyau a Ajax a shekara ta biyar, daga matsayinsa na dan wasan baya na hagu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
A kakar wasa ta 2013-14, De Boer ya mayar da Blind matsayinsa na ɗan wasan tsakiya mai tsaron baya kuma an zaɓe shi gwarzon ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Holland yayin da Ajax ta lashe gasar lig ta karo na huɗu a jere.
=== Manchester United ===
A ranar 30 ga Agusta 2014, [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ta cimma yarjejeniyar sayen Blind, bisa ga gwajin lafiya da kuma yarjejeniyar kashin kai. An kammala cinikin a ranar 1 ga Satumba 2014, kan kudi £13.8. miliyan.
[[Fayil:Daley_Blind_vs_Aleksandr_Erokhin_2017.jpg|thumb|Blind ya buga wa Manchester United wasa a shekarar 2017]]
Blind ya fara buga wasa ne kwanaki 13 bayan ya sanya hannu, inda ya buga cikakken mintuna 90 yayin da United ta doke Queens Park Rangers da ci 4-0 a Old Trafford a karon farko a kakar wasa ta bana. Kwallonsa ta farko da ya ci wa kungiyar ta zo ne a ranar 20 ga Oktoba, bugun yadi 20 wanda ya sa United ta yi kunnen doki 2-2 da West Bromwich Albion .
A ranar 16 ga Nuwamba, Blind ya samu rauni a gwiwarsa a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA ta Netherlands da Latvia wanda hakan ya hana shi buga wa kungiyar Manchester United wasa har zuwa karshen shekarar 2014. A ranar 11 ga Janairu 2015, Blind ya koma kungiyar United, inda ya fara tsaron gida a wasan da Southampton ta sha kashi da ci 1-0 a Old Trafford. A ranar 8 ga Fabrairu, ya zura kwallo a ragar United a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da [[West Ham United FC|West Ham]] .
[[Fayil:CSKA-MU_2017_(13).jpg|left|thumb|Blind ya zura kwallo a raga a wasan da Manchester United ta buga da Tottenham a gasar cin kofin zakarun Turai ta 2017-18.]]
Duk da cewa a duk kakar da ta gabata, Blind ya yi amfani da shi a matsayin dan wasan tsakiya ko kuma dan wasan baya na hagu, amma Blind ya fara kakar wasa a matsayin dan wasan baya na tsakiya, inda ya buga wasa mafi yawan kakar wasa. A ranar 12 ga Satumba, 2015, ya zura kwallonsa ta farko a kakar wasa a wasan da suka doke [[Liverpool F.C.|Liverpool]] da ci 3-1 a Old Trafford, kuma an nada shi gwarzon dan wasa saboda rawar da ya taka.
Ya fara kakar wasan Premier ta 2016-17 a matsayin ɗan wasan baya na farko tare da Chris Smalling ; duk da haka, ya rasa matsayinsa a ƙungiyar bayan dawowar Phil Jones da Marcos Rojo . Ya yi aiki tuƙuru don komawa ƙungiyar farko, amma ya fito a ɓangaren hagu, inda ya maye gurbin ɗan wasan baya na hagu Luke Shaw . Ya zura ƙwallonsa ta farko a kakar wasa ta bana a wasan da suka yi da Sunderland a ranar Boxing Day, inda ya shiga cikin akwatin don haɗa kwallo da [[Zlatan Ibrahimović]] ya kuma kare a ƙasa zuwa kusurwar ƙasa. <ref>{{Cite web |title=Manchester United 3 - 1 Sunderland Match report - 26/12/2016 Premier League - Goal.com |url=http://www.goal.com/en-gb/match/manchester-united-vs-sunderland/2241935 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170321045235/http://www.goal.com/en-gb/match/manchester-united-vs-sunderland/2241935 |archive-date=21 March 2017 |access-date=2025-05-06 |website=www.goal.com |language=en-gb}}</ref> Ya fara wasan ƙarshe na Europa League da tsohuwar ƙungiyarsa Ajax, wadda Manchester United ta ci 2-0. <ref>{{Cite web |last=Sargeant |first=Jack |date=2017-05-24 |title=Blind, Fellaini and Mkhitaryan start vs. Ajax |url=https://thebusbybabe.sbnation.com/2017/5/24/15686214/manchester-united-vs-ajax-lineups-team-news-europa-league-final |access-date=2025-05-06 |website=The Busby Babe |language=en}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
rni7we06093q8lreu2ko6e4u0dghs81
Catherine Gotani Hara
0
149856
832234
2026-05-07T22:20:40Z
Aisha Yahuza
14817
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350937215|Catherine Gotani Hara]]"
832234
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}'''Catherine Gotani Hara''' 'yar siyasar [[Malawi]] ce wacce ta yi aiki a matsayin Kakakin Majalisar Dokokin Malawi tsakanin Yuni 2019 da Agusta 2025, mace ta farko da ta rike mukamin. Ta kasance ɗaya daga cikin 'yan majalisa na farko da aka sanar da sake zabar su a zaben 2025.
== Rayuwa ta farko da ilimi ==
Gotani Hara ta halarci [[Kwalejin Kamuzu]], <ref name="know">{{Cite web |date=18 June 2019 |title=Know your possible well-composed Malawi's female Speaker Catherine Gotani Hara |url=http://www.maravipost.com/know-your-possible-well-composed-malawis-female-speaker-catherine-gotani-hara/ |access-date=29 June 2019 |website=The Maravi Post}}</ref> kuma tana da digiri na farko a fannin [[kimiyyar siyasa]] daga [[Jami'ar Malawi|Kwalejin Chancellor]] a [[Jami'ar Malawi]]. <ref name="povo" /><ref name="no">{{Cite web |date=2019-06-19 |title=No Madando, No Tippex:Malawi legislators elect MCP's Gotani Hara first woman speaker of parliament |url=https://www.nyasatimes.com/no-madando-no-tippex-malawi-legislators-elect-mcps-gotani-hara-first-woman-speaker-of-parliament/ |access-date=2019-06-19 |publisher=Nyasa Times}}</ref> Yayinda take karatu, ta gudanar da reshen jami'ar na Jam'iyyar Majalisa ta Malawi . <ref name="know" /> Daga 1998 zuwa 2000, ta kammala horar da karatun digiri na biyu a cikin Ci gaban Duniya da Shirye-shiryen Ayyuka da Gudanarwa Brighton . <ref name="know" /> <ref name="povo">{{Cite web |date=20 June 2019 |title=Malawi parliament elects opposition MP as first female speaker: Catherine Gotani Hara |url=https://www.povonews.com/government/legislature/malawi-parliament-elects-opposition-mp-catherine-gotani-hara-as-first-female-speaker/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190629073308/https://www.povonews.com/government/legislature/malawi-parliament-elects-opposition-mp-catherine-gotani-hara-as-first-female-speaker/ |archive-date=29 June 2019 |access-date=29 June 2019 |publisher=Povo News}}</ref> <ref name="no" /><ref name="first">{{Cite web |last=Alfa Shaban |first=Abdur Rahman |date=19 June 2019 |title=Malawi parliament picks first woman speaker: Catherine Gotani Hara |url=https://www.africanews.com/2019/06/19/malawi-parliament-elects-first-woman-speaker-of-parliament/ |access-date=29 June 2019 |publisher=Africa News}}</ref><ref name="times">{{Cite web |last=Chimjeka |first=Rebecca |last2=Chauluka |first2=Jameson |date=20 June 2019 |title=Catherine Gotani-Hara Elected Speaker |url=https://www.times.mw/catherine-gotani-hara-elected-speaker/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191117070002/https://times.mw/catherine-gotani-hara-elected-speaker/ |archive-date=17 November 2019 |access-date=29 June 2019 |website=The Times}}</ref>
== Ayyuka ==
Gotani Hara ya kasance Jami'in Shirin Ma'aikatar Ci Gaban Duniya ta Burtaniya, <ref name="first">{{Cite web |last=Alfa Shaban |first=Abdur Rahman |date=19 June 2019 |title=Malawi parliament picks first woman speaker: Catherine Gotani Hara |url=https://www.africanews.com/2019/06/19/malawi-parliament-elects-first-woman-speaker-of-parliament/ |access-date=29 June 2019 |publisher=Africa News}}</ref> Malawi na farko da aka dauka a wannan matakin. <ref name="no">{{Cite web |date=2019-06-19 |title=No Madando, No Tippex:Malawi legislators elect MCP's Gotani Hara first woman speaker of parliament |url=https://www.nyasatimes.com/no-madando-no-tippex-malawi-legislators-elect-mcps-gotani-hara-first-woman-speaker-of-parliament/ |access-date=2019-06-19 |publisher=Nyasa Times}}</ref> Ita ce ke da alhakin ayyukan rayuwa masu ɗorewa ga [[Mozambik|Mozambique]] da Malawi.<ref name="no" />
An zabi Gotani Hara a matsayin memba na majalisar dokoki na Mzimba Arewa maso Gabas <ref>{{Cite web |date=2011-05-31 |title=Gwengwe Says Zero Deficit Budget Obvious: Some Of Us Saw This Coming |url=http://www.malawivoice.com/politics/gwengwe-says-zero-deficit-budget-obvious-some-of-us-see-this-coming/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805141254/http://www.malawivoice.com/politics/gwengwe-says-zero-deficit-budget-obvious-some-of-us-see-this-coming/ |archive-date=2011-08-05 |access-date=2011-12-16 |publisher=Malawi Voice}}</ref> a shekara ta 2009, yana wakiltar Jam'iyyar Democrat Progressive . <ref name="first">{{Cite web |last=Alfa Shaban |first=Abdur Rahman |date=19 June 2019 |title=Malawi parliament picks first woman speaker: Catherine Gotani Hara |url=https://www.africanews.com/2019/06/19/malawi-parliament-elects-first-woman-speaker-of-parliament/ |access-date=29 June 2019 |publisher=Africa News}}</ref>
Gotani Hara shi ne mataimakin ministan sufuri da ababen more rayuwa,[1] mataimakin ministan jinsi, [2] da kuma ministan lafiya a gwamnatin Joyce Banda.[3] [4] Ta wakilci shugaban kasar Malawi a wasu tarurrukan kasa da kasa, kuma ita ce shugabar tawagar Malawi a taron sauyin yanayi a Brazil.[5] Ita ma’aikaciyar hukumar ruwa ce ta yankin Arewa[5]. Bayan rasuwar shugaba Bingu wa Mutharika a shekara ta 2012, ta bayyana a fili cewa bai dace mambobin jam’iyyar DPP mai mulki su karbi ragamar shugabancin kasar ba.[6] Ta huta daga siyasa daga 2014 zuwa 2019.[6]
An sake zabar Gotani Hara a watan Mayu na shekara ta 2019 wakiltar Jam'iyyar Majalisa ta Malawi (MCP), kuma a ranar 19 ga watan Yunin shekara ta 2019, an zabe ta a matsayin mace ta farko da ta zama Kakakin Majalisar Dokoki, <ref name="no">{{Cite web |date=2019-06-19 |title=No Madando, No Tippex:Malawi legislators elect MCP's Gotani Hara first woman speaker of parliament |url=https://www.nyasatimes.com/no-madando-no-tippex-malawi-legislators-elect-mcps-gotani-hara-first-woman-speaker-of-parliament/ |access-date=2019-06-19 |publisher=Nyasa Times}}</ref> da kuri'u 97 zuwa 93, inda ta doke tsohon mataimakin kakakin Esther Mcheka Chilenje.<ref name="first">{{Cite web |last=Alfa Shaban |first=Abdur Rahman |date=19 June 2019 |title=Malawi parliament picks first woman speaker: Catherine Gotani Hara |url=https://www.africanews.com/2019/06/19/malawi-parliament-elects-first-woman-speaker-of-parliament/ |access-date=29 June 2019 |publisher=Africa News}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 June 2019 |title=Malawi parliament elects first ever female speaker |url=https://www.newtimes.co.rw/africa/malawi-first-female-speaker |access-date=29 June 2019 |website=The New Times}}</ref>
A Babban Zabe na Malawi na 2025 ta kasance Mataimakin Shugaban MCP. Ta dauki kusan kuri'u 15,000 don lashe mazabar Mzimba ta Arewa maso Gabas. <ref>{{Cite web |last=Mvona |first=Ralph |date=2025-09-19 |title=Rise, fall of giants in MPs' race |url=https://mwnation.com/rise-fall-of-giants-in-mps-race/ |access-date=2025-09-21 |website=Nation Online |language=en-US}}</ref> Ta yi magana a watan Nuwamba a majalisar game da goyon bayanta ga shawarar Shugaban kasa na kara Asusun Ci gaban Mazabar (CDF) daga K220 miliyan zuwa K5 biliyan.<ref>{{Cite web |last=Singini |first=George |date=2025-11-18 |title=MPs hail K5bn CDF as game-changer |url=https://mwnation.com/mps-hail-k5bn-cdf-as-game-changer/ |access-date=2025-11-19 |website=Nation Online |language=en-US}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
5qzctnx2haah8e58tcfj28ypw73yoax
Grezelder Jeffrey
0
149857
832236
2026-05-07T22:21:46Z
Aisha Yahuza
14817
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1349849465|Grezelder Jeffrey]]"
832236
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}'''Grezelder Jeffrey''' ɗan siyasa ne a Malawi . Ta kasance 'yar majalisa ta jam'iyyar Democratic Progressive Party da ta zama Sakatare Janar. A shekara ta 2024 ta shiga jam'iyyar Malawi Congress Party kuma an sake zabar ta a shekara ta 2025 a mazabar Nkhotakota Chia .
== Rayuwa ==
An zabe ta a matsayin memba na Majalisar Dokoki ta Kasa don mazabar Gundumar Nkhotakota a tsakiyar Malawi . Ta zama Sakatare Janar na jam'iyyar kuma ta lashe zaben fidda gwani ba tare da hamayya ba <ref>{{Cite web |date=2018-11-17 |title=DPP SG Griselda wins primaries unopposed |url=https://www.maravipost.com/dpp-sg-griselda-wins-primaries-unopposed/ |access-date=2025-02-04 |website=The Maravi Post |language=en-US}}</ref> amma ta rasa wannan kujerar a shekarar 2019. <ref name="lostseat">{{Cite web |date=2019-05-22 |title=DPP secretary general Wa Jeffrey falls in poll: MCP wins seat |url=https://www.nyasatimes.com/dpp-secretary-general-wa-jeffrey-falls-in-poll-mcp-wins-seat/ |access-date=2025-02-04 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref> A lokacin zaben ta ce bai kamata mutane su zabi [[Ulema Msungama]] ba. Ta yi masa tsegumi ta hanyar cewa ya yi wa dan uwansa fyade. A cikin 2021 ta kasance a cikin babban kotun tana kuka da nadama kafin alƙalin ya dakatar da kotun don su iya yin sulhu daga kotu.<ref>{{Cite web |date=2021-08-24 |title=Grezelder Jeffrey cries in court to seek Msungama's forgiveness |url=https://www.nyasatimes.com/grezelder-jeffrey-cries-in-court-to-seek-msungamas-forgiveness/ |access-date=2025-02-04 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref>
A ƙarshen 2023 ta sanar da cewa za a gudanar da taron Majalisar Gudanarwa ta DPP a ranar 6 ga Disamba. Ana buƙatar wannan saboda akwai umarnin kotu da ke buƙatar irin wannan taron don ƙirƙirar zabe. Yanayin ya zama mai rikitarwa lokacin da mai magana da yawun DPP, Shadric Namalomba, ya fitar da wata sanarwa mai sabawa. Namalomba ya yi iƙirarin cewa duk mukaman DPP sun dace da lokacinmu kuma Jeffrey shine (kuma ba) Sakatare Janar ba.<ref>{{Cite web |date=2023-12-02 |title=Confusion as DPP spokesperson Namalomba 'fires' party CEO Grezelder Jeffrey |url=https://www.nyasatimes.com/confusion-as-dpp-spokesperson-namalomba-fires-party-ceo-grezelder-jeffrey/ |access-date=2025-02-04 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref>
A farkon shekara ta 2024 ta kasance mataimakiyar shugaban yankin tsakiya kuma an kira ta a gaban taron horo na jam'iyyarta bayan an zarge ta, tare da wasu ciki har da [[Cecilia Chazama]], da shirya taron da ba a ba da izini ba. Ba ta halarci ba.<ref name="slap">{{Cite web |date=2024-01-18 |title=DPP ponders Grezelder Jeffrey's fate |url=https://times.mw/dpp-ponders-grezelder-jeffreys-fate/ |access-date=2025-02-04 |website=The Times Group |language=en-US}}</ref> [[Jean Kalilani]] ta jagoranci kwamitin horo amma ba su matsa don azabtar da ita da sauri ba kuma wannan ya haifar da hasashe a cikin kafofin watsa labarai.<ref>{{Cite web |last=NyasaAuthor1 |date=2024-01-18 |title=Will DPP expel Jeffrey for failing to appear before disciplinary committee? |url=https://www.nyasatimes.com/will-dpp-expel-jeffrey-for-failing-to-appear-before-disciplinary-committee/ |access-date=2025-02-04 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref>
A shekara ta 2024, ta bar Jam'iyyar Democrat Progressive Party don shiga Jam'iyyar Malawi Congress Party . <ref name="joinmcp">{{Cite web |date=2024-09-15 |title=Former DPP Secretary General Grezelder Jeffrey plotting to join MCP at Lilongwe Rally |url=https://www.malawianatimes.com/2024/09/15/former-dpp-secretary-general-grezelder-jeffrey-plotting-to-join-mcp-at-lilongwe-rally/ |access-date=2025-02-04 |website=Malawiana Times |language=en-US}}</ref> Jeffrey ta bayyana tafiyarta zuwa MCP kamar aure. Aure da ta yi da DPP ya ƙare kuma tana komawa "ga mahaifinta".<ref>{{Cite web |date=2024-09-15 |title=Former DPP SG Grezelder Jeffrey, Dr. Ntaba, others join ruling party |url=https://malawifreedomnetwork.com/2024/09/15/former-dpp-sg-grezelder-jeffrey-dr-ntaba-others-join-ruling-party/?srsltid=AfmBOooFDL5CEvPb3p6Sq63SJkZA1I7qXNCCnlO9KWBGKW1YEw2laxEA#gsc.tab=0 |access-date=2025-02-04 |website=Malawi Freedom Network |language=en-US}}</ref> An zabe ta a mazabar Nkhotakota Chia tare da kuri'u 10,441 a zaben 2025.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
peu1u45dz603u4mscc63w7fod0ksr1c
Mai wankewa
0
149858
832237
2026-05-07T22:22:01Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350014720|Ton Blanker]]"
832237
wikitext
text/x-wiki
'''Ton Blanker''' (an haife shi a ranar 15 ga Satumba 1960) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya yi ritaya wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
== Sana'a ==
Blanker, wanda yake da hazaka sosai, an ɗauke shi a matsayin sabon ɗan wasan Cruijff [1] kuma ya fara aikinsa da Ajax wanda ya lashe gasar Eredivisie ta 1979-80, sannan ya kai wasan kusa da na ƙarshe a gasar cin kofin Turai ta 1979-80, [2] inda ya zura kwallaye huɗu a ragar HJK Helsinki a zagayen farko, [ an yi amfani da ambato ] sannan kuma ya ci kwallaye uku a kan Omonia a zagaye na gaba.
Bayan haka, Blanker ya buga wasa a ƙasashen waje ga Vitória de Guimarães, Real Zaragoza da Salamanca, daga baya ya koma Eredivisie don bugawa SBV Excelsior da FC Volendam . <ref>{{Cite web |title=Ton Blanker |url=http://www.mondedufoot.fr/fiche_du_joueur/ton-blanker/ned-eredivisie/2/ |access-date=5 December 2017 |website=mondedufoot}}</ref>
Bayan ɗan gajeren lokaci a Amurka tare da Los Angeles Lazers, Blanker ya buga wasa na tsawon shekaru biyu a Belgium a matsayin Germinal Beerschot da Cappellen .
== Rayuwa ta sirri ==
Blanker ya auri Anita Heilker na Dolly Dots ; suna da 'ya mace, Robin. <ref>{{Cite web |title=Anita Heilker betreurt het dat ze nooit oma zal worden |url=https://www.story.nl/showbizz/anita-heilker-betreurt-het-dat-ze-nooit-oma-zal-worden~0607780f?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |access-date=19 April 2026 |website=Story |language=nl}}</ref> A shekarar 1994, an yanke wa Blanker hukuncin daurin shekaru 5 a gidan yari bayan mallakar makamai da safarar miyagun kwayoyi. <ref>{{Cite web |title=De Nieuwe Cruijff: van Ruiter tot Blanker en van Vanenburg tot Nouri |url=https://darchmedia.nl/de-nieuwe-cruijff-van-ruiter-tot-blanker-en-van-vanenburg-tot-nouri/?cn-reloaded=1 |access-date=19 April 2026 |website=Darch Media |language=nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1960]]
et4ev3prmg2dvznh5samecil9uod2rs
832238
832237
2026-05-07T22:22:19Z
Sardeeq
39275
832238
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ton Blanker''' (an haife shi a ranar 15 ga Satumba 1960) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya yi ritaya wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
== Sana'a ==
Blanker, wanda yake da hazaka sosai, an ɗauke shi a matsayin sabon ɗan wasan Cruijff [1] kuma ya fara aikinsa da Ajax wanda ya lashe gasar Eredivisie ta 1979-80, sannan ya kai wasan kusa da na ƙarshe a gasar cin kofin Turai ta 1979-80, [2] inda ya zura kwallaye huɗu a ragar HJK Helsinki a zagayen farko, [ an yi amfani da ambato ] sannan kuma ya ci kwallaye uku a kan Omonia a zagaye na gaba.
Bayan haka, Blanker ya buga wasa a ƙasashen waje ga Vitória de Guimarães, Real Zaragoza da Salamanca, daga baya ya koma Eredivisie don bugawa SBV Excelsior da FC Volendam . <ref>{{Cite web |title=Ton Blanker |url=http://www.mondedufoot.fr/fiche_du_joueur/ton-blanker/ned-eredivisie/2/ |access-date=5 December 2017 |website=mondedufoot}}</ref>
Bayan ɗan gajeren lokaci a Amurka tare da Los Angeles Lazers, Blanker ya buga wasa na tsawon shekaru biyu a Belgium a matsayin Germinal Beerschot da Cappellen .
== Rayuwa ta sirri ==
Blanker ya auri Anita Heilker na Dolly Dots ; suna da 'ya mace, Robin. <ref>{{Cite web |title=Anita Heilker betreurt het dat ze nooit oma zal worden |url=https://www.story.nl/showbizz/anita-heilker-betreurt-het-dat-ze-nooit-oma-zal-worden~0607780f?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |access-date=19 April 2026 |website=Story |language=nl}}</ref> A shekarar 1994, an yanke wa Blanker hukuncin daurin shekaru 5 a gidan yari bayan mallakar makamai da safarar miyagun kwayoyi. <ref>{{Cite web |title=De Nieuwe Cruijff: van Ruiter tot Blanker en van Vanenburg tot Nouri |url=https://darchmedia.nl/de-nieuwe-cruijff-van-ruiter-tot-blanker-en-van-vanenburg-tot-nouri/?cn-reloaded=1 |access-date=19 April 2026 |website=Darch Media |language=nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1960]]
kj7mkiifil51vrt64l61339qaedmjxs
Juliana Kaduya
0
149859
832239
2026-05-07T22:22:58Z
Aisha Yahuza
14817
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1349164474|Juliana Kaduya]]"
832239
wikitext
text/x-wiki
<references />
'''Juliana Kaduya''' (an haife ta a shekara ta 1979) 'yar siyasa ce kuma malama ce ta Malawi wacce ita ce mace ta farko da ta kasance magajin gari na Lilongwe City Council, Malawi . Kaduya ya yi aiki a wannan mukamin tsakanin 2019 da 2021.
== Tarihi da ilimi ==
An haifi Kaduya a shekara ta 1979 kuma 'yar'uwarta ce ta tashe ta bayan iyayenta biyu sun mutu. Ita ce ta ƙarshe cikin yara goma sha biyar.<ref>{{Cite web |date=2019-07-25 |title=Mayor Juliana Kaduya to help bring sanity in Lilongwe City |url=https://www.nyasatimes.com/mayor-juliana-kaduya-to-help-bring-sanity-in-lilongwe-city/ |access-date=2025-09-21 |language=en-GB}}</ref> Bayan karatunta na yau da kullun, ta sami difloma a fannin koyarwa bayan ta yi karatu a Kwalejin Malamai ta Domasi . <ref name=":0">{{Cite web |date=25 July 2019 |title=Mayor Juliana Kaduya to help bring sanity in Lilongwe City |url=https://www.nyasatimes.com/mayor-juliana-kaduya-to-help-bring-sanity-in-lilongwe-city/ |access-date=10 March 2022 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref>
== Ayyuka ==
Kaduya ta yi aiki a matsayin malama na tsawon shekaru 15 kafin ta shiga siyasa.
A shekara ta 2014, Kaduya ya tsaya takarar [[Kansila|Mai ba da shawara]] ga Chilinde 1 Ward, [[Lilongwe]] City South Constituency, a kan tikitin Jam'iyyar Democrat Progressive Party (DPP) . A matsayinta na Councillor a shekarar 2017, an zabe ta Mataimakin Magajin garin Lilongwe. Bayan an zabe ta mataimakiyar magajin gari, ta shiga jam'iyyar Malawi Congress Party (MCP). <ref>{{Cite web |date=18 September 2017 |title=LL deputy mayor dumps DPP |url=https://www.mwnation.com/ll-deputy-mayor-dumps-dpp/ |access-date=10 March 2022 |website=The Nation Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 September 2017 |title=Breaking News: MCP keeps growing, Lilongwe Dep. Mayor defects from DPP to MCP |url=https://malawi24.com/2017/09/17/breaking-news-mcp-keeps-growing-lilongwe-dep-mayor-defects-dpp-mcp/ |access-date=10 March 2022 |website=Malawi 24 |language=en-US}}</ref> A cikin 2019, an sake zabar ta a matsayin mai ba da shawara a kan tikitin Jam'iyyar Majalisa ta Malawi sannan aka zabe ta a matsayin magajin garin Lilongwe City ta 'yan uwanta (27) da' yan majalisa (4).<ref>{{Cite web |date=29 June 2019 |title=Lilongwe elects female mayor MCP councillor Kaduya – Malawi Nyasa Times – News from Malawi about Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/lilongwe-elects-female-mayor-mcp-councillor-kaduya/ |access-date=10 March 2022 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 June 2019 |title=MCP councillor elected Lilongwe Mayor |url=https://malawi24.com/2019/06/29/mcp-councillor-elected-lilongwe-mayor/ |access-date=10 March 2022 |website=Malawi 24 |language=en-US}}</ref>
Ba a sake zabar ta ba a 2021 kuma sabon magajin gari shine Richard Banda . Sabuwar mataimakiyar magajin gari ita ce Esther Sagawa <ref>{{Cite web |last=247Malawi |date=2021-12-22 |title=Lilongwe elects new Mayor, exit Kaduya enter Richard Banda |url=https://www.247malawi.com/lilongwe-elects-new-mayor-exit-kaduya-enter-richard-banda/ |access-date=2026-04-02 |website=247MALAWI NEWS |language=en-US}}</ref> kuma za ta ci gaba da zama mace ta biyu da ta zama magajin gari na Lilongwe. <ref name="mayor1">{{Cite web |title=Why Malawi presidential hopefuls pick female running mates |url=https://www.dw.com/en/why-malawi-presidential-hopefuls-pick-female-running-mates/a-73596032 |access-date=2026-04-02 |website=dw.com |language=en}}</ref>
A lokacin zaben fidda gwani na MCP na shekarar 2025 akwai korafin cewa wasu daga cikin kungiyar suna goyon bayan 'yan takarar maza da suka tsufa. Koyaya a watan Afrilu an ruwaito cewa 'yan takarar da suka ci nasara sun haɗa da Kaduya da Nancy Tembo, Esther Sagawa, [[Rubyna De Silva]] waɗanda duk suna cikin mazabar Lilongwe.<ref name="wasp">{{Cite web |last=Mhone |first=Macmillan |date=2025-04-29 |title=Women aspirants in political fix |url=https://mwnation.com/women-aspirants-in-political-fix/ |access-date=2025-10-07 |website=Nation Online |language=en-US}}</ref>
An zabi Kaduya a Majalisar Dokoki ta Kasa a shekarar 2025 kuma ta zama mataimakiyar shugaban kwamitin majalisa wanda ke da alhakin Tabbacin Gwamnati da Gyaran Sashin Jama'a. Ita da Samuel Kawale wanda shine kujera na iya aiki daga 2025 zuwa 2030.<ref>{{Cite web |title=Parliament Constitutes Committees and Confirms New Leadership |url=https://www.parliament.gov.mw/media-resources/parliament-news/84 |access-date=2025-12-10 |website=www.parliament.gov.mw |language=en}}</ref>
== Rayuwa ta mutum ==
Kaduya mahaifiyar yara huɗu ce.<ref name=":0">{{Cite web |date=25 July 2019 |title=Mayor Juliana Kaduya to help bring sanity in Lilongwe City |url=https://www.nyasatimes.com/mayor-juliana-kaduya-to-help-bring-sanity-in-lilongwe-city/ |access-date=10 March 2022 |website=www.nyasatimes.com |language=en-GB}}</ref>
== Manazarta ==
{{Authority control}}
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
34c988l2w011ifs088qfhbcxwth047s
Horst Blankenburg
0
149860
832240
2026-05-07T22:23:10Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1290322395|Horst Blankenburg]]"
832240
wikitext
text/x-wiki
'''Horst Blankenburg''' (an haife shi a ranar 10 ga Yuli, 1947) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na Jamus, wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai share fagen shiga gasar]] . <ref>{{Cite web |title=Blankenburg, Horst |url=https://www.kicker.de/horst-blankenburg/spieler/bundesliga/1969-70/1860-muenchen |access-date=30 December 2010 |publisher=[[Kicker (magazine)|Kicker]] |language=German}}</ref> Ya fi shahara a farkon shekarun 1970, inda ya buga wa Ajax wasa kuma ya lashe [[UEFA Champions League|Kofin Turai]] sau uku (1971, 1972, 1973), Kofin Turai sau biyu (1972, 1973), [[Kofin Intercontinental]] sau ɗaya (1972) da kuma gasar Holland da Kofin KNVB sau biyu. A shekarar 1976, ya lashe Kofin Jamus da Kofin Zakarun Turai a shekarar 1977 tare da Hamburger SV . Ba a taɓa zaɓensa a ƙungiyar ƙasa ta Yammacin Jamus ba.
== Aikin kulob ==
Aikin Blankenburg ya fara ne a ƙungiyar matasa ta VfL Heidenheim ; aikinsa na ƙwararru ya fara ne a 1. FC Nürnberg a ƙarƙashin Max Merkel a kakar wasa ta 1967-68 . Nürnberg ya lashe gasar Bundesliga a wannan kakar, duk da cewa gudummawarsa ta ƙunshi wasanni 13 kacal, babu ɗaya daga cikinsu da aka buga a gasar. Daga nan ya koma Wiener Sportclub da ke Vienna don maki 45,000 na Jamus, inda ya sami damar yin fice. Bayan kakar wasa, ya koma TSV 1860 Munich don maki 100,000 na Jamus. A wannan kakar, ya buga wasanni 31 har ma ya zura kwallo ɗaya, amma ƙungiyarsa ta faɗi, ya koma Ajax a Netherlands.
=== Zamanin zinare na Ajax ===
Blankenburg ya buga wasa tare da Johan Cruyff, Johan Neeskens, Ruud Krol, da Arie Haan . Masu horar da shi a Ajax sune Stefan Kovács da Rinus Michels, waɗanda suka tsara sanannen tarko na offside na Holland a kusa da shi da Velibor Vasović . A cikin shekaru biyar a Ajax ya lashe Kofin Turai a kakar wasa uku a jere (1971 zuwa 1973) da kuma Kofin Intercontinental a 1972. Ya zama zakaran Holland a 1972 da 1973 kuma ya lashe Kofin Holland a 1971 da 1972.
=== Hamburger SV ===
A shekarar 1975, Blankenburg ya koma Jamus don bugawa Hamburger SV wasa. A ƙarƙashin Kuno Klötzer, ya lashe Kofin Jamus a shekarar 1976 da kuma Kofin Zakarun Nasara na UEFA a shekarar 1977, duk da cewa bai samu damar buga wasan ƙarshe da RSC Anderlecht ba. A ƙarshe, bai iya tabbatar da kansa a ƙungiyar ba - a kakar wasa ta biyu da ya yi a ƙungiyar ya buga wasanni 13 kacal a gasar, don haka aka canja shi zuwa Neuchâtel Xamax da ke Switzerland a ƙarshen wannan kakar. A shekarar 1978, Blankenburg ya koma Chicago Sting da ke Amurka, kafin a ba shi aro na 'yan watanni ga KSC Hasselt da ke Belgium. Ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru a shekarar 1981 a Preußen Münster . Duk da haka, a shekarar 1982 ya koma ƙungiyoyin ƙananan ƙungiyoyi Hummelsbütteler SV da Lüneburger SK, inda daga ƙarshe ya ƙare aikinsa a shekarar 1985, yana da shekaru 38.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ba a taɓa zaɓar Blankenburg a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Yammacin Jamus ba, ɗaya daga cikin dalilan da suka sa aka zaɓi [[Franz Beckenbauer]] a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa na [[Mai buga baya|Libero]] a wancan lokacin. Johan Cruijff ya nemi ya buga wa Netherlands wasa a gasar cin kofin duniya ta 1974 amma Blankenburg ya ƙi, har yanzu yana fatan samun wanda zai zaɓa daga ƙasarsa.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1947]]
pzvkoj4d9k6ogfcikgkikxz0i40vwoj
832241
832240
2026-05-07T22:23:33Z
Sardeeq
39275
832241
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Horst Blankenburg''' (an haife shi a ranar 10 ga Yuli, 1947) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na Jamus, wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai share fagen shiga gasar]] . <ref>{{Cite web |title=Blankenburg, Horst |url=https://www.kicker.de/horst-blankenburg/spieler/bundesliga/1969-70/1860-muenchen |access-date=30 December 2010 |publisher=[[Kicker (magazine)|Kicker]] |language=German}}</ref> Ya fi shahara a farkon shekarun 1970, inda ya buga wa Ajax wasa kuma ya lashe [[UEFA Champions League|Kofin Turai]] sau uku (1971, 1972, 1973), Kofin Turai sau biyu (1972, 1973), [[Kofin Intercontinental]] sau ɗaya (1972) da kuma gasar Holland da Kofin KNVB sau biyu. A shekarar 1976, ya lashe Kofin Jamus da Kofin Zakarun Turai a shekarar 1977 tare da Hamburger SV . Ba a taɓa zaɓensa a ƙungiyar ƙasa ta Yammacin Jamus ba.
== Aikin kulob ==
Aikin Blankenburg ya fara ne a ƙungiyar matasa ta VfL Heidenheim ; aikinsa na ƙwararru ya fara ne a 1. FC Nürnberg a ƙarƙashin Max Merkel a kakar wasa ta 1967-68 . Nürnberg ya lashe gasar Bundesliga a wannan kakar, duk da cewa gudummawarsa ta ƙunshi wasanni 13 kacal, babu ɗaya daga cikinsu da aka buga a gasar. Daga nan ya koma Wiener Sportclub da ke Vienna don maki 45,000 na Jamus, inda ya sami damar yin fice. Bayan kakar wasa, ya koma TSV 1860 Munich don maki 100,000 na Jamus. A wannan kakar, ya buga wasanni 31 har ma ya zura kwallo ɗaya, amma ƙungiyarsa ta faɗi, ya koma Ajax a Netherlands.
=== Zamanin zinare na Ajax ===
Blankenburg ya buga wasa tare da Johan Cruyff, Johan Neeskens, Ruud Krol, da Arie Haan . Masu horar da shi a Ajax sune Stefan Kovács da Rinus Michels, waɗanda suka tsara sanannen tarko na offside na Holland a kusa da shi da Velibor Vasović . A cikin shekaru biyar a Ajax ya lashe Kofin Turai a kakar wasa uku a jere (1971 zuwa 1973) da kuma Kofin Intercontinental a 1972. Ya zama zakaran Holland a 1972 da 1973 kuma ya lashe Kofin Holland a 1971 da 1972.
=== Hamburger SV ===
A shekarar 1975, Blankenburg ya koma Jamus don bugawa Hamburger SV wasa. A ƙarƙashin Kuno Klötzer, ya lashe Kofin Jamus a shekarar 1976 da kuma Kofin Zakarun Nasara na UEFA a shekarar 1977, duk da cewa bai samu damar buga wasan ƙarshe da RSC Anderlecht ba. A ƙarshe, bai iya tabbatar da kansa a ƙungiyar ba - a kakar wasa ta biyu da ya yi a ƙungiyar ya buga wasanni 13 kacal a gasar, don haka aka canja shi zuwa Neuchâtel Xamax da ke Switzerland a ƙarshen wannan kakar. A shekarar 1978, Blankenburg ya koma Chicago Sting da ke Amurka, kafin a ba shi aro na 'yan watanni ga KSC Hasselt da ke Belgium. Ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru a shekarar 1981 a Preußen Münster . Duk da haka, a shekarar 1982 ya koma ƙungiyoyin ƙananan ƙungiyoyi Hummelsbütteler SV da Lüneburger SK, inda daga ƙarshe ya ƙare aikinsa a shekarar 1985, yana da shekaru 38.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ba a taɓa zaɓar Blankenburg a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Yammacin Jamus ba, ɗaya daga cikin dalilan da suka sa aka zaɓi [[Franz Beckenbauer]] a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa na [[Mai buga baya|Libero]] a wancan lokacin. Johan Cruijff ya nemi ya buga wa Netherlands wasa a gasar cin kofin duniya ta 1974 amma Blankenburg ya ƙi, har yanzu yana fatan samun wanda zai zaɓa daga ƙasarsa.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1947]]
5kjrsnmj6c6srs9ae1wlsu8t2tr1yym
Stan van Bladeren
0
149861
832243
2026-05-07T22:24:19Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1338167943|Stan van Bladeren]]"
832243
wikitext
text/x-wiki
'''Stan van Bladeren''' (an haife shi 1 Oktoba 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] na ƙungiyar Tweede Divisie ta Katwijk . <ref name="soccerway">{{Soccerway|stan-van-bladeren/319270}}</ref>
== Sana'a ==
=== Aikin kulob ===
Van Bladeren ya shiga makarantar horar da matasa ta Ajax daga ƙungiyar Foreholte ta gida yana da shekaru 15. [1] Ya fara buga wasansa na farko a Jong Ajax a ranar 6 ga Fabrairu 2015 a wasan Eerste Divisie da FC Volendam . Ya buga cikakken wasan a wasan da suka yi nasara a waje da ci 3-4. [2]
A ranar 24 ga Agusta 2020, van Bladeren ya koma sabuwar ƙungiyar Silkeborg IF ta ƙasar Denmark da ta fice daga gasar bayan makonni biyu na gwaji, inda ya sanya hannu kan yarjejeniyar har zuwa watan Yunin 2022. A ranar 30 ga Mayu 2022, Silkeborg ya tabbatar da cewa van Bladeren zai bar ƙungiyar, yayin da kwangilarsa za ta ƙare.
A ranar 1 ga Yuli 2022 an tabbatar da cewa van Bladeren ya shiga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta FC Helsingør kan yarjejeniya har zuwa Yuni 2024. A watan Yuni 2024, van Bladeren ya koma Netherlands, bayan ya sanya hannu tare da kulob din Tweede Divisie VV Katwijk .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
czffzuk1x17kvmgmy0ztnv7zhuwyu5i
832244
832243
2026-05-07T22:24:40Z
Sardeeq
39275
832244
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Stan van Bladeren''' (an haife shi 1 Oktoba 1997) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] na ƙungiyar Tweede Divisie ta Katwijk . <ref name="soccerway">{{Soccerway|stan-van-bladeren/319270}}</ref>
== Sana'a ==
=== Aikin kulob ===
Van Bladeren ya shiga makarantar horar da matasa ta Ajax daga ƙungiyar Foreholte ta gida yana da shekaru 15. [1] Ya fara buga wasansa na farko a Jong Ajax a ranar 6 ga Fabrairu 2015 a wasan Eerste Divisie da FC Volendam . Ya buga cikakken wasan a wasan da suka yi nasara a waje da ci 3-4. [2]
A ranar 24 ga Agusta 2020, van Bladeren ya koma sabuwar ƙungiyar Silkeborg IF ta ƙasar Denmark da ta fice daga gasar bayan makonni biyu na gwaji, inda ya sanya hannu kan yarjejeniyar har zuwa watan Yunin 2022. A ranar 30 ga Mayu 2022, Silkeborg ya tabbatar da cewa van Bladeren zai bar ƙungiyar, yayin da kwangilarsa za ta ƙare.
A ranar 1 ga Yuli 2022 an tabbatar da cewa van Bladeren ya shiga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta FC Helsingør kan yarjejeniya har zuwa Yuni 2024. A watan Yuni 2024, van Bladeren ya koma Netherlands, bayan ya sanya hannu tare da kulob din Tweede Divisie VV Katwijk .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
hrfpcfbvuh9skola1ehjx6tvqak18ed
Danny Makaho
0
149862
832246
2026-05-07T22:31:47Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347661836|Danny Blind]]"
832246
wikitext
text/x-wiki
'''Dirk Franciscus''' " '''Danny''' " '''Makaho''' ( ; an haife shi a ranar 1 ga Agusta, 1961) tsohon ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne kuma koci ɗan ƙasar Holland. Ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] ga ƙungiyar Sparta Rotterdam, Ajax da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands . A matsayinsa na koci, ya jagoranci ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Ajax da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands.
Yana ɗaya daga cikin 'yan wasa biyu na ƙasar Holland, tare da Arnold Mühren, da suka lashe dukkan gasannin ƙungiyar UEFA.
== Sana'ar wasa ==
=== Aikin kulob ===
Blind ya fara buga ƙwallon ƙafa a ranar 29 ga Agusta 1979 tare da Sparta Rotterdam . Ya ci gaba da zama a ƙarƙashin kwantiragi da Sparta na tsawon shekaru bakwai lokacin da a watan Yulin 1986 ya koma Ajax, inda manaja Johan Cruyff ya jawo hankalinsa. Duk da haka, sayen Blind ya ɓata wa tauraron Ajax [[Marco van Basten]] rai, wanda ya fusata da cewa kocinsa ya kawo wani ɗan wasa mai tsaron baya wanda ba a san shi ba, maimakon ya saka hannun jari a wani babban ɗan wasa. Tare da Ajax, Blind ya tara jerin kofuna masu ban sha'awa, inda ya lashe dukkan kofuna uku na Turai ( Kofin Zakarun Turai na UEFA a 1987, Kofin UEFA a 1992 da kuma [[UEFA Champions League|Kofin Zakarun Turai na UEFA]] a 1995 ). Ya kuma lashe [[Kofin Intercontinental]] a 1995 a kan Grêmio na Brazil ta hanyar zura bugun fenariti mai nasara a bugun fenariti.
Blind ya sake zama gwarzon bugun fenariti lokacin da ya zura kwallo sau biyu a wasan da suka yi da Real Zaragoza a wasan karshe na cin kofin Turai na 1995, wanda Ajax ta yi nasara da ci 5-1 a kan karawa biyu. An zura kwallaye biyu a bugun fenariti a minti na 65 da 69 na zagaye na biyu.
A cikin gida, tare da Ajax, ya lashe gasar cin kofin Holland Eredivisie guda biyar da kuma kofunan ƙasa guda huɗu. Ya yi ritaya a ranar 16 ga Mayu 1999.
An san Blind da kasancewa mai tsaron baya mai dogaro da kuma jagora a filin wasa. Duk da cewa ya shahara da kasancewa mai tsaron baya na tsakiya, Blind ya fara aikinsa a matsayin mai tsaron baya na dama.
=== Aikin ƙasa da ƙasa ===
Blind ya buga wa Netherlands wasanni 42 tsawon shekaru goma, inda ya zura kwallaye daya a ragar Girka a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin Turai ta 1992. Ya fara buga wasa a shekarar 1986 da Scotland amma bai buga wasa kwata-kwata ba a shekarar 1987 ko 1988, <ref>{{Cite web |title=Danny Blind – International Appearances |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/blind-intl.html |access-date=14 September 2015 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> rashin buga wasa wanda hakan ke nufin ya rasa shiga cikin kungiyar da ta yi nasara a gasar cin kofin Turai ta 1988. Ya kasance memba na tawagar Holland a gasar cin kofin duniya ta 1990 da 1994 da kuma gasar cin kofin Turai ta 1992 da 1996, kodayake ya buga wasa ne kawai a wasan. Blind ya yi ritaya daga kwallon kafa ta kasa da kasa bayan gasar cin kofin Turai ta 1996.
== Aikin gudanarwa ==
Blind ya kasance babban koci a Ajax daga 14 ga Maris 2005 (wanda aka naɗa a matsayin magajin [[Ronald Koeman]] ) har zuwa 10 ga Mayu 2006, bayan kwanaki 422 kacal a kan mulki. Ya jagoranci Ajax zuwa ga nasara a gasar KNVB Cup da kuma Johan Cruyff Shield .
A tsakanin 2007 zuwa 2008, Blind ya zama darektan ƙwallon ƙafa a tsohuwar ƙungiyarsa, Sparta Rotterdam. A ranar 15 ga Mayu 2008, ya koma Ajax don zama sabon darektan ƙwallon ƙafa a Amsterdam amma ya canza aiki lokacin da Martin Jol ya koma ƙungiyar zuwa mataimakin koci. Ya koma matsayin darektan fasaha na Ajax a farkon kakar wasa ta 2011 zuwa 12, a ranar 9 ga Fabrairu 2012 aka sanar da cewa Blind zai yi ritaya daga aikinsa na darektan fasaha a Ajax, wanda hakan ya kawo ƙarshen takaddama mai zafi da ta dabaibaye hukumar gudanarwar ƙungiyar. [1]
A ranar 1 ga Yulin 2015, an naɗa Blind a matsayin magajin Guus Hiddink a matsayin kocin ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands. <ref>{{Cite web |date=1 July 2015 |title=Danny Blind succeeds Guus Hiddink as Netherlands coach |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/33354271 |access-date=1 July 2015 |publisher=BBC Sport}}</ref> Ya kasa jagorantar su zuwa gasar cin kofin duniya ta 2016, kuma ya sanya ƙalubale a gasar neman shiga [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|gasar cin kofin duniya ta 2018]] bayan wasu ƙananan sakamako. Hukumar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland ta kore shi a ranar 26 ga Maris 2017, kwana ɗaya bayan ta sha kashi a hannun Bulgaria da ci 2-0, wanda hakan ya sa shakku game da yiwuwar samun cancantar shiga gasar.
A ranar 4 ga Agusta 2021, Blind ya koma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Netherlands a matsayin mataimakin Louis van Gaal .
== Rayuwa ta sirri ==
Blind shine mahaifin ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa [[Daley Blind]], wanda ya buga wa Ajax da [[Manchester United F.C.|Manchester United]] wasa. <ref>{{Cite web |date=29 March 2007 |title=Ajax sign Daley Blind |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=62320 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228050825/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D62320 |archive-date=28 February 2008 |access-date=11 December 2008 |website=Ajax.nl |publisher=AFC Ajax}}</ref> Ɗansa kuma ɗan ƙasar Holland ne, kuma yana ɗaya daga cikin 'yan wasa goma da suka fi fice a tarihin ƙwallon, inda ya buga wasanni sama da 100.
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |KNVB Cup
! colspan="2" |Europe
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="8" |Sparta Rotterdam
|1979–80
|Eredivisie
|13
|0
|2
|0
| colspan="2" |–
|15
|0
|-
|1980–81
|Eredivisie
|10
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
|10
|0
|-
|1981–82
|Eredivisie
|10
|2
|2
|0
| colspan="2" |–
|12
|2
|-
|1982–83
|Eredivisie
|34
|3
|1
|0
| colspan="2" |–
|35
|3
|-
|1983–84
|Eredivisie
|34
|5
|3
|0
|6
|0
|43
|5
|-
|1984–85
|Eredivisie
|30
|3
|4
|0
| colspan="2" |–
|34
|3
|-
|1985–86
|Eredivisie
|34
|5
|1
|0
|4
|0
|39
|5
|-
! colspan="2" |Total
!165
!18
!13
!0
!10
!0
!188
!18
|-
| rowspan="14" |Ajax
|1986–87
|Eredivisie
|29
|4
|5
|0
|7
|0
|41
|4
|-
|1987–88
|Eredivisie
|31
|0
|1
|0
|8
|1
|40
|1
|-
|1988–89
|Eredivisie
|30
|2
|3
|0
| colspan="2" |–
|33
|2
|-
|1989–90
|Eredivisie
|34
|0
|4
|0
| colspan="2" |–
|38
|0
|-
|1990–91
|Eredivisie
|34
|2
|3
|0
| colspan="2" |–
|37
|2
|-
|1991–92
|Eredivisie
|30
|2
|3
|1
|12
|1
|45
|4
|-
|1992–93
|Eredivisie
|28
|4
|5
|0
|8
|0
|41
|4
|-
|1993–94
|Eredivisie
|30
|1
|4
|3
|6
|0
|40
|4
|-
|1994–95
|Eredivisie
|34
|5
|3
|0
|10
|0
|49
|5
|-
|1995–96
|Eredivisie
|31
|3
|1
|0
|8
|0
|40
|3
|-
|1996–97
|Eredivisie
|16
|0
|0
|0
|5
|0
|21
|0
|-
|1997–98
|Eredivisie
|26
|1
|4
|1
|7
|0
|37
|2
|-
|1998–99
|Eredivisie
|19
|3
|2
|0
|3
|0
|24
|3
|-
! colspan="2" |Total
!372
!27
!38
!5
!84
!2
!494
!34
|-
! colspan="3" |Career total
!537
!45
!51
!5
!94
!2
!682
!52
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1961]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
g7bhqb16sdnn7cqaocesi6o6bnol6cr
832247
832246
2026-05-07T22:32:18Z
Sardeeq
39275
832247
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dirk Franciscus''' " '''Danny''' " '''Makaho''' ( ; an haife shi a ranar 1 ga Agusta, 1961) tsohon ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne kuma koci ɗan ƙasar Holland. Ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] ga ƙungiyar Sparta Rotterdam, Ajax da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands . A matsayinsa na koci, ya jagoranci ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Ajax da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands.
Yana ɗaya daga cikin 'yan wasa biyu na ƙasar Holland, tare da Arnold Mühren, da suka lashe dukkan gasannin ƙungiyar UEFA.
== Sana'ar wasa ==
=== Aikin kulob ===
Blind ya fara buga ƙwallon ƙafa a ranar 29 ga Agusta 1979 tare da Sparta Rotterdam . Ya ci gaba da zama a ƙarƙashin kwantiragi da Sparta na tsawon shekaru bakwai lokacin da a watan Yulin 1986 ya koma Ajax, inda manaja Johan Cruyff ya jawo hankalinsa. Duk da haka, sayen Blind ya ɓata wa tauraron Ajax [[Marco van Basten]] rai, wanda ya fusata da cewa kocinsa ya kawo wani ɗan wasa mai tsaron baya wanda ba a san shi ba, maimakon ya saka hannun jari a wani babban ɗan wasa. Tare da Ajax, Blind ya tara jerin kofuna masu ban sha'awa, inda ya lashe dukkan kofuna uku na Turai ( Kofin Zakarun Turai na UEFA a 1987, Kofin UEFA a 1992 da kuma [[UEFA Champions League|Kofin Zakarun Turai na UEFA]] a 1995 ). Ya kuma lashe [[Kofin Intercontinental]] a 1995 a kan Grêmio na Brazil ta hanyar zura bugun fenariti mai nasara a bugun fenariti.
Blind ya sake zama gwarzon bugun fenariti lokacin da ya zura kwallo sau biyu a wasan da suka yi da Real Zaragoza a wasan karshe na cin kofin Turai na 1995, wanda Ajax ta yi nasara da ci 5-1 a kan karawa biyu. An zura kwallaye biyu a bugun fenariti a minti na 65 da 69 na zagaye na biyu.
A cikin gida, tare da Ajax, ya lashe gasar cin kofin Holland Eredivisie guda biyar da kuma kofunan ƙasa guda huɗu. Ya yi ritaya a ranar 16 ga Mayu 1999.
An san Blind da kasancewa mai tsaron baya mai dogaro da kuma jagora a filin wasa. Duk da cewa ya shahara da kasancewa mai tsaron baya na tsakiya, Blind ya fara aikinsa a matsayin mai tsaron baya na dama.
=== Aikin ƙasa da ƙasa ===
Blind ya buga wa Netherlands wasanni 42 tsawon shekaru goma, inda ya zura kwallaye daya a ragar Girka a wasan neman gurbin shiga gasar cin kofin Turai ta 1992. Ya fara buga wasa a shekarar 1986 da Scotland amma bai buga wasa kwata-kwata ba a shekarar 1987 ko 1988, <ref>{{Cite web |title=Danny Blind – International Appearances |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/blind-intl.html |access-date=14 September 2015 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> rashin buga wasa wanda hakan ke nufin ya rasa shiga cikin kungiyar da ta yi nasara a gasar cin kofin Turai ta 1988. Ya kasance memba na tawagar Holland a gasar cin kofin duniya ta 1990 da 1994 da kuma gasar cin kofin Turai ta 1992 da 1996, kodayake ya buga wasa ne kawai a wasan. Blind ya yi ritaya daga kwallon kafa ta kasa da kasa bayan gasar cin kofin Turai ta 1996.
== Aikin gudanarwa ==
Blind ya kasance babban koci a Ajax daga 14 ga Maris 2005 (wanda aka naɗa a matsayin magajin [[Ronald Koeman]] ) har zuwa 10 ga Mayu 2006, bayan kwanaki 422 kacal a kan mulki. Ya jagoranci Ajax zuwa ga nasara a gasar KNVB Cup da kuma Johan Cruyff Shield .
A tsakanin 2007 zuwa 2008, Blind ya zama darektan ƙwallon ƙafa a tsohuwar ƙungiyarsa, Sparta Rotterdam. A ranar 15 ga Mayu 2008, ya koma Ajax don zama sabon darektan ƙwallon ƙafa a Amsterdam amma ya canza aiki lokacin da Martin Jol ya koma ƙungiyar zuwa mataimakin koci. Ya koma matsayin darektan fasaha na Ajax a farkon kakar wasa ta 2011 zuwa 12, a ranar 9 ga Fabrairu 2012 aka sanar da cewa Blind zai yi ritaya daga aikinsa na darektan fasaha a Ajax, wanda hakan ya kawo ƙarshen takaddama mai zafi da ta dabaibaye hukumar gudanarwar ƙungiyar. [1]
A ranar 1 ga Yulin 2015, an naɗa Blind a matsayin magajin Guus Hiddink a matsayin kocin ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands. <ref>{{Cite web |date=1 July 2015 |title=Danny Blind succeeds Guus Hiddink as Netherlands coach |url=https://www.bbc.com/sport/0/football/33354271 |access-date=1 July 2015 |publisher=BBC Sport}}</ref> Ya kasa jagorantar su zuwa gasar cin kofin duniya ta 2016, kuma ya sanya ƙalubale a gasar neman shiga [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|gasar cin kofin duniya ta 2018]] bayan wasu ƙananan sakamako. Hukumar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland ta kore shi a ranar 26 ga Maris 2017, kwana ɗaya bayan ta sha kashi a hannun Bulgaria da ci 2-0, wanda hakan ya sa shakku game da yiwuwar samun cancantar shiga gasar.
A ranar 4 ga Agusta 2021, Blind ya koma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Netherlands a matsayin mataimakin Louis van Gaal .
== Rayuwa ta sirri ==
Blind shine mahaifin ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa [[Daley Blind]], wanda ya buga wa Ajax da [[Manchester United F.C.|Manchester United]] wasa. <ref>{{Cite web |date=29 March 2007 |title=Ajax sign Daley Blind |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=62320 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228050825/http://english.ajax.nl/web/show/id%3D154814/contentid%3D62320 |archive-date=28 February 2008 |access-date=11 December 2008 |website=Ajax.nl |publisher=AFC Ajax}}</ref> Ɗansa kuma ɗan ƙasar Holland ne, kuma yana ɗaya daga cikin 'yan wasa goma da suka fi fice a tarihin ƙwallon, inda ya buga wasanni sama da 100.
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |KNVB Cup
! colspan="2" |Europe
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="8" |Sparta Rotterdam
|1979–80
|Eredivisie
|13
|0
|2
|0
| colspan="2" |–
|15
|0
|-
|1980–81
|Eredivisie
|10
|0
|0
|0
| colspan="2" |–
|10
|0
|-
|1981–82
|Eredivisie
|10
|2
|2
|0
| colspan="2" |–
|12
|2
|-
|1982–83
|Eredivisie
|34
|3
|1
|0
| colspan="2" |–
|35
|3
|-
|1983–84
|Eredivisie
|34
|5
|3
|0
|6
|0
|43
|5
|-
|1984–85
|Eredivisie
|30
|3
|4
|0
| colspan="2" |–
|34
|3
|-
|1985–86
|Eredivisie
|34
|5
|1
|0
|4
|0
|39
|5
|-
! colspan="2" |Total
!165
!18
!13
!0
!10
!0
!188
!18
|-
| rowspan="14" |Ajax
|1986–87
|Eredivisie
|29
|4
|5
|0
|7
|0
|41
|4
|-
|1987–88
|Eredivisie
|31
|0
|1
|0
|8
|1
|40
|1
|-
|1988–89
|Eredivisie
|30
|2
|3
|0
| colspan="2" |–
|33
|2
|-
|1989–90
|Eredivisie
|34
|0
|4
|0
| colspan="2" |–
|38
|0
|-
|1990–91
|Eredivisie
|34
|2
|3
|0
| colspan="2" |–
|37
|2
|-
|1991–92
|Eredivisie
|30
|2
|3
|1
|12
|1
|45
|4
|-
|1992–93
|Eredivisie
|28
|4
|5
|0
|8
|0
|41
|4
|-
|1993–94
|Eredivisie
|30
|1
|4
|3
|6
|0
|40
|4
|-
|1994–95
|Eredivisie
|34
|5
|3
|0
|10
|0
|49
|5
|-
|1995–96
|Eredivisie
|31
|3
|1
|0
|8
|0
|40
|3
|-
|1996–97
|Eredivisie
|16
|0
|0
|0
|5
|0
|21
|0
|-
|1997–98
|Eredivisie
|26
|1
|4
|1
|7
|0
|37
|2
|-
|1998–99
|Eredivisie
|19
|3
|2
|0
|3
|0
|24
|3
|-
! colspan="2" |Total
!372
!27
!38
!5
!84
!2
!494
!34
|-
! colspan="3" |Career total
!537
!45
!51
!5
!94
!2
!682
!52
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1961]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
e2j0ob4qngk3pq7v4pjv48w7pmbp1ip
Darko Bodul
0
149863
832248
2026-05-07T22:34:40Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1315936627|Darko Bodul]]"
832248
wikitext
text/x-wiki
'''Darko Bodul''' ( ; <ref>{{Cite web |title=dȃr |url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=f1lkWhg%3D |access-date=2018-03-19 |website=Hrvatski jezični portal |language=sh |quote=Dárko}}</ref> <ref>{{Cite web |title=bȏdul |url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=d1dkXw%3D%3D&keyword=bodul |access-date=2018-03-19 |website=Hrvatski jezični portal |language=sh |quote=Bȏdul}}</ref> an haife shi a ranar 11 ga Janairu 1989) ƙwararren [[Ɗan ƙwallo|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Austria wanda ke buga ƙwallon gaba a ƙungiyar SC Wolfsthal ta ƙasar Austria. Ya fara aikinsa a ƙasar Netherlands, inda ya buga wa AFC Ajax da kuma Sparta Rotterdam a matsayin aro. Ya kuma buga wa Nacional a Portugal, Odense Boldklub a Denmark, ƙungiyoyi biyu na ƙasar Austria ( Sturm Graz da Rheindorf Altach ), da kuma Dundee United a ƙasar Scotland.
An haifi Bodul a [[Bosnia da Herzegovina]], ɗan ƙasar Croat ne daga Bosnia kuma ya wakilci Croatia a matakin ƙasa da shekara 19 da kuma ƙasa da shekara 21. Daga baya ya yi watsi da matsayinsa na ɗan ƙasar Croatia kuma ya nuna sha'awar wakiltar Austria.
== Rayuwar farko ==
An haifi Bodul a ranar 11 ga Janairu, 1989 a [[Sarajevo]], SR Bosnia da Herzegovina, wani yanki na SFR Yugoslavia . Iyalinsa sun ƙaura zuwa Austria tun yana ƙarami. <ref>{{Cite web |date=23 July 2015 |title=BODUL – I'M AT DUNDEE UNITEDTO FULFIL MY POTENTIAL |url=http://www.eveningtelegraph.co.uk/2015/07/23/bodul-im-at-dundee-unitedto-fulfil-my-potential/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817131708/http://www.eveningtelegraph.co.uk/2015/07/23/bodul-im-at-dundee-unitedto-fulfil-my-potential/ |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |website=Dundee Evening Telegraph}}</ref> Shi ne ƙanin Dragan Bodul, wanda shi ma ya zama ƙwararren [[Ɗan ƙwallo|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa.
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
[[Fayil:Darko_Bodul.jpg|left|thumb|241x241px|Bodul a lokacin da yake tare da Ajax .]]
Bodul ya fara aikinsa a Wien ta DSV Fortuna Wien , ya koma First Vienna FC, <ref>{{Cite web |title=Arnautovic: Star unter den Jungstars |url=http://www.kurier.at/sportundmotor/280177.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202150432/http://www.kurier.at/sportundmotor/280177.php |archive-date=2 February 2009 |language=de}}</ref> kuma [[SC Heerenveen|Heerenveen]] ya ɗauke shi a shekara ta 2004. <ref>{{Cite web |date=14 July 2008 |title=Ajax haalt offensieve belofte van SC Heerenveen |url=http://www.vi.nl/NieuwsItem/AjaxHaaltOffensieveBelofteVanSCHeerenveen.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080717001227/http://www.vi.nl/NieuwsItem/AjaxHaaltOffensieveBelofteVanSCHeerenveen.htm |archive-date=17 July 2008 |access-date=17 August 2015 |publisher=Voetbal International |language=nl}}</ref>
Bodul ya buga wasa a ƙungiyar matasa ta Heerenveen kafin ya koma AFC Ajax a lokacin bazara na 2008 akan canja wuri kyauta. <ref>{{Cite web |date=14 July 2008 |title=Ajax contracteert Darko Bodul |url=http://www.ajax.nl/web/show/id=154417/contentid=66847 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217013152/http://www.ajax.nl/web/show/id%3D154417/contentid%3D66847 |archive-date=17 February 2012 |access-date=17 August 2015 |publisher=Ajax.nl |language=nl}}</ref> Ya fara buga wasa a ƙungiyar manyan 'yan wasa a ranar 8 ga Fabrairu 2009 da Vitesse Arnhem .
A ranar 10 ga Afrilu 2009, Bodul ya sabunta kwangilarsa da Ajax na ƙarin shekaru biyu. Bayan ya shiga ƙungiyar farko, ba da daɗewa ba ya yi jinyar rauni a idon sawunsa, wanda hakan ya sa aka cire shi daga buga wasa har tsawon kakar wasa ta bana.
Bayan ya murmure daga raunin da ya samu, an sanar da cewa Bodul zai iya komawa ƙungiyar a matsayin aro don kakar wasa ta 2009-10. An sanar a ranar 31 ga Agusta 2009 cewa za a ba shi aro ga Sparta Rotterdam har zuwa 30 ga Yuni 2010. <ref>{{Cite web |date=31 August 2009 |title=Bodul op huurbasis naar Sparta Rotterdam |url=http://www.ajax.nl/Ajax-Nieuws/Ajax-nieuwsarchief/Ajax-nieuwsartikel/173546/Bodul-op-huurbasis-naar-Sparta-Rotterdam.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150716131218/http://www.ajax.nl/Ajax-Nieuws/Ajax-nieuwsarchief/Ajax-nieuwsartikel/173546/Bodul-op-huurbasis-naar-Sparta-Rotterdam.htm |archive-date=16 July 2015 |access-date=17 August 2015 |publisher=Ajax.nl |language=nl}}</ref> Bodul ya fara buga wa Sparta Rotterdam wasa a ranar 13 ga Satumba 2009, inda ya fara wasa kafin a sauya shi a minti na 60, a wasan da suka doke RKC Waalwijk da ci 1-0. Daga nan sai Bodul ya taimaka wa Rydell Poepon, wanda ya ci kwallaye biyu, a wasan da suka sha kashi 3-2 a hannun [[PSV Eindhoven]] a ranar 27 ga Nuwamba 2009. Makonni kaɗan bayan haka a ranar 19 ga Disamba 2009, Bodul ya zura kwallo ta farko kuma tilo da ya ci wa Sparta a wasan waje da RKC Waalwijk, inda suka sha kashi 4-1. Duk da cewa ya buga wasanni 24 kuma ya zura kwallaye sau daya, an sanar da cewa kungiyar ta ba Bodul damar komawa kungiyar iyayensa.
Duk da cewa an ba shi riga mai lamba 31 kafin kakar wasa ta 2010-11, Bodul ya bayyana a wasa ɗaya a matsayin wanda ba a yi amfani da shi ba kuma an bar shi ya bar ƙungiyar bayan da Manaja Frank de Boer ya gaya masa cewa ba za a sabunta kwangilarsa ba.
=== Ƙasa ===
Da kwantiraginsa ya kare a karshen kakar wasa ta 2010-11, Bodul ya koma kungiyar kwallon kafa ta Portugal ta Nacional har zuwa karshen kakar wasa, tare da zabin ci gaba da zama na tsawon shekaru hudu. <ref>{{Cite web |date=31 January 2011 |title=Darko Bodul confirmado como reforço do C.D. Nacional |url=http://www.cdnacional.pt/noticias_detalhe.asp?id=2451 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707152637/http://www.cdnacional.pt/noticias_detalhe.asp?id=2451 |archive-date=7 July 2011 |access-date=17 August 2015 |publisher=Nacional da Madeira}}</ref>
Bodul ya fara buga wasa a Nacional a ranar 12 ga Fabrairu 2011, inda ya fara buga wasa a Nacional a karon farko, inda ya sha kashi a hannun Leiria da ci 1-0. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2015)">an buƙata</span></nowiki>'' ]</sup> Duk da haka, ƙungiyar ta canza manaja jim kaɗan bayan haka kuma an cire Bodul daga ƙungiyar farko. A ƙarshen kakar wasa, ƙungiyar ta sallami Bodul.
=== Gurasar Sturm ===
Bayan da Nacional ta sallame shi, Bodul ya koma Sturm Graz na Bundesliga na Austria a kan kwantiragin shekara guda, tare da zaɓin tsawaita shekara guda. A da, Bodul yana gab da komawa ƙungiyar Ekstraklasa ta Lechia Gdańsk kafin ya koma Sturm Graz.
Bodul ya fara buga wasa a Sturm Graz a zagaye na biyu na gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA, inda ya yi nasara da ci 1-0 a kan Zestaponi . Makonni bayan haka, a ranar 13 ga Agusta 2011, Bodul ya fara buga wasa a gasar Strum Graz, inda ya yi nasara da ci 1-0 a kan Rapid Wien . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2015)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup> Bodul ya zura kwallonsa ta farko sannan ya sake zura wata, haka kuma, ya kafa wa Andreas Hölzl kwallo, a wasan da suka doke Wiener Neustadt da ci 5-0 a ranar 27 ga Agusta 2011, ya biyo baya da cin kwallo a wasa na gaba da Admira Wacker, amma an kore shi daga wasa saboda bugun fanareti na biyu, a wasan da suka sha kashi 2-1 a ranar 10 ga Satumba 2011. Duk da cewa an dakatar da shi wasa daya, Bodul ya zura kwallo a zagaye na biyu na ÖFB-Cup, a wasan da suka doke SC Weiz da ci 4-0 a ranar 21 ga Satumba 2011. Bayan ya yi wasa daya, Bodul ya zura kwallo a wasan da ya dawo bayan kwana uku, a wasan da suka sha kashi 2-1 da Austria Wien a ranar 24 ga Satumba 2011. Ya dauki har zuwa ranar 26 ga Oktoba 2011, Bodul ya sake zura kwallo, a zagaye na uku na ÖFB-Cup, a wasan da suka sha kashi 3-1 da Admira Wacker Bayan kwana uku, Bodul ya ci kwallaye biyu, a rashin nasara da ci 3-2, wanda aka biyo baya, inda ya ci kwallaye a wasan da suka doke Kapfenberger SV da ci 1-0 a ranar 6 ga Nuwamba 2011. Daga nan Bodul ya ci kwallaye biyu, a wasan da suka doke Austria Wien da ci 5-1 a ranar 10 ga Disamba 2011. A ranar 17 ga Fabrairu 2012, an sanar da cewa Bodul ya sanya hannu kan kwangila da kungiyar, wanda hakan ya sa ya ci gaba da zama har zuwa 2013. Bodul ya ci gaba da rashin zura kwallaye a raga kuma ya dauki har zuwa 8 ga Afrilu 2012 don Bodul ya zura kwallaye goma a kakar wasa, a wasan da suka doke Mattersburg da ci 2-0. A wasan karshe na kakar wasa a ranar 17 ga Mayu 2012, Bodul ya ci kwallaye biyu, a wasan da suka doke Austria Wien da ci 3-1 kuma ya taimaka wa kungiyar ta kare a matsayi na biyar. A kakar wasa ta farko a Sturm Graz, Bodul ya buga wasanni 28 kuma ya zura kwallaye 12. Kwarewar da ya nuna ta jawo hankalin kungiyar Anderlecht ta Belgium Pro League .
Duk da haka, kakar wasa ta biyu a Sturm Graz ba ta yi daidai da ta farko ba. Duk da cewa ya taimaka wa Imre Szabics, a wasan da suka doke Wolfsberger AC da ci 4-1 a ranar 11 ga Agusta 2012, [1] Bodul ya yi fama da rashin zura kwallo a raga, sakamakon haka, aka tura Bodul ya buga wasa a wurin ajiyar 'yan wasa. [2] Saboda rashin damar shiga ƙungiyar farko kuma ya yi rashin nasara a hannun Manaja Peter Hyballa, Bodul ya jawo hankalin wasu 'yan wasa daga ƙungiyar J. League Division 1 Urawa Red Diamonds . [3] [4]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1989]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
0h4iwnssbov2z2qifgys5izlwss28vj
832249
832248
2026-05-07T22:35:05Z
Sardeeq
39275
832249
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Darko Bodul''' ( ; <ref>{{Cite web |title=dȃr |url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=f1lkWhg%3D |access-date=2018-03-19 |website=Hrvatski jezični portal |language=sh |quote=Dárko}}</ref> <ref>{{Cite web |title=bȏdul |url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=d1dkXw%3D%3D&keyword=bodul |access-date=2018-03-19 |website=Hrvatski jezični portal |language=sh |quote=Bȏdul}}</ref> an haife shi a ranar 11 ga Janairu 1989) ƙwararren [[Ɗan ƙwallo|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Austria wanda ke buga ƙwallon gaba a ƙungiyar SC Wolfsthal ta ƙasar Austria. Ya fara aikinsa a ƙasar Netherlands, inda ya buga wa AFC Ajax da kuma Sparta Rotterdam a matsayin aro. Ya kuma buga wa Nacional a Portugal, Odense Boldklub a Denmark, ƙungiyoyi biyu na ƙasar Austria ( Sturm Graz da Rheindorf Altach ), da kuma Dundee United a ƙasar Scotland.
An haifi Bodul a [[Bosnia da Herzegovina]], ɗan ƙasar Croat ne daga Bosnia kuma ya wakilci Croatia a matakin ƙasa da shekara 19 da kuma ƙasa da shekara 21. Daga baya ya yi watsi da matsayinsa na ɗan ƙasar Croatia kuma ya nuna sha'awar wakiltar Austria.
== Rayuwar farko ==
An haifi Bodul a ranar 11 ga Janairu, 1989 a [[Sarajevo]], SR Bosnia da Herzegovina, wani yanki na SFR Yugoslavia . Iyalinsa sun ƙaura zuwa Austria tun yana ƙarami. <ref>{{Cite web |date=23 July 2015 |title=BODUL – I'M AT DUNDEE UNITEDTO FULFIL MY POTENTIAL |url=http://www.eveningtelegraph.co.uk/2015/07/23/bodul-im-at-dundee-unitedto-fulfil-my-potential/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150817131708/http://www.eveningtelegraph.co.uk/2015/07/23/bodul-im-at-dundee-unitedto-fulfil-my-potential/ |archive-date=17 August 2015 |access-date=17 August 2015 |website=Dundee Evening Telegraph}}</ref> Shi ne ƙanin Dragan Bodul, wanda shi ma ya zama ƙwararren [[Ɗan ƙwallo|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa.
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
[[Fayil:Darko_Bodul.jpg|left|thumb|241x241px|Bodul a lokacin da yake tare da Ajax .]]
Bodul ya fara aikinsa a Wien ta DSV Fortuna Wien , ya koma First Vienna FC, <ref>{{Cite web |title=Arnautovic: Star unter den Jungstars |url=http://www.kurier.at/sportundmotor/280177.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202150432/http://www.kurier.at/sportundmotor/280177.php |archive-date=2 February 2009 |language=de}}</ref> kuma [[SC Heerenveen|Heerenveen]] ya ɗauke shi a shekara ta 2004. <ref>{{Cite web |date=14 July 2008 |title=Ajax haalt offensieve belofte van SC Heerenveen |url=http://www.vi.nl/NieuwsItem/AjaxHaaltOffensieveBelofteVanSCHeerenveen.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080717001227/http://www.vi.nl/NieuwsItem/AjaxHaaltOffensieveBelofteVanSCHeerenveen.htm |archive-date=17 July 2008 |access-date=17 August 2015 |publisher=Voetbal International |language=nl}}</ref>
Bodul ya buga wasa a ƙungiyar matasa ta Heerenveen kafin ya koma AFC Ajax a lokacin bazara na 2008 akan canja wuri kyauta. <ref>{{Cite web |date=14 July 2008 |title=Ajax contracteert Darko Bodul |url=http://www.ajax.nl/web/show/id=154417/contentid=66847 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217013152/http://www.ajax.nl/web/show/id%3D154417/contentid%3D66847 |archive-date=17 February 2012 |access-date=17 August 2015 |publisher=Ajax.nl |language=nl}}</ref> Ya fara buga wasa a ƙungiyar manyan 'yan wasa a ranar 8 ga Fabrairu 2009 da Vitesse Arnhem .
A ranar 10 ga Afrilu 2009, Bodul ya sabunta kwangilarsa da Ajax na ƙarin shekaru biyu. Bayan ya shiga ƙungiyar farko, ba da daɗewa ba ya yi jinyar rauni a idon sawunsa, wanda hakan ya sa aka cire shi daga buga wasa har tsawon kakar wasa ta bana.
Bayan ya murmure daga raunin da ya samu, an sanar da cewa Bodul zai iya komawa ƙungiyar a matsayin aro don kakar wasa ta 2009-10. An sanar a ranar 31 ga Agusta 2009 cewa za a ba shi aro ga Sparta Rotterdam har zuwa 30 ga Yuni 2010. <ref>{{Cite web |date=31 August 2009 |title=Bodul op huurbasis naar Sparta Rotterdam |url=http://www.ajax.nl/Ajax-Nieuws/Ajax-nieuwsarchief/Ajax-nieuwsartikel/173546/Bodul-op-huurbasis-naar-Sparta-Rotterdam.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150716131218/http://www.ajax.nl/Ajax-Nieuws/Ajax-nieuwsarchief/Ajax-nieuwsartikel/173546/Bodul-op-huurbasis-naar-Sparta-Rotterdam.htm |archive-date=16 July 2015 |access-date=17 August 2015 |publisher=Ajax.nl |language=nl}}</ref> Bodul ya fara buga wa Sparta Rotterdam wasa a ranar 13 ga Satumba 2009, inda ya fara wasa kafin a sauya shi a minti na 60, a wasan da suka doke RKC Waalwijk da ci 1-0. Daga nan sai Bodul ya taimaka wa Rydell Poepon, wanda ya ci kwallaye biyu, a wasan da suka sha kashi 3-2 a hannun [[PSV Eindhoven]] a ranar 27 ga Nuwamba 2009. Makonni kaɗan bayan haka a ranar 19 ga Disamba 2009, Bodul ya zura kwallo ta farko kuma tilo da ya ci wa Sparta a wasan waje da RKC Waalwijk, inda suka sha kashi 4-1. Duk da cewa ya buga wasanni 24 kuma ya zura kwallaye sau daya, an sanar da cewa kungiyar ta ba Bodul damar komawa kungiyar iyayensa.
Duk da cewa an ba shi riga mai lamba 31 kafin kakar wasa ta 2010-11, Bodul ya bayyana a wasa ɗaya a matsayin wanda ba a yi amfani da shi ba kuma an bar shi ya bar ƙungiyar bayan da Manaja Frank de Boer ya gaya masa cewa ba za a sabunta kwangilarsa ba.
=== Ƙasa ===
Da kwantiraginsa ya kare a karshen kakar wasa ta 2010-11, Bodul ya koma kungiyar kwallon kafa ta Portugal ta Nacional har zuwa karshen kakar wasa, tare da zabin ci gaba da zama na tsawon shekaru hudu. <ref>{{Cite web |date=31 January 2011 |title=Darko Bodul confirmado como reforço do C.D. Nacional |url=http://www.cdnacional.pt/noticias_detalhe.asp?id=2451 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707152637/http://www.cdnacional.pt/noticias_detalhe.asp?id=2451 |archive-date=7 July 2011 |access-date=17 August 2015 |publisher=Nacional da Madeira}}</ref>
Bodul ya fara buga wasa a Nacional a ranar 12 ga Fabrairu 2011, inda ya fara buga wasa a Nacional a karon farko, inda ya sha kashi a hannun Leiria da ci 1-0. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2015)">an buƙata</span></nowiki>'' ]</sup> Duk da haka, ƙungiyar ta canza manaja jim kaɗan bayan haka kuma an cire Bodul daga ƙungiyar farko. A ƙarshen kakar wasa, ƙungiyar ta sallami Bodul.
=== Gurasar Sturm ===
Bayan da Nacional ta sallame shi, Bodul ya koma Sturm Graz na Bundesliga na Austria a kan kwantiragin shekara guda, tare da zaɓin tsawaita shekara guda. A da, Bodul yana gab da komawa ƙungiyar Ekstraklasa ta Lechia Gdańsk kafin ya koma Sturm Graz.
Bodul ya fara buga wasa a Sturm Graz a zagaye na biyu na gasar cin kofin zakarun Turai ta UEFA, inda ya yi nasara da ci 1-0 a kan Zestaponi . Makonni bayan haka, a ranar 13 ga Agusta 2011, Bodul ya fara buga wasa a gasar Strum Graz, inda ya yi nasara da ci 1-0 a kan Rapid Wien . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2015)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup> Bodul ya zura kwallonsa ta farko sannan ya sake zura wata, haka kuma, ya kafa wa Andreas Hölzl kwallo, a wasan da suka doke Wiener Neustadt da ci 5-0 a ranar 27 ga Agusta 2011, ya biyo baya da cin kwallo a wasa na gaba da Admira Wacker, amma an kore shi daga wasa saboda bugun fanareti na biyu, a wasan da suka sha kashi 2-1 a ranar 10 ga Satumba 2011. Duk da cewa an dakatar da shi wasa daya, Bodul ya zura kwallo a zagaye na biyu na ÖFB-Cup, a wasan da suka doke SC Weiz da ci 4-0 a ranar 21 ga Satumba 2011. Bayan ya yi wasa daya, Bodul ya zura kwallo a wasan da ya dawo bayan kwana uku, a wasan da suka sha kashi 2-1 da Austria Wien a ranar 24 ga Satumba 2011. Ya dauki har zuwa ranar 26 ga Oktoba 2011, Bodul ya sake zura kwallo, a zagaye na uku na ÖFB-Cup, a wasan da suka sha kashi 3-1 da Admira Wacker Bayan kwana uku, Bodul ya ci kwallaye biyu, a rashin nasara da ci 3-2, wanda aka biyo baya, inda ya ci kwallaye a wasan da suka doke Kapfenberger SV da ci 1-0 a ranar 6 ga Nuwamba 2011. Daga nan Bodul ya ci kwallaye biyu, a wasan da suka doke Austria Wien da ci 5-1 a ranar 10 ga Disamba 2011. A ranar 17 ga Fabrairu 2012, an sanar da cewa Bodul ya sanya hannu kan kwangila da kungiyar, wanda hakan ya sa ya ci gaba da zama har zuwa 2013. Bodul ya ci gaba da rashin zura kwallaye a raga kuma ya dauki har zuwa 8 ga Afrilu 2012 don Bodul ya zura kwallaye goma a kakar wasa, a wasan da suka doke Mattersburg da ci 2-0. A wasan karshe na kakar wasa a ranar 17 ga Mayu 2012, Bodul ya ci kwallaye biyu, a wasan da suka doke Austria Wien da ci 3-1 kuma ya taimaka wa kungiyar ta kare a matsayi na biyar. A kakar wasa ta farko a Sturm Graz, Bodul ya buga wasanni 28 kuma ya zura kwallaye 12. Kwarewar da ya nuna ta jawo hankalin kungiyar Anderlecht ta Belgium Pro League .
Duk da haka, kakar wasa ta biyu a Sturm Graz ba ta yi daidai da ta farko ba. Duk da cewa ya taimaka wa Imre Szabics, a wasan da suka doke Wolfsberger AC da ci 4-1 a ranar 11 ga Agusta 2012, [1] Bodul ya yi fama da rashin zura kwallo a raga, sakamakon haka, aka tura Bodul ya buga wasa a wurin ajiyar 'yan wasa. [2] Saboda rashin damar shiga ƙungiyar farko kuma ya yi rashin nasara a hannun Manaja Peter Hyballa, Bodul ya jawo hankalin wasu 'yan wasa daga ƙungiyar J. League Division 1 Urawa Red Diamonds . [3] [4]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1989]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
9yeauiw830ni39nhmsf3zb8cg2iqc8l
Ilan Boccara
0
149864
832250
2026-05-07T22:36:25Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1256232602|Ilan Boccara]]"
832250
wikitext
text/x-wiki
'''Ilan Boccara''' (an haife shi a ranar 14 ga Mayu 1993) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan tsakiya]] . Ya taɓa bugawa Ajax wasa inda aka haife shi daga ƙungiyar matasa ta [[Paris Saint-Germain]] . An haife shi a Faransa, ya wakilci Netherlands a duniya a matakin matasa.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
An haife shi a Boulogne-Billancourt, wani yanki na yammacin Paris, ga mahaifiyarsa 'yar ƙasar Holland kuma mahaifinta ɗan ƙasar Faransa, Boccara ya koma ƙungiyar ES16 ta gida a gundumar Paris ta 16 yana da shekaru shida. Bayan kakar wasa ɗaya, ya koma Stade Français, don bugawa Athletic Club de Boulogne-Billancourt wasa na tsawon shekaru biyar masu zuwa.
=== Paris Saint-Germain ===
[[Fayil:Paris_SG_B_-_Sénart_Moissy_CFA.jpg|right|thumb|270x270px|Ilan Boccara (na huɗu daga dama) tare da ''PSG II'' (2011).]]
A lokacin yana ɗan shekara 13, masu leƙen asiri na [[Paris Saint-Germain]] suka gano Boccara, suka ɗauke shi zuwa makarantar koyon aikinsu. <ref>{{In lang|fr}} [https://www.footmercato.net/ligue1/info-fm-a-la-decouverte-d-ilan-boccara-jeune-espoir-du-psg_78443 Info FM: à la découverte d’Ilan Boccara, jeune espoir du PSG], accessed on 2 September 2012.</ref> Bayan ya ci gaba a tsarin matasa, an ɗaukaka shi zuwa ƙungiyar 'yan wasa ta reserve inda yake buga wasa a ƙungiyar 'yan wasan Championnat de France a kakar wasa ta 2010-11. Ya shafe mafi yawan kakar wasa a benci.
A kakar wasa ta 2011-12, Boccara ya buga wasanni 28, tun daga wasanni 26. Wasannin da ya buga sun sa aka gayyaci Boccara zuwa tawagar 'yan kasa da shekara 19 ta Netherlands .
A shekarar 2011, Qatar Sports Investments ta sayi Paris Saint-Germain, inda ta zuba jarin miliyoyin kuɗi wajen kawo fitattun 'yan wasa. Boccara ya yanke shawarar komawa kulob din Ajax na Holland don yin wasa akai-akai, inda ya koma [[Amsterdam]], mahaifar mahaifiyarsa.
=== Ajax ===
A lokacin bazara na 2012, Boccara ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da Ajax, lokacin da kulob din ya biya kudin canja wuri na €500,000 ga PSG don matashin dan wasan tsakiya. Bayan fara kakar wasa da Jong Ajax, Boccara ya samu ci gaba zuwa kungiyar farko a karshen watan Agusta na 2012, inda ya fara wasa a Eredivisie a wasan waje da [[SC Heerenveen|Heerenveen]] a matsayin madadin Lasse Schöne a minti na 77.
==== Lamuni ga Evian ====
A ranar 2 ga Satumba 2013, an sanar da cewa za a ba da aro ga Boccara ga ƙungiyar [[Ligue 1]] ta Evian don kakar wasa ta 2013-14. Ya shafe rabin farko na kakar wasa tare da ƙungiyar ajiyar ƙungiyoyi, ya fara bugawa ƙungiyar farko ta Evian wasa a ranar 8 ga Maris 2014 a wasan da suka yi da EA Guingamp da ci 1-0.
=== Komawa Ajax ===
Bayan zaman aronsa, Boccara ya koma Amsterdam inda ya shiga ƙungiyar 'yan wasa ta Jong Ajax inda yake fafatawa a gasar Eerste Divisie . Ya buga wasanni huɗu a kakar wasa ta 2014-15, inda ya buga wasansa na ƙarshe a ranar 26 ga Satumba, 2014 a wasan da suka tashi 2-2 da FC Emmen . [1] Bayan ya shafe mintuna 90 a benci a wasan da Sparta Rotterdam ta sha kashi a hannun Sparta Rotterdam da ci 6-0 a ranar 25 ga Janairu, 2015, [2] Ajax ta sanar da sakin Boccara nan take a ranar 2 ga Maris, 2015, bayan ya buga wasa ɗaya kawai a ƙungiyar farko. [3]
=== Isra'ila da ritaya ===
A ranar 25 ga Satumba, 2015, an sanar da cewa Boccara ya rattaba hannu da ƙungiyar Hapoel Kfar Saba ta Firimiya Lig ta Isra'ila . Ya buga wasa ɗaya a ƙungiyar. A ranar 3 ga Fabrairu, 2016, Boccara ya koma Hapoel Jerusalem . A ranar 1 ga Afrilu, Boccara ya fara bugawa ƙungiyar wasa a wasan da suka doke Hapoel Katamon Jerusalem da ci 3-2. Ya shigo wasa a minti na 90 a matsayin madadin Gaëtan Varenne . <ref>{{Cite web |title=Hapoel Jerusalem vs. Hapoel Jerusalem (1943) - 1 April 2016 - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/matches/2016/04/01/israel/liga-leumit/hapoel-katamon-fc/hapoel-jerusalem-fc/2075763/ |access-date=5 April 2021 |website=int.soccerway.com}}</ref> A ƙarshe, wannan ne kawai wasansa. Kwantiraginsa ya ƙare a ranar 1 ga Yuli, 2016. Daga baya Boccara ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa ya zama kocinsa na musamman a [[Tel Abib|Tel Aviv]] .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
4t4qoytkzhy2njtw7fto557y02u5ouk
832251
832250
2026-05-07T22:36:44Z
Sardeeq
39275
832251
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ilan Boccara''' (an haife shi a ranar 14 ga Mayu 1993) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan tsakiya]] . Ya taɓa bugawa Ajax wasa inda aka haife shi daga ƙungiyar matasa ta [[Paris Saint-Germain]] . An haife shi a Faransa, ya wakilci Netherlands a duniya a matakin matasa.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
An haife shi a Boulogne-Billancourt, wani yanki na yammacin Paris, ga mahaifiyarsa 'yar ƙasar Holland kuma mahaifinta ɗan ƙasar Faransa, Boccara ya koma ƙungiyar ES16 ta gida a gundumar Paris ta 16 yana da shekaru shida. Bayan kakar wasa ɗaya, ya koma Stade Français, don bugawa Athletic Club de Boulogne-Billancourt wasa na tsawon shekaru biyar masu zuwa.
=== Paris Saint-Germain ===
[[Fayil:Paris_SG_B_-_Sénart_Moissy_CFA.jpg|right|thumb|270x270px|Ilan Boccara (na huɗu daga dama) tare da ''PSG II'' (2011).]]
A lokacin yana ɗan shekara 13, masu leƙen asiri na [[Paris Saint-Germain]] suka gano Boccara, suka ɗauke shi zuwa makarantar koyon aikinsu. <ref>{{In lang|fr}} [https://www.footmercato.net/ligue1/info-fm-a-la-decouverte-d-ilan-boccara-jeune-espoir-du-psg_78443 Info FM: à la découverte d’Ilan Boccara, jeune espoir du PSG], accessed on 2 September 2012.</ref> Bayan ya ci gaba a tsarin matasa, an ɗaukaka shi zuwa ƙungiyar 'yan wasa ta reserve inda yake buga wasa a ƙungiyar 'yan wasan Championnat de France a kakar wasa ta 2010-11. Ya shafe mafi yawan kakar wasa a benci.
A kakar wasa ta 2011-12, Boccara ya buga wasanni 28, tun daga wasanni 26. Wasannin da ya buga sun sa aka gayyaci Boccara zuwa tawagar 'yan kasa da shekara 19 ta Netherlands .
A shekarar 2011, Qatar Sports Investments ta sayi Paris Saint-Germain, inda ta zuba jarin miliyoyin kuɗi wajen kawo fitattun 'yan wasa. Boccara ya yanke shawarar komawa kulob din Ajax na Holland don yin wasa akai-akai, inda ya koma [[Amsterdam]], mahaifar mahaifiyarsa.
=== Ajax ===
A lokacin bazara na 2012, Boccara ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da Ajax, lokacin da kulob din ya biya kudin canja wuri na €500,000 ga PSG don matashin dan wasan tsakiya. Bayan fara kakar wasa da Jong Ajax, Boccara ya samu ci gaba zuwa kungiyar farko a karshen watan Agusta na 2012, inda ya fara wasa a Eredivisie a wasan waje da [[SC Heerenveen|Heerenveen]] a matsayin madadin Lasse Schöne a minti na 77.
==== Lamuni ga Evian ====
A ranar 2 ga Satumba 2013, an sanar da cewa za a ba da aro ga Boccara ga ƙungiyar [[Ligue 1]] ta Evian don kakar wasa ta 2013-14. Ya shafe rabin farko na kakar wasa tare da ƙungiyar ajiyar ƙungiyoyi, ya fara bugawa ƙungiyar farko ta Evian wasa a ranar 8 ga Maris 2014 a wasan da suka yi da EA Guingamp da ci 1-0.
=== Komawa Ajax ===
Bayan zaman aronsa, Boccara ya koma Amsterdam inda ya shiga ƙungiyar 'yan wasa ta Jong Ajax inda yake fafatawa a gasar Eerste Divisie . Ya buga wasanni huɗu a kakar wasa ta 2014-15, inda ya buga wasansa na ƙarshe a ranar 26 ga Satumba, 2014 a wasan da suka tashi 2-2 da FC Emmen . [1] Bayan ya shafe mintuna 90 a benci a wasan da Sparta Rotterdam ta sha kashi a hannun Sparta Rotterdam da ci 6-0 a ranar 25 ga Janairu, 2015, [2] Ajax ta sanar da sakin Boccara nan take a ranar 2 ga Maris, 2015, bayan ya buga wasa ɗaya kawai a ƙungiyar farko. [3]
=== Isra'ila da ritaya ===
A ranar 25 ga Satumba, 2015, an sanar da cewa Boccara ya rattaba hannu da ƙungiyar Hapoel Kfar Saba ta Firimiya Lig ta Isra'ila . Ya buga wasa ɗaya a ƙungiyar. A ranar 3 ga Fabrairu, 2016, Boccara ya koma Hapoel Jerusalem . A ranar 1 ga Afrilu, Boccara ya fara bugawa ƙungiyar wasa a wasan da suka doke Hapoel Katamon Jerusalem da ci 3-2. Ya shigo wasa a minti na 90 a matsayin madadin Gaëtan Varenne . <ref>{{Cite web |title=Hapoel Jerusalem vs. Hapoel Jerusalem (1943) - 1 April 2016 - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/matches/2016/04/01/israel/liga-leumit/hapoel-katamon-fc/hapoel-jerusalem-fc/2075763/ |access-date=5 April 2021 |website=int.soccerway.com}}</ref> A ƙarshe, wannan ne kawai wasansa. Kwantiraginsa ya ƙare a ranar 1 ga Yuli, 2016. Daga baya Boccara ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa ya zama kocinsa na musamman a [[Tel Abib|Tel Aviv]] .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1993]]
3j9ckjfrgsgmyg6gva0am087ti32qyc
Kevin Bobson
0
149865
832252
2026-05-07T22:37:25Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1313612051|Kevin Bobson]]"
832252
wikitext
text/x-wiki
'''Kevin Bobson''' (an haife shi a ranar 13 ga Fabrairu, 1980 a [[Amsterdam]] ) ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland wanda ya yi ritaya.
== Aikin kulob ==
Bobson yana cikin shahararrun makarantar horar da matasa ta Ajax . Ya zira kwallonsa ta farko a Ajax a wasan cin kofin UEFA da Dukla Banská Bystrica a watan Satumbar 1999. [1] Damar Bobson ta takaita a Ajax, kuma ya koma NAC Breda a watan Yulin 2001. [2] Ya zira kwallaye 10 a wasanni 70 da ya buga wa NAC, kuma hakan ya sa Espanyol na La Liga na Spain ya nuna sha'awarsa ta neman sa hannun. [3] Ya zira kwallo daya kacal ga Espanyol (Mai lamba 3000 ga Espanyol a gasar La Liga ta Spain) [4] kafin ya koma Netherlands don komawa Willem II a Tilburg a watan Agustan 2004. [5] Ya yi kakar wasa ta 2007-08 a matsayin aro tare da NEC a Nijmegen . [6] A ranar 30 ga Agusta 2008 ya koma Red Bull Salzburg, inda zai sake yin aiki tare da manaja Co Adriaanse, amma bai iya shiga cikin ƙungiyar da za ta fara wasa ba kuma an dakatar da kwangilarsa bisa shirin Bobson a watan Janairun 2009. [7] Bayan ya yi aiki a kulob din Luxembourg Wiltz, ya yi gwaji da Excelsior amma wani motsi bai yi nasara ba. [8]
Tun daga lokacin, ya koma ƙwallon ƙafa ta amateur, kuma ya buga wa Zuidoost United wasa daga 2012.
== Rayuwa ta sirri ==
An haifi Bobson a ƙasar Netherlands, kuma asalinsa ɗan asalin ƙasar Surinam ne. <ref>{{Cite web |last=Gayadien |first=Rajesh |title=Inventarisatie Suriprof aanvallers |url=https://www.natiosuriname.com/2009/12/inventarisatie-suriprof-aanvallers.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111183441/http://www.natiosuriname.com/2009/12/inventarisatie-suriprof-aanvallers.html |archive-date=11 January 2014}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
pdani0disew2ajt00ajx573e34nmcoh
832253
832252
2026-05-07T22:37:47Z
Sardeeq
39275
832253
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Kevin Bobson''' (an haife shi a ranar 13 ga Fabrairu, 1980 a [[Amsterdam]] ) ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland wanda ya yi ritaya.
== Aikin kulob ==
Bobson yana cikin shahararrun makarantar horar da matasa ta Ajax . Ya zira kwallonsa ta farko a Ajax a wasan cin kofin UEFA da Dukla Banská Bystrica a watan Satumbar 1999. [1] Damar Bobson ta takaita a Ajax, kuma ya koma NAC Breda a watan Yulin 2001. [2] Ya zira kwallaye 10 a wasanni 70 da ya buga wa NAC, kuma hakan ya sa Espanyol na La Liga na Spain ya nuna sha'awarsa ta neman sa hannun. [3] Ya zira kwallo daya kacal ga Espanyol (Mai lamba 3000 ga Espanyol a gasar La Liga ta Spain) [4] kafin ya koma Netherlands don komawa Willem II a Tilburg a watan Agustan 2004. [5] Ya yi kakar wasa ta 2007-08 a matsayin aro tare da NEC a Nijmegen . [6] A ranar 30 ga Agusta 2008 ya koma Red Bull Salzburg, inda zai sake yin aiki tare da manaja Co Adriaanse, amma bai iya shiga cikin ƙungiyar da za ta fara wasa ba kuma an dakatar da kwangilarsa bisa shirin Bobson a watan Janairun 2009. [7] Bayan ya yi aiki a kulob din Luxembourg Wiltz, ya yi gwaji da Excelsior amma wani motsi bai yi nasara ba. [8]
Tun daga lokacin, ya koma ƙwallon ƙafa ta amateur, kuma ya buga wa Zuidoost United wasa daga 2012.
== Rayuwa ta sirri ==
An haifi Bobson a ƙasar Netherlands, kuma asalinsa ɗan asalin ƙasar Surinam ne. <ref>{{Cite web |last=Gayadien |first=Rajesh |title=Inventarisatie Suriprof aanvallers |url=https://www.natiosuriname.com/2009/12/inventarisatie-suriprof-aanvallers.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111183441/http://www.natiosuriname.com/2009/12/inventarisatie-suriprof-aanvallers.html |archive-date=11 January 2014}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
m659y79qunsbskrpe768mg64mn2qviz
Emmanuel Boakye
0
149866
832254
2026-05-07T22:39:00Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1326180799|Emmanuel Boakye]]"
832254
wikitext
text/x-wiki
'''Emmanuel Kwame''' " '''Ymma''' " '''Agyeman Boakye''' (an haife shi 25 Maris 1985) ɗan [[Ghana]] ne - tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] [[Holand|ƙafa]] .
Boakye ya buga wa ƙungiyoyin Sparta Rotterdam na ƙasar Holland, Heracles Almelo da Ajax, ƙungiyar Slovenia ta ND Mura 05, Åtvidabergs FF a ƙasar Sweden, kuma kwanan nan ƙungiyar Ghana ta Asante Kotoko.
== Aikin kulob ==
Boakye, mai ƙarfin hali, kuma mai ƙarfin hali, ya koma [[Holand|Netherlands]] a shekarar 1993, kuma ya buga wa ƙungiyar masu son Zuidvogels (daga garin Huizen ) wasa tun yana ƙarami kuma ya koma FC Utrecht tun yana ƙarami. Masu leƙen asiri na Ajax sun gano shi a shekarar 2000. Ɗan wasan baya, wanda zai iya buga wasa a matsayin ɗan wasan baya na dama amma kuma a tsakiyar tsaron gida, ya shiga ƙungiyar matasa ta Ajax B1 a shekarar 2000.
=== Ajax ===
An fara ƙara Boakye cikin ƙungiyar Ajax-1 a kaka ta 2005 ta hannun babban kocinta [[Danny Makaho|Danny Blind]], domin da yawa daga cikin 'yan wasan baya na Ajax sun ji rauni ko kuma an dakatar da su a lokacin. Matashin ya fara buga wa ƙungiyarsa ta farko wasa a ranar 24 ga Satumba, 2005 a wasan gida da suka buga da Roda JC a gidansu. Jimilla, Emmanuel Boakye ya buga wasanni shida a ƙungiyar Ajax a gasar Eredivisie, da kuma wasanni huɗu a gasar bayan kakar wasa ta Eredivisie da kuma ɗaya a gasar cin kofin Holland .
Ajax ta bai wa ɗan wasan kwangilar sabunta kwantiragi a watan Afrilun 2006, kuma ɗan [[Ghana|Ghanan]] ya fara sabuwar kakar wasa da ƙungiyar farko, amma a ƙarshen kakar wasa ta gaba Ajax da ɗan wasan sun amince cewa canja wurin aro zai fi dacewa da ci gabansa. Ba da daɗewa ba aka haɗa Boakye da ƙungiyoyi biyu na Eredivisie . Lokacin da Sparta Rotterdam ta rasa sha'awa, an zaɓi Heracles Almelo cikin sauƙi.
=== Heracles ===
A ranar 10 ga Agusta 2006, an ba da aro ga mai tsaron baya na Ajax Boakye ga ƙungiyar Eredivisie Heracles Almelo na tsawon sauran kakar wasa ta 2006-2007, a hukumance har zuwa 30 ga Yuni 2007. Ajax da Heracles sun amince da yarjejeniyar aro ta shekara ɗaya, wadda ta fara aiki nan take. Mai tsaron baya na Ghana ya tsawaita kwangilarsa ta Ajax har zuwa 2008 a watan Afrilun 2006, amma ba zai ga wani babban aiki a Amsterdam a wannan kakar ba, inda 'yan wasan baya kamar Jaap Stam, Thomas Vermaelen, Johnny Heitinga da George Ogăraru suka fi shi a cikin jerin 'yan wasan Henk ten Cate .
A ranar 18 ga Yuni 2007, Boakye ya mayar da kwangilarsa ta dindindin, inda ya kulla yarjejeniyar shekaru uku da Heracles Almelo daga abokiyar hamayyarsa ta Ajax Amsterdam . Ya buga wasanni 61 a Heracles a matsayin aro. "Muna matukar farin ciki da muka samu damar sayen matashin mai tsaron baya mai kyau na tsawon shekaru uku," in ji darektan Heracles Almelo, Nico Jan Hoogma. "Gasa a gare shi ta yi zafi amma duk da haka mun sami nasarar yin hakan." [1] Boakye ya zabi Almelo duk da tayin da Feyenoord, AZ Alkmaar da SC Heerenveen suka yi masa. [2] [3]
A watan Yunin 2009, Boakye ya rattaba hannu kan yarjejeniyar zama dan wasan Sparta Rotterdam kuma ya buga wasa a can har zuwa 2011 lokacin da kulob din ya sallame shi saboda bai bi dokokin kulob din ba. <ref>[http://www.nu.nl/voetbal/2402855/sparta-mag-van-knvb-breken-met-boakye.html Sparta mag van KNVB breken met Boakye] – NU {{In lang|nl}}</ref> A lokacin bazara na 2014, Boakye ya koma kungiyar Sweden ta Åtvidaberg daga kungiyar Slovenia ta Mura 05.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Boakye yana da 'yancin zama ɗan ƙasar Ghana da kuma na Holland. Ya zaɓi wakiltar [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Ghana]] .
A ranar 19 ga Janairun 2007, kocin wasannin Olympics na Ghana [[Cecil Jones Attuquayefio|Jones Attuquayefio]] ya kira Boakye cikin [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|tawagar 'yan wasan Olympics na Ghana]] don buga wasan share fage da [[Kungiyar kwallon kafa ta Burkina Faso|tawagar 'yan wasan Olympics na Burkina Faso]] a gasar neman shiga gasar Olympics ta bazara ta 2008. Shi ne dan wasa mai yuwuwa ga taurarin 'yan wasan Black na Ghana.
== Manyan darajoji ==
* Kofin KNVB || 1x || 2005/06
* Johan Cruijff Schaal || 1 x || 2006
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
cqftb6wyli6ospm21e7mw3rucpvdk68
832255
832254
2026-05-07T22:39:18Z
Sardeeq
39275
832255
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Emmanuel Kwame''' " '''Ymma''' " '''Agyeman Boakye''' (an haife shi 25 Maris 1985) ɗan [[Ghana]] ne - tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] [[Holand|ƙafa]] .
Boakye ya buga wa ƙungiyoyin Sparta Rotterdam na ƙasar Holland, Heracles Almelo da Ajax, ƙungiyar Slovenia ta ND Mura 05, Åtvidabergs FF a ƙasar Sweden, kuma kwanan nan ƙungiyar Ghana ta Asante Kotoko.
== Aikin kulob ==
Boakye, mai ƙarfin hali, kuma mai ƙarfin hali, ya koma [[Holand|Netherlands]] a shekarar 1993, kuma ya buga wa ƙungiyar masu son Zuidvogels (daga garin Huizen ) wasa tun yana ƙarami kuma ya koma FC Utrecht tun yana ƙarami. Masu leƙen asiri na Ajax sun gano shi a shekarar 2000. Ɗan wasan baya, wanda zai iya buga wasa a matsayin ɗan wasan baya na dama amma kuma a tsakiyar tsaron gida, ya shiga ƙungiyar matasa ta Ajax B1 a shekarar 2000.
=== Ajax ===
An fara ƙara Boakye cikin ƙungiyar Ajax-1 a kaka ta 2005 ta hannun babban kocinta [[Danny Makaho|Danny Blind]], domin da yawa daga cikin 'yan wasan baya na Ajax sun ji rauni ko kuma an dakatar da su a lokacin. Matashin ya fara buga wa ƙungiyarsa ta farko wasa a ranar 24 ga Satumba, 2005 a wasan gida da suka buga da Roda JC a gidansu. Jimilla, Emmanuel Boakye ya buga wasanni shida a ƙungiyar Ajax a gasar Eredivisie, da kuma wasanni huɗu a gasar bayan kakar wasa ta Eredivisie da kuma ɗaya a gasar cin kofin Holland .
Ajax ta bai wa ɗan wasan kwangilar sabunta kwantiragi a watan Afrilun 2006, kuma ɗan [[Ghana|Ghanan]] ya fara sabuwar kakar wasa da ƙungiyar farko, amma a ƙarshen kakar wasa ta gaba Ajax da ɗan wasan sun amince cewa canja wurin aro zai fi dacewa da ci gabansa. Ba da daɗewa ba aka haɗa Boakye da ƙungiyoyi biyu na Eredivisie . Lokacin da Sparta Rotterdam ta rasa sha'awa, an zaɓi Heracles Almelo cikin sauƙi.
=== Heracles ===
A ranar 10 ga Agusta 2006, an ba da aro ga mai tsaron baya na Ajax Boakye ga ƙungiyar Eredivisie Heracles Almelo na tsawon sauran kakar wasa ta 2006-2007, a hukumance har zuwa 30 ga Yuni 2007. Ajax da Heracles sun amince da yarjejeniyar aro ta shekara ɗaya, wadda ta fara aiki nan take. Mai tsaron baya na Ghana ya tsawaita kwangilarsa ta Ajax har zuwa 2008 a watan Afrilun 2006, amma ba zai ga wani babban aiki a Amsterdam a wannan kakar ba, inda 'yan wasan baya kamar Jaap Stam, Thomas Vermaelen, Johnny Heitinga da George Ogăraru suka fi shi a cikin jerin 'yan wasan Henk ten Cate .
A ranar 18 ga Yuni 2007, Boakye ya mayar da kwangilarsa ta dindindin, inda ya kulla yarjejeniyar shekaru uku da Heracles Almelo daga abokiyar hamayyarsa ta Ajax Amsterdam . Ya buga wasanni 61 a Heracles a matsayin aro. "Muna matukar farin ciki da muka samu damar sayen matashin mai tsaron baya mai kyau na tsawon shekaru uku," in ji darektan Heracles Almelo, Nico Jan Hoogma. "Gasa a gare shi ta yi zafi amma duk da haka mun sami nasarar yin hakan." [1] Boakye ya zabi Almelo duk da tayin da Feyenoord, AZ Alkmaar da SC Heerenveen suka yi masa. [2] [3]
A watan Yunin 2009, Boakye ya rattaba hannu kan yarjejeniyar zama dan wasan Sparta Rotterdam kuma ya buga wasa a can har zuwa 2011 lokacin da kulob din ya sallame shi saboda bai bi dokokin kulob din ba. <ref>[http://www.nu.nl/voetbal/2402855/sparta-mag-van-knvb-breken-met-boakye.html Sparta mag van KNVB breken met Boakye] – NU {{In lang|nl}}</ref> A lokacin bazara na 2014, Boakye ya koma kungiyar Sweden ta Åtvidaberg daga kungiyar Slovenia ta Mura 05.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Boakye yana da 'yancin zama ɗan ƙasar Ghana da kuma na Holland. Ya zaɓi wakiltar [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Ghana]] .
A ranar 19 ga Janairun 2007, kocin wasannin Olympics na Ghana [[Cecil Jones Attuquayefio|Jones Attuquayefio]] ya kira Boakye cikin [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|tawagar 'yan wasan Olympics na Ghana]] don buga wasan share fage da [[Kungiyar kwallon kafa ta Burkina Faso|tawagar 'yan wasan Olympics na Burkina Faso]] a gasar neman shiga gasar Olympics ta bazara ta 2008. Shi ne dan wasa mai yuwuwa ga taurarin 'yan wasan Black na Ghana.
== Manyan darajoji ==
* Kofin KNVB || 1x || 2005/06
* Johan Cruijff Schaal || 1 x || 2006
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
bmju6quiiop9el5s0dsxz1aeyoirzzf
Henk Blomvliet
0
149867
832256
2026-05-07T22:40:01Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350909186|Henk Blomvliet]]"
832256
wikitext
text/x-wiki
'''Henk Blomvliet''' (24 ga Fabrairu 1911 – 14 ga Maris 1980) ɗan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Holland. [1] Ya buga wasanni biyu a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands a 1939. [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1980]]
[[Rukuni:Haifaffun 1911]]
75wd6q9nt76mankmdiadadkkv8ro6is
832257
832256
2026-05-07T22:41:01Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350909186|Henk Blomvliet]]"
832257
wikitext
text/x-wiki
'''Henk Blomvliet''' (24 ga Fabrairu 1911 – 14 ga Maris 1980) ɗan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Holland. [1] Ya buga wasanni biyu a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands a 1939. [2]<ref>"Henk Blomvliet". ''worldfootball.net''. Retrieved 23 November 2021.</ref><ref>Henk Blomvliet". ''OnsOranje (Dutch FA)'' (in Dutch). Retrieved 24 April 2026.</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1980]]
[[Rukuni:Haifaffun 1911]]
qus9ply2r0o84vc0xcctyan742pzd2f
832258
832257
2026-05-07T22:41:18Z
Sardeeq
39275
832258
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Henk Blomvliet''' (24 ga Fabrairu 1911 – 14 ga Maris 1980) ɗan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Holland. [1] Ya buga wasanni biyu a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands a 1939. [2]<ref>"Henk Blomvliet". ''worldfootball.net''. Retrieved 23 November 2021.</ref><ref>Henk Blomvliet". ''OnsOranje (Dutch FA)'' (in Dutch). Retrieved 24 April 2026.</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1980]]
[[Rukuni:Haifaffun 1911]]
2lsroax6ujdkcfizh5383qvcxwy3c0r
Tattaunawa:Aliko Dangote
1
149868
832263
2026-05-08T00:06:03Z
Silinababy5
44674
/* ina kaunarsa sosai sabu da jajircewashi */ sabon sashe
832263
wikitext
text/x-wiki
== ina kaunarsa sosai sabu da jajircewashi ==
allah ya kara girma baban marayu [[User:Silinababy5|Silinababy5]] ([[User talk:Silinababy5|talk]]) 00:06, 8 Mayu 2026 (UTC)
lqa3zwhwxobg62stox403n0gggssy22
Diederik Boer
0
149869
832295
2026-05-08T07:13:29Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1295558050|Diederik Boer]]"
832295
wikitext
text/x-wiki
'''Diederik Boer''' (an haife shi a ranar 24 ga Satumba, 1980) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . Ya shafe mafi yawan aikinsa yana wasa a [[PEC Zwolle|ƙungiyar PEC Zwolle]] a Eredivisie . <ref>{{Cite web |title=Diederik Boer |url=http://www.vi.nl/Spelers/Speler/Diederik-Boer.htm |access-date=5 February 2010 |publisher=Voetbal International |language=Dutch}}</ref> Bayan ya yi ritaya a shekarar 2019, yanzu shi ne kocin masu tsaron gida na ƙungiyoyin matasa na PEC Zwolle. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2024)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
== Sana'a ==
An haifi Boer a Emmeloord, Netherlands. Ya fara buga wasa a matsayinsa na ɗan wasa a ranar 8 ga Maris 2003, lokacin da FC Zwolle ta sha kashi a hannun Ajax da ci 5-0. [1] A ranar 31 ga Agusta 2014, ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da Ajax don maye gurbin Kenneth Vermeer da ya rasu a matsayin mai tsaron gida na biyu bayan Jasper Cillessen . [2] Boer ya rasa ƙaramin yatsan hannunsa na dama. [3]
== Daraja ==
'''PEC Zwolle'''
* Eerste Divisie : 2001-02, 2011-12
* Kofin KNVB : 2013–14
* Garkuwar Johan Cruyff : 2014
'''Ajax'''
* Gasar Zakarun Turai ta UEFA : ta zo ta biyu a kakar 2016–17 <ref>{{Cite web |date=30 May 2017 |title=2016/17: United win it for Manchester |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2017/overview/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909113726/http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season%3D2017/overview/index.html |archive-date=9 September 2017 |publisher=UEFA}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
sbcehcr64cavavmfla1pq4m2wcxpisg
832296
832295
2026-05-08T07:13:56Z
Sardeeq
39275
832296
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Diederik Boer''' (an haife shi a ranar 24 ga Satumba, 1980) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . Ya shafe mafi yawan aikinsa yana wasa a [[PEC Zwolle|ƙungiyar PEC Zwolle]] a Eredivisie . <ref>{{Cite web |title=Diederik Boer |url=http://www.vi.nl/Spelers/Speler/Diederik-Boer.htm |access-date=5 February 2010 |publisher=Voetbal International |language=Dutch}}</ref> Bayan ya yi ritaya a shekarar 2019, yanzu shi ne kocin masu tsaron gida na ƙungiyoyin matasa na PEC Zwolle. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2024)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
== Sana'a ==
An haifi Boer a Emmeloord, Netherlands. Ya fara buga wasa a matsayinsa na ɗan wasa a ranar 8 ga Maris 2003, lokacin da FC Zwolle ta sha kashi a hannun Ajax da ci 5-0. [1] A ranar 31 ga Agusta 2014, ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da Ajax don maye gurbin Kenneth Vermeer da ya rasu a matsayin mai tsaron gida na biyu bayan Jasper Cillessen . [2] Boer ya rasa ƙaramin yatsan hannunsa na dama. [3]
== Daraja ==
'''PEC Zwolle'''
* Eerste Divisie : 2001-02, 2011-12
* Kofin KNVB : 2013–14
* Garkuwar Johan Cruyff : 2014
'''Ajax'''
* Gasar Zakarun Turai ta UEFA : ta zo ta biyu a kakar 2016–17 <ref>{{Cite web |date=30 May 2017 |title=2016/17: United win it for Manchester |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2017/overview/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909113726/http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season%3D2017/overview/index.html |archive-date=9 September 2017 |publisher=UEFA}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
silaadi1sqin3curmdk4fmic2wssss8
832297
832296
2026-05-08T07:14:28Z
Sardeeq
39275
832297
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Diederik Boer''' (an haife shi a ranar 24 ga Satumba, 1980) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . Ya shafe mafi yawan aikinsa yana wasa a [[PEC Zwolle|ƙungiyar PEC Zwolle]] a Eredivisie . <ref>{{Cite web |title=Diederik Boer |url=http://www.vi.nl/Spelers/Speler/Diederik-Boer.htm |access-date=5 February 2010 |publisher=Voetbal International |language=Dutch}}</ref> Bayan ya yi ritaya a shekarar 2019, yanzu shi ne kocin masu tsaron gida na ƙungiyoyin matasa na PEC Zwolle. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[]</sup>
== Sana'a ==
An haifi Boer a Emmeloord, Netherlands. Ya fara buga wasa a matsayinsa na ɗan wasa a ranar 8 ga Maris 2003, lokacin da FC Zwolle ta sha kashi a hannun Ajax da ci 5-0. [1] A ranar 31 ga Agusta 2014, ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da Ajax don maye gurbin Kenneth Vermeer da ya rasu a matsayin mai tsaron gida na biyu bayan Jasper Cillessen . [2] Boer ya rasa ƙaramin yatsan hannunsa na dama. [3]
== Daraja ==
'''PEC Zwolle'''
* Eerste Divisie : 2001-02, 2011-12
* Kofin KNVB : 2013–14
* Garkuwar Johan Cruyff : 2014
'''Ajax'''
* Gasar Zakarun Turai ta UEFA : ta zo ta biyu a kakar 2016–17 <ref>{{Cite web |date=30 May 2017 |title=2016/17: United win it for Manchester |url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2017/overview/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170909113726/http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season%3D2017/overview/index.html |archive-date=9 September 2017 |publisher=UEFA}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
fl6179527qm19pdchyc2gmm05q6hlw8
Tom Boere
0
149870
832298
2026-05-08T07:15:49Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1344929125|Tom Boere]]"
832298
wikitext
text/x-wiki
'''Tom Boere''' (an haife shi a ranar 24 ga Nuwamba 1992) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Lokeren ta Belgian Challenger Pro League .
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko ===
An haifi Tom Boere a Breda, Netherlands, kuma ya girma a Terneuzen <ref>[https://www.pzc.nl/amateurvoetbal/zeeuwse-spits-tom-boere-is-al-250-duels-prof-hij-kiest-zijn-drie-mooiste-wedstrijden~aa61b1e7/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Zeeuwse spits Tom Boere is al 250 duels prof; hij kiest zijn drie mooiste wedstrijden] - PZC {{In lang|nl}}</ref> kuma ya fara wasan ƙwallon ƙafa a Ghent, Belgium, yana wasa a ƙungiyoyin matasa na KAA Gent a matsayin ɗan wasan gaba, kafin Ajax ta ɗauke shi aiki don ya shiga ƙungiyar matasansu. Bayan ya yi aiki a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Jong Ajax, Boere ya fara bugawa ƙungiyar farko kuma ya buga wasa ɗaya tilo a ƙungiyar manyan 'yan wasa ta Ajax a kakar wasa ta 2011-12, a wasan sada zumunci da Go Ahead Eagles daga Deventer a ranar 10 ga Nuwamba 2011. Ya zura ƙwallo ta ƙarshe a wasan da suka ci gida 3-1 bayan ya zo a matsayin wanda zai maye gurbin Dmitri Bulykin a minti na 70. Bai buga wasa a kakar wasa ta yau da kullun ko wasan kofi ga manyan 'yan wasa ba, sannan daga baya ya koma Gent a matsayin wanda zai maye gurbinsa kyauta a lokacin canja wurin hunturu. <ref>{{Cite web |date=11 November 2011 |title=Tom Boere profile |url=http://www.ajaxinside.nl/spelers/profiel/64/Tom-Boere |publisher=insideajax.nl |language=Dutch}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Ajax verslaat Go Ahead Eagles in oefenduel |url=http://www.nu.nl/sport/2665769/ajax-verslaat-go-ahead-eagles-in-oefenduel.html |access-date=11 November 2011 |publisher=NU.nl}}</ref>
Boere ya koma Gent, inda ya shafe mafi yawan shekarunsa na ƙuruciya, a lokacin bazara na kakar wasa ta 2011–12 a kan canja wuri kyauta daga Ajax. Ya fara buga wasa a babban matsayi a Belgium a matsayin wanda ya maye gurbin Rafinha a minti na 86 a wasan gida da Zulte Waregem a ranar 21 ga Janairu 2012, inda aka tashi kunnen doki 0–0. <ref>{{Cite web |title=Results & Matches on: Sat, 21 Jan 2012 |url=http://www.soccerbase.com/matches/results.sd?date=2012-01-21 |access-date=11 March 2012 |publisher=Soccerbase.com}}</ref> A lokacin kakar wasa ta 2013–14, ya buga wasa a matsayin aro ga Hoogstraten a gasar rukuni na biyu ta Belgium .
=== Eindhoven da Oss ===
A watan Yunin 2014, Boere ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da ƙungiyar Eerste Divisie ta ƙasar Holland FC Eindhoven . <ref>{{Cite web |title=Aanvaller Tom Boere (21) tekent driejarig contract |url=http://www.fc-eindhoven.nl/nieuws/6309/aanvaller-tom-boere-21-tekent-driejarig-contract |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140620162631/http://www.fc-eindhoven.nl/nieuws/6309/aanvaller-tom-boere-21-tekent-driejarig-contract |archive-date=20 June 2014 |access-date=27 June 2014 |publisher=[[FC Eindhoven]]}}</ref> Ya koma FC Oss a lokacin bazara na 2016. <ref>[http://www.omroepbrabant.nl/?news/250365842/Spits+Tom+Boere+verhuist+van+FC+Eindhoven+naar+FC+Oss.aspx Spits Tom Boere verhuist van FC Eindhoven naar FC Oss] - Omroep Brabant {{In lang|nl}}</ref> Ya sami nasarar zira kwallaye 33 a wasanni 38 da ya buga wa ƙungiyar, inda ya lashe kyautar Golden Boot ta shekarar 2016–17 .
=== Twente ===
A watan Yunin 2017, Boere ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da Twente, wanda ya kare a gasar Eredivisie a shekarar da ta gabata. An shirya zai maye gurbin Enes Ünal, wanda ya tafi bayan karewar yarjejeniyar aronsa.
=== Türkgücü ===
A ranar 27 ga Yulin 2020, Boere ya koma Türkgücü München . [1] Kocinsa Alexander Schmidt ya fara amfani da shi kusa da Petar Slišković mai hazaka a tsakiyar harin. Bayan kwallaye uku a wasanni bakwai, an tura Sercan Sararer gaba na ɗan lokaci daga tsakiyar harin kafin Mounir Bouziane, wani sabon shiga, ya cire ɗan Holland ɗin gaba ɗaya daga ganin filin.
=== SV Meppen ===
Bayan da mai zuba jari a Türkgücü Munich, Hasan Kivran, ya sanar da janyewarsa daga buga wasa a ƙarshen Disamba 2020, don haka ya bar makomar ƙungiyar cikin rashin tabbas, Boere mai shekaru 28 ya koma ƙungiyar SV Meppen mai hamayya da ita a gasar a farkon Janairu 2021 - ƙungiyar da ta zira kwallaye shida mafi ƙanƙanta a gasar a lokacin. Ya sanya hannu kan kwangila har zuwa ƙarshen kakar wasa. <ref>{{Cite web |last=Kemper |first=Thomas |date=6 January 2021 |title=Stürmer Tom Boere verstärkt SVM |url=https://www.svmeppen.de/post/st%C3%BCrmer-tom-boere-verst%C3%A4rkt-svm |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106161841/https://www.svmeppen.de/post/st%C3%BCrmer-tom-boere-verst%C3%A4rkt-svm |archive-date=6 January 2021 |access-date=11 February 2021 |website=svmeppen.de |publisher=[[SV Meppen]] |language=de}}</ref> Ya fara buga wasa a ƙungiyar a ranar 9 ga Janairu a wasan da suka doke FC Saarbrücken da ci 1-0, inda ya buga dukkan wasan. <ref>{{Cite web |title=SV Meppen - 1. FC Saarbrücken 1:0 (3. Liga 2020/2021, 18. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma9123044/lineup/ |access-date=12 April 2021 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> A ranar 19 ga Fabrairu, Boere ya zira ƙwallonsa ta farko ga ƙungiyar wadda ta tabbatar da nasarar da ta samu a kan Hallescher FC da ci 2-1 a gida. <ref>{{Cite web |title=SV Meppen - Hallescher FC 2:1 (3. Liga 2020/2021, 25. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma9122957/lineup/ |access-date=12 April 2021 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> A farkon wasan, ya taimaka wa Hassan Amin .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
2a4cklupq0jts8gh94tpcsfsj38gc28
832299
832298
2026-05-08T07:16:09Z
Sardeeq
39275
832299
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Tom Boere''' (an haife shi a ranar 24 ga Nuwamba 1992) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Lokeren ta Belgian Challenger Pro League .
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko ===
An haifi Tom Boere a Breda, Netherlands, kuma ya girma a Terneuzen <ref>[https://www.pzc.nl/amateurvoetbal/zeeuwse-spits-tom-boere-is-al-250-duels-prof-hij-kiest-zijn-drie-mooiste-wedstrijden~aa61b1e7/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Zeeuwse spits Tom Boere is al 250 duels prof; hij kiest zijn drie mooiste wedstrijden] - PZC {{In lang|nl}}</ref> kuma ya fara wasan ƙwallon ƙafa a Ghent, Belgium, yana wasa a ƙungiyoyin matasa na KAA Gent a matsayin ɗan wasan gaba, kafin Ajax ta ɗauke shi aiki don ya shiga ƙungiyar matasansu. Bayan ya yi aiki a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Jong Ajax, Boere ya fara bugawa ƙungiyar farko kuma ya buga wasa ɗaya tilo a ƙungiyar manyan 'yan wasa ta Ajax a kakar wasa ta 2011-12, a wasan sada zumunci da Go Ahead Eagles daga Deventer a ranar 10 ga Nuwamba 2011. Ya zura ƙwallo ta ƙarshe a wasan da suka ci gida 3-1 bayan ya zo a matsayin wanda zai maye gurbin Dmitri Bulykin a minti na 70. Bai buga wasa a kakar wasa ta yau da kullun ko wasan kofi ga manyan 'yan wasa ba, sannan daga baya ya koma Gent a matsayin wanda zai maye gurbinsa kyauta a lokacin canja wurin hunturu. <ref>{{Cite web |date=11 November 2011 |title=Tom Boere profile |url=http://www.ajaxinside.nl/spelers/profiel/64/Tom-Boere |publisher=insideajax.nl |language=Dutch}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Ajax verslaat Go Ahead Eagles in oefenduel |url=http://www.nu.nl/sport/2665769/ajax-verslaat-go-ahead-eagles-in-oefenduel.html |access-date=11 November 2011 |publisher=NU.nl}}</ref>
Boere ya koma Gent, inda ya shafe mafi yawan shekarunsa na ƙuruciya, a lokacin bazara na kakar wasa ta 2011–12 a kan canja wuri kyauta daga Ajax. Ya fara buga wasa a babban matsayi a Belgium a matsayin wanda ya maye gurbin Rafinha a minti na 86 a wasan gida da Zulte Waregem a ranar 21 ga Janairu 2012, inda aka tashi kunnen doki 0–0. <ref>{{Cite web |title=Results & Matches on: Sat, 21 Jan 2012 |url=http://www.soccerbase.com/matches/results.sd?date=2012-01-21 |access-date=11 March 2012 |publisher=Soccerbase.com}}</ref> A lokacin kakar wasa ta 2013–14, ya buga wasa a matsayin aro ga Hoogstraten a gasar rukuni na biyu ta Belgium .
=== Eindhoven da Oss ===
A watan Yunin 2014, Boere ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da ƙungiyar Eerste Divisie ta ƙasar Holland FC Eindhoven . <ref>{{Cite web |title=Aanvaller Tom Boere (21) tekent driejarig contract |url=http://www.fc-eindhoven.nl/nieuws/6309/aanvaller-tom-boere-21-tekent-driejarig-contract |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140620162631/http://www.fc-eindhoven.nl/nieuws/6309/aanvaller-tom-boere-21-tekent-driejarig-contract |archive-date=20 June 2014 |access-date=27 June 2014 |publisher=[[FC Eindhoven]]}}</ref> Ya koma FC Oss a lokacin bazara na 2016. <ref>[http://www.omroepbrabant.nl/?news/250365842/Spits+Tom+Boere+verhuist+van+FC+Eindhoven+naar+FC+Oss.aspx Spits Tom Boere verhuist van FC Eindhoven naar FC Oss] - Omroep Brabant {{In lang|nl}}</ref> Ya sami nasarar zira kwallaye 33 a wasanni 38 da ya buga wa ƙungiyar, inda ya lashe kyautar Golden Boot ta shekarar 2016–17 .
=== Twente ===
A watan Yunin 2017, Boere ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da Twente, wanda ya kare a gasar Eredivisie a shekarar da ta gabata. An shirya zai maye gurbin Enes Ünal, wanda ya tafi bayan karewar yarjejeniyar aronsa.
=== Türkgücü ===
A ranar 27 ga Yulin 2020, Boere ya koma Türkgücü München . [1] Kocinsa Alexander Schmidt ya fara amfani da shi kusa da Petar Slišković mai hazaka a tsakiyar harin. Bayan kwallaye uku a wasanni bakwai, an tura Sercan Sararer gaba na ɗan lokaci daga tsakiyar harin kafin Mounir Bouziane, wani sabon shiga, ya cire ɗan Holland ɗin gaba ɗaya daga ganin filin.
=== SV Meppen ===
Bayan da mai zuba jari a Türkgücü Munich, Hasan Kivran, ya sanar da janyewarsa daga buga wasa a ƙarshen Disamba 2020, don haka ya bar makomar ƙungiyar cikin rashin tabbas, Boere mai shekaru 28 ya koma ƙungiyar SV Meppen mai hamayya da ita a gasar a farkon Janairu 2021 - ƙungiyar da ta zira kwallaye shida mafi ƙanƙanta a gasar a lokacin. Ya sanya hannu kan kwangila har zuwa ƙarshen kakar wasa. <ref>{{Cite web |last=Kemper |first=Thomas |date=6 January 2021 |title=Stürmer Tom Boere verstärkt SVM |url=https://www.svmeppen.de/post/st%C3%BCrmer-tom-boere-verst%C3%A4rkt-svm |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106161841/https://www.svmeppen.de/post/st%C3%BCrmer-tom-boere-verst%C3%A4rkt-svm |archive-date=6 January 2021 |access-date=11 February 2021 |website=svmeppen.de |publisher=[[SV Meppen]] |language=de}}</ref> Ya fara buga wasa a ƙungiyar a ranar 9 ga Janairu a wasan da suka doke FC Saarbrücken da ci 1-0, inda ya buga dukkan wasan. <ref>{{Cite web |title=SV Meppen - 1. FC Saarbrücken 1:0 (3. Liga 2020/2021, 18. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma9123044/lineup/ |access-date=12 April 2021 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> A ranar 19 ga Fabrairu, Boere ya zira ƙwallonsa ta farko ga ƙungiyar wadda ta tabbatar da nasarar da ta samu a kan Hallescher FC da ci 2-1 a gida. <ref>{{Cite web |title=SV Meppen - Hallescher FC 2:1 (3. Liga 2020/2021, 25. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma9122957/lineup/ |access-date=12 April 2021 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> A farkon wasan, ya taimaka wa Hassan Amin .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
r8bx6uhwbndkhbyfz48xpsgclmkmdrs
Ronald na Boer
0
149871
832300
2026-05-08T07:17:51Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1339000707|Ronald de Boer]]"
832300
wikitext
text/x-wiki
'''Ronaldus de Boer''' (Ronald de Boer) ; an haife shi a ranar 15 ga Mayu 1970) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya na dama ko na kai hari]] ko kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan gefe na dama]] . Ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands da kuma ƙungiyoyin ƙwararru da dama a Turai. Shi ɗan'uwan Frank de Boer ne. Mafi yawan nasarorin da ya samu a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa yana tare da Ajax . Yana aiki a matsayin mataimakin manaja na Ajax A1.
== Aikin kulob ==
Ƙungiyar matasa ta farko da De Boer ya kafa ita ce De Zouaven da ke Lutjebroek inda ya buga wasa kafin a zaɓe shi don shirin matasa na Ajax a shekarar 1983. A matakin ƙwararru, De Boer ya buga wa Ajax (1988–91 da 1993–99), Twente (1991–93), [[FC Barcelona|Barcelona]] (1999–2000), [[Rangers F.C.|Rangers]] (2000–04), Al-Rayyan (2004–05) da Al-Shamal (2005–08). A ƙungiyoyin Qatar guda biyu, ya sake haɗuwa da ɗan'uwansa Frank, abokin wasansa a Ajax, Barcelona da Rangers.
A farkon zamansa a Ajax daga 1988 zuwa 1991, ya lashe gasar Eredivisie a 1989–90 a ƙarƙashin manaja Leo Beenhakker . Bayan shekaru biyu a Twente daga 1991 zuwa 1993, ya koma Ajax a ƙarƙashin manaja Louis van Gaal, kuma ya yi nasarar zama ɗan wasa mafi kyau, inda ya lashe gasar Eredivisie sau uku a jere a 1993–94, 1994–95 da 1995–96 . Ya kuma lashe gasar zakarun Turai ta UEFA ta 1995, gasar cin kofin Intercontinental ta 1995, da kuma gasar UEFA Super Cup ta 1995. Ya kuma kasance na biyu a gasar zakarun Turai ta UEFA ta 1996, inda Ajax ta sha kashi a bugun fenariti a hannun Juventus . Lokacin da Louis van Gaal ya bar Ajax zuwa Barcelona a watan Yulin 1997, Morten Olsen ya zama sabon kocin Ajax, kuma De Boer ya lashe gasar Eredivisie ta biyar a 1997–98 sannan kuma ya lashe gasar KNVB ta 1997–98 .
Sai aka samu ce-ce-ku-ce jim kaɗan bayan da De Boer da ɗan'uwansa tagwaye Frank suka rattaba hannu kan tsawaita kwantiragin shekaru shida da Ajax a farkon kakar wasa ta 1998-99, lokacin da Ronald da Frank suka ɗauki matakin shari'a mai nasara don a soke kwangilar. Ajax ta amince da baki cewa idan tayin kuɗi mai yawa ga ɗan'uwa ɗaya ya zo, za a sake shi muddin ɗayan ya tsaya. Duk da haka, Ajax ta yi watsi da wannan yarjejeniyar bayan ta sanya ƙungiyar a kasuwar hannun jari kuma ta yi alƙawarin ga masu hannun jari cewa za ta riƙe duka De Boers kuma ta gina ƙungiya a kusa da su don sake kwace gasar zakarun Turai ta UEFA.
Tashin hankalin da ya taso sakamakon kwangilar ya haifar da ƙaruwar rikici tsakanin tagwayen De Boer da shugabannin Ajax, inda sakamakon wasan Ajax ya yi wahala, kuma nan ba da daɗewa ba aka kori kocinsu Morten Olsen. A watan Janairun 1999, Frank da Ronald sun rattaba hannu kan yarjejeniyar komawa Barcelona kan £22. miliyan, tare da tsohon kocin Ajax Louis van Gaal a [[Camp Nou]] .
Duk da cewa De Boer ya taka rawar gani a Ajax a shekarun 1990 da kuma ga Netherlands har zuwa gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998, canjin da ya yi zuwa Barcelona a watan Janairun 1999 ya nuna cewa ba zai yi wa dan wasan tsakiya mai zura kwallaye a raga ba, domin ya buga wasanni 33 kacal a gasar [[La Liga]] a kungiyar kuma ya zura kwallo daya kacal a gasar La Liga. A kakar wasa ta 2000-01, ya zabi shiga tawagar 'yan wasan Holland a [[Rangers F.C.|Rangers]] karkashin kocin Dick Advocaat . Daga cikin 'yan wasan Holland da suka buga wa Rangers wasa a wancan lokacin akwai Bert Konterman, Arthur Numan, Fernando Ricksen da Giovanni van Bronckhorst . De Boer ya fara buga wasa a wasan Scotland da [[Aberdeen F.C|Aberdeen]] a ranar 6 ga Satumba, 2000, kuma ya zura kwallonsa ta farko a kungiyar a wasan [[UEFA Champions League]] da Sturm Graz . De Boer bai lashe kyautar azurfa a ƙarshen kakarsa ta farko a ƙungiyar ba, amma a kakar wasa ta gaba (2001–02) Rangers ta lashe gasar cin kofin Scotland da kuma gasar cin kofin Scotland, duk da cewa De Boer bai buga wasan ƙarshe na farko ba saboda rauni. A kakar wasa mai zuwa, 2002–03, ya kawo ƙarin nasara yayin da De Boer ya taimaka wa Rangers lashe gasar League, gasar Scotland da gasar League ta Scotland. Jimilla ya yi kakar wasa huɗu tare da ƙungiyar kafin ya koma Al-Rayyan bayan kakar wasa ta 2003–04.
De Boer ya murmure daga tiyatar da aka yi masa sakamakon raunin da ya samu a wuyansa, kuma ya yanke shawarar kin buga wasanni biyu na ƙarshe na Al-Shamal a kakar wasa ta 2006-07. A ranar 19 ga Maris 2008, De Boer ya soke kwangilarsa da ƙungiyar Al-Shamal ta Qatar kuma ya yi ritaya.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
[[Fayil:Ronald_de_Boer.jpg|right|thumb|316x316px|Ronald de Boer a cikin launuka na Netherlands]]
De Boer ya yi wasanni 67 kuma ya zura kwallaye 13 a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands. Ya buga wa ƙasar Netherlands wasa a gasar cin kofin duniya ta 1994 da kuma ta 1998, inda ya buga wasanni shida kuma ya zura kwallaye biyu. Ya rasa bugun fenariti a bugun fenariti da Brazil a wasan kusa da na ƙarshe na 1998. De Boer ya kuma buga gasar Euro 1996 da kuma ta 2000 .
A ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland, an yi amfani da De Boer a wurare daban-daban, ciki har da ɗan wasan tsakiya na dama, ɗan wasan gaba na tsakiya da kuma ɗan wasan tsakiya na kai hari. A farkon shekarunsa na Ajax, De Boer yana buga wasan tsakiya na tsakiya ko kuma ɗan wasan tsakiya na kai hari. A shekarun baya, ya koma tsakiya na dama.
De Boer bai taɓa zama kyaftin na ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland ko Ajax a hukumance ba, amma ya taɓa sanya rigar kyaftin sau da yawa a ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa lokacin da kyaftin ɗin da aka zaɓa na farko ba ya wasa. A yawancin ƙungiyoyi, wannan ɗan'uwansa ne Frank, wanda ya yi wasa tare da shi tsawon mafi yawan rayuwarsa.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
7bvx5a2vkgmv7play8ysqluziw9ryve
832302
832300
2026-05-08T07:19:27Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1339000707|Ronald de Boer]]"
832302
wikitext
text/x-wiki
'''Ronaldus de Boer''' (Ronald de Boer) ; an haife shi a ranar 15 ga Mayu 1970) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya na dama ko na kai hari]] ko kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan gefe na dama]] . Ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands da kuma ƙungiyoyin ƙwararru da dama a Turai. Shi ɗan'uwan Frank de Boer ne. Mafi yawan nasarorin da ya samu a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa yana tare da Ajax . Yana aiki a matsayin mataimakin manaja na Ajax A1.<ref>De Boer, Ronald". FC Barcelona. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>"Ronald de Boer - Player Profile - Eurosport". ''eurosport.com''. Retrieved 14 October 2023.</ref><ref>The De Boers tackle contract law New York Times, 29 July 1998</ref>
== Aikin kulob ==
Ƙungiyar matasa ta farko da De Boer ya kafa ita ce De Zouaven da ke Lutjebroek inda ya buga wasa kafin a zaɓe shi don shirin matasa na Ajax a shekarar 1983. A matakin ƙwararru, De Boer ya buga wa Ajax (1988–91 da 1993–99), Twente (1991–93), [[FC Barcelona|Barcelona]] (1999–2000), [[Rangers F.C.|Rangers]] (2000–04), Al-Rayyan (2004–05) da Al-Shamal (2005–08). A ƙungiyoyin Qatar guda biyu, ya sake haɗuwa da ɗan'uwansa Frank, abokin wasansa a Ajax, Barcelona da Rangers.
A farkon zamansa a Ajax daga 1988 zuwa 1991, ya lashe gasar Eredivisie a 1989–90 a ƙarƙashin manaja Leo Beenhakker . Bayan shekaru biyu a Twente daga 1991 zuwa 1993, ya koma Ajax a ƙarƙashin manaja Louis van Gaal, kuma ya yi nasarar zama ɗan wasa mafi kyau, inda ya lashe gasar Eredivisie sau uku a jere a 1993–94, 1994–95 da 1995–96 . Ya kuma lashe gasar zakarun Turai ta UEFA ta 1995, gasar cin kofin Intercontinental ta 1995, da kuma gasar UEFA Super Cup ta 1995. Ya kuma kasance na biyu a gasar zakarun Turai ta UEFA ta 1996, inda Ajax ta sha kashi a bugun fenariti a hannun Juventus . Lokacin da Louis van Gaal ya bar Ajax zuwa Barcelona a watan Yulin 1997, Morten Olsen ya zama sabon kocin Ajax, kuma De Boer ya lashe gasar Eredivisie ta biyar a 1997–98 sannan kuma ya lashe gasar KNVB ta 1997–98 .
Sai aka samu ce-ce-ku-ce jim kaɗan bayan da De Boer da ɗan'uwansa tagwaye Frank suka rattaba hannu kan tsawaita kwantiragin shekaru shida da Ajax a farkon kakar wasa ta 1998-99, lokacin da Ronald da Frank suka ɗauki matakin shari'a mai nasara don a soke kwangilar. Ajax ta amince da baki cewa idan tayin kuɗi mai yawa ga ɗan'uwa ɗaya ya zo, za a sake shi muddin ɗayan ya tsaya. Duk da haka, Ajax ta yi watsi da wannan yarjejeniyar bayan ta sanya ƙungiyar a kasuwar hannun jari kuma ta yi alƙawarin ga masu hannun jari cewa za ta riƙe duka De Boers kuma ta gina ƙungiya a kusa da su don sake kwace gasar zakarun Turai ta UEFA.
Tashin hankalin da ya taso sakamakon kwangilar ya haifar da ƙaruwar rikici tsakanin tagwayen De Boer da shugabannin Ajax, inda sakamakon wasan Ajax ya yi wahala, kuma nan ba da daɗewa ba aka kori kocinsu Morten Olsen. A watan Janairun 1999, Frank da Ronald sun rattaba hannu kan yarjejeniyar komawa Barcelona kan £22. miliyan, tare da tsohon kocin Ajax Louis van Gaal a [[Camp Nou]] .
Duk da cewa De Boer ya taka rawar gani a Ajax a shekarun 1990 da kuma ga Netherlands har zuwa gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998, canjin da ya yi zuwa Barcelona a watan Janairun 1999 ya nuna cewa ba zai yi wa dan wasan tsakiya mai zura kwallaye a raga ba, domin ya buga wasanni 33 kacal a gasar [[La Liga]] a kungiyar kuma ya zura kwallo daya kacal a gasar La Liga. A kakar wasa ta 2000-01, ya zabi shiga tawagar 'yan wasan Holland a [[Rangers F.C.|Rangers]] karkashin kocin Dick Advocaat . Daga cikin 'yan wasan Holland da suka buga wa Rangers wasa a wancan lokacin akwai Bert Konterman, Arthur Numan, Fernando Ricksen da Giovanni van Bronckhorst . De Boer ya fara buga wasa a wasan Scotland da [[Aberdeen F.C|Aberdeen]] a ranar 6 ga Satumba, 2000, kuma ya zura kwallonsa ta farko a kungiyar a wasan [[UEFA Champions League]] da Sturm Graz . De Boer bai lashe kyautar azurfa a ƙarshen kakarsa ta farko a ƙungiyar ba, amma a kakar wasa ta gaba (2001–02) Rangers ta lashe gasar cin kofin Scotland da kuma gasar cin kofin Scotland, duk da cewa De Boer bai buga wasan ƙarshe na farko ba saboda rauni. A kakar wasa mai zuwa, 2002–03, ya kawo ƙarin nasara yayin da De Boer ya taimaka wa Rangers lashe gasar League, gasar Scotland da gasar League ta Scotland. Jimilla ya yi kakar wasa huɗu tare da ƙungiyar kafin ya koma Al-Rayyan bayan kakar wasa ta 2003–04.
De Boer ya murmure daga tiyatar da aka yi masa sakamakon raunin da ya samu a wuyansa, kuma ya yanke shawarar kin buga wasanni biyu na ƙarshe na Al-Shamal a kakar wasa ta 2006-07. A ranar 19 ga Maris 2008, De Boer ya soke kwangilarsa da ƙungiyar Al-Shamal ta Qatar kuma ya yi ritaya.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
[[Fayil:Ronald_de_Boer.jpg|right|thumb|316x316px|Ronald de Boer a cikin launuka na Netherlands]]
De Boer ya yi wasanni 67 kuma ya zura kwallaye 13 a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands. Ya buga wa ƙasar Netherlands wasa a gasar cin kofin duniya ta 1994 da kuma ta 1998, inda ya buga wasanni shida kuma ya zura kwallaye biyu. Ya rasa bugun fenariti a bugun fenariti da Brazil a wasan kusa da na ƙarshe na 1998. De Boer ya kuma buga gasar Euro 1996 da kuma ta 2000 .
A ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland, an yi amfani da De Boer a wurare daban-daban, ciki har da ɗan wasan tsakiya na dama, ɗan wasan gaba na tsakiya da kuma ɗan wasan tsakiya na kai hari. A farkon shekarunsa na Ajax, De Boer yana buga wasan tsakiya na tsakiya ko kuma ɗan wasan tsakiya na kai hari. A shekarun baya, ya koma tsakiya na dama.
De Boer bai taɓa zama kyaftin na ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland ko Ajax a hukumance ba, amma ya taɓa sanya rigar kyaftin sau da yawa a ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa lokacin da kyaftin ɗin da aka zaɓa na farko ba ya wasa. A yawancin ƙungiyoyi, wannan ɗan'uwansa ne Frank, wanda ya yi wasa tare da shi tsawon mafi yawan rayuwarsa.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
0ulws5rymcvojdj0t12a0l7eoi1elue
832304
832302
2026-05-08T07:19:57Z
Sardeeq
39275
832304
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ronaldus de Boer''' (Ronald de Boer) ; an haife shi a ranar 15 ga Mayu 1970) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya na dama ko na kai hari]] ko kuma [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan gefe na dama]] . Ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands da kuma ƙungiyoyin ƙwararru da dama a Turai. Shi ɗan'uwan Frank de Boer ne. Mafi yawan nasarorin da ya samu a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa yana tare da Ajax . Yana aiki a matsayin mataimakin manaja na Ajax A1.<ref>De Boer, Ronald". FC Barcelona. Retrieved 28 October 2024.</ref><ref>"Ronald de Boer - Player Profile - Eurosport". ''eurosport.com''. Retrieved 14 October 2023.</ref><ref>The De Boers tackle contract law New York Times, 29 July 1998</ref>
== Aikin kulob ==
Ƙungiyar matasa ta farko da De Boer ya kafa ita ce De Zouaven da ke Lutjebroek inda ya buga wasa kafin a zaɓe shi don shirin matasa na Ajax a shekarar 1983. A matakin ƙwararru, De Boer ya buga wa Ajax (1988–91 da 1993–99), Twente (1991–93), [[FC Barcelona|Barcelona]] (1999–2000), [[Rangers F.C.|Rangers]] (2000–04), Al-Rayyan (2004–05) da Al-Shamal (2005–08). A ƙungiyoyin Qatar guda biyu, ya sake haɗuwa da ɗan'uwansa Frank, abokin wasansa a Ajax, Barcelona da Rangers.
A farkon zamansa a Ajax daga 1988 zuwa 1991, ya lashe gasar Eredivisie a 1989–90 a ƙarƙashin manaja Leo Beenhakker . Bayan shekaru biyu a Twente daga 1991 zuwa 1993, ya koma Ajax a ƙarƙashin manaja Louis van Gaal, kuma ya yi nasarar zama ɗan wasa mafi kyau, inda ya lashe gasar Eredivisie sau uku a jere a 1993–94, 1994–95 da 1995–96 . Ya kuma lashe gasar zakarun Turai ta UEFA ta 1995, gasar cin kofin Intercontinental ta 1995, da kuma gasar UEFA Super Cup ta 1995. Ya kuma kasance na biyu a gasar zakarun Turai ta UEFA ta 1996, inda Ajax ta sha kashi a bugun fenariti a hannun Juventus . Lokacin da Louis van Gaal ya bar Ajax zuwa Barcelona a watan Yulin 1997, Morten Olsen ya zama sabon kocin Ajax, kuma De Boer ya lashe gasar Eredivisie ta biyar a 1997–98 sannan kuma ya lashe gasar KNVB ta 1997–98 .
Sai aka samu ce-ce-ku-ce jim kaɗan bayan da De Boer da ɗan'uwansa tagwaye Frank suka rattaba hannu kan tsawaita kwantiragin shekaru shida da Ajax a farkon kakar wasa ta 1998-99, lokacin da Ronald da Frank suka ɗauki matakin shari'a mai nasara don a soke kwangilar. Ajax ta amince da baki cewa idan tayin kuɗi mai yawa ga ɗan'uwa ɗaya ya zo, za a sake shi muddin ɗayan ya tsaya. Duk da haka, Ajax ta yi watsi da wannan yarjejeniyar bayan ta sanya ƙungiyar a kasuwar hannun jari kuma ta yi alƙawarin ga masu hannun jari cewa za ta riƙe duka De Boers kuma ta gina ƙungiya a kusa da su don sake kwace gasar zakarun Turai ta UEFA.
Tashin hankalin da ya taso sakamakon kwangilar ya haifar da ƙaruwar rikici tsakanin tagwayen De Boer da shugabannin Ajax, inda sakamakon wasan Ajax ya yi wahala, kuma nan ba da daɗewa ba aka kori kocinsu Morten Olsen. A watan Janairun 1999, Frank da Ronald sun rattaba hannu kan yarjejeniyar komawa Barcelona kan £22. miliyan, tare da tsohon kocin Ajax Louis van Gaal a [[Camp Nou]] .
Duk da cewa De Boer ya taka rawar gani a Ajax a shekarun 1990 da kuma ga Netherlands har zuwa gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998, canjin da ya yi zuwa Barcelona a watan Janairun 1999 ya nuna cewa ba zai yi wa dan wasan tsakiya mai zura kwallaye a raga ba, domin ya buga wasanni 33 kacal a gasar [[La Liga]] a kungiyar kuma ya zura kwallo daya kacal a gasar La Liga. A kakar wasa ta 2000-01, ya zabi shiga tawagar 'yan wasan Holland a [[Rangers F.C.|Rangers]] karkashin kocin Dick Advocaat . Daga cikin 'yan wasan Holland da suka buga wa Rangers wasa a wancan lokacin akwai Bert Konterman, Arthur Numan, Fernando Ricksen da Giovanni van Bronckhorst . De Boer ya fara buga wasa a wasan Scotland da [[Aberdeen F.C|Aberdeen]] a ranar 6 ga Satumba, 2000, kuma ya zura kwallonsa ta farko a kungiyar a wasan [[UEFA Champions League]] da Sturm Graz . De Boer bai lashe kyautar azurfa a ƙarshen kakarsa ta farko a ƙungiyar ba, amma a kakar wasa ta gaba (2001–02) Rangers ta lashe gasar cin kofin Scotland da kuma gasar cin kofin Scotland, duk da cewa De Boer bai buga wasan ƙarshe na farko ba saboda rauni. A kakar wasa mai zuwa, 2002–03, ya kawo ƙarin nasara yayin da De Boer ya taimaka wa Rangers lashe gasar League, gasar Scotland da gasar League ta Scotland. Jimilla ya yi kakar wasa huɗu tare da ƙungiyar kafin ya koma Al-Rayyan bayan kakar wasa ta 2003–04.
De Boer ya murmure daga tiyatar da aka yi masa sakamakon raunin da ya samu a wuyansa, kuma ya yanke shawarar kin buga wasanni biyu na ƙarshe na Al-Shamal a kakar wasa ta 2006-07. A ranar 19 ga Maris 2008, De Boer ya soke kwangilarsa da ƙungiyar Al-Shamal ta Qatar kuma ya yi ritaya.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
[[Fayil:Ronald_de_Boer.jpg|right|thumb|316x316px|Ronald de Boer a cikin launuka na Netherlands]]
De Boer ya yi wasanni 67 kuma ya zura kwallaye 13 a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands. Ya buga wa ƙasar Netherlands wasa a gasar cin kofin duniya ta 1994 da kuma ta 1998, inda ya buga wasanni shida kuma ya zura kwallaye biyu. Ya rasa bugun fenariti a bugun fenariti da Brazil a wasan kusa da na ƙarshe na 1998. De Boer ya kuma buga gasar Euro 1996 da kuma ta 2000 .
A ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland, an yi amfani da De Boer a wurare daban-daban, ciki har da ɗan wasan tsakiya na dama, ɗan wasan gaba na tsakiya da kuma ɗan wasan tsakiya na kai hari. A farkon shekarunsa na Ajax, De Boer yana buga wasan tsakiya na tsakiya ko kuma ɗan wasan tsakiya na kai hari. A shekarun baya, ya koma tsakiya na dama.
De Boer bai taɓa zama kyaftin na ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland ko Ajax a hukumance ba, amma ya taɓa sanya rigar kyaftin sau da yawa a ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa lokacin da kyaftin ɗin da aka zaɓa na farko ba ya wasa. A yawancin ƙungiyoyi, wannan ɗan'uwansa ne Frank, wanda ya yi wasa tare da shi tsawon mafi yawan rayuwarsa.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
3q24aehx66o3tcswsryln3vs7bov2wr
Ivan Lendrić
0
149872
832301
2026-05-08T07:19:09Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1306820048|Ivan Lendrić]]"
832301
wikitext
text/x-wiki
'''Ivan Lendrić''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Agustan shekara ta 1991) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Croatia wanda ke taka leda a matsayin mai tsakiya na ƙungiyar Croatia Hrvatski Dragovoljac .
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Split, Lendrić ya tashi ta hanyar Hajduk Split Academy . A cikin kakar 2009-10, lokacinsa na karshe na matasa, Lendrić ya kasance babban mai zira kwallaye a gasar makarantar Croatian kuma an zabe shi dan wasan matasa mafi kyau ta hanyar wasanni na yau da kullun na Croatia ''Sportske novosti'' .
He turned professional in July 2010, but failed to break into the first team under coach Stanko Poklepović so he was loaned to Bosnian Premier League club Zrinjski Mostar.{{Ana bukatan hujja|date=February 2014}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2014)">citation needed</span></nowiki>'']</sup> While at Zrinjski, Lendrić became top scorer in the 2010–11 Bosnian championship with 16 goals.
A lokacin rani na shekara ta 2011, ya dawo daga rance kuma ya shiga tawagar farko a karkashin kocin Krasimir Balakov . A kakar wasa ta farko tare da Hajduk, ya zira kwallaye hudu a wasanni goma sha tara, yana wasa mafi yawa a matsayin mai maye gurbin.
A watan Yunin 2012, Lendrić ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da kulob din Belgium Zulte Waregem .
Bayan wani matsakaiciyar nasara a Zulte Waregem, Lokomotiva ta yanke shawarar dawo da dan wasan zuwa 1. HNL a cikin yarjejeniyar Yuro 500,000. A watan Janairun shekara ta 2014, an dakatar da kwangilarsa tare da Lokomotiva bayan wasanni shida na farko kuma babu burin
A watan Fabrairun shekara ta 2014, Lenrić ya sanya hannu tare da kungiyar kwallon kafa ta biyu ta Austrian Kapfenberger SV, inda ya zira kwallaye biyar a wasanni goma sha biyar. A ranar 30 ga watan Agustan shekara ta 2014, Lendrić ya sanya hannu tare da kungiyar Italiya ta FC Südtirol .
A shekarar 2015, Lendrić ya buga wa Celje, Milsami Orhei, da PAE Kerkyra wasa.
A ranar 5 ga watan Janairun shekara ta 2016, Lendrić ya shiga kungiyar Željezničar ta Premier League ta Bosnia. Željezničar ya gama kakar 2016-17 a matsayin mai cin gaba, tare da Lendrić ya zama babban mai zira kwallaye a gasar tare da kwallaye 19.
Lendrić daga nan ya koma kulob din Ligue 2 na Faransa [[RC Lens|Lens]] don kudin € 300,000 a watan Yulin 2017, kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku.<ref>{{Cite web |date=10 July 2017 |title=Ivan Lendrić za 300.000 eura prešao iz Želje u francuski Lens |url=http://nap.ba/new/vijest.php?id=37106 |access-date=24 July 2018 |website=www.nap.ba |language=hr}}</ref> Bayan kakar wasa daya tare da Lens, an dakatar da kwangilarsa a watan Yunin 2018.<ref>{{Cite web |date=11 June 2018 |title=Officiel: Ivan Lendric résilie son contrat avec le RC Lens |url=http://www.madeinlens.com/actualite-rclens/saison-2017-2018/transferts/44305-officiel-ivan-lendric-resilie-son-contrat-avec-le-rc-lens.html |access-date=24 July 2018 |website=Made In Lens |language=fr}}</ref>
A ranar 8 ga watan Agustan 2018, Lendrić ya sanya hannu tare da kulob din Slovenia Olimpija Ljubljana . Ya zira kwallaye na farko kuma kawai ga kulob din a karon farko a wasan kofin a ranar 29 ga watan Satumba a kan Triglav Kranj . A ranar 4 ga Disamba 2018, bayan watanni hudu kawai a Olimpija, Lendrić ya bar kulob din.
A ranar 21 ga Yuni 2019, Lendrić ya koma Bosnia da Herzegovina kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu tare da Zrinjski Mostar, kulob din da ya buga a kakar 2010-11. <ref>{{Cite web |last=K.H. |date=21 June 2019 |title=Ivan Lendrić novi igrač Zrinjskog, Plemići stvaraju moćan tim |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/ivan-lendric-novi-igrac-zrinjskog-plemici-stvaraju-mocan-tim/190621054 |access-date=21 June 2019 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> Ya fara bugawa Zrinjski kwallo ta farko tun daga shekara ta 2011 a ranar 11 ga watan Yulin 2019, a wasan da ya ci Akademija Pandev 3-0 a zagaye na farko na UEFA Europa League na 2019-20. <ref>{{Cite web |date=11 July 2019 |title=Zrinjski zakoračio ka drugom kolu kvalifikacija za Evropsku ligu |url=https://sport1.oslobodjenje.ba/evropska-takmicenja/zrinjski-zakoracio-ka-drugom-kolu-kvalifikacija-za-evropsku-ligu/160210 |access-date=11 July 2019 |publisher=Sport1.ba |language=bs}}</ref> Lendrić ya fara buga wasan farko a Zrinjski bayan shekaru tara a ranar 21 ga watan Yulin 2019, a wasan da aka yi da Sarajevo da ci 1-0.<ref>{{Cite web |last=K.H. |date=21 July 2019 |title=Sarajevo pobjedom protiv Zrinjskog započelo odbranu titule prvaka BiH |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sarajevo-pobjedom-protiv-zrinjskog-zapocelo-odbranu-titule-prvaka-bih/190721062 |access-date=21 July 2019 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> Ya zira kwallaye na farko a gasar tun lokacin da ya dawo Zrinjski a ranar 24 ga watan Agusta 2019, a cikin nasarar da ya samu a gida 4-0 a kan Borac Banja Luka . <ref>{{Cite web |date=24 August 2019 |title=Zrinjski za šest minuta razbio Borac |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/zrinjski-za-sest-minuta-razbio-borac/190824084 |access-date=24 August 2019 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> A ranar 10 ga Disamba 2019, Lendrić ya yanke shawarar dakatar da kwangilarsa tare da Zrinjski kuma ya bar kulob din.<ref>{{Cite web |last=A. Lendo |date=10 December 2019 |title=Ivan Lendrić više nije igrač HŠK Zrinjski! |url=https://sportsport.ba/fudbal/ivan-lendric-vise-nije-igrac-hsk-zrinjski/344050 |access-date=10 December 2019 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
Shekaru biyu da rabi bayan barin Željezničar, a ranar 7 ga Janairun 2020, ya koma kulob din [[Sarajevo]], ya sanya hannu kan kwangilar shekara daya da rabi.<ref>{{Cite web |last=F.Z. |date=7 January 2020 |title=Lendrić: Ovo je moj klub, volim igrati na Grbavici, Željin dres poseban je motiv |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/lendric-ovo-je-moj-klub-volim-igrati-na-grbavici-zeljin-dres-poseban-je-motiv/200107110 |access-date=7 January 2020 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> Ya buga wasan sa na farko bayan ya dawo Željezničar a ranar 22 ga watan Fabrairun 2020, wasan 0-0 da aka yi da Radnik Bijeljina a ranar 22 de Fabrairu 2020. <ref>{{Cite web |last=E.B. |date=22 February 2020 |title=Radnik i Željezničar remizirali u izuzetno dosadnom meču u Bijeljini |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/radnik-i-zeljeznicar-remizirali-u-izuzetno-dosadnom-mecu-u-bijeljini/200222058 |access-date=22 February 2020 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> Goal na farko da ya zira tun lokacin da ya dawo kulob din ya kasance a cikin nasara 3-0 a kan Zvijezda 09 a ranar 29 ga Fabrairu 2020.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=29 February 2020 |title=Željezničar uvjerljivo savladao Zvijezdu 09 i bodovno se izjednačio sa Sarajevom |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/zeljeznicar-uvjerljivo-savladao-zvijezdu-09-i-bodovno-se-izjednacio-sa-sarajevom/200229073 |access-date=29 February 2020 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> Lendrić ya bar Željezničar a watan Mayu 2021.<ref>{{Cite web |last=D.B. |date=31 May 2021 |title=Ivan Lendrić napustio Željezničar |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/ivan-lendric-napustio-zeljeznicar/210531134 |access-date=31 May 2021 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref>
A kasa da kasa, Lendrić ya wakilci Croatia a duk matakan matasa kuma ya kasance daga cikin tawagar da aka kira don gasar cin kofin duniya ta FIFA U-20 ta 2011 ta hanyar kocin Ivica Grnja, inda ya zira kwallaye a nasarar Croatia 5-2 da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Maza ta Najeriya ta 'yan kasa da shekaru 20|Najeriya]].
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:90%"
|-
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
|Hajduk Rarraba
|2010–11
|1. HNL
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|Zrinjski Mostar (lambar)
|2010–11
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|28
|16
|1
|1
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|29
|17
|-
|Hajduk Rarraba
|2011–12
|1. HNL
|19
|4
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|20
|4
|-
| rowspan="3" |Zulte Waregem
|2012–13
|Belgian Pro League
|20
|2
|3
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|23
|3
|-
|2013–14
|Belgian Pro League
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!20
!2
!3
!1
! colspan="2" |-
!0
!0
! colspan="2" |-
!23
!3
|-
|Jirgin ƙasa
|2013–14
|1. HNL
|6
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|6
|2
|-
|Kapfenberger SV
|2013–14
|Ƙungiyar Farko ta Austriya
|15
|5
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|5
|-
|Südtirol
|2014–15
|Lega Pro
|14
|4
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|14
|4
|-
|Celje
|2014–15
|PrvaLiga na Slovenia
|16
|2
|3
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|19
|3
|-
|Milsami Orhei
|2015–16
|Divizia Națională
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|Kerkyra
|2015–16
|Kungiyar kwallon kafa
|2
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
| rowspan="4" |Željezničar
|2015–16
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|12
|7
|3
|2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|9
|-
|2016–17
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|32
|19
|3
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|35
|20
|-
|2017–18
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|2
| colspan="2" | -
|2
|2
|-
! colspan="2" |Jimillar
!44
!26
!6
!3
! colspan="2" |-
!2
!2
! colspan="2" |-
!52
!31
|-
|[[RC Lens|Lens]]
|2017–18
|Ligue 2
|9
|2
|1
|3
|1
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|11
|6
|-
|Lens na II
|2017–18
|Gasar Cin Kofin Kasa ta 2
|1
|2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|1
|2
|-
|Olimpija Ljubljana
|2018–19
|PrvaLiga na Slovenia
|5
|0
|2
|2
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|2
|-
|Hermannstadt
|2018–19
|Lig I
|10
|2
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|2{{Efn|Appearances in [[2018–19 Liga I#Liga I play-off|2018–19 Liga I play-off]]}}
|0
|13
|2
|-
|Zrinjski Mostar
|2019–20
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|16
|3
|2
|3
| colspan="2" | -
|6
|0
| colspan="2" | -
|24
|6
|-
| rowspan="3" |Željezničar
|2019–20
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|3
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|1
|-
|2020–21
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|24
|6
|2
|0
| colspan="2" | -
|1
|1
| colspan="2" | -
|27
|7
|-
! colspan="2" |Jimillar
!27
!7
!2
!0
! colspan="2" |-
!1
!1
! colspan="2" |-
!30
!8
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!232
!77
!23
!14
!1
!1
!9
!3
!2
!0
!267
!95
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
cjvcs0x4vvcozdkgpylqyll1xxc1d12
832303
832301
2026-05-08T07:19:36Z
Ibrahim abusufyan
19233
832303
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ivan Lendrić''' (an haife shi a ranar 8 ga watan Agustan shekara ta 1991) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Croatia wanda ke taka leda a matsayin mai tsakiya na ƙungiyar Croatia Hrvatski Dragovoljac .
== Ayyukan kulob din ==
An haife shi a Split, Lendrić ya tashi ta hanyar Hajduk Split Academy . A cikin kakar 2009-10, lokacinsa na karshe na matasa, Lendrić ya kasance babban mai zira kwallaye a gasar makarantar Croatian kuma an zabe shi dan wasan matasa mafi kyau ta hanyar wasanni na yau da kullun na Croatia ''Sportske novosti'' .
He turned professional in July 2010, but failed to break into the first team under coach Stanko Poklepović so he was loaned to Bosnian Premier League club Zrinjski Mostar.{{Ana bukatan hujja|date=February 2014}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2014)">citation needed</span></nowiki>'']</sup> While at Zrinjski, Lendrić became top scorer in the 2010–11 Bosnian championship with 16 goals.
A lokacin rani na shekara ta 2011, ya dawo daga rance kuma ya shiga tawagar farko a karkashin kocin Krasimir Balakov . A kakar wasa ta farko tare da Hajduk, ya zira kwallaye hudu a wasanni goma sha tara, yana wasa mafi yawa a matsayin mai maye gurbin.
A watan Yunin 2012, Lendrić ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da kulob din Belgium Zulte Waregem .
Bayan wani matsakaiciyar nasara a Zulte Waregem, Lokomotiva ta yanke shawarar dawo da dan wasan zuwa 1. HNL a cikin yarjejeniyar Yuro 500,000. A watan Janairun shekara ta 2014, an dakatar da kwangilarsa tare da Lokomotiva bayan wasanni shida na farko kuma babu burin
A watan Fabrairun shekara ta 2014, Lenrić ya sanya hannu tare da kungiyar kwallon kafa ta biyu ta Austrian Kapfenberger SV, inda ya zira kwallaye biyar a wasanni goma sha biyar. A ranar 30 ga watan Agustan shekara ta 2014, Lendrić ya sanya hannu tare da kungiyar Italiya ta FC Südtirol .
A shekarar 2015, Lendrić ya buga wa Celje, Milsami Orhei, da PAE Kerkyra wasa.
A ranar 5 ga watan Janairun shekara ta 2016, Lendrić ya shiga kungiyar Željezničar ta Premier League ta Bosnia. Željezničar ya gama kakar 2016-17 a matsayin mai cin gaba, tare da Lendrić ya zama babban mai zira kwallaye a gasar tare da kwallaye 19.
Lendrić daga nan ya koma kulob din Ligue 2 na Faransa [[RC Lens|Lens]] don kudin € 300,000 a watan Yulin 2017, kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku.<ref>{{Cite web |date=10 July 2017 |title=Ivan Lendrić za 300.000 eura prešao iz Želje u francuski Lens |url=http://nap.ba/new/vijest.php?id=37106 |access-date=24 July 2018 |website=www.nap.ba |language=hr}}</ref> Bayan kakar wasa daya tare da Lens, an dakatar da kwangilarsa a watan Yunin 2018.<ref>{{Cite web |date=11 June 2018 |title=Officiel: Ivan Lendric résilie son contrat avec le RC Lens |url=http://www.madeinlens.com/actualite-rclens/saison-2017-2018/transferts/44305-officiel-ivan-lendric-resilie-son-contrat-avec-le-rc-lens.html |access-date=24 July 2018 |website=Made In Lens |language=fr}}</ref>
A ranar 8 ga watan Agustan 2018, Lendrić ya sanya hannu tare da kulob din Slovenia Olimpija Ljubljana . Ya zira kwallaye na farko kuma kawai ga kulob din a karon farko a wasan kofin a ranar 29 ga watan Satumba a kan Triglav Kranj . A ranar 4 ga Disamba 2018, bayan watanni hudu kawai a Olimpija, Lendrić ya bar kulob din.
A ranar 21 ga Yuni 2019, Lendrić ya koma Bosnia da Herzegovina kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu tare da Zrinjski Mostar, kulob din da ya buga a kakar 2010-11. <ref>{{Cite web |last=K.H. |date=21 June 2019 |title=Ivan Lendrić novi igrač Zrinjskog, Plemići stvaraju moćan tim |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/ivan-lendric-novi-igrac-zrinjskog-plemici-stvaraju-mocan-tim/190621054 |access-date=21 June 2019 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> Ya fara bugawa Zrinjski kwallo ta farko tun daga shekara ta 2011 a ranar 11 ga watan Yulin 2019, a wasan da ya ci Akademija Pandev 3-0 a zagaye na farko na UEFA Europa League na 2019-20. <ref>{{Cite web |date=11 July 2019 |title=Zrinjski zakoračio ka drugom kolu kvalifikacija za Evropsku ligu |url=https://sport1.oslobodjenje.ba/evropska-takmicenja/zrinjski-zakoracio-ka-drugom-kolu-kvalifikacija-za-evropsku-ligu/160210 |access-date=11 July 2019 |publisher=Sport1.ba |language=bs}}</ref> Lendrić ya fara buga wasan farko a Zrinjski bayan shekaru tara a ranar 21 ga watan Yulin 2019, a wasan da aka yi da Sarajevo da ci 1-0.<ref>{{Cite web |last=K.H. |date=21 July 2019 |title=Sarajevo pobjedom protiv Zrinjskog započelo odbranu titule prvaka BiH |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sarajevo-pobjedom-protiv-zrinjskog-zapocelo-odbranu-titule-prvaka-bih/190721062 |access-date=21 July 2019 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> Ya zira kwallaye na farko a gasar tun lokacin da ya dawo Zrinjski a ranar 24 ga watan Agusta 2019, a cikin nasarar da ya samu a gida 4-0 a kan Borac Banja Luka . <ref>{{Cite web |date=24 August 2019 |title=Zrinjski za šest minuta razbio Borac |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/zrinjski-za-sest-minuta-razbio-borac/190824084 |access-date=24 August 2019 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> A ranar 10 ga Disamba 2019, Lendrić ya yanke shawarar dakatar da kwangilarsa tare da Zrinjski kuma ya bar kulob din.<ref>{{Cite web |last=A. Lendo |date=10 December 2019 |title=Ivan Lendrić više nije igrač HŠK Zrinjski! |url=https://sportsport.ba/fudbal/ivan-lendric-vise-nije-igrac-hsk-zrinjski/344050 |access-date=10 December 2019 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
Shekaru biyu da rabi bayan barin Željezničar, a ranar 7 ga Janairun 2020, ya koma kulob din [[Sarajevo]], ya sanya hannu kan kwangilar shekara daya da rabi.<ref>{{Cite web |last=F.Z. |date=7 January 2020 |title=Lendrić: Ovo je moj klub, volim igrati na Grbavici, Željin dres poseban je motiv |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/lendric-ovo-je-moj-klub-volim-igrati-na-grbavici-zeljin-dres-poseban-je-motiv/200107110 |access-date=7 January 2020 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> Ya buga wasan sa na farko bayan ya dawo Željezničar a ranar 22 ga watan Fabrairun 2020, wasan 0-0 da aka yi da Radnik Bijeljina a ranar 22 de Fabrairu 2020. <ref>{{Cite web |last=E.B. |date=22 February 2020 |title=Radnik i Željezničar remizirali u izuzetno dosadnom meču u Bijeljini |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/radnik-i-zeljeznicar-remizirali-u-izuzetno-dosadnom-mecu-u-bijeljini/200222058 |access-date=22 February 2020 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> Goal na farko da ya zira tun lokacin da ya dawo kulob din ya kasance a cikin nasara 3-0 a kan Zvijezda 09 a ranar 29 ga Fabrairu 2020.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=29 February 2020 |title=Željezničar uvjerljivo savladao Zvijezdu 09 i bodovno se izjednačio sa Sarajevom |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/zeljeznicar-uvjerljivo-savladao-zvijezdu-09-i-bodovno-se-izjednacio-sa-sarajevom/200229073 |access-date=29 February 2020 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref> Lendrić ya bar Željezničar a watan Mayu 2021.<ref>{{Cite web |last=D.B. |date=31 May 2021 |title=Ivan Lendrić napustio Željezničar |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/ivan-lendric-napustio-zeljeznicar/210531134 |access-date=31 May 2021 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref>
A kasa da kasa, Lendrić ya wakilci Croatia a duk matakan matasa kuma ya kasance daga cikin tawagar da aka kira don gasar cin kofin duniya ta FIFA U-20 ta 2011 ta hanyar kocin Ivica Grnja, inda ya zira kwallaye a nasarar Croatia 5-2 da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Maza ta Najeriya ta 'yan kasa da shekaru 20|Najeriya]].
== Kididdigar aiki ==
=== Kungiyar ===
{| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:90%"
|-
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin
! colspan="2" |Kofin League
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Sauran
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
|Hajduk Rarraba
|2010–11
|1. HNL
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|Zrinjski Mostar (lambar)
|2010–11
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|28
|16
|1
|1
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|29
|17
|-
|Hajduk Rarraba
|2011–12
|1. HNL
|19
|4
|1
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|20
|4
|-
| rowspan="3" |Zulte Waregem
|2012–13
|Belgian Pro League
|20
|2
|3
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|23
|3
|-
|2013–14
|Belgian Pro League
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!20
!2
!3
!1
! colspan="2" |-
!0
!0
! colspan="2" |-
!23
!3
|-
|Jirgin ƙasa
|2013–14
|1. HNL
|6
|2
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|6
|2
|-
|Kapfenberger SV
|2013–14
|Ƙungiyar Farko ta Austriya
|15
|5
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|5
|-
|Südtirol
|2014–15
|Lega Pro
|14
|4
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|14
|4
|-
|Celje
|2014–15
|PrvaLiga na Slovenia
|16
|2
|3
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|19
|3
|-
|Milsami Orhei
|2015–16
|Divizia Națională
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|0
|0
|-
|Kerkyra
|2015–16
|Kungiyar kwallon kafa
|2
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
| rowspan="4" |Željezničar
|2015–16
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|12
|7
|3
|2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|15
|9
|-
|2016–17
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|32
|19
|3
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|35
|20
|-
|2017–18
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|0
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|2
| colspan="2" | -
|2
|2
|-
! colspan="2" |Jimillar
!44
!26
!6
!3
! colspan="2" |-
!2
!2
! colspan="2" |-
!52
!31
|-
|[[RC Lens|Lens]]
|2017–18
|Ligue 2
|9
|2
|1
|3
|1
|1
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|11
|6
|-
|Lens na II
|2017–18
|Gasar Cin Kofin Kasa ta 2
|1
|2
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|1
|2
|-
|Olimpija Ljubljana
|2018–19
|PrvaLiga na Slovenia
|5
|0
|2
|2
| colspan="2" | -
|0
|0
| colspan="2" | -
|7
|2
|-
|Hermannstadt
|2018–19
|Lig I
|10
|2
|1
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|2{{Efn|Appearances in [[2018–19 Liga I#Liga I play-off|2018–19 Liga I play-off]]}}
|0
|13
|2
|-
|Zrinjski Mostar
|2019–20
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|16
|3
|2
|3
| colspan="2" | -
|6
|0
| colspan="2" | -
|24
|6
|-
| rowspan="3" |Željezničar
|2019–20
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|3
|1
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|1
|-
|2020–21
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|24
|6
|2
|0
| colspan="2" | -
|1
|1
| colspan="2" | -
|27
|7
|-
! colspan="2" |Jimillar
!27
!7
!2
!0
! colspan="2" |-
!1
!1
! colspan="2" |-
!30
!8
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!232
!77
!23
!14
!1
!1
!9
!3
!2
!0
!267
!95
|}
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
5hve2sc49bad49gcswllld5h324pfnc
Miloš Filipović
0
149873
832305
2026-05-08T07:21:25Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1334266615|Miloš Filipović]]"
832305
wikitext
text/x-wiki
(Serbian Cyrillic; an haife shi a ranar 9 ga Mayu 1990) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Serbia wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|dan wasan tsakiya]] na Kolubara . <ref name="foo">{{Soccerway|138478}}</ref>
== Ayyuka ==
Bayan aikin makarantar matasa yana wasa a OFK Beograd, ya shiga tawagar farko, amma a kakar wasa ta farko, an ba da rancensa ga Mladost Apatin. Sa'an nan, don kakar wasa da rabi, yana wasa ga kulob dinsa na gida kuma ya buga wasanni 14, an sake ba da rancensa, a wannan lokacin ga Kolubara, inda yake wasa na shekara guda.
Daga nan sai ya koma Timok, sannan daga baya zuwa Voždovac.<ref>{{Cite web |title=Biography |url=http://www.utakmica.rs/fudbaler/72-filipovic-milos |website=utakmica.rs}}</ref> Ya buga wasa daya kawai a Voždovac kafin a ba da rancensa ga FK BSK Borča don sauran kakar. Bayan Borča, na kakar wasa daya ya buga wa kungiyar Bosnian FK Drina Zvornik wasa.
A watan Yunin 2015, Filipović ya sanya hannu kan kwangila tare da Zrinjski Mostar . Ya lashe lambobin Premier League na Bosnia sau uku a jere yayin da yake Zrinjski, kuma ya kasance Babban mai zira kwallaye na kakar 2017-18, inda ya zira kwallayen 16.
A ranar 22 ga Afrilu 2019, Filipović ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da kungiyar AEL ta Girka, amma ya shiga kulob din bayan kwangilarsa da Zrinjski ta kare a ranar 31 ga Mayu 2019. <ref>{{Cite web |last=N.K. |date=22 April 2019 |title=Miloš Filipović potpisao za Larissu, Zrinjski ostao bez obeštećenja |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/milos-filipovic-potpisao-za-larissu-zrinjski-ostao-bez-obestecenja/190422066 |access-date=22 April 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Ya fara bugawa AEL wasa a ranar 25 ga watan Agustan 2019, a wasan 1-1 da aka yi da Atromitos Filipović ya dakatar da kwangilarsa da AEL a ranar 3 ga watan Janairun 2020. <ref>{{Cite web |date=25 August 2019 |title=Atromitos vs. Larissa |url=https://int.soccerway.com/matches/2019/08/25/greece/super-league/pae-aps-atromitos-athens/ae-larisa/3051871/ |access-date=25 August 2019 |website=int.soccerway.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=S. Mlaćo |date=3 January 2020 |title=Filipović raskinuo u Grčkoj, vraća se u Premijer ligu? |url=https://sportsport.ba/fudbal/filipovic-raskinuo-u-grckoj-vraca-se-u-premijer-ligu/346604 |access-date=3 January 2020 |publisher=sportsport.ba |language=Bosnian}}</ref>
A ranar 4 ga watan Janairun 2020, ya dawo Zrinjski bayan watanni shida kawai, ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku da rabi tare da kulob din.<ref>{{Cite web |last=E. Čaušević |date=4 January 2020 |title=Miloš Filipović potpisao za HŠK Zrinjski! |url=https://sportsport.ba/fudbal/milos-filipovic-potpisao-za-hsk-zrinjski/346726 |access-date=4 January 2020 |publisher=sportsport.ba |language=Bosnian}}</ref> Goal na farko da Filipović ya zira tun lokacin da ya dawo kulob din ya kasance a wasan derby na [[Bosnia-Herzegovina|Herzegovina]] 1-1 da Široki Brijeg a ranar 8 ga Maris 2020.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=8 March 2020 |title=Široki Brijeg i Zrinjski podijelili bodove na Pecari |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/siroki-brijeg-i-zrinjski-podijelili-bodove-na-pecari/200308088 |access-date=8 March 2020 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> A ranar 16 ga Oktoba 2020, ya zira kwallaye a wasan Zrinjski 4-0 da ya ci Tuzla City.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=16 October 2020 |title=Zrinjski pregazio Tuzla City, maestralni Filipović postigao hat-trick |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/zrinjski-pregazio-tuzla-city-maestralni-filipovic-postigao-hat-trick/201016116 |access-date=16 October 2020 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> A watan Yunin 2021, Filipović ya bar Zrinjski . <ref>{{Cite web |last=V. Bernadić |date=18 June 2021 |title=Miloš Filipović: Nakon svega nisam zaslužio da me se telefonom obavijesti o raskidu ugovora |url=https://sportsport.ba/fudbal/milos-filipovic-nakon-svega-nisam-zasluzio-da-me-se-telefonom-obavijesti-o-raskidu-ugovora/401790 |access-date=18 June 2021 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
|Mladost Apatin (an ba da rancen)
|2009–10
|Ƙungiyar Farko ta Serbia
|25
|3
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|25
|3
|-
| rowspan="3" |OFK Beograd
|2010–11
|SuperLiga ta Serbia
|12
|0
|1
|0
|2
|0
|15
|0
|-
|2011–12
|SuperLiga ta Serbia
|2
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!0
!1
!0
!2
!0
!17
!0
|-
| rowspan="3" |Kolubara (an ba da rancen)
|2011–12
|Ƙungiyar Farko ta Serbia
|6
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|6
|0
|-
|2012–13
|Ƙungiyar Farko ta Serbia
|13
|2
|1
|0
| colspan="2" | -
|14
|2
|-
! colspan="2" |Jimillar
!19
!2
!1
!0
! colspan="2" |-
!20
!2
|-
|Timok
|2012–13
|Ƙungiyar Farko ta Serbia
|17
|6
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|17
|6
|-
|Voždovac
|2013–14
|SuperLiga ta Serbia
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1
|0
|-
|BSK Borča (rashin aro)
|2013–14
|SuperLiga ta Serbia
|24
|5
|1
|0
| colspan="2" | -
|24
|5
|-
|Drina Zvornik
|2014–15
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|24
|9
|1
|0
| colspan="2" | -
|25
|9
|-
| rowspan="5" |Zrinjski Mostar
|2015–16
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|22
|4
|1
|0
|2
|1
|25
|5
|-
|2016–17
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|13
|3
|4
|1
|2
|0
|19
|4
|-
|2017–18
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|32
|16
|0
|0
|2
|0
|34
|16
|-
|2018–19
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|23
|7
|2
|0
|6
|1
|31
|8
|-
! colspan="2" |Jimillar
!90
!30
!7
!1
!12
!2
!109
!33
|-
|AEL
|2019–20
|Super League Girka
|5
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|5
|0
|-
| rowspan="3" |Zrinjski Mostar
|2019–20
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|3
|1
|1
|0
| colspan="2" | -
|4
|1
|-
|2020–21
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|24
|5
|1
|0
|3
|1
|28
|6
|-
! colspan="2" |Jimillar
!27
!6
!2
!0
!3
!1
!32
!7
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!246
!61
!13
!1
!17
!3
!276
!65
|}
== Daraja ==
'''Zrinjski Mostar'''
* Gasar Firimiya ta Bosnia: 2015-16, 2016-17, 2017-182017–18
=== Mutumin da ya fi so ===
* Babban mai zira kwallaye na gasar Firimiya ta Bosnia: 2017-182017–18
* Dan wasan SuperLiga ta Serbia na mako: 2021-22 (Zagaye 31 <ref>{{Cite web |title=Igrač kola: Dva fantastična pogotka Miloša Filipovića za tri boda Kolubare |url=https://www.superliga.rs/vesti/3466-igrac-kola-dva-fantasticna-pogotka-milosa-filipovica-za-tri-boda-kolubare |access-date=17 April 2022 |publisher=www.superliga.rs}}</ref>)
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
8nwt940u6kprqvkonnzbu4cur62c0ig
832306
832305
2026-05-08T07:21:43Z
Ibrahim abusufyan
19233
832306
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
(Serbian Cyrillic; an haife shi a ranar 9 ga Mayu 1990) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Serbia wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|dan wasan tsakiya]] na Kolubara . <ref name="foo">{{Soccerway|138478}}</ref>
== Ayyuka ==
Bayan aikin makarantar matasa yana wasa a OFK Beograd, ya shiga tawagar farko, amma a kakar wasa ta farko, an ba da rancensa ga Mladost Apatin. Sa'an nan, don kakar wasa da rabi, yana wasa ga kulob dinsa na gida kuma ya buga wasanni 14, an sake ba da rancensa, a wannan lokacin ga Kolubara, inda yake wasa na shekara guda.
Daga nan sai ya koma Timok, sannan daga baya zuwa Voždovac.<ref>{{Cite web |title=Biography |url=http://www.utakmica.rs/fudbaler/72-filipovic-milos |website=utakmica.rs}}</ref> Ya buga wasa daya kawai a Voždovac kafin a ba da rancensa ga FK BSK Borča don sauran kakar. Bayan Borča, na kakar wasa daya ya buga wa kungiyar Bosnian FK Drina Zvornik wasa.
A watan Yunin 2015, Filipović ya sanya hannu kan kwangila tare da Zrinjski Mostar . Ya lashe lambobin Premier League na Bosnia sau uku a jere yayin da yake Zrinjski, kuma ya kasance Babban mai zira kwallaye na kakar 2017-18, inda ya zira kwallayen 16.
A ranar 22 ga Afrilu 2019, Filipović ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da kungiyar AEL ta Girka, amma ya shiga kulob din bayan kwangilarsa da Zrinjski ta kare a ranar 31 ga Mayu 2019. <ref>{{Cite web |last=N.K. |date=22 April 2019 |title=Miloš Filipović potpisao za Larissu, Zrinjski ostao bez obeštećenja |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/milos-filipovic-potpisao-za-larissu-zrinjski-ostao-bez-obestecenja/190422066 |access-date=22 April 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Ya fara bugawa AEL wasa a ranar 25 ga watan Agustan 2019, a wasan 1-1 da aka yi da Atromitos Filipović ya dakatar da kwangilarsa da AEL a ranar 3 ga watan Janairun 2020. <ref>{{Cite web |date=25 August 2019 |title=Atromitos vs. Larissa |url=https://int.soccerway.com/matches/2019/08/25/greece/super-league/pae-aps-atromitos-athens/ae-larisa/3051871/ |access-date=25 August 2019 |website=int.soccerway.com |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last=S. Mlaćo |date=3 January 2020 |title=Filipović raskinuo u Grčkoj, vraća se u Premijer ligu? |url=https://sportsport.ba/fudbal/filipovic-raskinuo-u-grckoj-vraca-se-u-premijer-ligu/346604 |access-date=3 January 2020 |publisher=sportsport.ba |language=Bosnian}}</ref>
A ranar 4 ga watan Janairun 2020, ya dawo Zrinjski bayan watanni shida kawai, ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku da rabi tare da kulob din.<ref>{{Cite web |last=E. Čaušević |date=4 January 2020 |title=Miloš Filipović potpisao za HŠK Zrinjski! |url=https://sportsport.ba/fudbal/milos-filipovic-potpisao-za-hsk-zrinjski/346726 |access-date=4 January 2020 |publisher=sportsport.ba |language=Bosnian}}</ref> Goal na farko da Filipović ya zira tun lokacin da ya dawo kulob din ya kasance a wasan derby na [[Bosnia-Herzegovina|Herzegovina]] 1-1 da Široki Brijeg a ranar 8 ga Maris 2020.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=8 March 2020 |title=Široki Brijeg i Zrinjski podijelili bodove na Pecari |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/siroki-brijeg-i-zrinjski-podijelili-bodove-na-pecari/200308088 |access-date=8 March 2020 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> A ranar 16 ga Oktoba 2020, ya zira kwallaye a wasan Zrinjski 4-0 da ya ci Tuzla City.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=16 October 2020 |title=Zrinjski pregazio Tuzla City, maestralni Filipović postigao hat-trick |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/zrinjski-pregazio-tuzla-city-maestralni-filipovic-postigao-hat-trick/201016116 |access-date=16 October 2020 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> A watan Yunin 2021, Filipović ya bar Zrinjski . <ref>{{Cite web |last=V. Bernadić |date=18 June 2021 |title=Miloš Filipović: Nakon svega nisam zaslužio da me se telefonom obavijesti o raskidu ugovora |url=https://sportsport.ba/fudbal/milos-filipovic-nakon-svega-nisam-zasluzio-da-me-se-telefonom-obavijesti-o-raskidu-ugovora/401790 |access-date=18 June 2021 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
|Mladost Apatin (an ba da rancen)
|2009–10
|Ƙungiyar Farko ta Serbia
|25
|3
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|25
|3
|-
| rowspan="3" |OFK Beograd
|2010–11
|SuperLiga ta Serbia
|12
|0
|1
|0
|2
|0
|15
|0
|-
|2011–12
|SuperLiga ta Serbia
|2
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|2
|0
|-
! colspan="2" |Jimillar
!14
!0
!1
!0
!2
!0
!17
!0
|-
| rowspan="3" |Kolubara (an ba da rancen)
|2011–12
|Ƙungiyar Farko ta Serbia
|6
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|6
|0
|-
|2012–13
|Ƙungiyar Farko ta Serbia
|13
|2
|1
|0
| colspan="2" | -
|14
|2
|-
! colspan="2" |Jimillar
!19
!2
!1
!0
! colspan="2" |-
!20
!2
|-
|Timok
|2012–13
|Ƙungiyar Farko ta Serbia
|17
|6
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|17
|6
|-
|Voždovac
|2013–14
|SuperLiga ta Serbia
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|1
|0
|-
|BSK Borča (rashin aro)
|2013–14
|SuperLiga ta Serbia
|24
|5
|1
|0
| colspan="2" | -
|24
|5
|-
|Drina Zvornik
|2014–15
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|24
|9
|1
|0
| colspan="2" | -
|25
|9
|-
| rowspan="5" |Zrinjski Mostar
|2015–16
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|22
|4
|1
|0
|2
|1
|25
|5
|-
|2016–17
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|13
|3
|4
|1
|2
|0
|19
|4
|-
|2017–18
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|32
|16
|0
|0
|2
|0
|34
|16
|-
|2018–19
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|23
|7
|2
|0
|6
|1
|31
|8
|-
! colspan="2" |Jimillar
!90
!30
!7
!1
!12
!2
!109
!33
|-
|AEL
|2019–20
|Super League Girka
|5
|0
|0
|0
| colspan="2" | -
|5
|0
|-
| rowspan="3" |Zrinjski Mostar
|2019–20
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|3
|1
|1
|0
| colspan="2" | -
|4
|1
|-
|2020–21
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|24
|5
|1
|0
|3
|1
|28
|6
|-
! colspan="2" |Jimillar
!27
!6
!2
!0
!3
!1
!32
!7
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!246
!61
!13
!1
!17
!3
!276
!65
|}
== Daraja ==
'''Zrinjski Mostar'''
* Gasar Firimiya ta Bosnia: 2015-16, 2016-17, 2017-182017–18
=== Mutumin da ya fi so ===
* Babban mai zira kwallaye na gasar Firimiya ta Bosnia: 2017-182017–18
* Dan wasan SuperLiga ta Serbia na mako: 2021-22 (Zagaye 31 <ref>{{Cite web |title=Igrač kola: Dva fantastična pogotka Miloša Filipovića za tri boda Kolubare |url=https://www.superliga.rs/vesti/3466-igrac-kola-dva-fantasticna-pogotka-milosa-filipovica-za-tri-boda-kolubare |access-date=17 April 2022 |publisher=www.superliga.rs}}</ref>)
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
81dkssmjaw3vci6b0v9r1xnoqbgbpxq
Kees na Boer
0
149874
832307
2026-05-08T07:21:44Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352070250|Kees de Boer]]"
832307
wikitext
text/x-wiki
'''Cornelis Henricus Johannes "Kees" de Boer''' (an haife shi a ranar 13 ga Mayu 2000) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] a Serie C ta Italiya ta Salernitana .
== Aikin kulob ==
=== Birnin Swansea ===
De Boer ya buga ƙwallon ƙafa ta matasa a ƙungiyar FC Volendam, Ajax da [[Swansea City A.F.C.|Swansea City]] . Ya fara buga wasa a ƙungiyar farko ta Swansea a wasan da suka doke Northampton Town da ci 3-1 a filin wasa na Liberty a gasar cin kofin EFL . De Boer ya maye gurbin Yan Dhanda a minti na 90.
=== ADO Den Haag ===
A ranar 2 ga Yuni 2020, De Boer ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu da kulob din Eredivisie ADO Den Haag, bayan da kwantiraginsa da Swansea ya kare. <ref>{{Cite web |date=2 June 2020 |title=Kees de Boer tekent voor twee jaar in Cars Jeans Stadion |url=https://adodenhaag.nl/nl/nieuws/laatste-nieuws/1e-elftal/8756-kees-de-boer-tekent-voor-twee-jaar-in-cars-jeans-stadion |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709185314/https://adodenhaag.nl/nl/nieuws/laatste-nieuws/1e-elftal/8756-kees-de-boer-tekent-voor-twee-jaar-in-cars-jeans-stadion |archive-date=9 July 2021 |access-date=18 December 2022 |website=ADO Den Haag |language=nl}}</ref> Ya fara buga wasa a gasar ADO a ranar 13 ga Satumba 2020 a wasan da Heracles Almelo ta doke su da ci 2-0. <ref>{{Cite web |date=13 September 2020 |title=ADO Den Haag begint competitie met nederlaag in Almelo |url=https://adodenhaag.nl/nl/teams/1e-elftal/resultaten/742-heracles-almelo-ado-den-haag-742 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210712112228/https://adodenhaag.nl/nl/teams/1e-elftal/resultaten/742-heracles-almelo-ado-den-haag-742 |archive-date=12 July 2021 |access-date=18 December 2022 |website=ADO Den Haag |language=nl}}</ref>
Bayan wani mummunan kakar wasa, inda ADO ta kare a ƙarshen gasar kuma ta sha kashi a hannun Eerste Divisie, De Boer ya yi amfani da zaɓin faduwa a kwangilarsa don barin ƙungiyar a matsayin mai zaman kansa.
=== VVV-Venlo ===
De Boer ya koma VVV-Venlo, wanda ya fuskanci koma baya tare da ADO, a ranar 6 ga Yulin 2021, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu tare da zaɓin ƙarin kakar wasa. [1] Ya kasance cikin jerin 'yan wasan farko a wasansa na farko a ƙungiyar, inda aka tashi kunnen doki 2-2 a gida a ranar farko ta kakar wasa ta 2021-22 . [2]
De Boer ya bar VVV a ƙarshen kakar wasa ta 2022-23, saboda ba a tsawaita kwangilarsa ba. <ref>{{Cite web |date=6 June 2023 |title=VVV-Venlo neemt afscheid van tien spelers |url=https://www.vvv-venlo.nl/nieuws/vvv-venlo-neemt-afscheid-van-tien-spelers |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606135309/https://www.vvv-venlo.nl/nieuws/vvv-venlo-neemt-afscheid-van-tien-spelers |archive-date=6 June 2023 |access-date=2 July 2023 |website=VVV-Venlo |language=nl}}</ref>
=== Ternana ===
A ranar 15 ga Satumba, 2023, De Boer ya koma ƙungiyar Ternana ta Italiya a hukumance a matsayin kyauta, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekara ɗaya da ƙungiyar, tare da zaɓin wani kakar wasa. <ref>{{Cite web |date=15 September 2023 |title=Mercato: ingaggiato il centrocampista olandese Kees de Boer |url=https://ternanacalcio.com/mercato-ingaggiato-il-centrocampista-olandese-kees-de-boer/ |access-date=15 September 2023 |website=Ternana Calcio |language=it-IT}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 September 2023 |title=Calciomercato Ternana, ufficiale l'arrivo di Kees de Boer |url=https://www.ternitoday.it/sport/ternana-calciomercato-ufficiale-arrivo-kees-de-boer-2023.html |access-date=15 September 2023 |website=TerniToday |language=it-IT}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
De Boer ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Netherlands, bayan ya buga wasanni biyu a matakin 'yan ƙasa da shekara 15. A ranar 10 ga Fabrairu, 2015, ya fara bugawa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 15 ta Netherlands wasa a wasan sada zumunci da suka tashi kunnen doki 1-1 da Serbia 'yan ƙasa da shekara 15, inda ya taimaka wa Jurgen Ekkelkamp ya rama ƙwallon da ya ci daga bugun kusurwa. <ref>{{Cite web |date=11 February 2015 |title=Gelijkspel voor Onder 15 |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-15/61162/gelijkspel-voor-onder-15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210710215032/https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-15/61162/gelijkspel-voor-onder-15 |archive-date=10 July 2021 |access-date=18 December 2022 |website=OnsOranje |language=nl}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 3 June 2023}}<ref name="SW">{{Soccerway|kees-de-boer/486640|accessdate=18 December 2022}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofin ƙasa
! colspan="2" | Kofin League
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| 'Yan shekara 23 na Swansea City
| 2018–19
| colspan="3" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 1 {{Efn|Appearance in [[EFL Trophy]]}}
| 0
| 1
| 0
|-
| [[Swansea City A.F.C.|Birnin Swansea]]
| 2019–20
| Gasar Zakarun Turai
| 0
| 0
| 0
| 0
| 1
| 0
| 0
| 0
| 1
| 0
|-
| ADO Den Haag
| 2020–21
| Eredivisie
| 20
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 21
| 0
|-
| rowspan="3" | VVV-Venlo
| 2021–22
| Eerste Division
| 32
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 33
| 0
|-
| 2022–23
| Eerste Division
| 35
| 7
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 4 {{Efn|Appearances in [[Eredivisie]] promotion/relegation playoffs}}
| 0
| 40
| 7
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 67
! 7
! 2
! 0
! colspan="2" | —
! 4
! 0
! 73
! 7
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 87
! 7
! 3
! 0
! 1
! 0
! 5
! 0
! 96
! 7
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
82duv71m897xvrcew1w5rs17sb90qti
832308
832307
2026-05-08T07:22:03Z
Sardeeq
39275
832308
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Cornelis Henricus Johannes "Kees" de Boer''' (an haife shi a ranar 13 ga Mayu 2000) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] a Serie C ta Italiya ta Salernitana .
== Aikin kulob ==
=== Birnin Swansea ===
De Boer ya buga ƙwallon ƙafa ta matasa a ƙungiyar FC Volendam, Ajax da [[Swansea City A.F.C.|Swansea City]] . Ya fara buga wasa a ƙungiyar farko ta Swansea a wasan da suka doke Northampton Town da ci 3-1 a filin wasa na Liberty a gasar cin kofin EFL . De Boer ya maye gurbin Yan Dhanda a minti na 90.
=== ADO Den Haag ===
A ranar 2 ga Yuni 2020, De Boer ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu da kulob din Eredivisie ADO Den Haag, bayan da kwantiraginsa da Swansea ya kare. <ref>{{Cite web |date=2 June 2020 |title=Kees de Boer tekent voor twee jaar in Cars Jeans Stadion |url=https://adodenhaag.nl/nl/nieuws/laatste-nieuws/1e-elftal/8756-kees-de-boer-tekent-voor-twee-jaar-in-cars-jeans-stadion |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709185314/https://adodenhaag.nl/nl/nieuws/laatste-nieuws/1e-elftal/8756-kees-de-boer-tekent-voor-twee-jaar-in-cars-jeans-stadion |archive-date=9 July 2021 |access-date=18 December 2022 |website=ADO Den Haag |language=nl}}</ref> Ya fara buga wasa a gasar ADO a ranar 13 ga Satumba 2020 a wasan da Heracles Almelo ta doke su da ci 2-0. <ref>{{Cite web |date=13 September 2020 |title=ADO Den Haag begint competitie met nederlaag in Almelo |url=https://adodenhaag.nl/nl/teams/1e-elftal/resultaten/742-heracles-almelo-ado-den-haag-742 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210712112228/https://adodenhaag.nl/nl/teams/1e-elftal/resultaten/742-heracles-almelo-ado-den-haag-742 |archive-date=12 July 2021 |access-date=18 December 2022 |website=ADO Den Haag |language=nl}}</ref>
Bayan wani mummunan kakar wasa, inda ADO ta kare a ƙarshen gasar kuma ta sha kashi a hannun Eerste Divisie, De Boer ya yi amfani da zaɓin faduwa a kwangilarsa don barin ƙungiyar a matsayin mai zaman kansa.
=== VVV-Venlo ===
De Boer ya koma VVV-Venlo, wanda ya fuskanci koma baya tare da ADO, a ranar 6 ga Yulin 2021, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu tare da zaɓin ƙarin kakar wasa. [1] Ya kasance cikin jerin 'yan wasan farko a wasansa na farko a ƙungiyar, inda aka tashi kunnen doki 2-2 a gida a ranar farko ta kakar wasa ta 2021-22 . [2]
De Boer ya bar VVV a ƙarshen kakar wasa ta 2022-23, saboda ba a tsawaita kwangilarsa ba. <ref>{{Cite web |date=6 June 2023 |title=VVV-Venlo neemt afscheid van tien spelers |url=https://www.vvv-venlo.nl/nieuws/vvv-venlo-neemt-afscheid-van-tien-spelers |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606135309/https://www.vvv-venlo.nl/nieuws/vvv-venlo-neemt-afscheid-van-tien-spelers |archive-date=6 June 2023 |access-date=2 July 2023 |website=VVV-Venlo |language=nl}}</ref>
=== Ternana ===
A ranar 15 ga Satumba, 2023, De Boer ya koma ƙungiyar Ternana ta Italiya a hukumance a matsayin kyauta, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekara ɗaya da ƙungiyar, tare da zaɓin wani kakar wasa. <ref>{{Cite web |date=15 September 2023 |title=Mercato: ingaggiato il centrocampista olandese Kees de Boer |url=https://ternanacalcio.com/mercato-ingaggiato-il-centrocampista-olandese-kees-de-boer/ |access-date=15 September 2023 |website=Ternana Calcio |language=it-IT}}</ref> <ref>{{Cite web |date=15 September 2023 |title=Calciomercato Ternana, ufficiale l'arrivo di Kees de Boer |url=https://www.ternitoday.it/sport/ternana-calciomercato-ufficiale-arrivo-kees-de-boer-2023.html |access-date=15 September 2023 |website=TerniToday |language=it-IT}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
De Boer ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Netherlands, bayan ya buga wasanni biyu a matakin 'yan ƙasa da shekara 15. A ranar 10 ga Fabrairu, 2015, ya fara bugawa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 15 ta Netherlands wasa a wasan sada zumunci da suka tashi kunnen doki 1-1 da Serbia 'yan ƙasa da shekara 15, inda ya taimaka wa Jurgen Ekkelkamp ya rama ƙwallon da ya ci daga bugun kusurwa. <ref>{{Cite web |date=11 February 2015 |title=Gelijkspel voor Onder 15 |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-15/61162/gelijkspel-voor-onder-15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210710215032/https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-15/61162/gelijkspel-voor-onder-15 |archive-date=10 July 2021 |access-date=18 December 2022 |website=OnsOranje |language=nl}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 3 June 2023}}<ref name="SW">{{Soccerway|kees-de-boer/486640|accessdate=18 December 2022}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofin ƙasa
! colspan="2" | Kofin League
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| 'Yan shekara 23 na Swansea City
| 2018–19
| colspan="3" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 1 {{Efn|Appearance in [[EFL Trophy]]}}
| 0
| 1
| 0
|-
| [[Swansea City A.F.C.|Birnin Swansea]]
| 2019–20
| Gasar Zakarun Turai
| 0
| 0
| 0
| 0
| 1
| 0
| 0
| 0
| 1
| 0
|-
| ADO Den Haag
| 2020–21
| Eredivisie
| 20
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 21
| 0
|-
| rowspan="3" | VVV-Venlo
| 2021–22
| Eerste Division
| 32
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 33
| 0
|-
| 2022–23
| Eerste Division
| 35
| 7
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 4 {{Efn|Appearances in [[Eredivisie]] promotion/relegation playoffs}}
| 0
| 40
| 7
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 67
! 7
! 2
! 0
! colspan="2" | —
! 4
! 0
! 73
! 7
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 87
! 7
! 3
! 0
! 1
! 0
! 5
! 0
! 96
! 7
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
43p91k43rvpw8xqzgclstvhkk7nyjmf
Jan de Boer (ɗan wasan ƙwallon ƙafa, an haife shi a shekara ta 1898)
0
149875
832309
2026-05-08T07:23:01Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351016174|Jan de Boer (footballer, born 1898)]]"
832309
wikitext
text/x-wiki
'''Jan de Boer''' (29 ga Agusta 1898 – 1 ga Yuli 1988) <ref>{{Cite web |title=Jan de Boer |url=https://archief.amsterdam/indexen/deeds/985333e4-3835-56a3-e053-b784100ade19?person=985333e4-3836-56a3-e053-b784100ade19 |access-date=20 April 2020 |publisher=Archief Amsterdam}}</ref> <ref>{{Cite web |date=6 July 1988 |title=Familieberichten |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000199770:mpeg21:a0081 |access-date=20 April 2020 |publisher=[[De Telegraaf]]}}</ref> ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙungiyar ƙwallon ƙafa]] ta ƙasar Holland, wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] ga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Ajax da kuma ta ƙasar Netherlands .
== Aikin kulob ==
Bayan ya girma a Amsterdam, De Boer ya yi rajista da ƙungiyar Ajax ta gida a shekarar 1911, inda ya shiga sahun matasan ƙungiyar yana da shekaru 13. Shekaru tara bayan haka, a ƙarƙashin koci Jack Reynolds, De Boer ya sami damar maye gurbin tsohon mai tsaron raga na ƙungiyar farko Jan Smit a matsayin mai tsaron raga. Zai zama mai tsaron raga na farko da ƙungiyar ta zaɓa na tsawon shekaru goma sha uku masu zuwa har zuwa 1933, inda ya tara jimillar wasanni 195 a Ajax, wanda hakan ya sanya shi memba na ƙungiyar Club van 100 mafi yawan 'yan wasa a tarihin ƙungiyar. Ya fara bugawa Ajax wasa a ranar 19 ga Satumba 1920, a wasan da De Spartan ya sha kashi a hannun De Spartan 4-1, yayin da wasansa na ƙarshe da Ajax ya fafata a ranar 26 ga Maris 1933 a wasan da suka yi 4-3 a waje da Sparta Rotterdam .
Bayan 1933, De Boer ya ci gaba da taka rawa a Ajax, yana buga wasa a matsayin ɗan wasan waje a Ajax 6, ɗaya daga cikin ƙungiyoyin 'yan wasan ƙungiyar da ke wasa a ƙananan lig na Netherlands. A shekarar 1942, an naɗa shi memba na girmamawa na ƙungiyar, kuma daga 1963 zuwa 1973 ya kasance memba na kwamitin gudanarwa na ƙungiyar.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An gayyaci De Boer sau da yawa don buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland wasa, amma an yi masa wasa sau biyar kacal tsakanin 1923 da 1924. [1] Ya kasance cikin ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Olympics ta ƙasar Holland a gasar Olympics ta bazara ta 1924 da kuma gasar Olympics ta bazara ta 1928 amma bai buga wa ƙungiyar wasa ɗaya ba a duk wasannin. [2] Shi ne mai tsaron gida na ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands a bayan Gejus van der Meulen har zuwa lokacin da ya yi ritaya daga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa a 1932. [3]
== Aikin kasuwanci ==
Bayan aikinsa na ƙwallon ƙafa, De Boer ne ke da alhakin samar da na'urorin kashe gobara na Ajax, waɗanda ya taimaka wajen haɓaka waɗanda daga baya aka tallata su a duk duniya.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1988]]
[[Rukuni:Haifaffun 1898]]
t1qh0tk4ochc6g8qhk88px8svoxfpcf
832310
832309
2026-05-08T07:23:18Z
Sardeeq
39275
832310
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Jan de Boer''' (29 ga Agusta 1898 – 1 ga Yuli 1988) <ref>{{Cite web |title=Jan de Boer |url=https://archief.amsterdam/indexen/deeds/985333e4-3835-56a3-e053-b784100ade19?person=985333e4-3836-56a3-e053-b784100ade19 |access-date=20 April 2020 |publisher=Archief Amsterdam}}</ref> <ref>{{Cite web |date=6 July 1988 |title=Familieberichten |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000199770:mpeg21:a0081 |access-date=20 April 2020 |publisher=[[De Telegraaf]]}}</ref> ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙungiyar ƙwallon ƙafa]] ta ƙasar Holland, wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] ga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Ajax da kuma ta ƙasar Netherlands .
== Aikin kulob ==
Bayan ya girma a Amsterdam, De Boer ya yi rajista da ƙungiyar Ajax ta gida a shekarar 1911, inda ya shiga sahun matasan ƙungiyar yana da shekaru 13. Shekaru tara bayan haka, a ƙarƙashin koci Jack Reynolds, De Boer ya sami damar maye gurbin tsohon mai tsaron raga na ƙungiyar farko Jan Smit a matsayin mai tsaron raga. Zai zama mai tsaron raga na farko da ƙungiyar ta zaɓa na tsawon shekaru goma sha uku masu zuwa har zuwa 1933, inda ya tara jimillar wasanni 195 a Ajax, wanda hakan ya sanya shi memba na ƙungiyar Club van 100 mafi yawan 'yan wasa a tarihin ƙungiyar. Ya fara bugawa Ajax wasa a ranar 19 ga Satumba 1920, a wasan da De Spartan ya sha kashi a hannun De Spartan 4-1, yayin da wasansa na ƙarshe da Ajax ya fafata a ranar 26 ga Maris 1933 a wasan da suka yi 4-3 a waje da Sparta Rotterdam .
Bayan 1933, De Boer ya ci gaba da taka rawa a Ajax, yana buga wasa a matsayin ɗan wasan waje a Ajax 6, ɗaya daga cikin ƙungiyoyin 'yan wasan ƙungiyar da ke wasa a ƙananan lig na Netherlands. A shekarar 1942, an naɗa shi memba na girmamawa na ƙungiyar, kuma daga 1963 zuwa 1973 ya kasance memba na kwamitin gudanarwa na ƙungiyar.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An gayyaci De Boer sau da yawa don buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland wasa, amma an yi masa wasa sau biyar kacal tsakanin 1923 da 1924. [1] Ya kasance cikin ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Olympics ta ƙasar Holland a gasar Olympics ta bazara ta 1924 da kuma gasar Olympics ta bazara ta 1928 amma bai buga wa ƙungiyar wasa ɗaya ba a duk wasannin. [2] Shi ne mai tsaron gida na ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands a bayan Gejus van der Meulen har zuwa lokacin da ya yi ritaya daga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa a 1932. [3]
== Aikin kasuwanci ==
Bayan aikinsa na ƙwallon ƙafa, De Boer ne ke da alhakin samar da na'urorin kashe gobara na Ajax, waɗanda ya taimaka wajen haɓaka waɗanda daga baya aka tallata su a duk duniya.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1988]]
[[Rukuni:Haifaffun 1898]]
fb8xtvhcsl9vv9roc52pt8s2zaqfpr0
Sulejman Krpić
0
149876
832312
2026-05-08T07:23:52Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352073119|Sulejman Krpić]]"
832312
wikitext
text/x-wiki
'''Sulejman Krpić''' (an haife shi a ranar 1 ga watan Janairun shekara ta 1991) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Bosnia wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba a kulob din Željezničar na Premier League na ƙasar Bosnia .
Ya kuma buga wa tawagar kasa ta Bosnia da Herzegovina wasa.
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a Brčko, SR Bosnia da Herzegovina, a lokacin har yanzu a cikin SFR Yugoslavia, Krpić ya taka leda tare da ƙungiyar matasa ta Orašje inda ya zama sananne saboda kasancewa babban mai zira kwallaye a cikin tawagar kuma ya zira kwallaya a wasan karshe na Kofin Matasan Bosnian da Bosna Visoko wanda Orašje ya ci da 4-1. Ya shiga kungiyar matasa ta Dinamo Zagreb a shekarar 2008. A watan Afrilu na shekara ta 2009, yayin da yake da shekaru 18, ya sanya hannu kan kwangilar shekaru 10 tare da Dinamo.<ref name="orasje" /> Ya zauna tare da manyan 'yan Croatia na tsawon shekaru biyu, yana wasa a cikin matasa da kungiyoyin ajiya. A shekara ta 2010, ya koma Austria ya shiga kungiyar LASK juniors da ke fafatawa a gasar zakarun Austrian ta 2010-11, wanda aka fi sani da Regionalliga, matakin Austrian na uku.
A lokacin rani na shekara ta 2011, Krpić ya koma Bosnia da Herzegovina, kuma bayan rabin kakar wasa tare da Orašje, ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Sarajevo a lokacin hutun hunturu, kuma ya fara a rabi na biyu na kakar wasa ta 2011-12. Bayan shekara guda, Krpić ya bar Sarajevo kuma ya koma makwabcin Serbia inda ya taka leda a matakin na biyu, Serbian First League, tare da Metalac Gornji Milanovac .
=== Sloboda Tuzla ===
A ƙarshen kakar 2012-13, Krpić ya bar Metalac kuma ya shiga Sloboda Tuzla, sannan ya yi wasa a mataki na biyu amma a bayyane yake yana da niyyar komawa matakin farko. Sloboda ta kawo kocin [[Miroslav Blažević]] wanda sa hannun farko shine Edin Husić da Krpić. Sun sami ci gaba a wannan shekarar ta hanyar lashe gasar Firimiya ta FBiH ta 2013-14.
Krpić ya zauna tare da Sloboda a cikin lokutan da suka biyo baya, kasancewar memba ne na tawagar a kakar 2015-16, kawai shekaru biyu bayan ci gaban su, lokacin da suka kammala na biyu a gasar kuma sun kasance masu cin kofin. A farkon wannan kakar, Krpić ya bar Sloboda kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da kungiyar Istra ta Croatia ta 1961, duk da haka, ya bar Istra jim kadan bayan haka, ba tare da ya fara bugawa a gare su a kowane gasa ba, kuma a lokacin hutun hunturu mai zuwa ya koma Sloboda.
A tsakiyar kakar 2016-17, Krpić ya jagoranci teburin zira kwallaye a Gasar Firimiya ta Bosnia, daga baya ya jawo hankalin kasashen waje. A ranar 3 ga watan Maris na shekara ta 2017, an ba da sanarwar cewa ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da kungiyar AIK ta farko ta Sweden, kudin da ake jita-jita ya zama Yuro 150,000, bisa ga shawarar daga mataimakin kocin kulob din Nebojša Novaković . <ref>{{Cite web |date=3 March 2017 |title=Sulejman Krpić klar för AIK |url=https://www.aikfotboll.se/nyheter/sulejman-krpic-klar-for-aik |access-date=10 March 2017 |publisher=AIK}}</ref> Ya bar kulob din a wannan shekarar kuma ya koma Sloboda. Bayan kakar wasa daya a Sloboda, Krpić ya bar kuma ya shiga kungiyar Tractor ta Iran.
=== Željezničar ===
A ƙarshen kakar, Krpić ya bar Tractor, ya koma Bosnia da Herzegovina kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu tare da Željezničar . A cikin kakar 2018-19, ya gama a matsayin Babban mai zira kwallaye a gasar, inda ya zira kwallayen 16 a wasanni 32 na Željezničar.<ref>{{Cite web |last=K.H. |date=25 May 2019 |title=Sulejman Krpić najbolji strijelac Premijer lige BiH za sezonu 2018/2019 |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sulejman-krpic-najbolji-strijelac-premijer-lige-bih-za-sezonu-2018-2019/190525070 |access-date=25 May 2019 |publisher=sportsport.ba |language=Bosnian}}</ref>
Krpić ya zira kwallaye biyu a wasan da Željezničar ta yi a Sarajevo 5-2 a kan tsohon kulob dinsa FK Sarajevo a ranar 31 ga watan Agusta 2019. <ref>{{Cite web |last=N.K. |date=31 August 2019 |title=Derbi za pamćenje: Željezničar razbio Sarajevo s 5:2 i preuzeo prvo mjesto na tabeli |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/derbi-za-pamcenje-zeljeznicar-razbio-sarajevo-s-5-2-i-preuzeo-prvo-mjesto-na-tabeli/190831092 |access-date=31 August 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> A ranar 30 ga Nuwamba 2019, ya sake zira kwallaye a kan Sarajevo a wasan derby na gari, a wannan lokacin a nasarar Željezničar ta 3-1 a wasan motsa jiki.<ref>{{Cite web |last=E.B. |date=30 November 2019 |title=Plavi na krilima Štilića pokorili Koševo i preuzeli vrh tabele Premijer lige BiH |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/plavi-na-krilima-stilica-pokorili-kosevo-i-preuzeli-vrh-tabele-premijer-lige-bih/191130071 |access-date=30 November 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref>
=== Ayyukansa na baya ===
A ranar 3 ga watan Janairun 2020, Krpić ya sanya hannu kan kwangila tare da kungiyar K League 1 ta Koriya ta Kudu Suwon Samsung Bluewings don kudin canja wurin € 230,000. Ya fara bugawa a hukumance a ranar 19 ga Fabrairu 2020, a wasan AFC Champions League da Vissel Kobe. <ref>{{Cite web |date=19 February 2020 |title=Suwon Bluewings 0–1 Vissel Kobe |url=https://int.soccerway.com/matches/2020/02/19/asia/afc-champions-league/suwon-bluewings/vissel-kobe/3191590/ |access-date=19 February 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group |language=English}}</ref> Ya bar Suwon a ranar 7 ga Nuwamba 2020 bayan kwangilarsa da kulob din ta kare.
Krpić ya shiga kungiyar Astra Giurgiu ta Romania a watan Disamba na shekara ta 2020. Ya fara bugawa a wasan league da Argeș Pitești a ranar 6 ga Fabrairu 2021. <ref>{{Cite web |date=6 February 2021 |title=Ušao u igru početkom drugog poluvremena: Sulejman Krpić debitovao za rumunsku Astru |url=https://scsport.ba/usao-u-igru-pocetkom-drugog-poluvremena-sulejman-krpic-debitovao-danas-za-rumunsku-astru/ |access-date=6 February 2021 |publisher=scsport.ba |language=bs}}</ref> Ya zira kwallaye na farko ga Astra a kan Academica Clinceni a wasan league a ranar 27 ga Fabrairu 2021.<ref>{{Cite web |last=S. Mlaćo |date=28 February 2021 |title=Krpić ušao sa klupe i rutinski pogodio |url=https://sportsport.ba/fudbal/sulejman-krpic-pogodak/392382 |access-date=28 February 2021 |publisher=scsport.ba |language=bs}}</ref>
A ranar 28 ga Yuni 2021, Krpić ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da Tuzla City . Ya fara kuma ya zira kwallaye na farko a Tuzla City a ranar 19 ga Yulin 2021, a wasan league da Sarajevo. Bayan Tuzla City, ya buga wa kungiyar Australia ta Western Sydney Wanderers . <ref>{{Cite web |date=24 July 2022 |title=WANDERERS SECURE KRPIĆ |url=https://wswanderersfc.com.au/news/wanderers-secure-krpic |access-date=24 July 2022 |website=wswanderersfc.com.au}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
51bt7ednkxyc916i7qcoyvk244rb909
832313
832312
2026-05-08T07:24:24Z
Ibrahim abusufyan
19233
832313
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sulejman Krpić''' (an haife shi a ranar 1 ga watan Janairun shekara ta 1991) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Bosnia wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba a kulob din Željezničar na Premier League na ƙasar Bosnia .
Ya kuma buga wa tawagar kasa ta Bosnia da Herzegovina wasa.
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
An haife shi a Brčko, SR Bosnia da Herzegovina, a lokacin har yanzu a cikin SFR Yugoslavia, Krpić ya taka leda tare da ƙungiyar matasa ta Orašje inda ya zama sananne saboda kasancewa babban mai zira kwallaye a cikin tawagar kuma ya zira kwallaya a wasan karshe na Kofin Matasan Bosnian da Bosna Visoko wanda Orašje ya ci da 4-1. Ya shiga kungiyar matasa ta Dinamo Zagreb a shekarar 2008. A watan Afrilu na shekara ta 2009, yayin da yake da shekaru 18, ya sanya hannu kan kwangilar shekaru 10 tare da Dinamo.<ref name="orasje" /> Ya zauna tare da manyan 'yan Croatia na tsawon shekaru biyu, yana wasa a cikin matasa da kungiyoyin ajiya. A shekara ta 2010, ya koma Austria ya shiga kungiyar LASK juniors da ke fafatawa a gasar zakarun Austrian ta 2010-11, wanda aka fi sani da Regionalliga, matakin Austrian na uku.
A lokacin rani na shekara ta 2011, Krpić ya koma Bosnia da Herzegovina, kuma bayan rabin kakar wasa tare da Orašje, ya sanya hannu kan kwangilar shekara guda tare da Sarajevo a lokacin hutun hunturu, kuma ya fara a rabi na biyu na kakar wasa ta 2011-12. Bayan shekara guda, Krpić ya bar Sarajevo kuma ya koma makwabcin Serbia inda ya taka leda a matakin na biyu, Serbian First League, tare da Metalac Gornji Milanovac .
=== Sloboda Tuzla ===
A ƙarshen kakar 2012-13, Krpić ya bar Metalac kuma ya shiga Sloboda Tuzla, sannan ya yi wasa a mataki na biyu amma a bayyane yake yana da niyyar komawa matakin farko. Sloboda ta kawo kocin [[Miroslav Blažević]] wanda sa hannun farko shine Edin Husić da Krpić. Sun sami ci gaba a wannan shekarar ta hanyar lashe gasar Firimiya ta FBiH ta 2013-14.
Krpić ya zauna tare da Sloboda a cikin lokutan da suka biyo baya, kasancewar memba ne na tawagar a kakar 2015-16, kawai shekaru biyu bayan ci gaban su, lokacin da suka kammala na biyu a gasar kuma sun kasance masu cin kofin. A farkon wannan kakar, Krpić ya bar Sloboda kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da kungiyar Istra ta Croatia ta 1961, duk da haka, ya bar Istra jim kadan bayan haka, ba tare da ya fara bugawa a gare su a kowane gasa ba, kuma a lokacin hutun hunturu mai zuwa ya koma Sloboda.
A tsakiyar kakar 2016-17, Krpić ya jagoranci teburin zira kwallaye a Gasar Firimiya ta Bosnia, daga baya ya jawo hankalin kasashen waje. A ranar 3 ga watan Maris na shekara ta 2017, an ba da sanarwar cewa ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da kungiyar AIK ta farko ta Sweden, kudin da ake jita-jita ya zama Yuro 150,000, bisa ga shawarar daga mataimakin kocin kulob din Nebojša Novaković . <ref>{{Cite web |date=3 March 2017 |title=Sulejman Krpić klar för AIK |url=https://www.aikfotboll.se/nyheter/sulejman-krpic-klar-for-aik |access-date=10 March 2017 |publisher=AIK}}</ref> Ya bar kulob din a wannan shekarar kuma ya koma Sloboda. Bayan kakar wasa daya a Sloboda, Krpić ya bar kuma ya shiga kungiyar Tractor ta Iran.
=== Željezničar ===
A ƙarshen kakar, Krpić ya bar Tractor, ya koma Bosnia da Herzegovina kuma ya sanya hannu kan kwangilar shekaru biyu tare da Željezničar . A cikin kakar 2018-19, ya gama a matsayin Babban mai zira kwallaye a gasar, inda ya zira kwallayen 16 a wasanni 32 na Željezničar.<ref>{{Cite web |last=K.H. |date=25 May 2019 |title=Sulejman Krpić najbolji strijelac Premijer lige BiH za sezonu 2018/2019 |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sulejman-krpic-najbolji-strijelac-premijer-lige-bih-za-sezonu-2018-2019/190525070 |access-date=25 May 2019 |publisher=sportsport.ba |language=Bosnian}}</ref>
Krpić ya zira kwallaye biyu a wasan da Željezničar ta yi a Sarajevo 5-2 a kan tsohon kulob dinsa FK Sarajevo a ranar 31 ga watan Agusta 2019. <ref>{{Cite web |last=N.K. |date=31 August 2019 |title=Derbi za pamćenje: Željezničar razbio Sarajevo s 5:2 i preuzeo prvo mjesto na tabeli |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/derbi-za-pamcenje-zeljeznicar-razbio-sarajevo-s-5-2-i-preuzeo-prvo-mjesto-na-tabeli/190831092 |access-date=31 August 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> A ranar 30 ga Nuwamba 2019, ya sake zira kwallaye a kan Sarajevo a wasan derby na gari, a wannan lokacin a nasarar Željezničar ta 3-1 a wasan motsa jiki.<ref>{{Cite web |last=E.B. |date=30 November 2019 |title=Plavi na krilima Štilića pokorili Koševo i preuzeli vrh tabele Premijer lige BiH |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/plavi-na-krilima-stilica-pokorili-kosevo-i-preuzeli-vrh-tabele-premijer-lige-bih/191130071 |access-date=30 November 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref>
=== Ayyukansa na baya ===
A ranar 3 ga watan Janairun 2020, Krpić ya sanya hannu kan kwangila tare da kungiyar K League 1 ta Koriya ta Kudu Suwon Samsung Bluewings don kudin canja wurin € 230,000. Ya fara bugawa a hukumance a ranar 19 ga Fabrairu 2020, a wasan AFC Champions League da Vissel Kobe. <ref>{{Cite web |date=19 February 2020 |title=Suwon Bluewings 0–1 Vissel Kobe |url=https://int.soccerway.com/matches/2020/02/19/asia/afc-champions-league/suwon-bluewings/vissel-kobe/3191590/ |access-date=19 February 2020 |website=Soccerway |publisher=Perform Group |language=English}}</ref> Ya bar Suwon a ranar 7 ga Nuwamba 2020 bayan kwangilarsa da kulob din ta kare.
Krpić ya shiga kungiyar Astra Giurgiu ta Romania a watan Disamba na shekara ta 2020. Ya fara bugawa a wasan league da Argeș Pitești a ranar 6 ga Fabrairu 2021. <ref>{{Cite web |date=6 February 2021 |title=Ušao u igru početkom drugog poluvremena: Sulejman Krpić debitovao za rumunsku Astru |url=https://scsport.ba/usao-u-igru-pocetkom-drugog-poluvremena-sulejman-krpic-debitovao-danas-za-rumunsku-astru/ |access-date=6 February 2021 |publisher=scsport.ba |language=bs}}</ref> Ya zira kwallaye na farko ga Astra a kan Academica Clinceni a wasan league a ranar 27 ga Fabrairu 2021.<ref>{{Cite web |last=S. Mlaćo |date=28 February 2021 |title=Krpić ušao sa klupe i rutinski pogodio |url=https://sportsport.ba/fudbal/sulejman-krpic-pogodak/392382 |access-date=28 February 2021 |publisher=scsport.ba |language=bs}}</ref>
A ranar 28 ga Yuni 2021, Krpić ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da Tuzla City . Ya fara kuma ya zira kwallaye na farko a Tuzla City a ranar 19 ga Yulin 2021, a wasan league da Sarajevo. Bayan Tuzla City, ya buga wa kungiyar Australia ta Western Sydney Wanderers . <ref>{{Cite web |date=24 July 2022 |title=WANDERERS SECURE KRPIĆ |url=https://wswanderersfc.com.au/news/wanderers-secure-krpic |access-date=24 July 2022 |website=wswanderersfc.com.au}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
b8uvd0j5mnvu6mqbntyuauvbtkjy3tg
Mersudin Ahmetović
0
149877
832314
2026-05-08T07:26:14Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1284237222|Mersudin Ahmetović]]"
832314
wikitext
text/x-wiki
'''Mersudin Ahmetović''' (Bosnian pronunciation: []; an haife shi a ranar 19 ga watan Maris na shekara ta 1985) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Bosnia wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba.{{IPA|bs|axměːtoʋitɕ}}{{IPA|bs|axměːtoʋitɕ}}{{IPA|bs|axměːtoʋitɕ}}
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
Ahmetović ya fara sana'ar kwallon kafa a kulob din Sloboda Tuzla a shekara ta 2003. A lokacin rani na shekara ta 2008 ya bar Sloboda kuma ya shiga kulob din Rasha Rostov . Bayan shekaru biyu a Rostov kuma ya shiga cikin rukunin farko, sai ya tafi Volga Nizhny Novgorod inda ya fara da kyau, amma ya kasance a gefe a kakar wasa ta biyu tare da kulob din. A watan Fabrairun 2013, Ahmetović ya sanya hannu kan kwangila tare da Salyut Belgorod . Ya bar Belgorod a watan Fabrairun 2014.
=== Zhetsyu ===
A watan Fabrairun 2014, Ahmetović ya shiga Zhetysu, amma jim kadan bayan haka, a watan Disamba na shekara ta 2014, ya bar kulob din.<ref>{{Cite web |date=8 December 2014 |title=Мерсудин Ахметович покидает Жетысу |url=http://sports.kz/news/mersudin-ahmetovich-pokidaet-jetyisu |access-date=8 December 2014 |website=sports.kz |language=Russian}}</ref>
=== Sloboda Tuzla ===
A watan Janairun 2015, ya koma Bosnia don taimakawa Sloboda kauce wa raguwa. A watan Yunin 2015, Sloboda ya bayyana cewa Ahmetović zai zauna na wani shekara a kulob din.<ref>{{Cite web |date=26 June 2015 |title=Šest fudbalera produžuju saradnju sa Crveno - crnim |url=http://www.fksloboda.ba/index.php/vijesti-clanci/358-sest-fudbalera-produzilo-saradnju-sa-crveno-crnim |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626192527/http://www.fksloboda.ba/index.php/vijesti-clanci/358-sest-fudbalera-produzilo-saradnju-sa-crveno-crnim |archive-date=26 June 2015 |access-date=26 June 2015 |website=fksloboda.ba |language=Bosnian}}</ref> Bayan wannan shekarar, a cikin 2016 ya bar Sloboda.
=== Sarajevo ===
Bayan barin Sloboda a watan Yunin 2016, Ahmetović ya tafi Sarajevo. A halin yanzu, Ahmetović ya zira kwallaye 51 a wasanni 104 na Sarajevo kuma ya kasance mafi kyawun mai zira kwallayen kulob din a cikin shekaru hudu da suka gabata. A ranar 8 ga watan Janairun 2018, ya sanya hannu kan sabon kwangila tare da Sarajevo, wanda ya kamata ya ci gaba da shi a kulob din har zuwa lokacin rani na 2020. A ranar 3 ga Mayu 2019, a wasansa na 100 a Sarajevo, Ahmetović ya zira kwallaye a wasan da Sarajevo ta yi da Čelik Zenica.
Ya ƙarshe kofinsa na farko tare da kulob din a ranar 15 ga Mayu 2019, bayan Sarajevo ta doke Široki Brijeg a wasan karshe kuma ta lashe Kofin Bosnia na 2018-19. <ref>{{Cite web |last=E.B. |date=15 May 2019 |title=FK Sarajevo osvojio Kup Bosne i Hercegovine |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/fk-sarajevo-osvojio-kup-bosne-i-hercegovine/190515118 |access-date=15 May 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Kwanaki uku bayan wasan karshe na kofin, a ranar 18 ga Mayu 2019, Ahmetović ya kuma lashe gasar zakarun Turai tare da Sarajevo bayan kulob din ya doke Zvijezda 09 4-0 a gida.<ref>{{Cite web |last=E.B. |date=18 May 2019 |title=Sarajevo je šampion! |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sarajevo-je-sampion/190518082 |access-date=18 May 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> A ranar 23 ga Mayu 2019, an ba shi suna dan wasan Premier League na Bosnia na kakar wasa. A ranar 2 ga Nuwamba 2019, Sarajevo ta doke Široki Brijeg a gida 3-0 a wasan league, tare da Ahmetović ya zira kwallaye, ya tabbatar da kansa hat-trick.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=2 November 2019 |title=Hat-trick sjajnog Ahmetovića u sigurnoj pobjedi Sarajeva protiv Širokog Brijega |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/hat-trick-sjajnog-ahmetovica-u-sigurnoj-pobjedi-sarajeva-protiv-sirokog-brijega/191102060 |access-date=2 November 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Ahmetović ya sake tsawaita kwantiraginsa da Sarajevo a ranar 12 ga Nuwamba 2019, inda ya sanya hannu kan karin kwantiraginta na shekaru biyu har zuwa 2021.<ref>{{Cite web |last=K.H. |date=12 November 2019 |title=Mersudin Ahmetović produžio ugovor sa Sarajevom do 2021. godine |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/mersudin-ahmetovic-produzio-ugovor-sa-sarajevom-do-2021-godine/191112158 |access-date=12 November 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Ya zira kwallaye a wasan da kungiyarsa ta yi da 3-1, a wasan Sarajevo a kan Željezničar a ranar 30 ga Nuwamba 2019. <ref>{{Cite web |last=E.B. |date=30 November 2019 |title=Plavi na krilima Štilića pokorili Koševo i preuzeli vrh tabele Premijer lige BiH |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/plavi-na-krilima-stilica-pokorili-kosevo-i-preuzeli-vrh-tabele-premijer-lige-bih/191130071 |access-date=30 November 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Ahmetović ya sake zira kwallaye, a wannan lokacin a cikin nasarar 6-2 a kan Tuzla City a ranar 22 ga Fabrairu 2020. <ref>{{Cite web |last=E.B. |date=22 February 2020 |title=Sarajevo u spektakularnom derbiju razbilo Tuzla City, hat-trick Ahmetovića |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sarajevo-u-spektakularnom-derbiju-razbilo-tuzla-city-hat-trick-ahmetovica/200222082 |access-date=22 February 2020 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref>
Ya lashe lambar yabo ta biyu tare da Sarajevo kuma ya zama Babban mai zira kwallaye a gasar 1 ga Yuni 2020, kodayake bayan kakar Premier ta Bosnian ta 2019-20 ta ƙare ba zato ba tsammani saboda annobar COVID-19 a Bosnia da Herzegovina kuma bayan haka Sarajevo ta kasance ta hanyar tsoho ta lashe gasar zakarun a karo na biyu a jere.<ref>{{Cite web |date=1 June 2020 |title=Mersudin Ahmetović najbolji strijelac Premijer lige BiH za sezonu 2019/2020. |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/mersudin-ahmetovic-najbolji-strijelac-premijer-lige-bih-za-sezonu-2019-2020/200602081 |access-date=2 June 2020 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref>
A ranar 19 ga watan Yulin 2020, kulob din ya bayyana cewa Ahmetović ya karye haƙarƙari a wasan da ya yi da tsohon kulob dinsa Sloboda kwana hudu da suka gabata.<ref>{{Cite web |last=F.Z. |date=19 July 2020 |title=Najbolji strijelac Sarajeva povrijeđen, Ahmetoviću dijagnosticirana fraktura rebra |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/najbolji-strijelac-sarajeva-povrijedjen-ahmetovicu-dijagnosticirana-fraktura-rebra/200719085 |access-date=19 July 2020 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Ya zira kwallaye na farko a Sarajevo a kakar 2020-21 a nasarar da ya samu a kan Tuzla City a ranar 12 ga watan Agusta 2020.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=12 August 2020 |title=Sarajevo teškom mukom i majstorijom Ahmetovića savladalo ekipu Tuzla Cityja |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sarajevo-teskom-mukom-i-majstorijom-ahmetovica-savladalo-ekipu-tuzla-cityja/200812130 |access-date=12 August 2020 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref>
A watan Oktoba 2020, Ahmetović ya ji rauni a jikinsa, wanda ya tilasta masa ya daina aiki har zuwa karshen kakar.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
0732tocna7euk6ishm2lr01yy8gsqr6
832315
832314
2026-05-08T07:26:39Z
Ibrahim abusufyan
19233
832315
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mersudin Ahmetović''' (Bosnian pronunciation: []; an haife shi a ranar 19 ga watan Maris na shekara ta 1985) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|dan wasan kwallon kafa]] ne na Bosnia wanda ya taka leda a matsayin dan wasan gaba.{{IPA|bs|axměːtoʋitɕ}}{{IPA|bs|axměːtoʋitɕ}}{{IPA|bs|axměːtoʋitɕ}}
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
Ahmetović ya fara sana'ar kwallon kafa a kulob din Sloboda Tuzla a shekara ta 2003. A lokacin rani na shekara ta 2008 ya bar Sloboda kuma ya shiga kulob din Rasha Rostov . Bayan shekaru biyu a Rostov kuma ya shiga cikin rukunin farko, sai ya tafi Volga Nizhny Novgorod inda ya fara da kyau, amma ya kasance a gefe a kakar wasa ta biyu tare da kulob din. A watan Fabrairun 2013, Ahmetović ya sanya hannu kan kwangila tare da Salyut Belgorod . Ya bar Belgorod a watan Fabrairun 2014.
=== Zhetsyu ===
A watan Fabrairun 2014, Ahmetović ya shiga Zhetysu, amma jim kadan bayan haka, a watan Disamba na shekara ta 2014, ya bar kulob din.<ref>{{Cite web |date=8 December 2014 |title=Мерсудин Ахметович покидает Жетысу |url=http://sports.kz/news/mersudin-ahmetovich-pokidaet-jetyisu |access-date=8 December 2014 |website=sports.kz |language=Russian}}</ref>
=== Sloboda Tuzla ===
A watan Janairun 2015, ya koma Bosnia don taimakawa Sloboda kauce wa raguwa. A watan Yunin 2015, Sloboda ya bayyana cewa Ahmetović zai zauna na wani shekara a kulob din.<ref>{{Cite web |date=26 June 2015 |title=Šest fudbalera produžuju saradnju sa Crveno - crnim |url=http://www.fksloboda.ba/index.php/vijesti-clanci/358-sest-fudbalera-produzilo-saradnju-sa-crveno-crnim |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626192527/http://www.fksloboda.ba/index.php/vijesti-clanci/358-sest-fudbalera-produzilo-saradnju-sa-crveno-crnim |archive-date=26 June 2015 |access-date=26 June 2015 |website=fksloboda.ba |language=Bosnian}}</ref> Bayan wannan shekarar, a cikin 2016 ya bar Sloboda.
=== Sarajevo ===
Bayan barin Sloboda a watan Yunin 2016, Ahmetović ya tafi Sarajevo. A halin yanzu, Ahmetović ya zira kwallaye 51 a wasanni 104 na Sarajevo kuma ya kasance mafi kyawun mai zira kwallayen kulob din a cikin shekaru hudu da suka gabata. A ranar 8 ga watan Janairun 2018, ya sanya hannu kan sabon kwangila tare da Sarajevo, wanda ya kamata ya ci gaba da shi a kulob din har zuwa lokacin rani na 2020. A ranar 3 ga Mayu 2019, a wasansa na 100 a Sarajevo, Ahmetović ya zira kwallaye a wasan da Sarajevo ta yi da Čelik Zenica.
Ya ƙarshe kofinsa na farko tare da kulob din a ranar 15 ga Mayu 2019, bayan Sarajevo ta doke Široki Brijeg a wasan karshe kuma ta lashe Kofin Bosnia na 2018-19. <ref>{{Cite web |last=E.B. |date=15 May 2019 |title=FK Sarajevo osvojio Kup Bosne i Hercegovine |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/fk-sarajevo-osvojio-kup-bosne-i-hercegovine/190515118 |access-date=15 May 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Kwanaki uku bayan wasan karshe na kofin, a ranar 18 ga Mayu 2019, Ahmetović ya kuma lashe gasar zakarun Turai tare da Sarajevo bayan kulob din ya doke Zvijezda 09 4-0 a gida.<ref>{{Cite web |last=E.B. |date=18 May 2019 |title=Sarajevo je šampion! |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sarajevo-je-sampion/190518082 |access-date=18 May 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> A ranar 23 ga Mayu 2019, an ba shi suna dan wasan Premier League na Bosnia na kakar wasa. A ranar 2 ga Nuwamba 2019, Sarajevo ta doke Široki Brijeg a gida 3-0 a wasan league, tare da Ahmetović ya zira kwallaye, ya tabbatar da kansa hat-trick.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=2 November 2019 |title=Hat-trick sjajnog Ahmetovića u sigurnoj pobjedi Sarajeva protiv Širokog Brijega |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/hat-trick-sjajnog-ahmetovica-u-sigurnoj-pobjedi-sarajeva-protiv-sirokog-brijega/191102060 |access-date=2 November 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Ahmetović ya sake tsawaita kwantiraginsa da Sarajevo a ranar 12 ga Nuwamba 2019, inda ya sanya hannu kan karin kwantiraginta na shekaru biyu har zuwa 2021.<ref>{{Cite web |last=K.H. |date=12 November 2019 |title=Mersudin Ahmetović produžio ugovor sa Sarajevom do 2021. godine |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/mersudin-ahmetovic-produzio-ugovor-sa-sarajevom-do-2021-godine/191112158 |access-date=12 November 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Ya zira kwallaye a wasan da kungiyarsa ta yi da 3-1, a wasan Sarajevo a kan Željezničar a ranar 30 ga Nuwamba 2019. <ref>{{Cite web |last=E.B. |date=30 November 2019 |title=Plavi na krilima Štilića pokorili Koševo i preuzeli vrh tabele Premijer lige BiH |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/plavi-na-krilima-stilica-pokorili-kosevo-i-preuzeli-vrh-tabele-premijer-lige-bih/191130071 |access-date=30 November 2019 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Ahmetović ya sake zira kwallaye, a wannan lokacin a cikin nasarar 6-2 a kan Tuzla City a ranar 22 ga Fabrairu 2020. <ref>{{Cite web |last=E.B. |date=22 February 2020 |title=Sarajevo u spektakularnom derbiju razbilo Tuzla City, hat-trick Ahmetovića |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sarajevo-u-spektakularnom-derbiju-razbilo-tuzla-city-hat-trick-ahmetovica/200222082 |access-date=22 February 2020 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref>
Ya lashe lambar yabo ta biyu tare da Sarajevo kuma ya zama Babban mai zira kwallaye a gasar 1 ga Yuni 2020, kodayake bayan kakar Premier ta Bosnian ta 2019-20 ta ƙare ba zato ba tsammani saboda annobar COVID-19 a Bosnia da Herzegovina kuma bayan haka Sarajevo ta kasance ta hanyar tsoho ta lashe gasar zakarun a karo na biyu a jere.<ref>{{Cite web |date=1 June 2020 |title=Mersudin Ahmetović najbolji strijelac Premijer lige BiH za sezonu 2019/2020. |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/mersudin-ahmetovic-najbolji-strijelac-premijer-lige-bih-za-sezonu-2019-2020/200602081 |access-date=2 June 2020 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref>
A ranar 19 ga watan Yulin 2020, kulob din ya bayyana cewa Ahmetović ya karye haƙarƙari a wasan da ya yi da tsohon kulob dinsa Sloboda kwana hudu da suka gabata.<ref>{{Cite web |last=F.Z. |date=19 July 2020 |title=Najbolji strijelac Sarajeva povrijeđen, Ahmetoviću dijagnosticirana fraktura rebra |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/najbolji-strijelac-sarajeva-povrijedjen-ahmetovicu-dijagnosticirana-fraktura-rebra/200719085 |access-date=19 July 2020 |publisher=Klix.ba |language=Bosnian}}</ref> Ya zira kwallaye na farko a Sarajevo a kakar 2020-21 a nasarar da ya samu a kan Tuzla City a ranar 12 ga watan Agusta 2020.<ref>{{Cite web |last=N.K. |date=12 August 2020 |title=Sarajevo teškom mukom i majstorijom Ahmetovića savladalo ekipu Tuzla Cityja |url=https://www.klix.ba/sport/nogomet/sarajevo-teskom-mukom-i-majstorijom-ahmetovica-savladalo-ekipu-tuzla-cityja/200812130 |access-date=12 August 2020 |publisher=Klix.ba |language=bs}}</ref>
A watan Oktoba 2020, Ahmetović ya ji rauni a jikinsa, wanda ya tilasta masa ya daina aiki har zuwa karshen kakar.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1985]]
==manazarta==
5lswbzup83b9bkboob8cy3wnszoi1l5
Nemanja Bilbija
0
149878
832316
2026-05-08T07:28:13Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352863860|Nemanja Bilbija]]"
832316
wikitext
text/x-wiki
'''Nemanja Bilbija''' (Serbian Cyrillic; an haife shi a ranar 2 ga watan Nuwamba 1990) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Bosnia wanda ke taka leda a matsayin mai gaba a kungiyar Zrinjski Mostar ta Premier League ta Bosnia .{{IPA|sh|němaɲa bîlbija|pron}}{{IPA|sh|němaɲa bîlbija|pron}}{{IPA|sh|němaɲa bîlbija|pron}}
Tsohon matasan kasa da kasa na Bosnia da Herzegovina, Bilbija ya fara buga wasan farko na kasa da kasa a shekarar 2018, inda ya samu kwallo 6 har zuwa 2023. Shi ne Mai zira kwallaye a gasar Firimiya ta Bosnia.
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
Bilbija ya fara aikinsa ne tare da kulob din garinsu Borac Banja Luka, wanda ya shiga makarantar a shekara ta 2000.<ref>{{Cite web |date=23 January 2013 |title=Bilbija ponovo u Borcu? |url=https://radiosarajevo.ba/sport/nogomet/bilbija-ponovo-u-borcu/100956 |access-date=24 January 2013 |website=radiosarajevo.ba |language=bs}}</ref> Ya fara wasan farko a ranar 8 ga Nuwamba 2008 a kan Posušje yana da shekaru 18. Ya zira kwallaye na farko a matsayin kwararre a kan Orašje a ranar 7 ga Maris 2009.
A ranar 29 ga watan Janairun 2010 Bilbija ya koma kungiyar Vojvodina ta Serbia inda ya sanya hannu kan kwangilar shekaru hudu. A lokacin da yake kulob din, an tura shi kan rance biyu ga tsohon kulob dinsa, Borac Banja Luka .
A watan Agustan 2013, Bilbija ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru biyu tare da Sarajevo .
A watan Yulin 2015, ya shiga Split kan kwangilar shekaru biyu.
=== Zrinjski Mostar ===
A ranar 11 ga watan Fabrairun 2016, Bilbija ya sanya hannu tare da Zrinjski Mostar kan canja wurin kyauta. Ya zira kwallaye a gasar farko da ya yi wa kulob din a kan tsohuwar tawagarsa Sarajevo a ranar 28 ga Fabrairu.
A watan Agustan 2017, Bilbija ya sanya hannu kan sabuwar yarjejeniyar shekaru biyu tare da Zrinjski Mostar . A wasan da ya yi da Vitez a ranar 26 ga watan Agusta, Bilbija ya zira kwallaye na farko ga tawagar. Shekara guda bayan haka, ya zira kwallaye hudu a cikin nasara mai gamsarwa a kan Zvijezda 09 .
A ranar 10 ga Nuwamba 2018, Bilbija ya zira kwallaye a wasan da ya buga na 100 a kulob din.
=== Gangwon ===
A ranar 23 ga watan Disamba na shekara ta 2018, Bilbija ya koma kungiyar Gangwon ta Koriya ta Kudu don kudin canja wurin da ba a bayyana ba. A ranar 4 ga watan Janairun 2019, Bilbija ya shiga Gangwon a hukumance bayan ya sanya hannu kan kwangila tare da kulob din.
Ya fara bugawa Gangwon wasa a ranar 2 ga watan Maris na shekara ta 2019, a wasan da ya yi da Sangju Sangmu 2-0 wanda ya zo a matsayin mai maye gurbinsa a minti na 71. <ref>{{Cite web |date=2 March 2019 |title=Sangju Sangmu vs Gangwon |url=https://int.soccerway.com/matches/2019/03/02/korea-republic/k-league-classic/gwangju-sangmu-fc/gangwon-fc/2967776/ |access-date=4 April 2019 |website=Soccerway.com |language=en}}</ref>
Bilbija ya zira kwallaye na farko ga Gangwon a ranar 15 ga Mayu 2019, a cikin nasarar 2-0 a gida a kan Paju Citizen a zagaye na 16 na Kofin Koriya na 2019. <ref>{{Cite web |last=S. Mlaćo |date=15 May 2019 |title=Zaboravljeni Nemanja Bilbija konačno se upisao u listu strijelaca |url=https://sportsport.ba/fudbal/zaboravljeni-nemanja-bilbija-konacno-se-upisao-u-listu-strijelaca/318985 |access-date=16 May 2019 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ldxmlwegn1poqqsptz9wrbj6lebjbvo
832317
832316
2026-05-08T07:28:46Z
Ibrahim abusufyan
19233
832317
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Nemanja Bilbija''' (Serbian Cyrillic; an haife shi a ranar 2 ga watan Nuwamba 1990) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Bosnia wanda ke taka leda a matsayin mai gaba a kungiyar Zrinjski Mostar ta Premier League ta Bosnia .{{IPA|sh|němaɲa bîlbija|pron}}{{IPA|sh|němaɲa bîlbija|pron}}{{IPA|sh|němaɲa bîlbija|pron}}
Tsohon matasan kasa da kasa na Bosnia da Herzegovina, Bilbija ya fara buga wasan farko na kasa da kasa a shekarar 2018, inda ya samu kwallo 6 har zuwa 2023. Shi ne Mai zira kwallaye a gasar Firimiya ta Bosnia.
== Ayyukan kulob din ==
=== Farkon aiki ===
Bilbija ya fara aikinsa ne tare da kulob din garinsu Borac Banja Luka, wanda ya shiga makarantar a shekara ta 2000.<ref>{{Cite web |date=23 January 2013 |title=Bilbija ponovo u Borcu? |url=https://radiosarajevo.ba/sport/nogomet/bilbija-ponovo-u-borcu/100956 |access-date=24 January 2013 |website=radiosarajevo.ba |language=bs}}</ref> Ya fara wasan farko a ranar 8 ga Nuwamba 2008 a kan Posušje yana da shekaru 18. Ya zira kwallaye na farko a matsayin kwararre a kan Orašje a ranar 7 ga Maris 2009.
A ranar 29 ga watan Janairun 2010 Bilbija ya koma kungiyar Vojvodina ta Serbia inda ya sanya hannu kan kwangilar shekaru hudu. A lokacin da yake kulob din, an tura shi kan rance biyu ga tsohon kulob dinsa, Borac Banja Luka .
A watan Agustan 2013, Bilbija ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru biyu tare da Sarajevo .
A watan Yulin 2015, ya shiga Split kan kwangilar shekaru biyu.
=== Zrinjski Mostar ===
A ranar 11 ga watan Fabrairun 2016, Bilbija ya sanya hannu tare da Zrinjski Mostar kan canja wurin kyauta. Ya zira kwallaye a gasar farko da ya yi wa kulob din a kan tsohuwar tawagarsa Sarajevo a ranar 28 ga Fabrairu.
A watan Agustan 2017, Bilbija ya sanya hannu kan sabuwar yarjejeniyar shekaru biyu tare da Zrinjski Mostar . A wasan da ya yi da Vitez a ranar 26 ga watan Agusta, Bilbija ya zira kwallaye na farko ga tawagar. Shekara guda bayan haka, ya zira kwallaye hudu a cikin nasara mai gamsarwa a kan Zvijezda 09 .
A ranar 10 ga Nuwamba 2018, Bilbija ya zira kwallaye a wasan da ya buga na 100 a kulob din.
=== Gangwon ===
A ranar 23 ga watan Disamba na shekara ta 2018, Bilbija ya koma kungiyar Gangwon ta Koriya ta Kudu don kudin canja wurin da ba a bayyana ba. A ranar 4 ga watan Janairun 2019, Bilbija ya shiga Gangwon a hukumance bayan ya sanya hannu kan kwangila tare da kulob din.
Ya fara bugawa Gangwon wasa a ranar 2 ga watan Maris na shekara ta 2019, a wasan da ya yi da Sangju Sangmu 2-0 wanda ya zo a matsayin mai maye gurbinsa a minti na 71. <ref>{{Cite web |date=2 March 2019 |title=Sangju Sangmu vs Gangwon |url=https://int.soccerway.com/matches/2019/03/02/korea-republic/k-league-classic/gwangju-sangmu-fc/gangwon-fc/2967776/ |access-date=4 April 2019 |website=Soccerway.com |language=en}}</ref>
Bilbija ya zira kwallaye na farko ga Gangwon a ranar 15 ga Mayu 2019, a cikin nasarar 2-0 a gida a kan Paju Citizen a zagaye na 16 na Kofin Koriya na 2019. <ref>{{Cite web |last=S. Mlaćo |date=15 May 2019 |title=Zaboravljeni Nemanja Bilbija konačno se upisao u listu strijelaca |url=https://sportsport.ba/fudbal/zaboravljeni-nemanja-bilbija-konacno-se-upisao-u-listu-strijelaca/318985 |access-date=16 May 2019 |publisher=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
8vlnigbalpkgamaukz40lxjmzza6gu6
Mihael Mlinarić
0
149879
832318
2026-05-08T07:30:06Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1344193332|Mihael Mlinarić]]"
832318
wikitext
text/x-wiki
'''Mihael Mlinarić''' (an haife shi a ranar 16 ga watan Yunin shekara ta 2000) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Croatia wanda ke taka leda a matsayin mai gaba a kulob din Ekstraklasa Zagłębie Lubin . <ref>{{Cite web |date=1 June 2025 |title=Mihael Mlinarić potpisao za FK Sarajevo u rekordnom transferu WWin lige BiH |url=https://fksarajevo.ba/vijest/1548 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250601183533/https://fksarajevo.ba/vijest/1548 |archive-date=1 June 2025 |access-date=1 June 2025 |publisher=FK Sarajevo |language=bs}}</ref> Ya kasance babban mai zira kwallaye na Gasar Firimiya ta Bosnia a kakar 2024-25.<ref>{{Cite web |date=31 May 2025 |title=Mihael Mlinarić je najbolji strijelac WWin lige Bosne i Hercegovine za sezonu 2024/25! |url=https://sportsport.ba/fudbal/wwin-liga-bih-mlinaric-najbolji-strijelac/499976 |access-date=3 June 2025 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 14 December 2025}}<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/mihael-mlinaric/625048/|title=M. Mlinarić: Summary|access-date=14 December 2025|website=Soccerway|publisher=Perform Group}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin kasa{{Efn|Includes [[Croatian Football Cup|Croatian Cup]], [[Bosnia and Herzegovina Football Cup|Bosnia and Herzegovina Cup]]}}
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
|Kustošija
|2019–20
|Druga HNL
|3
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|Tehničar 1974
|2019–20
|Treća HNL
|10
|6
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|Dubrava
|2020–21
|Druga HNL
|10
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|10
|0
|-
|Gorica
|2020–21
|PrvaLiga na Slovenia
|6
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|6
|0
|-
|Slaven Belupo
|2021–22
|Kungiyar Kwallon Kafa ta Croatia
|24
|1
|3
|0
| colspan="2" | -
|27
|1
|-
|Dugopolje (rashin kuɗi)
|2022–23
|Druga HNL
|33
|5
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|33
|5
|-
| rowspan="3" |Velež Mostar
|2023–24
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|29
|8
|2
|0
| colspan="2" | -
|31
|8
|-
|2024–25
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|31
|19
|4
|2
|2{{Efn|Appearances in [[UEFA Conference League]]}}
|0
|37
|21
|-
! colspan="2" |Jimillar
!60
!27
!6
!2
!2
!0
!68
!29
|-
|Sarajevo
|2025–26
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|19
|4
|1
|0
|2[b]
|0
|22
|4
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!165
!43
!10
!2
!4
!0
!179
!45
|}
{{Notelist}}
== Daraja ==
'''Mutumin da ya fi so'''
* Babban mai zira kwallaye na gasar Firimiya ta Bosnia: 2024-252024–25
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
925ju464dk1n3ksto64e6pob7n35c15
832319
832318
2026-05-08T07:30:55Z
Ibrahim abusufyan
19233
832319
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mihael Mlinarić''' (an haife shi a ranar 16 ga watan Yunin shekara ta 2000) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Croatia wanda ke taka leda a matsayin mai gaba a kulob din Ekstraklasa Zagłębie Lubin . <ref>{{Cite web |date=1 June 2025 |title=Mihael Mlinarić potpisao za FK Sarajevo u rekordnom transferu WWin lige BiH |url=https://fksarajevo.ba/vijest/1548 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250601183533/https://fksarajevo.ba/vijest/1548 |archive-date=1 June 2025 |access-date=1 June 2025 |publisher=FK Sarajevo |language=bs}}</ref> Ya kasance babban mai zira kwallaye na Gasar Firimiya ta Bosnia a kakar 2024-25.<ref>{{Cite web |date=31 May 2025 |title=Mihael Mlinarić je najbolji strijelac WWin lige Bosne i Hercegovine za sezonu 2024/25! |url=https://sportsport.ba/fudbal/wwin-liga-bih-mlinaric-najbolji-strijelac/499976 |access-date=3 June 2025 |website=sportsport.ba |language=bs}}</ref>
== Kididdigar aiki ==
{{Updated|match played 14 December 2025}}<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/mihael-mlinaric/625048/|title=M. Mlinarić: Summary|access-date=14 December 2025|website=Soccerway|publisher=Perform Group}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanawa da burin kulob din, kakar wasa da gasa
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Lokacin
! colspan="3" |Ƙungiyar
! colspan="2" |Kofin kasa{{Efn|Includes [[Croatian Football Cup|Croatian Cup]], [[Bosnia and Herzegovina Football Cup|Bosnia and Herzegovina Cup]]}}
! colspan="2" |Yankin nahiyar
! colspan="2" |Jimillar
|-
!Rarraba
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
!Aikace-aikacen
!Manufofin
|-
|Kustošija
|2019–20
|Druga HNL
|3
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|Tehničar 1974
|2019–20
|Treća HNL
|10
|6
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|3
|0
|-
|Dubrava
|2020–21
|Druga HNL
|10
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|10
|0
|-
|Gorica
|2020–21
|PrvaLiga na Slovenia
|6
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|6
|0
|-
|Slaven Belupo
|2021–22
|Kungiyar Kwallon Kafa ta Croatia
|24
|1
|3
|0
| colspan="2" | -
|27
|1
|-
|Dugopolje (rashin kuɗi)
|2022–23
|Druga HNL
|33
|5
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|33
|5
|-
| rowspan="3" |Velež Mostar
|2023–24
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|29
|8
|2
|0
| colspan="2" | -
|31
|8
|-
|2024–25
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|31
|19
|4
|2
|2{{Efn|Appearances in [[UEFA Conference League]]}}
|0
|37
|21
|-
! colspan="2" |Jimillar
!60
!27
!6
!2
!2
!0
!68
!29
|-
|Sarajevo
|2025–26
|Gasar Firimiya ta Bosnia
|19
|4
|1
|0
|2[b]
|0
|22
|4
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
!165
!43
!10
!2
!4
!0
!179
!45
|}
{{Notelist}}
== Daraja ==
'''Mutumin da ya fi so'''
* Babban mai zira kwallaye na gasar Firimiya ta Bosnia: 2024-252024–25
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
48z4x9hd9tf2rd0d1ms3dgrgo23yfbk
Clemens Westerhof
0
149880
832320
2026-05-08T07:32:48Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1319088562|Clemens Westerhof]]"
832320
wikitext
text/x-wiki
'''Clemens Westerhof''' (an haife shi a ranar 3 ga Mayu 1940) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Holland, wanda ya yi aiki a wurare daban-daban na kwallon kafa a nahiyar Afirka tun 1989.
An fi saninsa da nasarar da ya samu tare da tawagar Najeriya. A karkashin Westerhof, Super Eagles ta lashe gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 1994 kuma ta cancanci zagaye na biyu na gasar cin Kofin Duniya na FIFA a wannan shekarar.
Westerhof ya fara aikinsa a matsayin mataimakin kocin a Feyenoord a cikin Eredivisie na Dutch . Ya kuma horar da Vitesse Arnhem, Kungiyar kwallon kafa ta Zimbabwe, Sporting Lions na Premier League na Zimbabwe, da Bush Bucks da Mamelodi Sundowns na Premier Soccer League na Afirka ta Kudu. Bugu da kari, ya yi aiki a matsayin darektan fasaha na Kwalejin Matasan Agatha Sheneti da ke [[Harare]] da kuma kulob din Harare United, wanda ke da alaƙa da makarantar. A shekara ta 2001, ya kasance darektan fasaha na Dynamos Harare, babbar kulob din Zimbabwe, amma ya kasance a cikin matsayi na 'yan watanni kawai.
== Kungiyar kwallon kafa ta Najeriya ==
A ƙarshen 1989, Westerhof ta sanya hannu ta Ƙungiyar Kwallon Kafa ta Najeriya don horar da tawagar ƙasa. Bayan da tawagar ta kasa samun cancanta ga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1990 ta hanyar kasa samun akalla draw zuwa [[Ƙungiyar kwallon kafar Kamaru|Kamaru]] a ranar karshe ta cancanta, Westerhof ta fara sake gina tawagar. Sakamakon sa ya kasance nan take, yayin da Najeriya ta kai wasan karshe na gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 1988 inda suka rasa 1-0 ga kasar [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|Aljeriya]]. A cikin jagorancin gasar cin kofin kasashen Afirka ta 1992, tawagar Najeriya wacce ta karbi laƙabi "Super Eagles" tun lokacin da ta sha kashi a hannun Kamaru a wasan karshe na gasar cin kocin kasashen Afirka ta 1988 ta yi ƙoƙari ta tabbatar da alamar godiya ga nasarar da suka samu kwanan nan a karkashin Westerhof. Sun kasance na uku a wannan gasa, sun sha kashi a hannun manyan abokan hamayyar [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|Ghana]] a wasan kusa da na karshe.
=== Kofin Duniya na 1994 ===
A shekara ta 1992, [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|Aljeriya]] ta fara neman cancanta don gasar cin kofin duniya ta FIFA ta farko, wanda za a gudanar a Amurka bayan shekaru biyu. An sanya shi a cikin rukuni tare da [[Tawagar Kwallon kafar Afirka ta Kudu|Afirka ta Kudu]] da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Kongo|Kongo]], Najeriya ta gama saman rukuni a zagaye na farko, ta lashe wasanni uku kuma ta zana daya, kuma ba ta ba da burin daya a dukkan wasannin hudu ba. A zagaye na biyu kuma na karshe, an haɗa Najeriya tare da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Ivory Coast|Ivory Coast]] da Algeria. Super Eagles ta lashe wasanni biyu, ta jawo daya kuma ta rasa daya, kuma ta gama daidai da Ivory Coast a maki amma ta ci gaba zuwa gasar cin kofin duniya tare da bambancin burin da ya fi girma.
Najeriya ta shiga gasar cin kofin duniya ta 1994 a rukuni na D tare da Argentina, Bulgaria da Girka. Duk da rasa 2-1 ga Argentina, nasarar da aka samu a kan Bulgaria da Girka ta ba da damar Super Eagles su yi abin da ba za a iya tsammani ba kuma su gama saman rukuni, suna ci gaba zuwa zagaye na biyu.
Westerhof ta fuskanci Italiya a zagaye na biyu. Goal din da [[Emmanuel Amunike|Emmanuel Amuneke]] ya yi a rabi na farko ya ba Najeriya jagora 1-0 a rabin lokaci, kuma sun bayyana suna kan hanyar cin nasara lokacin da [[Roberto Baggio]] ya zira kwallaye don ɗaure wasan kawai minti biyu daga busa ta ƙarshe. Baggio ya sake zira kwallaye daga kisa, minti 10 cikin karin lokaci, ya ba Italiya nasara 2-1 kuma ya kori Najeriya daga gasar.
Duk da rashin nasarar da aka samu, an yi la'akari da nasarar da Super Eagles ta samu a gasar cin kofin duniya, kuma an yaba wa Westerhof da 'yan wasan a matsayin jarumai bayan dawowarsu Najeriya. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2020)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
=== Kofin Kasashen Afirka na 1994 ===
Tsakanin cancanta da zagaye na karshe na gasar cin kofin duniya ta 1994, Najeriya ta cancanci kuma ta fafata a gasar cin kocin Afirka ta 1994 a [[Tunisiya]] . Bayan sun kammala saman rukuni na cancanta (wanda ya hada da Uganda, Sudan da Habasha), Najeriya ta ci gaba zuwa zagaye na karshe inda aka sanya su a rukuni na B tare da Masar da Gabon. Sun yi wasa da Masar kuma sun doke Gabon don ci gaba zuwa kashi huɗu na karshe inda suka doke [[Kungiyar kwallon kafa ta DR Congo|Zaire]].
Nasarar da aka samu a wasan kusa da na karshe a kan [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Ivory Coast|Ivory Coast]] ta kafa wasan karshe da suka yi da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Zambiya|Zambia]], wanda suka ci 2-1. Wannan shi ne gasar cin kofin kasashen Afirka ta biyu a Najeriya, ta farko tun 1980, kuma ta farko a cikin aikin Westerhof a matsayin manajan.
=== Kyauta ===
An yaba wa Westerhof da juya Najeriya zuwa cibiyar da ke da iko a kwallon kafa ta Afirka da kuma nuna cewa su, da sauran kasashen Afirka, na iya yin gasa a matakin duniya. Shi ne ke da alhakin abin da za a iya bayyana shi a matsayin "lokacin zinariya" a kwallon kafa na Najeriya. 'Yan wasa irin su [[Jay-Jay Okocha]], Sunday Oliseh, [[Nwankwo Kanu]], [[Rashidi Yekini]], [[Daniel Amokachi]] da sauransu, wadanda duk suka ci gaba da samun nasara tare da manyan kungiyoyin Turai, sun shiga cikin duniya yayin da suke wasa a karkashin Westerhof.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1940]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
brz1eeif41kxvohhwob9ntgxu9dregq
832322
832320
2026-05-08T07:33:17Z
Ibrahim abusufyan
19233
832322
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Clemens Westerhof''' (an haife shi a ranar 3 ga Mayu 1940) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Holland, wanda ya yi aiki a wurare daban-daban na kwallon kafa a nahiyar Afirka tun 1989.
An fi saninsa da nasarar da ya samu tare da tawagar Najeriya. A karkashin Westerhof, Super Eagles ta lashe gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 1994 kuma ta cancanci zagaye na biyu na gasar cin Kofin Duniya na FIFA a wannan shekarar.
Westerhof ya fara aikinsa a matsayin mataimakin kocin a Feyenoord a cikin Eredivisie na Dutch . Ya kuma horar da Vitesse Arnhem, Kungiyar kwallon kafa ta Zimbabwe, Sporting Lions na Premier League na Zimbabwe, da Bush Bucks da Mamelodi Sundowns na Premier Soccer League na Afirka ta Kudu. Bugu da kari, ya yi aiki a matsayin darektan fasaha na Kwalejin Matasan Agatha Sheneti da ke [[Harare]] da kuma kulob din Harare United, wanda ke da alaƙa da makarantar. A shekara ta 2001, ya kasance darektan fasaha na Dynamos Harare, babbar kulob din Zimbabwe, amma ya kasance a cikin matsayi na 'yan watanni kawai.
== Kungiyar kwallon kafa ta Najeriya ==
A ƙarshen 1989, Westerhof ta sanya hannu ta Ƙungiyar Kwallon Kafa ta Najeriya don horar da tawagar ƙasa. Bayan da tawagar ta kasa samun cancanta ga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1990 ta hanyar kasa samun akalla draw zuwa [[Ƙungiyar kwallon kafar Kamaru|Kamaru]] a ranar karshe ta cancanta, Westerhof ta fara sake gina tawagar. Sakamakon sa ya kasance nan take, yayin da Najeriya ta kai wasan karshe na gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 1988 inda suka rasa 1-0 ga kasar [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|Aljeriya]]. A cikin jagorancin gasar cin kofin kasashen Afirka ta 1992, tawagar Najeriya wacce ta karbi laƙabi "Super Eagles" tun lokacin da ta sha kashi a hannun Kamaru a wasan karshe na gasar cin kocin kasashen Afirka ta 1988 ta yi ƙoƙari ta tabbatar da alamar godiya ga nasarar da suka samu kwanan nan a karkashin Westerhof. Sun kasance na uku a wannan gasa, sun sha kashi a hannun manyan abokan hamayyar [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|Ghana]] a wasan kusa da na karshe.
=== Kofin Duniya na 1994 ===
A shekara ta 1992, [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|Aljeriya]] ta fara neman cancanta don gasar cin kofin duniya ta FIFA ta farko, wanda za a gudanar a Amurka bayan shekaru biyu. An sanya shi a cikin rukuni tare da [[Tawagar Kwallon kafar Afirka ta Kudu|Afirka ta Kudu]] da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta Kongo|Kongo]], Najeriya ta gama saman rukuni a zagaye na farko, ta lashe wasanni uku kuma ta zana daya, kuma ba ta ba da burin daya a dukkan wasannin hudu ba. A zagaye na biyu kuma na karshe, an haɗa Najeriya tare da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Ivory Coast|Ivory Coast]] da Algeria. Super Eagles ta lashe wasanni biyu, ta jawo daya kuma ta rasa daya, kuma ta gama daidai da Ivory Coast a maki amma ta ci gaba zuwa gasar cin kofin duniya tare da bambancin burin da ya fi girma.
Najeriya ta shiga gasar cin kofin duniya ta 1994 a rukuni na D tare da Argentina, Bulgaria da Girka. Duk da rasa 2-1 ga Argentina, nasarar da aka samu a kan Bulgaria da Girka ta ba da damar Super Eagles su yi abin da ba za a iya tsammani ba kuma su gama saman rukuni, suna ci gaba zuwa zagaye na biyu.
Westerhof ta fuskanci Italiya a zagaye na biyu. Goal din da [[Emmanuel Amunike|Emmanuel Amuneke]] ya yi a rabi na farko ya ba Najeriya jagora 1-0 a rabin lokaci, kuma sun bayyana suna kan hanyar cin nasara lokacin da [[Roberto Baggio]] ya zira kwallaye don ɗaure wasan kawai minti biyu daga busa ta ƙarshe. Baggio ya sake zira kwallaye daga kisa, minti 10 cikin karin lokaci, ya ba Italiya nasara 2-1 kuma ya kori Najeriya daga gasar.
Duk da rashin nasarar da aka samu, an yi la'akari da nasarar da Super Eagles ta samu a gasar cin kofin duniya, kuma an yaba wa Westerhof da 'yan wasan a matsayin jarumai bayan dawowarsu Najeriya. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2020)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
=== Kofin Kasashen Afirka na 1994 ===
Tsakanin cancanta da zagaye na karshe na gasar cin kofin duniya ta 1994, Najeriya ta cancanci kuma ta fafata a gasar cin kocin Afirka ta 1994 a [[Tunisiya]] . Bayan sun kammala saman rukuni na cancanta (wanda ya hada da Uganda, Sudan da Habasha), Najeriya ta ci gaba zuwa zagaye na karshe inda aka sanya su a rukuni na B tare da Masar da Gabon. Sun yi wasa da Masar kuma sun doke Gabon don ci gaba zuwa kashi huɗu na karshe inda suka doke [[Kungiyar kwallon kafa ta DR Congo|Zaire]].
Nasarar da aka samu a wasan kusa da na karshe a kan [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Ivory Coast|Ivory Coast]] ta kafa wasan karshe da suka yi da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Zambiya|Zambia]], wanda suka ci 2-1. Wannan shi ne gasar cin kofin kasashen Afirka ta biyu a Najeriya, ta farko tun 1980, kuma ta farko a cikin aikin Westerhof a matsayin manajan.
=== Kyauta ===
An yaba wa Westerhof da juya Najeriya zuwa cibiyar da ke da iko a kwallon kafa ta Afirka da kuma nuna cewa su, da sauran kasashen Afirka, na iya yin gasa a matakin duniya. Shi ne ke da alhakin abin da za a iya bayyana shi a matsayin "lokacin zinariya" a kwallon kafa na Najeriya. 'Yan wasa irin su [[Jay-Jay Okocha]], Sunday Oliseh, [[Nwankwo Kanu]], [[Rashidi Yekini]], [[Daniel Amokachi]] da sauransu, wadanda duk suka ci gaba da samun nasara tare da manyan kungiyoyin Turai, sun shiga cikin duniya yayin da suke wasa a karkashin Westerhof.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1940]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazartq==
59olhtf2f5z7amc3r70jle4dgicp1r0
Philippe Troussier
0
149881
832325
2026-05-08T07:35:06Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351947892|Philippe Troussier]]"
832325
wikitext
text/x-wiki
'''Philippe Bernard Victor Troussier''' (Faransa pronunciation: [filip tʁusje]; an haife shi a ranar 21 ga watan Maris na shekara ta 1955) tsohon dan wasan kwallon kafa ne kuma manajan Faransa. {{IPA|fr|filip tʁusje}}{{IPA|fr|filip tʁusje}}{{IPA|fr|filip tʁusje}}
Bayan ya yi wasa mai sauƙi a matsayin mai tsaron gida a cikin wasannin Faransa, ya koma cikin gudanarwa inda ya fara a cikin ƙananan ƙwallon ƙafa na Faransa, duk da haka shi ne tafiyarsa zuwa ƙungiyar [[Ivory Coast]] ASEC Mimosas inda ya fara rarrabe kansa a matsayin manajan bayan ya lashe lambobin league da yawa tare da su.<ref>{{Cite web |date=21 November 2012 |title=Troussier: Africa is the heart of the game |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/news/newsid=1936358/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121218135808/http://www.fifa.com/aboutfifa/news/newsid=1936358/index.html |archive-date=18 December 2012 |access-date=11 January 2014 |publisher=FIFA.com}}</ref> Wannan ba da daɗewa ba zai ga yana da doguwar dangantaka da ƙwallon ƙafa na [[Afirka]] kuma musamman ƙungiyoyin ƙasarsu, tare da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Ivory Coast|Ivory Coast]], [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]], [[Tawagar Kwallon kafar Afirka ta Kudu|Afirka ta Kudu]] da [[Kungiyar kwallon kafa ta Burkina Faso|Burkina Faso]] su ne ƙungiyoyin da ya jagoranci. Ayyukansa na gudanarwa na kasa da kasa zai ci gaba tare da Japan inda ya sami nasara tare da su ta hanyar lashe gasar cin Kofin Asiya na AFC na 2000. Tun daga wannan lokacin, ya koma gudanar da kulob din.
== Ayyukan wasa ==
Troussier ya fara aikinsa a kwallon kafa a matsayin dan wasa kuma zai ci gaba da zama kwararre tare da kungiyar kwallon kafa ta Faransa ta Division 2 Angoulême a kakar 1976-77. Yaƙin neman zaɓe na gaba zai bar ya shiga Red Star 93, duk da haka zamansa a kulob din ya kasance ɗan gajeren lokaci kuma ya koma Rouen. Bayan shekaru da yawa tare da Rouen, kulob din kwararru na karshe na Troussier shine Stade de Reims wanda ya buga har zuwa 1983. Bayan ya kwashe dukkan sana'arsa a rukuni na biyu sai ya koma cikin gudanarwa.
== Ayyukan horarwa ==
=== Ayyukan kocin farko ===
Ba da daɗewa ba Troussier ya koma cikin gudanarwa bayan ya sami lasisin horar da shi kuma ya sami matsayi na farko na horar da Ƙungiyar Kwallon Kafa ta Faransa inda aka ba shi izinin gudanar da kulob din kwallon kafa na kasa da ake kira Institut National du Football de Vichy ko kuma wanda aka fi sani da INF Vichy . An ba wa tawagar damar shiga cikin mataki na uku kuma an ba da izini daga ci gaba ko sakewa don haka matasa 'yan wasan zasu iya bunkasa. A lokacin da yake tare da tawagar ya jagoranci su zuwa kakar wasa ta 1983-84 inda suka zo na biyu a cikin rukuni.<ref>{{Cite web |title=Division 3 Gr. Centre 1984 |url=http://www.footballenfrance.fr/ligue416.php?niveau=Division%203&poule=Centre&annee=1984 |access-date=17 December 2014 |publisher=footballenfrance.fr |language=fr}}</ref> A kakar wasa mai zuwa Troussier zai horar da CS Alençon a rukuni na huɗu na Faransa kuma ya shafe shekaru uku yana koyon yadda za a gudanar da kulob din kwallon kafa.<ref>{{Cite web |title=Union Sportive Alençonnaise 61 |url=http://www.footballenfrance.fr/club.php?appel=alencon |access-date=17 December 2014 |publisher=footballenfrance.fr |language=fr}}</ref>
Zai koma tsohon kulob dinsa Red Star 93 a kakar 1987-88 a matsayin kocin su. A lokacin da yake tare da kulob din zai jagorance su zuwa na biyu a cikin rukuni kuma ya ci gaba zuwa matakin na biyu a ƙarshen yakin neman zagaye na 1988-89. <ref>{{Cite web |title=Red Star Football Club 93 |url=http://www.footballenfrance.fr/club.php?appel=red%20star |access-date=17 December 2014 |publisher=footballenfrance.fr |language=fr}}</ref> Duk da haka zai bar kulob din a ranar 30 ga Yuni 1989 don shiga kulob din na biyu na Cretil a matsayin mai kulawa har zuwa 1 ga Oktoba 1989 lokacin da Bernard Maligorne ya ɗauki matsayin gudanarwa.<ref>{{Cite web |title=Red Star FC » Manager history |url=https://www.worldfootball.net/teams/te17618/red-star-fc/all-managers/ |access-date=17 December 2014 |publisher=worldfootball.net}}</ref>
=== Ka ƙaura zuwa Afirka ===
Tafiyar farko ta Troussier daga Faransa ta fara ne tare da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Ivory Coast|Kungiyar kwallon kafa ta Ivory Coast]] ASEC Mimosas inda a kakar wasa ta farko ya lashe gasar zakarun Turai.<ref>{{Cite web |last=Eric Boesenberg |date=4 December 2014 |title=Ivory Coast - List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesi/ivochamp.html |access-date=17 December 2014 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Ba da daɗewa ba za a bi wannan da wasu lakabi biyu da kuma soyayya ga ƙasar, wanda ya gan shi ya sami zama ɗan ƙasa tare da Ivory Coast. Tare da rawar da ya taka a matakin kulob din kungiyar kwallon kafa ta Ivory Coast ta hayar da shi a matsayin kocin su da fatan zai iya maimaita nasararsa tare da tawagar kasa. An sanya shi ya cancanci gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1994, duk da haka ya kasa cimma wannan kuma nan da nan ya bar mukaminsa ya koma kungiyar kwallon kafa ta Afirka ta Kudu Kaizer Chiefs .
Bayan ɗan gajeren lokaci tare da Kaizer Chiefs Troussier ya koma kulob din kwallon kafa na Morocco Fath Union Sport kuma ya jagoranci su zuwa 1995 Coupe du Trône . <ref>{{Cite web |last=Shahbaz Sabeti and Nabil Benkirane |date=15 June 2005 |title=Morocco 1994/95 |url=https://www.rsssf.org/tablesm/maro95.html |access-date=17 December 2014 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Lokacinsa tare da Fath Union Sport ya kuma gan shi ya sami damar komawa matsayi na biyu tare da su, duk da haka ya kasance tare da kulob din na lokutan da yawa har sai an ba shi damar komawa gudanarwar kasa da kasa tare da [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] don maye gurbin [[Shuaibu Amodu|Shaibu Amodu]] yayin da suke ƙoƙarin samun cancanta ga gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1998. Shigar da aikin a tsakiyar cancanta ya jagoranci su cikin wasanni hudu a duk lokacin yakin neman zabe yayin da Najeriya ta cancanci, duk da haka Hukumar Kwallon Kafa ta Najeriya ta yanke shawarar sauƙaƙa Troussier daga ayyukansa kuma a ƙarshe ta bar kocin da ya ƙware sosai Bora Milutinović ya jagoranci su shiga gasar saboda kwarewarsa na riga ya jagoranci kasashe daban-daban uku a gasar cin kofin duniya a wannan lokacin.<ref>{{Cite web |last=Mark Pierson |date=18 December 1997 |title=Football: Milutinovic confirmed as Nigeria coach for France 98 |url=https://www.independent.co.uk/sport/football-milutinovic-confirmed-as-nigeria-coach-for-france-98-1289487.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220526/https://www.independent.co.uk/sport/football-milutinovic-confirmed-as-nigeria-coach-for-france-98-1289487.html |archive-date=26 May 2022 |access-date=17 December 2014 |publisher=independent.co.uk}}</ref>
Troussier da sauri ya sami sabon aiki yana sarrafa wata al'ummar Afirka a [[Kungiyar kwallon kafa ta Burkina Faso|Burkina Faso]] inda aka sanya shi ya horar da su a gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 1998, wanda suke karbar bakuncin. A cikin ɗan gajeren lokaci ya sanya tawagar ta zama masu fafatawa har sai Masar ta doke su 2-0 a wasan kusa da na karshe. Burkina Faso ta kammala ta huɗu bayan ta sha kashi a hannun DR Congo a wasan na uku, duk da haka sakamakon ya nuna cewa ita ce mafi girma a lokacin.<ref>{{Cite web |last=Barrie Courtney |date=5 June 2005 |title=African Nations Cup 1998 - Final Tournament Details |url=https://www.rsssf.org/tables/98a-det.html |access-date=2 March 2015 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Lokacin da ya yi a Burkina Faso zai burge Kungiyar Kwallon Kafa ta Afirka ta Kudu, wacce ta ba shi aikin jagorantar Afirka ta Kudu zuwa gasar cin kofin duniya ta 1998. Zai maye gurbin Jomo Sono, wanda, duk da jagorancin Afirka ta Kudu zuwa wasan karshe na gasar cin kofin kasashen Afirka ta 1998 a matsayin manajan mai kulawa, ba a ba shi matsayi na dindindin ba. Troussier, duk da haka bai iya ƙarfafa tawagar ba kamar yadda ya yi da Burkina Faso kuma an kori tawagar a matakin rukuni. Bayan gasar zai bar Afirka, amma kafin ya yi an ba shi lakabi da "White Witch Doctor" saboda nasarar da ya samu ga kwallon kafa na Afirka. Koyaya, rawar da ya taka a matsayin kocin Afirka ta Kudu ya kasance batun mai rikitarwa sosai, wanda tsohon mai tsaron gida Mark Fish, wanda ya taka leda a gasar cin kofin duniya ta 1998, daga baya ya zargi Troussier da gazawar.<ref>{{Cite web |title=Philippe Troussier was an idiot, says ex-Bafana defender Mark Fish |url=https://www.iol.co.za/sport/soccer/philippe-troussier-was-an-idiot-says-ex-bafana-defender-mark-fish-46270019}}</ref>
=== Ka ƙaura zuwa Asiya ===
A shekarar 1998, Troussier ya maye gurbin Takeshi Okada a matsayin kocin Japan, kuma an ba shi aikin inganta sakamakon da ƙasar ta samu a baya a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998, yayin da suke shirin ɗaukar nauyin gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2002. Ganin cewa yana amfani da mai fassara, ya sha wahala wajen samun abin da yake so daga 'yan wasan yayin da aka fitar da su daga gasar Copa America ta 1999 a matakin rukuni. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2025)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup> Abin takaicin da aka samu a gasar ya jawo martani mara kyau daga kafofin watsa labarai na Japan, wanda ya sa Troussier ya ɗauki matakin ƙuruciya kuma ya karɓi ragamar ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 yayin da suka shiga gasar cin kofin matasa ta FIFA ta 1999. <ref>{{Cite web |last=Ryan Steele |date=26 November 2012 |title=Top 10 Japanese foreigners: No.6 Philippe Troussier |url=http://www.asianfootballfeast.com/2012/11/26/top-10-japanese-foreigners-no-6-philippe-troussier/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204647/http://www.asianfootballfeast.com/2012/11/26/top-10-japanese-foreigners-no-6-philippe-troussier/ |archive-date=3 March 2016 |access-date=10 March 2015 |publisher=asianfootballfeast.com}}</ref> Ƙungiyar Japan ta yi nasara a yaƙin neman zaɓe kuma ta zo ta biyu a gasar. Ya ci gaba da karɓar iko da ƙungiyoyin matasa na Japan lokacin da ya jagoranci ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 23 a gasar Olympics ta bazara ta 2000 kuma ya jagorance su zuwa wasan kusa da na ƙarshe. <ref>{{Cite web |last=Karel Stokkermans |date=22 August 2008 |title=Games of the XXVII. Olympiad |url=https://www.rsssf.org/tableso/ol2000f.html |access-date=10 March 2015 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Yawancin wannan ƙungiyar za a kira su zuwa gasar cin kofin Asiya ta AFC ta 2000 kuma su lashe gasar. Da wannan nasarar, Troussier ta shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2002 da kwarin gwiwa kuma ta jagoranci Japan zuwa zagaye na 16 na karshe, wanda hakan ya sanya <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2025)">zama</span></nowiki>'' ]</sup> kyawun matsayi a tarihin Japan a gasar.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1955]]
4q4wxs88t1xkrztp0ds5mxakgh5mvq6
832326
832325
2026-05-08T07:35:29Z
Ibrahim abusufyan
19233
832326
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Philippe Bernard Victor Troussier''' (Faransa pronunciation: [filip tʁusje]; an haife shi a ranar 21 ga watan Maris na shekara ta 1955) tsohon dan wasan kwallon kafa ne kuma manajan Faransa. {{IPA|fr|filip tʁusje}}{{IPA|fr|filip tʁusje}}{{IPA|fr|filip tʁusje}}
Bayan ya yi wasa mai sauƙi a matsayin mai tsaron gida a cikin wasannin Faransa, ya koma cikin gudanarwa inda ya fara a cikin ƙananan ƙwallon ƙafa na Faransa, duk da haka shi ne tafiyarsa zuwa ƙungiyar [[Ivory Coast]] ASEC Mimosas inda ya fara rarrabe kansa a matsayin manajan bayan ya lashe lambobin league da yawa tare da su.<ref>{{Cite web |date=21 November 2012 |title=Troussier: Africa is the heart of the game |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/news/newsid=1936358/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121218135808/http://www.fifa.com/aboutfifa/news/newsid=1936358/index.html |archive-date=18 December 2012 |access-date=11 January 2014 |publisher=FIFA.com}}</ref> Wannan ba da daɗewa ba zai ga yana da doguwar dangantaka da ƙwallon ƙafa na [[Afirka]] kuma musamman ƙungiyoyin ƙasarsu, tare da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Ivory Coast|Ivory Coast]], [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]], [[Tawagar Kwallon kafar Afirka ta Kudu|Afirka ta Kudu]] da [[Kungiyar kwallon kafa ta Burkina Faso|Burkina Faso]] su ne ƙungiyoyin da ya jagoranci. Ayyukansa na gudanarwa na kasa da kasa zai ci gaba tare da Japan inda ya sami nasara tare da su ta hanyar lashe gasar cin Kofin Asiya na AFC na 2000. Tun daga wannan lokacin, ya koma gudanar da kulob din.
== Ayyukan wasa ==
Troussier ya fara aikinsa a kwallon kafa a matsayin dan wasa kuma zai ci gaba da zama kwararre tare da kungiyar kwallon kafa ta Faransa ta Division 2 Angoulême a kakar 1976-77. Yaƙin neman zaɓe na gaba zai bar ya shiga Red Star 93, duk da haka zamansa a kulob din ya kasance ɗan gajeren lokaci kuma ya koma Rouen. Bayan shekaru da yawa tare da Rouen, kulob din kwararru na karshe na Troussier shine Stade de Reims wanda ya buga har zuwa 1983. Bayan ya kwashe dukkan sana'arsa a rukuni na biyu sai ya koma cikin gudanarwa.
== Ayyukan horarwa ==
=== Ayyukan kocin farko ===
Ba da daɗewa ba Troussier ya koma cikin gudanarwa bayan ya sami lasisin horar da shi kuma ya sami matsayi na farko na horar da Ƙungiyar Kwallon Kafa ta Faransa inda aka ba shi izinin gudanar da kulob din kwallon kafa na kasa da ake kira Institut National du Football de Vichy ko kuma wanda aka fi sani da INF Vichy . An ba wa tawagar damar shiga cikin mataki na uku kuma an ba da izini daga ci gaba ko sakewa don haka matasa 'yan wasan zasu iya bunkasa. A lokacin da yake tare da tawagar ya jagoranci su zuwa kakar wasa ta 1983-84 inda suka zo na biyu a cikin rukuni.<ref>{{Cite web |title=Division 3 Gr. Centre 1984 |url=http://www.footballenfrance.fr/ligue416.php?niveau=Division%203&poule=Centre&annee=1984 |access-date=17 December 2014 |publisher=footballenfrance.fr |language=fr}}</ref> A kakar wasa mai zuwa Troussier zai horar da CS Alençon a rukuni na huɗu na Faransa kuma ya shafe shekaru uku yana koyon yadda za a gudanar da kulob din kwallon kafa.<ref>{{Cite web |title=Union Sportive Alençonnaise 61 |url=http://www.footballenfrance.fr/club.php?appel=alencon |access-date=17 December 2014 |publisher=footballenfrance.fr |language=fr}}</ref>
Zai koma tsohon kulob dinsa Red Star 93 a kakar 1987-88 a matsayin kocin su. A lokacin da yake tare da kulob din zai jagorance su zuwa na biyu a cikin rukuni kuma ya ci gaba zuwa matakin na biyu a ƙarshen yakin neman zagaye na 1988-89. <ref>{{Cite web |title=Red Star Football Club 93 |url=http://www.footballenfrance.fr/club.php?appel=red%20star |access-date=17 December 2014 |publisher=footballenfrance.fr |language=fr}}</ref> Duk da haka zai bar kulob din a ranar 30 ga Yuni 1989 don shiga kulob din na biyu na Cretil a matsayin mai kulawa har zuwa 1 ga Oktoba 1989 lokacin da Bernard Maligorne ya ɗauki matsayin gudanarwa.<ref>{{Cite web |title=Red Star FC » Manager history |url=https://www.worldfootball.net/teams/te17618/red-star-fc/all-managers/ |access-date=17 December 2014 |publisher=worldfootball.net}}</ref>
=== Ka ƙaura zuwa Afirka ===
Tafiyar farko ta Troussier daga Faransa ta fara ne tare da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Ivory Coast|Kungiyar kwallon kafa ta Ivory Coast]] ASEC Mimosas inda a kakar wasa ta farko ya lashe gasar zakarun Turai.<ref>{{Cite web |last=Eric Boesenberg |date=4 December 2014 |title=Ivory Coast - List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesi/ivochamp.html |access-date=17 December 2014 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Ba da daɗewa ba za a bi wannan da wasu lakabi biyu da kuma soyayya ga ƙasar, wanda ya gan shi ya sami zama ɗan ƙasa tare da Ivory Coast. Tare da rawar da ya taka a matakin kulob din kungiyar kwallon kafa ta Ivory Coast ta hayar da shi a matsayin kocin su da fatan zai iya maimaita nasararsa tare da tawagar kasa. An sanya shi ya cancanci gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1994, duk da haka ya kasa cimma wannan kuma nan da nan ya bar mukaminsa ya koma kungiyar kwallon kafa ta Afirka ta Kudu Kaizer Chiefs .
Bayan ɗan gajeren lokaci tare da Kaizer Chiefs Troussier ya koma kulob din kwallon kafa na Morocco Fath Union Sport kuma ya jagoranci su zuwa 1995 Coupe du Trône . <ref>{{Cite web |last=Shahbaz Sabeti and Nabil Benkirane |date=15 June 2005 |title=Morocco 1994/95 |url=https://www.rsssf.org/tablesm/maro95.html |access-date=17 December 2014 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Lokacinsa tare da Fath Union Sport ya kuma gan shi ya sami damar komawa matsayi na biyu tare da su, duk da haka ya kasance tare da kulob din na lokutan da yawa har sai an ba shi damar komawa gudanarwar kasa da kasa tare da [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] don maye gurbin [[Shuaibu Amodu|Shaibu Amodu]] yayin da suke ƙoƙarin samun cancanta ga gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1998. Shigar da aikin a tsakiyar cancanta ya jagoranci su cikin wasanni hudu a duk lokacin yakin neman zabe yayin da Najeriya ta cancanci, duk da haka Hukumar Kwallon Kafa ta Najeriya ta yanke shawarar sauƙaƙa Troussier daga ayyukansa kuma a ƙarshe ta bar kocin da ya ƙware sosai Bora Milutinović ya jagoranci su shiga gasar saboda kwarewarsa na riga ya jagoranci kasashe daban-daban uku a gasar cin kofin duniya a wannan lokacin.<ref>{{Cite web |last=Mark Pierson |date=18 December 1997 |title=Football: Milutinovic confirmed as Nigeria coach for France 98 |url=https://www.independent.co.uk/sport/football-milutinovic-confirmed-as-nigeria-coach-for-france-98-1289487.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220526/https://www.independent.co.uk/sport/football-milutinovic-confirmed-as-nigeria-coach-for-france-98-1289487.html |archive-date=26 May 2022 |access-date=17 December 2014 |publisher=independent.co.uk}}</ref>
Troussier da sauri ya sami sabon aiki yana sarrafa wata al'ummar Afirka a [[Kungiyar kwallon kafa ta Burkina Faso|Burkina Faso]] inda aka sanya shi ya horar da su a gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 1998, wanda suke karbar bakuncin. A cikin ɗan gajeren lokaci ya sanya tawagar ta zama masu fafatawa har sai Masar ta doke su 2-0 a wasan kusa da na karshe. Burkina Faso ta kammala ta huɗu bayan ta sha kashi a hannun DR Congo a wasan na uku, duk da haka sakamakon ya nuna cewa ita ce mafi girma a lokacin.<ref>{{Cite web |last=Barrie Courtney |date=5 June 2005 |title=African Nations Cup 1998 - Final Tournament Details |url=https://www.rsssf.org/tables/98a-det.html |access-date=2 March 2015 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Lokacin da ya yi a Burkina Faso zai burge Kungiyar Kwallon Kafa ta Afirka ta Kudu, wacce ta ba shi aikin jagorantar Afirka ta Kudu zuwa gasar cin kofin duniya ta 1998. Zai maye gurbin Jomo Sono, wanda, duk da jagorancin Afirka ta Kudu zuwa wasan karshe na gasar cin kofin kasashen Afirka ta 1998 a matsayin manajan mai kulawa, ba a ba shi matsayi na dindindin ba. Troussier, duk da haka bai iya ƙarfafa tawagar ba kamar yadda ya yi da Burkina Faso kuma an kori tawagar a matakin rukuni. Bayan gasar zai bar Afirka, amma kafin ya yi an ba shi lakabi da "White Witch Doctor" saboda nasarar da ya samu ga kwallon kafa na Afirka. Koyaya, rawar da ya taka a matsayin kocin Afirka ta Kudu ya kasance batun mai rikitarwa sosai, wanda tsohon mai tsaron gida Mark Fish, wanda ya taka leda a gasar cin kofin duniya ta 1998, daga baya ya zargi Troussier da gazawar.<ref>{{Cite web |title=Philippe Troussier was an idiot, says ex-Bafana defender Mark Fish |url=https://www.iol.co.za/sport/soccer/philippe-troussier-was-an-idiot-says-ex-bafana-defender-mark-fish-46270019}}</ref>
=== Ka ƙaura zuwa Asiya ===
A shekarar 1998, Troussier ya maye gurbin Takeshi Okada a matsayin kocin Japan, kuma an ba shi aikin inganta sakamakon da ƙasar ta samu a baya a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998, yayin da suke shirin ɗaukar nauyin gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2002. Ganin cewa yana amfani da mai fassara, ya sha wahala wajen samun abin da yake so daga 'yan wasan yayin da aka fitar da su daga gasar Copa America ta 1999 a matakin rukuni. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2025)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup> Abin takaicin da aka samu a gasar ya jawo martani mara kyau daga kafofin watsa labarai na Japan, wanda ya sa Troussier ya ɗauki matakin ƙuruciya kuma ya karɓi ragamar ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 20 yayin da suka shiga gasar cin kofin matasa ta FIFA ta 1999. <ref>{{Cite web |last=Ryan Steele |date=26 November 2012 |title=Top 10 Japanese foreigners: No.6 Philippe Troussier |url=http://www.asianfootballfeast.com/2012/11/26/top-10-japanese-foreigners-no-6-philippe-troussier/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204647/http://www.asianfootballfeast.com/2012/11/26/top-10-japanese-foreigners-no-6-philippe-troussier/ |archive-date=3 March 2016 |access-date=10 March 2015 |publisher=asianfootballfeast.com}}</ref> Ƙungiyar Japan ta yi nasara a yaƙin neman zaɓe kuma ta zo ta biyu a gasar. Ya ci gaba da karɓar iko da ƙungiyoyin matasa na Japan lokacin da ya jagoranci ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 23 a gasar Olympics ta bazara ta 2000 kuma ya jagorance su zuwa wasan kusa da na ƙarshe. <ref>{{Cite web |last=Karel Stokkermans |date=22 August 2008 |title=Games of the XXVII. Olympiad |url=https://www.rsssf.org/tableso/ol2000f.html |access-date=10 March 2015 |website=[[RSSSF]]}}</ref> Yawancin wannan ƙungiyar za a kira su zuwa gasar cin kofin Asiya ta AFC ta 2000 kuma su lashe gasar. Da wannan nasarar, Troussier ta shiga gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2002 da kwarin gwiwa kuma ta jagoranci Japan zuwa zagaye na 16 na karshe, wanda hakan ya sanya <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2025)">zama</span></nowiki>'' ]</sup> kyawun matsayi a tarihin Japan a gasar.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1955]]
==manazarta==
7nhl71x7ggrmjqkhpkyym5tamytv3fb
Branco van den Boomen
0
149882
832330
2026-05-08T07:37:01Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1334198854|Branco van den Boomen]]"
832330
wikitext
text/x-wiki
'''Branco van den Boomen''' (an haife shi a ranar 21 ga Yuli 1995) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] a ƙungiyar Ligue 1 Angers a matsayin aro daga Ajax .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a Veldhoven, Van den Boomen ya fara wasan ƙwallon ƙafa a ƙungiyar matasa ta RKVVO a Oerle, kafin ya koma Willem II / RKC Waalwijk da ke kusa a shekara ta 2004. Daga nan ya shiga ƙungiyar matasa ta Ajax, inda ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru, kwangilar shekaru uku da Ajax a ranar 4 ga Maris 2011. <ref>{{Cite web |title=Ajax legt talentvolle jeugdspeler vast |url=http://www.ajax.nl/Ajax-Nieuws/Ajax-Nieuws/Ajax-nieuws-artikel/179933/Ajax-legt-talentvolle-jeugdspeler-vast.htm |access-date=1 March 2014 |publisher=Ajax.nl}}</ref>
Van den Boomen ya fara kakar wasa ta 2013–14 yana wasa a Ajax A1, ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 19, yana wasa a Nike A-Juniors Eredivisie. Ya kuma fafata a wasanni uku a gasar UEFA Youth League yayin da ya zura kwallo ɗaya a kan AC Milan U19, wanda hakan ya ba shi damar shiga ƙungiyar 'yan wasa ta reserve ta Jong Ajax da ke fafatawa a Eerste Divisie, ƙungiya ta biyu ta ƙwallon ƙafa ta ƙwararru a Netherlands. Ya fara buga wasa a Jong Ajax a ranar 11 ga Nuwamba 2013 a wasan da suka yi da De Graafschap, inda ya maye gurbinsa a minti na 63 ga Wang Chengkuai wanda shi ma ya fara wasa a wannan wasan. Wasan ya ƙare da rashin nasara 2-1 a gida ga Jong Ajax. <ref>{{Cite web |title=Jong Ajax 1-2 De Graafschap |url=https://int.soccerway.com/matches/2013/11/11/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/bv-de-graafschap/1478800/ |access-date=1 March 2014 |publisher=Soccerway}}</ref> Van den Boomen ya zura ƙwallonsa ta farko ta ƙwararru a wasan da suka yi da SC Telstar, inda ya zura kwallo a minti na 3 na rashin nasara 3-1. A watan Janairun 2014 aka sanar da cewa an daukaka Van den Boomen zuwa tawagar Jong Ajax a hukumance, kuma ba zai koma matsayin matasa na kungiyar ba. <ref>{{Cite web |title=Van den Boomen sluit aan bij Jong Ajax |url=http://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/76430/van-den-boomen-sluit-aan-bij-jong-ajax.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402163537/http://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/76430/van-den-boomen-sluit-aan-bij-jong-ajax.html |archive-date=2 April 2015 |access-date=1 March 2014 |publisher=Ajax Showtime}}</ref>
=== Kungiyar FC Eindhoven ===
A ranar 19 ga Yuni 2014, an sanar da cewa Van den Boomen ya rattaba hannu da FC Eindhoven a matsayin canja wuri kyauta, inda ya koma birnin haihuwarsa, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da kulob din. <ref>{{Cite web |title=Van den Boomen tekent bij FC Eindhoven |url=http://www.ajaxshowtime.com/bijzaken-en-geruchten/79764/van-den-boomen-tekent-bij-fc-eindhoven.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140910215808/http://www.ajaxshowtime.com/bijzaken-en-geruchten/79764/van-den-boomen-tekent-bij-fc-eindhoven.html |archive-date=10 September 2014 |access-date=19 June 2014 |publisher=Ajax Showtime}}</ref> Ya fara bayyana a sabuwar kulob dinsa a ranar 15 ga Agusta 2014 a wasan da suka doke FC Emmen da ci 3-0 a gida. <ref>{{Cite web |title=FC Eindhoven 3-0 FC Emmen |url=https://int.soccerway.com/matches/2014/08/15/netherlands/eerste-divisie/fc-eindhoven/fc-emmen/1691115/ |access-date=9 September 2014 |publisher=Soccerway}}</ref>
=== Toulouse ===
A ranar 7 ga Agusta 2020, Van den Boomen ya bar Netherlands a karon farko a rayuwarsa ta kwallo kuma ya koma kulob din Toulouse na Faransa, wanda aka mayar da shi Ligue 2 bayan ya kare a matsayi na 20 a kakar wasa ta Ligue 1 ta 2019-20 . Toulouse ta amince da kudin canja wurin €350,000 tare da De Graafschap . [1] Van den Boomen ya zama dan wasa na biyu na kasar Holland da ya koma Toulouse bayan Rob Rensenbrink . [2]
A kakar wasa ta 2020-21, Van den Boomen ya zama ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan tsakiya na Toulouse wanda ya ƙunshi Stijn Spierings da Brecht Dejaegere, inda ya zira kwallaye biyar kuma ya taimaka wajen taimakawa bakwai. <ref>{{Cite web |title=Branco van den Boomen » Ligue 2 2020/2021 |url=https://www.worldfootball.net/person/pe278903/branco-van-den-boomen/ |access-date=1 February 2023 |website=WorldFootball.net |publisher=HEIM:SPIEL}}</ref> A kakar wasa ta 2021-22, Van den Boomen ya inganta yawan kwallayensa sosai, inda ya zira kwallaye goma sha biyu kuma ya taimaka wajen zura kwallaye ashirin da ɗaya a gasar.
=== Komawa Ajax ===
A ranar 29 ga Mayu 2023, Van den Boomen ya sanya hannu kan yarjejeniyar kwangila kafin lokacin da zai yi wasa da kulob din Eredivisie Ajax, inda ya shafe shekaru uku a farkon aikinsa. Ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru hudu daga 1 ga Yuli 2023 zuwa 30 ga Yuni 2027. <ref>{{Cite web |title=Ajax sign Branco van den Boomen |url=https://www.ajax.nl/articles/ajax-sign-branco-van-den-boomen |access-date=29 May 2023 |website=Ajax}}</ref>
A ranar 21 ga Janairun 2026, ya koma Angers a Faransa a matsayin aro. <ref>{{Cite web |date= |title=Bienvenue Branco ! |trans-title=Welcome Branco! |url=https://angers-sco.fr/branco-van-den-boomen-rejoint-angers-sco/ |access-date=21 January 2026 |publisher=Angers SCO |language=fr}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 17 December 2025}}<ref name = "WF"/><ref name = "SW">{{Soccerway|215550|Branco van den Boomen}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[KNVB Cup]], [[Coupe de France]]}}
! colspan="2" |Europe
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
|Jong Ajax
|2013–14
|Eerste Divisie
|15
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|15
|1
|-
|Eindhoven
|2014–15
|Eerste Divisie
|37
|4
|1
|0
| colspan="2" |—
|2{{Efn|Appearances in Eerste Divisie promotion play-offs}}
|0
|40
|4
|-
|[[SC Heerenveen|Heerenveen]]
|2015–16
|Eredivisie
|23
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|23
|1
|-
|Willem II (loan)
|2016–17
|Eredivisie
|8
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|9
|0
|-
| rowspan="4" |Eindhoven
|2017–18
|Eerste Divisie
|37
|2
|2
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|39
|2
|-
|2018–19
|Eerste Divisie
|36
|11
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|37
|11
|-
|2019–20
|Eerste Divisie
|3
|4
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|3
|4
|-
! colspan="2" |Total
!76
!17
!3
!0
!0
!0
!0
!0
!79
!17
|-
|De Graafschap
|2019–20
|Eerste Divisie
|24
|5
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|25
|5
|-
| rowspan="4" |Toulouse
|2020–21
|Ligue 2
|35
|5
|2
|0
| colspan="2" |—
|3{{Efn|Appearances in Ligue 2 promotion play-offs}}
|0
|40
|5
|-
|2021–22
|Ligue 2
|37
|12
|4
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|41
|12
|-
|2022–23
|[[Ligue 1]]
|35
|5
|5
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|40
|5
|-
! colspan="2" |Total
!107
!22
!11
!1
!0
!0
!3
!0
!121
!24
|-
| rowspan="4" |Ajax
|2023–24
|Eredivisie
|21
|2
|0
|0
|8{{Efn|Five appearances in [[UEFA Europa League]], three appearances and one goal in [[UEFA Europa Conference League]]}}
|1
| colspan="2" |—
|29
|3
|-
|2024–25
|Eredivisie
|12
|0
|1
|0
|13{{Efn|Appearances in UEFA Europa League}}
|2
| colspan="2" |—
|26
|2
|-
|2025–26
|Eredivisie
|0
|0
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|1
|0
|-
! colspan="2" |Total
!33
!2
!2
!0
!21
!3
!0
!0
!56
!5
|-
! colspan="3" |Career total
!323
!52
!19
!1
!21
!3
!5
!0
!368
!56
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1995]]
o3c8ocfq8qtby1lhdjsg40tb4vmit69
832332
832330
2026-05-08T07:37:30Z
Sardeeq
39275
832332
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Branco van den Boomen''' (an haife shi a ranar 21 ga Yuli 1995) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] a ƙungiyar Ligue 1 Angers a matsayin aro daga Ajax .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a Veldhoven, Van den Boomen ya fara wasan ƙwallon ƙafa a ƙungiyar matasa ta RKVVO a Oerle, kafin ya koma Willem II / RKC Waalwijk da ke kusa a shekara ta 2004. Daga nan ya shiga ƙungiyar matasa ta Ajax, inda ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru, kwangilar shekaru uku da Ajax a ranar 4 ga Maris 2011. <ref>{{Cite web |title=Ajax legt talentvolle jeugdspeler vast |url=http://www.ajax.nl/Ajax-Nieuws/Ajax-Nieuws/Ajax-nieuws-artikel/179933/Ajax-legt-talentvolle-jeugdspeler-vast.htm |access-date=1 March 2014 |publisher=Ajax.nl}}</ref>
Van den Boomen ya fara kakar wasa ta 2013–14 yana wasa a Ajax A1, ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 19, yana wasa a Nike A-Juniors Eredivisie. Ya kuma fafata a wasanni uku a gasar UEFA Youth League yayin da ya zura kwallo ɗaya a kan AC Milan U19, wanda hakan ya ba shi damar shiga ƙungiyar 'yan wasa ta reserve ta Jong Ajax da ke fafatawa a Eerste Divisie, ƙungiya ta biyu ta ƙwallon ƙafa ta ƙwararru a Netherlands. Ya fara buga wasa a Jong Ajax a ranar 11 ga Nuwamba 2013 a wasan da suka yi da De Graafschap, inda ya maye gurbinsa a minti na 63 ga Wang Chengkuai wanda shi ma ya fara wasa a wannan wasan. Wasan ya ƙare da rashin nasara 2-1 a gida ga Jong Ajax. <ref>{{Cite web |title=Jong Ajax 1-2 De Graafschap |url=https://int.soccerway.com/matches/2013/11/11/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/bv-de-graafschap/1478800/ |access-date=1 March 2014 |publisher=Soccerway}}</ref> Van den Boomen ya zura ƙwallonsa ta farko ta ƙwararru a wasan da suka yi da SC Telstar, inda ya zura kwallo a minti na 3 na rashin nasara 3-1. A watan Janairun 2014 aka sanar da cewa an daukaka Van den Boomen zuwa tawagar Jong Ajax a hukumance, kuma ba zai koma matsayin matasa na kungiyar ba. <ref>{{Cite web |title=Van den Boomen sluit aan bij Jong Ajax |url=http://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/76430/van-den-boomen-sluit-aan-bij-jong-ajax.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402163537/http://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/76430/van-den-boomen-sluit-aan-bij-jong-ajax.html |archive-date=2 April 2015 |access-date=1 March 2014 |publisher=Ajax Showtime}}</ref>
=== Kungiyar FC Eindhoven ===
A ranar 19 ga Yuni 2014, an sanar da cewa Van den Boomen ya rattaba hannu da FC Eindhoven a matsayin canja wuri kyauta, inda ya koma birnin haihuwarsa, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da kulob din. <ref>{{Cite web |title=Van den Boomen tekent bij FC Eindhoven |url=http://www.ajaxshowtime.com/bijzaken-en-geruchten/79764/van-den-boomen-tekent-bij-fc-eindhoven.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140910215808/http://www.ajaxshowtime.com/bijzaken-en-geruchten/79764/van-den-boomen-tekent-bij-fc-eindhoven.html |archive-date=10 September 2014 |access-date=19 June 2014 |publisher=Ajax Showtime}}</ref> Ya fara bayyana a sabuwar kulob dinsa a ranar 15 ga Agusta 2014 a wasan da suka doke FC Emmen da ci 3-0 a gida. <ref>{{Cite web |title=FC Eindhoven 3-0 FC Emmen |url=https://int.soccerway.com/matches/2014/08/15/netherlands/eerste-divisie/fc-eindhoven/fc-emmen/1691115/ |access-date=9 September 2014 |publisher=Soccerway}}</ref>
=== Toulouse ===
A ranar 7 ga Agusta 2020, Van den Boomen ya bar Netherlands a karon farko a rayuwarsa ta kwallo kuma ya koma kulob din Toulouse na Faransa, wanda aka mayar da shi Ligue 2 bayan ya kare a matsayi na 20 a kakar wasa ta Ligue 1 ta 2019-20 . Toulouse ta amince da kudin canja wurin €350,000 tare da De Graafschap . [1] Van den Boomen ya zama dan wasa na biyu na kasar Holland da ya koma Toulouse bayan Rob Rensenbrink . [2]
A kakar wasa ta 2020-21, Van den Boomen ya zama ɗaya daga cikin manyan 'yan wasan tsakiya na Toulouse wanda ya ƙunshi Stijn Spierings da Brecht Dejaegere, inda ya zira kwallaye biyar kuma ya taimaka wajen taimakawa bakwai. <ref>{{Cite web |title=Branco van den Boomen » Ligue 2 2020/2021 |url=https://www.worldfootball.net/person/pe278903/branco-van-den-boomen/ |access-date=1 February 2023 |website=WorldFootball.net |publisher=HEIM:SPIEL}}</ref> A kakar wasa ta 2021-22, Van den Boomen ya inganta yawan kwallayensa sosai, inda ya zira kwallaye goma sha biyu kuma ya taimaka wajen zura kwallaye ashirin da ɗaya a gasar.
=== Komawa Ajax ===
A ranar 29 ga Mayu 2023, Van den Boomen ya sanya hannu kan yarjejeniyar kwangila kafin lokacin da zai yi wasa da kulob din Eredivisie Ajax, inda ya shafe shekaru uku a farkon aikinsa. Ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru hudu daga 1 ga Yuli 2023 zuwa 30 ga Yuni 2027. <ref>{{Cite web |title=Ajax sign Branco van den Boomen |url=https://www.ajax.nl/articles/ajax-sign-branco-van-den-boomen |access-date=29 May 2023 |website=Ajax}}</ref>
A ranar 21 ga Janairun 2026, ya koma Angers a Faransa a matsayin aro. <ref>{{Cite web |date= |title=Bienvenue Branco ! |trans-title=Welcome Branco! |url=https://angers-sco.fr/branco-van-den-boomen-rejoint-angers-sco/ |access-date=21 January 2026 |publisher=Angers SCO |language=fr}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 17 December 2025}}<ref name = "WF"/><ref name = "SW">{{Soccerway|215550|Branco van den Boomen}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[KNVB Cup]], [[Coupe de France]]}}
! colspan="2" |Europe
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
|Jong Ajax
|2013–14
|Eerste Divisie
|15
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|15
|1
|-
|Eindhoven
|2014–15
|Eerste Divisie
|37
|4
|1
|0
| colspan="2" |—
|2{{Efn|Appearances in Eerste Divisie promotion play-offs}}
|0
|40
|4
|-
|[[SC Heerenveen|Heerenveen]]
|2015–16
|Eredivisie
|23
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|23
|1
|-
|Willem II (loan)
|2016–17
|Eredivisie
|8
|0
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|9
|0
|-
| rowspan="4" |Eindhoven
|2017–18
|Eerste Divisie
|37
|2
|2
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|39
|2
|-
|2018–19
|Eerste Divisie
|36
|11
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|37
|11
|-
|2019–20
|Eerste Divisie
|3
|4
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|3
|4
|-
! colspan="2" |Total
!76
!17
!3
!0
!0
!0
!0
!0
!79
!17
|-
|De Graafschap
|2019–20
|Eerste Divisie
|24
|5
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|25
|5
|-
| rowspan="4" |Toulouse
|2020–21
|Ligue 2
|35
|5
|2
|0
| colspan="2" |—
|3{{Efn|Appearances in Ligue 2 promotion play-offs}}
|0
|40
|5
|-
|2021–22
|Ligue 2
|37
|12
|4
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|41
|12
|-
|2022–23
|[[Ligue 1]]
|35
|5
|5
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|40
|5
|-
! colspan="2" |Total
!107
!22
!11
!1
!0
!0
!3
!0
!121
!24
|-
| rowspan="4" |Ajax
|2023–24
|Eredivisie
|21
|2
|0
|0
|8{{Efn|Five appearances in [[UEFA Europa League]], three appearances and one goal in [[UEFA Europa Conference League]]}}
|1
| colspan="2" |—
|29
|3
|-
|2024–25
|Eredivisie
|12
|0
|1
|0
|13{{Efn|Appearances in UEFA Europa League}}
|2
| colspan="2" |—
|26
|2
|-
|2025–26
|Eredivisie
|0
|0
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|1
|0
|-
! colspan="2" |Total
!33
!2
!2
!0
!21
!3
!0
!0
!56
!5
|-
! colspan="3" |Career total
!323
!52
!19
!1
!21
!3
!5
!0
!368
!56
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1995]]
jav34jcmca5f9ecydav3qxttm4cjomy
José Peseiro
0
149883
832331
2026-05-08T07:37:09Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351522187|José Peseiro]]"
832331
wikitext
text/x-wiki
'''José Vítor dos Santos Peseiro''' MON (an haife shi a ranar 4 ga Afrilu 1960) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Portugal kuma tsohon dan wasan da ya taka leda a matsayin mai gaba. Shi ne babban kocin kungiyar Al-Ula ta Saudiyya ta farko.
Bayan wani aiki mara kyau a matsayin dan wasa, ya ci gaba da horar da kungiyoyi da yawa a kasarsa, ciki har da Sporting CP - wanda ya kai ga wasan karshe na gasar cin kofin UEFA ta 2005 <ref name="UEFA">{{Cite web |last=Sanderson |first=Pete |date=18 May 2005 |title=Resilient CSKA sink Sporting |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0250-0c50f27eee6f-f4e1d5595be3-1000--resilient-cska-sink-sporting/ |access-date=4 June 2016 |publisher=UEFA}}</ref>- da Porto. Ya kuma yi aiki sosai a kasashen Larabawa, yana kula da tawagar Saudi Arabia. Ya kuma kammala na biyu a gasar cin [[Gasar cin kofin ƙasashen Afrika 2023|Kofin Kasashen Afirka na 2023]] tare da [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]].
== Ayyukan wasa ==
An haife shi a Coruche, Gundumar Santarém, Peseiro bai taba taka leda a mafi girma fiye da Segunda Liga a matsayin kwararre ba, ya fara ne a Sport Lisboa e Cartaxo a shekarar 1979. A wannan gasa, ya wakilci Amora, Oriental, Samora Correia da Torreense na jimlar yanayi biyar.
Peseiro mai shekaru 34 ya yi ritaya a ƙarshen kakar 1993-94 a rukuni na huɗu, tare da kulob din gida União de Santarém .
== Ayyukan horarwa ==
=== Farko ===
Peseiro ya shafe shekaru takwas na farko a matsayin kocin a matsayi na uku da na huɗu na ƙwallon ƙafa na Portugal, ya fara ne a matsayin mai horar da 'yan wasa a tawagarsa ta ƙarshe. A lokacin rani na shekara ta 1999, an nada shi a Nacional, wanda ya taimaka wajen samun ci gaba zuwa Firayim Minista a cikin yanayi uku kawai.<ref>{{Cite web |last=Gouveia |first=Ricardo |date=21 January 2016 |title=Peseiro vs Vingada: sexto duelo marcante dez anos depois |trans-title=Peseiro vs Vingada: sixth important duel ten years later |url=http://www.maisfutebol.iol.pt/liga/fc-porto/peseiro-vs-vingada-sexto-duelo-marcante-dez-anos-depois |access-date=7 June 2016 |publisher=Mais Futebol |language=pt}}</ref> A 2002-03, ya jagoranci tawagar zuwa matsayi na goma sha ɗaya na karshe.<ref>{{Cite web |last=Santos |first=Jorge |last2=Dalence Garcia |first2=Daniel |last3=Schoenmakers |first3=Jan |title=Portugal 2002/03 |url=https://www.rsssf.org/tablesp/port03.html |access-date=23 October 2025 |publisher=[[RSSSF]]}}</ref>
A shekara ta 2003-04, Peseiro ya taimaka wa [[Carlos Queiroz]] a [[Real Madrid CF|Real Madrid]] . A ƙarshen kamfen ɗin, bayan ƙungiyar ta rasa babbar fa'ida a kan teburin don [[Valencia CF|Valencia]], [[FC Barcelona|Barcelona]] da Deportivo de La Coruña su wuce su, an kori ma'aurata, kuma wannan ya koma matsayin mataimakinsa a [[Manchester United F.C.|Manchester United]].<ref>{{Cite web |date=24 May 2004 |title=Camacho elegido, Queiroz cesado |trans-title=Camacho chosen, Queiroz sacked |url=https://cadenaser.com/ser/2004/05/25/deportes/1085441290_850215.html |access-date=7 June 2016 |publisher=[[Cadena SER]] |language=es}}</ref>
=== Wasanni CP ===
Peseiro ya sanya hannu tare da Sporting CP a shekara ta 2004-05. Bayan ya tara asarar uku da zane biyu a wasanni tara na farko da ya yi, kungiyar ta kammala a matsayi na uku tare da maki 61, hudu a bayan zakarun Benfica; Bugu da ƙari, ya horar da tawagar zuwa matsayi na biyu a gasar cin Kofin UEFA bayan ya zubar da irin su Feyenoord, [[Middlesbrough FC|Middlesbrough]] da [[Newcastle United FC|Newcastle United]]. An buga Wasan karshe a Estádio José Alvalade, kuma bayan jagorancin 1-0 a rabin lokaci masu masaukin baki sun shawo kan CSKA Moscow 3-1.<ref name="UEFA">{{Cite web |last=Sanderson |first=Pete |date=18 May 2005 |title=Resilient CSKA sink Sporting |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0250-0c50f27eee6f-f4e1d5595be3-1000--resilient-cska-sink-sporting/ |access-date=4 June 2016 |publisher=UEFA}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSanderson2005">Sanderson, Pete (18 May 2005). [https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0250-0c50f27eee6f-f4e1d5595be3-1000--resilient-cska-sink-sporting/ "Resilient CSKA sink Sporting"]. UEFA<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 June</span> 2016</span>.</cite></ref>
A farkon kakar 2005-06, [[Udinese Calcio|Udinese]] ta fitar da Lions daga [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai ta UEFA]], <ref>{{Cite web |date=23 August 2005 |title=Udinese see off Sporting |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01ac-0ea8021b8360-3a42cd180054-1000--udinese-see-off-sporting/ |access-date=7 June 2016 |publisher=UEFA}}</ref> kuma bayan da aka sake su zuwa gasar cin kofin UEFA nan da nan Halmstad ta kori su 4-4 a kan jimillar bayan asarar gida 2-3.<ref>{{Cite web |date=29 September 2005 |title=Sporting-Halmstads, 2–3, a.p. (ficha) |trans-title=Sporting-Halmstads, 2–3, a.e.t. (match sheet) |url=https://maisfutebol.iol.pt/sporting-halmstads-2-3-a-p-ficha |access-date=9 February 2024 |publisher=Mais Futebol |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |last=Figueiredo |first=João Tiago |date=20 January 2016 |title=Dez coisas que precisa saber sobre José Peseiro |trans-title=Ten things you need to know about José Peseiro |url=https://maisfutebol.iol.pt/fc-porto/liga/dez-coisas-que-precisa-saber-sobre-jose-peseiro |access-date=4 February 2020 |publisher=Mais Futebol |language=pt}}</ref> A ranar 16 ga Oktoba 2005, bayan da aka ci Académica de Coimbra 0-1 a gida wanda ya ga Sporting ya nutse zuwa matsayi na bakwai, ya yi murabus.
=== Gabashin Turai ===
A cikin shekara ta 2007, an nada Peseiro a matsayin manajan Panathinaikos . <ref>{{Cite web |date=5 June 2007 |title=Peseiro answers Panathinaikos call |url=https://www.uefa.com/news-media/news/01c2-0f84b045ee45-1f153dec4951-1000--peseiro-answers-panathinaikos-call/ |access-date=9 February 2024 |publisher=UEFA}}</ref> Bayan ya kasa lashe Super League Girka kuma ya rasa 4-0 ga makwabcinsa Olympiacos a gasar cin Kofin cikin gida, an tilasta masa ya sauka.
A watan Yunin 2008, Peseiro ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da kulob din Rapid București na Romania . A ranar 2 ga Oktoba, bayan da VfL Wolfsburg An fitar da shi daga gasar cin kofin UEFA, an kore shi <ref>{{Cite web |date=2 October 2008 |title=Peseiro a fost demis |trans-title=Peseiro has been sacked |url=http://www.ziare.com/vfl-wolfsburg/stiri-vfl-wolfsburg/peseiro-a-fost-demis-426560 |access-date=7 June 2016 |publisher=Ziare |language=ro}}</ref> kawai don a dawo da shi bayan 'yan kwanaki; <ref>{{Cite web |date=9 October 2008 |title=El portugués Peseiro, restituido como entrenador del Rapid de Bucarest |trans-title=Portuguese Peseiro, reinstated as Rapid Bucharest manager |url=http://www.terra.com/deportes/articulo/html/fox753870.htm |access-date=7 June 2016 |publisher=[[Terra (company)|Terra]] |language=es}}</ref> daga ƙarshe ya yi murabus a ranar 12 ga Janairun 2009, bayan ya kasa amincewa da sabon yarjejeniya. <ref>{{Cite web |last=Valente |first=Susana |date=28 January 2009 |title=Roménia: Rapid Bucareste cumpre acordo com José Peseiro |trans-title=Romania: Rapid Bucharest honour deal with José Peseiro |url=http://relvado.aeiou.pt/internacional/romenia-rapid-bucareste-cumpre-acordo-com-jose-peseiro |access-date=7 June 2016 |publisher=Relvado |language=pt}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1960]]
829uxrocg1b9bi9ng39rye9mu7gegj5
832333
832331
2026-05-08T07:37:31Z
Ibrahim abusufyan
19233
832333
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''José Vítor dos Santos Peseiro''' MON (an haife shi a ranar 4 ga Afrilu 1960) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Portugal kuma tsohon dan wasan da ya taka leda a matsayin mai gaba. Shi ne babban kocin kungiyar Al-Ula ta Saudiyya ta farko.
Bayan wani aiki mara kyau a matsayin dan wasa, ya ci gaba da horar da kungiyoyi da yawa a kasarsa, ciki har da Sporting CP - wanda ya kai ga wasan karshe na gasar cin kofin UEFA ta 2005 <ref name="UEFA">{{Cite web |last=Sanderson |first=Pete |date=18 May 2005 |title=Resilient CSKA sink Sporting |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0250-0c50f27eee6f-f4e1d5595be3-1000--resilient-cska-sink-sporting/ |access-date=4 June 2016 |publisher=UEFA}}</ref>- da Porto. Ya kuma yi aiki sosai a kasashen Larabawa, yana kula da tawagar Saudi Arabia. Ya kuma kammala na biyu a gasar cin [[Gasar cin kofin ƙasashen Afrika 2023|Kofin Kasashen Afirka na 2023]] tare da [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]].
== Ayyukan wasa ==
An haife shi a Coruche, Gundumar Santarém, Peseiro bai taba taka leda a mafi girma fiye da Segunda Liga a matsayin kwararre ba, ya fara ne a Sport Lisboa e Cartaxo a shekarar 1979. A wannan gasa, ya wakilci Amora, Oriental, Samora Correia da Torreense na jimlar yanayi biyar.
Peseiro mai shekaru 34 ya yi ritaya a ƙarshen kakar 1993-94 a rukuni na huɗu, tare da kulob din gida União de Santarém .
== Ayyukan horarwa ==
=== Farko ===
Peseiro ya shafe shekaru takwas na farko a matsayin kocin a matsayi na uku da na huɗu na ƙwallon ƙafa na Portugal, ya fara ne a matsayin mai horar da 'yan wasa a tawagarsa ta ƙarshe. A lokacin rani na shekara ta 1999, an nada shi a Nacional, wanda ya taimaka wajen samun ci gaba zuwa Firayim Minista a cikin yanayi uku kawai.<ref>{{Cite web |last=Gouveia |first=Ricardo |date=21 January 2016 |title=Peseiro vs Vingada: sexto duelo marcante dez anos depois |trans-title=Peseiro vs Vingada: sixth important duel ten years later |url=http://www.maisfutebol.iol.pt/liga/fc-porto/peseiro-vs-vingada-sexto-duelo-marcante-dez-anos-depois |access-date=7 June 2016 |publisher=Mais Futebol |language=pt}}</ref> A 2002-03, ya jagoranci tawagar zuwa matsayi na goma sha ɗaya na karshe.<ref>{{Cite web |last=Santos |first=Jorge |last2=Dalence Garcia |first2=Daniel |last3=Schoenmakers |first3=Jan |title=Portugal 2002/03 |url=https://www.rsssf.org/tablesp/port03.html |access-date=23 October 2025 |publisher=[[RSSSF]]}}</ref>
A shekara ta 2003-04, Peseiro ya taimaka wa [[Carlos Queiroz]] a [[Real Madrid CF|Real Madrid]] . A ƙarshen kamfen ɗin, bayan ƙungiyar ta rasa babbar fa'ida a kan teburin don [[Valencia CF|Valencia]], [[FC Barcelona|Barcelona]] da Deportivo de La Coruña su wuce su, an kori ma'aurata, kuma wannan ya koma matsayin mataimakinsa a [[Manchester United F.C.|Manchester United]].<ref>{{Cite web |date=24 May 2004 |title=Camacho elegido, Queiroz cesado |trans-title=Camacho chosen, Queiroz sacked |url=https://cadenaser.com/ser/2004/05/25/deportes/1085441290_850215.html |access-date=7 June 2016 |publisher=[[Cadena SER]] |language=es}}</ref>
=== Wasanni CP ===
Peseiro ya sanya hannu tare da Sporting CP a shekara ta 2004-05. Bayan ya tara asarar uku da zane biyu a wasanni tara na farko da ya yi, kungiyar ta kammala a matsayi na uku tare da maki 61, hudu a bayan zakarun Benfica; Bugu da ƙari, ya horar da tawagar zuwa matsayi na biyu a gasar cin Kofin UEFA bayan ya zubar da irin su Feyenoord, [[Middlesbrough FC|Middlesbrough]] da [[Newcastle United FC|Newcastle United]]. An buga Wasan karshe a Estádio José Alvalade, kuma bayan jagorancin 1-0 a rabin lokaci masu masaukin baki sun shawo kan CSKA Moscow 3-1.<ref name="UEFA">{{Cite web |last=Sanderson |first=Pete |date=18 May 2005 |title=Resilient CSKA sink Sporting |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0250-0c50f27eee6f-f4e1d5595be3-1000--resilient-cska-sink-sporting/ |access-date=4 June 2016 |publisher=UEFA}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSanderson2005">Sanderson, Pete (18 May 2005). [https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0250-0c50f27eee6f-f4e1d5595be3-1000--resilient-cska-sink-sporting/ "Resilient CSKA sink Sporting"]. UEFA<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 June</span> 2016</span>.</cite></ref>
A farkon kakar 2005-06, [[Udinese Calcio|Udinese]] ta fitar da Lions daga [[UEFA Champions League|Gasar Zakarun Turai ta UEFA]], <ref>{{Cite web |date=23 August 2005 |title=Udinese see off Sporting |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01ac-0ea8021b8360-3a42cd180054-1000--udinese-see-off-sporting/ |access-date=7 June 2016 |publisher=UEFA}}</ref> kuma bayan da aka sake su zuwa gasar cin kofin UEFA nan da nan Halmstad ta kori su 4-4 a kan jimillar bayan asarar gida 2-3.<ref>{{Cite web |date=29 September 2005 |title=Sporting-Halmstads, 2–3, a.p. (ficha) |trans-title=Sporting-Halmstads, 2–3, a.e.t. (match sheet) |url=https://maisfutebol.iol.pt/sporting-halmstads-2-3-a-p-ficha |access-date=9 February 2024 |publisher=Mais Futebol |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |last=Figueiredo |first=João Tiago |date=20 January 2016 |title=Dez coisas que precisa saber sobre José Peseiro |trans-title=Ten things you need to know about José Peseiro |url=https://maisfutebol.iol.pt/fc-porto/liga/dez-coisas-que-precisa-saber-sobre-jose-peseiro |access-date=4 February 2020 |publisher=Mais Futebol |language=pt}}</ref> A ranar 16 ga Oktoba 2005, bayan da aka ci Académica de Coimbra 0-1 a gida wanda ya ga Sporting ya nutse zuwa matsayi na bakwai, ya yi murabus.
=== Gabashin Turai ===
A cikin shekara ta 2007, an nada Peseiro a matsayin manajan Panathinaikos . <ref>{{Cite web |date=5 June 2007 |title=Peseiro answers Panathinaikos call |url=https://www.uefa.com/news-media/news/01c2-0f84b045ee45-1f153dec4951-1000--peseiro-answers-panathinaikos-call/ |access-date=9 February 2024 |publisher=UEFA}}</ref> Bayan ya kasa lashe Super League Girka kuma ya rasa 4-0 ga makwabcinsa Olympiacos a gasar cin Kofin cikin gida, an tilasta masa ya sauka.
A watan Yunin 2008, Peseiro ya sanya hannu kan kwangilar shekaru uku tare da kulob din Rapid București na Romania . A ranar 2 ga Oktoba, bayan da VfL Wolfsburg An fitar da shi daga gasar cin kofin UEFA, an kore shi <ref>{{Cite web |date=2 October 2008 |title=Peseiro a fost demis |trans-title=Peseiro has been sacked |url=http://www.ziare.com/vfl-wolfsburg/stiri-vfl-wolfsburg/peseiro-a-fost-demis-426560 |access-date=7 June 2016 |publisher=Ziare |language=ro}}</ref> kawai don a dawo da shi bayan 'yan kwanaki; <ref>{{Cite web |date=9 October 2008 |title=El portugués Peseiro, restituido como entrenador del Rapid de Bucarest |trans-title=Portuguese Peseiro, reinstated as Rapid Bucharest manager |url=http://www.terra.com/deportes/articulo/html/fox753870.htm |access-date=7 June 2016 |publisher=[[Terra (company)|Terra]] |language=es}}</ref> daga ƙarshe ya yi murabus a ranar 12 ga Janairun 2009, bayan ya kasa amincewa da sabon yarjejeniya. <ref>{{Cite web |last=Valente |first=Susana |date=28 January 2009 |title=Roménia: Rapid Bucareste cumpre acordo com José Peseiro |trans-title=Romania: Rapid Bucharest honour deal with José Peseiro |url=http://relvado.aeiou.pt/internacional/romenia-rapid-bucareste-cumpre-acordo-com-jose-peseiro |access-date=7 June 2016 |publisher=Relvado |language=pt}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1960]]
==manazarta==
4potcyorwkfp4voy0jkw9kjwuq9j4wm
Karel Bonsink
0
149884
832337
2026-05-08T07:39:02Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351255244|Karel Bonsink]]"
832337
wikitext
text/x-wiki
'''Karel Bonsink''' (an haife shi a ranar 21 ga Satumba 1950) manajan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland kuma tsohon ƙwararre ɗan wasa. Ya horar da FC Hilversum a ƙarshe. <ref>{{Cite web |title=Karel Bonsink |url=http://www.scoresway.com/?sport=soccer&page=player&id=200694 |access-date=28 February 2014 |publisher=Soccerway}}</ref>
== Sana'ar wasa ==
An haife shi a The Hague, amma ya girma a Staatsliedenbuurt da ke Amsterdam, [1] a tsawon rayuwarsa, Bonsink ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba a DWS, FC Utrecht, FC Luik, RWDM, Ajax, [2] Stade Rennais FC [3] da Seiko SA .
Bonsink ya buga wasanni 3 ga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa 'yan ƙasa da shekara 19 ta ƙasar Netherlands, da kuma wasa ɗaya ga <nowiki><i id="mwLg">Jong Oranje</i></nowiki> . <ref>{{Cite web |title=Karel Bonsink |url=https://www.onsoranje.nl/teams/185189/speler/13446 |access-date=26 April 2026 |website=OnsOranje (Dutch FA) |language=nl}}</ref>
== Aikin gudanarwa ==
Bonsink ya jagoranci FC Abcoude, AGOVV, <ref>[https://www.volkskrant.nl/archief/agovv-vraagt-proflicentie-aan~a423833/ AGOVV vraagt proflicentie aan] - Volkskrant {{In lang|nl}}</ref> HFC Haarlem <ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2000/09/16/ontslag-bonsink-7510404-a784057 Ontslag Bonsink] - NRC {{In lang|nl}}</ref> kuma ya kasance koci a FC Hilversum, yana fafatawa a Topklasse tun 2010, inda ɗaya daga cikin 'ya'yansa maza ke taka rawa a matsayin ɗan wasa. <ref>{{Cite web |title=Bonsink teleurgesteld in Hilversum |url=http://www.hetamsterdamschevoetbal.nl/bonsink-teleurgesteld-in-hilversum/ |access-date=27 September 2014 |publisher=Het Amsterdamsche Voetbal}}</ref>
A ranar 10 ga Nuwamba 2013, an sanar da cewa Bonsink zai karɓi muƙamin kocin ƙungiyar [[AS Dragons FC de l'Ouémé|AS Dragons]] ta Afirka ta Yamma daga [[Benin]] . Duk da haka, wannan ya gaza saboda tattaunawa da manajansa Humprey Nijman a lokacin. <ref>{{Cite web |title=Bonsink kon aan de slag in Benin |url=http://www.rtvnh.nl/nieuws/125047/Karel+Bonsink%3A+%26quot%3BIk+kon+aan+de+slag+in+Benin%26quot%3B |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053733/http://www.rtvnh.nl/nieuws/125047/Karel%20Bonsink%3A%20%26quot%3BIk%20kon%20aan%20de%20slag%20in%20Benin%26quot%3B |archive-date=4 March 2016 |access-date=28 February 2014 |publisher=[[RTV N-H]]}}</ref> Ya koma Hilversum a shekarar 2015.
== Daraja ==
=== Kulob ===
'''Ajax'''
* Kammalawa : 1979–80
'''Seiko'''
* Gasar rukuni na farko ta Hong Kong : 1982–83
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
pkoe57t04fzrhif4d275qjn1tl1kyrz
832339
832337
2026-05-08T07:39:27Z
Sardeeq
39275
832339
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Karel Bonsink''' (an haife shi a ranar 21 ga Satumba 1950) manajan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland kuma tsohon ƙwararre ɗan wasa. Ya horar da FC Hilversum a ƙarshe. <ref>{{Cite web |title=Karel Bonsink |url=http://www.scoresway.com/?sport=soccer&page=player&id=200694 |access-date=28 February 2014 |publisher=Soccerway}}</ref>
== Sana'ar wasa ==
An haife shi a The Hague, amma ya girma a Staatsliedenbuurt da ke Amsterdam, [1] a tsawon rayuwarsa, Bonsink ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba a DWS, FC Utrecht, FC Luik, RWDM, Ajax, [2] Stade Rennais FC [3] da Seiko SA .
Bonsink ya buga wasanni 3 ga ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa 'yan ƙasa da shekara 19 ta ƙasar Netherlands, da kuma wasa ɗaya ga <nowiki><i id="mwLg">Jong Oranje</i></nowiki> . <ref>{{Cite web |title=Karel Bonsink |url=https://www.onsoranje.nl/teams/185189/speler/13446 |access-date=26 April 2026 |website=OnsOranje (Dutch FA) |language=nl}}</ref>
== Aikin gudanarwa ==
Bonsink ya jagoranci FC Abcoude, AGOVV, <ref>[https://www.volkskrant.nl/archief/agovv-vraagt-proflicentie-aan~a423833/ AGOVV vraagt proflicentie aan] - Volkskrant {{In lang|nl}}</ref> HFC Haarlem <ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2000/09/16/ontslag-bonsink-7510404-a784057 Ontslag Bonsink] - NRC {{In lang|nl}}</ref> kuma ya kasance koci a FC Hilversum, yana fafatawa a Topklasse tun 2010, inda ɗaya daga cikin 'ya'yansa maza ke taka rawa a matsayin ɗan wasa. <ref>{{Cite web |title=Bonsink teleurgesteld in Hilversum |url=http://www.hetamsterdamschevoetbal.nl/bonsink-teleurgesteld-in-hilversum/ |access-date=27 September 2014 |publisher=Het Amsterdamsche Voetbal}}</ref>
A ranar 10 ga Nuwamba 2013, an sanar da cewa Bonsink zai karɓi muƙamin kocin ƙungiyar [[AS Dragons FC de l'Ouémé|AS Dragons]] ta Afirka ta Yamma daga [[Benin]] . Duk da haka, wannan ya gaza saboda tattaunawa da manajansa Humprey Nijman a lokacin. <ref>{{Cite web |title=Bonsink kon aan de slag in Benin |url=http://www.rtvnh.nl/nieuws/125047/Karel+Bonsink%3A+%26quot%3BIk+kon+aan+de+slag+in+Benin%26quot%3B |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053733/http://www.rtvnh.nl/nieuws/125047/Karel%20Bonsink%3A%20%26quot%3BIk%20kon%20aan%20de%20slag%20in%20Benin%26quot%3B |archive-date=4 March 2016 |access-date=28 February 2014 |publisher=[[RTV N-H]]}}</ref> Ya koma Hilversum a shekarar 2015.
== Daraja ==
=== Kulob ===
'''Ajax'''
* Kammalawa : 1979–80
'''Seiko'''
* Gasar rukuni na farko ta Hong Kong : 1982–83
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
8pflqihtzbkwqavoe5jduaq4r9a9cyy
Bora Milutinović
0
149885
832340
2026-05-08T07:39:42Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347061258|Bora Milutinović]]"
832340
wikitext
text/x-wiki
'''Velibor''' "'''Bora'''" '''Milutinović''' (Serbian Cyrillic; an haife shi 7 Satumba 1944) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne kuma manajan Serbia.
Ya gudanar a wasanni biyar na gasar cin [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|Kofin Duniya na FIFA]], an ɗaure shi don rikodin tare da kocin Brazil Carlos Alberto Parreira, amma ya yi haka a gasar cin kocin duniya biyar a jere tare da kungiyoyi daban-daban: Mexico (1986), Costa Rica (1990), Amurka (1994), [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] (1998) da China (2002), ya cancanci 1986 da 1994 a matsayin kasar da ta karbi bakuncin. Shi ne kuma kocin farko da ya dauki kungiyoyi hudu bayan zagaye na farko - duk sai China - wanda ya sami laƙabi na ''Ma'aikacin Mu'ujiza'', wanda Alan Rothenberg, shugaban Ƙungiyar Kwallon Kafa ta Amurka ya ba shi. Gabaɗaya, Milutinović ya jagoranci Ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa na ƙasa guda takwas don jimlar wasanni 273 - mafi yawan kowane kocin ƙungiyar ƙasa a tarihi.
== Gudanar da aiki ==
=== Kungiyoyin kasa na gasar cin kofin duniya ===
==== Mexico (1983-86) ====
Milutinović ya jagoranci Mexico zuwa kashi huɗu na karshe a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1986, mafi girma. Mexico ta fadi a wasan kusa da na karshe ga Jamus ta Yamma a kan kiɗa.
==== Costa Rica (1990) ====
Milutinović ya mamaye Costa Rica kafin gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1990 kuma ya sami Costa Rica a zagaye na biyu. A shekara ta 1990, an dauki Milutinović a matsayin kocin Costa Rica kwanaki 90 kawai kafin gasar cin kofin duniya. Ya yanke kyaftin din da sauran masu farawa. Costa Rica ta sami nasarar doke Scotland da Sweden kuma ta sha kashi a Brazil, 1-0, kafin ta sha kashi 4-1 a Czechoslovakia a zagaye na biyu.
==== Amurka (1991-95) ====
Hank Steinbrecher, babban sakatare na Kungiyar kwallon kafa ta Amurka, ya gudanar da tambayoyin aiki don matsayin kocin tawagar Amurka. Kocin Amurka ba su tabbatar da darajarsu a matakin kasa da kasa ba, kamar yadda Amurka ta rasa dukkan wasanni uku a gasar cin kofin duniya ta 1990 a karkashin Bob Gansler . Lokacin da binciken USSF ya fara a shekarar 1991, ba a mai da hankali sosai ba, amma a kan gano kocin da zai iya matsewa na ƙarshe daga ƙungiyar da ba a kula da ita, kuma sunan Milutinović ya sake fitowa akai-akai. Ya fara horar da Mexico, sannan Costa Rica zuwa nasarar cin kofin duniya.
Milutinović bai bar wata shakka game da wanda ya jagoranci tawagar ba, ya yanke 'yan wasan Amurka biyu, Peter Vermes da Desmond Armstrong, mambobin kwamitin tarayyar kasa, daga tawagarsa ta gasar cin kofin duniya. Milutinović ya ci gaba da yanke Bruce Murray, wanda ya fi zira kwallaye a Amurka. Lokacin da Alexi Lalas ya fara bayyana a sansanin horo, Milutinović ya gaya masa ya yi aski ko ya fita daga tawagar.
Milutinović ya horar da tawagar kwallon kafa ta [[Tarayyar Amurka|Amurka]] a gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1994, wanda aka shirya a Amurka, inda tawagar ta samu nasarar farko a gasar cin Kofin Duniya tun 1950 kuma ta ci gaba zuwa zagaye na farko na gasar tun daga shekarun 1930. An yaba da wannan a matsayin nasara ga ƙasar da ba ta da ƙwarewar ƙwallon ƙafa. An yi amfani da sunan Bora don gasar cin kofin duniya ta 1994 da Kamfanin Upper Deck Company ya kirkira.
USSF ta kori Milutinović a ranar 14 ga Afrilu 1995, tana mai cewa tana son wani wanda zai iya zama kocin da mai gudanarwa. Milutinović ya ruwaito cewa ba ya son wani ɓangare na ayyukan gudanarwa.
==== Najeriya (1997-98) ====
Milutinović ya horar da tawagar Najeriya a gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1998 a Faransa. Najeriya ta lashe rukuni, ta yi nasara a kan Spain 3-2, kuma ta kai ga zagaye na knockout. Wannan ita ce tawagar ta huɗu da Milutinović ya kai ga zagaye na knockout na gasar cin kofin duniya, rikodin kocin.
==== China (2000-02) ====
A karkashin horar da ''Milu'', a karo na farko da aka taba yi, tawagar kasar Sin ta cancanci kasancewa cikin 'yan wasan karshe 32 na gasar cin kofin duniya a shekara ta 2002. An yaba da shi a matsayin jarumi a kasar Sin, ya kawo karshen fari na shekaru 44, kuma an san shi da suna Milu . Koyaya, ba kamar yadda ya yi a baya ba, Milutinović ba zai iya ɗaukar ƙungiyar Sin ta wuce zagaye na farko ba saboda rashin ƙwarewarsu a matakin duniya.
=== Sauran kungiyoyin kasa ===
==== Honduras (2003-04) ====
A lokacin rani na shekara ta 2003, Milutinović yana cikin tattaunawa mai tsanani don a ƙarshe ya karɓi ƙungiyar ƙasa a ƙasarsa ta Serbia. Duk da mummunan, wata daya daga jami'an kwallon kafa na Serbia, Milutinović ya ƙi tayin kuma nan da nan ya sanya hannu ga tawagar kasar Honduras. Ya jagoranci tawagar zuwa zagaye na farko na CONCACAF kafin ya yi murabus a ranar 30 ga Yuni 2004. Ya ambaci "mummunan yanayi, wanda ya haifar da maganganun da manajojin kasar, jami'ai da manema labarai suka yi" a matsayin dalilin da ya sa ya bar lokacin da ya cancanci gasar cin kofin duniya.
== Rayuwa ta mutum ==
Milutinović ya fito ne daga dangin kwallon kafa; shi da 'yan uwansa biyu Miloš da Milorad sun yi wasa tare ga Partizan .
An kashe mahaifinsa a yakin duniya na biyu, mahaifiyarsa ta hanyar [[tarin fuka]] jim kadan bayan yakin. Ya ce bai tuna kowanne daga cikin iyayensa ba. Wata kawunta ce ta haife shi, kuma ta haife ta tana wasa da kwallon kafa.
Milutinović ta auri wani dan Mexico kuma a halin yanzu tana zaune a [[Qatar]]. Baya ga asalinsa Serbo-Croatian, yana da ƙwarewa a [[Turanci]], [[Yaren Sifen|Mutanen Espanya]], [[Italiyanci]] da [[Faransanci]].
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1944]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ecpd9mnjlezo5ocy8hcf84ncygyh2qt
832341
832340
2026-05-08T07:40:05Z
Ibrahim abusufyan
19233
832341
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Velibor''' "'''Bora'''" '''Milutinović''' (Serbian Cyrillic; an haife shi 7 Satumba 1944) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne kuma manajan Serbia.
Ya gudanar a wasanni biyar na gasar cin [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|Kofin Duniya na FIFA]], an ɗaure shi don rikodin tare da kocin Brazil Carlos Alberto Parreira, amma ya yi haka a gasar cin kocin duniya biyar a jere tare da kungiyoyi daban-daban: Mexico (1986), Costa Rica (1990), Amurka (1994), [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] (1998) da China (2002), ya cancanci 1986 da 1994 a matsayin kasar da ta karbi bakuncin. Shi ne kuma kocin farko da ya dauki kungiyoyi hudu bayan zagaye na farko - duk sai China - wanda ya sami laƙabi na ''Ma'aikacin Mu'ujiza'', wanda Alan Rothenberg, shugaban Ƙungiyar Kwallon Kafa ta Amurka ya ba shi. Gabaɗaya, Milutinović ya jagoranci Ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa na ƙasa guda takwas don jimlar wasanni 273 - mafi yawan kowane kocin ƙungiyar ƙasa a tarihi.
== Gudanar da aiki ==
=== Kungiyoyin kasa na gasar cin kofin duniya ===
==== Mexico (1983-86) ====
Milutinović ya jagoranci Mexico zuwa kashi huɗu na karshe a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1986, mafi girma. Mexico ta fadi a wasan kusa da na karshe ga Jamus ta Yamma a kan kiɗa.
==== Costa Rica (1990) ====
Milutinović ya mamaye Costa Rica kafin gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1990 kuma ya sami Costa Rica a zagaye na biyu. A shekara ta 1990, an dauki Milutinović a matsayin kocin Costa Rica kwanaki 90 kawai kafin gasar cin kofin duniya. Ya yanke kyaftin din da sauran masu farawa. Costa Rica ta sami nasarar doke Scotland da Sweden kuma ta sha kashi a Brazil, 1-0, kafin ta sha kashi 4-1 a Czechoslovakia a zagaye na biyu.
==== Amurka (1991-95) ====
Hank Steinbrecher, babban sakatare na Kungiyar kwallon kafa ta Amurka, ya gudanar da tambayoyin aiki don matsayin kocin tawagar Amurka. Kocin Amurka ba su tabbatar da darajarsu a matakin kasa da kasa ba, kamar yadda Amurka ta rasa dukkan wasanni uku a gasar cin kofin duniya ta 1990 a karkashin Bob Gansler . Lokacin da binciken USSF ya fara a shekarar 1991, ba a mai da hankali sosai ba, amma a kan gano kocin da zai iya matsewa na ƙarshe daga ƙungiyar da ba a kula da ita, kuma sunan Milutinović ya sake fitowa akai-akai. Ya fara horar da Mexico, sannan Costa Rica zuwa nasarar cin kofin duniya.
Milutinović bai bar wata shakka game da wanda ya jagoranci tawagar ba, ya yanke 'yan wasan Amurka biyu, Peter Vermes da Desmond Armstrong, mambobin kwamitin tarayyar kasa, daga tawagarsa ta gasar cin kofin duniya. Milutinović ya ci gaba da yanke Bruce Murray, wanda ya fi zira kwallaye a Amurka. Lokacin da Alexi Lalas ya fara bayyana a sansanin horo, Milutinović ya gaya masa ya yi aski ko ya fita daga tawagar.
Milutinović ya horar da tawagar kwallon kafa ta [[Tarayyar Amurka|Amurka]] a gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1994, wanda aka shirya a Amurka, inda tawagar ta samu nasarar farko a gasar cin Kofin Duniya tun 1950 kuma ta ci gaba zuwa zagaye na farko na gasar tun daga shekarun 1930. An yaba da wannan a matsayin nasara ga ƙasar da ba ta da ƙwarewar ƙwallon ƙafa. An yi amfani da sunan Bora don gasar cin kofin duniya ta 1994 da Kamfanin Upper Deck Company ya kirkira.
USSF ta kori Milutinović a ranar 14 ga Afrilu 1995, tana mai cewa tana son wani wanda zai iya zama kocin da mai gudanarwa. Milutinović ya ruwaito cewa ba ya son wani ɓangare na ayyukan gudanarwa.
==== Najeriya (1997-98) ====
Milutinović ya horar da tawagar Najeriya a gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1998 a Faransa. Najeriya ta lashe rukuni, ta yi nasara a kan Spain 3-2, kuma ta kai ga zagaye na knockout. Wannan ita ce tawagar ta huɗu da Milutinović ya kai ga zagaye na knockout na gasar cin kofin duniya, rikodin kocin.
==== China (2000-02) ====
A karkashin horar da ''Milu'', a karo na farko da aka taba yi, tawagar kasar Sin ta cancanci kasancewa cikin 'yan wasan karshe 32 na gasar cin kofin duniya a shekara ta 2002. An yaba da shi a matsayin jarumi a kasar Sin, ya kawo karshen fari na shekaru 44, kuma an san shi da suna Milu . Koyaya, ba kamar yadda ya yi a baya ba, Milutinović ba zai iya ɗaukar ƙungiyar Sin ta wuce zagaye na farko ba saboda rashin ƙwarewarsu a matakin duniya.
=== Sauran kungiyoyin kasa ===
==== Honduras (2003-04) ====
A lokacin rani na shekara ta 2003, Milutinović yana cikin tattaunawa mai tsanani don a ƙarshe ya karɓi ƙungiyar ƙasa a ƙasarsa ta Serbia. Duk da mummunan, wata daya daga jami'an kwallon kafa na Serbia, Milutinović ya ƙi tayin kuma nan da nan ya sanya hannu ga tawagar kasar Honduras. Ya jagoranci tawagar zuwa zagaye na farko na CONCACAF kafin ya yi murabus a ranar 30 ga Yuni 2004. Ya ambaci "mummunan yanayi, wanda ya haifar da maganganun da manajojin kasar, jami'ai da manema labarai suka yi" a matsayin dalilin da ya sa ya bar lokacin da ya cancanci gasar cin kofin duniya.
== Rayuwa ta mutum ==
Milutinović ya fito ne daga dangin kwallon kafa; shi da 'yan uwansa biyu Miloš da Milorad sun yi wasa tare ga Partizan .
An kashe mahaifinsa a yakin duniya na biyu, mahaifiyarsa ta hanyar [[tarin fuka]] jim kadan bayan yakin. Ya ce bai tuna kowanne daga cikin iyayensa ba. Wata kawunta ce ta haife shi, kuma ta haife ta tana wasa da kwallon kafa.
Milutinović ta auri wani dan Mexico kuma a halin yanzu tana zaune a [[Qatar]]. Baya ga asalinsa Serbo-Croatian, yana da ƙwarewa a [[Turanci]], [[Yaren Sifen|Mutanen Espanya]], [[Italiyanci]] da [[Faransanci]].
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1944]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
axmuh84jux77ka208skx3k837wxone7
Roly Bonevacia
0
149886
832342
2026-05-08T07:40:46Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351230606|Roly Bonevacia]]"
832342
wikitext
text/x-wiki
'''Rolieny Nonato Luis Bonevacia''' (an haife shi a ranar 8 ga Oktoba 1991) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne wanda ke buga ƙwallon ƙafa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan tsakiya]] a ƙungiyar I-League Sreenidi Deccan . Ya buga ƙwallon ƙafa ta ƙasa da ƙasa a matakin matasa a Netherlands, yayin da a matakin manya yake wakiltar Curaçao, inda ya fara buga musu wasa a hukumance a watan Yunin 2019.
== Aikin kulob ==
An haifi Bonevacia a Lelystad kuma ya fara buga ƙwallon ƙafa tare da VV Reiger Boys a Heerhugowaard, Arewacin Holland . <ref name="ajaxinside1">{{Cite web |date=24 May 2010 |title=Roly Bonevacia Profile |url=http://ajaxinside.nl/spelers/profiel/45/Roly-Bonevacia |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819180147/http://www.ajaxinside.nl/spelers/profiel/45/Roly-Bonevacia |archive-date=19 August 2010 |access-date=16 August 2010 |publisher=Ajaxinside.nl |language=nl}}</ref> Ƙungiyoyi daban-daban na ƙwararru suna da sha'awar siyan matashin, ciki har da AZ da AFC Ajax, waɗanda a ƙarshe ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta matasa a lokacin bazara na 2001. <ref name="ajaxinside1" /> Har zuwa 2010, Bonevacia ya buga wasa a Ajax Academy, da farko a matsayin mai tsaron baya na tsakiya sannan daga baya a matsayin mai tsaron tsakiya na baya. <ref>{{Cite web |date=6 April 2010 |title=Roly Bonevacia Video profile |url=https://www.youtube.com/watch?v=oOhOoEzsQ4c |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/oOhOoEzsQ4c |archive-date=21 December 2021 |access-date=16 August 2010 |publisher=Ajax |language=nl}}</ref> A watan Yulin 2008, Bonevacia ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru a Ajax, kwangilar shekaru uku har zuwa 2011. <ref name="ajaxinside1" /> <ref>{{Cite web |date=1 February 2008 |title=Ajax sign youth players |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=65433 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310102959/http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=65433 |archive-date=10 March 2012 |access-date=16 August 2010 |publisher=Ajax}}</ref> An ɗauke shi a matsayin babban mai neman gurbin shiga Ajax.
=== Ajax ===
A farkon kakar wasa ta 2010-11, manaja Martin Jol ya ƙara Bonevacia cikin manyan 'yan wasan Ajax. Ya fara buga wasa a Eredivisie a farkon fara wasa a ranar 14 ga Agusta 2010 a wasan da suka doke Vitesse da ci 4-2 a Amsterdam ArenA . <ref>{{Cite web |date=14 August 2010 |title=Ajax vs. Vitesse |url=https://int.soccerway.com/matches/2010/08/14/netherlands/eredivisie/afc-ajax/sbv-vitesse/941419/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808180651/https://int.soccerway.com/matches/2010/08/14/netherlands/eredivisie/afc-ajax/sbv-vitesse/941419/ |archive-date=8 August 2018 |access-date=16 August 2010 |publisher=Soccerway}}</ref> Wasansa na biyu ya zo ne a ranar 22 ga Satumba 2010 a gasar cin kofin KNVB inda ya fara kuma ya buga cikakken mintuna 90 a wasan da suka doke MVV Maastricht da ci 5-0 a gida.
Bonevacia bai sake buga wasa a ƙungiyar farko ba bayan murabus ɗin Martin Jol, kuma an ba shi aro ga NAC Breda a kakar wasa mai zuwa.
=== NAC Breda ===
A lokacin bazara na 2011, an tura Bonevacia a matsayin aro ga NAC Breda har zuwa ƙarshen kakar wasa. Ya buga wasanni 17 a Eredivisie . A ƙarshen kakar wasa ta 2011-12, ya koma Ajax, inda ya yi ƙoƙarin samun matsayi na yau da kullun a cikin ƙungiyar farko.
=== Roda JC Kerkrade ===
Bayan ya buga wasanni biyu kacal a kakar wasa ta yau da kullun a Ajax a lokacin kocin Martin Jol kuma bai sake buga wasa ba a kakar wasa ta 2012-13, sai dai a wasannin share fagen kakar wasa a wasannin sada zumunta, an tura Bonevacia aro ga Roda JC Kerkrade har zuwa karshen kakar wasa ta 2012-13. [1] Bayan zaman aronsa, Roly Bonevacia ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu da Roda JC, wanda hakan ya sa ya koma kulob din daga Limburg har zuwa lokacin bazara na 2015.
=== Wellington Phoenix ===
[[Fayil:Roly_Bonevacia.jpg|thumb|Bonevacia yana bugawa Wellington wasa a shekarar 2016]]
A ranar 25 ga Yuli, 2014, Bonevacia ya rattaba hannu a kulob din Wellington Phoenix na New Zealand a gasar A-League kan yarjejeniyar shekaru biyu. <ref>{{Cite web |date=25 July 2014 |title=Phoenix Sign Ajax Academy Graduate |url=http://www.wellingtonphoenix.com/article/phoenix-sign-ajax-academy-graduate/p39lgz2ro8uq10zee7duahyok |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810032007/http://www.wellingtonphoenix.com/article/phoenix-sign-ajax-academy-graduate/p39lgz2ro8uq10zee7duahyok |archive-date=10 August 2014 |access-date=26 July 2014 |publisher=[[Football Federation Australia]]}}</ref> Ya sake rattaba hannu da Wellington Phoenix har zuwa 2016–17.
=== Masu Yawon Bude Ido na Yammacin Sydney ===
A ranar 16 ga Mayu 2017, Bonevacia ya sanya hannu a kulob din Western Sydney Wanderers na Australia wanda shi ma ke buga gasar A-League kan yarjejeniyar shekaru biyu. <ref>{{Cite web |date=16 May 2017 |title=Wanderers land Bonevacia, Risdon and Thwaite |url=http://www.wswanderersfc.com.au/article/wanderers-land-bonevacia-risdon-and-thwaite/pjy3fz8hp7ri13e4chz1ze9ms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170521034704/http://www.wswanderersfc.com.au/article/wanderers-land-bonevacia-risdon-and-thwaite/pjy3fz8hp7ri13e4chz1ze9ms |archive-date=21 May 2017 |access-date=16 May 2017 |website=Western Sydney Wanderers}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
br1840deftstlzbeuz6cv6r9472rjs9
832343
832342
2026-05-08T07:41:03Z
Sardeeq
39275
832343
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Rolieny Nonato Luis Bonevacia''' (an haife shi a ranar 8 ga Oktoba 1991) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne wanda ke buga ƙwallon ƙafa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan tsakiya]] a ƙungiyar I-League Sreenidi Deccan . Ya buga ƙwallon ƙafa ta ƙasa da ƙasa a matakin matasa a Netherlands, yayin da a matakin manya yake wakiltar Curaçao, inda ya fara buga musu wasa a hukumance a watan Yunin 2019.
== Aikin kulob ==
An haifi Bonevacia a Lelystad kuma ya fara buga ƙwallon ƙafa tare da VV Reiger Boys a Heerhugowaard, Arewacin Holland . <ref name="ajaxinside1">{{Cite web |date=24 May 2010 |title=Roly Bonevacia Profile |url=http://ajaxinside.nl/spelers/profiel/45/Roly-Bonevacia |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819180147/http://www.ajaxinside.nl/spelers/profiel/45/Roly-Bonevacia |archive-date=19 August 2010 |access-date=16 August 2010 |publisher=Ajaxinside.nl |language=nl}}</ref> Ƙungiyoyi daban-daban na ƙwararru suna da sha'awar siyan matashin, ciki har da AZ da AFC Ajax, waɗanda a ƙarshe ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta matasa a lokacin bazara na 2001. <ref name="ajaxinside1" /> Har zuwa 2010, Bonevacia ya buga wasa a Ajax Academy, da farko a matsayin mai tsaron baya na tsakiya sannan daga baya a matsayin mai tsaron tsakiya na baya. <ref>{{Cite web |date=6 April 2010 |title=Roly Bonevacia Video profile |url=https://www.youtube.com/watch?v=oOhOoEzsQ4c |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/oOhOoEzsQ4c |archive-date=21 December 2021 |access-date=16 August 2010 |publisher=Ajax |language=nl}}</ref> A watan Yulin 2008, Bonevacia ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru a Ajax, kwangilar shekaru uku har zuwa 2011. <ref name="ajaxinside1" /> <ref>{{Cite web |date=1 February 2008 |title=Ajax sign youth players |url=http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=65433 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310102959/http://english.ajax.nl/web/show/id=154814/contentid=65433 |archive-date=10 March 2012 |access-date=16 August 2010 |publisher=Ajax}}</ref> An ɗauke shi a matsayin babban mai neman gurbin shiga Ajax.
=== Ajax ===
A farkon kakar wasa ta 2010-11, manaja Martin Jol ya ƙara Bonevacia cikin manyan 'yan wasan Ajax. Ya fara buga wasa a Eredivisie a farkon fara wasa a ranar 14 ga Agusta 2010 a wasan da suka doke Vitesse da ci 4-2 a Amsterdam ArenA . <ref>{{Cite web |date=14 August 2010 |title=Ajax vs. Vitesse |url=https://int.soccerway.com/matches/2010/08/14/netherlands/eredivisie/afc-ajax/sbv-vitesse/941419/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808180651/https://int.soccerway.com/matches/2010/08/14/netherlands/eredivisie/afc-ajax/sbv-vitesse/941419/ |archive-date=8 August 2018 |access-date=16 August 2010 |publisher=Soccerway}}</ref> Wasansa na biyu ya zo ne a ranar 22 ga Satumba 2010 a gasar cin kofin KNVB inda ya fara kuma ya buga cikakken mintuna 90 a wasan da suka doke MVV Maastricht da ci 5-0 a gida.
Bonevacia bai sake buga wasa a ƙungiyar farko ba bayan murabus ɗin Martin Jol, kuma an ba shi aro ga NAC Breda a kakar wasa mai zuwa.
=== NAC Breda ===
A lokacin bazara na 2011, an tura Bonevacia a matsayin aro ga NAC Breda har zuwa ƙarshen kakar wasa. Ya buga wasanni 17 a Eredivisie . A ƙarshen kakar wasa ta 2011-12, ya koma Ajax, inda ya yi ƙoƙarin samun matsayi na yau da kullun a cikin ƙungiyar farko.
=== Roda JC Kerkrade ===
Bayan ya buga wasanni biyu kacal a kakar wasa ta yau da kullun a Ajax a lokacin kocin Martin Jol kuma bai sake buga wasa ba a kakar wasa ta 2012-13, sai dai a wasannin share fagen kakar wasa a wasannin sada zumunta, an tura Bonevacia aro ga Roda JC Kerkrade har zuwa karshen kakar wasa ta 2012-13. [1] Bayan zaman aronsa, Roly Bonevacia ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu da Roda JC, wanda hakan ya sa ya koma kulob din daga Limburg har zuwa lokacin bazara na 2015.
=== Wellington Phoenix ===
[[Fayil:Roly_Bonevacia.jpg|thumb|Bonevacia yana bugawa Wellington wasa a shekarar 2016]]
A ranar 25 ga Yuli, 2014, Bonevacia ya rattaba hannu a kulob din Wellington Phoenix na New Zealand a gasar A-League kan yarjejeniyar shekaru biyu. <ref>{{Cite web |date=25 July 2014 |title=Phoenix Sign Ajax Academy Graduate |url=http://www.wellingtonphoenix.com/article/phoenix-sign-ajax-academy-graduate/p39lgz2ro8uq10zee7duahyok |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810032007/http://www.wellingtonphoenix.com/article/phoenix-sign-ajax-academy-graduate/p39lgz2ro8uq10zee7duahyok |archive-date=10 August 2014 |access-date=26 July 2014 |publisher=[[Football Federation Australia]]}}</ref> Ya sake rattaba hannu da Wellington Phoenix har zuwa 2016–17.
=== Masu Yawon Bude Ido na Yammacin Sydney ===
A ranar 16 ga Mayu 2017, Bonevacia ya sanya hannu a kulob din Western Sydney Wanderers na Australia wanda shi ma ke buga gasar A-League kan yarjejeniyar shekaru biyu. <ref>{{Cite web |date=16 May 2017 |title=Wanderers land Bonevacia, Risdon and Thwaite |url=http://www.wswanderersfc.com.au/article/wanderers-land-bonevacia-risdon-and-thwaite/pjy3fz8hp7ri13e4chz1ze9ms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170521034704/http://www.wswanderersfc.com.au/article/wanderers-land-bonevacia-risdon-and-thwaite/pjy3fz8hp7ri13e4chz1ze9ms |archive-date=21 May 2017 |access-date=16 May 2017 |website=Western Sydney Wanderers}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
okr4ondt9zb1bd76h08zisfsenfw4uw
Lars Lagerbäck
0
149887
832344
2026-05-08T07:41:44Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1323207780|Lars Lagerbäck]]"
832344
wikitext
text/x-wiki
'''Lars Edvin "Lasse" Lagerbäck''' (mai suna [ˈlɑːʂ ˈlâsːɛ ˈlɑ̂ːɡɛ (r) ˌbɛk]; an haife shi a ranar 16 ga watan Yulin shekara ta 1948) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Sweden kuma tsohon dan wasa.{{IPA|sv|ˈlɑːʂ ˈlâsːɛ ˈlɑ̂ːɡɛ(r)ˌbɛk|pron}}{{IPA|sv|ˈlɑːʂ ˈlâsːɛ ˈlɑ̂ːɡɛ(r)ˌbɛk|pron}}{{IPA|sv|ˈlɑːʂ ˈlâsːɛ ˈlɑ̂ːɡɛ(r)ˌbɛk|pron}}
Lagerbäck ya jagoranci kungiyoyin kasa da yawa kafin matsayinsa na yanzu. Ya jagoranci tawagar kasar Sweden daga 1998 har zuwa 2009, inda ya jagoranci Sweden zuwa wasanni biyar a jere. Ya yi murabus a matsayin kocin a shekara ta 2009, bayan Sweden ta kasa samun cancanta ga gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 2010 a [[Afirka ta Kudu]]. Bayan ɗan gajeren lokaci a matsayin kocin [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]], ya jagoranci Iceland zuwa nasarar da ba a taɓa gani ba yayin da suka cancanci gasar karshe ta farko, UEFA Euro 2016, kuma suka kai kashi huɗu na karshe, inda suka doke Ingila a cikin 16 na ƙarshe. Baya ga ayyukansa na kocin, Lagerbäck a cikin 'yan shekarun nan ya kasance masanin watsa shirye-shiryen Premier League da UEFA Champions League a gidan talabijin na Sweden.<ref>{{Cite web |date=19 August 2014 |title=Viasat förlänger med Lagerbäck |url=http://www.viasatsport.se/sport/fotboll/nyheter/viasat-forlanger-med-lagerback-extremt-trevligt |access-date=4 July 2016 |publisher=Viasat Sport |language=sv}}</ref> A halin yanzu yana da rikodin gudanar da tawagar a wasan karshe na Gasar Zakarun Turai tare da bayyanar hudu.
== Ayyukan wasa ==
An haife shi a Katrineholm kuma ya girma a Ovansjö, Medelpad, a lokacin ƙuruciyarsa, Lagerbäck ya buga wa [[Alby FF]]. Lokacin da yake dan shekara 13, ya fara buga wa tawagar su ta P16.
Bayan kammala karatunsa na makarantar sakandare a ƙarshen shekarun 1960, Lagerbäck ya yi karatun [[kimiyyar siyasa]] da tattalin arziki a Jami'ar Umeå da ke arewacin Sweden. A gefen karatunsa, ya kuma buga kwallon kafa ga Gimonäs CK a karkashin jagorancin Calle Lindelöf . Ya ci gaba da taka leda a can har zuwa 1974 kuma ya yi aiki a matsayin magatakarda daga kulob din daga 1970.<ref name="aftonbladet.se">{{Cite web |title=ETT UNDERVERK FRÅN OVANSJÖ |url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/article386906.ab |access-date=18 December 2016 |website=aftonbladet.se}}</ref> A cikin shekaru masu zuwa, ya buga wa kulob din wasa sau biyu a zagaye na cancanta zuwa kashi na biyu a cikin Swedish League ba tare da nasara ba. Lagerbäck da kansa ya buga wasan tsakiya, amma sau da yawa ya kasance mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba.
A shekara ta 1974, ya halarci Makarantar Wasanni da Kimiyya ta Sweden, inda ya kasance abokin aji na mataimakin kocin yanzu Roland Andersson .
== Gudanar da aiki ==
=== Matsayin kulob din ===
A shekara ta 1977, an kira shi zuwa babbar kungiya. Tsohon abokin aiki Kjell Pettersson ne ya ba da shawarar shi ga Kilafors. Ya horar da kungiyar Division IV har zuwa 1982. A shekara ta 1983, ya koma [[Arbrå IK]] har zuwa shekara ta 1985. A shekara ta 1987, ya karbi Hudiksvall ABK amma ya bar a shekara ta 1989.<ref name="www1.uefa.com">{{Cite web |title=Euro2008.uefa.com - Teams - Sweden |url=http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422232500/http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html |archive-date=22 April 2009 |access-date=20 April 2009}}</ref>
=== Sweden ===
A cikin 1990, Lagerbäck ya yi aiki tare da Kungiyar kwallon kafa ta Sweden . Ya fara ne a matsayin koci ga ƙananan matakan da suka hada da [[Freddie Ljungberg]] . Ya taimaka wa Tommy Svensson da Tord Grip tare da tawagar kasar Sweden. <ref name="aftonbladet.se">{{Cite web |title=ETT UNDERVERK FRÅN OVANSJÖ |url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/article386906.ab |access-date=18 December 2016 |website=aftonbladet.se}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.aftonbladet.se/sportbladet/article386906.ab "ETT UNDERVERK FRÅN OVANSJÖ"]. ''aftonbladet.se''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 December</span> 2016</span>.</cite></ref>
A shekara ta 1996, Lagerbäck ya karbi ragamar tawagar Sweden B, har zuwa shekara ta 1997. A shekara ta 1998, Tommy Söderberg ya zaba shi ya zama mataimakin kocin tawagar kasar Sweden. A shekara ta 2000, an inganta shi zuwa kocin biyu, alhakin da ya raba tare da Söderberg har zuwa shekara ta 2004. A karkashin jagorancin su, tawagar kasar Sweden ta cancanci UEFA Euro 2000 amma an kawar da ita a matakin rukuni.
A shekara ta 2002, sun jagoranci Sweden zuwa gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 2002, inda aka zana Sweden a cikin 'rukunin mutuwa', tare da Ingila, Argentina da [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]]. Sweden ta lashe rukuni amma daga baya ta sha kashi a kan Senegal a zagaye na farko. A shekara ta 2004, Sweden ta cancanci gasar zakarun Turai ta uku a jere. A UEFA Euro 2004, Sweden ta kai ga kwata-kwata inda suka sha kashi a hannun Netherlands.<ref>{{Cite web |title=Lagerbäck: "Hoppas man glöms bort snabbt" |url=http://fotboll.expressen.se/landslaget/1.1831396/lagerback-hoppas-man-gloms-bort-snabbt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007235128/http://fotboll.expressen.se/landslaget/1.1831396/lagerback-hoppas-man-gloms-bort-snabbt |archive-date=7 October 2011 |access-date=18 December 2016 |website=expressen.se}}</ref> A wannan shekarar, Tommy Söderberg ya bar tawagar kasar Sweden don horar da tawagar Sweden U21.
Bayan tashiwar Söderberg, Lagerbäck ya nada Roland Andersson a matsayin mataimakin kocin. A shekara ta 2006, Lagerbäck ya dauki Sweden zuwa gasar zakarunsu ta huɗu a jere, karo na farko a tarihin Sweden. Ya jagoranci Sweden zuwa Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2006, inda ya ci Jamus 2-0 a matakin knockout.<ref name="www1.uefa.com">{{Cite web |title=Euro2008.uefa.com - Teams - Sweden |url=http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422232500/http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html |archive-date=22 April 2009 |access-date=20 April 2009}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20090422232500/http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html "Euro2008.uefa.com - Teams - Sweden"]. Archived from [http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html the original] on 22 April 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 April</span> 2009</span>.</cite></ref> A karkashin Lagerbäck, Sweden ta cancanci UEFA Euro 2008, duk da haka an kawar da su a matakin rukuni bayan sun rasa 2-0 a kan Rasha. Kashewar tawagar da wuri daga gasar ya haifar da masu rubutun wasanni su nemi a kori Lagerbäck. Duk da haka, ya sanya hannu kan tsawaitawa, wanda ya kiyaye shi har zuwa karshen yakin neman zagaye na duniya na FIFA na 2010. Bayan yakin neman cancanta na Sweden, Lagerbäck ya yi murabus kuma Erik Hamrén ya maye gurbinsa.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1948]]
h0mjlog3903j4wsmpumhnpatwd3k8p6
832345
832344
2026-05-08T07:42:07Z
Ibrahim abusufyan
19233
832345
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Lars Edvin "Lasse" Lagerbäck''' (mai suna [ˈlɑːʂ ˈlâsːɛ ˈlɑ̂ːɡɛ (r) ˌbɛk]; an haife shi a ranar 16 ga watan Yulin shekara ta 1948) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Sweden kuma tsohon dan wasa.{{IPA|sv|ˈlɑːʂ ˈlâsːɛ ˈlɑ̂ːɡɛ(r)ˌbɛk|pron}}{{IPA|sv|ˈlɑːʂ ˈlâsːɛ ˈlɑ̂ːɡɛ(r)ˌbɛk|pron}}{{IPA|sv|ˈlɑːʂ ˈlâsːɛ ˈlɑ̂ːɡɛ(r)ˌbɛk|pron}}
Lagerbäck ya jagoranci kungiyoyin kasa da yawa kafin matsayinsa na yanzu. Ya jagoranci tawagar kasar Sweden daga 1998 har zuwa 2009, inda ya jagoranci Sweden zuwa wasanni biyar a jere. Ya yi murabus a matsayin kocin a shekara ta 2009, bayan Sweden ta kasa samun cancanta ga gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 2010 a [[Afirka ta Kudu]]. Bayan ɗan gajeren lokaci a matsayin kocin [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]], ya jagoranci Iceland zuwa nasarar da ba a taɓa gani ba yayin da suka cancanci gasar karshe ta farko, UEFA Euro 2016, kuma suka kai kashi huɗu na karshe, inda suka doke Ingila a cikin 16 na ƙarshe. Baya ga ayyukansa na kocin, Lagerbäck a cikin 'yan shekarun nan ya kasance masanin watsa shirye-shiryen Premier League da UEFA Champions League a gidan talabijin na Sweden.<ref>{{Cite web |date=19 August 2014 |title=Viasat förlänger med Lagerbäck |url=http://www.viasatsport.se/sport/fotboll/nyheter/viasat-forlanger-med-lagerback-extremt-trevligt |access-date=4 July 2016 |publisher=Viasat Sport |language=sv}}</ref> A halin yanzu yana da rikodin gudanar da tawagar a wasan karshe na Gasar Zakarun Turai tare da bayyanar hudu.
== Ayyukan wasa ==
An haife shi a Katrineholm kuma ya girma a Ovansjö, Medelpad, a lokacin ƙuruciyarsa, Lagerbäck ya buga wa [[Alby FF]]. Lokacin da yake dan shekara 13, ya fara buga wa tawagar su ta P16.
Bayan kammala karatunsa na makarantar sakandare a ƙarshen shekarun 1960, Lagerbäck ya yi karatun [[kimiyyar siyasa]] da tattalin arziki a Jami'ar Umeå da ke arewacin Sweden. A gefen karatunsa, ya kuma buga kwallon kafa ga Gimonäs CK a karkashin jagorancin Calle Lindelöf . Ya ci gaba da taka leda a can har zuwa 1974 kuma ya yi aiki a matsayin magatakarda daga kulob din daga 1970.<ref name="aftonbladet.se">{{Cite web |title=ETT UNDERVERK FRÅN OVANSJÖ |url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/article386906.ab |access-date=18 December 2016 |website=aftonbladet.se}}</ref> A cikin shekaru masu zuwa, ya buga wa kulob din wasa sau biyu a zagaye na cancanta zuwa kashi na biyu a cikin Swedish League ba tare da nasara ba. Lagerbäck da kansa ya buga wasan tsakiya, amma sau da yawa ya kasance mai maye gurbin da ba a yi amfani da shi ba.
A shekara ta 1974, ya halarci Makarantar Wasanni da Kimiyya ta Sweden, inda ya kasance abokin aji na mataimakin kocin yanzu Roland Andersson .
== Gudanar da aiki ==
=== Matsayin kulob din ===
A shekara ta 1977, an kira shi zuwa babbar kungiya. Tsohon abokin aiki Kjell Pettersson ne ya ba da shawarar shi ga Kilafors. Ya horar da kungiyar Division IV har zuwa 1982. A shekara ta 1983, ya koma [[Arbrå IK]] har zuwa shekara ta 1985. A shekara ta 1987, ya karbi Hudiksvall ABK amma ya bar a shekara ta 1989.<ref name="www1.uefa.com">{{Cite web |title=Euro2008.uefa.com - Teams - Sweden |url=http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422232500/http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html |archive-date=22 April 2009 |access-date=20 April 2009}}</ref>
=== Sweden ===
A cikin 1990, Lagerbäck ya yi aiki tare da Kungiyar kwallon kafa ta Sweden . Ya fara ne a matsayin koci ga ƙananan matakan da suka hada da [[Freddie Ljungberg]] . Ya taimaka wa Tommy Svensson da Tord Grip tare da tawagar kasar Sweden. <ref name="aftonbladet.se">{{Cite web |title=ETT UNDERVERK FRÅN OVANSJÖ |url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/article386906.ab |access-date=18 December 2016 |website=aftonbladet.se}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.aftonbladet.se/sportbladet/article386906.ab "ETT UNDERVERK FRÅN OVANSJÖ"]. ''aftonbladet.se''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 December</span> 2016</span>.</cite></ref>
A shekara ta 1996, Lagerbäck ya karbi ragamar tawagar Sweden B, har zuwa shekara ta 1997. A shekara ta 1998, Tommy Söderberg ya zaba shi ya zama mataimakin kocin tawagar kasar Sweden. A shekara ta 2000, an inganta shi zuwa kocin biyu, alhakin da ya raba tare da Söderberg har zuwa shekara ta 2004. A karkashin jagorancin su, tawagar kasar Sweden ta cancanci UEFA Euro 2000 amma an kawar da ita a matakin rukuni.
A shekara ta 2002, sun jagoranci Sweden zuwa gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 2002, inda aka zana Sweden a cikin 'rukunin mutuwa', tare da Ingila, Argentina da [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]]. Sweden ta lashe rukuni amma daga baya ta sha kashi a kan Senegal a zagaye na farko. A shekara ta 2004, Sweden ta cancanci gasar zakarun Turai ta uku a jere. A UEFA Euro 2004, Sweden ta kai ga kwata-kwata inda suka sha kashi a hannun Netherlands.<ref>{{Cite web |title=Lagerbäck: "Hoppas man glöms bort snabbt" |url=http://fotboll.expressen.se/landslaget/1.1831396/lagerback-hoppas-man-gloms-bort-snabbt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007235128/http://fotboll.expressen.se/landslaget/1.1831396/lagerback-hoppas-man-gloms-bort-snabbt |archive-date=7 October 2011 |access-date=18 December 2016 |website=expressen.se}}</ref> A wannan shekarar, Tommy Söderberg ya bar tawagar kasar Sweden don horar da tawagar Sweden U21.
Bayan tashiwar Söderberg, Lagerbäck ya nada Roland Andersson a matsayin mataimakin kocin. A shekara ta 2006, Lagerbäck ya dauki Sweden zuwa gasar zakarunsu ta huɗu a jere, karo na farko a tarihin Sweden. Ya jagoranci Sweden zuwa Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2006, inda ya ci Jamus 2-0 a matakin knockout.<ref name="www1.uefa.com">{{Cite web |title=Euro2008.uefa.com - Teams - Sweden |url=http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422232500/http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html |archive-date=22 April 2009 |access-date=20 April 2009}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20090422232500/http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html "Euro2008.uefa.com - Teams - Sweden"]. Archived from [http://www1.uefa.com/tournament/teams/team=127/profile=1/index.html the original] on 22 April 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 April</span> 2009</span>.</cite></ref> A karkashin Lagerbäck, Sweden ta cancanci UEFA Euro 2008, duk da haka an kawar da su a matakin rukuni bayan sun rasa 2-0 a kan Rasha. Kashewar tawagar da wuri daga gasar ya haifar da masu rubutun wasanni su nemi a kori Lagerbäck. Duk da haka, ya sanya hannu kan tsawaitawa, wanda ya kiyaye shi har zuwa karshen yakin neman zagaye na duniya na FIFA na 2010. Bayan yakin neman cancanta na Sweden, Lagerbäck ya yi murabus kuma Erik Hamrén ya maye gurbinsa.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1948]]
==manazarta==
icgnqmhq7u90ihma10dr3kwqfe42qjb
Wim de Bois
0
149888
832346
2026-05-08T07:42:23Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1348053019|Wim de Bois]]"
832346
wikitext
text/x-wiki
'''Cornelis Hendrik Willem de Bois''' (19 ga Yuni 1896 - 1 ga Agusta 1975) manajan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland kuma ɗan wasa wanda ya buga wa AFC Ajax a ƙasar Netherlands wasa. A lokacin aikinsa na kocin, ya jagoranci ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland Guyana ( ''wanda yanzu ake kira [[Suriname]]'' ), DFC, DOS, RBC, Go Ahead, SC Veendam, [[VV Oldenzaal]], Quick '20 da [[SV Hatert|Tubantia]] .
== Sana'a ==
An haifi De Bois a ranar 19 ga Yuni, 1896 a Steenwijk, Overijssel, kuma ya koma [[Amsterdam]] don bugawa AFC Ajax wasa. De Bois ya buga wasanni 64 a harin Ajax, inda ya zura kwallaye 11 sannan ya taimaka wa tawagarsa ta lashe gasar cin kofin kasa a kakar wasa ta 1930-31, kakar wasa ta karshe da ya yi da kungiyar.
== Aikin gudanarwa ==
A matsayinsa na ɗaya daga cikin manajojin ƙwallon ƙafa na farko da Hukumar Kwallon Kafa ta Royal Dutch (KNVB) ta ba shi takardar shaidar aiki, De Bois ya karɓi muƙamin koci tare da BVV De Kennemers a shekarar 1931. Bayan shekaru uku, ya zama kocin Hermes DVS, amma sai ya jagoranci Sportclub Enschede bayan shekaru uku. Daga 1941 zuwa 1948, shi ne kocin DFC ( wanda yanzu ake kira FC Dordrecht ).
A shekarar 1948, De Bois ya zama kocin ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland Guyana, inda ƙasar Holland Guyana ta kasance magajin Suriname, kamar yadda aka san ƙasar daular Holland kafin shekarar 1976. Ya fara bayyana a matsayin sabon kocin da aka naɗa a ranar 18 ga Disamba, 1948 a wasan da suka sha kashi 4-3 a hannun Martinique . <ref>{{Cite web |last=Ricky W. Stutgard |date=2011 |title=Voetbal |url=http://www.dbnl.org/tekst/stut004eers01_01/stut004eers01_01_0254.php |access-date=30 December 2015 |publisher=De eerste Surinaamse sportencyclopedie (1893-1988) |language=nl}}</ref>
Bayan ɗan gajeren lokacin da ya yi a Kudancin Amurka, De Bois ya koma Netherlands, inda ya karɓi muƙamin manaja a VV DOS da ke Utrecht . A shekarar 1952, sai ya koma Roosendaal don jagorantar RBC . A shekarar 1957, ya zama manajan SC Veendam, wanda ya jagorance shi zuwa gasar Tweede Klasse, sannan ya ƙara masa matsayi zuwa Eerste Division a shekarar 1959. Daga baya ya jagoranci [[VV Oldenzaal]], Quick '20 da Tubantia, kafin ya yi ritaya a matsayin manaja. <ref>{{Cite web |last=Hennie |title=VV Oldenzaal (1914-1976) |url=http://www.historievvoldenzaal.nl/boeken/vv-oldenzaal-en-t-heuveltje-1914-1976 |access-date=30 December 2015 |publisher=Historie VV Oldenzaal |language=nl}}</ref>
== Mutuwa ==
A ranar 1 ga watan Agusta na shekarar 1975, De Bois ya mutu a wani hatsarin mota kusa da gidansa da ke Oldenzaal, a ranar ce tsohuwar ƙungiyarsa ta AFC Ajax ta shirya wasan sada zumunci tsakanin manyan ƙungiyoyin Ajax da FC Twente don girmama De Bois, wanda ya sanar da yin ritaya daga wasan a hukumance a wannan shekarar.
== Ƙididdigar aiki ==
=== Ɗan wasa ===
{| class="wikitable" align="center" style="text-align: center;"
! rowspan="2" |Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="2" | Gasar Kampioens
! colspan="2" | Wasan Kashe
! colspan="2" | Kofin KNVB
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Huluna
! Ƙwallaye
! Huluna
! Ƙwallaye
! Huluna
! Ƙwallaye
! Huluna
! Ƙwallaye
! Huluna
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="11" align="center" valign="center" | '''Ajax'''<br /><br /><br /><br /> [[Holand|Netherlands]]
| 1919-20
| 16
| 4
| 0
| 0
| 0
| 0
| 4
| 4
| 20
| 8
|-
| 1920-21
| 4
| 0
| 1
| 0
| 0
| 0
| 2
| 0
| 7
| 0
|-
| 1921-22
| 5
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 2
| 0
| 7
| 0
|-
| 1922-23
| 1
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 2
| 0
| 3
| 0
|-
| 1923-24
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 3
| 0
| 3
| 0
|-
| 1924-25
| 0
| 0
| 0
| 0
| 3
| 0
| 3
| 0
| 6
| 0
|-
| 1925-26
| 3
| 2
| 0
| 0
| 0
| 0
| 3
| 0
| 6
| 2
|-
| 1926-27
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 1
| 0
| 1
| 0
|-
| 1928-29
| 3
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 3
| 0
|-
| 1929-30
| 1
| 0
| 0
| 0
| 5
| 1
| 1
| 0
| 7
| 1
|-
| 1930-31
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 1
| 0
| 1
| 0
|-
! colspan="2" | '''Jimilla'''
! 33
! 6
! 1
! 0
! 8
! 1
! 22
! 4
! 64
! 11
|-
| colspan="14" | <small>Tushe: AFC-Ajax.info. <ref>{{Cite web |title=Wim de Bois |url=http://www.afc-ajax.info/player.php?playid=Wim-de-Bois&languageid=English#tab=basic |access-date=30 December 2015 |publisher=AFC-Ajax.info |language=en}}</ref></small>
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1975]]
[[Rukuni:Haihuwan 1896]]
ng9zwiye883yosapm8dycel2xumv3ci
832347
832346
2026-05-08T07:42:41Z
Sardeeq
39275
832347
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Cornelis Hendrik Willem de Bois''' (19 ga Yuni 1896 - 1 ga Agusta 1975) manajan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland kuma ɗan wasa wanda ya buga wa AFC Ajax a ƙasar Netherlands wasa. A lokacin aikinsa na kocin, ya jagoranci ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland Guyana ( ''wanda yanzu ake kira [[Suriname]]'' ), DFC, DOS, RBC, Go Ahead, SC Veendam, [[VV Oldenzaal]], Quick '20 da [[SV Hatert|Tubantia]] .
== Sana'a ==
An haifi De Bois a ranar 19 ga Yuni, 1896 a Steenwijk, Overijssel, kuma ya koma [[Amsterdam]] don bugawa AFC Ajax wasa. De Bois ya buga wasanni 64 a harin Ajax, inda ya zura kwallaye 11 sannan ya taimaka wa tawagarsa ta lashe gasar cin kofin kasa a kakar wasa ta 1930-31, kakar wasa ta karshe da ya yi da kungiyar.
== Aikin gudanarwa ==
A matsayinsa na ɗaya daga cikin manajojin ƙwallon ƙafa na farko da Hukumar Kwallon Kafa ta Royal Dutch (KNVB) ta ba shi takardar shaidar aiki, De Bois ya karɓi muƙamin koci tare da BVV De Kennemers a shekarar 1931. Bayan shekaru uku, ya zama kocin Hermes DVS, amma sai ya jagoranci Sportclub Enschede bayan shekaru uku. Daga 1941 zuwa 1948, shi ne kocin DFC ( wanda yanzu ake kira FC Dordrecht ).
A shekarar 1948, De Bois ya zama kocin ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland Guyana, inda ƙasar Holland Guyana ta kasance magajin Suriname, kamar yadda aka san ƙasar daular Holland kafin shekarar 1976. Ya fara bayyana a matsayin sabon kocin da aka naɗa a ranar 18 ga Disamba, 1948 a wasan da suka sha kashi 4-3 a hannun Martinique . <ref>{{Cite web |last=Ricky W. Stutgard |date=2011 |title=Voetbal |url=http://www.dbnl.org/tekst/stut004eers01_01/stut004eers01_01_0254.php |access-date=30 December 2015 |publisher=De eerste Surinaamse sportencyclopedie (1893-1988) |language=nl}}</ref>
Bayan ɗan gajeren lokacin da ya yi a Kudancin Amurka, De Bois ya koma Netherlands, inda ya karɓi muƙamin manaja a VV DOS da ke Utrecht . A shekarar 1952, sai ya koma Roosendaal don jagorantar RBC . A shekarar 1957, ya zama manajan SC Veendam, wanda ya jagorance shi zuwa gasar Tweede Klasse, sannan ya ƙara masa matsayi zuwa Eerste Division a shekarar 1959. Daga baya ya jagoranci [[VV Oldenzaal]], Quick '20 da Tubantia, kafin ya yi ritaya a matsayin manaja. <ref>{{Cite web |last=Hennie |title=VV Oldenzaal (1914-1976) |url=http://www.historievvoldenzaal.nl/boeken/vv-oldenzaal-en-t-heuveltje-1914-1976 |access-date=30 December 2015 |publisher=Historie VV Oldenzaal |language=nl}}</ref>
== Mutuwa ==
A ranar 1 ga watan Agusta na shekarar 1975, De Bois ya mutu a wani hatsarin mota kusa da gidansa da ke Oldenzaal, a ranar ce tsohuwar ƙungiyarsa ta AFC Ajax ta shirya wasan sada zumunci tsakanin manyan ƙungiyoyin Ajax da FC Twente don girmama De Bois, wanda ya sanar da yin ritaya daga wasan a hukumance a wannan shekarar.
== Ƙididdigar aiki ==
=== Ɗan wasa ===
{| class="wikitable" align="center" style="text-align: center;"
! rowspan="2" |Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="2" | Gasar Kampioens
! colspan="2" | Wasan Kashe
! colspan="2" | Kofin KNVB
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Huluna
! Ƙwallaye
! Huluna
! Ƙwallaye
! Huluna
! Ƙwallaye
! Huluna
! Ƙwallaye
! Huluna
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="11" align="center" valign="center" | '''Ajax'''<br /><br /><br /><br /> [[Holand|Netherlands]]
| 1919-20
| 16
| 4
| 0
| 0
| 0
| 0
| 4
| 4
| 20
| 8
|-
| 1920-21
| 4
| 0
| 1
| 0
| 0
| 0
| 2
| 0
| 7
| 0
|-
| 1921-22
| 5
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 2
| 0
| 7
| 0
|-
| 1922-23
| 1
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 2
| 0
| 3
| 0
|-
| 1923-24
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 3
| 0
| 3
| 0
|-
| 1924-25
| 0
| 0
| 0
| 0
| 3
| 0
| 3
| 0
| 6
| 0
|-
| 1925-26
| 3
| 2
| 0
| 0
| 0
| 0
| 3
| 0
| 6
| 2
|-
| 1926-27
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 1
| 0
| 1
| 0
|-
| 1928-29
| 3
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 3
| 0
|-
| 1929-30
| 1
| 0
| 0
| 0
| 5
| 1
| 1
| 0
| 7
| 1
|-
| 1930-31
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 1
| 0
| 1
| 0
|-
! colspan="2" | '''Jimilla'''
! 33
! 6
! 1
! 0
! 8
! 1
! 22
! 4
! 64
! 11
|-
| colspan="14" | <small>Tushe: AFC-Ajax.info. <ref>{{Cite web |title=Wim de Bois |url=http://www.afc-ajax.info/player.php?playid=Wim-de-Bois&languageid=English#tab=basic |access-date=30 December 2015 |publisher=AFC-Ajax.info |language=en}}</ref></small>
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1975]]
[[Rukuni:Haihuwan 1896]]
lvgms2gn7pseloeum7o8on63pwct9a6
Otto Glória
0
149889
832348
2026-05-08T07:43:51Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1272949355|Otto Glória]]"
832348
wikitext
text/x-wiki
'''Otto Martins Glória''' (9 ga watan Janairun shekara ta 1917 - 4 ga watan Satumbar shekara ta 1986) ya kasance kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Brazil.
== Ayyuka ==
An haifi Glória a [[Rio de Janeiro]], Brazil, amma ya sami nasarorin da ya samu tare da Benfica a Portugal, inda ya jagoranci kulob din zuwa kyaututtuka tara na kasa. Tare da tawagar Najeriya ya lashe gasar cin kofin kasashen Afirka ta 1980.
A lokacinsa na farko tare da Benfica, an canza kulob din zuwa ka'idojin kwararru. Da goyon bayan shugaban kasar Joaquim Ferreira Bogalho, Glória ya kafa gida ga 'yan wasan kuma ya mai da hankali kan daukar' yan wasa daga yankin babban birnin Portugal da kuma lardunan kasashen waje na Afirka. A cikin waɗannan shekarun, tsakanin 1954 da 1959, kulob din ya lashe lambobin league biyu da kofin Portugal uku, kuma a gasar Turai, sun kai wasan karshe na Latin Cup a shekara ta 1957, inda suka sha kashi 1-0 a hannun Alfredo di Stéfano na [[Real Madrid CF|Real Madrid]] a [[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]] .
A watan Fabrairun 1962 ya dauki nauyin Olympique Marseille . Kungiyar ta makale a rukuni na biyu kuma ta ga burinta na komawa rukuni na farko yana cikin haɗari. A cikin watanni huɗu da ya yi tare da kulob din bai rasa wasa daya ba kuma ya cimma burinsa.
A karo na biyu da ya yi tare da Benfica ya ci gaba da samun nasara a matakin kasa, inda ya lashe wasu zakara da kofuna biyu. Ya kuma jagoranci kulob din zuwa wasan karshe na gasar cin kofin Turai ta 1967-68 a London da [[Manchester United F.C.|Manchester United]], wanda aka rasa 1-4.
A gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1966 a Ingila ya jagoranci tawagar kasar Portugal, wanda Eusébio ya ci kwallo (babban mai zira kwallaye a gasar), zuwa matsayi na uku na tarihi. A cikin tsari Portugal ta yi nasara 1-3 a kasar Glória ta Brazil.
A shekara ta 1979, ya zama tare da CR Vasco da Gama na Rio de Janeiro wanda ya zo na biyu a gasar zakarun Brazil, inda ya fadi a wasan karshe 1-2 da SC Internacional Porto Alegre, wanda ya kasance ba a ci nasara ba a duk lokacin gasar.
A cikin shekara bayan haka ya jagoranci Najeriya ta hanyar gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 1980, wanda kungiyar ta lashe a wasan karshe a [[Lagos (birni)|Legas]] da 3-0 a kan [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|Aljeriya]], <ref>{{Cite web |title=How Pele's visit reshaped Nigerian football |url=https://www.bbc.com/sport/football/64763393 |via=www.bbc.co.uk}}</ref> da kuma gasar Olympics a 1980 a [[Moscow]]. Ya bar wannan mukamin bayan mummunar wasan kwaikwayon a yakin neman zabe na 1982 a Libya.
Glória ta horar da Portugal, a 1982, a wasannin da suka cancanci UEFA Euro 1984, amma ta yi murabus bayan da aka ci 0-4 a wasan sada zumunci da Brazil, a shekara mai zuwa.
== Kididdigar gudanarwa ==
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Rubuce-rubucen manajan ta hanyar ƙungiya da kuma zama
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Daga
! rowspan="2" |Zuwa
! colspan="8" |Rubuce-rubuce
|-
!{{Tooltip|G|Games managed}}
!{{Tooltip|W|Games won}}
!{{Tooltip|D|Games drawn}}
!{{Tooltip|L|Games lost}}
!{{Tooltip|GF|Goals for}}
!{{Tooltip|GA|Goals against}}
!{{Tooltip|GD|Goal difference}}
!{{Tooltip|Win %|Winning percentage}}
|-
| align="left" |Vasco da Gama
| align="left" |1 ga Agusta 1951
| align="left" |7 ga Janairu 1952{{WDL|30|14|5|11|for=64|against=49|diff=yes}}
|-
| align="left" |Benfica
| align="left" |1 ga Agusta 1954
| align="left" |14 Yuni 1959{{WDL|169|113|30|26|for=447|against=163|diff=yes}}
|-
| align="left" |Mutanen Belen
| align="left" |30 Yuni 1959
| align="left" |4 ga Afrilu 1961{{WDL|62|40|9|13|for=135|against=60|diff=yes}}
|-
| align="left" |Wasanni CP
| align="left" |4 ga Afrilu 1961
| align="left" |24 ga Satumba 1961{{WDL|12|7|4|1|for=32|against=14|diff=yes}}
|-
| align="left" |Wasannin Olympics na Marseille
| align="left" |25 ga Janairu 1962
| align="left" |1 ga Yulin 1962{{WDL|14|8|4|2|for=25|against=9|diff=yes}}
|-
| align="left" |Vasco da Gama
| align="left" |16 Yuni 1963
| align="left" |17 ga Nuwamba 1963{{WDL|20|9|5|6|for=33|against=21|diff=yes}}
|-
| align="left" |FC Porto
| align="left" |17 ga Nuwamba 1963
| align="left" |9 ga Mayu 1965{{WDL|61|38|13|10|for=118|against=62|diff=yes}}
|-
| align="left" |[[Portugal national football team|Portugal]]{{Flagicon|Portugal}}
| align="left" |15 ga Nuwamba 1964
| align="left" |13 Nuwamba 1966{{WDL|20|15|2|3|for=41|against=16|diff=yes}}
|-
| align="left" |Wasanni CP
| align="left" |1 ga Satumba 1965
| align="left" |30 Yuni 1966{{WDL|40|25|9|6|for=91|against=34|diff=yes}}
|-
| align="left" |[[Atlético Madrid|Atletico Madrid]]
| align="left" |10 ga watan Agusta 1966
| align="left" |18 Maris 1968{{WDL|100|47|26|27|for=126|against=74|diff=yes}}
|-
| align="left" |Benfica
| align="left" |8 ga Afrilu 1968
| align="left" |8 ga Fabrairu 1970{{WDL|75|45|16|14|for=170|against=65|diff=yes}}
|-
| align="left" |Gremio
| align="left" |1 ga Janairu 1971
| align="left" |31 ga Disamba 1972{{WDL|109|59|29|21|for=146|against=79|diff=yes}}
|-
| align="left" |Portuguese
| align="left" |1 ga Janairu 1973
| align="left" |12 ga Oktoba 1977{{WDL|220|83|85|52|for=274|against=203|diff=yes}}
|-
| align="left" |Santos
| align="left" |14 ga Oktoba 1977
| align="left" |1 ga Disamba 1977{{WDL|18|5|6|7|for=21|against=22|diff=yes}}
|-
| align="left" |[[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]]{{Flagicon|Nigeria}}
| align="left" |20 Maris 1978
| align="left" |5 ga Oktoba 1981{{WDL|26|12|9|5|for=34|against=21|diff=yes}}
|-
| align="left" |Monterrey
| align="left" |30 Yuni 1978
| align="left" |30 Yuni 1979{{WDL|44|15|16|13|for=60|against=51|diff=yes}}
|-
| align="left" |Vasco da Gama
| align="left" |30 Yuni 1979
| align="left" |30 Disamba 1979{{WDL|42|25|8|9|for=88|against=34|diff=yes}}
|-
| align="left" |[[Portugal national football team|Portugal]]{{Flagicon|Portugal}}
| align="left" |22 ga Satumba 1982
| align="left" |8 Yuni 1983{{WDL|7|3|1|3|for=5|against=13|diff=yes}}
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
{{WDLtot|1049|543|277|229|for=1795|against=930|diff=yes}}
|}
== Darajar gudanarwa ==
=== Kungiyar ===
'''Benfica'''
* Gasar Farko: 1954-55, 1956-57, 1967-68, 1968-69 <ref>{{Cite web |date=18 May 2015 |title=O "bi" inédito, o "top" português e as outras marcas de JJ |trans-title=The unprecedented "bi", the Portuguese "top" and other JJ's records |url=http://www.maisfutebol.iol.pt/historico/benfica/o-bi-inedito-o-top-portugues-e-as-outras-marcas-de-jj |access-date=22 May 2015 |publisher=Maisfutebol |language=Portuguese}}</ref>
* Kofin Portugal: 1954-55, 1956-57, 1968-69
'''Wasanni CP'''
* Gasar Farko: 1961-62, 1965-66
[[Rukuni:Mutuwan 1986]]
[[Rukuni:Haifaffun 1917]]
8286f3u57ijpq2m1qc3jsygpgm4zt0r
832351
832348
2026-05-08T07:44:21Z
Ibrahim abusufyan
19233
832351
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Otto Martins Glória''' (9 ga watan Janairun shekara ta 1917 - 4 ga watan Satumbar shekara ta 1986) ya kasance kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Brazil.
== Ayyuka ==
An haifi Glória a [[Rio de Janeiro]], Brazil, amma ya sami nasarorin da ya samu tare da Benfica a Portugal, inda ya jagoranci kulob din zuwa kyaututtuka tara na kasa. Tare da tawagar Najeriya ya lashe gasar cin kofin kasashen Afirka ta 1980.
A lokacinsa na farko tare da Benfica, an canza kulob din zuwa ka'idojin kwararru. Da goyon bayan shugaban kasar Joaquim Ferreira Bogalho, Glória ya kafa gida ga 'yan wasan kuma ya mai da hankali kan daukar' yan wasa daga yankin babban birnin Portugal da kuma lardunan kasashen waje na Afirka. A cikin waɗannan shekarun, tsakanin 1954 da 1959, kulob din ya lashe lambobin league biyu da kofin Portugal uku, kuma a gasar Turai, sun kai wasan karshe na Latin Cup a shekara ta 1957, inda suka sha kashi 1-0 a hannun Alfro di Stéfano na [[Real Madrid CF|Real Madrid]] a [[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]] .
A watan Fabrairun 1962 ya dauki nauyin Olympique Marseille . Kungiyar ta makale a rukuni na biyu kuma ta ga burinta na komawa rukuni na farko yana cikin haɗari. A cikin watanni huɗu da ya yi tare da kulob din bai rasa wasa daya ba kuma ya cimma burinsa.
A karo na biyu da ya yi tare da Benfica ya ci gaba da samun nasara a matakin kasa, inda ya lashe wasu zakara da kofuna biyu. Ya kuma jagoranci kulob din zuwa wasan karshe na gasar cin kofin Turai ta 1967-68 a London da [[Manchester United F.C.|Manchester United]], wanda aka rasa 1-4.
A gasar cin Kofin Duniya na FIFA na 1966 a Ingila ya jagoranci tawagar kasar Portugal, wanda Eusébio ya ci kwallo (babban mai zira kwallaye a gasar), zuwa matsayi na uku na tarihi. A cikin tsari Portugal ta yi nasara 1-3 a kasar Glória ta Brazil.
A shekara ta 1979, ya zama tare da CR Vasco da Gama na Rio de Janeiro wanda ya zo na biyu a gasar zakarun Brazil, inda ya fadi a wasan karshe 1-2 da SC Internacional Porto Alegre, wanda ya kasance ba a ci nasara ba a duk lokacin gasar.
A cikin shekara bayan haka ya jagoranci Najeriya ta hanyar gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 1980, wanda kungiyar ta lashe a wasan karshe a [[Lagos (birni)|Legas]] da 3-0 a kan [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|Aljeriya]], <ref>{{Cite web |title=How Pele's visit reshaped Nigerian football |url=https://www.bbc.com/sport/football/64763393 |via=www.bbc.co.uk}}</ref> da kuma gasar Olympics a 1980 a [[Moscow]]. Ya bar wannan mukamin bayan mummunar wasan kwaikwayon a yakin neman zabe na 1982 a Libya.
Glória ta horar da Portugal, a 1982, a wasannin da suka cancanci UEFA Euro 1984, amma ta yi murabus bayan da aka ci 0-4 a wasan sada zumunci da Brazil, a shekara mai zuwa.
== Kididdigar gudanarwa ==
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Rubuce-rubucen manajan ta hanyar ƙungiya da kuma zama
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Daga
! rowspan="2" |Zuwa
! colspan="8" |Rubuce-rubuce
|-
!{{Tooltip|G|Games managed}}
!{{Tooltip|W|Games won}}
!{{Tooltip|D|Games drawn}}
!{{Tooltip|L|Games lost}}
!{{Tooltip|GF|Goals for}}
!{{Tooltip|GA|Goals against}}
!{{Tooltip|GD|Goal difference}}
!{{Tooltip|Win %|Winning percentage}}
|-
| align="left" |Vasco da Gama
| align="left" |1 ga Agusta 1951
| align="left" |7 ga Janairu 1952{{WDL|30|14|5|11|for=64|against=49|diff=yes}}
|-
| align="left" |Benfica
| align="left" |1 ga Agusta 1954
| align="left" |14 Yuni 1959{{WDL|169|113|30|26|for=447|against=163|diff=yes}}
|-
| align="left" |Mutanen Belen
| align="left" |30 Yuni 1959
| align="left" |4 ga Afrilu 1961{{WDL|62|40|9|13|for=135|against=60|diff=yes}}
|-
| align="left" |Wasanni CP
| align="left" |4 ga Afrilu 1961
| align="left" |24 ga Satumba 1961{{WDL|12|7|4|1|for=32|against=14|diff=yes}}
|-
| align="left" |Wasannin Olympics na Marseille
| align="left" |25 ga Janairu 1962
| align="left" |1 ga Yulin 1962{{WDL|14|8|4|2|for=25|against=9|diff=yes}}
|-
| align="left" |Vasco da Gama
| align="left" |16 Yuni 1963
| align="left" |17 ga Nuwamba 1963{{WDL|20|9|5|6|for=33|against=21|diff=yes}}
|-
| align="left" |FC Porto
| align="left" |17 ga Nuwamba 1963
| align="left" |9 ga Mayu 1965{{WDL|61|38|13|10|for=118|against=62|diff=yes}}
|-
| align="left" |[[Portugal national football team|Portugal]]{{Flagicon|Portugal}}
| align="left" |15 ga Nuwamba 1964
| align="left" |13 Nuwamba 1966{{WDL|20|15|2|3|for=41|against=16|diff=yes}}
|-
| align="left" |Wasanni CP
| align="left" |1 ga Satumba 1965
| align="left" |30 Yuni 1966{{WDL|40|25|9|6|for=91|against=34|diff=yes}}
|-
| align="left" |[[Atlético Madrid|Atletico Madrid]]
| align="left" |10 ga watan Agusta 1966
| align="left" |18 Maris 1968{{WDL|100|47|26|27|for=126|against=74|diff=yes}}
|-
| align="left" |Benfica
| align="left" |8 ga Afrilu 1968
| align="left" |8 ga Fabrairu 1970{{WDL|75|45|16|14|for=170|against=65|diff=yes}}
|-
| align="left" |Gremio
| align="left" |1 ga Janairu 1971
| align="left" |31 ga Disamba 1972{{WDL|109|59|29|21|for=146|against=79|diff=yes}}
|-
| align="left" |Portuguese
| align="left" |1 ga Janairu 1973
| align="left" |12 ga Oktoba 1977{{WDL|220|83|85|52|for=274|against=203|diff=yes}}
|-
| align="left" |Santos
| align="left" |14 ga Oktoba 1977
| align="left" |1 ga Disamba 1977{{WDL|18|5|6|7|for=21|against=22|diff=yes}}
|-
| align="left" |[[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]]{{Flagicon|Nigeria}}
| align="left" |20 Maris 1978
| align="left" |5 ga Oktoba 1981{{WDL|26|12|9|5|for=34|against=21|diff=yes}}
|-
| align="left" |Monterrey
| align="left" |30 Yuni 1978
| align="left" |30 Yuni 1979{{WDL|44|15|16|13|for=60|against=51|diff=yes}}
|-
| align="left" |Vasco da Gama
| align="left" |30 Yuni 1979
| align="left" |30 Disamba 1979{{WDL|42|25|8|9|for=88|against=34|diff=yes}}
|-
| align="left" |[[Portugal national football team|Portugal]]{{Flagicon|Portugal}}
| align="left" |22 ga Satumba 1982
| align="left" |8 Yuni 1983{{WDL|7|3|1|3|for=5|against=13|diff=yes}}
|-
! colspan="3" |Cikakken aikinsa
{{WDLtot|1049|543|277|229|for=1795|against=930|diff=yes}}
|}
== Darajar gudanarwa ==
=== Kungiyar ===
'''Benfica'''
* Gasar Farko: 1954-55, 1956-57, 1967-68, 1968-69 <ref>{{Cite web |date=18 May 2015 |title=O "bi" inédito, o "top" português e as outras marcas de JJ |trans-title=The unprecedented "bi", the Portuguese "top" and other JJ's records |url=http://www.maisfutebol.iol.pt/historico/benfica/o-bi-inedito-o-top-portugues-e-as-outras-marcas-de-jj |access-date=22 May 2015 |publisher=Maisfutebol |language=Portuguese}}</ref>
* Kofin Portugal: 1954-55, 1956-57, 1968-69
'''Wasanni CP'''
* Gasar Farko: 1961-62, 1965-66
[[Rukuni:Mutuwan 1986]]
[[Rukuni:Haifaffun 1917]]
==manazarta==
j7bqbek603bkv7yr94xshlqd3on11dm
Nicolai Boilesen
0
149890
832349
2026-05-08T07:43:57Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1338343686|Nicolai Boilesen]]"
832349
wikitext
text/x-wiki
'''Nicolai Møller Boilesen''' (an haife shi a ranar 16 ga Fabrairu 1992) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na ƙasar Denmark wanda ya taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na hagu]] .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Boilesen ya fara buga ƙwallon ƙafa a ƙungiyoyin 'yan wasa na gida kamar Lille Hema IF da Skovlunde IF a Ballerup da Skovlunde, <ref>{{Cite web |date=8 December 2009 |title=Boilesen: Det bliver underligt at forlade Brøndby |url=http://90min.dk/boilesen-det-bliver-underligt-at-forlade-broendby/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100104081154/http://90min.dk/boilesen-det-bliver-underligt-at-forlade-broendby/ |archive-date=4 January 2010 |access-date=4 April 2011 |publisher=90min.dk |language=da}}</ref> kafin ya koma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Brøndby IF a shekara ta 2004. <ref name="talenter">{{Cite web |date=24 June 2008 |title=Talenter: En grundsten i Brøndby IF |url=http://brondby.com/article.asp?aid=47446 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021185447/http://brondby.com/article.asp?aid=47446 |archive-date=21 October 2012 |access-date=4 April 2011 |publisher=brondby.com |language=da}}</ref> A matsayinsa na mai tsaron baya mai ƙafar hagu, Boilesen ya ga ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Denmark kuma tsohon ɗan wasan Brøndby Daniel Agger a matsayin abin koyi. <ref name="talenter" /> Boilesen ya fara buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ta Denmark 'yan ƙasa da shekara 17 a watan Yulin 2007, kuma ya buga jimillar wasanni 38 ga ƙungiyoyin matasa na Denmark daban-daban a lokacin da yake Brøndby. <ref>{{Cite web |title=Danish national team profile |url=http://www.dbu.dk/landshold/landsholdsdatabasen/PlayerInfo/5997 |access-date=4 April 2011 |publisher=Dbu.dk |language=da}}</ref>
Bayan ya yi gwaje-gwaje daban-daban da ƙungiyoyi kamar Manchester United, Fiorentina da Chelsea, kuma kwangilarsa ta ƙare a watan Disamba na 2009, Boilesen ya amince ya koma Netherlands, inda Ajax ta biya Brøndby DKK miliyan 4 (kimanin €500,000). [1] Bayan haka, Boilesen ya zaɓi Ajax bisa shawarar ɗan wasansa na ƙasa da ƙasa na Denmark kuma ɗan wasan Ajax Christian Eriksen . [2] Ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru huɗu, wanda hakan ya sa ya koma ƙungiyar har zuwa lokacin bazara na 2013, da farko ya shiga sahun matasa inda kakarsa ta farko da Ajax ta tsaya cak sakamakon raunuka. Da zarar ya warke, ya ƙarfafa matsayinsa na farko a Ajax A1, ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 19, har ma ya buga wasa a ƙungiyar 'yan wasa ta baya-bayan nan Jong Ajax .
[[Fayil:Nicolai_Boilesen.jpg|left|thumb|Boilesen ya koma Ajax a 2011]]
Boilesen ya shiga ƙungiyar farko ta Ajax kafin kakar wasa ta 2010-11, inda aka ba shi rigar lamba 32. Ya fara buga wasa a ranar 3 ga Afrilu 2011, yayin da ya buga rabin lokaci na biyu na nasarar da Ajax ta samu a kan Heracles Almelo da ci 3-0, wanda aka maye gurbinsa da [[Daley Blind]] . <ref>{{Cite web |date=3 April 2011 |title=Ajax sluit roerige week goed af |url=http://www.ajax.nl/Ajax-1/Wedstrijden/Wedstrijdverslag/Ajax-sluit-roerige-week-goed-af.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110405230648/http://www.ajax.nl/Ajax-1/Wedstrijden/Wedstrijdverslag/Ajax-sluit-roerige-week-goed-af.htm |archive-date=5 April 2011 |access-date=4 April 2011 |publisher=Ajax.nl |language=nl}}</ref> A kakar wasa ta 2011-12, shi ne zaɓin farko da kocin Frank de Boer ya yi wa ɗan wasan [[Mai buga baya|baya na hagu]] . Duk da haka, a wasan da suka yi da abokan hamayyarsu [[PSV Eindhoven|PSV]] a watan Satumba na 2011, Boilesen ya ji rauni a cinyarsa wanda hakan ya sa ya daina buga wasa har zuwa watan Fabrairu na 2012, bayan fafatawar gudu da Jeremain Lens . Ba shi kaɗai ne ɗan wasan Ajax da ya ji rauni a wannan wasan ba yayin da aka tilasta wa [[Vurnon Anita]] fita daga filin wasa saboda rauni a idon sawunsa. Raunin Anita bai yi tsanani ba, kuma sauran shekarar ya ga Anita da Dico Koppers suna wasa a matsayin ɗan wasan baya na hagu na farko a tsawon lokacin da Boilesen ya ji rauni. Ya dawo wasa a Beloften Eredivisie a wasan da suka yi da Jong ADO Den Haag, wanda ya bai wa Jong Ajax nasara da ci 7-0, inda Boilesen ya buga mintuna 60 sannan ya ci kwallo daya. Daga nan aka saka shi cikin wadanda aka zaba a gasar UEFA Europa League da Manchester United. Bayan ya koma Koppers, ya sake jin rauni a cinyarsa. Bayan ya yi rashin nasara, ya sake samun rauni a lokacin atisaye, wanda hakan ya sa ya rasa damar yin atisaye a kakar wasa ta 2012-13. <ref>{{Cite web |date=18 February 2013 |title=Boilesen maakt langverwachte rentree: 'Hij was er heel blij mee' |url=http://www.voetbalzone.nl/doc.asp?uid=182504}}</ref>
A ranar 27 ga Yulin 2013, Boilesen ya dawo cikin ƙungiyar farko a wasan Johan Cruijff Schaal na 2013 da AZ, inda ya maye gurbin Daley Blind a minti na 106 na nasarar 3-2 (aet). A ranar 8 ga Agustan 2013, Boilesen ya buga dukkan wasan da Jong Ajax ya yi a Eerste Divisie da FC Oss wanda ya haifar da rashin nasara 2-0. A ranar 18 ga Satumban 2013, Frank de Boer ya sanya Boilesen a [[Mai buga tsakiya|gefen hagu]] a wasan [[UEFA Champions League]] da [[FC Barcelona]] a [[Camp Nou]] . Boilesen ya buga dukkan wasan wanda ya ƙare da rashin nasara 4-0. A ranar 10 ga Nuwamban 2013, ya zura ƙwallonsa ta farko a hukumance ga Ajax a wasan da suka doke NEC da ci 2-0, inda ya zura ƙwallo a minti na 28, bayan ya taimaka wa Siem de Jong ya ci ƙwallo 1-0 mintuna kaɗan kafin wasan. Ta hanyar taimakawa Ajax ta doke FC Barcelona da ci 2-1 a wasan zagaye na biyu a filin wasa na Amsterdam Arena, an zabi Boilesen cikin ƙungiyar UEFA Champions League ta mako don wasan na ranar 5.
A watan Yunin 2015 ya ƙi tsawaita kwangilarsa da Ajax, sakamakon haka bai buga wasa ɗaya ba ga ƙungiyar a kakar wasa ta 2015-16. Bayan haka, kwangilarsa ta ƙare.
=== FC Copenhagen ===
A ranar 25 ga Agusta 2016, Boilesen ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru huɗu da FC Copenhagen, babbar abokiyar hamayyarsa ta ƙungiyar yaransa ta Brøndby IF .
A ranar 22 ga Mayu 2025, Boilesen ya sanar da yin ritaya daga kwallon kafa bayan kakar wasa ta bana saboda raunin da ya samu. <ref>{{Cite web |date=22 May 2025 |title=Nicolai Boilesen stopper karrieren |trans-title=Nicolai Boilesen ends his career |url=https://www.fck.dk/nyhed/nicolai-boilesen-stopper-karrieren |access-date=28 May 2025 |publisher=FC Copenhagen |language=da}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
A watan Mayun 2018, an sanya shi cikin jerin 'yan wasa 35 na farko na tawagar kasar Denmark da za su fafata a [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|gasar cin kofin duniya ta 2018]] a Rasha, amma bai shiga jerin 'yan wasa 23 na karshe ba. <ref>{{Cite web |date=3 June 2018 |title=Confirmed: Denmark cut ex-Arsenal star from FIFA World Cup squad |url=https://www.socceroos.com.au/news/confirmed-denmark-cut-ex-arsenal-star-fifa-world-cup-squad |access-date=17 June 2021 |website=Socceroos}}</ref>
An sanya sunansa a cikin 'yan wasa 26 na Denmark da za su fafata a gasar UEFA Euro 2020, wadda aka yi a shekarar 2021 saboda [[Murar Mashaƙo 2019|annobar COVID-19]] . Denmark ta buga dukkan wasannin rukuni uku a filin wasa na Parken, [[Kwapanhagan|Copenhagen]] . <ref>{{Cite web |date=15 June 2021 |title=All the EURO 2020 squads |url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0269-12464679fb2e-84fa175e53ca-1000--confirmed-euro-2020-squads/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20210612213558/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0269-12464679fb2e-84fa175e53ca-1000--confirmed-euro-2020-squads/ |archive-date=12 June 2021}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
50sbzr0ip4cev6xvd134rrdcu5hgrl8
832350
832349
2026-05-08T07:44:16Z
Sardeeq
39275
832350
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Nicolai Møller Boilesen''' (an haife shi a ranar 16 ga Fabrairu 1992) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne na ƙasar Denmark wanda ya taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na hagu]] .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
Boilesen ya fara buga ƙwallon ƙafa a ƙungiyoyin 'yan wasa na gida kamar Lille Hema IF da Skovlunde IF a Ballerup da Skovlunde, <ref>{{Cite web |date=8 December 2009 |title=Boilesen: Det bliver underligt at forlade Brøndby |url=http://90min.dk/boilesen-det-bliver-underligt-at-forlade-broendby/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100104081154/http://90min.dk/boilesen-det-bliver-underligt-at-forlade-broendby/ |archive-date=4 January 2010 |access-date=4 April 2011 |publisher=90min.dk |language=da}}</ref> kafin ya koma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Brøndby IF a shekara ta 2004. <ref name="talenter">{{Cite web |date=24 June 2008 |title=Talenter: En grundsten i Brøndby IF |url=http://brondby.com/article.asp?aid=47446 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021185447/http://brondby.com/article.asp?aid=47446 |archive-date=21 October 2012 |access-date=4 April 2011 |publisher=brondby.com |language=da}}</ref> A matsayinsa na mai tsaron baya mai ƙafar hagu, Boilesen ya ga ɗan wasan ƙwallon ƙafa na Denmark kuma tsohon ɗan wasan Brøndby Daniel Agger a matsayin abin koyi. <ref name="talenter" /> Boilesen ya fara buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa ta Denmark 'yan ƙasa da shekara 17 a watan Yulin 2007, kuma ya buga jimillar wasanni 38 ga ƙungiyoyin matasa na Denmark daban-daban a lokacin da yake Brøndby. <ref>{{Cite web |title=Danish national team profile |url=http://www.dbu.dk/landshold/landsholdsdatabasen/PlayerInfo/5997 |access-date=4 April 2011 |publisher=Dbu.dk |language=da}}</ref>
Bayan ya yi gwaje-gwaje daban-daban da ƙungiyoyi kamar Manchester United, Fiorentina da Chelsea, kuma kwangilarsa ta ƙare a watan Disamba na 2009, Boilesen ya amince ya koma Netherlands, inda Ajax ta biya Brøndby DKK miliyan 4 (kimanin €500,000). [1] Bayan haka, Boilesen ya zaɓi Ajax bisa shawarar ɗan wasansa na ƙasa da ƙasa na Denmark kuma ɗan wasan Ajax Christian Eriksen . [2] Ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru huɗu, wanda hakan ya sa ya koma ƙungiyar har zuwa lokacin bazara na 2013, da farko ya shiga sahun matasa inda kakarsa ta farko da Ajax ta tsaya cak sakamakon raunuka. Da zarar ya warke, ya ƙarfafa matsayinsa na farko a Ajax A1, ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 19, har ma ya buga wasa a ƙungiyar 'yan wasa ta baya-bayan nan Jong Ajax .
[[Fayil:Nicolai_Boilesen.jpg|left|thumb|Boilesen ya koma Ajax a 2011]]
Boilesen ya shiga ƙungiyar farko ta Ajax kafin kakar wasa ta 2010-11, inda aka ba shi rigar lamba 32. Ya fara buga wasa a ranar 3 ga Afrilu 2011, yayin da ya buga rabin lokaci na biyu na nasarar da Ajax ta samu a kan Heracles Almelo da ci 3-0, wanda aka maye gurbinsa da [[Daley Blind]] . <ref>{{Cite web |date=3 April 2011 |title=Ajax sluit roerige week goed af |url=http://www.ajax.nl/Ajax-1/Wedstrijden/Wedstrijdverslag/Ajax-sluit-roerige-week-goed-af.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110405230648/http://www.ajax.nl/Ajax-1/Wedstrijden/Wedstrijdverslag/Ajax-sluit-roerige-week-goed-af.htm |archive-date=5 April 2011 |access-date=4 April 2011 |publisher=Ajax.nl |language=nl}}</ref> A kakar wasa ta 2011-12, shi ne zaɓin farko da kocin Frank de Boer ya yi wa ɗan wasan [[Mai buga baya|baya na hagu]] . Duk da haka, a wasan da suka yi da abokan hamayyarsu [[PSV Eindhoven|PSV]] a watan Satumba na 2011, Boilesen ya ji rauni a cinyarsa wanda hakan ya sa ya daina buga wasa har zuwa watan Fabrairu na 2012, bayan fafatawar gudu da Jeremain Lens . Ba shi kaɗai ne ɗan wasan Ajax da ya ji rauni a wannan wasan ba yayin da aka tilasta wa [[Vurnon Anita]] fita daga filin wasa saboda rauni a idon sawunsa. Raunin Anita bai yi tsanani ba, kuma sauran shekarar ya ga Anita da Dico Koppers suna wasa a matsayin ɗan wasan baya na hagu na farko a tsawon lokacin da Boilesen ya ji rauni. Ya dawo wasa a Beloften Eredivisie a wasan da suka yi da Jong ADO Den Haag, wanda ya bai wa Jong Ajax nasara da ci 7-0, inda Boilesen ya buga mintuna 60 sannan ya ci kwallo daya. Daga nan aka saka shi cikin wadanda aka zaba a gasar UEFA Europa League da Manchester United. Bayan ya koma Koppers, ya sake jin rauni a cinyarsa. Bayan ya yi rashin nasara, ya sake samun rauni a lokacin atisaye, wanda hakan ya sa ya rasa damar yin atisaye a kakar wasa ta 2012-13. <ref>{{Cite web |date=18 February 2013 |title=Boilesen maakt langverwachte rentree: 'Hij was er heel blij mee' |url=http://www.voetbalzone.nl/doc.asp?uid=182504}}</ref>
A ranar 27 ga Yulin 2013, Boilesen ya dawo cikin ƙungiyar farko a wasan Johan Cruijff Schaal na 2013 da AZ, inda ya maye gurbin Daley Blind a minti na 106 na nasarar 3-2 (aet). A ranar 8 ga Agustan 2013, Boilesen ya buga dukkan wasan da Jong Ajax ya yi a Eerste Divisie da FC Oss wanda ya haifar da rashin nasara 2-0. A ranar 18 ga Satumban 2013, Frank de Boer ya sanya Boilesen a [[Mai buga tsakiya|gefen hagu]] a wasan [[UEFA Champions League]] da [[FC Barcelona]] a [[Camp Nou]] . Boilesen ya buga dukkan wasan wanda ya ƙare da rashin nasara 4-0. A ranar 10 ga Nuwamban 2013, ya zura ƙwallonsa ta farko a hukumance ga Ajax a wasan da suka doke NEC da ci 2-0, inda ya zura ƙwallo a minti na 28, bayan ya taimaka wa Siem de Jong ya ci ƙwallo 1-0 mintuna kaɗan kafin wasan. Ta hanyar taimakawa Ajax ta doke FC Barcelona da ci 2-1 a wasan zagaye na biyu a filin wasa na Amsterdam Arena, an zabi Boilesen cikin ƙungiyar UEFA Champions League ta mako don wasan na ranar 5.
A watan Yunin 2015 ya ƙi tsawaita kwangilarsa da Ajax, sakamakon haka bai buga wasa ɗaya ba ga ƙungiyar a kakar wasa ta 2015-16. Bayan haka, kwangilarsa ta ƙare.
=== FC Copenhagen ===
A ranar 25 ga Agusta 2016, Boilesen ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru huɗu da FC Copenhagen, babbar abokiyar hamayyarsa ta ƙungiyar yaransa ta Brøndby IF .
A ranar 22 ga Mayu 2025, Boilesen ya sanar da yin ritaya daga kwallon kafa bayan kakar wasa ta bana saboda raunin da ya samu. <ref>{{Cite web |date=22 May 2025 |title=Nicolai Boilesen stopper karrieren |trans-title=Nicolai Boilesen ends his career |url=https://www.fck.dk/nyhed/nicolai-boilesen-stopper-karrieren |access-date=28 May 2025 |publisher=FC Copenhagen |language=da}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
A watan Mayun 2018, an sanya shi cikin jerin 'yan wasa 35 na farko na tawagar kasar Denmark da za su fafata a [[Kofin kwallon kafar duniya ta 2018|gasar cin kofin duniya ta 2018]] a Rasha, amma bai shiga jerin 'yan wasa 23 na karshe ba. <ref>{{Cite web |date=3 June 2018 |title=Confirmed: Denmark cut ex-Arsenal star from FIFA World Cup squad |url=https://www.socceroos.com.au/news/confirmed-denmark-cut-ex-arsenal-star-fifa-world-cup-squad |access-date=17 June 2021 |website=Socceroos}}</ref>
An sanya sunansa a cikin 'yan wasa 26 na Denmark da za su fafata a gasar UEFA Euro 2020, wadda aka yi a shekarar 2021 saboda [[Murar Mashaƙo 2019|annobar COVID-19]] . Denmark ta buga dukkan wasannin rukuni uku a filin wasa na Parken, [[Kwapanhagan|Copenhagen]] . <ref>{{Cite web |date=15 June 2021 |title=All the EURO 2020 squads |url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0269-12464679fb2e-84fa175e53ca-1000--confirmed-euro-2020-squads/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20210612213558/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0269-12464679fb2e-84fa175e53ca-1000--confirmed-euro-2020-squads/ |archive-date=12 June 2021}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1992]]
mrfzdwl4hnnpp9q9jvpihg0pdt9hyt9
Augustine Eguavoen
0
149891
832353
2026-05-08T07:45:44Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1344953926|Augustine Eguavoen]]"
832353
wikitext
text/x-wiki
'''Augustine Owen Eguavoen''' (an haife shi a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 1965) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Najeriya kuma tsohon dan wasan da ya yi aiki a matsayin kocin tawagar kwallon kafa ta Najeriya sau uku.<ref>{{Cite web |date=2021-12-13 |title=Augustine Eguavoen named Nigeria coach again as Rohr departs very otu coach |url=https://www.bbc.com/sport/africa/59635973.amp |access-date=2022-10-12 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
== Ayyukan wasa ==
=== Kungiyar ===
A lokacin da yake aiki daban-daban Eguavoen ya fara aikinsa a matsayin mai tsaron gida tare da [[ACB Lagos F.C.|ACB Lagos]] a asalinsa [[Najeriya]], wasu wasanni masu ban sha'awa sun ba shi damar zuwa Gent a shekarar 1986. Ya ci gaba da buga wa K.V. Kortrijk, CD Ourense, Sacramento Scorpions, Torpedo Moscow kuma ya gama aikinsa a [[Malta]] tare da Sliema Wanderers .
=== Kasashen Duniya ===
Eguavoen ya kasance memba na tawagar Najeriya wacce ta cancanci gasar cin Kofin Duniya ta farko a shekarar 1994, kuma ta lashe gasar cin Kofin Kasashen Afirka a wannan shekarar.
== Ayyukan horarwa ==
=== Masu yawo a Sliema ===
Eguavoen ya fara aikin horar da shi a [[Malta]] tare da Sliema Wanderers, an ba shi aikin a matsayin mai horar da 'yan wasa a kakar 1999-2000, amma ya kasance a wannan rawar na 'yan watanni kawai. Ya ci gaba da buga wa Sliema wasa a kakar 2000-01.
=== Najeriya ===
An nada Eguavoen a matsayin kocin mai kula da tawagar Najeriya a watan Yunin 2005 tare da ma'aikatan horar da shi ciki har da Samson Siasia, [[Daniel Amokachi]] da Ike Shorunmu . Ya jagoranci tawagar Najeriya a gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 2006 a Masar, inda tawagar ta lashe lambar tagulla, ta doke Senegal a matsayi na uku.<ref>{{Cite web |date=9 February 2006 |title=Nigeria Take Third |url=https://www.eurosport.com/football/egypt/2006/nigeria-take-third_sto829887/story.shtml |access-date=13 January 2022 |publisher=Eurosport}}</ref> An kore shi a watan Afrilu na shekara ta 2006.<ref>{{Cite web |date=4 April 2006 |title=Nigeria Sack Eguaveon |url=https://www.eurosport.com/football/egypt/2006/nigeria-sack-eguavoen_sto862228/story.shtml |access-date=13 January 2022 |publisher=Eurosport}}</ref>
=== Black Leopards ===
Eguavoen daga nan ya koma Afirka ta Kudu, don karɓar kungiyar Black Leopards ta Premier Soccer League a watan Maris na shekara ta 2008.
=== Enyimba ta Duniya ===
A cikin kakar 2008-09, Eguavoen ya kasance kocin a Enyimba International a Aba, duk da haka ya bar ba da daɗewa ba, ya jagoranci su zuwa matsayi na 3 a gasar kuma ya lashe Kofin Tarayya.
=== Komawa Najeriya ===
A watan Yunin 2010, Hukumar Kwallon Kafa ta Najeriya ta nemi Eguavoen ya maye gurbin dan Sweden [[Lars Lagerbäck]] har sai ya yanke shawarar shirye-shiryensa na gaba. An kawo shi a matsayin manajan mai kulawa amma ya ce ba shi da niyyar gabatar da aikace-aikacen don ɗaukar rawar na dindindin. An kuma nada Eguavoen a matsayin babban kocin Kungiyar kwallon kafa ta kasa da shekaru 23 ta Najeriya a watan Agustan shekara ta 2010. Ya yi tsammanin tawagarsa za ta sami cancanta don wasannin Olympics na London na 2012, amma an kori su a matakin rukuni. A ranar 5 ga watan Disamba na shekara ta 2011, ya yi murabus daga aikinsa bayan gazawar samun tikitin Olympics.
A ranar 27 ga Oktoba 2012, an nada shi manajan [[Sharks FC]] don ba da damar John Obuh ya mai da hankali kan ƙungiyar 'yan kasa da shekaru 20 ta Najeriya. Ya yi murabus duk da haka bayan wasanni bakwai lokacin da kungiyar ta fara a kasan teburin. Ya sanya hannu a watan Afrilu na shekara ta 2013 don horar da kungiyar COD United ta Najeriya.
A watan Nuwamba na shekara ta 2013, gwamnatin jihar Edo ta hayar da shi don horar da Bendel Insurance tare da niyyar dawo da su zuwa Premier League. Ya yi murabus a watan Yulin 2014 don karɓar [[Gombe United F.C.|Gombe United FC]].
A watan Afrilu na shekara ta 2017, ya shiga Sunshine Stars . <ref>{{Cite web |last=Staff Reporter |title=Ex-Super Eagles coaches, Unveiled at Sunshine Stars |url=http://aoifootball.com/2017/04/25/eguavoen-promises-to-stick-with-sunshine-stars/ |access-date=14 May 2018 |website=aoifootball.com |language=en-US}}</ref> amma an bar shi ya tafi a watan Yuni bayan da aka rasa shi a gida ga shugabannin league Plateau United.
A watan Oktoba 2020, Hukumar Kwallon Kafa ta Najeriya, ta nada Eguavoen a matsayin Daraktan Fasaha na Tarayyar.
A ranar 12 ga watan Disamba na shekara ta 2021, an nada Eguavoen a matsayin kocin Najeriya na wucin gadi don gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 2021, bayan ficewar [[Gernot Rohr]]. <ref>{{Cite web |date=13 December 2021 |title=Augustine Eguavoen named Nigeria coach again as Rohr departs |url=https://www.bbc.co.uk/sport/africa/59635973 |access-date=13 December 2021 |publisher=BBC}}</ref> Bayan da Najeriya ta fice daga zagaye na goma sha shida tare da cin nasara ga Tunisiya, ya koma matsayinsa na Darakta na Fasaha na gefe.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1965]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
3deahrncldv7lxwhfmffk9h2g6mxczn
832355
832353
2026-05-08T07:46:08Z
Ibrahim abusufyan
19233
832355
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Augustine Owen Eguavoen''' (an haife shi a ranar 19 ga watan Agustan shekara ta 1965) shi ne kocin [[Kungiyar Kwallon Kafa|kwallon kafa]] na Najeriya kuma tsohon dan wasan da ya yi aiki a matsayin kocin tawagar kwallon kafa ta Najeriya sau uku.<ref>{{Cite web |date=2021-12-13 |title=Augustine Eguavoen named Nigeria coach again as Rohr departs very otu coach |url=https://www.bbc.com/sport/africa/59635973.amp |access-date=2022-10-12 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>
== Ayyukan wasa ==
=== Kungiyar ===
A lokacin da yake aiki daban-daban Eguavoen ya fara aikinsa a matsayin mai tsaron gida tare da [[ACB Lagos F.C.|ACB Lagos]] a asalinsa [[Najeriya]], wasu wasanni masu ban sha'awa sun ba shi damar zuwa Gent a shekarar 1986. Ya ci gaba da buga wa K.V. Kortrijk, CD Ourense, Sacramento Scorpions, Torpedo Moscow kuma ya gama aikinsa a [[Malta]] tare da Sliema Wanderers .
=== Kasashen Duniya ===
Eguavoen ya kasance memba na tawagar Najeriya wacce ta cancanci gasar cin Kofin Duniya ta farko a shekarar 1994, kuma ta lashe gasar cin Kofin Kasashen Afirka a wannan shekarar.
== Ayyukan horarwa ==
=== Masu yawo a Sliema ===
Eguavoen ya fara aikin horar da shi a [[Malta]] tare da Sliema Wanderers, an ba shi aikin a matsayin mai horar da 'yan wasa a kakar 1999-2000, amma ya kasance a wannan rawar na 'yan watanni kawai. Ya ci gaba da buga wa Sliema wasa a kakar 2000-01.
=== Najeriya ===
An nada Eguavoen a matsayin kocin mai kula da tawagar Najeriya a watan Yunin 2005 tare da ma'aikatan horar da shi ciki har da Samson Siasia, [[Daniel Amokachi]] da Ike Shorunmu . Ya jagoranci tawagar Najeriya a gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 2006 a Masar, inda tawagar ta lashe lambar tagulla, ta doke Senegal a matsayi na uku.<ref>{{Cite web |date=9 February 2006 |title=Nigeria Take Third |url=https://www.eurosport.com/football/egypt/2006/nigeria-take-third_sto829887/story.shtml |access-date=13 January 2022 |publisher=Eurosport}}</ref> An kore shi a watan Afrilu na shekara ta 2006.<ref>{{Cite web |date=4 April 2006 |title=Nigeria Sack Eguaveon |url=https://www.eurosport.com/football/egypt/2006/nigeria-sack-eguavoen_sto862228/story.shtml |access-date=13 January 2022 |publisher=Eurosport}}</ref>
=== Black Leopards ===
Eguavoen daga nan ya koma Afirka ta Kudu, don karɓar kungiyar Black Leopards ta Premier Soccer League a watan Maris na shekara ta 2008.
=== Enyimba ta Duniya ===
A cikin kakar 2008-09, Eguavoen ya kasance kocin a Enyimba International a Aba, duk da haka ya bar ba da daɗewa ba, ya jagoranci su zuwa matsayi na 3 a gasar kuma ya lashe Kofin Tarayya.
=== Komawa Najeriya ===
A watan Yunin 2010, Hukumar Kwallon Kafa ta Najeriya ta nemi Eguavoen ya maye gurbin dan Sweden [[Lars Lagerbäck]] har sai ya yanke shawarar shirye-shiryensa na gaba. An kawo shi a matsayin manajan mai kulawa amma ya ce ba shi da niyyar gabatar da aikace-aikacen don ɗaukar rawar na dindindin. An kuma nada Eguavoen a matsayin babban kocin Kungiyar kwallon kafa ta kasa da shekaru 23 ta Najeriya a watan Agustan shekara ta 2010. Ya yi tsammanin tawagarsa za ta sami cancanta don wasannin Olympics na London na 2012, amma an kori su a matakin rukuni. A ranar 5 ga watan Disamba na shekara ta 2011, ya yi murabus daga aikinsa bayan gazawar samun tikitin Olympics.
A ranar 27 ga Oktoba 2012, an nada shi manajan [[Sharks FC]] don ba da damar John Obuh ya mai da hankali kan ƙungiyar 'yan kasa da shekaru 20 ta Najeriya. Ya yi murabus duk da haka bayan wasanni bakwai lokacin da kungiyar ta fara a kasan teburin. Ya sanya hannu a watan Afrilu na shekara ta 2013 don horar da kungiyar COD United ta Najeriya.
A watan Nuwamba na shekara ta 2013, gwamnatin jihar Edo ta hayar da shi don horar da Bendel Insurance tare da niyyar dawo da su zuwa Premier League. Ya yi murabus a watan Yulin 2014 don karɓar [[Gombe United F.C.|Gombe United FC]].
A watan Afrilu na shekara ta 2017, ya shiga Sunshine Stars . <ref>{{Cite web |last=Staff Reporter |title=Ex-Super Eagles coaches, Unveiled at Sunshine Stars |url=http://aoifootball.com/2017/04/25/eguavoen-promises-to-stick-with-sunshine-stars/ |access-date=14 May 2018 |website=aoifootball.com |language=en-US}}</ref> amma an bar shi ya tafi a watan Yuni bayan da aka rasa shi a gida ga shugabannin league Plateau United.
A watan Oktoba 2020, Hukumar Kwallon Kafa ta Najeriya, ta nada Eguavoen a matsayin Daraktan Fasaha na Tarayyar.
A ranar 12 ga watan Disamba na shekara ta 2021, an nada Eguavoen a matsayin kocin Najeriya na wucin gadi don gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 2021, bayan ficewar [[Gernot Rohr]]. <ref>{{Cite web |date=13 December 2021 |title=Augustine Eguavoen named Nigeria coach again as Rohr departs |url=https://www.bbc.co.uk/sport/africa/59635973 |access-date=13 December 2021 |publisher=BBC}}</ref> Bayan da Najeriya ta fice daga zagaye na goma sha shida tare da cin nasara ga Tunisiya, ya koma matsayinsa na Darakta na Fasaha na gefe.
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1965]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
==manazarta==
cmwslvp4fhfcp4ckxfum7zeiipcg340
Winston Bogarde
0
149892
832356
2026-05-08T07:46:27Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352593532|Winston Bogarde]]"
832356
wikitext
text/x-wiki
'''Winston Lloyd Bogarde''' (an haife shi a ranar 22 ga Oktoba 1970) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne ɗan ƙasar Holland wanda ya yi ritaya. An san shi da ƙarfin jikinsa, kuma ya fi yin wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] duk da cewa lokaci-lokaci yana iya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|ɗan wasan baya na hagu]] . <ref name="EURO">{{Cite web |title=Winston Bogarde |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/holland/squad/742251.stm |access-date=25 September 2009 |publisher=[[BBC]]}}</ref>
Ya yi wasa a Ajax, AC Milan, [[FC Barcelona|Barcelona]] da [[Chelsea F.C.|Chelsea]] . Tare da ƙungiyar ta ƙarshe, ya jawo hankalin duniya lokacin da ba shi da isasshen lokacin wasa (babu wasanni a matakin [[Premier League|Premier]] a cikin kakar wasa uku da suka gabata), duk da haka ya dage kan ganin ya cimma kwantiraginsa mai riba. <ref>{{Cite web |date=8 January 2004 |title=No way out for Bogarde |url=http://www.uefa.com/news/newsId=136301,printer.htmx |archive-url=https://web.archive.org/web/20050416045821/http://www.uefa.com/news/newsId=136301,printer.htmx |archive-date=16 April 2005 |access-date=21 July 2009 |publisher=UEFA}}</ref>
Bogarde ya wakilci ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya]] da kuma gasar cin kofin Turai guda ɗaya, inda ya buga wa ƙasarsa wasa na tsawon shekaru biyar.
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko da Ajax ===
An haife shi a [[Rotterdam]], Bogarde ya fara aikinsa a SVV a Eerste Divisie, a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan gefe]], <ref name="EURO">{{Cite web |title=Winston Bogarde |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/holland/squad/742251.stm |access-date=25 September 2009 |publisher=[[BBC]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/holland/squad/742251.stm "Winston Bogarde"]. [[BBC]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 September</span> 2009</span>.</cite></ref> sannan ya koma Eredivisie a lokacin bazara na 1991, yana wasa da ƙungiyar Sparta ta garinsu (a da ya yi ɗan gajeren lokaci a matsayin aro tare da maƙwabciyarsa Excelsior a rukuni na biyu) kuma ya zira kwallaye 11 mafi kyau a rayuwarsa a kakar wasa ta 1993-94 yayin da ta cancanci shiga gasar cin kofin UEFA Intertoto .
Bogarde ya rattaba hannu a Ajax a shekarar 1994. Bayan shekara ta farko a hankali - bai bar benci a wasan ƙarshe na nasarar da ƙungiyar ta samu a [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] ba <ref>{{Cite web |date=24 May 1995 |title=Kluivert strikes as Ajax force changing of the guard |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0131-0ea969a88ada-9aa85bac6453-1000--kluivert-strikes-as-ajax-force-changing-of-the-guard/ |access-date=19 October 2017 |publisher=UEFA}}</ref> - ya zama mai tsaron baya.
=== Milan da Barcelona ===
AC Milan ta sayi Bogarde daga Ajax a kakar wasa ta 1997-98, amma ya buga wasanni uku kacal a gasar Serie A a cikin ɗan gajeren zamansa. A watan Janairun 1998, ya koma [[FC Barcelona|Barcelona]] ta ƙasarsa, inda ya buga wasanni 19 a kashi na biyu na kakar wasa yayin da Barcelona ta lashe gasar La Liga da Copa del Rey .
Yayin da tasirin Holland a Barcelona ya ragu, haka ma Bogarde, wanda ya jagoranci gasar lig sau ɗaya kacal a farkon kakarsa ta farko, wani ɓangare saboda raunin da ya samu, <ref>{{Cite web |date=20 December 2016 |title=Cuatro holandeses que fracasaron en el Barcelona |trans-title=Four Dutchmen who failed at Barcelona |url=http://www.spherasports.com/cuatro-holandeses-que-fracasaron-en-el-barcelona-113142/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215935/http://www.spherasports.com/cuatro-holandeses-que-fracasaron-en-el-barcelona-113142/ |archive-date=19 October 2017 |access-date=19 October 2017 |publisher=Sphera Sports |language=es}}</ref> kodayake ya murmure don karo na biyu mai daraja (wasanni 21, kwallaye biyu).
=== Chelsea ===
Bogarde ya rattaba hannu a Chelsea a kakar wasa ta 2000-01, bayan bin shawarar da Mario Melchiot, ɗan ƙasarsa ya ba shi a gasar Premier . [1] An ɗauke shi a lokacin da Gianluca Vialli ke manaja, kodayake bai san cewa za a yi cinikin ba, ana kyautata zaton daraktan ƙwallon ƙafa Colin Hutchinson ne ya jagorance shi, tare da Emerson Thome, wanda shi ma ɗan wasan baya ne, aka tura shi zuwa Sunderland ; [2] [3] makonni kaɗan bayan isowarsa, sabon kocin da aka naɗa Claudio Ranieri ya so ɗan wasan ya tafi. [4]
A cewar Bogarde, zai yi wuya a sami ƙungiyar da za ta ba shi kwangila irin wadda yake da ita a Chelsea: ya yi mamakin albashin da ƙungiyar ta amince da shi, saboda ƙimarsa ta ragu sosai saboda rashin ɗaukar mataki a ƙungiyar farko, kuma ya yanke shawarar ci gaba da zama tare da girmama kwangilarsa kuma ya bayyana don yin atisaye kowace rana, duk da cewa ba kasafai ake zaɓensa don yin wasa ba. A ƙarshe, ya bayyana sau 12 kawai a cikin shekaru huɗu na aikinsa, an ruwaito yana samun fam 40,000 a mako a wannan lokacin. <ref>{{Cite web |last=Bouwes |first=Ernst |date=12 December 2005 |title=Money for nothing |url=http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=352047&root=europe&cc=5901 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204145257/http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=352047&root=europe&cc=5901 |archive-date=4 February 2012 |access-date=20 July 2009 |website=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]}}</ref>
Bayan ya buga wasa a matsayin wanda zai maye gurbin Ipswich Town a [[Ranar Kwallon Kwando|ranar Boxing Day]] ta 2000, <ref>{{Cite web |date=26 December 2000 |title=Ipswich fightback thwarts Chelsea |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/1086279.stm |access-date=12 March 2010 |website=[[BBC Sport]]}}</ref> Bogarde ya sake buga wasa ɗaya kawai kafin kwantiraginsa ya ƙare a watan Yulin 2004, inda ya fito daga benci, tare da Gillingham a gasar League Cup a ranar 6 ga Nuwamba 2002. <ref>{{Cite web |date=6 November 2002 |title=Cole ends Gills hopes |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/2390945.stm |access-date=12 March 2010 |website=BBC Sport}}</ref>
A lokacin da yake aiki a Stamford Bridge, ƙungiyar ta yi ƙoƙarin sayar da Bogarde saboda yawan albashinsa, sannan ta rage shi zuwa ƙungiyar 'yan wasa da matasa a ƙoƙarin matsa masa lamba ya tafi. <ref>{{Cite web |date=21 May 2006 |title=Money for nothing, the history of Winston Bogarde |url=http://www.redandwhitekop.com/forum/index.php?topic=125370.0;wap |access-date=21 July 2009 |publisher=Red and White Kop}}</ref> Dangane da sukar da manema labarai suka yi masa a lokaci guda a Burtaniya, ya ce:
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
[[Fayil:NetherlandsEuro_'96.jpg|thumb|Bogarde (dama) tare da [[Dennis Bergkamp]], Jordi Cruyff da Richard Witschge a gasar Euro 96 .]]
Da yake an samu ci gaba a wasansa a Ajax, kocin Netherlands Guus Hiddink ya gayyaci Bogarde zuwa gasar UEFA Euro 1996, wanda shi ma ya haɗa shi da tawagar da za ta fafata a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998. <ref>{{Cite web |date=3 May 1998 |title=The Netherlands squad |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/world_cup_98/teams/netherlands/players/84222.stm |access-date=19 October 2017 |publisher=BBC}}</ref> Wanda ya fara wasa a gasar farko, ya goyi bayan Arthur Numan ne kawai a gasar ta biyu.
Bogarde ya samu damar buga wasa a karon farko a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya]] da Brazil a wasan kusa da na karshe, bayan da aka dakatar da dan wasan farko Numan a wasan da suka yi da Argentina a baya, amma ya samu mummunan rauni a kafadarsa a lokacin atisaye kuma aka kwantar da shi a asibiti, <ref>{{Cite web |date=5 July 1998 |title=Bogarde out with fractured shin |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/events/1998/worldcup/news/1998/07/05/bogarde_injury/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20000915083308/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/events/1998/worldcup/news/1998/07/05/bogarde_injury/ |archive-date=15 September 2000 |access-date=20 July 2009 |publisher=[[Sports Illustrated]]}}</ref> aka maye gurbinsa da Philip Cocu .
== Aikin koyarwa ==
A ranar 8 ga Nuwamba, 2005, Bogarde mai shekaru 34 ya sanar da yin ritaya daga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru. Ya koma Ajax a lokacin bazara na 2017, inda aka naɗa shi mataimakin manaja a ƙungiyar ajiyar 'yan wasa a ƙarƙashin tsohon abokin wasansa Michael Reiziger . Lokacin da na biyu ya ɗauki ragamar riƙon ƙwarya na ƙungiyar farko bayan korar Marcel Keizer, Bogarde ya ɗauki wannan matsayi a ƙungiyar ta biyu inda suka doke Volendam da ci 7-0 a gida a ranar 22 ga Disamba, 2017. <ref>{{Cite web |date=23 December 2017 |title=Bogarde: "Heel leuk om voor de groep te staan" |trans-title=Bogarde: "Very nice to be in front of the group" |url=https://www.goal.com/nl/nieuws/bogarde-heel-leuk-om-voor-de-groep-te-staan/1qd1zgj429fem18hqe6uo53r8t |access-date=26 June 2023 |publisher=[[Goal (website)|Goal]] |language=nl}}</ref>
A watan Maris na 2020, manaja [[Erik ten Hag]] ya kara wa Bogarde matsayi na wucin gadi zuwa matsayin mai horar da 'yan wasa na farko, saboda Christian Poulsen bai buga wasa ba saboda yiwuwar kamuwa da [[Koronavirus 2019|cutar COVID-19]] ; bayan nasarar da suka samu a [[SC Heerenveen|Heerenveen]] da ci 3-1, an mayar da shi na dindindin. <ref>{{Cite web |last=Timmer |first=Marco |date=13 March 2020 |title=Ajax schuift Bogarde definitief door naar technische staf van hoofdmacht |trans-title=Ajax permanently moves Bogarde to first-team coaching staff |url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-schuift-bogarde-definitief-door-naar-technische-staf-van-hoofdmacht |access-date=26 June 2023 |publisher=[[Voetbal International]] |language=nl}}</ref> A watan Yuli, an ba shi kwangilar shekaru uku a matsayin kocin.
Ajax ta kori Bogarde a ranar 1 ga Yuni 2022, kuma ya rage shekara guda a kwantiraginsa da zakarun ƙasar . <ref>{{Cite web |last=Jansen |first=Frank |date=1 June 2022 |title=Ajax gaat niet verder met Bogarde |trans-title=Ajax will not continue with Bogarde |url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-gaat-niet-verder-met-bogarde |access-date=26 June 2023 |publisher=Voetbal International |language=nl}}</ref>
A ranar 17 ga Disamba, 2025, Winston Bogarde ya bayyana cewa zai taimaka wa Henk Ten Cate tare da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Surinam . Manufar ita ce samun cancantar shiga [[World Cup Football 2026|gasar cin kofin duniya ta 2026]] a karon farko a tarihi.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
efx0nyyn05jyv24x6na0pqaf3nad47i
832357
832356
2026-05-08T07:46:45Z
Sardeeq
39275
832357
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Winston Lloyd Bogarde''' (an haife shi a ranar 22 ga Oktoba 1970) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne ɗan ƙasar Holland wanda ya yi ritaya. An san shi da ƙarfin jikinsa, kuma ya fi yin wasa a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] duk da cewa lokaci-lokaci yana iya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|ɗan wasan baya na hagu]] . <ref name="EURO">{{Cite web |title=Winston Bogarde |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/holland/squad/742251.stm |access-date=25 September 2009 |publisher=[[BBC]]}}</ref>
Ya yi wasa a Ajax, AC Milan, [[FC Barcelona|Barcelona]] da [[Chelsea F.C.|Chelsea]] . Tare da ƙungiyar ta ƙarshe, ya jawo hankalin duniya lokacin da ba shi da isasshen lokacin wasa (babu wasanni a matakin [[Premier League|Premier]] a cikin kakar wasa uku da suka gabata), duk da haka ya dage kan ganin ya cimma kwantiraginsa mai riba. <ref>{{Cite web |date=8 January 2004 |title=No way out for Bogarde |url=http://www.uefa.com/news/newsId=136301,printer.htmx |archive-url=https://web.archive.org/web/20050416045821/http://www.uefa.com/news/newsId=136301,printer.htmx |archive-date=16 April 2005 |access-date=21 July 2009 |publisher=UEFA}}</ref>
Bogarde ya wakilci ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya]] da kuma gasar cin kofin Turai guda ɗaya, inda ya buga wa ƙasarsa wasa na tsawon shekaru biyar.
== Aikin kulob ==
=== Shekarun farko da Ajax ===
An haife shi a [[Rotterdam]], Bogarde ya fara aikinsa a SVV a Eerste Divisie, a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan gefe]], <ref name="EURO">{{Cite web |title=Winston Bogarde |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/holland/squad/742251.stm |access-date=25 September 2009 |publisher=[[BBC]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/teams/holland/squad/742251.stm "Winston Bogarde"]. [[BBC]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 September</span> 2009</span>.</cite></ref> sannan ya koma Eredivisie a lokacin bazara na 1991, yana wasa da ƙungiyar Sparta ta garinsu (a da ya yi ɗan gajeren lokaci a matsayin aro tare da maƙwabciyarsa Excelsior a rukuni na biyu) kuma ya zira kwallaye 11 mafi kyau a rayuwarsa a kakar wasa ta 1993-94 yayin da ta cancanci shiga gasar cin kofin UEFA Intertoto .
Bogarde ya rattaba hannu a Ajax a shekarar 1994. Bayan shekara ta farko a hankali - bai bar benci a wasan ƙarshe na nasarar da ƙungiyar ta samu a [[UEFA Champions League|gasar zakarun Turai ta UEFA]] ba <ref>{{Cite web |date=24 May 1995 |title=Kluivert strikes as Ajax force changing of the guard |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0131-0ea969a88ada-9aa85bac6453-1000--kluivert-strikes-as-ajax-force-changing-of-the-guard/ |access-date=19 October 2017 |publisher=UEFA}}</ref> - ya zama mai tsaron baya.
=== Milan da Barcelona ===
AC Milan ta sayi Bogarde daga Ajax a kakar wasa ta 1997-98, amma ya buga wasanni uku kacal a gasar Serie A a cikin ɗan gajeren zamansa. A watan Janairun 1998, ya koma [[FC Barcelona|Barcelona]] ta ƙasarsa, inda ya buga wasanni 19 a kashi na biyu na kakar wasa yayin da Barcelona ta lashe gasar La Liga da Copa del Rey .
Yayin da tasirin Holland a Barcelona ya ragu, haka ma Bogarde, wanda ya jagoranci gasar lig sau ɗaya kacal a farkon kakarsa ta farko, wani ɓangare saboda raunin da ya samu, <ref>{{Cite web |date=20 December 2016 |title=Cuatro holandeses que fracasaron en el Barcelona |trans-title=Four Dutchmen who failed at Barcelona |url=http://www.spherasports.com/cuatro-holandeses-que-fracasaron-en-el-barcelona-113142/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215935/http://www.spherasports.com/cuatro-holandeses-que-fracasaron-en-el-barcelona-113142/ |archive-date=19 October 2017 |access-date=19 October 2017 |publisher=Sphera Sports |language=es}}</ref> kodayake ya murmure don karo na biyu mai daraja (wasanni 21, kwallaye biyu).
=== Chelsea ===
Bogarde ya rattaba hannu a Chelsea a kakar wasa ta 2000-01, bayan bin shawarar da Mario Melchiot, ɗan ƙasarsa ya ba shi a gasar Premier . [1] An ɗauke shi a lokacin da Gianluca Vialli ke manaja, kodayake bai san cewa za a yi cinikin ba, ana kyautata zaton daraktan ƙwallon ƙafa Colin Hutchinson ne ya jagorance shi, tare da Emerson Thome, wanda shi ma ɗan wasan baya ne, aka tura shi zuwa Sunderland ; [2] [3] makonni kaɗan bayan isowarsa, sabon kocin da aka naɗa Claudio Ranieri ya so ɗan wasan ya tafi. [4]
A cewar Bogarde, zai yi wuya a sami ƙungiyar da za ta ba shi kwangila irin wadda yake da ita a Chelsea: ya yi mamakin albashin da ƙungiyar ta amince da shi, saboda ƙimarsa ta ragu sosai saboda rashin ɗaukar mataki a ƙungiyar farko, kuma ya yanke shawarar ci gaba da zama tare da girmama kwangilarsa kuma ya bayyana don yin atisaye kowace rana, duk da cewa ba kasafai ake zaɓensa don yin wasa ba. A ƙarshe, ya bayyana sau 12 kawai a cikin shekaru huɗu na aikinsa, an ruwaito yana samun fam 40,000 a mako a wannan lokacin. <ref>{{Cite web |last=Bouwes |first=Ernst |date=12 December 2005 |title=Money for nothing |url=http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=352047&root=europe&cc=5901 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204145257/http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=352047&root=europe&cc=5901 |archive-date=4 February 2012 |access-date=20 July 2009 |website=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]}}</ref>
Bayan ya buga wasa a matsayin wanda zai maye gurbin Ipswich Town a [[Ranar Kwallon Kwando|ranar Boxing Day]] ta 2000, <ref>{{Cite web |date=26 December 2000 |title=Ipswich fightback thwarts Chelsea |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/1086279.stm |access-date=12 March 2010 |website=[[BBC Sport]]}}</ref> Bogarde ya sake buga wasa ɗaya kawai kafin kwantiraginsa ya ƙare a watan Yulin 2004, inda ya fito daga benci, tare da Gillingham a gasar League Cup a ranar 6 ga Nuwamba 2002. <ref>{{Cite web |date=6 November 2002 |title=Cole ends Gills hopes |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/2390945.stm |access-date=12 March 2010 |website=BBC Sport}}</ref>
A lokacin da yake aiki a Stamford Bridge, ƙungiyar ta yi ƙoƙarin sayar da Bogarde saboda yawan albashinsa, sannan ta rage shi zuwa ƙungiyar 'yan wasa da matasa a ƙoƙarin matsa masa lamba ya tafi. <ref>{{Cite web |date=21 May 2006 |title=Money for nothing, the history of Winston Bogarde |url=http://www.redandwhitekop.com/forum/index.php?topic=125370.0;wap |access-date=21 July 2009 |publisher=Red and White Kop}}</ref> Dangane da sukar da manema labarai suka yi masa a lokaci guda a Burtaniya, ya ce:
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
[[Fayil:NetherlandsEuro_'96.jpg|thumb|Bogarde (dama) tare da [[Dennis Bergkamp]], Jordi Cruyff da Richard Witschge a gasar Euro 96 .]]
Da yake an samu ci gaba a wasansa a Ajax, kocin Netherlands Guus Hiddink ya gayyaci Bogarde zuwa gasar UEFA Euro 1996, wanda shi ma ya haɗa shi da tawagar da za ta fafata a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1998. <ref>{{Cite web |date=3 May 1998 |title=The Netherlands squad |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/world_cup_98/teams/netherlands/players/84222.stm |access-date=19 October 2017 |publisher=BBC}}</ref> Wanda ya fara wasa a gasar farko, ya goyi bayan Arthur Numan ne kawai a gasar ta biyu.
Bogarde ya samu damar buga wasa a karon farko a [[Kofin kwallon kafa na FIFA na duniya|gasar cin kofin duniya]] da Brazil a wasan kusa da na karshe, bayan da aka dakatar da dan wasan farko Numan a wasan da suka yi da Argentina a baya, amma ya samu mummunan rauni a kafadarsa a lokacin atisaye kuma aka kwantar da shi a asibiti, <ref>{{Cite web |date=5 July 1998 |title=Bogarde out with fractured shin |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/events/1998/worldcup/news/1998/07/05/bogarde_injury/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20000915083308/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/events/1998/worldcup/news/1998/07/05/bogarde_injury/ |archive-date=15 September 2000 |access-date=20 July 2009 |publisher=[[Sports Illustrated]]}}</ref> aka maye gurbinsa da Philip Cocu .
== Aikin koyarwa ==
A ranar 8 ga Nuwamba, 2005, Bogarde mai shekaru 34 ya sanar da yin ritaya daga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru. Ya koma Ajax a lokacin bazara na 2017, inda aka naɗa shi mataimakin manaja a ƙungiyar ajiyar 'yan wasa a ƙarƙashin tsohon abokin wasansa Michael Reiziger . Lokacin da na biyu ya ɗauki ragamar riƙon ƙwarya na ƙungiyar farko bayan korar Marcel Keizer, Bogarde ya ɗauki wannan matsayi a ƙungiyar ta biyu inda suka doke Volendam da ci 7-0 a gida a ranar 22 ga Disamba, 2017. <ref>{{Cite web |date=23 December 2017 |title=Bogarde: "Heel leuk om voor de groep te staan" |trans-title=Bogarde: "Very nice to be in front of the group" |url=https://www.goal.com/nl/nieuws/bogarde-heel-leuk-om-voor-de-groep-te-staan/1qd1zgj429fem18hqe6uo53r8t |access-date=26 June 2023 |publisher=[[Goal (website)|Goal]] |language=nl}}</ref>
A watan Maris na 2020, manaja [[Erik ten Hag]] ya kara wa Bogarde matsayi na wucin gadi zuwa matsayin mai horar da 'yan wasa na farko, saboda Christian Poulsen bai buga wasa ba saboda yiwuwar kamuwa da [[Koronavirus 2019|cutar COVID-19]] ; bayan nasarar da suka samu a [[SC Heerenveen|Heerenveen]] da ci 3-1, an mayar da shi na dindindin. <ref>{{Cite web |last=Timmer |first=Marco |date=13 March 2020 |title=Ajax schuift Bogarde definitief door naar technische staf van hoofdmacht |trans-title=Ajax permanently moves Bogarde to first-team coaching staff |url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-schuift-bogarde-definitief-door-naar-technische-staf-van-hoofdmacht |access-date=26 June 2023 |publisher=[[Voetbal International]] |language=nl}}</ref> A watan Yuli, an ba shi kwangilar shekaru uku a matsayin kocin.
Ajax ta kori Bogarde a ranar 1 ga Yuni 2022, kuma ya rage shekara guda a kwantiraginsa da zakarun ƙasar . <ref>{{Cite web |last=Jansen |first=Frank |date=1 June 2022 |title=Ajax gaat niet verder met Bogarde |trans-title=Ajax will not continue with Bogarde |url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-gaat-niet-verder-met-bogarde |access-date=26 June 2023 |publisher=Voetbal International |language=nl}}</ref>
A ranar 17 ga Disamba, 2025, Winston Bogarde ya bayyana cewa zai taimaka wa Henk Ten Cate tare da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Surinam . Manufar ita ce samun cancantar shiga [[World Cup Football 2026|gasar cin kofin duniya ta 2026]] a karon farko a tarihi.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
5x3s89zyav5474bi64qasbjx5q4z694
Éric Chelle
0
149893
832358
2026-05-08T07:47:42Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1346424363|Éric Chelle]]"
832358
wikitext
text/x-wiki
'''Éric Sékou Chelle''' (an haife shi a ranar 11 ga watan Nuwamba shekara ta 1977) shi ne kocin kwallon kafa kuma tsohon dan wasan da ya buga wa tawagar [[Kungiyar Kwallon Kafa|Kasar Mali]] wasa, kuma a halin yanzu yana aiki a matsayin kocin tawagar kwallon kafa ta Najeriya kuma galibi ya buga wasa a matsayin mai tsakiya. An haife shi a Ivory Coast ga mahaifin Faransa da mahaifiyar Mali, ya buga wasanni biyar a tawagar kasar Mali.
== Ayyukan wasa ==
An haifi Chelle a Ivory Coast ga mahaifin Faransa da mahaifiyar [[Kungiyar kwallon kafa ta Mali|Mali]], kuma ta girma a Faransa. Yana da 'yan asalin Mali, Faransa da Ivory Coast. Ya shafe dukkan aikinsa a Faransa, ya bayyana ga Martigues, Valenciennes, [[RC Lens|Lens]], Istres, da Chamois Niortal . A matakin kasa da kasa, ya wakilci Mali.<ref>{{Cite web |date=10 January 2025 |title=Éric Chelle : Le Premier Malien à la Tête des Super Eagles du Nigeria |url=https://bamada.net/eric-chelle-le-premier-malien-a-la-tete-des-super-eagles-du-nigeria}}</ref>
== Ayyukan horarwa ==
A watan Mayu 2021 an nada shi babban kocin US Boulogne . <ref>{{Cite web |date=21 May 2021 |title=National. Eric Chelle nommé entraîneur de l'US Boulogne Côte d'Opale |url=https://www.footamateur.fr/national-eric-chelle-nouvel-entraineur-de-lus-boulogne-cote-dopale/ |publisher=footamateur.fr |language=fr}}</ref> Boulogne ta kore shi a ranar 11 ga watan Disamba na shekara ta 2021, bayan kulob din ya samu maki uku a wasanni goma da suka gabata.
A shekara ta 2022, an nada Chelle a matsayin manajan Mali.<ref>{{Cite web |date=9 May 2022 |title=Eric Chelle: New Mali coach ready for challenge |url=https://www.bbc.co.uk/sport/africa/61379193 |publisher=BBC Sport}}</ref> A karkashin jagorancinsa a gasar cin [[Gasar cin kofin ƙasashen Afrika 2023|Kofin Kasashen Afirka na 2023]], Mali ta kai ga rukuni a gaban 'yan wasan kusa da na karshe na [[Tawagar Kwallon kafar Afirka ta Kudu|Afirka ta Kudu]] kuma ta kai wasan karshe na kwata da masu karbar bakuncin [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Ivory Coast|Ivory Coast]], inda aka kawar da su a cikin minti na karshe na karin lokaci. An kore shi a ranar 13 ga Yuni 2024. <ref>{{Cite web |date=14 June 2024 |title=Mali sack head coach Chelle |url=https://supersport.com/football/general/news/9333c8bb-c45f-4494-ad30-daf985802271/mali-sack-head-coach-chelle |website=SuperSport}}</ref>
A ranar 9 ga Oktoba 2024, Éric Chelle ya zama kocin MC Oran a Ligue 1 Pro na Algeria.
A ranar 7 ga watan Janairun 2025, [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Kungiyar kwallon kafa ta Najeriya]] ta sanar da Chelle a matsayin babban kocin kungiyar kwallon kafa ce ta Najeriya, Super Eagles . <ref>{{Cite web |title=NFF appoints Éric Chelle as Head Coach of the Super Eagles – The NFF Official Website |url=https://thenff.com/nff-appoints-eric-chelle-as-head-coach-of-the-super-eagles/ |access-date=2025-01-07 |language=en-US}}</ref>
== Kididdigar gudanarwa ==
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Rubuce-rubucen manajan ta hanyar ƙungiya da kuma zama
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Daga
! rowspan="2" |Zuwa
! colspan="5" |Rubuce-rubuce
|-
!{{Abbr|P|Matches played}}
!{{Abbr|W|Matches won}}
!{{Abbr|D|Matches drawn}}
!{{Abbr|L|Matches lost}}
!{{Abbr|Win %|Win percentage}}
|-
| align="left" |GS Consolat
| align="left" |17 ga Satumba 2016
| align="left" |30 Yuni 2017{{WDL|30|16|6|8|decimals=2}}
|-
| align="left" |FC Martigues
| align="left" |1 ga Nuwamba 2017
| align="left" |10 ga Mayu 2021{{WDL|80|35|24|21|decimals=2}}
|-
| align="left" |Boulogne
| align="left" |21 ga Mayu 2021
| align="left" |11 ga Disamba 2021{{WDL|16|2|5|9|decimals=2}}
|-
| align="left" |[[Kungiyar kwallon kafa ta Mali|Mali]]
| align="left" |6 ga Mayu 2022
| align="left" |13 Yuni 2024{{WDL|22|14|5|3|decimals=2}}
|-
| align="left" |MC Oran
| align="left" |9 ga Oktoba 2024
| align="left" |11 Janairu 2025{{WDL|13|6|2|5|decimals=2}}
|-
| align="left" |[[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]]
| align="left" |7 ga Janairu 2025
| align="left" |Yanzu{{WDL|23|15|7|1|decimals=2}}
|-
! colspan="3" |Jimillar
{{WDLtot|169|78|47|44|decimals=2}}
|}
== Daraja ==
=== Mai kunnawa ===
'''FC Valenciennes'''
* Ligue 2: 2005-062005–06
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1977]]
mhzexp9ujur1bcxhbdtzasjhw3yicwg
832359
832358
2026-05-08T07:48:12Z
Ibrahim abusufyan
19233
832359
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Éric Sékou Chelle''' (an haife shi a ranar 11 ga watan Nuwamba shekara ta 1977) shi ne kocin kwallon kafa kuma tsohon dan wasan da ya buga wa tawagar [[Kungiyar Kwallon Kafa|Kasar Mali]] wasa, kuma a halin yanzu yana aiki a matsayin kocin tawagar kwallon kafa ta Najeriya kuma galibi ya buga wasa a matsayin mai tsakiya. An haife shi a Ivory Coast ga mahaifin Faransa da mahaifiyar Mali, ya buga wasanni biyar a tawagar kasar Mali.
== Ayyukan wasa ==
An haifi Chelle a Ivory Coast ga mahaifin Faransa da mahaifiyar [[Kungiyar kwallon kafa ta Mali|Mali]], kuma ta girma a Faransa. Yana da 'yan asalin Mali, Faransa da Ivory Coast. Ya shafe dukkan aikinsa a Faransa, ya bayyana ga Martigues, Valenciennes, [[RC Lens|Lens]], Istres, da Chamois Niortal . A matakin kasa da kasa, ya wakilci Mali.<ref>{{Cite web |date=10 January 2025 |title=Éric Chelle : Le Premier Malien à la Tête des Super Eagles du Nigeria |url=https://bamada.net/eric-chelle-le-premier-malien-a-la-tete-des-super-eagles-du-nigeria}}</ref>
== Ayyukan horarwa ==
A watan Mayu 2021 an nada shi babban kocin US Boulogne . <ref>{{Cite web |date=21 May 2021 |title=National. Eric Chelle nommé entraîneur de l'US Boulogne Côte d'Opale |url=https://www.footamateur.fr/national-eric-chelle-nouvel-entraineur-de-lus-boulogne-cote-dopale/ |publisher=footamateur.fr |language=fr}}</ref> Boulogne ta kore shi a ranar 11 ga watan Disamba na shekara ta 2021, bayan kulob din ya samu maki uku a wasanni goma da suka gabata.
A shekara ta 2022, an nada Chelle a matsayin manajan Mali.<ref>{{Cite web |date=9 May 2022 |title=Eric Chelle: New Mali coach ready for challenge |url=https://www.bbc.co.uk/sport/africa/61379193 |publisher=BBC Sport}}</ref> A karkashin jagorancinsa a gasar cin [[Gasar cin kofin ƙasashen Afrika 2023|Kofin Kasashen Afirka na 2023]], Mali ta kai ga rukuni a gaban 'yan wasan kusa da na karshe na [[Tawagar Kwallon kafar Afirka ta Kudu|Afirka ta Kudu]] kuma ta kai wasan karshe na kwata da masu karbar bakuncin [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Ivory Coast|Ivory Coast]], inda aka kawar da su a cikin minti na karshe na karin lokaci. An kore shi a ranar 13 ga Yuni 2024. <ref>{{Cite web |date=14 June 2024 |title=Mali sack head coach Chelle |url=https://supersport.com/football/general/news/9333c8bb-c45f-4494-ad30-daf985802271/mali-sack-head-coach-chelle |website=SuperSport}}</ref>
A ranar 9 ga Oktoba 2024, Éric Chelle ya zama kocin MC Oran a Ligue 1 Pro na Algeria.
A ranar 7 ga watan Janairun 2025, [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Kungiyar kwallon kafa ta Najeriya]] ta sanar da Chelle a matsayin babban kocin kungiyar kwallon kafa ce ta Najeriya, Super Eagles . <ref>{{Cite web |title=NFF appoints Éric Chelle as Head Coach of the Super Eagles – The NFF Official Website |url=https://thenff.com/nff-appoints-eric-chelle-as-head-coach-of-the-super-eagles/ |access-date=2025-01-07 |language=en-US}}</ref>
== Kididdigar gudanarwa ==
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Rubuce-rubucen manajan ta hanyar ƙungiya da kuma zama
! rowspan="2" |Kungiyar
! rowspan="2" |Daga
! rowspan="2" |Zuwa
! colspan="5" |Rubuce-rubuce
|-
!{{Abbr|P|Matches played}}
!{{Abbr|W|Matches won}}
!{{Abbr|D|Matches drawn}}
!{{Abbr|L|Matches lost}}
!{{Abbr|Win %|Win percentage}}
|-
| align="left" |GS Consolat
| align="left" |17 ga Satumba 2016
| align="left" |30 Yuni 2017{{WDL|30|16|6|8|decimals=2}}
|-
| align="left" |FC Martigues
| align="left" |1 ga Nuwamba 2017
| align="left" |10 ga Mayu 2021{{WDL|80|35|24|21|decimals=2}}
|-
| align="left" |Boulogne
| align="left" |21 ga Mayu 2021
| align="left" |11 ga Disamba 2021{{WDL|16|2|5|9|decimals=2}}
|-
| align="left" |[[Kungiyar kwallon kafa ta Mali|Mali]]
| align="left" |6 ga Mayu 2022
| align="left" |13 Yuni 2024{{WDL|22|14|5|3|decimals=2}}
|-
| align="left" |MC Oran
| align="left" |9 ga Oktoba 2024
| align="left" |11 Janairu 2025{{WDL|13|6|2|5|decimals=2}}
|-
| align="left" |[[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]]
| align="left" |7 ga Janairu 2025
| align="left" |Yanzu{{WDL|23|15|7|1|decimals=2}}
|-
! colspan="3" |Jimillar
{{WDLtot|169|78|47|44|decimals=2}}
|}
== Daraja ==
=== Mai kunnawa ===
'''FC Valenciennes'''
* Ligue 2: 2005-062005–06
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1977]]
==manazarta==
hn4k3idv6htx2a7jngh5pnphkhwi56x
Sven Botman
0
149894
832360
2026-05-08T07:48:20Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352688835|Sven Botman]]"
832360
wikitext
text/x-wiki
'''Sven Adriaan Botman''' (an haife shi a ranar 12 ga Janairu 2000) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta [[Newcastle United FC|Newcastle United]] da ke Premier League . Ya wakilci ƙasar Netherlands a matakin matasa 'yan ƙasa da shekara 15 zuwa 'yan ƙasa da shekara 21 .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
A ranar 23 ga Yuni 2018, Botman ya fara buga wasansa na farko don babban ƙungiyar Ajax a wasan sada zumunci da VVSB . <ref>{{Cite web |date=23 June 2018 |title=VVSB v Ajax game report |url=https://www.skysports.com/football/vvsb-vs-ajax/teams/389263 |website=Sky Sports}}</ref> Ya buga wasansa na farko na Eerste Divisie don Jong Ajax a ranar 17 ga Agusta 2018 a wasan da suka yi da Roda JC Kerkrade . <ref>{{Cite web |date=17 August 2018 |title=Game Report by Soccerway |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/08/17/netherlands/eerste-divisie/roda-jc/jong-ajax/2794377/ |publisher=Soccerway}}</ref>
=== Lille ===
A ranar 15 ga Mayu 2020 ya sanya hannu kan yarjejeniya da Ajax, wadda za ta ci gaba da kasancewa a kulob din har zuwa 30 ga Yuni 2023. Duk da haka, bayan 'yan watanni, a ranar 31 ga Yuli 2020, ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru biyar da kulob din Lille OSC na Faransa, wanda ya saye shi daga Ajax kan kusan Yuro miliyan 7. [1] Ya fara wasa mai kyau, [2] kuma ya fara wasa a duk kakar wasa ta 2020-21 . Lille ta lashe gasar Ligue 1 ba zato ba tsammani, kuma a karon farko a tarihin kulob din, ta lashe gasar Trophée des Champions . An lashe wannan gasar Super Cup ta hanyar nasara 1-0 a kan Paris Saint-Germain, wacce ta lashe gasar Coupe de France . [3]
=== Newcastle United ===
A ranar 28 ga Yuni 2022, Botman ya sanya hannu a kulob din [[Premier League]] [[Newcastle United FC|Newcastle United]] kan yarjejeniyar shekaru biyar kan €40. miliyan. <ref>{{Cite web |date=28 June 2022 |title=Newcastle United agree Sven Botman deal |url=https://www.goal.com/en-in/lists/all-completed-premier-league-transfers-listed/bltee786573bd1d95b7#csc6ee2486ee546f3f |archive-url= |archive-date= |access-date=28 June 2022 |publisher=Newcastle United F.C.}}</ref> A ranar 24 ga Satumba, 2023, Botman ya zira kwallonsa ta farko a Newcastle a wasan da ya yi nasara a kan Sheffield United da ci 8-0 a waje. <ref>{{Cite web |date=24 September 2023 |title=Sheffield United vs. Newcastle United |url=https://www.premierleague.com/match/93380 |publisher=Premier League}}</ref> A watan Maris na 2024, ya samu rauni a cinyarsa ta gaba a lokacin wasan FA Cup da [[Manchester City F.C.|Manchester City]], wanda hakan zai sa ya rasa damar buga wasa na tsawon watanni shida zuwa tara. <ref>{{Cite web |date=20 March 2024 |title=Newcastle United: Sven Botman out for up to nine months with ACL injury |url=https://www.bbc.com/sport/football/68619899 |website=BBC Sport}}</ref> A ranar 16 ga Disamba, Botman ya dawo daga raunin da ya samu a ACL a wasan Premier League na Professional Development League na 2 da Chelsea FC Development Squad da Academy . <ref>{{Cite web |last=Waugh |first=Chris |date=16 December 2024 |title=Newcastle's Sven Botman to step up injury recovery with Under-21s |url=https://www.nytimes.com/athletic/5998440/2024/12/16/newcastle-sven-botman-injury-update |access-date=16 December 2024 |website=The New York Times}}</ref>
A ranar 12 ga Janairu 2026, Botman ya tsawaita kwantiraginsa da Newcastle United har zuwa lokacin bazara na 2030. <ref>{{Cite web |date=12 January 2026 |title=Sven Botman signs new long-term contract |url=https://www.newcastleunited.com/en/news/sven-botman-signs-new-long-term-contract |access-date=12 January 2026 |publisher=[[Newcastle United F.C.]] |language=}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ya jagoranci Netherlands a matakin 'yan ƙasa da shekara 21, haka kuma an kira shi cikin manyan 'yan wasan Netherlands a karon farko a watan Nuwamba na 2020. A watan Oktoba na 2022, an haɗa Botman cikin tawagar farko ta [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022.]] <ref>{{Cite tweet|user=OnsOranje|title=🦁 𝐏𝐫𝐨𝐯𝐢𝐬𝐢𝐨𝐧𝐚𝐥 𝐒𝐪𝐮𝐚𝐝: This is the longlist of 39 players where our final World Cup 2022 squad will be selected from! 📋|date=21 October 2022}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Budurwar Botman, Chana Kesselaar, ƙwararriyar mai gyaran tufafi ce daga Amsterdam. Ma'auratan sun daɗe suna soyayya tun daga shekarar 2016. <ref>{{Cite web |date=24 May 2023 |title=NUFC WAG posts cute social message to her award-nominated other half |url=https://www.newcastleworld.com/news/newcastle-united-fashion-stylist-wag-posts-cute-social-message-to-her-award-nominated-other-half-4156315}}</ref>
Ya yi wa 'yarsa Giulia maraba da budurwarsa Chana a watan Satumba na 2024.
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 2 May 2026}}<ref>{{cite web|title=S. Botman|url=https://int.soccerway.com/players/sven-botman/463014/|website=Soccerway|access-date=16 May 2021}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[KNVB Cup]], [[Coupe de France]], [[FA Cup]]}}
! colspan="2" |League cup{{Efn|Includes [[EFL Cup]]}}
! colspan="2" |Europe
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
|Jong Ajax
|2018–19
|Eerste Divisie
|28
|2
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|28
|2
|-
|[[SC Heerenveen|Heerenveen]] (loan)
|2019–20
|Eredivisie
|26
|2
|4
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|30
|2
|-
| rowspan="3" |Lille
|2020–21
|[[Ligue 1]]
|37
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
|8{{Efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|47
|0
|-
|2021–22
|Ligue 1
|25
|3
|1
|0
| colspan="2" |—
|5{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Champions League]]}}
|0
|1{{Efn|Appearance in [[Trophée des Champions]]}}
|0
|32
|3
|-
! colspan="2" |Total
!62
!3
!3
!0
! colspan="2" |—
!13
!0
!1
!0
!79
!3
|-
| rowspan="5" |[[Newcastle United FC|Newcastle United]]
|2022–23
|[[Premier League]]
|36
|0
|1
|0
|7
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|44
|0
|-
|2023–24
|Premier League
|17
|2
|3
|0
|1
|0
|1[d]
|0
| colspan="2" |—
|22
|2
|-
|2024–25
|Premier League
|8
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|10
|0
|-
|2025–26
|Premier League
|22
|1
|2
|0
|3
|0
|8[d]
|1
| colspan="2" |—
|35
|2
|-
! colspan="2" |Total
!83
!3
!6
!0
!13
!0
!9
!1
! colspan="2" |—
!111
!4
|-
! colspan="3" |Career total
!199
!10
!13
!0
!13
!0
!22
!1
!1
!0
!248
!11
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
io9uke8yysmj6944sa7jpqkxljscaew
832361
832360
2026-05-08T07:48:39Z
Sardeeq
39275
832361
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sven Adriaan Botman''' (an haife shi a ranar 12 ga Janairu 2000) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta [[Newcastle United FC|Newcastle United]] da ke Premier League . Ya wakilci ƙasar Netherlands a matakin matasa 'yan ƙasa da shekara 15 zuwa 'yan ƙasa da shekara 21 .
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
A ranar 23 ga Yuni 2018, Botman ya fara buga wasansa na farko don babban ƙungiyar Ajax a wasan sada zumunci da VVSB . <ref>{{Cite web |date=23 June 2018 |title=VVSB v Ajax game report |url=https://www.skysports.com/football/vvsb-vs-ajax/teams/389263 |website=Sky Sports}}</ref> Ya buga wasansa na farko na Eerste Divisie don Jong Ajax a ranar 17 ga Agusta 2018 a wasan da suka yi da Roda JC Kerkrade . <ref>{{Cite web |date=17 August 2018 |title=Game Report by Soccerway |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/08/17/netherlands/eerste-divisie/roda-jc/jong-ajax/2794377/ |publisher=Soccerway}}</ref>
=== Lille ===
A ranar 15 ga Mayu 2020 ya sanya hannu kan yarjejeniya da Ajax, wadda za ta ci gaba da kasancewa a kulob din har zuwa 30 ga Yuni 2023. Duk da haka, bayan 'yan watanni, a ranar 31 ga Yuli 2020, ya sanya hannu kan yarjejeniyar shekaru biyar da kulob din Lille OSC na Faransa, wanda ya saye shi daga Ajax kan kusan Yuro miliyan 7. [1] Ya fara wasa mai kyau, [2] kuma ya fara wasa a duk kakar wasa ta 2020-21 . Lille ta lashe gasar Ligue 1 ba zato ba tsammani, kuma a karon farko a tarihin kulob din, ta lashe gasar Trophée des Champions . An lashe wannan gasar Super Cup ta hanyar nasara 1-0 a kan Paris Saint-Germain, wacce ta lashe gasar Coupe de France . [3]
=== Newcastle United ===
A ranar 28 ga Yuni 2022, Botman ya sanya hannu a kulob din [[Premier League]] [[Newcastle United FC|Newcastle United]] kan yarjejeniyar shekaru biyar kan €40. miliyan. <ref>{{Cite web |date=28 June 2022 |title=Newcastle United agree Sven Botman deal |url=https://www.goal.com/en-in/lists/all-completed-premier-league-transfers-listed/bltee786573bd1d95b7#csc6ee2486ee546f3f |archive-url= |archive-date= |access-date=28 June 2022 |publisher=Newcastle United F.C.}}</ref> A ranar 24 ga Satumba, 2023, Botman ya zira kwallonsa ta farko a Newcastle a wasan da ya yi nasara a kan Sheffield United da ci 8-0 a waje. <ref>{{Cite web |date=24 September 2023 |title=Sheffield United vs. Newcastle United |url=https://www.premierleague.com/match/93380 |publisher=Premier League}}</ref> A watan Maris na 2024, ya samu rauni a cinyarsa ta gaba a lokacin wasan FA Cup da [[Manchester City F.C.|Manchester City]], wanda hakan zai sa ya rasa damar buga wasa na tsawon watanni shida zuwa tara. <ref>{{Cite web |date=20 March 2024 |title=Newcastle United: Sven Botman out for up to nine months with ACL injury |url=https://www.bbc.com/sport/football/68619899 |website=BBC Sport}}</ref> A ranar 16 ga Disamba, Botman ya dawo daga raunin da ya samu a ACL a wasan Premier League na Professional Development League na 2 da Chelsea FC Development Squad da Academy . <ref>{{Cite web |last=Waugh |first=Chris |date=16 December 2024 |title=Newcastle's Sven Botman to step up injury recovery with Under-21s |url=https://www.nytimes.com/athletic/5998440/2024/12/16/newcastle-sven-botman-injury-update |access-date=16 December 2024 |website=The New York Times}}</ref>
A ranar 12 ga Janairu 2026, Botman ya tsawaita kwantiraginsa da Newcastle United har zuwa lokacin bazara na 2030. <ref>{{Cite web |date=12 January 2026 |title=Sven Botman signs new long-term contract |url=https://www.newcastleunited.com/en/news/sven-botman-signs-new-long-term-contract |access-date=12 January 2026 |publisher=[[Newcastle United F.C.]] |language=}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ya jagoranci Netherlands a matakin 'yan ƙasa da shekara 21, haka kuma an kira shi cikin manyan 'yan wasan Netherlands a karon farko a watan Nuwamba na 2020. A watan Oktoba na 2022, an haɗa Botman cikin tawagar farko ta [[Kofin Duniya na FIFA 2022|gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 2022.]] <ref>{{Cite tweet|user=OnsOranje|title=🦁 𝐏𝐫𝐨𝐯𝐢𝐬𝐢𝐨𝐧𝐚𝐥 𝐒𝐪𝐮𝐚𝐝: This is the longlist of 39 players where our final World Cup 2022 squad will be selected from! 📋|date=21 October 2022}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Budurwar Botman, Chana Kesselaar, ƙwararriyar mai gyaran tufafi ce daga Amsterdam. Ma'auratan sun daɗe suna soyayya tun daga shekarar 2016. <ref>{{Cite web |date=24 May 2023 |title=NUFC WAG posts cute social message to her award-nominated other half |url=https://www.newcastleworld.com/news/newcastle-united-fashion-stylist-wag-posts-cute-social-message-to-her-award-nominated-other-half-4156315}}</ref>
Ya yi wa 'yarsa Giulia maraba da budurwarsa Chana a watan Satumba na 2024.
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 2 May 2026}}<ref>{{cite web|title=S. Botman|url=https://int.soccerway.com/players/sven-botman/463014/|website=Soccerway|access-date=16 May 2021}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[KNVB Cup]], [[Coupe de France]], [[FA Cup]]}}
! colspan="2" |League cup{{Efn|Includes [[EFL Cup]]}}
! colspan="2" |Europe
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
|Jong Ajax
|2018–19
|Eerste Divisie
|28
|2
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|28
|2
|-
|[[SC Heerenveen|Heerenveen]] (loan)
|2019–20
|Eredivisie
|26
|2
|4
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|30
|2
|-
| rowspan="3" |Lille
|2020–21
|[[Ligue 1]]
|37
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
|8{{Efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|47
|0
|-
|2021–22
|Ligue 1
|25
|3
|1
|0
| colspan="2" |—
|5{{Efn|Appearance(s) in [[UEFA Champions League]]}}
|0
|1{{Efn|Appearance in [[Trophée des Champions]]}}
|0
|32
|3
|-
! colspan="2" |Total
!62
!3
!3
!0
! colspan="2" |—
!13
!0
!1
!0
!79
!3
|-
| rowspan="5" |[[Newcastle United FC|Newcastle United]]
|2022–23
|[[Premier League]]
|36
|0
|1
|0
|7
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|44
|0
|-
|2023–24
|Premier League
|17
|2
|3
|0
|1
|0
|1[d]
|0
| colspan="2" |—
|22
|2
|-
|2024–25
|Premier League
|8
|0
|0
|0
|2
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|10
|0
|-
|2025–26
|Premier League
|22
|1
|2
|0
|3
|0
|8[d]
|1
| colspan="2" |—
|35
|2
|-
! colspan="2" |Total
!83
!3
!6
!0
!13
!0
!9
!1
! colspan="2" |—
!111
!4
|-
! colspan="3" |Career total
!199
!10
!13
!0
!13
!0
!22
!1
!1
!0
!248
!11
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
mxdj7esni4y9d3gikg9767q4q3afn94
John Bosman
0
149895
832362
2026-05-08T07:50:01Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330305444|John Bosman]]"
832362
wikitext
text/x-wiki
'''Johannes "John" Jacobus Bosman''' (an haife shi a ranar 1 ga Fabrairu, 1965) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin ɗan wasan gaba .
Ya buga wasa mai kyau a ƙungiyar ƙwallon ƙafa da ƙasa, kuma ya buga wasa a matsayin ƙwararren ɗan wasa na tsawon shekaru 19, musamman a Ajax (kakar wasa biyar) da Anderlecht (biyar), inda ya zarce maki 100 da ƙungiyoyin biyu kuma ya lashe jimillar manyan kofuna takwas gaba ɗaya.
Ana yi masa lakabi da ''Bossie'', Bosman ya wakilci Netherlands a gasar cin kofin duniya ta 1994 da kuma gasar Euro ta 1988, wanda hakan ya taimaka wa tawagar kasar lashe gasar ta karshe.
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a Bovenkerk, Amstelveen, Bosman ya fara aikinsa na ƙwararru a Ajax, inda ya fara buga wasa a Eredivisie a ranar 20 ga Nuwamba 1983 yana da shekaru 18 a wasan da suka doke Roda JC da ci 5-2 a gida, inda ya ci kwallaye a wasan. Ya kammala kakar wasa ta farko da kwallaye huɗu a wasanni 14.
Daga 1984 zuwa 1987, Bosman da abokin karatunsa [[Marco van Basten]] sun zira kwallaye 138 masu ban mamaki a gasar (48 ga Bosman), yayin da ƙungiyar [[Amsterdam]] ta lashe gasar cin kofin ƙasa ta 1985 da kofuna biyu. Bayan da van Basten ya tafi AC Milan a lokacin bazara na 1987, ya zira kwallaye 25 a wasanni 32 yayin da ƙungiyar ta kare a matsayi na biyu a kan [[PSV Eindhoven]] ; ya kuma taimaka mata zuwa wasan ƙarshe na gasar cin kofin UEFA Cup Winners' Cup na kakar wasa, rashin nasara 1-0 a hannun Mechelen - a shekarar da ta gabata, yayin da Ajax ta lashe gasar, an naɗa shi a matsayin wanda ya fi zira kwallaye da kwallaye takwas.
=== Mechelen ===
Bosman ya sanya hannu a kulob din Belgium a shekarar 1988, inda ya sake hadewa da tsohon kocin Ajax Aad de Mos . Ya zura kwallaye biyu a wasan da suka yi da PSV, a wasan da suka ci 3-0 a gida a wasan farko na gasar cin kofin Turai ta 1988 (wanda daga karshe ya samu nasara 3-1).
Bugu da ƙari, Bosman ya zura kwallaye biyu a kakar wasa biyu da ya yi da Yellow Reds, musamman ma ya zura kwallaye 18 a wasansa na farko yayin da ƙungiyar ta lashe gasar cin kofin ƙasa bayan shekaru 41 da ta yi tana jira.
=== Anderlecht ===
Bayan shekara guda da komawa ƙasarsa tare da PSV Eindhoven, a matsayin magajin Wim Kieft wanda ya sanya hannu da wata ƙungiya a Faransa - ya yi aiki galibi a matsayin ɗan wasa da Romário ke nema, amma ya ji rashin jin daɗi a wannan matsayin, kuma yana fuskantar barazanar rasa matsayinsa na farko ga matashin Twan Scheepers - Bosman ya koma Belgium ya koma Anderlecht, ya sake haɗuwa da tsoffin abokan wasansa na Mechelen Graeme Rutjes da Bruno Versavel (da kuma de Mos) kuma aka yi masa lakabi da "The Giraffe".
A shekarar 1996, sabon kocin kungiyar, Johan Boskamp, ya mayar da Bosman kan benci, amma ya taka rawar gani a nasarar lashe gasar zakarun Turai uku a jere da kuma gasar cin kofin Belgium ta 1993-94, mafi munin kwallayen da ya zura a gasar shine kwallaye shida a 1994-95 .
=== Shekarun da suka biyo baya ===
Bosman mai shekaru 31, ya koma Netherlands ya sanya hannu a Twente, inda ya zira kwallaye 20 a kakar wasa ta farko yayin da ƙungiyar Enschede ta kare a matsayi na uku kuma ta cancanci shiga gasar cin kofin UEFA, kuma ana amfani da shi akai-akai a sauran wasanninsa.
Ya sake buga wasa na tsawon shekaru uku tare da ƙungiyar AZ ta ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta AZ - wanda kuma ya sanya hannu a matsayin ɗan wasa kyauta - kuma ya kammala aikinsa na ƙwararru yana da shekaru 37 tare da jimillar wasanni 522 a gasar da kwallaye 241. Ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa na dindindin bayan ɗan gajeren lokaci tare da ƙungiyar masu son Amsterdam FC, daga baya ya ci gaba da aiki tare da Ajax a matsayin kocin ɗan wasan gaba.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bosman ya buga wa Netherlands wasanni 30, inda ya fara buga wasa a ranar 14 ga Mayu 1986 a wasan sada zumunci da suka sha kashi 3-1 a Yammacin Jamus . Kocin Rinus Michels ne ya zaɓe shi a gasar UEFA Euro 1988, da farko a matsayin wanda zai fara wasa kuma ya fi kowa zura kwallaye a lokacin gasar cancantar shiga gasar, amma ya rasa matsayinsa bayan rashin nasara da ci 1-0 a wasan rukuni da Tarayyar Soviet, tsohon abokin wasansa na Ajax van Basten ne ya maye gurbinsa, wanda za a nada shi a matsayin wanda ya fi zura kwallaye a gasar yayin da tawagar kasar ta yi nasara. [1]
An kuma zaɓi Bosman a cikin tawagar da ta fito a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1994 a Amurka, bayan da Ruud Gullit ya ƙi bugawa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa wasa a gasar cin kofin duniya, kasancewarsa memba na ƙungiyar da ba a yi amfani da ita ba.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1965]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
3yfo74envhuhz9ju65e25be9q26pxu9
832365
832362
2026-05-08T07:52:01Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330305444|John Bosman]]"
832365
wikitext
text/x-wiki
'''Johannes "John" Jacobus Bosman''' (an haife shi a ranar 1 ga Fabrairu, 1965) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin ɗan wasan gaba .<ref>Column 'vergeten' voetbalhelden: John Bosman ('Forgotten' heroes column: John Bosman) Archived 29 October 2016 at the Wayback Machine; NH, 29 February 2016 (in Dutch)</ref><ref>Cup Winners Cup Topscorers; at RSSSF</ref><ref>John Bosman op zijn plek als jeugdtrainer: 'Ik hoef geen eigen team' (John Bosman op zijn plek als jeugdtrainer: 'Ik hoef geen eigen team'); Het Parool, 30 April 2016 (in Dutch)</ref>
Ya buga wasa mai kyau a ƙungiyar ƙwallon ƙafa da ƙasa, kuma ya buga wasa a matsayin ƙwararren ɗan wasa na tsawon shekaru 19, musamman a Ajax (kakar wasa biyar) da Anderlecht (biyar), inda ya zarce maki 100 da ƙungiyoyin biyu kuma ya lashe jimillar manyan kofuna takwas gaba ɗaya.
Ana yi masa lakabi da ''Bossie'', Bosman ya wakilci Netherlands a gasar cin kofin duniya ta 1994 da kuma gasar Euro ta 1988, wanda hakan ya taimaka wa tawagar kasar lashe gasar ta karshe.
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a Bovenkerk, Amstelveen, Bosman ya fara aikinsa na ƙwararru a Ajax, inda ya fara buga wasa a Eredivisie a ranar 20 ga Nuwamba 1983 yana da shekaru 18 a wasan da suka doke Roda JC da ci 5-2 a gida, inda ya ci kwallaye a wasan. Ya kammala kakar wasa ta farko da kwallaye huɗu a wasanni 14.
Daga 1984 zuwa 1987, Bosman da abokin karatunsa [[Marco van Basten]] sun zira kwallaye 138 masu ban mamaki a gasar (48 ga Bosman), yayin da ƙungiyar [[Amsterdam]] ta lashe gasar cin kofin ƙasa ta 1985 da kofuna biyu. Bayan da van Basten ya tafi AC Milan a lokacin bazara na 1987, ya zira kwallaye 25 a wasanni 32 yayin da ƙungiyar ta kare a matsayi na biyu a kan [[PSV Eindhoven]] ; ya kuma taimaka mata zuwa wasan ƙarshe na gasar cin kofin UEFA Cup Winners' Cup na kakar wasa, rashin nasara 1-0 a hannun Mechelen - a shekarar da ta gabata, yayin da Ajax ta lashe gasar, an naɗa shi a matsayin wanda ya fi zira kwallaye da kwallaye takwas.
=== Mechelen ===
Bosman ya sanya hannu a kulob din Belgium a shekarar 1988, inda ya sake hadewa da tsohon kocin Ajax Aad de Mos . Ya zura kwallaye biyu a wasan da suka yi da PSV, a wasan da suka ci 3-0 a gida a wasan farko na gasar cin kofin Turai ta 1988 (wanda daga karshe ya samu nasara 3-1).
Bugu da ƙari, Bosman ya zura kwallaye biyu a kakar wasa biyu da ya yi da Yellow Reds, musamman ma ya zura kwallaye 18 a wasansa na farko yayin da ƙungiyar ta lashe gasar cin kofin ƙasa bayan shekaru 41 da ta yi tana jira.
=== Anderlecht ===
Bayan shekara guda da komawa ƙasarsa tare da PSV Eindhoven, a matsayin magajin Wim Kieft wanda ya sanya hannu da wata ƙungiya a Faransa - ya yi aiki galibi a matsayin ɗan wasa da Romário ke nema, amma ya ji rashin jin daɗi a wannan matsayin, kuma yana fuskantar barazanar rasa matsayinsa na farko ga matashin Twan Scheepers - Bosman ya koma Belgium ya koma Anderlecht, ya sake haɗuwa da tsoffin abokan wasansa na Mechelen Graeme Rutjes da Bruno Versavel (da kuma de Mos) kuma aka yi masa lakabi da "The Giraffe".
A shekarar 1996, sabon kocin kungiyar, Johan Boskamp, ya mayar da Bosman kan benci, amma ya taka rawar gani a nasarar lashe gasar zakarun Turai uku a jere da kuma gasar cin kofin Belgium ta 1993-94, mafi munin kwallayen da ya zura a gasar shine kwallaye shida a 1994-95 .
=== Shekarun da suka biyo baya ===
Bosman mai shekaru 31, ya koma Netherlands ya sanya hannu a Twente, inda ya zira kwallaye 20 a kakar wasa ta farko yayin da ƙungiyar Enschede ta kare a matsayi na uku kuma ta cancanci shiga gasar cin kofin UEFA, kuma ana amfani da shi akai-akai a sauran wasanninsa.
Ya sake buga wasa na tsawon shekaru uku tare da ƙungiyar AZ ta ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta AZ - wanda kuma ya sanya hannu a matsayin ɗan wasa kyauta - kuma ya kammala aikinsa na ƙwararru yana da shekaru 37 tare da jimillar wasanni 522 a gasar da kwallaye 241. Ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa na dindindin bayan ɗan gajeren lokaci tare da ƙungiyar masu son Amsterdam FC, daga baya ya ci gaba da aiki tare da Ajax a matsayin kocin ɗan wasan gaba.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bosman ya buga wa Netherlands wasanni 30, inda ya fara buga wasa a ranar 14 ga Mayu 1986 a wasan sada zumunci da suka sha kashi 3-1 a Yammacin Jamus . Kocin Rinus Michels ne ya zaɓe shi a gasar UEFA Euro 1988, da farko a matsayin wanda zai fara wasa kuma ya fi kowa zura kwallaye a lokacin gasar cancantar shiga gasar, amma ya rasa matsayinsa bayan rashin nasara da ci 1-0 a wasan rukuni da Tarayyar Soviet, tsohon abokin wasansa na Ajax van Basten ne ya maye gurbinsa, wanda za a nada shi a matsayin wanda ya fi zura kwallaye a gasar yayin da tawagar kasar ta yi nasara. [1]
An kuma zaɓi Bosman a cikin tawagar da ta fito a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1994 a Amurka, bayan da Ruud Gullit ya ƙi bugawa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa wasa a gasar cin kofin duniya, kasancewarsa memba na ƙungiyar da ba a yi amfani da ita ba.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1965]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
s1vboisw91e5z2rh279s143kbhvmfdz
832366
832365
2026-05-08T07:52:24Z
Sardeeq
39275
832366
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Johannes "John" Jacobus Bosman''' (an haife shi a ranar 1 ga Fabrairu, 1965) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin ɗan wasan gaba .<ref>Column 'vergeten' voetbalhelden: John Bosman ('Forgotten' heroes column: John Bosman) Archived 29 October 2016 at the Wayback Machine; NH, 29 February 2016 (in Dutch)</ref><ref>Cup Winners Cup Topscorers; at RSSSF</ref><ref>John Bosman op zijn plek als jeugdtrainer: 'Ik hoef geen eigen team' (John Bosman op zijn plek als jeugdtrainer: 'Ik hoef geen eigen team'); Het Parool, 30 April 2016 (in Dutch)</ref>
Ya buga wasa mai kyau a ƙungiyar ƙwallon ƙafa da ƙasa, kuma ya buga wasa a matsayin ƙwararren ɗan wasa na tsawon shekaru 19, musamman a Ajax (kakar wasa biyar) da Anderlecht (biyar), inda ya zarce maki 100 da ƙungiyoyin biyu kuma ya lashe jimillar manyan kofuna takwas gaba ɗaya.
Ana yi masa lakabi da ''Bossie'', Bosman ya wakilci Netherlands a gasar cin kofin duniya ta 1994 da kuma gasar Euro ta 1988, wanda hakan ya taimaka wa tawagar kasar lashe gasar ta karshe.
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a Bovenkerk, Amstelveen, Bosman ya fara aikinsa na ƙwararru a Ajax, inda ya fara buga wasa a Eredivisie a ranar 20 ga Nuwamba 1983 yana da shekaru 18 a wasan da suka doke Roda JC da ci 5-2 a gida, inda ya ci kwallaye a wasan. Ya kammala kakar wasa ta farko da kwallaye huɗu a wasanni 14.
Daga 1984 zuwa 1987, Bosman da abokin karatunsa [[Marco van Basten]] sun zira kwallaye 138 masu ban mamaki a gasar (48 ga Bosman), yayin da ƙungiyar [[Amsterdam]] ta lashe gasar cin kofin ƙasa ta 1985 da kofuna biyu. Bayan da van Basten ya tafi AC Milan a lokacin bazara na 1987, ya zira kwallaye 25 a wasanni 32 yayin da ƙungiyar ta kare a matsayi na biyu a kan [[PSV Eindhoven]] ; ya kuma taimaka mata zuwa wasan ƙarshe na gasar cin kofin UEFA Cup Winners' Cup na kakar wasa, rashin nasara 1-0 a hannun Mechelen - a shekarar da ta gabata, yayin da Ajax ta lashe gasar, an naɗa shi a matsayin wanda ya fi zira kwallaye da kwallaye takwas.
=== Mechelen ===
Bosman ya sanya hannu a kulob din Belgium a shekarar 1988, inda ya sake hadewa da tsohon kocin Ajax Aad de Mos . Ya zura kwallaye biyu a wasan da suka yi da PSV, a wasan da suka ci 3-0 a gida a wasan farko na gasar cin kofin Turai ta 1988 (wanda daga karshe ya samu nasara 3-1).
Bugu da ƙari, Bosman ya zura kwallaye biyu a kakar wasa biyu da ya yi da Yellow Reds, musamman ma ya zura kwallaye 18 a wasansa na farko yayin da ƙungiyar ta lashe gasar cin kofin ƙasa bayan shekaru 41 da ta yi tana jira.
=== Anderlecht ===
Bayan shekara guda da komawa ƙasarsa tare da PSV Eindhoven, a matsayin magajin Wim Kieft wanda ya sanya hannu da wata ƙungiya a Faransa - ya yi aiki galibi a matsayin ɗan wasa da Romário ke nema, amma ya ji rashin jin daɗi a wannan matsayin, kuma yana fuskantar barazanar rasa matsayinsa na farko ga matashin Twan Scheepers - Bosman ya koma Belgium ya koma Anderlecht, ya sake haɗuwa da tsoffin abokan wasansa na Mechelen Graeme Rutjes da Bruno Versavel (da kuma de Mos) kuma aka yi masa lakabi da "The Giraffe".
A shekarar 1996, sabon kocin kungiyar, Johan Boskamp, ya mayar da Bosman kan benci, amma ya taka rawar gani a nasarar lashe gasar zakarun Turai uku a jere da kuma gasar cin kofin Belgium ta 1993-94, mafi munin kwallayen da ya zura a gasar shine kwallaye shida a 1994-95 .
=== Shekarun da suka biyo baya ===
Bosman mai shekaru 31, ya koma Netherlands ya sanya hannu a Twente, inda ya zira kwallaye 20 a kakar wasa ta farko yayin da ƙungiyar Enschede ta kare a matsayi na uku kuma ta cancanci shiga gasar cin kofin UEFA, kuma ana amfani da shi akai-akai a sauran wasanninsa.
Ya sake buga wasa na tsawon shekaru uku tare da ƙungiyar AZ ta ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta AZ - wanda kuma ya sanya hannu a matsayin ɗan wasa kyauta - kuma ya kammala aikinsa na ƙwararru yana da shekaru 37 tare da jimillar wasanni 522 a gasar da kwallaye 241. Ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa na dindindin bayan ɗan gajeren lokaci tare da ƙungiyar masu son Amsterdam FC, daga baya ya ci gaba da aiki tare da Ajax a matsayin kocin ɗan wasan gaba.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Bosman ya buga wa Netherlands wasanni 30, inda ya fara buga wasa a ranar 14 ga Mayu 1986 a wasan sada zumunci da suka sha kashi 3-1 a Yammacin Jamus . Kocin Rinus Michels ne ya zaɓe shi a gasar UEFA Euro 1988, da farko a matsayin wanda zai fara wasa kuma ya fi kowa zura kwallaye a lokacin gasar cancantar shiga gasar, amma ya rasa matsayinsa bayan rashin nasara da ci 1-0 a wasan rukuni da Tarayyar Soviet, tsohon abokin wasansa na Ajax van Basten ne ya maye gurbinsa, wanda za a nada shi a matsayin wanda ya fi zura kwallaye a gasar yayin da tawagar kasar ta yi nasara. [1]
An kuma zaɓi Bosman a cikin tawagar da ta fito a gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 1994 a Amurka, bayan da Ruud Gullit ya ƙi bugawa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa wasa a gasar cin kofin duniya, kasancewarsa memba na ƙungiyar da ba a yi amfani da ita ba.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1965]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
4ic23lj3t021celpej8htb1xgivki3r
Hans Boskamp
0
149896
832367
2026-05-08T07:53:13Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1318886559|Hans Boskamp]]"
832367
wikitext
text/x-wiki
'''Hans Boskamp''', an haife shi '''Johannes Hendricus Gerardus Hölscher''', (7 Mayu 1932 - 21 Maris 2011) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne kuma ɗan wasan kwaikwayo ne.
== Aikin ƙwallon ƙafa ==
=== Kulob ===
Hölscher, wanda aka haifa a Rotterdam, ya ƙaura tare da iyalinsa zuwa Amsterdam yana da shekaru 10 kuma ya koma Ajax a ƙarƙashin sunan mahaifinsa Boskamp a dandamali. [1] Ya buga wasansa na farko a ƙungiyar a ranar 26 ga Maris 1950 kuma na ƙarshe a ranar 27 ga Mayu 1954. [2] Daga nan ya zama ƙwararre a BVC Amsterdam kuma ya buga kakarsa ta ƙarshe a DWS . [3]
=== Na Ƙasa da Ƙasa ===
Boskamp ya fara bugawa Netherlands wasa a wasan sada zumunci da Denmark a watan Satumba na 1952, kuma ya buga wasanni hudu, bai ci kwallo ko daya ba. Wasansa na karshe a duniya shi ne wasan sada zumunci da Switzerland a watan Mayu na 1954.
== Aikin nishaɗi ==
Bayan ya yi ritaya a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa, Boskamp ya yi aiki a kasuwar hannayen jari ta Amsterdam kuma daga baya ya zama mawaƙi kuma ɗan wasan kwaikwayo. <ref>{{IMDb name|0097971}}</ref> Ya kuma yi aiki a kamfanin rikodin Bovema kuma ya raka manyan mawaƙa da dama, ciki har da [[John Lennon]] da Yoko Ono a lokacin da suke barci a Hilton Amsterdam . <ref>[https://www.ad.nl/show/allesdoener-hans-boskamp-had-veel-talenten~ab8cb798/ Allesdoener Hans Boskamp had veel talenten] - AD {{In lang|nl}}</ref> Ya kuma ba da kyautar Oscar the Grouch ta ''ƙasar'' Holland.
== Daga baya rayuwa da mutuwa ==
Boskamp ya mutu sakamakon bugun jini a ranar 21 ga Maris 2011, yana da shekaru 78.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2011]]
[[Rukuni:Haifaffun 1932]]
92rpd48zl9zviocm65t4duzalqlcu0v
832368
832367
2026-05-08T07:53:28Z
Sardeeq
39275
832368
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Hans Boskamp''', an haife shi '''Johannes Hendricus Gerardus Hölscher''', (7 Mayu 1932 - 21 Maris 2011) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon]] ƙafa ne kuma ɗan wasan kwaikwayo ne.
== Aikin ƙwallon ƙafa ==
=== Kulob ===
Hölscher, wanda aka haifa a Rotterdam, ya ƙaura tare da iyalinsa zuwa Amsterdam yana da shekaru 10 kuma ya koma Ajax a ƙarƙashin sunan mahaifinsa Boskamp a dandamali. [1] Ya buga wasansa na farko a ƙungiyar a ranar 26 ga Maris 1950 kuma na ƙarshe a ranar 27 ga Mayu 1954. [2] Daga nan ya zama ƙwararre a BVC Amsterdam kuma ya buga kakarsa ta ƙarshe a DWS . [3]
=== Na Ƙasa da Ƙasa ===
Boskamp ya fara bugawa Netherlands wasa a wasan sada zumunci da Denmark a watan Satumba na 1952, kuma ya buga wasanni hudu, bai ci kwallo ko daya ba. Wasansa na karshe a duniya shi ne wasan sada zumunci da Switzerland a watan Mayu na 1954.
== Aikin nishaɗi ==
Bayan ya yi ritaya a matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa, Boskamp ya yi aiki a kasuwar hannayen jari ta Amsterdam kuma daga baya ya zama mawaƙi kuma ɗan wasan kwaikwayo. <ref>{{IMDb name|0097971}}</ref> Ya kuma yi aiki a kamfanin rikodin Bovema kuma ya raka manyan mawaƙa da dama, ciki har da [[John Lennon]] da Yoko Ono a lokacin da suke barci a Hilton Amsterdam . <ref>[https://www.ad.nl/show/allesdoener-hans-boskamp-had-veel-talenten~ab8cb798/ Allesdoener Hans Boskamp had veel talenten] - AD {{In lang|nl}}</ref> Ya kuma ba da kyautar Oscar the Grouch ta ''ƙasar'' Holland.
== Daga baya rayuwa da mutuwa ==
Boskamp ya mutu sakamakon bugun jini a ranar 21 ga Maris 2011, yana da shekaru 78.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 2011]]
[[Rukuni:Haifaffun 1932]]
em9cr04pt5t6os1ms6k12wzebbt8auj
Sabino Barinaga
0
149897
832369
2026-05-08T07:53:30Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1348737992|Sabino Barinaga]]"
832369
wikitext
text/x-wiki
'''Sabino Barinaga Alberdi''' (15 ga watan Agustan shekara ta 1922 - 19 ga watan Maris shekara ta 1988) ya kasance dan wasan [[Forward (association football)|gaba]]-linkid="253" href="./Association_football" id="mwDQ" rel="mw:WikiLink" title="Association football">kwallon kafa na Spain kuma manajan.
Ya bayyana a wasanni 205 na La Liga kuma ya zira kwallaye 91 a cikin shekaru 13, kusan ga [[Real Madrid CF|Real Madrid]]. Daga baya ya fara aikin gudanarwa, wanda ya kai kusan shekaru 25.
== Ayyukan wasa ==
An haife shi a Durango, Biscay, Barinaga ya koma Ingila a lokacin da yake matashi a farkon Yaƙin basasar Spain, tare da biyu daga cikin 'yan uwansa uku. Wasu daga cikin sauran 'yan gudun hijira da suka yi wannan tafiya a 1937 sun zama' yan wasan ƙwallon ƙafa, ciki har da Emilio Aldecoa, José Gallego da Raimundo Lezama; <ref>{{Cite web |date=16 March 2018 |title=First foreign footballers: Spain's Emilio Aldecoa |url=https://www.football365.com/news/first-foreign-footballers-spains-emilio-aldecoa |access-date=11 June 2018 |publisher=Football365}}</ref> yayin da yake wasa a makarantar sakandare ta gida Southampton ta gano shi kuma ya ci gaba da ciyar da kakar wasa daya tare da Ƙungiyar ajiya, inda ya zira kwallaye 62.<ref>{{Cite web |last=Westland |first=Naomi |date=26 April 2017 |title=When football welcomed refugees |url=https://www.amnesty.org.uk/blogs/ether/when-football-welcomed-refugees |access-date=11 June 2018 |publisher=[[Amnesty International]]}}</ref>
Komawa kasarsa a ƙarshen rikici kuma a matsayin [[Yaƙin Duniya na II|wani ya fara]], Barinaga ya ki amincewa da tayin daga manyan 'yan wasan Basque Athletic Bilbao, ya koma [[Real Madrid CF|Real Madrid]] a maimakon haka. Dan wasan gaba a gefen dama, ya fara bugawa La Liga a ranar 28 ga Afrilu 1940 a cikin asarar 1-3 a kan Athletic, <ref name="AMF">[http://algomasquefutbol.blogspot.pt/2007/02/el-momento-histrico.html El momento histórico (The historical moment)]; Algo Más que Fútbol, 6 February 2007 {{In lang|es}}</ref> bayyanarsa kawai ta kakar.
6Daga 1943 zuwa 1945, bayan kusan shekaru biyu a aro a Segunda División tare da Real Valladolid, Barinaga ya zira kwallaye 38 a wasanni 48, amma ''Merengues'' ba ta lashe kyautar azurfa a lokacin ba. Ya zira kwallaye na farko a [[Santiago Bernabéu Stadium|Filin wasa na Santiago Bernabéu]], a cikin nasarar 3-1 a kan C.F. Os Belenenses na Portugal a ranar 14 ga Disamba 1947, kuma ya lashe manyan kyaututtuka uku a lokacin da ya yi shekaru tara a kulob din, musamman Copa del Generalísimo guda biyu, tare da dan wasan da ya zira kwallayi a wasan karshe na 1946 da [[Valencia CF]] (3-1); <ref name="AMF">[http://algomasquefutbol.blogspot.pt/2007/02/el-momento-histrico.html El momento histórico (The historical moment)]; Algo Más que Fútbol, 6 February 2007 {{In lang|es}}</ref> a ranar 13 ga Yuni 1943, ya ba da gudummawa da hudu a cikin minti 13 kawai yayin da Real ta doke [[FC Barcelona]] 11-1 a gida a wasan kusa da karshe, bayan asarar 0-3 a Camp de Les Corts.<ref name="AMF" />
Barinaga ya bar Real Madrid a 1950 a matsayin wakilin kyauta - bayan ya bayyana a kakar wasa ta karshe galibi a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron tsakiya]] <ref name="AMF" /> - sannan ya buga karin wasanni uku tare da Real Sociedad a yankin nasa. A lokacin rani na shekara ta 1954, a kan bukatarsa, an sake shi kuma ya shiga Real Betis inda ya yi ritaya a matsayin dan wasa.
== Ayyukan horarwa ==
Barinaga ya fara horar da kulob dinsa na karshe. A yakin neman zabe na 1957-58 ya koma saman rukuni tare da CA Osasuna, ya kasance a cikin wannan matakin na mafi yawan shekaru goma masu zuwa. A shekara ta 1962 ya kuma jagoranci CD Málaga zuwa gabatarwa daga rukuni na biyu, kawai don a sake shi, wani makomar da ta same shi a Betis a 1968 da RCD Mallorca a 1970.
A kasashen waje, Barinaga ya yi aiki na 'yan watanni tare da Club América a Mexico, daga baya ya jagoranci kungiyoyin kasa na [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] da Morocco. Ayyukansa na ƙarshe ya kasance tare da Real Oviedo - wanda ya riga ya horar da shi a saman jirgin 'yan shekaru da suka gabata - ba zai iya hana sakewa daga rukuni na biyu a 1978 ba.
== Mutuwa ==
Barinaga ya mutu a ranar 19 ga Maris 1988 a [[Madrid]] yana da shekaru 65, daga cutar [[zuciya]]. An binne shi a makabartar Almudena a cikin birni.
== Daraja ==
=== Mai kunnawa ===
'''Real Madrid'''
* Kofin Janarissimo: 1946, 1947
* Kofin Eva Duarte: 1947 <ref>{{Cite web |title=Spain – List of Super Cup Finals |url=https://www.rsssf.org/tabless/spansupcuphist.html |access-date=7 March 2016 |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]]}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1988]]
02obxdcb3y9a41fd17e7pc0oyij9o2w
832370
832369
2026-05-08T07:53:46Z
Ibrahim abusufyan
19233
832370
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sabino Barinaga Alberdi''' (15 ga watan Agustan shekara ta 1922 - 19 ga watan Maris shekara ta 1988) ya kasance dan wasan [[Forward (association football)|gaba]]-linkid="253" href="./Association_football" id="mwDQ" rel="mw:WikiLink" title="Association football">kwallon kafa na Spain kuma manajan.
Ya bayyana a wasanni 205 na La Liga kuma ya zira kwallaye 91 a cikin shekaru 13, kusan ga [[Real Madrid CF|Real Madrid]]. Daga baya ya fara aikin gudanarwa, wanda ya kai kusan shekaru 25.
== Ayyukan wasa ==
An haife shi a Durango, Biscay, Barinaga ya koma Ingila a lokacin da yake matashi a farkon Yaƙin basasar Spain, tare da biyu daga cikin 'yan uwansa uku. Wasu daga cikin sauran 'yan gudun hijira da suka yi wannan tafiya a 1937 sun zama' yan wasan ƙwallon ƙafa, ciki har da Emilio Aldecoa, José Gallego da Raimundo Lezama; <ref>{{Cite web |date=16 March 2018 |title=First foreign footballers: Spain's Emilio Aldecoa |url=https://www.football365.com/news/first-foreign-footballers-spains-emilio-aldecoa |access-date=11 June 2018 |publisher=Football365}}</ref> yayin da yake wasa a makarantar sakandare ta gida Southampton ta gano shi kuma ya ci gaba da ciyar da kakar wasa daya tare da Ƙungiyar ajiya, inda ya zira kwallaye 62.<ref>{{Cite web |last=Westland |first=Naomi |date=26 April 2017 |title=When football welcomed refugees |url=https://www.amnesty.org.uk/blogs/ether/when-football-welcomed-refugees |access-date=11 June 2018 |publisher=[[Amnesty International]]}}</ref>
Komawa kasarsa a ƙarshen rikici kuma a matsayin [[Yaƙin Duniya na II|wani ya fara]], Barinaga ya ki amincewa da tayin daga manyan 'yan wasan Basque Athletic Bilbao, ya koma [[Real Madrid CF|Real Madrid]] a maimakon haka. Dan wasan gaba a gefen dama, ya fara bugawa La Liga a ranar 28 ga Afrilu 1940 a cikin asarar 1-3 a kan Athletic, <ref name="AMF">[http://algomasquefutbol.blogspot.pt/2007/02/el-momento-histrico.html El momento histórico (The historical moment)]; Algo Más que Fútbol, 6 February 2007 {{In lang|es}}</ref> bayyanarsa kawai ta kakar.
6Daga 1943 zuwa 1945, bayan kusan shekaru biyu a aro a Segunda División tare da Real Valladolid, Barinaga ya zira kwallaye 38 a wasanni 48, amma ''Merengues'' ba ta lashe kyautar azurfa a lokacin ba. Ya zira kwallaye na farko a [[Santiago Bernabéu Stadium|Filin wasa na Santiago Bernabéu]], a cikin nasarar 3-1 a kan C.F. Os Belenenses na Portugal a ranar 14 ga Disamba 1947, kuma ya lashe manyan kyaututtuka uku a lokacin da ya yi shekaru tara a kulob din, musamman Copa del Generalísimo guda biyu, tare da dan wasan da ya zira kwallayi a wasan karshe na 1946 da [[Valencia CF]] (3-1); <ref name="AMF">[http://algomasquefutbol.blogspot.pt/2007/02/el-momento-histrico.html El momento histórico (The historical moment)]; Algo Más que Fútbol, 6 February 2007 {{In lang|es}}</ref> a ranar 13 ga Yuni 1943, ya ba da gudummawa da hudu a cikin minti 13 kawai yayin da Real ta doke [[FC Barcelona]] 11-1 a gida a wasan kusa da karshe, bayan asarar 0-3 a Camp de Les Corts.<ref name="AMF" />
Barinaga ya bar Real Madrid a 1950 a matsayin wakilin kyauta - bayan ya bayyana a kakar wasa ta karshe galibi a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron tsakiya]] <ref name="AMF" /> - sannan ya buga karin wasanni uku tare da Real Sociedad a yankin nasa. A lokacin rani na shekara ta 1954, a kan bukatarsa, an sake shi kuma ya shiga Real Betis inda ya yi ritaya a matsayin dan wasa.
== Ayyukan horarwa ==
Barinaga ya fara horar da kulob dinsa na karshe. A yakin neman zabe na 1957-58 ya koma saman rukuni tare da CA Osasuna, ya kasance a cikin wannan matakin na mafi yawan shekaru goma masu zuwa. A shekara ta 1962 ya kuma jagoranci CD Málaga zuwa gabatarwa daga rukuni na biyu, kawai don a sake shi, wani makomar da ta same shi a Betis a 1968 da RCD Mallorca a 1970.
A kasashen waje, Barinaga ya yi aiki na 'yan watanni tare da Club América a Mexico, daga baya ya jagoranci kungiyoyin kasa na [[Ƙungiyar ƙwallon ƙafar Najeriya|Najeriya]] da Morocco. Ayyukansa na ƙarshe ya kasance tare da Real Oviedo - wanda ya riga ya horar da shi a saman jirgin 'yan shekaru da suka gabata - ba zai iya hana sakewa daga rukuni na biyu a 1978 ba.
== Mutuwa ==
Barinaga ya mutu a ranar 19 ga Maris 1988 a [[Madrid]] yana da shekaru 65, daga cutar [[zuciya]]. An binne shi a makabartar Almudena a cikin birni.
== Daraja ==
=== Mai kunnawa ===
'''Real Madrid'''
* Kofin Janarissimo: 1946, 1947
* Kofin Eva Duarte: 1947 <ref>{{Cite web |title=Spain – List of Super Cup Finals |url=https://www.rsssf.org/tabless/spansupcuphist.html |access-date=7 March 2016 |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]]}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1988]]
t5gnniw9dr32y8g4gzshufw0z00uvwq
Sander Boschker
0
149898
832371
2026-05-08T07:54:30Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351404199|Sander Boschker]]"
832371
wikitext
text/x-wiki
'''Sander Bernard Jozef Boschker''' (an haife shi a ranar 20 ga Oktoba 1970) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . A halin yanzu shi ne kocin mai tsaron gida a Twente .
A lokacin aikinsa na ƙwararru wanda ya ɗauki shekaru 25, ya buga wasa mafi yawa a ƙungiyar Twente, inda ya buga wasanni 555 na Eredivisie kuma ya lashe manyan gasa huɗu. <ref>[http://www.fctwente.nl/blog/2012/09/een-leven-lang-fc-twente-voor-sander-boschker/ Een leven lang FC Twente voor Sander Boschker (Sander Boschker, a lifetime with Twente)]; FC Twente, 4 September 2012 {{In lang|nl}}</ref>
Boschker yana cikin tawagar Holland a gasar cin kofin duniya ta 2010 .
== Aikin kulob ==
An haife shi a Lichtenvoorde, Oost Gelre, Gelderland, Boschker ya fara buga wasa a ƙungiyar FC Twente a kakar wasa ta 1989-90, inda ya buga wasa ɗaya da ƙungiyar farko. Bayan fara wasa ba bisa ƙa'ida ba, ya tabbatar da kansa a cikin 'yan wasan farko na ƙungiyar, inda ya buga wasanni sama da 400 a hukumance a ƙungiyar Eredivisie . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2021)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
Boschker mai shekaru kusan 33 ya koma AFC Ajax, amma dole ne ya shawo kan matsalar da ke tattare da zama mataimakinsa a kulob din [[Amsterdam]], saboda ya kasa korar Maarten Stekelenburg daga matasan 'yan wasa. A bazara mai zuwa ya koma Twente, inda ya kara wasanni 200 a hukumance (a kakar wasa ta 2008-09, ya rasa wasanni biyar kacal a gasar lig don kammala gasar a matsayi na biyu), kuma ya buga wasa har zuwa shekarunsa na 40. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2021)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A kakar wasa ta 2009–10, Boschker ya buga dukkan wasanni 34 yayin da Twente ta lashe gasar farko a tarihin kungiyar - kwallaye 23 kacal ya zura a raga, wanda shine na biyu mafi kyau a gasar. Tun daga shekarar 2010, ya yi aiki a matsayin mai taimaka wa Nikolay Mihaylov, kuma ya shafe mafi yawan shekarar da ta biyo baya yana murmurewa bayan raunuka biyu da ya samu a cinyarsa . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2021)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A ranar 25 ga Yuni 2012, Boschker ya tsawaita zamansa na tsawon shekara guda. <ref>{{Cite web |date=25 June 2012 |title=Sander Boschker en Denny Landzaat verlengen contract |trans-title=Sander Boschker and Denny Landzaat extend contract |url=http://www.fctwente.nl/blog/2012/06/sander-boschker-en-denny-landzaat-verlengen-contract/ |access-date=5 October 2012 |publisher=FC Twente |language=Dutch}}</ref> Ya yi ritaya a ƙarshen kakar wasa ta 2013-14 . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2021)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Duk da cewa Boschker bai taɓa bugawa Netherlands wasa ba sai a shekarar 2010, an haɗa shi cikin tawagar [[Marco van Basten]] ta wucin gadi don gasar UEFA Euro 2008. Duk da haka, bayan wasan sada zumunci da Ukraine a ranar 21 ga Mayu, kocin ya sallame shi, domin an ɗauke shi a matsayin mai tsaron gida na huɗu kawai.
Bayan kakar wasa mai kyau ta ƙungiyar 2009-10, an haɗa Boschker mai shekaru 39 a cikin ƙungiyar wucin gadi mai 'yan wasa 30 don Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2010. [1] A ranar 27 ga Mayu 2010, manajan ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa Bert van Marwijk ya sanar da cewa ɗan wasan zai kasance cikin ƙungiyar ƙarshe ta 'yan wasa 23, [2] kuma Boschker ya bayyana a wasan sada zumunci da Ghana a Rotterdam (nasara 4-1), inda ya maye gurbin Michel Vorm a hutun rabin lokaci; sakamakon haka, ya zama ɗan wasa mafi tsufa da ya taɓa yin wasa a karon farko kuma ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland. [3]
== Sana'ar bayan wasa ==
Bayan ya yi ritaya daga wasa, Boschker ya fara aiki a sashen kasuwanci na Twente kuma mai horar da masu tsaron gida na ƙungiyar mata. A watan Yulin 2015 aka naɗa shi mataimakin kocin Jong Twente . A watan Yunin 2017, ya zama kocin masu tsaron gida na ƙungiyar Twente ta farko.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
t5idlrc0tmq4zqvnoche4ihs6ccuqk0
832372
832371
2026-05-08T07:54:47Z
Sardeeq
39275
832372
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sander Bernard Jozef Boschker''' (an haife shi a ranar 20 ga Oktoba 1970) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . A halin yanzu shi ne kocin mai tsaron gida a Twente .
A lokacin aikinsa na ƙwararru wanda ya ɗauki shekaru 25, ya buga wasa mafi yawa a ƙungiyar Twente, inda ya buga wasanni 555 na Eredivisie kuma ya lashe manyan gasa huɗu. <ref>[http://www.fctwente.nl/blog/2012/09/een-leven-lang-fc-twente-voor-sander-boschker/ Een leven lang FC Twente voor Sander Boschker (Sander Boschker, a lifetime with Twente)]; FC Twente, 4 September 2012 {{In lang|nl}}</ref>
Boschker yana cikin tawagar Holland a gasar cin kofin duniya ta 2010 .
== Aikin kulob ==
An haife shi a Lichtenvoorde, Oost Gelre, Gelderland, Boschker ya fara buga wasa a ƙungiyar FC Twente a kakar wasa ta 1989-90, inda ya buga wasa ɗaya da ƙungiyar farko. Bayan fara wasa ba bisa ƙa'ida ba, ya tabbatar da kansa a cikin 'yan wasan farko na ƙungiyar, inda ya buga wasanni sama da 400 a hukumance a ƙungiyar Eredivisie . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2021)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
Boschker mai shekaru kusan 33 ya koma AFC Ajax, amma dole ne ya shawo kan matsalar da ke tattare da zama mataimakinsa a kulob din [[Amsterdam]], saboda ya kasa korar Maarten Stekelenburg daga matasan 'yan wasa. A bazara mai zuwa ya koma Twente, inda ya kara wasanni 200 a hukumance (a kakar wasa ta 2008-09, ya rasa wasanni biyar kacal a gasar lig don kammala gasar a matsayi na biyu), kuma ya buga wasa har zuwa shekarunsa na 40. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2021)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A kakar wasa ta 2009–10, Boschker ya buga dukkan wasanni 34 yayin da Twente ta lashe gasar farko a tarihin kungiyar - kwallaye 23 kacal ya zura a raga, wanda shine na biyu mafi kyau a gasar. Tun daga shekarar 2010, ya yi aiki a matsayin mai taimaka wa Nikolay Mihaylov, kuma ya shafe mafi yawan shekarar da ta biyo baya yana murmurewa bayan raunuka biyu da ya samu a cinyarsa . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2021)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
A ranar 25 ga Yuni 2012, Boschker ya tsawaita zamansa na tsawon shekara guda. <ref>{{Cite web |date=25 June 2012 |title=Sander Boschker en Denny Landzaat verlengen contract |trans-title=Sander Boschker and Denny Landzaat extend contract |url=http://www.fctwente.nl/blog/2012/06/sander-boschker-en-denny-landzaat-verlengen-contract/ |access-date=5 October 2012 |publisher=FC Twente |language=Dutch}}</ref> Ya yi ritaya a ƙarshen kakar wasa ta 2013-14 . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2021)">ana buƙatar ambato</span></nowiki>'' ]</sup>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Duk da cewa Boschker bai taɓa bugawa Netherlands wasa ba sai a shekarar 2010, an haɗa shi cikin tawagar [[Marco van Basten]] ta wucin gadi don gasar UEFA Euro 2008. Duk da haka, bayan wasan sada zumunci da Ukraine a ranar 21 ga Mayu, kocin ya sallame shi, domin an ɗauke shi a matsayin mai tsaron gida na huɗu kawai.
Bayan kakar wasa mai kyau ta ƙungiyar 2009-10, an haɗa Boschker mai shekaru 39 a cikin ƙungiyar wucin gadi mai 'yan wasa 30 don Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2010. [1] A ranar 27 ga Mayu 2010, manajan ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa Bert van Marwijk ya sanar da cewa ɗan wasan zai kasance cikin ƙungiyar ƙarshe ta 'yan wasa 23, [2] kuma Boschker ya bayyana a wasan sada zumunci da Ghana a Rotterdam (nasara 4-1), inda ya maye gurbin Michel Vorm a hutun rabin lokaci; sakamakon haka, ya zama ɗan wasa mafi tsufa da ya taɓa yin wasa a karon farko kuma ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland. [3]
== Sana'ar bayan wasa ==
Bayan ya yi ritaya daga wasa, Boschker ya fara aiki a sashen kasuwanci na Twente kuma mai horar da masu tsaron gida na ƙungiyar mata. A watan Yulin 2015 aka naɗa shi mataimakin kocin Jong Twente . A watan Yunin 2017, ya zama kocin masu tsaron gida na ƙungiyar Twente ta farko.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
jw3idljw2qsfly19eqtmcop35ovtl4g
832375
832372
2026-05-08T07:56:02Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351404199|Sander Boschker]]"
832375
wikitext
text/x-wiki
'''Sander Bernard Jozef Boschker''' (an haife shi a ranar 20 ga Oktoba 1970) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . A halin yanzu shi ne kocin mai tsaron gida a Twente .
A lokacin aikinsa na ƙwararru wanda ya ɗauki shekaru 25, ya buga wasa mafi yawa a ƙungiyar Twente, inda ya buga wasanni 555 na Eredivisie kuma ya lashe manyan gasa huɗu. <ref>[http://www.fctwente.nl/blog/2012/09/een-leven-lang-fc-twente-voor-sander-boschker/ Een leven lang FC Twente voor Sander Boschker (Sander Boschker, a lifetime with Twente)]; FC Twente, 4 September 2012 {{In lang|nl}}</ref>
Boschker yana cikin tawagar Holland a gasar cin kofin duniya ta 2010 .
== Aikin kulob ==
An haife shi a Lichtenvoorde, Oost Gelre, Gelderland, Boschker ya fara buga wasa a ƙungiyar FC Twente a kakar wasa ta 1989-90, inda ya buga wasa ɗaya da ƙungiyar farko. Bayan fara wasa ba bisa ƙa'ida ba, ya tabbatar da kansa a cikin 'yan wasan farko na ƙungiyar, inda ya buga wasanni sama da 400 a hukumance a ƙungiyar Eredivisie . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
Boschker mai shekaru kusan 33 ya koma AFC Ajax, amma dole ne ya shawo kan matsalar da ke tattare da zama mataimakinsa a kulob din [[Amsterdam]], saboda ya kasa korar Maarten Stekelenburg daga matasan 'yan wasa. A bazara mai zuwa ya koma Twente, inda ya kara wasanni 200 a hukumance (a kakar wasa ta 2008-09, ya rasa wasanni biyar kacal a gasar lig don kammala gasar a matsayi na biyu), kuma ya buga wasa har zuwa shekarunsa na 40. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
A kakar wasa ta 2009–10, Boschker ya buga dukkan wasanni 34 yayin da Twente ta lashe gasar farko a tarihin kungiyar - kwallaye 23 kacal ya zura a raga, wanda shine na biyu mafi kyau a gasar. Tun daga shekarar 2010, ya yi aiki a matsayin mai taimaka wa Nikolay Mihaylov, kuma ya shafe mafi yawan shekarar da ta biyo baya yana murmurewa bayan raunuka biyu da ya samu a cinyarsa . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
A ranar 25 ga Yuni 2012, Boschker ya tsawaita zamansa na tsawon shekara guda. <ref>{{Cite web |date=25 June 2012 |title=Sander Boschker en Denny Landzaat verlengen contract |trans-title=Sander Boschker and Denny Landzaat extend contract |url=http://www.fctwente.nl/blog/2012/06/sander-boschker-en-denny-landzaat-verlengen-contract/ |access-date=5 October 2012 |publisher=FC Twente |language=Dutch}}</ref> Ya yi ritaya a ƙarshen kakar wasa ta 2013-14 . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Duk da cewa Boschker bai taɓa bugawa Netherlands wasa ba sai a shekarar 2010, an haɗa shi cikin tawagar [[Marco van Basten]] ta wucin gadi don gasar UEFA Euro 2008. Duk da haka, bayan wasan sada zumunci da Ukraine a ranar 21 ga Mayu, kocin ya sallame shi, domin an ɗauke shi a matsayin mai tsaron gida na huɗu kawai.
Bayan kakar wasa mai kyau ta ƙungiyar 2009-10, an haɗa Boschker mai shekaru 39 a cikin ƙungiyar wucin gadi mai 'yan wasa 30 don Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2010. [1] A ranar 27 ga Mayu 2010, manajan ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa Bert van Marwijk ya sanar da cewa ɗan wasan zai kasance cikin ƙungiyar ƙarshe ta 'yan wasa 23, [2] kuma Boschker ya bayyana a wasan sada zumunci da Ghana a Rotterdam (nasara 4-1), inda ya maye gurbin Michel Vorm a hutun rabin lokaci; sakamakon haka, ya zama ɗan wasa mafi tsufa da ya taɓa yin wasa a karon farko kuma ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland. [3]
== Sana'ar bayan wasa ==
Bayan ya yi ritaya daga wasa, Boschker ya fara aiki a sashen kasuwanci na Twente kuma mai horar da masu tsaron gida na ƙungiyar mata. A watan Yulin 2015 aka naɗa shi mataimakin kocin Jong Twente . A watan Yunin 2017, ya zama kocin masu tsaron gida na ƙungiyar Twente ta farko.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
bhrqwnox3bo2g2uy2dovk2zhrmabwtd
832376
832375
2026-05-08T07:56:25Z
Sardeeq
39275
832376
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Sander Bernard Jozef Boschker''' (an haife shi a ranar 20 ga Oktoba 1970) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Holland wanda ya taka leda a matsayin [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] . A halin yanzu shi ne kocin mai tsaron gida a Twente .
A lokacin aikinsa na ƙwararru wanda ya ɗauki shekaru 25, ya buga wasa mafi yawa a ƙungiyar Twente, inda ya buga wasanni 555 na Eredivisie kuma ya lashe manyan gasa huɗu. <ref>[http://www.fctwente.nl/blog/2012/09/een-leven-lang-fc-twente-voor-sander-boschker/ Een leven lang FC Twente voor Sander Boschker (Sander Boschker, a lifetime with Twente)]; FC Twente, 4 September 2012 {{In lang|nl}}</ref>
Boschker yana cikin tawagar Holland a gasar cin kofin duniya ta 2010 .
== Aikin kulob ==
An haife shi a Lichtenvoorde, Oost Gelre, Gelderland, Boschker ya fara buga wasa a ƙungiyar FC Twente a kakar wasa ta 1989-90, inda ya buga wasa ɗaya da ƙungiyar farko. Bayan fara wasa ba bisa ƙa'ida ba, ya tabbatar da kansa a cikin 'yan wasan farko na ƙungiyar, inda ya buga wasanni sama da 400 a hukumance a ƙungiyar Eredivisie . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
Boschker mai shekaru kusan 33 ya koma AFC Ajax, amma dole ne ya shawo kan matsalar da ke tattare da zama mataimakinsa a kulob din [[Amsterdam]], saboda ya kasa korar Maarten Stekelenburg daga matasan 'yan wasa. A bazara mai zuwa ya koma Twente, inda ya kara wasanni 200 a hukumance (a kakar wasa ta 2008-09, ya rasa wasanni biyar kacal a gasar lig don kammala gasar a matsayi na biyu), kuma ya buga wasa har zuwa shekarunsa na 40. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
A kakar wasa ta 2009–10, Boschker ya buga dukkan wasanni 34 yayin da Twente ta lashe gasar farko a tarihin kungiyar - kwallaye 23 kacal ya zura a raga, wanda shine na biyu mafi kyau a gasar. Tun daga shekarar 2010, ya yi aiki a matsayin mai taimaka wa Nikolay Mihaylov, kuma ya shafe mafi yawan shekarar da ta biyo baya yana murmurewa bayan raunuka biyu da ya samu a cinyarsa . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
A ranar 25 ga Yuni 2012, Boschker ya tsawaita zamansa na tsawon shekara guda. <ref>{{Cite web |date=25 June 2012 |title=Sander Boschker en Denny Landzaat verlengen contract |trans-title=Sander Boschker and Denny Landzaat extend contract |url=http://www.fctwente.nl/blog/2012/06/sander-boschker-en-denny-landzaat-verlengen-contract/ |access-date=5 October 2012 |publisher=FC Twente |language=Dutch}}</ref> Ya yi ritaya a ƙarshen kakar wasa ta 2013-14 . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ]</sup>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Duk da cewa Boschker bai taɓa bugawa Netherlands wasa ba sai a shekarar 2010, an haɗa shi cikin tawagar [[Marco van Basten]] ta wucin gadi don gasar UEFA Euro 2008. Duk da haka, bayan wasan sada zumunci da Ukraine a ranar 21 ga Mayu, kocin ya sallame shi, domin an ɗauke shi a matsayin mai tsaron gida na huɗu kawai.
Bayan kakar wasa mai kyau ta ƙungiyar 2009-10, an haɗa Boschker mai shekaru 39 a cikin ƙungiyar wucin gadi mai 'yan wasa 30 don Gasar Cin Kofin Duniya ta FIFA ta 2010. [1] A ranar 27 ga Mayu 2010, manajan ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasa Bert van Marwijk ya sanar da cewa ɗan wasan zai kasance cikin ƙungiyar ƙarshe ta 'yan wasa 23, [2] kuma Boschker ya bayyana a wasan sada zumunci da Ghana a Rotterdam (nasara 4-1), inda ya maye gurbin Michel Vorm a hutun rabin lokaci; sakamakon haka, ya zama ɗan wasa mafi tsufa da ya taɓa yin wasa a karon farko kuma ya buga wa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland. [3]
== Sana'ar bayan wasa ==
Bayan ya yi ritaya daga wasa, Boschker ya fara aiki a sashen kasuwanci na Twente kuma mai horar da masu tsaron gida na ƙungiyar mata. A watan Yulin 2015 aka naɗa shi mataimakin kocin Jong Twente . A watan Yunin 2017, ya zama kocin masu tsaron gida na ƙungiyar Twente ta farko.
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
3agj20vy1gwebqiqoycp4ntly51hx0n
Adewale Adegoke
0
149899
832373
2026-05-08T07:55:35Z
Ibrahim abusufyan
19233
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1152458177|Adewale Adegoke]]"
832373
wikitext
text/x-wiki
'''Adewale Adegoke''' ya kasance kocin kwallon kafa na Najeriya wanda ya horar da tawagar kwallon kafa ta Najeriya daga 1950 zuwa 1952. Shi ne kocin na biyu na tawagar Najeriya, kuma dan Najeriya na farko da ya yi nasarar yin hakan.<ref>{{Cite web |date=July 17, 2020 |title=Five Things You Didn't Know About The Super Eagles Of Nigeria | Africans In Sports | Your Home To All Things African Sports |url=https://africansinsports.com/five-things-you-dont-know-about-the-super-eagles-of-nigeria/}}</ref>
== Manazarta ==
dp79kmo755f4bv1t0cfv21ao9gba02b
832374
832373
2026-05-08T07:55:55Z
Ibrahim abusufyan
19233
832374
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Adewale Adegoke''' ya kasance kocin kwallon kafa na Najeriya wanda ya horar da tawagar kwallon kafa ta Najeriya daga 1950 zuwa 1952. Shi ne kocin na biyu na tawagar Najeriya, kuma dan Najeriya na farko da ya yi nasarar yin hakan.<ref>{{Cite web |date=July 17, 2020 |title=Five Things You Didn't Know About The Super Eagles Of Nigeria | Africans In Sports | Your Home To All Things African Sports |url=https://africansinsports.com/five-things-you-dont-know-about-the-super-eagles-of-nigeria/}}</ref>
== Manazarta ==
38mlve10pfcufn9sgz5xpbrzshjqilc
Har zuwa Borilli
0
149900
832377
2026-05-08T07:57:17Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1252187082|Juscemar Borilli]]"
832377
wikitext
text/x-wiki
'''Juscemar Braulio Borilli''' (an haife shi a ranar 12 ga Janairu 1990) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Brazil wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
== Rayuwar farko ==
An haife shi a Tapejara a jihar Rio Grande do Sul ta Brazil, Borilli ya fara sha'awar ƙwallon ƙafa tun yana ƙarami, yana buga ƙwallon futsal a Teixeira de Freitas, Bahia . <ref name="at">{{Cite web |last=Esteves |first=Lucas |date=6 May 2006 |title=Garoto baiano participa de reality show esportivo |trans-title=Boy from Bahia participates in sports reality show |url=https://atarde.com.br/esportes/garoto-baiano-participa-de-reality-show-esportivo-40505 |access-date=2 October 2023 |website=atarde.com.br |language=pt}}</ref> Lokacin da yake da shekaru goma sha uku, ya ƙaura zuwa Vitória, Espírito Santo don zama tare da 'yar'uwarsa, kuma ya yi gwajin da bai yi nasara ba tare da ƙungiyar Brazil ta rukuni na farko. <ref name="at" />
== Sana'a ==
=== ''Joga Bonito'' da farkon aikinsa ===
Bayan dawowarsa Bahia, Borilli ya ji labarin wani shirin talabijin mai suna ''{{Interlanguage link|Joga Bonito|pt}}'', inda wasu matasan 'yan wasan ƙwallon ƙafa za su fafata don lashe kwangilar horo na ɗan gajeren lokaci a Corinthians, tare da yuwuwar yin gwaji tare da ƙungiyoyin Italiya Juventus da Inter Milan . <ref name="jp">{{Cite web |last=Santos |first=Cléberson |date=30 December 2017 |title=Do "Joga 10" ao "Menino de Ouro": por onde andam os vencedores dos reality shows de futebol? |trans-title=From “Joga 10” to “Menino de Ouro”: where are the winners of football reality shows? |url=https://jovempan.com.br/esportes/futebol/do-joga-10-ao-menino-de-ouro-por-onde-andam-os-vencedores-dos-reality-shows-de-futebol.html |access-date=2 October 2023 |website=jovempan.com.br |language=pt}}</ref> Borilli yana ɗaya daga cikin matasa 4,340 da suka shiga gasar, kuma ya ci gaba da kammalawa a matsayi na farko. Duk da haka, maimakon halartar gwajinsa tare da Corinthians, Borilli ya tafi kai tsaye zuwa Italiya, wani ɓangare saboda asalinsa na Italiya, kuma ya fara horo da Inter Milan. <ref name="at">{{Cite web |last=Esteves |first=Lucas |date=6 May 2006 |title=Garoto baiano participa de reality show esportivo |trans-title=Boy from Bahia participates in sports reality show |url=https://atarde.com.br/esportes/garoto-baiano-participa-de-reality-show-esportivo-40505 |access-date=2 October 2023 |website=atarde.com.br |language=pt}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFEsteves2006">Esteves, Lucas (6 May 2006). [https://atarde.com.br/esportes/garoto-baiano-participa-de-reality-show-esportivo-40505 "Garoto baiano participa de reality show esportivo"] [Boy from Bahia participates in sports reality show]. ''atarde.com.br'' (in Portuguese)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 October</span> 2023</span>.</cite>
[[Category:CS1 Portuguese-language sources (pt)]]</ref> <ref>{{Cite web |date=14 June 2006 |title=Vencedor do Joga Bonito diz estar realizando um sonho |trans-title=Joga Bonito winner says he is making a dream come true |url=https://www.nsctotal.com.br/noticias/vencedor-do-joga-bonito-diz-estar-realizando-um-sonho |url-access=subscription |access-date=2 October 2023 |website=nsctotal.com.br |language=pt}}</ref>
Da farko ana sa ran zai yi kwana goma sha biyar a Milan, an nemi Borilli ya tsawaita yarjejeniyar, kuma ya ƙare da zama kusan shekara guda tare da ƙungiyar Serie A. <ref name="jp">{{Cite web |last=Santos |first=Cléberson |date=30 December 2017 |title=Do "Joga 10" ao "Menino de Ouro": por onde andam os vencedores dos reality shows de futebol? |trans-title=From “Joga 10” to “Menino de Ouro”: where are the winners of football reality shows? |url=https://jovempan.com.br/esportes/futebol/do-joga-10-ao-menino-de-ouro-por-onde-andam-os-vencedores-dos-reality-shows-de-futebol.html |access-date=2 October 2023 |website=jovempan.com.br |language=pt}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFSantos2017">Santos, Cléberson (30 December 2017). [https://jovempan.com.br/esportes/futebol/do-joga-10-ao-menino-de-ouro-por-onde-andam-os-vencedores-dos-reality-shows-de-futebol.html "Do "Joga 10" ao "Menino de Ouro": por onde andam os vencedores dos reality shows de futebol?"] [From “Joga 10” to “Menino de Ouro”: where are the winners of football reality shows?]. ''jovempan.com.br'' (in Portuguese)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 October</span> 2023</span>.</cite>
[[Category:CS1 Portuguese-language sources (pt)]]</ref> Bayan wannan gogewa, an ba shi kwangila da ƙungiyar AFC Ajax ta Holland, amma bai sami damar sanya hannu a matsayin ƙwararren ɗan wasa ba saboda matsalolin da suka shafi zama ɗan ƙasar Italiya, kuma zai yi watanni biyar kacal tare da ƙungiyar. <ref name="jp" />
=== Sana'ar ƙwararru ===
A watan Yunin 2007, bayan da ya fara yin gwaji, Borilli ya koma ƙungiyar Eerste Divisie ta PEC Zwolle . [1] Lokacin da yake Zwolle ya fuskanci raunuka, kuma zai zira kwallo ɗaya a jimillar wasanni huɗu kafin a sallame shi a watan Maris na 2008. [2] Ya koma Italiya, inda ya koma ƙungiyar Lega Pro Prima Divisione ta Cremonese, amma bai buga wasa a ƙungiyar ba. Ya shafe sauran aikinsa a ƙananan ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa na Italiya, kafin ya yi ritaya a shekarar 2016 ya koma Brazil, inda ya zama babban kocin wata makarantar ƙwallon ƙafa. [3]
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| [[PEC Zwolle]]
| 2007–08
| Eerste Division
| 4
| 1
| 0
| 0
| 0
| 0
| 4
| 1
|-
| Cremonese
| 2008–09
| Sashen Lega Pro Prima
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
|-
! colspan="3" | '''Jimillar aiki'''
! 4
! 1
! 0
! 0
! 0
! 0
! 4
! 1
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
153lr5pbmkr0x0m61y359k2ngcygcgr
832378
832377
2026-05-08T07:57:33Z
Sardeeq
39275
832378
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Juscemar Braulio Borilli''' (an haife shi a ranar 12 ga Janairu 1990) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Brazil wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
== Rayuwar farko ==
An haife shi a Tapejara a jihar Rio Grande do Sul ta Brazil, Borilli ya fara sha'awar ƙwallon ƙafa tun yana ƙarami, yana buga ƙwallon futsal a Teixeira de Freitas, Bahia . <ref name="at">{{Cite web |last=Esteves |first=Lucas |date=6 May 2006 |title=Garoto baiano participa de reality show esportivo |trans-title=Boy from Bahia participates in sports reality show |url=https://atarde.com.br/esportes/garoto-baiano-participa-de-reality-show-esportivo-40505 |access-date=2 October 2023 |website=atarde.com.br |language=pt}}</ref> Lokacin da yake da shekaru goma sha uku, ya ƙaura zuwa Vitória, Espírito Santo don zama tare da 'yar'uwarsa, kuma ya yi gwajin da bai yi nasara ba tare da ƙungiyar Brazil ta rukuni na farko. <ref name="at" />
== Sana'a ==
=== ''Joga Bonito'' da farkon aikinsa ===
Bayan dawowarsa Bahia, Borilli ya ji labarin wani shirin talabijin mai suna ''{{Interlanguage link|Joga Bonito|pt}}'', inda wasu matasan 'yan wasan ƙwallon ƙafa za su fafata don lashe kwangilar horo na ɗan gajeren lokaci a Corinthians, tare da yuwuwar yin gwaji tare da ƙungiyoyin Italiya Juventus da Inter Milan . <ref name="jp">{{Cite web |last=Santos |first=Cléberson |date=30 December 2017 |title=Do "Joga 10" ao "Menino de Ouro": por onde andam os vencedores dos reality shows de futebol? |trans-title=From “Joga 10” to “Menino de Ouro”: where are the winners of football reality shows? |url=https://jovempan.com.br/esportes/futebol/do-joga-10-ao-menino-de-ouro-por-onde-andam-os-vencedores-dos-reality-shows-de-futebol.html |access-date=2 October 2023 |website=jovempan.com.br |language=pt}}</ref> Borilli yana ɗaya daga cikin matasa 4,340 da suka shiga gasar, kuma ya ci gaba da kammalawa a matsayi na farko. Duk da haka, maimakon halartar gwajinsa tare da Corinthians, Borilli ya tafi kai tsaye zuwa Italiya, wani ɓangare saboda asalinsa na Italiya, kuma ya fara horo da Inter Milan. <ref name="at">{{Cite web |last=Esteves |first=Lucas |date=6 May 2006 |title=Garoto baiano participa de reality show esportivo |trans-title=Boy from Bahia participates in sports reality show |url=https://atarde.com.br/esportes/garoto-baiano-participa-de-reality-show-esportivo-40505 |access-date=2 October 2023 |website=atarde.com.br |language=pt}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFEsteves2006">Esteves, Lucas (6 May 2006). [https://atarde.com.br/esportes/garoto-baiano-participa-de-reality-show-esportivo-40505 "Garoto baiano participa de reality show esportivo"] [Boy from Bahia participates in sports reality show]. ''atarde.com.br'' (in Portuguese)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 October</span> 2023</span>.</cite>
[[Category:CS1 Portuguese-language sources (pt)]]</ref> <ref>{{Cite web |date=14 June 2006 |title=Vencedor do Joga Bonito diz estar realizando um sonho |trans-title=Joga Bonito winner says he is making a dream come true |url=https://www.nsctotal.com.br/noticias/vencedor-do-joga-bonito-diz-estar-realizando-um-sonho |url-access=subscription |access-date=2 October 2023 |website=nsctotal.com.br |language=pt}}</ref>
Da farko ana sa ran zai yi kwana goma sha biyar a Milan, an nemi Borilli ya tsawaita yarjejeniyar, kuma ya ƙare da zama kusan shekara guda tare da ƙungiyar Serie A. <ref name="jp">{{Cite web |last=Santos |first=Cléberson |date=30 December 2017 |title=Do "Joga 10" ao "Menino de Ouro": por onde andam os vencedores dos reality shows de futebol? |trans-title=From “Joga 10” to “Menino de Ouro”: where are the winners of football reality shows? |url=https://jovempan.com.br/esportes/futebol/do-joga-10-ao-menino-de-ouro-por-onde-andam-os-vencedores-dos-reality-shows-de-futebol.html |access-date=2 October 2023 |website=jovempan.com.br |language=pt}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFSantos2017">Santos, Cléberson (30 December 2017). [https://jovempan.com.br/esportes/futebol/do-joga-10-ao-menino-de-ouro-por-onde-andam-os-vencedores-dos-reality-shows-de-futebol.html "Do "Joga 10" ao "Menino de Ouro": por onde andam os vencedores dos reality shows de futebol?"] [From “Joga 10” to “Menino de Ouro”: where are the winners of football reality shows?]. ''jovempan.com.br'' (in Portuguese)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 October</span> 2023</span>.</cite>
[[Category:CS1 Portuguese-language sources (pt)]]</ref> Bayan wannan gogewa, an ba shi kwangila da ƙungiyar AFC Ajax ta Holland, amma bai sami damar sanya hannu a matsayin ƙwararren ɗan wasa ba saboda matsalolin da suka shafi zama ɗan ƙasar Italiya, kuma zai yi watanni biyar kacal tare da ƙungiyar. <ref name="jp" />
=== Sana'ar ƙwararru ===
A watan Yunin 2007, bayan da ya fara yin gwaji, Borilli ya koma ƙungiyar Eerste Divisie ta PEC Zwolle . [1] Lokacin da yake Zwolle ya fuskanci raunuka, kuma zai zira kwallo ɗaya a jimillar wasanni huɗu kafin a sallame shi a watan Maris na 2008. [2] Ya koma Italiya, inda ya koma ƙungiyar Lega Pro Prima Divisione ta Cremonese, amma bai buga wasa a ƙungiyar ba. Ya shafe sauran aikinsa a ƙananan ƙungiyoyin ƙwallon ƙafa na Italiya, kafin ya yi ritaya a shekarar 2016 ya koma Brazil, inda ya zama babban kocin wata makarantar ƙwallon ƙafa. [3]
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| [[PEC Zwolle]]
| 2007–08
| Eerste Division
| 4
| 1
| 0
| 0
| 0
| 0
| 4
| 1
|-
| Cremonese
| 2008–09
| Sashen Lega Pro Prima
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
|-
! colspan="3" | '''Jimillar aiki'''
! 4
! 1
! 0
! 0
! 0
! 0
! 4
! 1
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1990]]
hnolen9ih2idwi4ewodrk9y5dwtx967
Mahmoud Aboul-Dahab
0
149901
832379
2026-05-08T07:58:30Z
Pharouqenr
25549
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1265545573|Mahmoud Aboul-Dahab]]"
832379
wikitext
text/x-wiki
'''Mahmoud Aboul-Dahab''' (Arabic محمود أبو الدهب); (an haife shi a ranar 23 ga Fabrairu, 1970), tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Masar wanda ya taka leda a matsayin mai tsaron gida.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Aboul-Dahab ya buga wasanni da yawa ga tawagar kwallon kafa ta kasar Masar, ciki har da cancantar gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 1996 inda ya zira kwallaye 4 duk da kasancewa mai tsaron gida.<ref>{{Cite web |last=Courtney, Barrie |date=2013-09-21 |title=International Matches 1996 |url=https://www.rsssf.org/intldetails/1995af.html |website=[[RSSSF]]}}</ref> Daga baya, ya rasa gasar cin kofin kasashen Afirka ta 1996 saboda rauni. Aboul-Dahab ya buga wasan karshe na kasa da kasa a watan Nuwamba 1999 a kan [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|Ghana]] a karkashin Gérard Gili .
=== Manufofin Duniya ===
: ''Sakamakon da sakamakon sun lissafa burin Masar na farko.''
{| class="wikitable collapsible"
!#
!Ranar
!Wurin da ake ciki
!Abokin hamayya
!Sakamakon
!Sakamakon
!Gasar
|-
|1.
|7 ga Afrilu 1995
|Filin wasa na [[Alexandria|Iskandariya]], Iskandariya da Masar[[Misra|Misira]]
|{{Fb|Sudan}}
| style="text-align:center;" |1–0
| style="text-align:center;" |3–1
|1996 cancantar gasar cin kofin kasashen Afirka
|-
|2.
| rowspan="2" |22 ga Afrilu 1995
| rowspan="2" |[[Tanzania]])" id="mwOA" rel="mw:WikiLink" title="National Stadium (Tanzania)">Filin wasa na kasa, [[Dar es Salaam]], Tanzania
| rowspan="2" |{{Fb|Tanzania}}
| style="text-align:center;" |1–0
| rowspan="2" style="text-align:center;" |2–1
| rowspan="2" |1996 cancantar gasar cin kofin kasashen Afirka
|-
|3.
| style="text-align:center;" |2–0
|-
|4.
|4 Yuni 1995
|[[Addis Ababa]] Stadium">Filin wasa na Addis Ababa, Addis Ababa[[Itofiya|Habasha]]
|{{Fb|ETH|1991}}
| style="text-align:center;" |1–0
| style="text-align:center;" |2–0
|1996 cancantar gasar cin kofin kasashen Afirka
|}
== Takardun sarauta da girmamawa ==
'''Al Ahly'''
* Ƙungiyar Masar (3): 1994-1995, 1995-1996, 1996-1997
* Kofin Masar (1): 1995-1996
== Haɗin waje ==
* {{FIFA player|155048|Mahmoud Abou El Dahb}}
* {{NFT player|26865}}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
68xwbcm09pikqz9jcbkly8d3gwqa33n
832380
832379
2026-05-08T07:58:59Z
Pharouqenr
25549
832380
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mahmoud Aboul-Dahab''' (Arabic محمود أبو الدهب); (an haife shi a ranar 23 ga Fabrairu, 1970), tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Masar wanda ya taka leda a matsayin mai tsaron gida.
== Ayyukan kasa da kasa ==
Aboul-Dahab ya buga wasanni da yawa ga tawagar kwallon kafa ta kasar Masar, ciki har da cancantar gasar cin Kofin Kasashen Afirka na 1996 inda ya zira kwallaye 4 duk da kasancewa mai tsaron gida.<ref>{{Cite web |last=Courtney, Barrie |date=2013-09-21 |title=International Matches 1996 |url=https://www.rsssf.org/intldetails/1995af.html |website=[[RSSSF]]}}</ref> Daga baya, ya rasa gasar cin kofin kasashen Afirka ta 1996 saboda rauni. Aboul-Dahab ya buga wasan karshe na kasa da kasa a watan Nuwamba 1999 a kan [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|Ghana]] a karkashin Gérard Gili .
=== Manufofin Duniya ===
: ''Sakamakon da sakamakon sun lissafa burin Masar na farko.''
{| class="wikitable collapsible"
!#
!Ranar
!Wurin da ake ciki
!Abokin hamayya
!Sakamakon
!Sakamakon
!Gasar
|-
|1.
|7 ga Afrilu 1995
|Filin wasa na [[Alexandria|Iskandariya]], Iskandariya da Masar[[Misra|Misira]]
|{{Fb|Sudan}}
| style="text-align:center;" |1–0
| style="text-align:center;" |3–1
|1996 cancantar gasar cin kofin kasashen Afirka
|-
|2.
| rowspan="2" |22 ga Afrilu 1995
| rowspan="2" |[[Tanzania]])" id="mwOA" rel="mw:WikiLink" title="National Stadium (Tanzania)">Filin wasa na kasa, [[Dar es Salaam]], Tanzania
| rowspan="2" |{{Fb|Tanzania}}
| style="text-align:center;" |1–0
| rowspan="2" style="text-align:center;" |2–1
| rowspan="2" |1996 cancantar gasar cin kofin kasashen Afirka
|-
|3.
| style="text-align:center;" |2–0
|-
|4.
|4 Yuni 1995
|[[Addis Ababa]] Stadium">Filin wasa na Addis Ababa, Addis Ababa[[Itofiya|Habasha]]
|{{Fb|ETH|1991}}
| style="text-align:center;" |1–0
| style="text-align:center;" |2–0
|1996 cancantar gasar cin kofin kasashen Afirka
|}
== Takardun sarauta da girmamawa ==
'''Al Ahly'''
* Ƙungiyar Masar (3): 1994-1995, 1995-1996, 1996-1997
* Kofin Masar (1): 1995-1996
== Haɗin waje ==
* {{FIFA player|155048|Mahmoud Abou El Dahb}}
* {{NFT player|26865}}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1970]]
p3unb3j8e1e2ghr66y9bzony2y3i1ba
Aaron Bouwman
0
149902
832381
2026-05-08T08:03:11Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1339176519|Aaron Bouwman]]"
832381
wikitext
text/x-wiki
'''Aaron Bouwman''' (an haife shi a ranar 28 ga Agusta 2007) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] a ƙungiyar Eredivisie ta Ajax da kuma ƙungiyar ajiyarta, Jong Ajax .
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
An haife shi a Haarlem, Bouwman ya fara tafiyarsa ta ƙwallon ƙafa tare da ƙungiyar RKVV DSS ta gida kafin ya koma Koninklijke HFC . A lokacin ƙuruciyarsa, ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba . <ref name="StrikerToDefender">{{Cite web |date=11 July 2025 |title=From striker to defender, Bouwman has big dreams |url=https://english.ajax.nl/articles/from-striker-to-defender-bouwman-has-big-dreams |access-date=18 December 2025 |publisher=AFC Ajax}}</ref> A shekarar 2018, ya shiga makarantar matasa ta Ajax, inda nan take aka mayar da shi mai tsaron baya na tsakiya bayan ya isa ''De Toekomst'' . <ref name="StrikerToDefender" /> <ref>{{Cite web |title=Ajax-talent (16) tekent profcontract en stippelt route uit richting hoofdmacht |url=https://www.voetbalzone.nl/nieuws/ajax-talent-tekent-profcontract-en-stippelt-route-uit-richting-hoofdmacht/435516 |access-date=18 December 2025 |website=Voetbalzone.nl |language=Dutch}}</ref>
=== Ajax ===
A ranar 26 ga Afrilu 2024, Bouwman ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax a wasan da suka buga da Roda JC a gasar Eerste Divisie, wanda ya ƙare da kunnen doki 1-1. Bayan fara wasansa na farko, ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da ƙungiyar a ranar 30 ga Mayu 2024, inda ya yi alƙawarin ci gaba da zama a Ajax har zuwa Yuni 2027. <ref>{{Cite web |date=30 May 2024 |title=Bouwman verheugd na tekenen contract: 'Fantastisch dat mijn opa en oma dit mee kunnen maken' |url=https://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/bouwman-verheugd-na-tekenen-contract-fantastisch-dat-mijn-opa-en-oma-dit-mee-kunnen-maken |website=Ajax Showtime |language=Dutch}}</ref> Ba da daɗewa ba, manaja Francesco Farioli ya zaɓe shi don ya shiga ƙungiyar manyan 'yan wasa don horon kafin kakar wasa a lokacin bazara na 2024. <ref>{{Cite web |title=Farioli takes these Ajacieden to training camp |url=https://english.ajax.nl/articles/farioli-takes-these-ajacieden-to-training-camp |access-date=18 December 2025 |website=Ajax.nl}}</ref>
Bouwman ya ci gaba da ci gabansa tare da Jong Ajax a kakar wasa ta 2024-25. A lokacin bazara na 2025, an sake kiransa zuwa sansanin 'yan wasan ƙungiyar na gaba. [1] Ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a kakar wasa ta 2025-26, inda ya buga wasa a gasar Eredivisie da UEFA Champions League . Daga baya a wannan kakar, Bouwman ya zura ƙwallonsa ta farko a ƙungiyar. [2] Bayan nasarar da ya samu da kuma ƙwallon da ya ci a karon farko, Ajax ta sanar da cewa Bouwman ya tsawaita kwangilarsa da ƙungiyar. [3]
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haifi Bouwman a ƙasar Netherlands ga uba ɗan ƙasar Holland da kuma uwa ɗan ƙasar Jamaica da Ingilishi. <ref>{{Cite web |date=8 September 2025 |title=Arron Bouwman wanted by Europe's giants! Ajax wonderkid drawing admiring glances from Chelsea, Man Utd, Barcelona, Liverpool and Man City |url=https://www.goal.com/en-in/lists/arron-bouwman-ajax-wonderkid-chelsea-man-utd-barcelona-liverpool-and-man-city/blt7f39d2dbbaf1cd30 |website=Goal.com}}</ref> Shi matashi ne ɗan ƙasar waje a ƙasar Netherlands.
A watan Fabrairun 2022, ya sami kiran farko zuwa tawagar 'yan wasan Netherlands U15 don buga wasannin sada zumunta da Belgium. <ref>{{Cite web |title=Definitieve selectie Onder 15 voor oefenduels met België |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-15/80020/definitieve-selectie-onder-15-voor-oefenduels-met-belgi%C3%AB |website=OnsOranje.nl |language=Dutch}}</ref> Ya ci gaba zuwa matakin 'yan wasan U16 a watan Oktoban 2023, <ref>{{Cite web |title=Alexander Palland neemt 36 spelers op in voorselectie voor oefenduels met Zuid-Korea |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-17/81105/alexander-palland-neemt-36-spelers-op-voorselectie-voor |website=OnsOranje.nl |language=Dutch}}</ref> daga baya kuma ya koma kungiyar 'yan wasan Netherlands U18 a watan Oktoban 2024. <ref>{{Cite web |title=Onder 18 (m) met 23 spelers naar Marbella voor oefenduels |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-18/81671/onder-18-m-met-23-spelers-naar-marbella-voor-oefenduels |website=OnsOranje.nl |language=Dutch}}</ref> Zuwa shekarar 2025, ya zama dan wasan da ya saba bugawa kungiyar 'yan wasan Netherlands U19 wasa akai-akai.
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|14 February 2026}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="3" | Jong Ajax
| 2023–24
| Eerste Division
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 1
| 0
|-
| 2024–25
| Eerste Division
| 14
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 14
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 15
! 0
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 15
! 0
|-
| Ajax
| 2025–26
| Eredivisie
| 7
| 1
| 2
| 0
| 2 {{Efn|Appearances in [[UEFA Champions League]]}}
| 0
| colspan="2" | —
| 11
| 1
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 22
! 1
! 2
! 0
! 2
! 0
! 0
! 0
! 26
! 1
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
07lwac3iww7sca9r7pobjv1l5crchzg
832382
832381
2026-05-08T08:03:30Z
Sardeeq
39275
832382
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Aaron Bouwman''' (an haife shi a ranar 28 ga Agusta 2007) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke taka leda a matsayin ɗan [[Mai buga baya|wasan baya na tsakiya]] a ƙungiyar Eredivisie ta Ajax da kuma ƙungiyar ajiyarta, Jong Ajax .
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
An haife shi a Haarlem, Bouwman ya fara tafiyarsa ta ƙwallon ƙafa tare da ƙungiyar RKVV DSS ta gida kafin ya koma Koninklijke HFC . A lokacin ƙuruciyarsa, ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba . <ref name="StrikerToDefender">{{Cite web |date=11 July 2025 |title=From striker to defender, Bouwman has big dreams |url=https://english.ajax.nl/articles/from-striker-to-defender-bouwman-has-big-dreams |access-date=18 December 2025 |publisher=AFC Ajax}}</ref> A shekarar 2018, ya shiga makarantar matasa ta Ajax, inda nan take aka mayar da shi mai tsaron baya na tsakiya bayan ya isa ''De Toekomst'' . <ref name="StrikerToDefender" /> <ref>{{Cite web |title=Ajax-talent (16) tekent profcontract en stippelt route uit richting hoofdmacht |url=https://www.voetbalzone.nl/nieuws/ajax-talent-tekent-profcontract-en-stippelt-route-uit-richting-hoofdmacht/435516 |access-date=18 December 2025 |website=Voetbalzone.nl |language=Dutch}}</ref>
=== Ajax ===
A ranar 26 ga Afrilu 2024, Bouwman ya fara buga wasa a ƙungiyar Jong Ajax a wasan da suka buga da Roda JC a gasar Eerste Divisie, wanda ya ƙare da kunnen doki 1-1. Bayan fara wasansa na farko, ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da ƙungiyar a ranar 30 ga Mayu 2024, inda ya yi alƙawarin ci gaba da zama a Ajax har zuwa Yuni 2027. <ref>{{Cite web |date=30 May 2024 |title=Bouwman verheugd na tekenen contract: 'Fantastisch dat mijn opa en oma dit mee kunnen maken' |url=https://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/bouwman-verheugd-na-tekenen-contract-fantastisch-dat-mijn-opa-en-oma-dit-mee-kunnen-maken |website=Ajax Showtime |language=Dutch}}</ref> Ba da daɗewa ba, manaja Francesco Farioli ya zaɓe shi don ya shiga ƙungiyar manyan 'yan wasa don horon kafin kakar wasa a lokacin bazara na 2024. <ref>{{Cite web |title=Farioli takes these Ajacieden to training camp |url=https://english.ajax.nl/articles/farioli-takes-these-ajacieden-to-training-camp |access-date=18 December 2025 |website=Ajax.nl}}</ref>
Bouwman ya ci gaba da ci gabansa tare da Jong Ajax a kakar wasa ta 2024-25. A lokacin bazara na 2025, an sake kiransa zuwa sansanin 'yan wasan ƙungiyar na gaba. [1] Ya fara buga wasa a ƙungiyar farko a kakar wasa ta 2025-26, inda ya buga wasa a gasar Eredivisie da UEFA Champions League . Daga baya a wannan kakar, Bouwman ya zura ƙwallonsa ta farko a ƙungiyar. [2] Bayan nasarar da ya samu da kuma ƙwallon da ya ci a karon farko, Ajax ta sanar da cewa Bouwman ya tsawaita kwangilarsa da ƙungiyar. [3]
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haifi Bouwman a ƙasar Netherlands ga uba ɗan ƙasar Holland da kuma uwa ɗan ƙasar Jamaica da Ingilishi. <ref>{{Cite web |date=8 September 2025 |title=Arron Bouwman wanted by Europe's giants! Ajax wonderkid drawing admiring glances from Chelsea, Man Utd, Barcelona, Liverpool and Man City |url=https://www.goal.com/en-in/lists/arron-bouwman-ajax-wonderkid-chelsea-man-utd-barcelona-liverpool-and-man-city/blt7f39d2dbbaf1cd30 |website=Goal.com}}</ref> Shi matashi ne ɗan ƙasar waje a ƙasar Netherlands.
A watan Fabrairun 2022, ya sami kiran farko zuwa tawagar 'yan wasan Netherlands U15 don buga wasannin sada zumunta da Belgium. <ref>{{Cite web |title=Definitieve selectie Onder 15 voor oefenduels met België |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-15/80020/definitieve-selectie-onder-15-voor-oefenduels-met-belgi%C3%AB |website=OnsOranje.nl |language=Dutch}}</ref> Ya ci gaba zuwa matakin 'yan wasan U16 a watan Oktoban 2023, <ref>{{Cite web |title=Alexander Palland neemt 36 spelers op in voorselectie voor oefenduels met Zuid-Korea |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-17/81105/alexander-palland-neemt-36-spelers-op-voorselectie-voor |website=OnsOranje.nl |language=Dutch}}</ref> daga baya kuma ya koma kungiyar 'yan wasan Netherlands U18 a watan Oktoban 2024. <ref>{{Cite web |title=Onder 18 (m) met 23 spelers naar Marbella voor oefenduels |url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/jeugd-mannen-onder-18/81671/onder-18-m-met-23-spelers-naar-marbella-voor-oefenduels |website=OnsOranje.nl |language=Dutch}}</ref> Zuwa shekarar 2025, ya zama dan wasan da ya saba bugawa kungiyar 'yan wasan Netherlands U19 wasa akai-akai.
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|14 February 2026}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="3" | Jong Ajax
| 2023–24
| Eerste Division
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 1
| 0
|-
| 2024–25
| Eerste Division
| 14
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 14
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 15
! 0
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 15
! 0
|-
| Ajax
| 2025–26
| Eredivisie
| 7
| 1
| 2
| 0
| 2 {{Efn|Appearances in [[UEFA Champions League]]}}
| 0
| colspan="2" | —
| 11
| 1
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 22
! 1
! 2
! 0
! 2
! 0
! 0
! 0
! 26
! 1
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
j62acy7c0xli37bmdcqcxd8gnedmroo
Dries Boussatta
0
149903
832383
2026-05-08T08:04:34Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352369011|Dries Boussatta]]"
832383
wikitext
text/x-wiki
'''Idriss "Dries" Boussatta''' (an haife shi a ranar 23 ga Disamba 1972) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasa da ƙasa wanda ya taka leda a Netherlands, Ingila da Hadaddiyar Daular Larabawa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan gefe na dama]] . Boussatta ya buga wasannin sada zumunci ga ƙungiyoyin ƙasa na Netherlands da [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Morocco]] .
== Aikin kulob ==
An haife shi a [[Amsterdam]], Boussatta ya buga wasa a Netherlands a matsayin De Spartaan, VVA/Spartaan, V&V Amsterdam, Ajax, Volendam, Telstar, Haarlem, Utrecht, AZ da Excelsior . <ref>{{Cite web |title=Profile |url=http://www.beijen.net/frank/cvs/boussatta-d.htm |access-date=25 August 2013 |publisher=Frank Beijen |language=Dutch}}</ref> Ya kuma buga wasa a Ingila a Sheffield United, inda ya buga wasanni 6 a gasar ƙwallon ƙafa, <ref>{{Cite web |title=SHEFFIELD UNITED : 1946/47 - 2011/12 |url=http://www.neilbrown.newcastlefans.com/sheffutd/sheffutd.html |access-date=25 August 2013 |publisher=Post War English & Scottish Football League A - Z Player's Transfer Database}}</ref> kafin ya ƙare aikinsa a shekarar 2004 a Hadaddiyar Daular Larabawa tare da Al-Shaab . <ref>{{Cite web |title=Profile |url=http://www.dutchplayers.nl/player.php?id=257 |access-date=25 August 2013 |publisher=Dutch Players Abroad}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Boussatta ya buga wa Netherlands wasanni uku tsakanin 1998 da 1999. <ref>{{Cite web |title=Dries Boussatta, international football player |url=https://eu-football.info/_player.php?id=2427 |access-date=3 May 2026 |website=EU-Football.info}}</ref> Ya kuma buga wasanni biyu a [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Morocco]] a 2001. <ref name="volkskrant">{{Cite web |last=Willem Vissers |date=5 November 2005 |title=Voetbal als bindmiddel |url=http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2664/Nieuws/archief/article/detail/673580/2005/11/05/Voetbal-als-bindmiddel.dhtml |access-date=25 August 2013 |publisher=Volkskrant.nl |language=Dutch}}</ref> <ref>{{Cite web |date=11 October 2001 |title=Boussatta oefent met Marokko |url=https://www.vi.nl/nieuws/boussatta-oefent-met-marokko |access-date=22 March 2024 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> <ref>{{NFT player|14912|Dries Boussatta|accessdate=5 November 2024}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Boussatta ɗan asalin ƙasar Morocco ne; ya yi magana a bainar jama'a game da wariyar da mahaifinsa Musulmi ya yi masa a Netherlands. [1] A shekarar 2008, Boussatta ya shiga cikin wata gidauniyar agaji a Morocco. [2] A shekarar 2010, ya mallaki wurin motsa jiki, gidan cin abinci, da shagon kofi; ya kuma yi aiki a matsayin wakilin ɗan wasa. [3] A shekarar 2016, kamfanin gidaje na WPM ya ba shi izinin shiga kotu, inda ya kai ƙararsa kotu saboda rashin biyan kuɗin da ya biya. [4]
A shekarar 2010, yana zaune a Amsterdam, kuma yana da ɗa da ɗiya. <ref name="AZ">{{Cite web |date=31 January 2010 |title=Oude kaas: Dries Boussatta |url=http://www.az.nl/nieuws/oude-kaas-dries-boussatta/1 |access-date=25 August 2013 |publisher=AZ.nl |language=Dutch}}</ref> A shekarar 2016, ya mallaki mashaya kofi guda 6 a ƙarƙashin alamar Buongiorno. <ref>[https://www.hpdetijd.nl/2016-02-13/waarom-ze-volgens-dries-boussatta-bij-ajax-zijn-doorgeslagen/ Waarom ze volgens Dries Boussatta bij Ajax zijn doorgeslagen] - HP De Tijd {{In lang|nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
ortarzgfg3wqlkapawcsewus4yr50eg
832384
832383
2026-05-08T08:04:49Z
Sardeeq
39275
832384
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Idriss "Dries" Boussatta''' (an haife shi a ranar 23 ga Disamba 1972) tsohon [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasa da ƙasa wanda ya taka leda a Netherlands, Ingila da Hadaddiyar Daular Larabawa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan gefe na dama]] . Boussatta ya buga wasannin sada zumunci ga ƙungiyoyin ƙasa na Netherlands da [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Morocco]] .
== Aikin kulob ==
An haife shi a [[Amsterdam]], Boussatta ya buga wasa a Netherlands a matsayin De Spartaan, VVA/Spartaan, V&V Amsterdam, Ajax, Volendam, Telstar, Haarlem, Utrecht, AZ da Excelsior . <ref>{{Cite web |title=Profile |url=http://www.beijen.net/frank/cvs/boussatta-d.htm |access-date=25 August 2013 |publisher=Frank Beijen |language=Dutch}}</ref> Ya kuma buga wasa a Ingila a Sheffield United, inda ya buga wasanni 6 a gasar ƙwallon ƙafa, <ref>{{Cite web |title=SHEFFIELD UNITED : 1946/47 - 2011/12 |url=http://www.neilbrown.newcastlefans.com/sheffutd/sheffutd.html |access-date=25 August 2013 |publisher=Post War English & Scottish Football League A - Z Player's Transfer Database}}</ref> kafin ya ƙare aikinsa a shekarar 2004 a Hadaddiyar Daular Larabawa tare da Al-Shaab . <ref>{{Cite web |title=Profile |url=http://www.dutchplayers.nl/player.php?id=257 |access-date=25 August 2013 |publisher=Dutch Players Abroad}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Boussatta ya buga wa Netherlands wasanni uku tsakanin 1998 da 1999. <ref>{{Cite web |title=Dries Boussatta, international football player |url=https://eu-football.info/_player.php?id=2427 |access-date=3 May 2026 |website=EU-Football.info}}</ref> Ya kuma buga wasanni biyu a [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Morocco]] a 2001. <ref name="volkskrant">{{Cite web |last=Willem Vissers |date=5 November 2005 |title=Voetbal als bindmiddel |url=http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2664/Nieuws/archief/article/detail/673580/2005/11/05/Voetbal-als-bindmiddel.dhtml |access-date=25 August 2013 |publisher=Volkskrant.nl |language=Dutch}}</ref> <ref>{{Cite web |date=11 October 2001 |title=Boussatta oefent met Marokko |url=https://www.vi.nl/nieuws/boussatta-oefent-met-marokko |access-date=22 March 2024 |website=Voetbal International |language=nl}}</ref> <ref>{{NFT player|14912|Dries Boussatta|accessdate=5 November 2024}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Boussatta ɗan asalin ƙasar Morocco ne; ya yi magana a bainar jama'a game da wariyar da mahaifinsa Musulmi ya yi masa a Netherlands. [1] A shekarar 2008, Boussatta ya shiga cikin wata gidauniyar agaji a Morocco. [2] A shekarar 2010, ya mallaki wurin motsa jiki, gidan cin abinci, da shagon kofi; ya kuma yi aiki a matsayin wakilin ɗan wasa. [3] A shekarar 2016, kamfanin gidaje na WPM ya ba shi izinin shiga kotu, inda ya kai ƙararsa kotu saboda rashin biyan kuɗin da ya biya. [4]
A shekarar 2010, yana zaune a Amsterdam, kuma yana da ɗa da ɗiya. <ref name="AZ">{{Cite web |date=31 January 2010 |title=Oude kaas: Dries Boussatta |url=http://www.az.nl/nieuws/oude-kaas-dries-boussatta/1 |access-date=25 August 2013 |publisher=AZ.nl |language=Dutch}}</ref> A shekarar 2016, ya mallaki mashaya kofi guda 6 a ƙarƙashin alamar Buongiorno. <ref>[https://www.hpdetijd.nl/2016-02-13/waarom-ze-volgens-dries-boussatta-bij-ajax-zijn-doorgeslagen/ Waarom ze volgens Dries Boussatta bij Ajax zijn doorgeslagen] - HP De Tijd {{In lang|nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1972]]
bq734hqwdyjgzkgv1qz8mbrvp4b6do4
Daoud Bousbiba
0
149904
832385
2026-05-08T08:05:43Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352338708|Daoud Bousbiba]]"
832385
wikitext
text/x-wiki
'''Daoud Bousbiba''' ( Arabic ; an haife shi a ranar 15 ga Janairu 1995) ɗan ƙwallon ƙafa ne ɗan ƙasar Holland wanda ke buga ƙwallon gefe a ƙungiyar Ajax Amateurs .
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://www.vi.nl/spelers/carriere/daoud-bousbiba.htm Bayanin Voetbal International] {{In lang|nl}}
* {{Soccerway|daoud-bousbiba/314250}}
* Daoud Bousbiba
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1995]]
sukplu2mmea3ds3vu5ktrd1x7xtkgjb
832386
832385
2026-05-08T08:06:01Z
Sardeeq
39275
832386
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Daoud Bousbiba''' ( Arabic ; an haife shi a ranar 15 ga Janairu 1995) ɗan ƙwallon ƙafa ne ɗan ƙasar Holland wanda ke buga ƙwallon gefe a ƙungiyar Ajax Amateurs .
== Hanyoyin haɗi na waje ==
* [http://www.vi.nl/spelers/carriere/daoud-bousbiba.htm Bayanin Voetbal International] {{In lang|nl}}
* {{Soccerway|daoud-bousbiba/314250}}
* Daoud Bousbiba
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1995]]
hwpp846ko4gxx9iqioh2tz76ws8ty3p
Rayane Bounida
0
149905
832387
2026-05-08T08:07:32Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352067678|Rayane Bounida]]"
832387
wikitext
text/x-wiki
'''Rayane Bounida''' (an haife shi a ranar 3 ga Maris 2006) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] a ƙungiyar Ajax ta Eredivisie . An haife shi a [[Beljik|Belgium]], yana wakiltar [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Morocco]] .
An ɗauke Bounida a matsayin ɗan wasa mai hazaka, tun yana ƙarami. Kafin ya cika shekaru 16, ya sami kwangilar tallatawa da Nike kuma ya tara mabiya da yawa a shafukan sada zumunta.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
Bounida ya ci gaba da karatunsa a makarantar matasa ta Anderlecht . A lokacin da yake can, an fi nuna shi a kafafen yada labarai na duniya a matsayin wanda ake ganin zai iya zama zakara. <ref name="Talent">{{Cite web |date=6 September 2015 |title=The Wonderful Talent of 9-Year Old Moroccan Prodigy Rayane Bounida |url=https://www.moroccoworldnews.com/2015/09/167288/the-wonderful-talent-of-9-year-old-moroccan-prodigy-rayane-bounida |access-date=4 March 2022 |website=Moroccoworldnews.com}}</ref> Wanda ya jawo hankalin manyan kungiyoyin Turai kamar [[Manchester City F.C.|Manchester City]] da [[Paris Saint-Germain]], an sanar da shi a ranar haihuwarsa ta sha shida cewa zai sanya hannu kan kwangilar kwararre da Ajax . An ruwaito cewa yarjejeniyar ta kunshi albashin shekara-shekara na €700,000.
=== Ajax ===
==== kakar 2024–25 ====
A ranar 9 ga Disamba 2024, Bounida ya fara buga wasa a babban kulob dinsa na Ajax, Jong Ajax, a wasan da suka buga da De Graafschap a Eerste Divisie . Ya shiga wasa a minti na 86 a matsayin wanda ya maye gurbinsa kuma ya ci kwallo a lokacin dakatarwa don tabbatar da nasarar da suka samu da ci 2-0. <ref>{{Cite web |date=9 December 2024 |title=Jong Ajax v De Graafschap game report |url=https://int.soccerway.com/matches/2024/12/09/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/bv-de-graafschap/4368282/ |publisher=Soccerway}}</ref>
An ba Bounida nasarar da ya samu a ranar 15 ga Fabrairu 2025 tare da tsawaita kwantiraginsa, wanda hakan ya sa ya ci gaba da zama a kulob din har zuwa watan Yunin 2028 tare da zabin karin shekara. [1] Kwana guda bayan haka, a ranar 16 ga Fabrairu 2025, ya fara buga wa Ajax wasa a karon farko a gasar cin kofin zakarun Turai da ci 4-0 a kan Heracles Almelo, bayan ya sauka daga benci a rabin lokaci na biyu. Ya kammala kakar wasa da wasanni 19 da kwallaye 6 ga Jong Ajax, tare da wasanninsa na farko guda daya. [ ]
==== kakar 2025–26 ====
Kafin kakar wasa ta 2025-26, Bounida ya samu ci gaba zuwa ƙungiyar farko. Ya fara buga gasar zakarun Turai ta UEFA a ranar 25 ga Nuwamba 2025, inda ya fara a wasan rukuni da Benfica . Yayin da yake ci gaba da samun mintuna a Eredivisie, ya zira kwallonsa ta farko ga ƙungiyar manyan 'yan wasa a ranar 17 ga Disamba 2025 a wasan Kofin KNVB da Excelsior Maassluis . A lokacin wasan, ya zira kwallo da taimako guda huɗu—biyu daga cikinsu na ɗan wasan Belgium Jorthy Mokio ne—wanda ya taimaka wa Ajax ta yi nasara da ci 7-2. [1]
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haife Bounida a Belgium, kuma asalinsa ɗan ƙasar Morocco ne. <ref>{{Cite web |date=6 September 2015 |title=The Wonderful Talent of 9-Year Old Moroccan Prodigy Rayane Bounida |url=https://www.moroccoworldnews.com/2015/09/115816/the-wonderful-talent-of-9-year-old-moroccan-prodigy-rayane-bounida/}}</ref> Ya kasance matashi ɗan ƙasar Belgium, bayan ya wakilci ƙasar a matakin 'yan ƙasa da shekara 16, 'yan ƙasa da shekara 17, 'yan ƙasa da shekara 18, 'yan ƙasa da shekara 19, da kuma 'yan ƙasa da shekara 21. <ref>{{Cite web |title=RAYANE BOUNIDA |url=https://www.rbfa.be/fr/international/10701/carriere |access-date=4 March 2022 |publisher=Royal Belgian Football Association |language=French}}</ref> A ranar 25 ga Maris 2026, [[FIFA]] ta amince da buƙatar Bounida ta canza sheƙa zuwa Morocco. <ref name="FIFA-Change">{{Cite web |title=FIFA Change of Association Platform |url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |access-date=25 March 2026}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofin KNVB
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="3" | Jong Ajax
| 2024–25
| Eerste Division
| 19
| 6
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 19
| 6
|-
| 2025–26
| Eerste Division
| 10
| 2
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 10
| 2
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 29
! 8
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 29
! 8
|-
| rowspan="3" | Ajax
| 2024–25
| Eredivisie
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 1
| 0
|-
| 2025–26
| Eredivisie
| 18
| 1
| 2
| 1
| 4 {{Efn|Appearances in [[UEFA Champions League]]|name=UCL}}
| 0
| colspan="2" | —
| 24
| 2
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 19
! 1
! 2
! 1
! 4
! 0
! colspan="2" | —
! 25
! 2
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 46
! 9
! 2
! 1
! 4
! 0
! 0
! 0
! 52
! 10
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
djt3in72x187g9p54esz4yslijrwj9k
832388
832387
2026-05-08T08:07:48Z
Sardeeq
39275
832388
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Rayane Bounida''' (an haife shi a ranar 3 ga Maris 2006) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] a ƙungiyar Ajax ta Eredivisie . An haife shi a [[Beljik|Belgium]], yana wakiltar [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Morocco]] .
An ɗauke Bounida a matsayin ɗan wasa mai hazaka, tun yana ƙarami. Kafin ya cika shekaru 16, ya sami kwangilar tallatawa da Nike kuma ya tara mabiya da yawa a shafukan sada zumunta.
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
Bounida ya ci gaba da karatunsa a makarantar matasa ta Anderlecht . A lokacin da yake can, an fi nuna shi a kafafen yada labarai na duniya a matsayin wanda ake ganin zai iya zama zakara. <ref name="Talent">{{Cite web |date=6 September 2015 |title=The Wonderful Talent of 9-Year Old Moroccan Prodigy Rayane Bounida |url=https://www.moroccoworldnews.com/2015/09/167288/the-wonderful-talent-of-9-year-old-moroccan-prodigy-rayane-bounida |access-date=4 March 2022 |website=Moroccoworldnews.com}}</ref> Wanda ya jawo hankalin manyan kungiyoyin Turai kamar [[Manchester City F.C.|Manchester City]] da [[Paris Saint-Germain]], an sanar da shi a ranar haihuwarsa ta sha shida cewa zai sanya hannu kan kwangilar kwararre da Ajax . An ruwaito cewa yarjejeniyar ta kunshi albashin shekara-shekara na €700,000.
=== Ajax ===
==== kakar 2024–25 ====
A ranar 9 ga Disamba 2024, Bounida ya fara buga wasa a babban kulob dinsa na Ajax, Jong Ajax, a wasan da suka buga da De Graafschap a Eerste Divisie . Ya shiga wasa a minti na 86 a matsayin wanda ya maye gurbinsa kuma ya ci kwallo a lokacin dakatarwa don tabbatar da nasarar da suka samu da ci 2-0. <ref>{{Cite web |date=9 December 2024 |title=Jong Ajax v De Graafschap game report |url=https://int.soccerway.com/matches/2024/12/09/netherlands/eerste-divisie/jong-ajax/bv-de-graafschap/4368282/ |publisher=Soccerway}}</ref>
An ba Bounida nasarar da ya samu a ranar 15 ga Fabrairu 2025 tare da tsawaita kwantiraginsa, wanda hakan ya sa ya ci gaba da zama a kulob din har zuwa watan Yunin 2028 tare da zabin karin shekara. [1] Kwana guda bayan haka, a ranar 16 ga Fabrairu 2025, ya fara buga wa Ajax wasa a karon farko a gasar cin kofin zakarun Turai da ci 4-0 a kan Heracles Almelo, bayan ya sauka daga benci a rabin lokaci na biyu. Ya kammala kakar wasa da wasanni 19 da kwallaye 6 ga Jong Ajax, tare da wasanninsa na farko guda daya. [ ]
==== kakar 2025–26 ====
Kafin kakar wasa ta 2025-26, Bounida ya samu ci gaba zuwa ƙungiyar farko. Ya fara buga gasar zakarun Turai ta UEFA a ranar 25 ga Nuwamba 2025, inda ya fara a wasan rukuni da Benfica . Yayin da yake ci gaba da samun mintuna a Eredivisie, ya zira kwallonsa ta farko ga ƙungiyar manyan 'yan wasa a ranar 17 ga Disamba 2025 a wasan Kofin KNVB da Excelsior Maassluis . A lokacin wasan, ya zira kwallo da taimako guda huɗu—biyu daga cikinsu na ɗan wasan Belgium Jorthy Mokio ne—wanda ya taimaka wa Ajax ta yi nasara da ci 7-2. [1]
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
An haife Bounida a Belgium, kuma asalinsa ɗan ƙasar Morocco ne. <ref>{{Cite web |date=6 September 2015 |title=The Wonderful Talent of 9-Year Old Moroccan Prodigy Rayane Bounida |url=https://www.moroccoworldnews.com/2015/09/115816/the-wonderful-talent-of-9-year-old-moroccan-prodigy-rayane-bounida/}}</ref> Ya kasance matashi ɗan ƙasar Belgium, bayan ya wakilci ƙasar a matakin 'yan ƙasa da shekara 16, 'yan ƙasa da shekara 17, 'yan ƙasa da shekara 18, 'yan ƙasa da shekara 19, da kuma 'yan ƙasa da shekara 21. <ref>{{Cite web |title=RAYANE BOUNIDA |url=https://www.rbfa.be/fr/international/10701/carriere |access-date=4 March 2022 |publisher=Royal Belgian Football Association |language=French}}</ref> A ranar 25 ga Maris 2026, [[FIFA]] ta amince da buƙatar Bounida ta canza sheƙa zuwa Morocco. <ref name="FIFA-Change">{{Cite web |title=FIFA Change of Association Platform |url=https://knowledge.fifa.com/change-of-association-platform |access-date=25 March 2026}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofin KNVB
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="3" | Jong Ajax
| 2024–25
| Eerste Division
| 19
| 6
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 19
| 6
|-
| 2025–26
| Eerste Division
| 10
| 2
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 10
| 2
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 29
! 8
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 29
! 8
|-
| rowspan="3" | Ajax
| 2024–25
| Eredivisie
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 1
| 0
|-
| 2025–26
| Eredivisie
| 18
| 1
| 2
| 1
| 4 {{Efn|Appearances in [[UEFA Champions League]]|name=UCL}}
| 0
| colspan="2" | —
| 24
| 2
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 19
! 1
! 2
! 1
! 4
! 0
! colspan="2" | —
! 25
! 2
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 46
! 9
! 2
! 1
! 4
! 0
! 0
! 0
! 52
! 10
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
6bsnb2dfdu8m748b0lnuiz0cotdrifv
Reda Boultam
0
149906
832389
2026-05-08T08:08:41Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350863023|Reda Boultam]]"
832389
wikitext
text/x-wiki
'''Reda Boultam''' (an haife ta a ranar 3 ga Maris 1998) ƙwararriyar [[Kungiyar Kwallon Kafa|'yar ƙwallon ƙafa ce ']] yar ƙasar Holland wadda ke buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
== Aikin kulob ==
Boultam ya fara buga wasansa na ƙwararru a Eerste Divisie don Jong Ajax a ranar 27 ga Janairu 2017 a wasan da FC Den Bosch . <ref>{{Cite web |title=FC Den Bosch – Jong Ajax 1:2 (Eerste Divisie 2016/2017, 22. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma8248046/lineup/ |access-date=23 August 2023 |website=worldfootball.net}}</ref>
A ranar 9 ga Yulin 2018, ba a tsawaita kwangilar Boultam a Ajax ba. Ya koma kulob din Cremonese na Italiya kyauta. A ranar 7 ga Agustan 2020, kwangilarsa da Cremonese ta kare. [1]
A ranar 16 ga Agusta 2020, Triestina ta sanar da cewa Boultam ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da kulob din.
A ranar 1 ga Fabrairu 2021, Boultam ya koma kulob din Serie B na Salernitana a matsayin aro tare da wajibcin siye.
A ranar 12 ga Agusta 2021, ya tafi Cosenza a matsayin aro. A ranar 31 ga Agusta 2022, Salernitana ta sake ba da aro ga Boultam, a wannan karon ga Istra 1961 a Croatia.
A ranar 23 ga Agusta 2023, Boultam ya shiga ƙungiyar Slovenia Olimpija Ljubljana akan kwangila har zuwa 2026. <ref>{{Cite web |date=23 August 2023 |title=Nizozemec okrepil Olimpijo, Đurić zapustil Domžale |url=https://siol.net/sportal/prva-liga/nogometna-trznica-23-avgust-613936 |access-date=24 August 2023 |publisher=[[Siol]] |language=sl}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 30 October 2019<ref>{{Soccerway|reda-boultam/399766|access-date=4 November 2019}}</ref>}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! rowspan="2" | Sashe
! colspan="2" | Gasar League
! colspan="2" | Kofin ƙasa
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="3" | Jong Ajax
| 2016–17
| rowspan="2" | Eerste Division
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 1
| 0
|-
| 2017–18
| 4
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 4
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 5
! 0
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 5
! 0
|-
| rowspan="3" | Cremonese
| 2018–19
| rowspan="2" | Serie B
| 14
| 1
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 15
| 1
|-
| 2019–20
| 4
| 0
| 3
| 0
| colspan="2" | —
| 7
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 18
! 1
! 4
! 0
! colspan="2" | —
! 22
! 1
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 23
! 1
! 4
! 0
! 0
! 0
! 27
! 1
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
d5lxabwbnskklxmkg6eepkw3y5g85si
832390
832389
2026-05-08T08:08:56Z
Sardeeq
39275
832390
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Reda Boultam''' (an haife ta a ranar 3 ga Maris 1998) ƙwararriyar [[Kungiyar Kwallon Kafa|'yar ƙwallon ƙafa ce ']] yar ƙasar Holland wadda ke buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
== Aikin kulob ==
Boultam ya fara buga wasansa na ƙwararru a Eerste Divisie don Jong Ajax a ranar 27 ga Janairu 2017 a wasan da FC Den Bosch . <ref>{{Cite web |title=FC Den Bosch – Jong Ajax 1:2 (Eerste Divisie 2016/2017, 22. Round) |url=https://www.worldfootball.net/match-report/ma8248046/lineup/ |access-date=23 August 2023 |website=worldfootball.net}}</ref>
A ranar 9 ga Yulin 2018, ba a tsawaita kwangilar Boultam a Ajax ba. Ya koma kulob din Cremonese na Italiya kyauta. A ranar 7 ga Agustan 2020, kwangilarsa da Cremonese ta kare. [1]
A ranar 16 ga Agusta 2020, Triestina ta sanar da cewa Boultam ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru uku da kulob din.
A ranar 1 ga Fabrairu 2021, Boultam ya koma kulob din Serie B na Salernitana a matsayin aro tare da wajibcin siye.
A ranar 12 ga Agusta 2021, ya tafi Cosenza a matsayin aro. A ranar 31 ga Agusta 2022, Salernitana ta sake ba da aro ga Boultam, a wannan karon ga Istra 1961 a Croatia.
A ranar 23 ga Agusta 2023, Boultam ya shiga ƙungiyar Slovenia Olimpija Ljubljana akan kwangila har zuwa 2026. <ref>{{Cite web |date=23 August 2023 |title=Nizozemec okrepil Olimpijo, Đurić zapustil Domžale |url=https://siol.net/sportal/prva-liga/nogometna-trznica-23-avgust-613936 |access-date=24 August 2023 |publisher=[[Siol]] |language=sl}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 30 October 2019<ref>{{Soccerway|reda-boultam/399766|access-date=4 November 2019}}</ref>}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! rowspan="2" | Sashe
! colspan="2" | Gasar League
! colspan="2" | Kofin ƙasa
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="3" | Jong Ajax
| 2016–17
| rowspan="2" | Eerste Division
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 1
| 0
|-
| 2017–18
| 4
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 4
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 5
! 0
! colspan="2" | —
! colspan="2" | —
! 5
! 0
|-
| rowspan="3" | Cremonese
| 2018–19
| rowspan="2" | Serie B
| 14
| 1
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| 15
| 1
|-
| 2019–20
| 4
| 0
| 3
| 0
| colspan="2" | —
| 7
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 18
! 1
! 4
! 0
! colspan="2" | —
! 22
! 1
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 23
! 1
! 4
! 0
! 0
! 0
! 27
! 1
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1998]]
m6iww7iyh6yyvqbmyxdg596ahjo4ahq
Nourdin Boukhari
0
149907
832391
2026-05-08T08:09:52Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352328841|Nourdin Boukhari]]"
832391
wikitext
text/x-wiki
'''Nourdin Boukhari''' ( Arabic ; an haife shi a ranar 30 ga Yuni 1980) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan tsakiya]] . Bayan ya yi ritaya, ya yi aiki a matsayin kocin matasa, kuma a halin yanzu shi ne mataimakin kocin ƙungiyar Eredivisie Sparta Rotterdam . An haife shi a Netherlands, ya wakilci [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Morocco]] a matakin ƙasa da ƙasa.
== Aikin kulob ==
Ya fara aikinsa a Sparta inda ya yi fice saboda ƙwarewarsa ta fasaha sannan daga baya ya sanya hannu a Ajax, inda ya fara wasa da Groningen a ranar 1 ga Satumba, 2002. A kakar wasa ta 2003-04, an ba shi aro ga NAC Breda . <ref>{{Cite web |title=Ajax verhuurt Nourdin Boukhari aan NAC Breda |url=http://www.ajax.nl/Ajax-Nieuws/Ajax-nieuwsarchief/Ajax-nieuwsartikel/30546/Ajax-verhuurt-Nourdin-Boukhari-aan-NAC-Breda.htm |access-date=4 September 2003 |website=[[AFC Ajax|Ajax]]}}</ref> Bayan kwangilarsa ta kare a shekarar 2006, ya koma ƙungiyar Nantes ta Faransa. <ref>{{Cite web |title=Voetbal: Boukhari naar FC Nantes |url=http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2698/Sport/article/detail/823354/2006/05/15/Voetbal-Boukhari-naar-FC-Nantes.dhtml |access-date=15 June 2006 |website=de Volkskrant}}</ref> Duk da haka, zamansa a ƙungiyar ya zama abin takaici, don haka aka tura shi aro zuwa AZ a watan Janairun 2007. <ref>{{Cite web |title=Voetbal: Waterman en Boukhari naar AZ |url=http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2698/Sport/article/detail/934472/2007/01/27/Voetbal-Waterman-en-Boukhari-naar-AZ.dhtml |access-date=21 January 2007 |website=de Volkskrant}}</ref> Duk da cewa bai yi nasara ba, AZ ta zaɓi kada ta sayi shi kuma Boukhari ya koma Nantes, wanda aka mayar da shi Ligue 2. Boukhari ya yi jinkirin bugawa a rukuni na biyu kuma a ranar 7 ga Yuli ya koma Sparta Rotterdam, inda ya sanya hannu kan kwangila na tsawon shekaru uku. Da ya dawo kulob din inda komai ya fara a gare shi, Boukhari ya zama kyaftin na kulob din kuma fuskar cika shekaru 100 na ƙungiyar.
Bayan ya shafe kakar wasa daya a Sparta Rotterdam, kulob din Al-Ittihad na Saudiyya ya tuntubi Boukhari a farkon lokacin musayar 'yan wasa. Duk da haka, bangaren Saudiyya ya ki biyan kudin canja wurin 'yan wasa ga Sparta, maimakon biyan kudin, inda ya aika da lauya don ya bayyana cewa suna son soke yarjejeniyar. An ruwaito cewa manajan Al-Ittihad Gabriel Calderón bai ji dadin rashin lafiyar Boukhari ba, kuma ya nemi hukumar ta soke canja wurin. Duk da haka, bangaren Eredivisie ya so a ci gaba da canja wurin: "Canjin cinikin ya kare kuma muna sa ran za a karbi kudin a cikin asusunmu," in ji darakta Peter Bonthuis. Bangaren Rotterdam ya gabatar da korafi ga FIFA game da sauyin da kulob din Saudiyya ya yi ba zato ba tsammani. [1]
A watan Janairun 2009, Boukhari ya sanya hannu kan kwantiragi har zuwa karshen kakar wasa da NAC Breda . <ref>{{Cite web |title=Boukhari naar NAC Breda |url=http://www.rijnmond.nl/sport/05-01-2009/boukhari-naar-nac-breda |access-date=5 January 2009 |website=RTV Rijnmond}}</ref> A watan Yulin 2009, ya sanya hannu kan kwantiragi na shekaru uku da kungiyar Kasımpaşa ta Turkiyya. <ref>{{Cite web |title=Boukhari naar Turkse Kasimpasa |url=http://nos.nl/artikel/104825-boukhari-naar-turkse-kasimpasa.html |access-date=29 July 2009 |website=NOS}}</ref> An tura shi aro zuwa kungiyar Wisła Kraków ta Poland don kakar wasa ta 2010-11. <ref>{{Cite web |title=Maaskant haalt Boukhari naar Wisla Kraków |url=http://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/175885/maaskant-haalt-boukhari-naar-wisla-krakow |access-date=31 August 2010 |website=Voetbalprimeur}}</ref> Bayan an wargaza kwantiraginsa da Kasimpasa, Boukhari ya sanya hannu kan kwantiragi na son rai da NAC Breda har zuwa karshen kakar wasa. Bayan ya tafi a matsayin dan wasa mai zaman kansa, ya sake sanya hannu kan kwantiragi na son rai da RKC Waalwijk a watan Satumbar 2012, <ref>{{Cite web |title=Boukhari naar RKC, Auassar naar Doetinchem |url=http://www.rijnmond.nl/sport/31-08-2012/boukhari-naar-rkc-auassar-naar-doetinchem-0 |access-date=31 August 2012 |website=RTV Rijnmond}}</ref> wanda aka mayar da shi yarjejeniyar da aka biya a watan Janairun 2013. <ref>{{Cite web |title=Boukhari krijgt van RKC Waalwijk zijn profstatus terug |url=http://www.vi.nl/nieuws/boukhari-krijgt-van-rkc-waalwijk-zijn-profstatus-terug.htm |access-date=2 February 2013 |website=Voetbal International}}</ref> Duk da haka, an sake shi a karshen kakar wasa. A watan Janairun 2014, ya sanya hannu da Sparta Rotterdam, wanda kusan ya daukaka zuwa Eredivisie . <ref>{{Cite web |title=Update: Sparta slaat drievoudige slag met Roorda, Boukhari en Bessa |url=http://www.voetbalzone.nl/doc.asp?uid=206326 |access-date=30 January 2013 |website=Voetbalzone}}</ref> Ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru a watan Yunin 2014 kuma ya zama memba na ma'aikata, yana da alhakin 'yan wasan gaba na ƙungiyar. Ya fara bugawa ƙungiyar Hoofdklasse ta Magreb '90 wasa. <ref>{{Cite web |title=Nourdin Boukhari – Magreb '90 |url=http://www.amateurvoetbalopzondag.nl/club/2014-2015/magreb+'90-c83 |access-date=7 December 2015 |website=Amateurvoetbalopzondag.nl}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Boukhari ya zaɓi ya wakilci [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Morocco]] a ƙwallon ƙafa ta ƙasa da ƙasa. Ya fara buga wa ƙasarsa wasa a wasan sada zumunci da suka buga da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Zambiya|Zambia]] a watan Nuwamba na 2001.
== Ƙididdigar aiki ==
=== Na Ƙasa da Ƙasa ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallayen da ƙungiyar ƙasa ta zura da kuma shekarar da ta gabata <ref name="nft">{{NFT player|4478|access-date=3 September 2024}}</ref>
! Tawagar ƙasa
! Shekara
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="7" | [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Maroko]]
| 2001
| 1
| 0
|-
| 2002
| 3
| 0
|-
| 2003
| 1
| 0
|-
| 2004
| 1
| 1
|-
| 2005
| 2
| 0
|-
| 2006
| 3
| 1
|-
| 2007
| 3
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 14
! 2
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
qcip4na2pinsi5d32ttyg4mws4w5bph
832392
832391
2026-05-08T08:10:19Z
Sardeeq
39275
832392
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Nourdin Boukhari''' ( Arabic ; an haife shi a ranar 30 ga Yuni 1980) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan tsakiya]] . Bayan ya yi ritaya, ya yi aiki a matsayin kocin matasa, kuma a halin yanzu shi ne mataimakin kocin ƙungiyar Eredivisie Sparta Rotterdam . An haife shi a Netherlands, ya wakilci [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Morocco]] a matakin ƙasa da ƙasa.
== Aikin kulob ==
Ya fara aikinsa a Sparta inda ya yi fice saboda ƙwarewarsa ta fasaha sannan daga baya ya sanya hannu a Ajax, inda ya fara wasa da Groningen a ranar 1 ga Satumba, 2002. A kakar wasa ta 2003-04, an ba shi aro ga NAC Breda . <ref>{{Cite web |title=Ajax verhuurt Nourdin Boukhari aan NAC Breda |url=http://www.ajax.nl/Ajax-Nieuws/Ajax-nieuwsarchief/Ajax-nieuwsartikel/30546/Ajax-verhuurt-Nourdin-Boukhari-aan-NAC-Breda.htm |access-date=4 September 2003 |website=[[AFC Ajax|Ajax]]}}</ref> Bayan kwangilarsa ta kare a shekarar 2006, ya koma ƙungiyar Nantes ta Faransa. <ref>{{Cite web |title=Voetbal: Boukhari naar FC Nantes |url=http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2698/Sport/article/detail/823354/2006/05/15/Voetbal-Boukhari-naar-FC-Nantes.dhtml |access-date=15 June 2006 |website=de Volkskrant}}</ref> Duk da haka, zamansa a ƙungiyar ya zama abin takaici, don haka aka tura shi aro zuwa AZ a watan Janairun 2007. <ref>{{Cite web |title=Voetbal: Waterman en Boukhari naar AZ |url=http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2698/Sport/article/detail/934472/2007/01/27/Voetbal-Waterman-en-Boukhari-naar-AZ.dhtml |access-date=21 January 2007 |website=de Volkskrant}}</ref> Duk da cewa bai yi nasara ba, AZ ta zaɓi kada ta sayi shi kuma Boukhari ya koma Nantes, wanda aka mayar da shi Ligue 2. Boukhari ya yi jinkirin bugawa a rukuni na biyu kuma a ranar 7 ga Yuli ya koma Sparta Rotterdam, inda ya sanya hannu kan kwangila na tsawon shekaru uku. Da ya dawo kulob din inda komai ya fara a gare shi, Boukhari ya zama kyaftin na kulob din kuma fuskar cika shekaru 100 na ƙungiyar.
Bayan ya shafe kakar wasa daya a Sparta Rotterdam, kulob din Al-Ittihad na Saudiyya ya tuntubi Boukhari a farkon lokacin musayar 'yan wasa. Duk da haka, bangaren Saudiyya ya ki biyan kudin canja wurin 'yan wasa ga Sparta, maimakon biyan kudin, inda ya aika da lauya don ya bayyana cewa suna son soke yarjejeniyar. An ruwaito cewa manajan Al-Ittihad Gabriel Calderón bai ji dadin rashin lafiyar Boukhari ba, kuma ya nemi hukumar ta soke canja wurin. Duk da haka, bangaren Eredivisie ya so a ci gaba da canja wurin: "Canjin cinikin ya kare kuma muna sa ran za a karbi kudin a cikin asusunmu," in ji darakta Peter Bonthuis. Bangaren Rotterdam ya gabatar da korafi ga FIFA game da sauyin da kulob din Saudiyya ya yi ba zato ba tsammani. [1]
A watan Janairun 2009, Boukhari ya sanya hannu kan kwantiragi har zuwa karshen kakar wasa da NAC Breda . <ref>{{Cite web |title=Boukhari naar NAC Breda |url=http://www.rijnmond.nl/sport/05-01-2009/boukhari-naar-nac-breda |access-date=5 January 2009 |website=RTV Rijnmond}}</ref> A watan Yulin 2009, ya sanya hannu kan kwantiragi na shekaru uku da kungiyar Kasımpaşa ta Turkiyya. <ref>{{Cite web |title=Boukhari naar Turkse Kasimpasa |url=http://nos.nl/artikel/104825-boukhari-naar-turkse-kasimpasa.html |access-date=29 July 2009 |website=NOS}}</ref> An tura shi aro zuwa kungiyar Wisła Kraków ta Poland don kakar wasa ta 2010-11. <ref>{{Cite web |title=Maaskant haalt Boukhari naar Wisla Kraków |url=http://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/175885/maaskant-haalt-boukhari-naar-wisla-krakow |access-date=31 August 2010 |website=Voetbalprimeur}}</ref> Bayan an wargaza kwantiraginsa da Kasimpasa, Boukhari ya sanya hannu kan kwantiragi na son rai da NAC Breda har zuwa karshen kakar wasa. Bayan ya tafi a matsayin dan wasa mai zaman kansa, ya sake sanya hannu kan kwantiragi na son rai da RKC Waalwijk a watan Satumbar 2012, <ref>{{Cite web |title=Boukhari naar RKC, Auassar naar Doetinchem |url=http://www.rijnmond.nl/sport/31-08-2012/boukhari-naar-rkc-auassar-naar-doetinchem-0 |access-date=31 August 2012 |website=RTV Rijnmond}}</ref> wanda aka mayar da shi yarjejeniyar da aka biya a watan Janairun 2013. <ref>{{Cite web |title=Boukhari krijgt van RKC Waalwijk zijn profstatus terug |url=http://www.vi.nl/nieuws/boukhari-krijgt-van-rkc-waalwijk-zijn-profstatus-terug.htm |access-date=2 February 2013 |website=Voetbal International}}</ref> Duk da haka, an sake shi a karshen kakar wasa. A watan Janairun 2014, ya sanya hannu da Sparta Rotterdam, wanda kusan ya daukaka zuwa Eredivisie . <ref>{{Cite web |title=Update: Sparta slaat drievoudige slag met Roorda, Boukhari en Bessa |url=http://www.voetbalzone.nl/doc.asp?uid=206326 |access-date=30 January 2013 |website=Voetbalzone}}</ref> Ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru a watan Yunin 2014 kuma ya zama memba na ma'aikata, yana da alhakin 'yan wasan gaba na ƙungiyar. Ya fara bugawa ƙungiyar Hoofdklasse ta Magreb '90 wasa. <ref>{{Cite web |title=Nourdin Boukhari – Magreb '90 |url=http://www.amateurvoetbalopzondag.nl/club/2014-2015/magreb+'90-c83 |access-date=7 December 2015 |website=Amateurvoetbalopzondag.nl}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Boukhari ya zaɓi ya wakilci [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Morocco]] a ƙwallon ƙafa ta ƙasa da ƙasa. Ya fara buga wa ƙasarsa wasa a wasan sada zumunci da suka buga da [[Ƙungiyar kwallon kafa ta kasar Zambiya|Zambia]] a watan Nuwamba na 2001.
== Ƙididdigar aiki ==
=== Na Ƙasa da Ƙasa ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Bayyanar da kwallayen da ƙungiyar ƙasa ta zura da kuma shekarar da ta gabata <ref name="nft">{{NFT player|4478|access-date=3 September 2024}}</ref>
! Tawagar ƙasa
! Shekara
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="7" | [[Kungiyar kwallon kafa ta kasar Morocco|Maroko]]
| 2001
| 1
| 0
|-
| 2002
| 3
| 0
|-
| 2003
| 1
| 0
|-
| 2004
| 1
| 1
|-
| 2005
| 2
| 0
|-
| 2006
| 3
| 1
|-
| 2007
| 3
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 14
! 2
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1980]]
mkygndnhg2gwfvq033swzac0onkqfiy
Elizabeth Mataka
0
149908
832394
2026-05-08T08:39:46Z
Saa063
43144
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350892878|Elizabeth Mataka]]"
832394
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}
'''Elizabeth Mataka''' ita ce Jakadan Majalisar Dinkin Duniya na Musamman don HIV / AIDS a Afirka, kamar yadda Sakatare Janar na Majalisar Dinkinobho [[Ban Ki-moon]] ya nada a ranar 21 ga Mayu 2007, ta maye gurbin Stephen Lewis. Ta yi aiki a wannan mukamin har zuwa 13 ga Yuli 2012. Mataka yar ƙasar [[Botswana]] ce kuma mazauniyar [[Zambiya|Zambia]] . Ta yi aiki a matsayin mataimakiyar shugaban kwamitin Asusun Duniya don Yaki da cutar kanjamau, tarin fuka da zazzabin cizon sauro.((()Francistown, Botswana, Mataka moved to Lusaka in the late 1960s to study social work at the University of Zambia. After graduating in 1970, she got married. A mother of four children, Mataka helped create Children in Distress, a programme that helped communities deal with AIDS orphans.))
An haife ta kuma ta girma a Francistown, Botswana, Mataka ta koma Lusaka a ƙarshen shekarun 1960 don nazarin aikin zamantakewa a Jami'ar Zambia . Bayan kammala karatunta a shekarar 1970, ta yi aure. Mahaifiyar yara huɗu, Mataka ta taimaka wajen kirkirar yara a cikin wahala, shirin da ya taimaka wa al'ummomi su magance marayu na cutar kanjamau.<ref name="Lancet">{{Cite journal |last=Schatz |first=Joseph J |date=2007-12-01 |title=Elizabeth Mataka: UN Special Envoy for HIV/AIDS in Africa |department=Perspectives {{!}} profile |journal=[[The Lancet]] |language=en-gb |location=United Kingdom |publisher=[[Elsevier]] |volume=370 |issue=9602 |page=1821 |doi=10.1016/S0140-6736(07)61762-0 |issn=0140-6736 |oclc=264193137 |pmid=18061045 |doi-access=free}}</ref>
Mataka ta shafe shekaru ashirin tana aiki a cikin gwamnati da kamfanoni masu zaman kansu kafin ta shiga Family Health Trust, ƙaramar kungiya mai zaman kanta, a matsayin babban darakta.<ref name="Lancet">{{Cite journal |last=Schatz |first=Joseph J |date=2007-12-01 |title=Elizabeth Mataka: UN Special Envoy for HIV/AIDS in Africa |department=Perspectives {{!}} profile |journal=[[The Lancet]] |language=en-gb |location=United Kingdom |publisher=[[Elsevier]] |volume=370 |issue=9602 |page=1821 |doi=10.1016/S0140-6736(07)61762-0 |issn=0140-6736 |oclc=264193137 |pmid=18061045 |doi-access=free}}</ref>
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
6aj3h8oy58ru3s78qje1acgl43hi42p
832395
832394
2026-05-08T08:40:31Z
Saa063
43144
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350892878|Elizabeth Mataka]]"
832395
wikitext
text/x-wiki
{{Reflist}}
'''Elizabeth Mataka''' ita ce Jakadan Majalisar Dinkin Duniya na Musamman don HIV / AIDS a Afirka, kamar yadda Sakatare Janar na Majalisar Dinkinobho [[Ban Ki-moon]] ya nada a ranar 21 ga Mayu 2007, ta maye gurbin Stephen Lewis. Ta yi aiki a wannan mukamin har zuwa 13 ga Yuli 2012. Mataka yar ƙasar [[Botswana]] ce kuma mazauniyar [[Zambiya|Zambia]] . Ta yi aiki a matsayin mataimakiyar shugaban kwamitin Asusun Duniya don Yaki da cutar kanjamau, tarin fuka da zazzabin cizon sauro.((()Francistown, Botswana, Mataka moved to Lusaka in the late 1960s to study social work at the University of Zambia. After graduating in 1970, she got married. A mother of four children, Mataka helped create Children in Distress, a programme that helped communities deal with AIDS orphans.))
== Rayuwa ta farko ==
An haife ta kuma ta girma a Francistown, Botswana, Mataka ta koma Lusaka a ƙarshen shekarun 1960 don nazarin aikin zamantakewa a Jami'ar Zambia . Bayan kammala karatunta a shekarar 1970, ta yi aure. Mahaifiyar yara huɗu, Mataka ta taimaka wajen kirkirar yara a cikin wahala, shirin da ya taimaka wa al'ummomi su magance marayu na cutar kanjamau.<ref name="Lancet">{{Cite journal |last=Schatz |first=Joseph J |date=2007-12-01 |title=Elizabeth Mataka: UN Special Envoy for HIV/AIDS in Africa |department=Perspectives {{!}} profile |journal=[[The Lancet]] |language=en-gb |location=United Kingdom |publisher=[[Elsevier]] |volume=370 |issue=9602 |page=1821 |doi=10.1016/S0140-6736(07)61762-0 |issn=0140-6736 |oclc=264193137 |pmid=18061045 |doi-access=free}}</ref>
== Farkon aiki ==
Mataka ta shafe shekaru ashirin tana aiki a cikin gwamnati da kamfanoni masu zaman kansu kafin ta shiga Family Health Trust, ƙaramar kungiya mai zaman kanta, a matsayin babban darakta.<ref name="Lancet">{{Cite journal |last=Schatz |first=Joseph J |date=2007-12-01 |title=Elizabeth Mataka: UN Special Envoy for HIV/AIDS in Africa |department=Perspectives {{!}} profile |journal=[[The Lancet]] |language=en-gb |location=United Kingdom |publisher=[[Elsevier]] |volume=370 |issue=9602 |page=1821 |doi=10.1016/S0140-6736(07)61762-0 |issn=0140-6736 |oclc=264193137 |pmid=18061045 |doi-access=free}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
7how12mdqyw8ojhdfo3kokyovg9zqy3
832396
832395
2026-05-08T08:46:43Z
Saa063
43144
832396
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Elizabeth Mataka
| image = Elizabeth Mataka, 2009 World Economic Forum on Africa-1.jpg
| caption = Mataka attending the 2009 World Economic Forum on Africa
| office = [[United Nations Special Envoy for HIV/AIDS in Africa]]
| appointer = [[Ban Ki-moon]]
| predecessor = [[Stephen Lewis]]
| term_end = 13 July 2012
| term_start = 21 May 2007
}}
{{Reflist}}
'''Elizabeth Mataka''' ita ce Jakadan Majalisar Dinkin Duniya na Musamman don HIV / AIDS a Afirka, kamar yadda Sakatare Janar na Majalisar Dinkinobho [[Ban Ki-moon]] ya nada a ranar 21 ga Mayu 2007, ta maye gurbin Stephen Lewis. Ta yi aiki a wannan mukamin har zuwa 13 ga Yuli 2012. Mataka yar ƙasar [[Botswana]] ce kuma mazauniyar [[Zambiya|Zambia]] . Ta yi aiki a matsayin mataimakiyar shugaban kwamitin Asusun Duniya don Yaki da cutar kanjamau, tarin fuka da zazzabin cizon sauro.
== Rayuwa ta farko ==
An haife ta kuma ta girma a Francistown, Botswana, Mataka ta koma Lusaka a ƙarshen shekarun 1960 don nazarin aikin zamantakewa a Jami'ar Zambia . Bayan kammala karatunta a shekarar 1970, ta yi aure. Mahaifiyar yara huɗu, Mataka ta taimaka wajen kirkirar yara a cikin wahala, shirin da ya taimaka wa al'ummomi su magance marayu na cutar kanjamau.<ref name="Lancet">{{Cite journal |last=Schatz |first=Joseph J |date=2007-12-01 |title=Elizabeth Mataka: UN Special Envoy for HIV/AIDS in Africa |department=Perspectives {{!}} profile |journal=[[The Lancet]] |language=en-gb |location=United Kingdom |publisher=[[Elsevier]] |volume=370 |issue=9602 |page=1821 |doi=10.1016/S0140-6736(07)61762-0 |issn=0140-6736 |oclc=264193137 |pmid=18061045 |doi-access=free}}</ref>
== Farkon aiki ==
Mataka ta shafe shekaru ashirin tana aiki a cikin gwamnati da kamfanoni masu zaman kansu kafin ta shiga Family Health Trust, ƙaramar kungiya mai zaman kanta, a matsayin babban darakta.<ref name="Lancet">{{Cite journal |last=Schatz |first=Joseph J |date=2007-12-01 |title=Elizabeth Mataka: UN Special Envoy for HIV/AIDS in Africa |department=Perspectives {{!}} profile |journal=[[The Lancet]] |language=en-gb |location=United Kingdom |publisher=[[Elsevier]] |volume=370 |issue=9602 |page=1821 |doi=10.1016/S0140-6736(07)61762-0 |issn=0140-6736 |oclc=264193137 |pmid=18061045 |doi-access=free}}</ref>
== Bayanan da aka ambata ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
em2lbnq0o4wmncv4et2ldv0rho8w77w
Karim Bridji
0
149909
832401
2026-05-08T09:39:50Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1258722377|Karim Bridji]]"
832401
wikitext
text/x-wiki
'''Karim Bridji''' (an haife shi a ranar 16 ga Agusta 1981) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Aljeriya. Ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
== Aikin kulob ==
Bridji ya fara wasansa na wasa a Ajax Amsterdam Academy inda ya kasance kyaftin na ƙungiyar. Ya buga kakar wasa ɗaya tare da manyan 'yan wasan kafin ya tafi ya koma ƙungiyar RSC Anderlecht ta ƙasar Belgium. Bayan ya sake yin kakar wasa a benci ba tare da wani lokaci ba, ya koma wata ƙungiyar Jupiler League, KSC Aalst, inda ya buga wasanni 15 kuma ya zira kwallaye 2. A kakar wasa mai zuwa, ya koma ƙasarsa ta Netherlands don shiga FC Volendam waɗanda ke wasa a rukuni na biyu, suna taimaka musu su sami matsayi zuwa Eredivisie, suna buga wasanni 21 kuma suna zura kwallaye 1 a hanya. Ya sake buga wasanni biyu tare da FC Volendam kafin ya koma wata ƙungiyar Holland, Helmond Sport . <ref>[http://www.omroepbrabant.nl/?news/47382692/Helmond+Sport+versterkt+met+aanvaller.aspx Helmond Sport versterkt met aanvaller] - Omroep Brabant {{In lang|nl}}</ref> Zai yi shekara mai kyau tare da su, inda ya buga wasanni 38 kuma ya zira kwallaye 12. Kwarewarsa ta sa ya sami kwangila da ƙungiyar Heracles Almelo ta Eredivisie, <ref>[http://www.omroepbrabant.nl/?news/63368852/Bridji+verruilt+Helmond+voor+Heracles.aspx Bridji verruilt Helmond voor Heracles] - Omroep Brabant {{In lang|nl}}</ref>, inda ya buga wasanni uku kafin a sallame shi saboda raunuka a lokacin bazara na 2009. A watan Satumba na 2010, Bridji ya sami sabuwar ƙungiya a RKC . <ref>[https://www.tubantia.nl/sport/heracles/karim-bridji-vervolgt-loopbaan-bij-rkc-waalwijk-1.2320763 Karim Bridji vervolgt loopbaan bij RKC Waalwijk] - Tubantia {{In lang|nl}}</ref> Kuma saboda raunukan da ya samu, ya buga wasanni 12 kacal a cikin shekaru biyu, bayan an sallame shi a lokacin bazara na 2012. A watan Janairu na 2013, Bridji ya sanya hannu kan kwangila har zuwa ƙarshen kakar wasa tare da tsohuwar ƙungiyarsa Helmond Sport, wacce a halin yanzu take wasa a ƙungiyar Eerste Divisie ta ƙasar Holland. A ranar 24 ga Afrilu, 2014 an sanar da cewa Bridji zai shiga sabuwar ƙungiyar Ajax Zaterdag, ƙungiyar 'yan wasan AFC Ajax, a Topklasse . Ƙungiya ta uku ta ƙwallon ƙafa ta ƙwararru a Netherlands.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Duk da cewa an haife shi a Netherlands, kuma iyayensa 'yan Algeria ne, Bridji ya ƙi gayyatar da aka yi masa da yawa daga hukumar kwallon Holland, inda ya fi son wakiltar Algeria. Ya buga wasanni sau biyu a ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 21 ta Netherlands, amma a wasannin sada zumunta ne kawai, wanda hakan ya sa ya cancanci buga wa Algeria wasa.
Bridji ya buga wa [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|Algeria]] wasa a matakin 'yan kasa da shekara 23 a shekarar 2002. Ya zura kwallaye 3 a wasanni 3 na farko da ya buga wa tawagar 'yan kasa da shekara 23 ta Algeria a gasar da ta yi da manyan kungiyoyin Oman, Falasdinu da Yemen . Ya kuma buga wasanni 3 na neman gurbin shiga gasar Olympics ta bazara ta 2004 .
Ya fara buga wa [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|tawagar ƙasar Aljeriya]] wasa a shekarar 2006 lokacin da Jean-Michel Cavalli ya kira shi don buga wasan sada zumunci da Burkina Faso. Bridji ya fara wasan kuma aka cire shi a minti na 70 saboda Ali Boulebda .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
308x814zybkprbagyd8qso1ii1d966m
832402
832401
2026-05-08T09:46:28Z
Sardeeq
39275
832402
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Karim Bridji''' (an haife shi a ranar 16 ga Agusta 1981) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na ƙasar Aljeriya. Ya buga wasa a matsayin [[Mai buga tsakiya|ɗan wasan tsakiya]] .
== Aikin kulob ==
Bridji ya fara wasansa na wasa a Ajax Amsterdam Academy inda ya kasance kyaftin na ƙungiyar. Ya buga kakar wasa ɗaya tare da manyan 'yan wasan kafin ya tafi ya koma ƙungiyar RSC Anderlecht ta ƙasar Belgium. Bayan ya sake yin kakar wasa a benci ba tare da wani lokaci ba, ya koma wata ƙungiyar Jupiler League, KSC Aalst, inda ya buga wasanni 15 kuma ya zira kwallaye 2. A kakar wasa mai zuwa, ya koma ƙasarsa ta Netherlands don shiga FC Volendam waɗanda ke wasa a rukuni na biyu, suna taimaka musu su sami matsayi zuwa Eredivisie, suna buga wasanni 21 kuma suna zura kwallaye 1 a hanya. Ya sake buga wasanni biyu tare da FC Volendam kafin ya koma wata ƙungiyar Holland, Helmond Sport . <ref>[http://www.omroepbrabant.nl/?news/47382692/Helmond+Sport+versterkt+met+aanvaller.aspx Helmond Sport versterkt met aanvaller] - Omroep Brabant {{In lang|nl}}</ref> Zai yi shekara mai kyau tare da su, inda ya buga wasanni 38 kuma ya zira kwallaye 12. Kwarewarsa ta sa ya sami kwangila da ƙungiyar Heracles Almelo ta Eredivisie, <ref>[http://www.omroepbrabant.nl/?news/63368852/Bridji+verruilt+Helmond+voor+Heracles.aspx Bridji verruilt Helmond voor Heracles] - Omroep Brabant {{In lang|nl}}</ref>, inda ya buga wasanni uku kafin a sallame shi saboda raunuka a lokacin bazara na 2009. A watan Satumba na 2010, Bridji ya sami sabuwar ƙungiya a RKC . <ref>[https://www.tubantia.nl/sport/heracles/karim-bridji-vervolgt-loopbaan-bij-rkc-waalwijk-1.2320763 Karim Bridji vervolgt loopbaan bij RKC Waalwijk] - Tubantia {{In lang|nl}}</ref> Kuma saboda raunukan da ya samu, ya buga wasanni 12 kacal a cikin shekaru biyu, bayan an sallame shi a lokacin bazara na 2012. A watan Janairu na 2013, Bridji ya sanya hannu kan kwangila har zuwa ƙarshen kakar wasa tare da tsohuwar ƙungiyarsa Helmond Sport, wacce a halin yanzu take wasa a ƙungiyar Eerste Divisie ta ƙasar Holland. A ranar 24 ga Afrilu, 2014 an sanar da cewa Bridji zai shiga sabuwar ƙungiyar Ajax Zaterdag, ƙungiyar 'yan wasan AFC Ajax, a Topklasse . Ƙungiya ta uku ta ƙwallon ƙafa ta ƙwararru a Netherlands.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Duk da cewa an haife shi a Netherlands, kuma iyayensa 'yan Algeria ne, Bridji ya ƙi gayyatar da aka yi masa da yawa daga hukumar kwallon Holland, inda ya fi son wakiltar Algeria. Ya buga wasanni sau biyu a ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 21 ta Netherlands, amma a wasannin sada zumunta ne kawai, wanda hakan ya sa ya cancanci buga wa Algeria wasa.
Bridji ya buga wa [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|Algeria]] wasa a matakin 'yan kasa da shekara 23 a shekarar 2002. Ya zura kwallaye 3 a wasanni 3 na farko da ya buga wa tawagar 'yan kasa da shekara 23 ta Algeria a gasar da ta yi da manyan kungiyoyin Oman, Falasdinu da Yemen . Ya kuma buga wasanni 3 na neman gurbin shiga gasar Olympics ta bazara ta 2004 .
Ya fara buga wa [[Kungiyar Kwallon Kafa ta Aljeriya|tawagar ƙasar Aljeriya]] wasa a shekarar 2006 lokacin da Jean-Michel Cavalli ya kira shi don buga wasan sada zumunci da Burkina Faso. Bridji ya fara wasan kuma aka cire shi a minti na 70 saboda Ali Boulebda .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1981]]
h7tsuqky2zfktrrgeupy1krw1f1nyt2
Theo Brokmann Jr.
0
149910
832403
2026-05-08T09:47:28Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1318887152|Theo Brokmann Jr.]]"
832403
wikitext
text/x-wiki
'''Theodorus Johannes Franciscus Brokmann Jr.''' (3 Yuli 1922 - 24 Disamba 2003), wanda aka fi sani da '''Theo Brokmann''', ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland.
== Aikin kulob ==
Ya fara buga wasa a Ajax Amsterdam, bayan fara Yaƙin Duniya na Biyu. Ya kasance ɗan wasa na farko a jerin 'yan wasa har zuwa 1947 lokacin da aka maye gurbinsa da Rinus Michels mai shekaru 17 a wancan lokacin. Ya buga wasanni 126 kuma ya zira kwallaye 79, [1] ya fi mahaifinsa Theo Brokmann Sr. Ya mutu a watan Disamba na 2003 yana da shekaru 81. [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Matattun 2003]]
l61ft2bu8lh1gp1ugt4i3gubpdva2mo
832404
832403
2026-05-08T09:48:52Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1318887152|Theo Brokmann Jr.]]"
832404
wikitext
text/x-wiki
'''Theodorus Johannes Franciscus Brokmann Jr.''' (3 Yuli 1922 - 24 Disamba 2003), wanda aka fi sani da '''Theo Brokmann''', ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland.<ref>"Netherlands - T. Brokmann Jr. - Profile with career statistics - afc-ajax.info". afc-ajax.info. Retrieved 19 September 2016.</ref>
== Aikin kulob ==
Ya fara buga wasa a Ajax Amsterdam, bayan fara Yaƙin Duniya na Biyu. Ya kasance ɗan wasa na farko a jerin 'yan wasa har zuwa 1947 lokacin da aka maye gurbinsa da Rinus Michels mai shekaru 17 a wancan lokacin. Ya buga wasanni 126 kuma ya zira kwallaye 79, [1] ya fi mahaifinsa Theo Brokmann Sr. Ya mutu a watan Disamba na 2003 yana da shekaru 81. [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Matattun 2003]]
s2q0rpw3delodyadh18kgqvkp27ylze
832405
832404
2026-05-08T09:49:10Z
Sardeeq
39275
832405
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Theodorus Johannes Franciscus Brokmann Jr.''' (3 Yuli 1922 - 24 Disamba 2003), wanda aka fi sani da '''Theo Brokmann''', ɗan wasan [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland.<ref>"Netherlands - T. Brokmann Jr. - Profile with career statistics - afc-ajax.info". afc-ajax.info. Retrieved 19 September 2016.</ref>
== Aikin kulob ==
Ya fara buga wasa a Ajax Amsterdam, bayan fara Yaƙin Duniya na Biyu. Ya kasance ɗan wasa na farko a jerin 'yan wasa har zuwa 1947 lokacin da aka maye gurbinsa da Rinus Michels mai shekaru 17 a wancan lokacin. Ya buga wasanni 126 kuma ya zira kwallaye 79, [1] ya fi mahaifinsa Theo Brokmann Sr. Ya mutu a watan Disamba na 2003 yana da shekaru 81. [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Matattun 2003]]
lpp6umspkvid5nesx6spdcdy7gl6y5r
Theo Brokmann
0
149911
832406
2026-05-08T09:52:05Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1243694368|Theo Brokmann]]"
832406
wikitext
text/x-wiki
'''Theodorus Johannes Franciscus Brokmann''' (19 Satumba 1893 - 28 Agusta 1956) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland wanda ya buga wa Steeds Voorwaarts wasa a Derde Klasse, sannan kuma ya buga wa Ajax wasa daga 1912 zuwa 1925 inda ya zira kwallaye 78 a wasanni 175. Ya kuma buga wasa ɗaya a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands inda ya zama ɗan wasan Ajax na farko da ya taɓa zira kwallaye a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland a 1919.
An haifi Brokmann a [[Amsterdam]], Arewacin Holland . Shi ne mahaifin Theo Brokmann Jr., wanda shi ma ya buga wa Ajax da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands.
== Aikin kulob ==
Brokmann ya fara aikinsa a Amsterdam a [[V.V. Steeds Voorwaarts|Steeds Voorwaarts]] yana wasa a Derde Klasse na ƙasar Holland, kafin ya koma Ajax yana da shekaru 20 a 1912. Ya fara buga wasa shekara guda bayan haka, a ranar 19 ga Oktoba 1913 a wasan da ƙungiyar ta buga da DFC, wanda Ajax ta yi nasara da ci 6-1. Aikin Brokmann a Ajax ya ɗauki tsawon shekaru 11, inda ya zura kwallaye 78 a wasanni 175, yayin da ya taimaka wa ƙungiyarsa ta lashe gasar cin kofin Holland sau biyu a 1918 da 1919, sannan ya lashe gasar cin kofin Holland a 1917.
Ya sake buga wasansa na ƙarshe a Ajax a ranar 22 ga Fabrairu 1925 a wasan da suka yi da DFC, inda ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa bayan ya buga wa Ajax wasa. Ɗan Brokmann, wanda aka kuma kira shi Theo, ya bi mahaifinsa yana bugawa Ajax wasa. <ref>{{Cite web |title=In de voetsporen van vader |url=http://www.ajax.nl/Ajax-nieuws/Ajax-nieuwsarchief/Ajax-nieuwsartikel/In-de-voetsporen-van-vader.htm |access-date=25 September 2013 |publisher=Ajax.nl}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Brokmann ya buga wasa ɗaya tilo a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands a ranar 9 ga Yuni 1919 a wasan sada zumunci da Sweden . Wasu 'yan wasan Ajax guda biyu suma sun fara buga wasa a wannan wasan, wato Wim Gupffert da Henk Hordijk . An yiwa Brokmann alama da ƙwallon da aka saka a aljihu ta Gupffert ya zira kwallo don taimakawa wajen samun nasarar 3-1. [1]
=== Manufar ƙasa da ƙasa ===
{| class="wikitable"
!#
! Kwanan wata
! Wuri
! Abokin hamayya
! Ci
! Sakamako
! Gasar
|-
| 1.
| 9 ga Yuni 1919
| Oude Stadion, [[Amsterdam]], [[Holand|Netherlands]]
|{{Fb|Sweden}}
| align="center" | '''1''' – 1
| align="center" | 3–1
| Aboki
|}
== Ritaya da mutuwa ==
Shekaru biyar bayan ya yi ritaya a matsayin ɗan wasa, Brokmann ya koma Ajax don yin aiki a matsayin direban bas na ƙungiyar, kuma daga baya daga 1930 zuwa 1950 ya zama Kwamishinan ƙungiyar.
Brockmann ya mutu a shekarar 1956 a Amsterdam, bayan wata gajeriyar rashin lafiya.
== Manazarta ==
oo8h3lh5gmhjex6aof93dxzkk8x7108
832407
832406
2026-05-08T09:53:56Z
Sardeeq
39275
832407
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Theodorus Johannes Franciscus Brokmann''' (19 Satumba 1893 - 28 Agusta 1956) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland wanda ya buga wa Steeds Voorwaarts wasa a Derde Klasse, sannan kuma ya buga wa Ajax wasa daga 1912 zuwa 1925 inda ya zira kwallaye 78 a wasanni 175. Ya kuma buga wasa ɗaya a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands inda ya zama ɗan wasan Ajax na farko da ya taɓa zira kwallaye a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland a 1919.
An haifi Brokmann a [[Amsterdam]], Arewacin Holland . Shi ne mahaifin Theo Brokmann Jr., wanda shi ma ya buga wa Ajax da kuma ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands.
== Aikin kulob ==
Brokmann ya fara aikinsa a Amsterdam a [[V.V. Steeds Voorwaarts|Steeds Voorwaarts]] yana wasa a Derde Klasse na ƙasar Holland, kafin ya koma Ajax yana da shekaru 20 a 1912. Ya fara buga wasa shekara guda bayan haka, a ranar 19 ga Oktoba 1913 a wasan da ƙungiyar ta buga da DFC, wanda Ajax ta yi nasara da ci 6-1. Aikin Brokmann a Ajax ya ɗauki tsawon shekaru 11, inda ya zura kwallaye 78 a wasanni 175, yayin da ya taimaka wa ƙungiyarsa ta lashe gasar cin kofin Holland sau biyu a 1918 da 1919, sannan ya lashe gasar cin kofin Holland a 1917.
Ya sake buga wasansa na ƙarshe a Ajax a ranar 22 ga Fabrairu 1925 a wasan da suka yi da DFC, inda ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa bayan ya buga wa Ajax wasa. Ɗan Brokmann, wanda aka kuma kira shi Theo, ya bi mahaifinsa yana bugawa Ajax wasa. <ref>{{Cite web |title=In de voetsporen van vader |url=http://www.ajax.nl/Ajax-nieuws/Ajax-nieuwsarchief/Ajax-nieuwsartikel/In-de-voetsporen-van-vader.htm |access-date=25 September 2013 |publisher=Ajax.nl}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Brokmann ya buga wasa ɗaya tilo a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands a ranar 9 ga Yuni 1919 a wasan sada zumunci da Sweden . Wasu 'yan wasan Ajax guda biyu suma sun fara buga wasa a wannan wasan, wato Wim Gupffert da Henk Hordijk . An yiwa Brokmann alama da ƙwallon da aka saka a aljihu ta Gupffert ya zira kwallo don taimakawa wajen samun nasarar 3-1. [1]
=== Manufar ƙasa da ƙasa ===
{| class="wikitable"
!#
! Kwanan wata
! Wuri
! Abokin hamayya
! Ci
! Sakamako
! Gasar
|-
| 1.
| 9 ga Yuni 1919
| Oude Stadion, [[Amsterdam]], [[Holand|Netherlands]]
|{{Fb|Sweden}}
| align="center" | '''1''' – 1
| align="center" | 3–1
| Aboki
|}
== Ritaya da mutuwa ==
Shekaru biyar bayan ya yi ritaya a matsayin ɗan wasa, Brokmann ya koma Ajax don yin aiki a matsayin direban bas na ƙungiyar, kuma daga baya daga 1930 zuwa 1950 ya zama Kwamishinan ƙungiyar.
Brockmann ya mutu a shekarar 1956 a Amsterdam, bayan wata gajeriyar rashin lafiya.
== Manazarta ==
hq46fqf6w8bo1e1cu7ntqlzwfnv05qj
Božo Broketa
0
149912
832408
2026-05-08T09:58:30Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1304980025|Božo Broketa]]"
832408
wikitext
text/x-wiki
'''Božo Broketa''' (24 Disamba 1922 - 25 Yuli 1985) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Yugoslavia wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] .
== Aikin kulob ==
Broketa ya shafe mafi yawan aikinsa tare da Hajduk Split . Ya buga wasanni huɗu na gasar zakarun Holland Ajax, lokacin da yake da shekaru 36.
An sanya wa wata makarantar ƙwallon ƙafa a [[Dubrovnik]] suna bayansa.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Broketa ya fara bugawa Yugoslavia wasa a wasan sada zumunci a watan Mayun 1947 da Czechoslovakia kuma ya samu jimillar wasanni uku. Wasansa na ƙarshe na ƙasa da ƙasa shine wasan Balkan Cup a watan Yunin 1948 da Albania . [1] Ya kuma kasance cikin tawagar Yugoslavia a gasar ƙwallon ƙafa a gasar Olympics ta bazara ta 1948, amma bai buga wasa ɗaya ba. [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1985]]
ofnjtw2jr1qvp6haukq1kzzr0zrn6r1
832409
832408
2026-05-08T10:01:20Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1304980025|Božo Broketa]]"
832409
wikitext
text/x-wiki
'''Božo Broketa''' (24 Disamba 1922 - 25 Yuli 1985) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Yugoslavia wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] . <ref>"Božo Broketa". Croatian Olympic Committee. 9 May 2017. Archived from the original on 29 September 2018. Retrieved 14 September 2017</ref><ref>PRIČA O LEGENDI Dubrovčanin koji je 'Bilima' donio titulu 1950. i potaknuo osnivanje Torcide". ''Dulist'' (in Croatian). 26 July 2015. Retrieved 10 April 2023.</ref>
== Aikin kulob ==
Broketa ya shafe mafi yawan aikinsa tare da Hajduk Split . Ya buga wasanni huɗu na gasar zakarun Holland Ajax, lokacin da yake da shekaru 36.
An sanya wa wata makarantar ƙwallon ƙafa a [[Dubrovnik]] suna bayansa.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Broketa ya fara bugawa Yugoslavia wasa a wasan sada zumunci a watan Mayun 1947 da Czechoslovakia kuma ya samu jimillar wasanni uku. Wasansa na ƙarshe na ƙasa da ƙasa shine wasan Balkan Cup a watan Yunin 1948 da Albania . [1] Ya kuma kasance cikin tawagar Yugoslavia a gasar ƙwallon ƙafa a gasar Olympics ta bazara ta 1948, amma bai buga wasa ɗaya ba. [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1985]]
off3fpyk9b9zzp3wlldbnstxokaofd3
832410
832409
2026-05-08T10:01:50Z
Sardeeq
39275
832410
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Božo Broketa''' (24 Disamba 1922 - 25 Yuli 1985) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] na Yugoslavia wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] . <ref>"Božo Broketa". Croatian Olympic Committee. 9 May 2017. Archived from the original on 29 September 2018. Retrieved 14 September 2017</ref><ref>PRIČA O LEGENDI Dubrovčanin koji je 'Bilima' donio titulu 1950. i potaknuo osnivanje Torcide". ''Dulist'' (in Croatian). 26 July 2015. Retrieved 10 April 2023.</ref>
== Aikin kulob ==
Broketa ya shafe mafi yawan aikinsa tare da Hajduk Split . Ya buga wasanni huɗu na gasar zakarun Holland Ajax, lokacin da yake da shekaru 36.
An sanya wa wata makarantar ƙwallon ƙafa a [[Dubrovnik]] suna bayansa.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Broketa ya fara bugawa Yugoslavia wasa a wasan sada zumunci a watan Mayun 1947 da Czechoslovakia kuma ya samu jimillar wasanni uku. Wasansa na ƙarshe na ƙasa da ƙasa shine wasan Balkan Cup a watan Yunin 1948 da Albania . [1] Ya kuma kasance cikin tawagar Yugoslavia a gasar ƙwallon ƙafa a gasar Olympics ta bazara ta 1948, amma bai buga wasa ɗaya ba. [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1985]]
4hausg7slxra39ya5klwc00153bam9c
Willy Brokamp
0
149913
832411
2026-05-08T10:03:11Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1330497387|Willy Brokamp]]"
832411
wikitext
text/x-wiki
'''Willy Brokamp''' (an haife shi a ranar 25 ga Fabrairu 1946) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na MVV Maastricht a shekarun 1960 da 1970 wanda ya ɗauke shi aiki daga RKVV Chèvremont (a cikin al'ummar Kerkrade). Laƙabinsa shine "Kibiyar farin gashi".
Ya kasance cikin jerin ''<nowiki/>'yan wasan ƙwallon ƙafa na shekara'' sau da yawa. A shekarar 1973, ya kasance a matsayi na farko a cikin jerin 'yan wasan da suka fi zura kwallaye da kwallaye 18 tare da Cas Janssens .
== Aikin kulob ==
A shekarar 1974, ya koma Ajax Amsterdam, inda shi da kansa ya yi kakar wasa biyu masu kyau (1974/75, 1975/76).
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ya kuma buga wasanni shida a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland kuma ya zura kwallaye shida. <ref>{{Cite web |title=Willy Brokamp – 25 February 1946 |url=http://www.voetbalstats.nl/nedxi/sp70.html |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915215303/http://www.voetbalstats.nl/nedxi/sp70.html |archive-date=15 September 2009 |access-date=2007-10-12}}. Voetbalstats.nl (Dutch)</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Brokamp ba wai kawai ɗan ƙwallon ƙafa ba ne. A lokacin aikinsa na ƙwallon ƙafa ya fara mashayarsa. Shekaru da yawa yana kula da mashaya "Aux Pays-Bas" kusa da Vrijthof da wasu cibiyoyi da dama a Maastricht
A halin yanzu yana zaune a Kanne, Belgium kusa da Maastricht. Tun daga shekarar 1999, yana kuma da mashaya a can, mai suna ''In Kanne en Kruike'' . <ref>[https://krant.telegraaf.nl/krant/vandaag/teksten/spo.mvv.brokamp.willy.vinden.html Willy Brokamp: "Dit is niet netjes" 'Mister MVV' niet uitgenodigd voor eeuwfeest] – Telegraaf {{In lang|nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1946]]
7i0xf2z03dzsv7ir7hu517bp2cfgczr
832412
832411
2026-05-08T10:03:30Z
Sardeeq
39275
832412
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Willy Brokamp''' (an haife shi a ranar 25 ga Fabrairu 1946) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na MVV Maastricht a shekarun 1960 da 1970 wanda ya ɗauke shi aiki daga RKVV Chèvremont (a cikin al'ummar Kerkrade). Laƙabinsa shine "Kibiyar farin gashi".
Ya kasance cikin jerin ''<nowiki/>'yan wasan ƙwallon ƙafa na shekara'' sau da yawa. A shekarar 1973, ya kasance a matsayi na farko a cikin jerin 'yan wasan da suka fi zura kwallaye da kwallaye 18 tare da Cas Janssens .
== Aikin kulob ==
A shekarar 1974, ya koma Ajax Amsterdam, inda shi da kansa ya yi kakar wasa biyu masu kyau (1974/75, 1975/76).
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ya kuma buga wasanni shida a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland kuma ya zura kwallaye shida. <ref>{{Cite web |title=Willy Brokamp – 25 February 1946 |url=http://www.voetbalstats.nl/nedxi/sp70.html |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20090915215303/http://www.voetbalstats.nl/nedxi/sp70.html |archive-date=15 September 2009 |access-date=2007-10-12}}. Voetbalstats.nl (Dutch)</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Brokamp ba wai kawai ɗan ƙwallon ƙafa ba ne. A lokacin aikinsa na ƙwallon ƙafa ya fara mashayarsa. Shekaru da yawa yana kula da mashaya "Aux Pays-Bas" kusa da Vrijthof da wasu cibiyoyi da dama a Maastricht
A halin yanzu yana zaune a Kanne, Belgium kusa da Maastricht. Tun daga shekarar 1999, yana kuma da mashaya a can, mai suna ''In Kanne en Kruike'' . <ref>[https://krant.telegraaf.nl/krant/vandaag/teksten/spo.mvv.brokamp.willy.vinden.html Willy Brokamp: "Dit is niet netjes" 'Mister MVV' niet uitgenodigd voor eeuwfeest] – Telegraaf {{In lang|nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1946]]
7onzsi9ksokoj92a7tjjdhcl153qkny
Brian Brobbey
0
149914
832413
2026-05-08T10:05:08Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352762328|Brian Brobbey]]"
832413
wikitext
text/x-wiki
'''Brian Ebenezer Adjei Brobbey''' (an haife shi a ranar 1 ga Fabrairu, 2002) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Premier League [[Sunderland A.F.C.|ta Sunderland]] da kuma ƙungiyar ƙasa ta Netherlands .
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
Brobbey ya fara aikinsa na matasa da AFC kafin ya shiga makarantar horar da Ajax a shekarar 2010. <ref>{{Cite web |title=Brian Brobbey {{!}} Ajax Showtime |url=https://www.ajaxshowtime.com/brian-brobbey |access-date=27 June 2021 |website=ajaxshowtime.com |language=nl}}</ref>
=== Ajax ===
Brobbey ya fara buga wa Ajax wasa a Eredivisie a ranar 31 ga Oktoba 2020, inda ya maye gurbinsa kuma ya ci kwallo a wasan da suka doke Fortuna Sittard da ci 5-2. <ref>{{Cite web |date=31 October 2020 |title=Ajax thrash Fortuna Sittard 5-2 |url=https://www.espn.com/soccer/club/fortuna-sittard/143/video/4222847 |access-date=8 November 2020 |website=ESPN}}</ref> Ya fara buga wa kungiyarsa [[UEFA|ta Turai]] a matakin rukuni na gasar zakarun Turai da Atalanta a ranar 9 ga Disamba 2020, kuma kocin kungiyar [[Erik ten Hag]] ya yaba masa kan rawar da ya taka. <ref>{{Cite web |date=10 December 2020 |title=Brian Brobbey: Ajax boss Ten Hag commends Ghana target despite Champions League disappointment |url=https://www.goal.com/en-us/news/brian-brobbey-ajax-boss-ten-hag-commends-ghana-target/1mh7iwv8ufx5p1kvk71jplthwy |access-date=3 February 2021 |website=Goal}}</ref>
A ranar 3 ga Fabrairu, 2021, darektan ƙwallon ƙafa na Ajax, Marc Overmars, ya tabbatar da cewa Brobbey zai bar ƙungiyar idan kwangilarsa ta kare a ƙarshen kakar wasa . <ref>{{Cite web |date=3 February 2021 |title=Brobbey to leave Ajax |url=http://www.football-oranje.com/brobbey-to-leave-ajax/ |access-date=3 February 2021 |website=Football Oranje}}</ref> Brobbey ya zura ƙwallonsa ta farko a gasar Turai a ranar 18 ga Fabrairu, inda ya zura ƙwallon Ajax ta biyu a zagaye na 32 na gasar Europa League da suka yi nasara a kan Lille a wasan farko a waje. <ref>{{Cite web |date=18 February 2021 |title=Weah on target but Ajax stun Lille |url=https://www.ligue1.com/Articles/MATCH-REPORTS/2021/02/18/weah-on-target-but-ajax-stun-lille-usmnt-europa-league |access-date=24 February 2021 |website=Ligue 1}}</ref>
=== RB Leipzig ===
A ranar 12 ga Maris 2021, RB Leipzig ta sanar da sayen Brobbey. <ref name=":0">{{Cite web |date=12 March 2021 |title=RasenBallsport Leipzig - Brobbey joins RB Leipzig |url=https://www.dierotenbullen.com/en/news/articles/2020-21-season/New-signing-Brian-Brobbey.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210312100752/https://www.dierotenbullen.com/en/news/articles/2020-21-season/New-signing-Brian-Brobbey.html |archive-date=12 March 2021 |access-date=12 March 2021 |website=RB Leipzig Official Website |language=en}}</ref> Ya shiga tare da su a ranar 1 ga Yuli 2021. <ref name=":0" />
==== Komawa Ajax a matsayin aro ====
A ranar 27 ga Disamba 2021, an sanar da cewa Brobbey zai koma Ajax a matsayin aro na tsawon watanni shida ba tare da zaɓin siyan sa ba. <ref>{{Cite web |date=27 December 2021 |title=Brian Brobbey keert op huurbasis terug bij Ajax, geen optie tot koop |url=https://www.parool.nl/sport/brian-brobbey-keert-op-huurbasis-terug-bij-ajax-geen-optie-tot-koop~b98cdef7/ |access-date=27 December 2021 |website=Het Parool}}</ref> An ba shi riga mai lamba 18, wacce Jurgen Ekkelkamp ya sanya a baya a wannan kakar. <ref>{{Cite web |title=Brobbey: 'Ten Hag zei na één wedstrijd tegen me: Tijd dat je terug naar huis komt' |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/1012391/brobbey-ten-hag-zei-na-n-wedstrijd-tegen-me-tijd-dat-je-terug-naar-huis-komt.html}}</ref> Ya fara buga wasa a ranar 16 ga Janairu 2022 a wasan waje da FC Utrecht a matsayin ɗan wasan gaba, inda ya zura kwallaye biyu kafin a maye gurbinsa da Davy Klaassen a minti na 70 a wasan da suka yi nasara da ci 3-0. <ref>{{Cite web |date=16 January 2022 |title=Utrecht vs. Ajax |url=https://int.soccerway.com/matches/2022/01/16/netherlands/eredivisie/stichting-fc-utrecht/afc-ajax/3512625/ |access-date=16 January 2022 |website=Soccerway}}</ref>
=== Komawa Ajax ===
A ranar 22 ga Yuli 2022, Ajax ta tabbatar da sake siyan Brian Brobbey akan kwantiragin shekaru biyar akan kuɗin €16.35 miliyan tare da ƙarin €3 miliyan a cikin yiwuwar ƙarin 'yan wasa. [1] Ya fara buga wasansa na farko a gasar cin kofin zakarun Turai a ranar farko ta kakar wasa ta 2022-23, kuma ya zira ƙwallonsa ta farko a wasan da Ajax ta doke Fortuna Sittard da ci 3-2 a ranar 6 ga Agusta. [2] A ranakun 16 da 22 ga Oktoba 2022, Brobbey ya zira kwallaye biyu a jere, inda ya jagoranci ƙungiyarsa zuwa nasara 7-1 akan Excelsior da nasara 4-1 akan RKC Waalwijk, bi da bi. [3] [4] Brobbey ya zira kwallaye 14 a wasanni 44 a duk gasa a kakar wasa, yayin da yake cikin da kuma fita daga cikin jerin 'yan wasa a ƙarƙashin kocin farko Alfred Schreuder, kuma tun lokacin da ya fara aiki a matsayin kocin riƙo John Heitinga . [5] [6]
A kakar wasa mai zuwa, Brobbey ya fara a matsayin mai fara kai hari a karkashin sabon kocin da aka nada Maurice Steijn . Duk da cewa Ajax ta sha wahala a kakar wasa mai wahala, Brobbey ya ji daɗin kakar wasa mai kyau, inda ya kare a matsayin babban mai zira kwallaye a ƙungiyar da kwallaye 22 a wasanni 43 a duk gasa. Ya sami kyautar ɗan wasan Eredivisie na wata-wata a Disamba 2023 da Janairu 2024, kuma rawar da ya taka a duk kakar wasa ta sa aka naɗa shi ɗan wasan Ajax na shekara . <ref name="AjaxPoty24">{{Cite web |title=Brobbey verkozen tot Speler van het Jaar |url=https://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/brobbey-is-verkozen-tot-ajacied-van-het-jaar |access-date=2025-04-01 |publisher=Ajax Showtime |language=nl}}</ref> An ruwaito cewa kyawunsa mai yawa ya jawo sha'awa daga ƙungiyoyin waje, ciki har da [[Arsenal F.C.|Arsenal]], a lokacin canja wurin 'yan wasa na gaba. <ref>{{Cite web |date=24 March 2025 |title=Arsenal target will be allowed to leave his present club at the end of the season |url=https://www.justarsenal.com/arsenal-target-will-be-allowed-to-leave-his-present-club-at-the-end-of-the-season/389173 |access-date=2025-04-01 |website=JustArsenal.com}}</ref> Brobbey ya ci gaba da zama a Ajax kuma ya ci gaba da zama babban ɗan wasan gaba a kakar wasa ta 2024-25 a ƙarƙashin sabon kocin Francesco Farioli . Yayin da Farioli ya lura a watan Maris na 2025 cewa jimillar kwallayen Brobbey a gasar ya yi ƙasa da yadda aka zata, ya yaba da ci gaban ɗan wasan da kuma mahimmancinsa ga ƙungiyar. <ref name="FarioliPraise">{{Cite web |date=28 March 2025 |title='He's the benchmark': Ajax boss Francesco Farioli praises captain Jordan Henderson [Mentions Brobbey] |url=https://www.flashscore.com/news/soccer-eredivisie-he-s-the-benchmark-ajax-boss-francesco-farioli-praises-captain-jordan-henderson/j3dYuuYQ/ |access-date=2025-04-01 |website=Flashscore.com}}</ref> Brobbey ya ba da gudummawar kwallaye a gasar Eredivisie da kuma gasar UEFA Europa League, kuma ya lashe kyautar gwarzon ɗan wasan Eredivisie na wata a karo na uku a watan Fabrairun 2025. <ref name="AjaxFeb25Award">{{Cite web |date=28 February 2025 |title=Brobbey named Eredivisie Player of the Month |url=https://english.ajax.nl/articles/brobbey-named-eredivisie-player-of-the-month/ |access-date=2025-04-01 |website=[[AFC Ajax|Ajax]]}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2002]]
0b3qq3oeswsqlz1n0x8g45d9gwux9mn
832414
832413
2026-05-08T10:05:27Z
Sardeeq
39275
832414
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Brian Ebenezer Adjei Brobbey''' (an haife shi a ranar 1 ga Fabrairu, 2002) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Premier League [[Sunderland A.F.C.|ta Sunderland]] da kuma ƙungiyar ƙasa ta Netherlands .
== Aikin kulob ==
=== Farkon aikina ===
Brobbey ya fara aikinsa na matasa da AFC kafin ya shiga makarantar horar da Ajax a shekarar 2010. <ref>{{Cite web |title=Brian Brobbey {{!}} Ajax Showtime |url=https://www.ajaxshowtime.com/brian-brobbey |access-date=27 June 2021 |website=ajaxshowtime.com |language=nl}}</ref>
=== Ajax ===
Brobbey ya fara buga wa Ajax wasa a Eredivisie a ranar 31 ga Oktoba 2020, inda ya maye gurbinsa kuma ya ci kwallo a wasan da suka doke Fortuna Sittard da ci 5-2. <ref>{{Cite web |date=31 October 2020 |title=Ajax thrash Fortuna Sittard 5-2 |url=https://www.espn.com/soccer/club/fortuna-sittard/143/video/4222847 |access-date=8 November 2020 |website=ESPN}}</ref> Ya fara buga wa kungiyarsa [[UEFA|ta Turai]] a matakin rukuni na gasar zakarun Turai da Atalanta a ranar 9 ga Disamba 2020, kuma kocin kungiyar [[Erik ten Hag]] ya yaba masa kan rawar da ya taka. <ref>{{Cite web |date=10 December 2020 |title=Brian Brobbey: Ajax boss Ten Hag commends Ghana target despite Champions League disappointment |url=https://www.goal.com/en-us/news/brian-brobbey-ajax-boss-ten-hag-commends-ghana-target/1mh7iwv8ufx5p1kvk71jplthwy |access-date=3 February 2021 |website=Goal}}</ref>
A ranar 3 ga Fabrairu, 2021, darektan ƙwallon ƙafa na Ajax, Marc Overmars, ya tabbatar da cewa Brobbey zai bar ƙungiyar idan kwangilarsa ta kare a ƙarshen kakar wasa . <ref>{{Cite web |date=3 February 2021 |title=Brobbey to leave Ajax |url=http://www.football-oranje.com/brobbey-to-leave-ajax/ |access-date=3 February 2021 |website=Football Oranje}}</ref> Brobbey ya zura ƙwallonsa ta farko a gasar Turai a ranar 18 ga Fabrairu, inda ya zura ƙwallon Ajax ta biyu a zagaye na 32 na gasar Europa League da suka yi nasara a kan Lille a wasan farko a waje. <ref>{{Cite web |date=18 February 2021 |title=Weah on target but Ajax stun Lille |url=https://www.ligue1.com/Articles/MATCH-REPORTS/2021/02/18/weah-on-target-but-ajax-stun-lille-usmnt-europa-league |access-date=24 February 2021 |website=Ligue 1}}</ref>
=== RB Leipzig ===
A ranar 12 ga Maris 2021, RB Leipzig ta sanar da sayen Brobbey. <ref name=":0">{{Cite web |date=12 March 2021 |title=RasenBallsport Leipzig - Brobbey joins RB Leipzig |url=https://www.dierotenbullen.com/en/news/articles/2020-21-season/New-signing-Brian-Brobbey.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210312100752/https://www.dierotenbullen.com/en/news/articles/2020-21-season/New-signing-Brian-Brobbey.html |archive-date=12 March 2021 |access-date=12 March 2021 |website=RB Leipzig Official Website |language=en}}</ref> Ya shiga tare da su a ranar 1 ga Yuli 2021. <ref name=":0" />
==== Komawa Ajax a matsayin aro ====
A ranar 27 ga Disamba 2021, an sanar da cewa Brobbey zai koma Ajax a matsayin aro na tsawon watanni shida ba tare da zaɓin siyan sa ba. <ref>{{Cite web |date=27 December 2021 |title=Brian Brobbey keert op huurbasis terug bij Ajax, geen optie tot koop |url=https://www.parool.nl/sport/brian-brobbey-keert-op-huurbasis-terug-bij-ajax-geen-optie-tot-koop~b98cdef7/ |access-date=27 December 2021 |website=Het Parool}}</ref> An ba shi riga mai lamba 18, wacce Jurgen Ekkelkamp ya sanya a baya a wannan kakar. <ref>{{Cite web |title=Brobbey: 'Ten Hag zei na één wedstrijd tegen me: Tijd dat je terug naar huis komt' |url=https://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/1012391/brobbey-ten-hag-zei-na-n-wedstrijd-tegen-me-tijd-dat-je-terug-naar-huis-komt.html}}</ref> Ya fara buga wasa a ranar 16 ga Janairu 2022 a wasan waje da FC Utrecht a matsayin ɗan wasan gaba, inda ya zura kwallaye biyu kafin a maye gurbinsa da Davy Klaassen a minti na 70 a wasan da suka yi nasara da ci 3-0. <ref>{{Cite web |date=16 January 2022 |title=Utrecht vs. Ajax |url=https://int.soccerway.com/matches/2022/01/16/netherlands/eredivisie/stichting-fc-utrecht/afc-ajax/3512625/ |access-date=16 January 2022 |website=Soccerway}}</ref>
=== Komawa Ajax ===
A ranar 22 ga Yuli 2022, Ajax ta tabbatar da sake siyan Brian Brobbey akan kwantiragin shekaru biyar akan kuɗin €16.35 miliyan tare da ƙarin €3 miliyan a cikin yiwuwar ƙarin 'yan wasa. [1] Ya fara buga wasansa na farko a gasar cin kofin zakarun Turai a ranar farko ta kakar wasa ta 2022-23, kuma ya zira ƙwallonsa ta farko a wasan da Ajax ta doke Fortuna Sittard da ci 3-2 a ranar 6 ga Agusta. [2] A ranakun 16 da 22 ga Oktoba 2022, Brobbey ya zira kwallaye biyu a jere, inda ya jagoranci ƙungiyarsa zuwa nasara 7-1 akan Excelsior da nasara 4-1 akan RKC Waalwijk, bi da bi. [3] [4] Brobbey ya zira kwallaye 14 a wasanni 44 a duk gasa a kakar wasa, yayin da yake cikin da kuma fita daga cikin jerin 'yan wasa a ƙarƙashin kocin farko Alfred Schreuder, kuma tun lokacin da ya fara aiki a matsayin kocin riƙo John Heitinga . [5] [6]
A kakar wasa mai zuwa, Brobbey ya fara a matsayin mai fara kai hari a karkashin sabon kocin da aka nada Maurice Steijn . Duk da cewa Ajax ta sha wahala a kakar wasa mai wahala, Brobbey ya ji daɗin kakar wasa mai kyau, inda ya kare a matsayin babban mai zira kwallaye a ƙungiyar da kwallaye 22 a wasanni 43 a duk gasa. Ya sami kyautar ɗan wasan Eredivisie na wata-wata a Disamba 2023 da Janairu 2024, kuma rawar da ya taka a duk kakar wasa ta sa aka naɗa shi ɗan wasan Ajax na shekara . <ref name="AjaxPoty24">{{Cite web |title=Brobbey verkozen tot Speler van het Jaar |url=https://www.ajaxshowtime.com/hoofdnieuws/brobbey-is-verkozen-tot-ajacied-van-het-jaar |access-date=2025-04-01 |publisher=Ajax Showtime |language=nl}}</ref> An ruwaito cewa kyawunsa mai yawa ya jawo sha'awa daga ƙungiyoyin waje, ciki har da [[Arsenal F.C.|Arsenal]], a lokacin canja wurin 'yan wasa na gaba. <ref>{{Cite web |date=24 March 2025 |title=Arsenal target will be allowed to leave his present club at the end of the season |url=https://www.justarsenal.com/arsenal-target-will-be-allowed-to-leave-his-present-club-at-the-end-of-the-season/389173 |access-date=2025-04-01 |website=JustArsenal.com}}</ref> Brobbey ya ci gaba da zama a Ajax kuma ya ci gaba da zama babban ɗan wasan gaba a kakar wasa ta 2024-25 a ƙarƙashin sabon kocin Francesco Farioli . Yayin da Farioli ya lura a watan Maris na 2025 cewa jimillar kwallayen Brobbey a gasar ya yi ƙasa da yadda aka zata, ya yaba da ci gaban ɗan wasan da kuma mahimmancinsa ga ƙungiyar. <ref name="FarioliPraise">{{Cite web |date=28 March 2025 |title='He's the benchmark': Ajax boss Francesco Farioli praises captain Jordan Henderson [Mentions Brobbey] |url=https://www.flashscore.com/news/soccer-eredivisie-he-s-the-benchmark-ajax-boss-francesco-farioli-praises-captain-jordan-henderson/j3dYuuYQ/ |access-date=2025-04-01 |website=Flashscore.com}}</ref> Brobbey ya ba da gudummawar kwallaye a gasar Eredivisie da kuma gasar UEFA Europa League, kuma ya lashe kyautar gwarzon ɗan wasan Eredivisie na wata a karo na uku a watan Fabrairun 2025. <ref name="AjaxFeb25Award">{{Cite web |date=28 February 2025 |title=Brobbey named Eredivisie Player of the Month |url=https://english.ajax.nl/articles/brobbey-named-eredivisie-player-of-the-month/ |access-date=2025-04-01 |website=[[AFC Ajax|Ajax]]}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 2002]]
sspvsbpupsqj5vvqdfbazrn88bisfqm
John van den Brom
0
149915
832420
2026-05-08T10:25:26Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1352338169|John van den Brom]]"
832420
wikitext
text/x-wiki
'''Joseph Anthonius ''John'' van den Brom''' (an haife shi a ranar 4 ga Oktoba 1966) ƙwararren manajan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Holland kuma tsohon [[Ɗan ƙwallo|ɗan wasa]] wanda a yanzu shine manajan ƙungiyar Twente ta Eredivisie .
A matsayinsa na ɗan wasa, ya buga wa Vitesse, Ajax, De Graafschap da Istanbulspor wasa. Bayan aikinsa na wasa, Van den Brom ya zama manaja. Ya yi aiki a matsayin babban koci a AGOVV Apeldoorn (2007–2010), ADO Den Haag (2010–2011), Vitesse (2011–2012) da kuma Anderlecht (2012–2014). Bayan ya jagoranci AZ na tsawon shekaru biyar, ya koma horar da Utrecht daga kakar wasa ta 2019–20.
== Sana'ar wasa ==
=== Aikin kulob ===
An haife shi a Amersfoort, Netherlands, Van den Brom ya fara aikinsa a ƙungiyar masu son APWC da ke Amersfoort kafin ya sanya hannu a matsayin ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa a Vitesse a 1986. Bayan shekaru bakwai da Vitesse, ya buga wasanni 225 kuma ya zura kwallaye 80, ya koma ƙungiyar Ajax ta Holland, inda ya buga wasanni biyu kafin ya koma ƙasar waje da ƙungiyar Istanbulspor ta Turkiyya. Ya koma Vitesse bayan kakar wasa ɗaya, kuma ya sake yin wasu shekaru biyar a can kafin ya sanya hannu a De Graafschap a kakar wasa ta ƙarshe, inda ya yi ritaya daga buga wasa a 2003.
=== Aikin ƙasa da ƙasa ===
Van den Brom ya buga wasanni biyu a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland . Ya buga wasan da suka doke Malta da ci 8-0 da kuma wasan da suka doke [[Kungiyar kwallon kafa ta kasa ta San Marino|San Marino]] da ci 6-0. Ya zura kwallo ɗaya.
== Aikin gudanarwa ==
=== Aikin farko na gudanarwa ===
Bayan aikinsa na wasa, ya zama babban mai leƙen asiri na De Graafschap kuma babban mai horar da ƙungiyar 'yan wasa ta Bennekom, kafin ya zama kocin ƙungiya ta biyu a Ajax, a ranar 29 ga Afrilu 2004. Daga 2007 zuwa 2010 ya yi aiki a matsayin babban kocin ƙaramin kulob na Eerste Divisie AGOVV tare da sakamako masu ban mamaki, kuma ya sami matsayi a cikin wasannin share fagen shiga gasar cin kofin zakarun Turai a kakar wasa ta ƙarshe da ya jagoranta. A watan Mayu 2010 aka gabatar da shi a matsayin sabon kocin ƙungiyar Eredivisie ADO Den Haag, wanda suka cancanta tare da shi a gasar Europa League ta 2011–12 . A watan Yuni 2011, an naɗa Van den Brom a matsayin babban kocin tsohuwar ƙungiyarsa ta Vitesse . Kuma, ya sami damar shiga gasar Europa League .
=== Anderlecht ===
An nada Van den Brom a matsayin babban kocin Anderlecht a ranar 29 ga Mayu 2012.
A kakarsa ta farko, ya jagoranci ƙungiyar ta lashe gasar zakarun Turai ta Belgian, sannan ya cancanci shiga gasar zakarun Turai ta UEFA . Anderlecht ya burge 'yan wasan gida da ƙwallon ƙafa mai kai hari da kuma mai da hankali sosai kan haɓaka ƙwararrun matasa. Kakar wasa ta biyu ta fi rikitarwa. Ƙungiyar ta yi fama a farkon gasar kuma ta kasa ci gaba fiye da matakin rukuni na gasar zakarun Turai . Duk da ci gaba da aka samu a makare, hukumar ta ji cewa sakamako da ayyukan da aka yi ba su cika tsammanin ba. Sakamakon haka, an kori Van den Brom a ranar 10 ga Maris 2014 bayan jerin sakamako masu ban takaici. <ref>{{Cite web |date=10 March 2014 |title=Van den Brom makes way for Hasi at Anderlecht |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=bel/news/newsid=2069626.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140316015028/http://www.uefa.com/memberassociations/association=bel/news/newsid=2069626.html |archive-date=16 March 2014}}</ref>
=== AZ ===
An nada van den Brom a matsayin kocin AZ Alkmaar a ranar 27 ga Satumba 2014.
A kakarsa ta farko, ya jagoranci AZ zuwa matsayi na uku mai ban sha'awa a Eredivisie, wanda ya ba kulob din damar shiga gasar UEFA Europa League. A cikin kakar wasa masu zuwa, Van den Brom ya gina kungiya mai gasa da kai hari, inda ya kare a rabin farko na teburin kuma ya cancanci shiga gasar Turai akai-akai. Ɗaya daga cikin abubuwan da ya fi burgewa sun faru ne a kakar wasa ta 2017–18, lokacin da AZ ta sake zama ta uku kuma ta kai wasan karshe na Kofin KNVB, wanda suka sha kashi a hannun Feyenoord Rotterdam .
A kakar wasa ta 2018-19, bayan kusan shekaru biyar yana aiki, sakamakon ya zama ba a daidaita ba, kuma Van den Brom da ƙungiyar sun ji cewa lokaci ya yi da za a sake wani sabon ƙalubale. Ya sanar da barin aikinsa a watan Maris na 2019, inda ya kammala kakar wasa kafin ya tafi a hukumance. <ref>{{Cite web |date=2018-12-10 |title=Van den Brom stopt bij AZ, Slot opvolger |url=https://www.rtl.nl/sport/voetbal/artikel/4512781/van-den-brom-stopt-bij-az-slot-opvolger |access-date=2025-09-16 |website=RTL.nl |language=nl}}</ref>
=== Kungiyoyi uku cikin shekaru uku ===
An sanar da John van den Brom a matsayin kocin Utrecht a ranar 1 ga Yuli 2019. <ref>{{Cite web |date=2019-01-27 |title=John van den Brom vanaf zomer nieuwe trainer FC Utrecht |url=https://www.rtl.nl/sport/voetbal/artikel/4589456/john-van-den-brom-vanaf-zomer-nieuwe-trainer-fc-utrecht |access-date=2025-09-16 |website=RTL.nl |language=nl}}</ref> A lokacin kakar wasa ta Eredivisie ta 2019-20, ya jagoranci kungiyar zuwa matsayi na shida, inda ya tabbatar da matsayi a gasar Turai. Van den Brom ya rabu da kungiyar a ranar 9 ga Nuwamba 2020, domin ya jagoranci Genk . <ref>{{Cite web |title=John van den Brom vertrekt naar KRC Genk |url=https://www.fcutrecht.nl/nieuws/2020/november/john-van-den-brom-vertrekt-naar-krc-genk/ |access-date=2025-09-16 |website=FC Utrecht}}</ref>
A watan Nuwamba na 2020, an sanar da Van den Brom a matsayin sabon kocin Genk na ƙungiyar Belgian First Division A, bayan tafiyar Jess Thorup . <ref>{{Cite web |date=6 November 2020 |title=OFFICIEEL: John van den Brom is de nieuwe trainer van Racing Genk |url=https://sporza.be/nl/2020/11/06/officieel-john-van-den-brom-is-de-nieuwe-trainer-van-racing-gen~1604674825602/ |access-date=6 November 2020 |website=sporza.be |language=nl}}</ref> Genk ta kore shi a ranar 6 ga Disamba, 2021. <ref>{{Cite web |date=6 December 2021 |title=Van den Brom moet nu toch vertrekken bij Genk, T2 Riddersholm neemt over |url=https://sporza.be/nl/2021/12/06/van-den-brom-moet-nu-toch-vertrekken-bij-genk-t2-riddersholm-neemt-over~1638803214834/ |access-date=6 December 2021 |website=sporza.be |language=nl}}</ref>
A ranar 31 ga Maris 2022, an sanar da Van den Brom a matsayin kocin kulob din Al-Taawoun na Saudiyya . <ref>{{Cite web |title=رسميًا.. التعاون ينهي الاتفاق مع المدرب الهولندي "فان دين بروم" |url=https://akhbaar24.argaam.com/article/detail/595154}}</ref>
=== Lech Poznań ===
A ranar 19 ga Yuni 2022, an sanar da shi a matsayin kocin kare zakaran Ekstraklasa na Poland Lech Poznań, wanda ya maye gurbin Maciej Skorża wanda ya bar kungiyar saboda dalilai na kashin kansa. <ref>{{Cite web |date=19 June 2022 |title=John van den Brom trenerem Lecha |url=https://www.lechpoznan.pl/aktualnosci,2,john-van-den-brom-trenerem-lecha,39790.html |publisher=Lech Poznań |language=pl}}</ref> Ya fara aiki cikin rudani a lokacin aikinsa, yayin da Lech ya kasance ba shi da nasara a wasanni hudu na farko na gasar kuma ya fadi daga zagayen farko na cancantar shiga gasar zakarun Turai ta UEFA bayan ya sha kashi a hannun kungiyar Qarabağ ta Azerbaijan da jimillar kwallaye 2-5. <ref>{{Cite web |date=2022-07-12 |title=Qarabağ FK – Lech Poznań 5:1 |url=https://www.lechpoznan.pl/en/news,2,qaraba%C4%9F-fk-%E2%80%93-lech-poznan-51,39934.html |access-date=2023-03-17 |website=www.lechpoznan.pl |language=en}}</ref> Duk da haka, Lech ya sake farfadowa, kuma Van den Brom ya jagoranci kungiyar zuwa ga nasarar gasar UEFA Europa Conference League, inda ta kai matsayi na biyu a matakin rukuni wanda ya hada da Villarreal, Austria Wien da Hapoel Be'er Sheva, <ref>{{Cite web |title=Lech Poznań advances to UEFA Europa Conference League group stage |url=https://tvpworld.com/62038234/lech-poznan-advances-to-uefa-europa-conference-league-group-stage |access-date=2023-03-17 |website=tvpworld.com |language=en}}</ref> ta kawar da Bodø/Glimt da Djurgårdens a matakin knockout, <ref>{{Cite web |title=Football: Poland’s Lech Poznań beat Sweden's Djurgårdens 2-0 in Europa Conference League |url=https://polskieradio.pl/395/7790/artykul/3132308,football-poland’s-lech-poznan-beat-swedens-djurgårdens-20-in-europa-conference-league |access-date=2023-03-17 |website=polskieradio.pl |language=pl-PL}}</ref> kafin ta sha kashi a wasan kusa da na karshe da Fiorentina, jimilla 4-6. <ref>{{Cite web |date=20 April 2023 |title=Lech krok od cudu |url=http://www.90minut.pl/news/325/news3256108-Lech-krok-od-cudu.html |website=90minut.pl |language=pl}}</ref>
Kamfen ɗin Lech na 2023–2024 ya fara da wahala, inda ya fita daga gasar Conference League zagaye na uku na neman gurbin shiga gasar da Spartak Trnava ta ƙasar Slovak (jimlar wasa 3–4). A ranar 16 ga Disamba 2023, Lech ya yi kunnen doki 2–2 a hannun Radomiak Radom, inda ya sha kashi a minti na 96. Da wannan sakamakon, Lech ya zira kwallaye goma a wasanni takwas na ƙarshe na shekara, kuma ya nufi hutun hunturu inda ya zauna a matsayi na uku a teburin gasar, inda ya rasa maki takwas a hannun Śląsk Wrocław . Washegari, an kori Van den Brom. [1]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1966]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
ougvm95qtax3adg5q9brru1utoos9qt
832421
832420
2026-05-08T10:26:07Z
Sardeeq
39275
832421
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Joseph Anthonius ''John'' van den Brom''' (an haife shi a ranar 4 ga Oktoba 1966) ƙwararren manajan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Holland kuma tsohon [[Ɗan ƙwallo|ɗan wasa]] wanda a yanzu shine manajan ƙungiyar Twente ta Eredivisie .
A matsayinsa na ɗan wasa, ya buga wa Vitesse, Ajax, De Graafschap da Istanbulspor wasa. Bayan aikinsa na wasa, Van den Brom ya zama manaja. Ya yi aiki a matsayin babban koci a AGOVV Apeldoorn (2007–2010), ADO Den Haag (2010–2011), Vitesse (2011–2012) da kuma Anderlecht (2012–2014). Bayan ya jagoranci AZ na tsawon shekaru biyar, ya koma horar da Utrecht daga kakar wasa ta 2019–20.
== Sana'ar wasa ==
=== Aikin kulob ===
An haife shi a Amersfoort, Netherlands, Van den Brom ya fara aikinsa a ƙungiyar masu son APWC da ke Amersfoort kafin ya sanya hannu a matsayin ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa a Vitesse a 1986. Bayan shekaru bakwai da Vitesse, ya buga wasanni 225 kuma ya zura kwallaye 80, ya koma ƙungiyar Ajax ta Holland, inda ya buga wasanni biyu kafin ya koma ƙasar waje da ƙungiyar Istanbulspor ta Turkiyya. Ya koma Vitesse bayan kakar wasa ɗaya, kuma ya sake yin wasu shekaru biyar a can kafin ya sanya hannu a De Graafschap a kakar wasa ta ƙarshe, inda ya yi ritaya daga buga wasa a 2003.
=== Aikin ƙasa da ƙasa ===
Van den Brom ya buga wasanni biyu a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Holland . Ya buga wasan da suka doke Malta da ci 8-0 da kuma wasan da suka doke [[Kungiyar kwallon kafa ta kasa ta San Marino|San Marino]] da ci 6-0. Ya zura kwallo ɗaya.
== Aikin gudanarwa ==
=== Aikin farko na gudanarwa ===
Bayan aikinsa na wasa, ya zama babban mai leƙen asiri na De Graafschap kuma babban mai horar da ƙungiyar 'yan wasa ta Bennekom, kafin ya zama kocin ƙungiya ta biyu a Ajax, a ranar 29 ga Afrilu 2004. Daga 2007 zuwa 2010 ya yi aiki a matsayin babban kocin ƙaramin kulob na Eerste Divisie AGOVV tare da sakamako masu ban mamaki, kuma ya sami matsayi a cikin wasannin share fagen shiga gasar cin kofin zakarun Turai a kakar wasa ta ƙarshe da ya jagoranta. A watan Mayu 2010 aka gabatar da shi a matsayin sabon kocin ƙungiyar Eredivisie ADO Den Haag, wanda suka cancanta tare da shi a gasar Europa League ta 2011–12 . A watan Yuni 2011, an naɗa Van den Brom a matsayin babban kocin tsohuwar ƙungiyarsa ta Vitesse . Kuma, ya sami damar shiga gasar Europa League .
=== Anderlecht ===
An nada Van den Brom a matsayin babban kocin Anderlecht a ranar 29 ga Mayu 2012.
A kakarsa ta farko, ya jagoranci ƙungiyar ta lashe gasar zakarun Turai ta Belgian, sannan ya cancanci shiga gasar zakarun Turai ta UEFA . Anderlecht ya burge 'yan wasan gida da ƙwallon ƙafa mai kai hari da kuma mai da hankali sosai kan haɓaka ƙwararrun matasa. Kakar wasa ta biyu ta fi rikitarwa. Ƙungiyar ta yi fama a farkon gasar kuma ta kasa ci gaba fiye da matakin rukuni na gasar zakarun Turai . Duk da ci gaba da aka samu a makare, hukumar ta ji cewa sakamako da ayyukan da aka yi ba su cika tsammanin ba. Sakamakon haka, an kori Van den Brom a ranar 10 ga Maris 2014 bayan jerin sakamako masu ban takaici. <ref>{{Cite web |date=10 March 2014 |title=Van den Brom makes way for Hasi at Anderlecht |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=bel/news/newsid=2069626.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140316015028/http://www.uefa.com/memberassociations/association=bel/news/newsid=2069626.html |archive-date=16 March 2014}}</ref>
=== AZ ===
An nada van den Brom a matsayin kocin AZ Alkmaar a ranar 27 ga Satumba 2014.
A kakarsa ta farko, ya jagoranci AZ zuwa matsayi na uku mai ban sha'awa a Eredivisie, wanda ya ba kulob din damar shiga gasar UEFA Europa League. A cikin kakar wasa masu zuwa, Van den Brom ya gina kungiya mai gasa da kai hari, inda ya kare a rabin farko na teburin kuma ya cancanci shiga gasar Turai akai-akai. Ɗaya daga cikin abubuwan da ya fi burgewa sun faru ne a kakar wasa ta 2017–18, lokacin da AZ ta sake zama ta uku kuma ta kai wasan karshe na Kofin KNVB, wanda suka sha kashi a hannun Feyenoord Rotterdam .
A kakar wasa ta 2018-19, bayan kusan shekaru biyar yana aiki, sakamakon ya zama ba a daidaita ba, kuma Van den Brom da ƙungiyar sun ji cewa lokaci ya yi da za a sake wani sabon ƙalubale. Ya sanar da barin aikinsa a watan Maris na 2019, inda ya kammala kakar wasa kafin ya tafi a hukumance. <ref>{{Cite web |date=2018-12-10 |title=Van den Brom stopt bij AZ, Slot opvolger |url=https://www.rtl.nl/sport/voetbal/artikel/4512781/van-den-brom-stopt-bij-az-slot-opvolger |access-date=2025-09-16 |website=RTL.nl |language=nl}}</ref>
=== Kungiyoyi uku cikin shekaru uku ===
An sanar da John van den Brom a matsayin kocin Utrecht a ranar 1 ga Yuli 2019. <ref>{{Cite web |date=2019-01-27 |title=John van den Brom vanaf zomer nieuwe trainer FC Utrecht |url=https://www.rtl.nl/sport/voetbal/artikel/4589456/john-van-den-brom-vanaf-zomer-nieuwe-trainer-fc-utrecht |access-date=2025-09-16 |website=RTL.nl |language=nl}}</ref> A lokacin kakar wasa ta Eredivisie ta 2019-20, ya jagoranci kungiyar zuwa matsayi na shida, inda ya tabbatar da matsayi a gasar Turai. Van den Brom ya rabu da kungiyar a ranar 9 ga Nuwamba 2020, domin ya jagoranci Genk . <ref>{{Cite web |title=John van den Brom vertrekt naar KRC Genk |url=https://www.fcutrecht.nl/nieuws/2020/november/john-van-den-brom-vertrekt-naar-krc-genk/ |access-date=2025-09-16 |website=FC Utrecht}}</ref>
A watan Nuwamba na 2020, an sanar da Van den Brom a matsayin sabon kocin Genk na ƙungiyar Belgian First Division A, bayan tafiyar Jess Thorup . <ref>{{Cite web |date=6 November 2020 |title=OFFICIEEL: John van den Brom is de nieuwe trainer van Racing Genk |url=https://sporza.be/nl/2020/11/06/officieel-john-van-den-brom-is-de-nieuwe-trainer-van-racing-gen~1604674825602/ |access-date=6 November 2020 |website=sporza.be |language=nl}}</ref> Genk ta kore shi a ranar 6 ga Disamba, 2021. <ref>{{Cite web |date=6 December 2021 |title=Van den Brom moet nu toch vertrekken bij Genk, T2 Riddersholm neemt over |url=https://sporza.be/nl/2021/12/06/van-den-brom-moet-nu-toch-vertrekken-bij-genk-t2-riddersholm-neemt-over~1638803214834/ |access-date=6 December 2021 |website=sporza.be |language=nl}}</ref>
A ranar 31 ga Maris 2022, an sanar da Van den Brom a matsayin kocin kulob din Al-Taawoun na Saudiyya . <ref>{{Cite web |title=رسميًا.. التعاون ينهي الاتفاق مع المدرب الهولندي "فان دين بروم" |url=https://akhbaar24.argaam.com/article/detail/595154}}</ref>
=== Lech Poznań ===
A ranar 19 ga Yuni 2022, an sanar da shi a matsayin kocin kare zakaran Ekstraklasa na Poland Lech Poznań, wanda ya maye gurbin Maciej Skorża wanda ya bar kungiyar saboda dalilai na kashin kansa. <ref>{{Cite web |date=19 June 2022 |title=John van den Brom trenerem Lecha |url=https://www.lechpoznan.pl/aktualnosci,2,john-van-den-brom-trenerem-lecha,39790.html |publisher=Lech Poznań |language=pl}}</ref> Ya fara aiki cikin rudani a lokacin aikinsa, yayin da Lech ya kasance ba shi da nasara a wasanni hudu na farko na gasar kuma ya fadi daga zagayen farko na cancantar shiga gasar zakarun Turai ta UEFA bayan ya sha kashi a hannun kungiyar Qarabağ ta Azerbaijan da jimillar kwallaye 2-5. <ref>{{Cite web |date=2022-07-12 |title=Qarabağ FK – Lech Poznań 5:1 |url=https://www.lechpoznan.pl/en/news,2,qaraba%C4%9F-fk-%E2%80%93-lech-poznan-51,39934.html |access-date=2023-03-17 |website=www.lechpoznan.pl |language=en}}</ref> Duk da haka, Lech ya sake farfadowa, kuma Van den Brom ya jagoranci kungiyar zuwa ga nasarar gasar UEFA Europa Conference League, inda ta kai matsayi na biyu a matakin rukuni wanda ya hada da Villarreal, Austria Wien da Hapoel Be'er Sheva, <ref>{{Cite web |title=Lech Poznań advances to UEFA Europa Conference League group stage |url=https://tvpworld.com/62038234/lech-poznan-advances-to-uefa-europa-conference-league-group-stage |access-date=2023-03-17 |website=tvpworld.com |language=en}}</ref> ta kawar da Bodø/Glimt da Djurgårdens a matakin knockout, <ref>{{Cite web |title=Football: Poland’s Lech Poznań beat Sweden's Djurgårdens 2-0 in Europa Conference League |url=https://polskieradio.pl/395/7790/artykul/3132308,football-poland’s-lech-poznan-beat-swedens-djurgårdens-20-in-europa-conference-league |access-date=2023-03-17 |website=polskieradio.pl |language=pl-PL}}</ref> kafin ta sha kashi a wasan kusa da na karshe da Fiorentina, jimilla 4-6. <ref>{{Cite web |date=20 April 2023 |title=Lech krok od cudu |url=http://www.90minut.pl/news/325/news3256108-Lech-krok-od-cudu.html |website=90minut.pl |language=pl}}</ref>
Kamfen ɗin Lech na 2023–2024 ya fara da wahala, inda ya fita daga gasar Conference League zagaye na uku na neman gurbin shiga gasar da Spartak Trnava ta ƙasar Slovak (jimlar wasa 3–4). A ranar 16 ga Disamba 2023, Lech ya yi kunnen doki 2–2 a hannun Radomiak Radom, inda ya sha kashi a minti na 96. Da wannan sakamakon, Lech ya zira kwallaye goma a wasanni takwas na ƙarshe na shekara, kuma ya nufi hutun hunturu inda ya zauna a matsayi na uku a teburin gasar, inda ya rasa maki takwas a hannun Śląsk Wrocław . Washegari, an kori Van den Brom. [1]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1966]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
87br609r30bryeza2n8kx605w69ldys
Ethan Butera
0
149916
832422
2026-05-08T10:27:21Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351669467|Ethan Butera]]"
832422
wikitext
text/x-wiki
'''Ethan Butera''' (an haife shi a ranar 16 ga Afrilu 2006) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Belgium wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] ga Jong Ajax a gasar Eerste Division . <ref>{{Cite web |title=Ajax contracteert Ethan Butera |url=https://www.ajax.nl/artikelen/ajax-contracteert-ethan-butera/ |website=Ajax.nl}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Anderlecht ===
Butera ya kasance tare da Anderlecht tun daga matakin 'yan ƙasa da shekara 11. A ranar 6 ga Mayu 2021, Butera ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da Anderlecht. Kwantiragin ya ci gaba har zuwa ƙarshen kakar wasa ta 2023-24, inda Jean Kindermans na ƙungiyar ya bayyana shi a matsayin "mai ƙarfi a tsakiya mai ƙafar hagu wanda kuma zai iya bugawa a tsakiya, jagora na halitta mai kyakkyawar makoma". [1] Butera ya fara bugawa a gasar Challenger Pro League a ranar 14 ga Agusta, 2022 a wasan da suka tashi 0-0 da Deinze . [2] An gano Butera a matsayin ɗaya daga cikin manyan dalilan da ya sa RSCA Futures ta kasance ƙungiya ta ƙarshe da ba a doke ta ba a ƙwallon ƙafa ta Belgium a kakar wasa ta 2022-23. [3] [4] Wannan shine salon wasansa, an danganta shi da yiwuwar canja wurin zuwa Juventus, Ajax da Atalanta. [5] [6]
=== Ajax ===
A ranar 1 ga Satumba, 2023, Butera ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru 3 da AFC Ajax, inda ya shiga ƙungiyar masu ajiya ta Jong Ajax don kakar wasa ta 2023–24 ta Eerste Divisie. <ref>{{Cite web |date=September 2023 |title=Ajax kaapt opnieuw groot Belgisch talent weg bij Anderlecht |url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-kaapt-opnieuw-groot-belgisch-talent-weg-bij-anderlecht |website=[[Voetbal International]]}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
A shekarar 2022, Butera ya wakilci Belgium a matakin 'yan ƙasa da shekara 17. <ref>{{Cite web |title=The Belgian U17 scores 3 of 3 in the European Championship standings |url=https://www.anderlecht-online.be/es/article/220109 |website=Anderlecht-online.be}}</ref> Kafin wannan, ya jagoranci ƙungiyar ' yan ƙasa da shekara 16 ta Belgium . <ref>{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Vandaag begint de Challenger Pro League, het vroegere 1B: 10 tieners om in de gaten te houden |url=https://m.gva.be/cnt/dmf20220811_97331711?&articlehash=rc7anyhxvcP7gVialnPy1AFW%2B8NO0A%2F1bRq93RdHZ%2FC1298ftROcCPHDbfYRcdxmVhtI%2FetUoEFFRYBLFWwkiiXiRkUDh6V%2Fs%2Fg742wB%2FflumlwKTPEcNXkSUut7kzOK8%2FG0WhNCMnGIhCEEHJOxGP6sjYYkiIsU5AcON7EEuy9lY2QGtpTafiYob8B8hqKvQJfd5487buo%2BiVGQga4a%2FAXS%2B47u4Dikvlo%2FdSPcExMWrqDbW2ZeqgaM5TGk94n7bk1xT6lC37T5SWHZtcP%2FwTnU2ja4gtPbwSsbQ3lyxG62wrswj9ZHmSATyLQ19om%2FARcp3tDCfquiANhwJ%2FKzig%3D%3D |website=GVA.be}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Shi ɗan tsohon ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Belgium Jonathan Butera ne. <ref>{{Cite web |title=Anderlecht: Ethan Butera, 15-year-old central defender, signs his first professional contract |url=https://www.rtbf.be/article/anderlecht-ethan-butera-defenseur-central-de-15-ans-signe-son-premier-contrat-professionnel-10756181 |website=RTBF.be}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 26 November 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| RSCA Futures
| 2022–23
| Gasar Challenger Pro
| 14
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 14
| 0
|-
| Jong Ajax
| 2023–24
| Eerste Division
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 14
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 14
! 0
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
osksj0f5fktfuvlgz5lwfo4luwo7ia6
832423
832422
2026-05-08T10:27:42Z
Sardeeq
39275
832423
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ethan Butera''' (an haife shi a ranar 16 ga Afrilu 2006) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Belgium wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya]] ga Jong Ajax a gasar Eerste Division . <ref>{{Cite web |title=Ajax contracteert Ethan Butera |url=https://www.ajax.nl/artikelen/ajax-contracteert-ethan-butera/ |website=Ajax.nl}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Anderlecht ===
Butera ya kasance tare da Anderlecht tun daga matakin 'yan ƙasa da shekara 11. A ranar 6 ga Mayu 2021, Butera ya sanya hannu kan kwangilarsa ta farko ta ƙwararru da Anderlecht. Kwantiragin ya ci gaba har zuwa ƙarshen kakar wasa ta 2023-24, inda Jean Kindermans na ƙungiyar ya bayyana shi a matsayin "mai ƙarfi a tsakiya mai ƙafar hagu wanda kuma zai iya bugawa a tsakiya, jagora na halitta mai kyakkyawar makoma". [1] Butera ya fara bugawa a gasar Challenger Pro League a ranar 14 ga Agusta, 2022 a wasan da suka tashi 0-0 da Deinze . [2] An gano Butera a matsayin ɗaya daga cikin manyan dalilan da ya sa RSCA Futures ta kasance ƙungiya ta ƙarshe da ba a doke ta ba a ƙwallon ƙafa ta Belgium a kakar wasa ta 2022-23. [3] [4] Wannan shine salon wasansa, an danganta shi da yiwuwar canja wurin zuwa Juventus, Ajax da Atalanta. [5] [6]
=== Ajax ===
A ranar 1 ga Satumba, 2023, Butera ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru 3 da AFC Ajax, inda ya shiga ƙungiyar masu ajiya ta Jong Ajax don kakar wasa ta 2023–24 ta Eerste Divisie. <ref>{{Cite web |date=September 2023 |title=Ajax kaapt opnieuw groot Belgisch talent weg bij Anderlecht |url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-kaapt-opnieuw-groot-belgisch-talent-weg-bij-anderlecht |website=[[Voetbal International]]}}</ref>
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
A shekarar 2022, Butera ya wakilci Belgium a matakin 'yan ƙasa da shekara 17. <ref>{{Cite web |title=The Belgian U17 scores 3 of 3 in the European Championship standings |url=https://www.anderlecht-online.be/es/article/220109 |website=Anderlecht-online.be}}</ref> Kafin wannan, ya jagoranci ƙungiyar ' yan ƙasa da shekara 16 ta Belgium . <ref>{{Cite web |date=12 August 2022 |title=Vandaag begint de Challenger Pro League, het vroegere 1B: 10 tieners om in de gaten te houden |url=https://m.gva.be/cnt/dmf20220811_97331711?&articlehash=rc7anyhxvcP7gVialnPy1AFW%2B8NO0A%2F1bRq93RdHZ%2FC1298ftROcCPHDbfYRcdxmVhtI%2FetUoEFFRYBLFWwkiiXiRkUDh6V%2Fs%2Fg742wB%2FflumlwKTPEcNXkSUut7kzOK8%2FG0WhNCMnGIhCEEHJOxGP6sjYYkiIsU5AcON7EEuy9lY2QGtpTafiYob8B8hqKvQJfd5487buo%2BiVGQga4a%2FAXS%2B47u4Dikvlo%2FdSPcExMWrqDbW2ZeqgaM5TGk94n7bk1xT6lC37T5SWHZtcP%2FwTnU2ja4gtPbwSsbQ3lyxG62wrswj9ZHmSATyLQ19om%2FARcp3tDCfquiANhwJ%2FKzig%3D%3D |website=GVA.be}}</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
Shi ɗan tsohon ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasar Belgium Jonathan Butera ne. <ref>{{Cite web |title=Anderlecht: Ethan Butera, 15-year-old central defender, signs his first professional contract |url=https://www.rtbf.be/article/anderlecht-ethan-butera-defenseur-central-de-15-ans-signe-son-premier-contrat-professionnel-10756181 |website=RTBF.be}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|match played 26 November 2022}}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Bayyanar da kwallaye a raga ta kulob, kakar wasa da kuma gasa
! rowspan="2" | Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofi
! colspan="2" | Turai
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| RSCA Futures
| 2022–23
| Gasar Challenger Pro
| 14
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 14
| 0
|-
| Jong Ajax
| 2023–24
| Eerste Division
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 14
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 14
! 0
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
pn8bgp20urztk5use11083cby94jnsp
Dick van Burik
0
149917
832424
2026-05-08T10:28:50Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1324891472|Dick van Burik]]"
832424
wikitext
text/x-wiki
'''Dick van Burik''' (an haife shi a ranar 29 ga Nuwamba 1973) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya yi ritaya wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya na tsakiya]] . <ref>{{Cite web |title=van Burik, Dick |url=https://www.kicker.de/dick-van-burik/spieler/bundesliga/2006-07/hertha-bsc |access-date=12 February 2011 |publisher=[[Kicker (magazine)|Kicker]] |language=German}}</ref> Van Burik yana da 'ya'ya uku a lokacin aikinsa na ƙwallon ƙafa: Dominique, Michele, da Estelle van Burik. <ref>{{Cite web |date=2009-11-19 |title=Dick van Burik zurück zu Hertha? |url=https://www.bild.de/sport/fussball/kommt-der-hollaender-zurueck-zu-hertha-10521392.bild.html |access-date=2021-09-10 |website=bild.de |language=de}}</ref>
== Aikin kulob ==
Born in Utrecht, Van Burik played in the Eredivisie with Ajax, NAC and FC Utrecht.<ref>[http://www.nac.nl/108/newsid/7941/Van-Burik-naar-FC-Utrecht.html Van Burik naar FC Utrecht] - NAC {{In lang|nl}}</ref>
Duk da haka, an fi saninsa da shekaru 10 a ƙungiyar Bundesliga ta Jamus Hertha BSC, inda ya zama babban ɗan wasan tsaron gida kuma kyaftin a ƙungiyar da ta shiga gasar cin kofin UEFA sau biyar da kuma gasar zakarun Turai ta 1999-2000 (sakamakon matsayi na uku a gasar a 1998-99, inda Van Burik ya fito a gasa goma na gasar zakarun Turai, yayin da Hertha ya kai matakin rukuni na biyu).
Hertha ta kori Van Burik bayan da kungiyar ta zarge shi da taka rawa wajen tafiyar abokin wasansa Jérôme Boateng, wanda abokin cinikinsa ne na mahaifin Van Burik kuma wakilin kwallon kafa Karel. [1] Duk da cewa kungiyoyi daban-daban sun nuna sha'awarsa, daga karshe ya zabi yin ritaya a matsayin kwararren dan wasan kwallon kafa a watan Yunin 2007, yana da shekaru 33.
== Ritaya ==
Ya yi aiki a matsayin mataimakin manaja a [[SC Heerenveen]] daga Fabrairu zuwa Yuni 2010. <ref>{{Cite web |title=Dick van Burik |url=https://www.worldfootball.net/person/pe40743/dick-van-burik/ |access-date=12 February 2011 |publisher=worldfootball.net}}</ref> A halin yanzu, Van Burik yana gudanar da wata hukumar kwallon kafa ta duniya, [https://www.eurosocceradvice.com/en/ EuroSoccerAdvice], kuma shi ne mamallakin wani kamfanin kariya, [https://vbcoatings.nl/en/home/ VB Coatings] . <ref>[http://www.quotenet.nl/Nieuws/Dick-van-Burik-over-zijn-eerste-miljoen-Ik-onderneem-zoals-ik-voetbalde-159085 Dick van Burik over zijn eerste miljoen: 'Ik onderneem zoals ik voetbalde'] - Quotenet {{In lang|nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1973]]
28smec9ayp7frhksqwelskilobqcfod
832425
832424
2026-05-08T10:29:11Z
Sardeeq
39275
832425
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dick van Burik''' (an haife shi a ranar 29 ga Nuwamba 1973) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Holland wanda ya yi ritaya wanda ya buga wasa a matsayin [[Mai buga baya|mai tsaron baya na tsakiya]] . <ref>{{Cite web |title=van Burik, Dick |url=https://www.kicker.de/dick-van-burik/spieler/bundesliga/2006-07/hertha-bsc |access-date=12 February 2011 |publisher=[[Kicker (magazine)|Kicker]] |language=German}}</ref> Van Burik yana da 'ya'ya uku a lokacin aikinsa na ƙwallon ƙafa: Dominique, Michele, da Estelle van Burik. <ref>{{Cite web |date=2009-11-19 |title=Dick van Burik zurück zu Hertha? |url=https://www.bild.de/sport/fussball/kommt-der-hollaender-zurueck-zu-hertha-10521392.bild.html |access-date=2021-09-10 |website=bild.de |language=de}}</ref>
== Aikin kulob ==
Born in Utrecht, Van Burik played in the Eredivisie with Ajax, NAC and FC Utrecht.<ref>[http://www.nac.nl/108/newsid/7941/Van-Burik-naar-FC-Utrecht.html Van Burik naar FC Utrecht] - NAC {{In lang|nl}}</ref>
Duk da haka, an fi saninsa da shekaru 10 a ƙungiyar Bundesliga ta Jamus Hertha BSC, inda ya zama babban ɗan wasan tsaron gida kuma kyaftin a ƙungiyar da ta shiga gasar cin kofin UEFA sau biyar da kuma gasar zakarun Turai ta 1999-2000 (sakamakon matsayi na uku a gasar a 1998-99, inda Van Burik ya fito a gasa goma na gasar zakarun Turai, yayin da Hertha ya kai matakin rukuni na biyu).
Hertha ta kori Van Burik bayan da kungiyar ta zarge shi da taka rawa wajen tafiyar abokin wasansa Jérôme Boateng, wanda abokin cinikinsa ne na mahaifin Van Burik kuma wakilin kwallon kafa Karel. [1] Duk da cewa kungiyoyi daban-daban sun nuna sha'awarsa, daga karshe ya zabi yin ritaya a matsayin kwararren dan wasan kwallon kafa a watan Yunin 2007, yana da shekaru 33.
== Ritaya ==
Ya yi aiki a matsayin mataimakin manaja a [[SC Heerenveen]] daga Fabrairu zuwa Yuni 2010. <ref>{{Cite web |title=Dick van Burik |url=https://www.worldfootball.net/person/pe40743/dick-van-burik/ |access-date=12 February 2011 |publisher=worldfootball.net}}</ref> A halin yanzu, Van Burik yana gudanar da wata hukumar kwallon kafa ta duniya, [https://www.eurosocceradvice.com/en/ EuroSoccerAdvice], kuma shi ne mamallakin wani kamfanin kariya, [https://vbcoatings.nl/en/home/ VB Coatings] . <ref>[http://www.quotenet.nl/Nieuws/Dick-van-Burik-over-zijn-eerste-miljoen-Ik-onderneem-zoals-ik-voetbalde-159085 Dick van Burik over zijn eerste miljoen: 'Ik onderneem zoals ik voetbalde'] - Quotenet {{In lang|nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1973]]
1ohyjglncbtnt6ryiofpt58cr2hkiv6
Dmitri Bulykin
0
149918
832426
2026-05-08T10:30:55Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1350278609|Dmitri Bulykin]]"
832426
wikitext
text/x-wiki
'''Dmitri Olegovich Bulykin''' ( Russian ; an haife shi a ranar 20 ga Nuwamba 1979) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Rasha wanda ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba . <ref>{{Cite web |last=Aalbers |first=Dave |date=22 February 2019 |title=Dmitri Boelykin leeft in Moskou op zijn eigen tempo |url=https://www.vice.com/nl/article/dmitri-boelykin-in-moskou/ |access-date=19 August 2020 |website=vice.com |language=nl}}</ref> Tsakanin 2003 da 2005, yana bugawa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Rasha wasa akai-akai.
== Aikin kulob ==
=== Lokomotiv Moscow ===
Bulykin ya fara wasan ƙwallon ƙafa da Lokomotiv Moscow a shekarar 1997. Ya zauna da Lokomotiv na tsawon shekaru uku inda ya zura kwallaye 28 a wasanni 94 kuma ya jawo hankalin mutane sosai. A Lokomotiv Moscow, Bulykin ya lashe lambobin azurfa (1999, 2000), Tagulla (1997) da kuma gasar cin kofin Rasha sau uku (1997, 2000, 2001).
=== Dynamo Moscow ===
A shekara ta 2001, Bulykin ya rattaba hannu da Dynamo Moscow kuma nan da nan ya kafa kansa a matsayin ɗan wasa na farko a ƙungiyar a kakar wasa uku masu zuwa. Ya zira kwallaye 29 a wasanni 90 da ya buga wa ƙungiyar. A shekara ta 2003 an gayyace shi zuwa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Rasha.
Da yake an samu ci gaba a ƙungiyar da kuma ƙasarsa, ana sa ran Bulykin, wanda bai taɓa ɓoye sha'awarsa ta komawa wata ƙungiyar waje ba, zai ƙaura zuwa ƙasashen waje. A watan Janairun 2004, ya shafe makonni biyu yana gwaji tare da [[Everton FC|Everton]], amma bai samu isassun 'yan wasa don samun izinin aiki ba. <ref>{{Cite web |date=25 January 2004 |title=Everton move for Butt |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/e/everton/3419157.stm |access-date=20 December 2007 |publisher=BBC Sport}}</ref> A shekarar 2005, da fatan komawa Ingila, Bulykin ya yi gwaje-gwaje a Portsmouth amma wannan canjin bai faru ba. <ref>{{Cite web |date=24 January 2005 |title=Pompey line up move for Bulykin |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/low/football/teams/p/portsmouth/4203237.stm |access-date=20 December 2007 |publisher=BBC Sport}}</ref> Sakamakon haka, Bulykin ya ci gaba da zama tare da Dynamo, kuma an sauke shi cikin sauri don buga wasa a ƙungiyar ta biyu, kuma daga ƙarshe aka cire shi daga tsarin horo gaba ɗaya. Yayin da yake kusan wargaza dangantakarsa da Dynamo, ya sake sanya hannu don kakar wasa ta 2006, bayan da aka naɗa tsohon kocin Rasha Yuri Syomin a matsayin manajan ƙungiyar. A ranar 31 ga Maris, lokacin da Bulykin ya shirya ya zo a matsayin wanda zai maye gurbin Saturn, Syomin ya yi masa ihu, "Ka cire hannun riga!", lokacin da aka nuna kai tsaye a talabijin. Daga baya Syomin ya ce yana ɗaukar sanya safar hannu lokacin da yanayi yayi sauƙi a matsayin alamar rashin son yin aiki tuƙuru, yayin da Bulykin da kansa ya ɗauki ihun Syomin a matsayin ƙarfafa gwiwa, kodayake ya ɗan wuce na sama. An kori Syomin a tsakiyar kakar wasa kuma a ƙarƙashin manaja na gaba, Andrei Kobelev, an sanya Bulykin a cikin jerin 'yan wasa, inda ya shafe ƙarshen 2006. A ƙoƙarin warware matsalar Bulykin da Dynamo, babban manajanta, Dmitri Ivanov, ya bayyana cewa ƙungiyar za ta saki Bulykin ba tare da kuɗin canja wuri ba, idan akwai wata sha'awa daga kowa.
=== Bayer Leverkusen ===
[[Fayil:D-Bulykin.jpg|left|thumb|163x163px|Bulykin zai koma Bayer Leverkusen]]
A ranar 28 ga Agusta 2007, Bulykin ya sami kwangilar shekara ɗaya da ƙungiyar Bayer Leverkusen ta Jamus, bayan ya zira kwallo a wasanni biyu na sada zumunci a lokacin da yake jinya a ƙungiyar Bundesliga . <ref>{{Cite web |title=Bulykin looks to revive career at Leverkusen |url=https://int.soccerway.com/news/2007/August/27/bulykin-looks-to-revive-career-at-leverkusen |access-date=20 December 2007 |website=soccerway.com}}</ref> A ranar 19 ga Disamba 2007, ya zira kwallo a karon farko ga ƙungiyar, inda ya zira kwallaye biyu a ragar FC Zürich a gasar cin kofin UEFA, kuma UEFA ta ayyana shi a matsayin "mutumin wasan". A zagaye na 20, Bulykin, wanda ya fara wasa a karon farko a rayuwarsa ta Bayer, ya karya tarihin Bundesliga na katin rawaya mafi sauri da aka karɓa (a cikin daƙiƙa na 12). Ya buga wasanni 19 na hukuma a wannan kakar wasa ta 2007-08 kuma ya zira kwallaye biyar ga Bayer Leverkusen.
=== Anderlecht ===
A ranar 19 ga Agusta 2008, ya koma ƙungiyar Anderlecht ta ƙasar Belgium, yana fatan samun ƙarin lokacin wasa a matsayin ɗan wasan gaba. Bayan nasarar farko inda ya zura kwallaye biyu a raga a wasansa na farko a gasar Belgian Pro League, nan da nan koci Ariël Jacobs ya sanya shi a benci kuma ya buga wasanni kaɗan a sauran wasannin 2008. Ya buga wasanni 10 kacal kuma ya zura kwallaye 3.
=== Fortuna Düsseldorf ===
Bayan ya shafe kusan shekara ta 2009 ba tare da ya yi wasa ba, an ba Bulykin aro zuwa Jamus, a wannan karon ga ƙungiyar rukuni na biyu ta Bundesliga Fortuna Düsseldorf . [1] Ya fara da wasa mai ban sha'awa a wasansa na farko da Hamburger SV a gasar cin kofin Jamus. Ya yi rashin sa'a sakamakon mummunan rauni da ya yi masa wanda ya ɗauke shi watanni biyar kafin ya murmure, wanda hakan ya sa wannan kakar wasa ta kasance ba ta yi daɗi ba.
=== ADO Den Haag ===
Yayin da Anderlecht ta lashe gasar Super Cup ta Belgium, Bulykin yana kan gwaji a ADO Den Haag . Ƙungiyar 'yan wasan Holland Eredivisie ta yanke shawarar ba shi aro don kakar wasa ta 2010-11. Ya zira kwallaye 21 a gasar kuma ya shahara a tsakanin magoya bayan ADO Den Haag. Bayan kakar wasa, ADO Den Haag ya yi ƙoƙarin siyan Bulykin, amma ba a cimma yarjejeniya ba kuma ya koma Anderlecht bayan kakar wasa ta bana a Netherlands.
=== Ajax ===
[[Fayil:Bulykin_(original).jpg|left|thumb|200x200px|Bulykin tare da Ajax]]
A ranar 31 ga Agusta 2011, an sanar da cewa RSC Anderlecht da Ajax sun cimma matsaya kan komawar Bulykin zuwa kulob din Amsterdam a matsayin canja wuri kyauta. Bulykin ya sanya hannu kan kwantiragin shekara guda tare da zabin da kulob din zai iya tsawaita shi na tsawon shekara guda. <ref>{{Cite web |date=31 August 2011 |title=Ajax contracteert Dmitry Bulykin |url=http://www.ajax.nl/Nieuws/Nieuwsarchief/Nieuws-artikel/Ajax-contracteert-Dmitry-Bulykin.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002075941/http://www.ajax.nl/Nieuws/Nieuwsarchief/Nieuws-artikel/Ajax-contracteert-Dmitry-Bulykin.htm |archive-date=2 October 2012 |access-date=31 August 2011 |publisher=ajax.nl |language=nl}}</ref> A wasansa na farko a gasar, da abokan hamayyarsa PSV Eindhoven, ya zura kwallo ta biyu a Ajax, inda ya yanke shawarar wasan da kunnen doki 2-2.
A ranar 7 ga Disamba 2011, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Rasha ta zaɓi Dmitri Bulykin a ''matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa mafi kyau a ƙasashen waje'', amma bai sami damar halartar bikin baje kolin da aka yi a Moscow don karɓar kyautarsa ba, saboda an shirya taron ne a daidai lokacin da za a buga wasan gida na UEFA Champions League da [[Real Madrid CF|Real Madrid]] . <ref>{{Cite web |date=7 December 2011 |title=Bulykin wint Russische prijs en kan tien minuten spelen tegen Real |url=http://www.soccernews.nl/news/139656/Bulykin_wint_Russische_prijs_en_kan_tien_minuten_spelen_tegen_Real |access-date=5 February 2012 |publisher=soccernews.nl |language=nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
1w4u46rfdvug00xx8jhmqsis210xpa0
832427
832426
2026-05-08T10:31:15Z
Sardeeq
39275
832427
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Dmitri Olegovich Bulykin''' ( Russian ; an haife shi a ranar 20 ga Nuwamba 1979) tsohon ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na Rasha wanda ya buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba . <ref>{{Cite web |last=Aalbers |first=Dave |date=22 February 2019 |title=Dmitri Boelykin leeft in Moskou op zijn eigen tempo |url=https://www.vice.com/nl/article/dmitri-boelykin-in-moskou/ |access-date=19 August 2020 |website=vice.com |language=nl}}</ref> Tsakanin 2003 da 2005, yana bugawa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Rasha wasa akai-akai.
== Aikin kulob ==
=== Lokomotiv Moscow ===
Bulykin ya fara wasan ƙwallon ƙafa da Lokomotiv Moscow a shekarar 1997. Ya zauna da Lokomotiv na tsawon shekaru uku inda ya zura kwallaye 28 a wasanni 94 kuma ya jawo hankalin mutane sosai. A Lokomotiv Moscow, Bulykin ya lashe lambobin azurfa (1999, 2000), Tagulla (1997) da kuma gasar cin kofin Rasha sau uku (1997, 2000, 2001).
=== Dynamo Moscow ===
A shekara ta 2001, Bulykin ya rattaba hannu da Dynamo Moscow kuma nan da nan ya kafa kansa a matsayin ɗan wasa na farko a ƙungiyar a kakar wasa uku masu zuwa. Ya zira kwallaye 29 a wasanni 90 da ya buga wa ƙungiyar. A shekara ta 2003 an gayyace shi zuwa ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Rasha.
Da yake an samu ci gaba a ƙungiyar da kuma ƙasarsa, ana sa ran Bulykin, wanda bai taɓa ɓoye sha'awarsa ta komawa wata ƙungiyar waje ba, zai ƙaura zuwa ƙasashen waje. A watan Janairun 2004, ya shafe makonni biyu yana gwaji tare da [[Everton FC|Everton]], amma bai samu isassun 'yan wasa don samun izinin aiki ba. <ref>{{Cite web |date=25 January 2004 |title=Everton move for Butt |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/e/everton/3419157.stm |access-date=20 December 2007 |publisher=BBC Sport}}</ref> A shekarar 2005, da fatan komawa Ingila, Bulykin ya yi gwaje-gwaje a Portsmouth amma wannan canjin bai faru ba. <ref>{{Cite web |date=24 January 2005 |title=Pompey line up move for Bulykin |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/low/football/teams/p/portsmouth/4203237.stm |access-date=20 December 2007 |publisher=BBC Sport}}</ref> Sakamakon haka, Bulykin ya ci gaba da zama tare da Dynamo, kuma an sauke shi cikin sauri don buga wasa a ƙungiyar ta biyu, kuma daga ƙarshe aka cire shi daga tsarin horo gaba ɗaya. Yayin da yake kusan wargaza dangantakarsa da Dynamo, ya sake sanya hannu don kakar wasa ta 2006, bayan da aka naɗa tsohon kocin Rasha Yuri Syomin a matsayin manajan ƙungiyar. A ranar 31 ga Maris, lokacin da Bulykin ya shirya ya zo a matsayin wanda zai maye gurbin Saturn, Syomin ya yi masa ihu, "Ka cire hannun riga!", lokacin da aka nuna kai tsaye a talabijin. Daga baya Syomin ya ce yana ɗaukar sanya safar hannu lokacin da yanayi yayi sauƙi a matsayin alamar rashin son yin aiki tuƙuru, yayin da Bulykin da kansa ya ɗauki ihun Syomin a matsayin ƙarfafa gwiwa, kodayake ya ɗan wuce na sama. An kori Syomin a tsakiyar kakar wasa kuma a ƙarƙashin manaja na gaba, Andrei Kobelev, an sanya Bulykin a cikin jerin 'yan wasa, inda ya shafe ƙarshen 2006. A ƙoƙarin warware matsalar Bulykin da Dynamo, babban manajanta, Dmitri Ivanov, ya bayyana cewa ƙungiyar za ta saki Bulykin ba tare da kuɗin canja wuri ba, idan akwai wata sha'awa daga kowa.
=== Bayer Leverkusen ===
[[Fayil:D-Bulykin.jpg|left|thumb|163x163px|Bulykin zai koma Bayer Leverkusen]]
A ranar 28 ga Agusta 2007, Bulykin ya sami kwangilar shekara ɗaya da ƙungiyar Bayer Leverkusen ta Jamus, bayan ya zira kwallo a wasanni biyu na sada zumunci a lokacin da yake jinya a ƙungiyar Bundesliga . <ref>{{Cite web |title=Bulykin looks to revive career at Leverkusen |url=https://int.soccerway.com/news/2007/August/27/bulykin-looks-to-revive-career-at-leverkusen |access-date=20 December 2007 |website=soccerway.com}}</ref> A ranar 19 ga Disamba 2007, ya zira kwallo a karon farko ga ƙungiyar, inda ya zira kwallaye biyu a ragar FC Zürich a gasar cin kofin UEFA, kuma UEFA ta ayyana shi a matsayin "mutumin wasan". A zagaye na 20, Bulykin, wanda ya fara wasa a karon farko a rayuwarsa ta Bayer, ya karya tarihin Bundesliga na katin rawaya mafi sauri da aka karɓa (a cikin daƙiƙa na 12). Ya buga wasanni 19 na hukuma a wannan kakar wasa ta 2007-08 kuma ya zira kwallaye biyar ga Bayer Leverkusen.
=== Anderlecht ===
A ranar 19 ga Agusta 2008, ya koma ƙungiyar Anderlecht ta ƙasar Belgium, yana fatan samun ƙarin lokacin wasa a matsayin ɗan wasan gaba. Bayan nasarar farko inda ya zura kwallaye biyu a raga a wasansa na farko a gasar Belgian Pro League, nan da nan koci Ariël Jacobs ya sanya shi a benci kuma ya buga wasanni kaɗan a sauran wasannin 2008. Ya buga wasanni 10 kacal kuma ya zura kwallaye 3.
=== Fortuna Düsseldorf ===
Bayan ya shafe kusan shekara ta 2009 ba tare da ya yi wasa ba, an ba Bulykin aro zuwa Jamus, a wannan karon ga ƙungiyar rukuni na biyu ta Bundesliga Fortuna Düsseldorf . [1] Ya fara da wasa mai ban sha'awa a wasansa na farko da Hamburger SV a gasar cin kofin Jamus. Ya yi rashin sa'a sakamakon mummunan rauni da ya yi masa wanda ya ɗauke shi watanni biyar kafin ya murmure, wanda hakan ya sa wannan kakar wasa ta kasance ba ta yi daɗi ba.
=== ADO Den Haag ===
Yayin da Anderlecht ta lashe gasar Super Cup ta Belgium, Bulykin yana kan gwaji a ADO Den Haag . Ƙungiyar 'yan wasan Holland Eredivisie ta yanke shawarar ba shi aro don kakar wasa ta 2010-11. Ya zira kwallaye 21 a gasar kuma ya shahara a tsakanin magoya bayan ADO Den Haag. Bayan kakar wasa, ADO Den Haag ya yi ƙoƙarin siyan Bulykin, amma ba a cimma yarjejeniya ba kuma ya koma Anderlecht bayan kakar wasa ta bana a Netherlands.
=== Ajax ===
[[Fayil:Bulykin_(original).jpg|left|thumb|200x200px|Bulykin tare da Ajax]]
A ranar 31 ga Agusta 2011, an sanar da cewa RSC Anderlecht da Ajax sun cimma matsaya kan komawar Bulykin zuwa kulob din Amsterdam a matsayin canja wuri kyauta. Bulykin ya sanya hannu kan kwantiragin shekara guda tare da zabin da kulob din zai iya tsawaita shi na tsawon shekara guda. <ref>{{Cite web |date=31 August 2011 |title=Ajax contracteert Dmitry Bulykin |url=http://www.ajax.nl/Nieuws/Nieuwsarchief/Nieuws-artikel/Ajax-contracteert-Dmitry-Bulykin.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002075941/http://www.ajax.nl/Nieuws/Nieuwsarchief/Nieuws-artikel/Ajax-contracteert-Dmitry-Bulykin.htm |archive-date=2 October 2012 |access-date=31 August 2011 |publisher=ajax.nl |language=nl}}</ref> A wasansa na farko a gasar, da abokan hamayyarsa PSV Eindhoven, ya zura kwallo ta biyu a Ajax, inda ya yanke shawarar wasan da kunnen doki 2-2.
A ranar 7 ga Disamba 2011, ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Rasha ta zaɓi Dmitri Bulykin a ''matsayin ɗan wasan ƙwallon ƙafa mafi kyau a ƙasashen waje'', amma bai sami damar halartar bikin baje kolin da aka yi a Moscow don karɓar kyautarsa ba, saboda an shirya taron ne a daidai lokacin da za a buga wasan gida na UEFA Champions League da [[Real Madrid CF|Real Madrid]] . <ref>{{Cite web |date=7 December 2011 |title=Bulykin wint Russische prijs en kan tien minuten spelen tegen Real |url=http://www.soccernews.nl/news/139656/Bulykin_wint_Russische_prijs_en_kan_tien_minuten_spelen_tegen_Real |access-date=5 February 2012 |publisher=soccernews.nl |language=nl}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Haifaffun 1979]]
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
n7mihocvj427nu8z963o3pv2w139ywd
Samet Bulut
0
149919
832428
2026-05-08T10:31:48Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1335877353|Samet Bulut]]"
832428
wikitext
text/x-wiki
'''Samet Bulut''' (an haife shi a ranar 25 ga Fabrairu 1996) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne ɗan]] ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta TFF ta uku ta Turkiyya Alanya Kestelspor.
== Rayuwa ta sirri ==
A ranar 12 ga Maris, 2015, lokacin da Bulut ke wasa a makarantar matasa ta Ajax, an kama shi tare da abokan wasansa Zakaria El Azzouzi da Aschraf El Mahdioui saboda cin zarafin wata 'yar sanda mai sanye da farar riga. Jami'in ya samu raunuka a kafada da raunuka daban-daban. Daga baya ta shigar da kara a kan 'yan wasan uku. [1] Bayan kwana daya, Ajax ta sanar a wani sako na hukuma cewa ta dakatar da 'yan wasan. [2] Daga baya a wannan makon, El Azzouzi ya kasance shi kadai ake zargi a cikin lamarin. An ba Bulut damar sake bugawa kungiyar matasa ta Ajax A1 bayan ya shafe wata daya ana dakatar da shi. A matsayin hukunci, dole ne ya sanar da matasan 'yan wasan Ajax tare da El Azzouzi da El Mahdioui. [3]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1996]]
7qi3zr3uqusaepd3o11byr4gpbeviel
832429
832428
2026-05-08T10:32:48Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1335877353|Samet Bulut]]"
832429
wikitext
text/x-wiki
'''Samet Bulut''' (an haife shi a ranar 25 ga Fabrairu 1996) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne ɗan]] ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta TFF ta uku ta Turkiyya Alanya Kestelspor. <ref>Van Mino Raiola tot Almere City: het verhaal van Samet Bulut vice.com</ref><ref>van Sluis, Hilbert (13 March 2015). "Jeugdspelers Ajax mishandelen agente" (in Dutch). Metro International. Retrieved 11 September 2020.</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
A ranar 12 ga Maris, 2015, lokacin da Bulut ke wasa a makarantar matasa ta Ajax, an kama shi tare da abokan wasansa Zakaria El Azzouzi da Aschraf El Mahdioui saboda cin zarafin wata 'yar sanda mai sanye da farar riga. Jami'in ya samu raunuka a kafada da raunuka daban-daban. Daga baya ta shigar da kara a kan 'yan wasan uku. [1] Bayan kwana daya, Ajax ta sanar a wani sako na hukuma cewa ta dakatar da 'yan wasan. [2] Daga baya a wannan makon, El Azzouzi ya kasance shi kadai ake zargi a cikin lamarin. An ba Bulut damar sake bugawa kungiyar matasa ta Ajax A1 bayan ya shafe wata daya ana dakatar da shi. A matsayin hukunci, dole ne ya sanar da matasan 'yan wasan Ajax tare da El Azzouzi da El Mahdioui. [3]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1996]]
bum0l6e1a0wg3uiuzj9pm8oeoclq94i
832430
832429
2026-05-08T10:33:08Z
Sardeeq
39275
832430
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Samet Bulut''' (an haife shi a ranar 25 ga Fabrairu 1996) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa ne ɗan]] ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan gaba a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta TFF ta uku ta Turkiyya Alanya Kestelspor. <ref>Van Mino Raiola tot Almere City: het verhaal van Samet Bulut vice.com</ref><ref>van Sluis, Hilbert (13 March 2015). "Jeugdspelers Ajax mishandelen agente" (in Dutch). Metro International. Retrieved 11 September 2020.</ref>
== Rayuwa ta sirri ==
A ranar 12 ga Maris, 2015, lokacin da Bulut ke wasa a makarantar matasa ta Ajax, an kama shi tare da abokan wasansa Zakaria El Azzouzi da Aschraf El Mahdioui saboda cin zarafin wata 'yar sanda mai sanye da farar riga. Jami'in ya samu raunuka a kafada da raunuka daban-daban. Daga baya ta shigar da kara a kan 'yan wasan uku. [1] Bayan kwana daya, Ajax ta sanar a wani sako na hukuma cewa ta dakatar da 'yan wasan. [2] Daga baya a wannan makon, El Azzouzi ya kasance shi kadai ake zargi a cikin lamarin. An ba Bulut damar sake bugawa kungiyar matasa ta Ajax A1 bayan ya shafe wata daya ana dakatar da shi. A matsayin hukunci, dole ne ya sanar da matasan 'yan wasan Ajax tare da El Azzouzi da El Mahdioui. [3]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1996]]
n08bwpyg9bsx97iyc1ej47jyu8445d6
Matar Seboko
0
149920
832431
2026-05-08T10:33:28Z
Zainab118
44654
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1311480043|Mosadi Seboko]]"
832431
wikitext
text/x-wiki
Mosadi Seboko (an haife ta 7 Yuni 1950) mai mulkin gargajiya ne na Motswana wanda shine ''kgosikgolo'' na Mutanen Balete tun shekara ta 2002. Ita ce mace ta farko a tarihin Botswana . {{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Rayuwa ta farko ==
{{Quote box|quote=Because of the patriarchal system practised in Botswana, culturally, people believe a woman cannot lead the tribe as a Paramount Chief. However the [[Constitution of Botswana]] does not discriminate against women due to their sex. My understanding of the Bill of Rights in the Constitution suggests that actually we have equal rights as men and women, to such positions.|source=Mosadi Seboko on why she wanted to be the first female kgosikgolo in Botswana{{sfn|Nyamnjoh|2004|p=14}}|width=200px|quoted=1}}An haifi Mosadi Seboko a ''Matar'' 7 ga Yuni 1950 a Ramotswa, <ref>{{Cite web |last=Lafraniere |first=Sharon |date=December 11, 2004 |title=A Tribe in Botswana Follows a Leader Called Woman |url=https://www.nytimes.com/2004/12/11/world/africa/a-tribe-in-botswana-follows-a-leader-called-woman.html |access-date=May 27, 2022 |website=[[The New York Times]]}}</ref> kilomita 30 (19 kudu da [[Gaborone]] . Sunanta Mosadi a zahiri yana nufin "mace" a [[Harshen Tswana|Setswana]], kuma an ba ta sunan Ingilishi "Muriel".{{Sfn|LaFraniere|2004}} Mahaifinta, Mokgosi III, ya yi tsammanin yaro zai zama ɗansa na fari, amma bayan ya ga 'yarsa, ya ce, "To, mace ce. Me zan iya yi? Yaranta ne. " {{Sfn|LaFraniere|2004}} A shekara ta 1969, ta kammala karatu daga Kwalejin Moeding . {{Sfn|Soszynski|2002}} Shekaru biyu bayan haka, ta zama mai kula da sashen a Bankin Barclay.{{Sfn|Soszynski|2002}} Ta kawo karshen aurenta na shekaru shida tare da mijinta mai cin zarafi a shekarar 1978. {{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Shugabanci ==
Dan uwan Mosadi Seboko ya kasance kgosikgolo daga 1 ga Yuni 1996 zuwa 17 ga Yuni 2001 lokacin da ya mutu daga rashin lafiya.{{Sfn|Soszynski|2002}} Tumelo Seboko, kawun Mosadi, ya zama dan wasan kwaikwayo na kgosikgolo daga 21 ga Yuni 2001 zuwa 7 ga Janairu 2002. Mahaifiyar Mosadi da 'yan uwanta mata sun tura ta zama kgosikgolo na gaba a wannan lokacin, wanda zai karya tarihin dikgosikgolo na namiji kawai. {{Efn|The plural of ''kgosikgolo'' is ''dikgosikgolo''.}} {{Sfn|LaFraniere|2004}} <ref>{{Cite journal |last=Nyamnjoh |first=Francis B. |date=July 2003 |title=Chieftaincy and the Negotiation of Might and Right in Botswana Democracy |url=http://dx.doi.org/10.1080/02589000305447 |journal=Journal of Contemporary African Studies |volume=21 |issue=2 |pages=233–250 |doi=10.1080/02589000305447 |issn=0258-9001 |s2cid=153444057 |url-access=subscription}}</ref> A lokacin shigarwa, ta yi aiki a matsayin manajan bene a Century Office Supplies a Broadhurst. {{Sfn|Soszynski|2002}} Mosadi ta kafa da'awarta ga bogosi{{Efn|"the office of chieftainship" in Setswana}} a kan "daidaitaccen haƙƙin haihuwa"; tunda ita ce ta farko, ya kamata ta kasance da fifiko wajen zama kgosikgolo.{{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}}<ref>{{Cite journal |last=Bauer |first=Gretchen |date=2014-08-21 |title='What is wrong with a woman being chief?' Women Chiefs and Symbolic and Substantive Representation in Botswana |url=http://dx.doi.org/10.1177/0021909614545700 |journal=Journal of Asian and African Studies |volume=51 |issue=2 |pages=222–237 |doi=10.1177/0021909614545700 |issn=0021-9096 |s2cid=147376825 |url-access=subscription}}</ref>(((()Mosadi Seboko's brother was kgosikgolo from 1 June 1996 to 17 June 2001 when he died from an illness.{{sfn|Soszynski|2002}} Tumelo Seboko, an uncle of Mosadi, became acting kgosikgolo from 21 June 2001 to 7 January 2002. Mosadi's mother and sisters pushed her to become the next kgosikgolo during this time, which would break a history of solely male)))
Seboko tana da masu sukar ta da yawa saboda ita mace ce. Kawunta Tumelo yana so Tsimane Mokgosi, ɗan’uwan Mosadi, ya zama kgosikgolo maimakon ta. Sauran mambobin kgotla ma sun yi ƙoƙarin jinkirta naɗa ta ta hanyar cewa ba ta da ƙwarewar jagorantar farautar damisa ta gargajiya ko kuma gudanar da al’adar “kiran ruwan sama”, waɗanda duka biyun ake buƙata don tabbatar da halaccin shugabancin kgosikgolo. {{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}} Mosadi ta karyata muhawara, tana mai cewa yawancin waɗannan al'adun sun ɓace lokacin da Kiristanci ya zo Botswana.{{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}}
Hawan ta ya kasance mai juyin juya hali saboda ya rushe al'adar da aka ba mata izinin shiga cikin ''Kotla'' (taron ƙauye) idan namiji ya gayyace su.{{Sfn|''The New Humanitarian''|2003}} Ta hau mulki a ranar 7 ga watan Janairun 2002 kuma ta zama [[Ntlo ya Dikgosi|Ntlo da Dikgosi]]">shugaban Ntlo ya Dikgosi a ranar 28 ga watan Fabrairun 2002. {{Sfn|Soszynski|2002}} An yi mata kambi a ranar 30 ga watan Agustan shekara ta 2003 kuma ta karbi kyautar gargajiya ta shanu, da kuma motar Toyota, na'urar wanki, mai tsabtace iska, kwamfuta, da kuma buga takardu.{{Sfn|''BBC News''|2003}} A lokacin da aka naɗa ta, ta lura da sauye-sauyen ƙabilarta:
{{Blockquote|You were able to transcend the gender imbalance that many are still grappling with, and installed me not because I am a woman, but rather on the basis of birthright equity.{{sfn|''The New Humanitarian''|2003}}}}
Hanyar jagorancinta ba ta da kyau idan aka kwatanta da maza da suka riga ta: tana magana a bayyane game da mijinta mai cin zarafi, haƙƙin jima'i ga mata, da kuma matsalar [[Kanjamau|HIV / AIDS]] mai tasowa.{{Sfn|LaFraniere|2004}} Masu sukar sun zarge ta da " kare mata", amma Mosadi Seboko ta amsa cewa a maimakon haka tana "fushi da mata [...] saboda rashin samun ƙarin iko akan yanayinsu".{{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Dubi kuma ==
* Jerin sarakunan Lete (Maleta)
{{Notelist|3}}
== Bayani ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
elvtjbnnex6bpkrf6s8btwxobcapwu5
Yarima Buaben
0
149921
832432
2026-05-08T10:34:45Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1345054213|Prince Buaben]]"
832432
wikitext
text/x-wiki
'''Yarima Christian Buaben Abankwah''' (an haife shi a ranar 23 ga Afrilu 1988), wanda aka fi sani da '''Prince Buaben''', ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Ghana. <ref>[https://liga2.prosport.ro/seria-1/pandurii-a-achizitionat-11-jucatori-un-fost-component-al-lotului-din-perioada-in-care-echipa-activa-in-liga-1-s-a-alaturat-si-el-gorjenilor-19141672 Pandurii a achiziționat 11 jucători! Un fost component al lotului din perioada în care echipa activa în Liga 1 s-a alăturat și el gorjenilor]. liga2.prosport.ro {{In lang|ro}}</ref>
Buaben ya girma a ƙasar Netherlands kuma ɗan wasan matasa ne a AFC Ajax . Ya koma Dundee United a shekarar 2007 kuma ya lashe Kofin Scotland tare da su a shekarar 2010. Ya buga wasa a Ingila daga shekarar 2011, tare da Watford sannan daga baya ya koma Carlisle United . Ya koma Scotland a shekarar 2014, inda ya buga wasa aro a Partick Thistle kafin ya koma Hearts . Buaben ya taimaka wa Hearts ta sami ci gaba a shekarar 2015, a cikin shekaru huɗu da ya yi a ƙungiyar. Ya sanya hannu kan yarjejeniyar da Falkirk a watan Oktoban 2018.
Buaben ya buga wasa ɗaya a [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Ghana]] .
== Sana'a ==
An haifi Buaben a Akosombo, [[Ghana]], amma mahaifiyarsa ta kai iyalinsa [[Holand|Netherlands]] lokacin yana ɗan shekara tara, domin tana tunanin za su sami rayuwa mafi kyau a can. A Netherlands inda ya zauna tsawon shekaru tara, babban hutunsa ya zo ne lokacin da yake bugawa ƙungiyar AVV Zeeburgia ta gida wasa da Ajax a wasan sada zumunci, inda suka sha kashi 9-1, inda Buaben ya buga ƙwallon da ƙungiyarsa ta zura. "Bayan wasan, [[Danny Makaho|Danny Blind]] ya gaya wa kawuna cewa sun burge ni, amma babu abin da ya faru na ɗan lokaci. Daga ƙarshe, Ajax ta kira ni kuma na je can don gwaji na makonni biyu lokacin da nake ɗan shekara 13."
=== Dundee United ===
Ɗan wasa wanda ya girma a cikin sanannen tsarin matasa na Ajax Amsterdam, galibi a matsayin ɗan wasan gaba, ɗan wasan mai shekaru 19 ya yi abin da ya isa ya burge manajan Dundee United Craig Levein . Bai sami matsayin zama a [[Holand|Netherlands]] ba don samun takardar izinin aiki da ake buƙata lokacin da manyan 'yan wasan Holland suka ba shi kwangilar cikakken lokaci. "A Holland, ba za ka iya buga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ba tare da izinin zama ba, kuma ba a shirya ni in sami nawa ba sai a shekara mai zuwa. Amma, saboda ba ni da izini, ba zan iya buga wasa a ƙwararru ba, kuma ƙungiyar ba ta da zaɓi illa ta bar ni in tafi," in ji shi. Ya koma ƙasarsa ta Ghana kuma saboda matsayin iyalinsa a Burtaniya ya sami takardar izinin aiki mai inganci, wanda ya haifar da shawarar da aka bai wa manajan Dundee United Craig Levein . <ref>{{Cite web |date=20 July 2007 |title=United sign Ghanaian Tralist |url=http://www.dundeeunitedfc.co.uk/index.asp?tm=2&nid=2635&cd=2007 |access-date=20 July 2007 |publisher=Dundee United FC}}</ref>
Buaben ya shiga ƙungiyar a matsayin mai gwajin gwaji a farkon horon kafin kakar wasa kuma ya burge manajan sosai har aka ba shi kwangilar cikakken lokaci. A ranar 20 ga Yuli 2007, Dundee United ta sayi ɗan Ghanan a kan kwantiragin shekaru uku, bayan nasarar gwajin da ta samu a Tannadice Park . Levein ya shaida wa gidan yanar gizon kulob ɗin cewa: "Ƙaramin ɗan wasa ne kuma kodayake yana da hazaka, zai buƙaci lokaci don ya haɓaka da daidaitawa. "Ina ganinsa a matsayin wanda zai yi nasara a nan gaba amma ina da babban fatan cewa zai iya shiga ƙungiyar farko da wuri fiye da yadda ake tsammani."
Buaben ya fara buga wa Dundee United wasa a wasan sada zumunta da suka tashi kunnen doki 2-2 da Raith Rovers a Starks Park <ref>{{Cite web |date=22 July 2007 |title=Raith Rovers 2 Dundee United 2 |url=http://www.dundeeunitedfc.co.uk/index.asp?tm=2&nid=2637&cd=2007&cd1=7 |access-date=22 July 2007 |publisher=Dundee United FC}}</ref> a ranar Lahadi 22 ga Yuli 2007. "The Prince" ya kasance abin burgewa ga magoya bayan United nan take, duk da cewa Levein ya yaba masa a matsayin "daya don nan gaba", Buaben ya fara shiga cikin jerin 'yan wasan farko na United bayan wasu fitattun wasanni musamman yawan kwallayen da ya yi, wanda ya samu karbuwa a rahotannin wasanni ''Jaridar Times Online'' ta ce "Biyu daga cikin abubuwan da Levein ya gano masu rahusa, Morgaro Gomis da Prince Buaben, sun yi fice a United da [[Rangers F.C.|Rangers]] ... 'Yan wasan biyu sun kawo fasaha da tunani ga tsakiyar United". Prince yana cikin tawagar Dundee United wadda ta lashe Kofin Scotland a kakar wasa ta 2009/2010. A watan Afrilun 2011, manajan Dundee United Peter Houston ya nuna cewa yana tsammanin Buaben zai bar kungiyar a karshen kakar wasa saboda 'yan ta'adda ba su iya biyan bukatun 'yan wasa ba.
[[Fayil:Prince_Buaben.jpg|alt=A young man wearing a yellow shirt, red shorts and red socks, standing on a grass field|right|thumb|277x277px|Buaben yana bugawa Watford wasa a shekarar 2012.]]
=== Watford ===
Buaben ya koma ƙungiyar Watford ta gasar cin kofin ƙwallon ƙafa a watan Yulin 2011, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu. <ref>{{Cite web |last=Smith |first=Frank |date=14 July 2011 |title=Watford sign Prince Buaben |url=http://www.watfordobserver.co.uk/sport/9140045.Watford_sign_Prince_Buaben/ |access-date=14 July 2011 |website=[[Watford Observer]]}}</ref> Buaben ya yi fama da rashin ƙoshin lafiya a wasannin share fage, wanda hakan ya dakatar da yunƙurinsa na shiga ƙungiyar farko. Dole ne ya jira har zuwa tsakiyar watan Oktoba don fara buga gasarsa ta farko a Watford, inda ya maye gurbin [[Michael Kightly]] a minti na 20 da [[Leicester City F.C.|Leicester City]] . Buaben ya fara buga wasa a Watford da Peterborough United a ranar 29 ga Oktoban 2011. Watford ta lashe wasan da ci 3-2, inda Buaben ya taka rawar gani a dukkan kwallaye ukun. Buaben ya zura ƙwallonsa ta farko a ragar Watford a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da Cardiff City a ranar Boxing. <ref>{{Cite web |date=28 December 2011 |title=Watford 1–1 Cardiff |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/16240452 |access-date=30 April 2012 |website=BBC Sport}}</ref> A ranar 7 ga Yunin 2013, Watford ta sanar da cewa ba za a sabunta kwangilar Buaben ba kuma ana sa ran za a sake shi a matsayin ɗan wasa mai zaman kansa. <ref>{{Cite web |title=OFFICIAL: Released Players Confirmed |url=http://www.watfordfc.com/news/article/130607-released-players-857432.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160629092911/http://www.watfordfc.com//news/article/130607-released-players-857432.aspx |archive-date=29 June 2016 |access-date=2013-06-22}}</ref>
=== Carlisle ===
Ya koma Carlisle United a watan Oktoban 2013 a yarjejeniyar da za ta ci gaba da kasancewa a Brunton Park har zuwa karshen kakar wasa ta 2013-2014. [1] Ya buga wasanni goma sha biyu a gasar Cumbrians. Bayan ya dawo daga aronsa a Partick Thistle . A ranar 6 ga Mayun 2014, Carlisle ya sanar da cewa za a sallami Buaben bayan kammala kwangilarsa. [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
4rbnd7m1fbfrn8eqcpfehsy2neotwck
832434
832432
2026-05-08T10:35:14Z
Sardeeq
39275
832434
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Yarima Christian Buaben Abankwah''' (an haife shi a ranar 23 ga Afrilu 1988), wanda aka fi sani da '''Prince Buaben''', ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Ghana. <ref>[https://liga2.prosport.ro/seria-1/pandurii-a-achizitionat-11-jucatori-un-fost-component-al-lotului-din-perioada-in-care-echipa-activa-in-liga-1-s-a-alaturat-si-el-gorjenilor-19141672 Pandurii a achiziționat 11 jucători! Un fost component al lotului din perioada în care echipa activa în Liga 1 s-a alăturat și el gorjenilor]. liga2.prosport.ro {{In lang|ro}}</ref>
Buaben ya girma a ƙasar Netherlands kuma ɗan wasan matasa ne a AFC Ajax . Ya koma Dundee United a shekarar 2007 kuma ya lashe Kofin Scotland tare da su a shekarar 2010. Ya buga wasa a Ingila daga shekarar 2011, tare da Watford sannan daga baya ya koma Carlisle United . Ya koma Scotland a shekarar 2014, inda ya buga wasa aro a Partick Thistle kafin ya koma Hearts . Buaben ya taimaka wa Hearts ta sami ci gaba a shekarar 2015, a cikin shekaru huɗu da ya yi a ƙungiyar. Ya sanya hannu kan yarjejeniyar da Falkirk a watan Oktoban 2018.
Buaben ya buga wasa ɗaya a [[Hukumar kwallon kafa ta kasa a Ghana|ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Ghana]] .
== Sana'a ==
An haifi Buaben a Akosombo, [[Ghana]], amma mahaifiyarsa ta kai iyalinsa [[Holand|Netherlands]] lokacin yana ɗan shekara tara, domin tana tunanin za su sami rayuwa mafi kyau a can. A Netherlands inda ya zauna tsawon shekaru tara, babban hutunsa ya zo ne lokacin da yake bugawa ƙungiyar AVV Zeeburgia ta gida wasa da Ajax a wasan sada zumunci, inda suka sha kashi 9-1, inda Buaben ya buga ƙwallon da ƙungiyarsa ta zura. "Bayan wasan, [[Danny Makaho|Danny Blind]] ya gaya wa kawuna cewa sun burge ni, amma babu abin da ya faru na ɗan lokaci. Daga ƙarshe, Ajax ta kira ni kuma na je can don gwaji na makonni biyu lokacin da nake ɗan shekara 13."
=== Dundee United ===
Ɗan wasa wanda ya girma a cikin sanannen tsarin matasa na Ajax Amsterdam, galibi a matsayin ɗan wasan gaba, ɗan wasan mai shekaru 19 ya yi abin da ya isa ya burge manajan Dundee United Craig Levein . Bai sami matsayin zama a [[Holand|Netherlands]] ba don samun takardar izinin aiki da ake buƙata lokacin da manyan 'yan wasan Holland suka ba shi kwangilar cikakken lokaci. "A Holland, ba za ka iya buga ƙwallon ƙafa ta ƙwararru ba tare da izinin zama ba, kuma ba a shirya ni in sami nawa ba sai a shekara mai zuwa. Amma, saboda ba ni da izini, ba zan iya buga wasa a ƙwararru ba, kuma ƙungiyar ba ta da zaɓi illa ta bar ni in tafi," in ji shi. Ya koma ƙasarsa ta Ghana kuma saboda matsayin iyalinsa a Burtaniya ya sami takardar izinin aiki mai inganci, wanda ya haifar da shawarar da aka bai wa manajan Dundee United Craig Levein . <ref>{{Cite web |date=20 July 2007 |title=United sign Ghanaian Tralist |url=http://www.dundeeunitedfc.co.uk/index.asp?tm=2&nid=2635&cd=2007 |access-date=20 July 2007 |publisher=Dundee United FC}}</ref>
Buaben ya shiga ƙungiyar a matsayin mai gwajin gwaji a farkon horon kafin kakar wasa kuma ya burge manajan sosai har aka ba shi kwangilar cikakken lokaci. A ranar 20 ga Yuli 2007, Dundee United ta sayi ɗan Ghanan a kan kwantiragin shekaru uku, bayan nasarar gwajin da ta samu a Tannadice Park . Levein ya shaida wa gidan yanar gizon kulob ɗin cewa: "Ƙaramin ɗan wasa ne kuma kodayake yana da hazaka, zai buƙaci lokaci don ya haɓaka da daidaitawa. "Ina ganinsa a matsayin wanda zai yi nasara a nan gaba amma ina da babban fatan cewa zai iya shiga ƙungiyar farko da wuri fiye da yadda ake tsammani."
Buaben ya fara buga wa Dundee United wasa a wasan sada zumunta da suka tashi kunnen doki 2-2 da Raith Rovers a Starks Park <ref>{{Cite web |date=22 July 2007 |title=Raith Rovers 2 Dundee United 2 |url=http://www.dundeeunitedfc.co.uk/index.asp?tm=2&nid=2637&cd=2007&cd1=7 |access-date=22 July 2007 |publisher=Dundee United FC}}</ref> a ranar Lahadi 22 ga Yuli 2007. "The Prince" ya kasance abin burgewa ga magoya bayan United nan take, duk da cewa Levein ya yaba masa a matsayin "daya don nan gaba", Buaben ya fara shiga cikin jerin 'yan wasan farko na United bayan wasu fitattun wasanni musamman yawan kwallayen da ya yi, wanda ya samu karbuwa a rahotannin wasanni ''Jaridar Times Online'' ta ce "Biyu daga cikin abubuwan da Levein ya gano masu rahusa, Morgaro Gomis da Prince Buaben, sun yi fice a United da [[Rangers F.C.|Rangers]] ... 'Yan wasan biyu sun kawo fasaha da tunani ga tsakiyar United". Prince yana cikin tawagar Dundee United wadda ta lashe Kofin Scotland a kakar wasa ta 2009/2010. A watan Afrilun 2011, manajan Dundee United Peter Houston ya nuna cewa yana tsammanin Buaben zai bar kungiyar a karshen kakar wasa saboda 'yan ta'adda ba su iya biyan bukatun 'yan wasa ba.
[[Fayil:Prince_Buaben.jpg|alt=A young man wearing a yellow shirt, red shorts and red socks, standing on a grass field|right|thumb|277x277px|Buaben yana bugawa Watford wasa a shekarar 2012.]]
=== Watford ===
Buaben ya koma ƙungiyar Watford ta gasar cin kofin ƙwallon ƙafa a watan Yulin 2011, inda ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu. <ref>{{Cite web |last=Smith |first=Frank |date=14 July 2011 |title=Watford sign Prince Buaben |url=http://www.watfordobserver.co.uk/sport/9140045.Watford_sign_Prince_Buaben/ |access-date=14 July 2011 |website=[[Watford Observer]]}}</ref> Buaben ya yi fama da rashin ƙoshin lafiya a wasannin share fage, wanda hakan ya dakatar da yunƙurinsa na shiga ƙungiyar farko. Dole ne ya jira har zuwa tsakiyar watan Oktoba don fara buga gasarsa ta farko a Watford, inda ya maye gurbin [[Michael Kightly]] a minti na 20 da [[Leicester City F.C.|Leicester City]] . Buaben ya fara buga wasa a Watford da Peterborough United a ranar 29 ga Oktoban 2011. Watford ta lashe wasan da ci 3-2, inda Buaben ya taka rawar gani a dukkan kwallaye ukun. Buaben ya zura ƙwallonsa ta farko a ragar Watford a wasan da suka tashi kunnen doki 1-1 da Cardiff City a ranar Boxing. <ref>{{Cite web |date=28 December 2011 |title=Watford 1–1 Cardiff |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/16240452 |access-date=30 April 2012 |website=BBC Sport}}</ref> A ranar 7 ga Yunin 2013, Watford ta sanar da cewa ba za a sabunta kwangilar Buaben ba kuma ana sa ran za a sake shi a matsayin ɗan wasa mai zaman kansa. <ref>{{Cite web |title=OFFICIAL: Released Players Confirmed |url=http://www.watfordfc.com/news/article/130607-released-players-857432.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160629092911/http://www.watfordfc.com//news/article/130607-released-players-857432.aspx |archive-date=29 June 2016 |access-date=2013-06-22}}</ref>
=== Carlisle ===
Ya koma Carlisle United a watan Oktoban 2013 a yarjejeniyar da za ta ci gaba da kasancewa a Brunton Park har zuwa karshen kakar wasa ta 2013-2014. [1] Ya buga wasanni goma sha biyu a gasar Cumbrians. Bayan ya dawo daga aronsa a Partick Thistle . A ranar 6 ga Mayun 2014, Carlisle ya sanar da cewa za a sallami Buaben bayan kammala kwangilarsa. [2]
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1988]]
1dko6128zp98txd3jqddfi8bj7w5ge4
Ricardo Quaresma
0
149922
832433
2026-05-08T10:34:47Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Ricardo Quaresma 2017.jpg|thumb]] = Ricardo Quaresma = {{Infobox dan kwallon kafa | suna = Ricardo Quaresma | hoto = Ricardo Quaresma 2018.jpg | cikakken_suna = Ricardo Andrade Quaresma Bernardo | ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1983|9|26}} | wurin_haihuwa = Lisbon, Portugal | tsawo = 1.75 m | matsayi = Dan wasan gaba / Dan wasan gefe | kungiyar_yanzu = Ya yi ritaya | lambar_riga = 7 | shekarun_matasa1 = 1992–2001 | kungiyoyin_matasa1 = Sporting CP | shekarun1 =...
832433
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Ricardo Quaresma 2017.jpg|thumb]]
= Ricardo Quaresma =
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Ricardo Quaresma
| hoto = Ricardo Quaresma 2018.jpg
| cikakken_suna = Ricardo Andrade Quaresma Bernardo
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1983|9|26}}
| wurin_haihuwa = Lisbon, Portugal
| tsawo = 1.75 m
| matsayi = Dan wasan gaba / Dan wasan gefe
| kungiyar_yanzu = Ya yi ritaya
| lambar_riga = 7
| shekarun_matasa1 = 1992–2001
| kungiyoyin_matasa1 = Sporting CP
| shekarun1 = 2001–2003
| kungiyoyi1 = Sporting CP
| wasanni1 = 67
| kwallaye1 = 3
| shekarun2 = 2003–2004
| kungiyoyi2 = Barcelona
| wasanni2 = 22
| kwallaye2 = 1
| shekarun3 = 2004–2008
| kungiyoyi3 = Porto
| wasanni3 = 114
| kwallaye3 = 24
| shekarun4 = 2008–2010
| kungiyoyi4 = Inter Milan
| wasanni4 = 24
| kwallaye4 = 1
| shekarun5 = 2010
| kungiyoyi5 = → Chelsea (aro)
| wasanni5 = 4
| kwallaye5 = 0
| shekarun6 = 2010–2012
| kungiyoyi6 = Beşiktaş
| wasanni6 = 46
| kwallaye6 = 8
| shekarun7 = 2013–2014
| kungiyoyi7 = Al Ahli
| wasanni7 = 16
| kwallaye7 = 3
| shekarun8 = 2014–2015
| kungiyoyi8 = Porto
| wasanni8 = 42
| kwallaye8 = 10
| shekarun9 = 2015–2019
| kungiyoyi9 = Beşiktaş
| wasanni9 = 105
| kwallaye9 = 14
| shekarun10 = 2019–2020
| kungiyoyi10 = Kasımpaşa
| wasanni10 = 22
| kwallaye10 = 4
| shekarun11 = 2020–2022
| kungiyoyi11 = Vitória de Guimarães
| wasanni11 = 58
| kwallaye11 = 6
| shekaru_tawaga1 = 2003–2018
| tawaga1 = Portugal
| wasanni_tawaga1 = 80
| kwallaye_tawaga1 = 10
}}
'''Ricardo Andrade Quaresma Bernardo''' wanda aka fi sani da '''Ricardo Quaresma''' tsohon dan kwallon kafa ne daga kasar [[Portugal]]. An haife shi a ranar 26 ga Satumba, 1983 a birnin [[Lisbon]]. Ya kasance daya daga cikin fitattun ‘yan wasan gefe a zamaninsa saboda kwarewarsa wajen yin dabaru, saurin gudu, da kuma bugun kwallo ta musamman wadda ake kira ''trivela''. Ya taka leda a manyan kungiyoyi irin su [[Sporting CP]], [[FC Porto]], [[FC Barcelona]], [[Inter Milan]], [[Chelsea F.C.|Chelsea]] da [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]].<ref>{{cite web|title=Ricardo Quaresma Profile|url=[https://www.transfermarkt.com/ricardo-quaresma/profil/spieler/4136|website=Transfermarkt|access-date=8](https://www.transfermarkt.com/ricardo-quaresma/profil/spieler/4136|website=Transfermarkt|access-date=8) Mayu 2026}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An taso Ricardo Quaresma ne a Lisbon inda ya fara nuna sha’awar kwallon kafa tun yana karami. Ya shiga makarantar horas da ‘yan wasa ta Sporting CP yana matashi, inda ya samu horo tare da wasu fitattun ‘yan wasa na Portugal. Tun yana yaro ya kasance mai saurin gudu da iya sarrafa kwallo, abin da ya sanya masu horarwa suka fara ganin zai zama babban dan wasa a nan gaba.<ref>{{cite web|title=Ricardo Quaresma Biography|url=[https://www.britannica.com/biography/Ricardo-Quaresma|website=Britannica|access-date=8](https://www.britannica.com/biography/Ricardo-Quaresma|website=Britannica|access-date=8) Mayu 2026}}</ref>
== Aikin kungiya ==
=== Sporting CP ===
Quaresma ya fara taka leda a babbar kungiyar Sporting CP a shekarar 2001. A lokacin yana daya daga cikin matasan ‘yan wasan da suka fi daukar hankali a Portugal. Ya taimaka wa kungiyar wajen lashe gasar Primeira Liga a kakar 2001–02. Salon wasansa ya ja hankalin kungiyoyin Turai saboda yadda yake iya wuce ‘yan baya da kuma bayar da kyawawan kwallaye.<ref>{{cite web|title=Sporting CP History and Players|url=[https://www.sporting.pt/en|website=Sporting](https://www.sporting.pt/en|website=Sporting) CP|access-date=8 Mayu 2026}}</ref>
=== Barcelona ===
A shekarar 2003, Quaresma ya koma kungiyar [[FC Barcelona]] ta kasar [[Spain]]. Duk da cewa mutane da dama sun yi tsammanin zai yi fice sosai, bai samu damar taka rawar gani sosai ba saboda karancin damar buga wasa da kuma matsin lamba a kungiyar. Duk da haka, zaman nasa a Barcelona ya kara masa gogewa a manyan gasa na Turai.<ref>{{cite web|title=Ricardo Quaresma at Barcelona|url=[https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/history/players|website=FC](https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/history/players|website=FC) Barcelona|access-date=8 Mayu 2026}}</ref>
=== Porto ===
Bayan barin Barcelona, Quaresma ya koma [[FC Porto]] a shekarar 2004. Wannan ne lokaci mafi haske a rayuwarsa ta kwallon kafa. Ya zama daya daga cikin fitattun ‘yan wasa a gasar Portugal, inda ya taimaka wa Porto wajen lashe kofuna da dama ciki har da Primeira Liga. A Porto ne ya fi nuna kwarewarsa ta ''trivela'', wato bugun kwallo da bayan wajen kafarsa. Ya lashe kyautar mafi kyawun dan wasa a Portugal sau da dama.<ref>{{cite web|title=FC Porto Legends|url=[https://www.fcporto.pt/en|website=FC](https://www.fcporto.pt/en|website=FC) Porto|access-date=8 Mayu 2026}}</ref>
=== Inter Milan da Chelsea ===
A shekarar 2008, Quaresma ya koma [[Inter Milan]] karkashin koci [[José Mourinho]]. Sai dai bai samu damar taka rawar gani sosai a kungiyar ba saboda matsalar daidaitawa da tsarin wasa. Daga baya an ba shi aro zuwa [[Chelsea F.C.|Chelsea]] a shekarar 2009, amma har yanzu bai samu damar nuna bajintarsa sosai ba. Duk da kalubalen da ya fuskanta a Italiya da Ingila, ya ci gaba da kasancewa fitaccen dan wasa a idon magoya baya.<ref>{{cite web|title=Quaresma Career Overview|url=[https://www.fifa.com/fifaplus/en/players/ricardo-quaresma|website=FIFA|access-date=8](https://www.fifa.com/fifaplus/en/players/ricardo-quaresma|website=FIFA|access-date=8) Mayu 2026}}</ref>
=== Beşiktaş da sauran kungiyoyi ===
Quaresma ya samu sabon farawa a kungiyar [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]] ta kasar [[Turkey]]. A nan ya sake zama tauraro saboda yadda yake kirkirar kwallaye da bayar da taimako ga abokan wasa. Magoya bayan kungiyar sun matukar kaunarsa saboda salon wasansa mai kayatarwa. Daga baya ya taka leda a kungiyoyi irin su Al Ahli, Kasımpaşa da Vitória de Guimarães kafin ya yi ritaya daga kwallon kafa.<ref>{{cite web|title=Beşiktaş Player History|url=[https://bjk.com.tr/en/|website=Beşiktaş](https://bjk.com.tr/en/|website=Beşiktaş) JK|access-date=8 Mayu 2026}}</ref>
== Aikin tawagar kasa ==
Quaresma ya fara bugawa tawagar kasar [[Portugal national football team|Portugal]] wasa tun shekarar 2003. Ya wakilci kasar a manyan gasa da dama ciki har da [[UEFA Euro 2008]], [[UEFA Euro 2012]], [[UEFA Euro 2016]] da [[2018 FIFA World Cup]]. Daya daga cikin manyan nasarorinsa shi ne taimakawa Portugal wajen lashe kofin Euro 2016, wanda shi ne babban kofin farko a tarihin kasar. Ya kasance mai muhimmiyar rawa wajen kawo kuzari da dabaru idan ana bukatar sauya yanayin wasa.<ref>{{cite web|title=Portugal Squad and Quaresma|url=[https://www.uefa.com/uefaeuro/history/players/44565--ricardo-quaresma/|website=UEFA|access-date=8](https://www.uefa.com/uefaeuro/history/players/44565--ricardo-quaresma/|website=UEFA|access-date=8) Mayu 2026}}</ref>
== Salon wasa ==
Ricardo Quaresma ya shahara saboda salon wasansa mai cike da fasaha. Ya fi amfani da kafarsa ta dama wajen yin bugun ''trivela'', wanda ya sa ya zama daya daga cikin ‘yan wasan da suka fi kwarewa wajen irin wannan salo. Haka kuma yana da kwarewa wajen yin giciye, dribbling, da bugun daga nesa. Duk da cewa wasu lokuta ana sukar sa saboda rashin daidaito a wasansa, mutane da dama suna kallonsa a matsayin daya daga cikin ‘yan wasa mafi nishadantarwa da Portugal ta taba samarwa.<ref>{{cite web|title=The Art of Quaresma's Trivela|url=[https://thesefootballtimes.co/2019/01/08/ricardo-quaresma-and-the-art-of-the-trivela/|website=These](https://thesefootballtimes.co/2019/01/08/ricardo-quaresma-and-the-art-of-the-trivela/|website=These) Football Times|access-date=8 Mayu 2026}}</ref>
== Nasarori ==
=== Sporting CP ===
* Primeira Liga: 2001–02
* Taça de Portugal: 2001–02
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2005–06, 2006–07, 2007–08
* Taça de Portugal: 2005–06
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2004, 2006
=== Inter Milan ===
* Serie A: 2008–09
=== Beşiktaş ===
* Süper Lig: 2015–16, 2016–17
=== Portugal ===
* UEFA European Championship: 2016 <ref>{{cite web|title=Ricardo Quaresma Honours|url=[https://www.worldfootball.net/player_summary/ricardo-quaresma/|website=WorldFootball.net|access-date=8](https://www.worldfootball.net/player_summary/ricardo-quaresma/|website=WorldFootball.net|access-date=8) Mayu 2026}}</ref>
== Gado da tasiri ==
Duk da cewa Ricardo Quaresma bai kai matsayin wasu fitattun taurari irin su [[Cristiano Ronaldo]] ba wajen yawan lambobin yabo, ya kasance daya daga cikin ‘yan wasan da suka fi burge magoya baya saboda salon wasansa na musamman. Matasa da dama sun koyi dabarunsa musamman bugun ''trivela''. Har yanzu ana tuna shi a matsayin dan wasan da ya kawo nishadi da kirkira a kwallon kafa ta Turai.<ref>{{cite web|title=Why Quaresma Remains a Cult Hero|url=[https://www.goal.com/en/news/ricardo-quaresma-portugals-magician/blt|website=Goal.com|access-date=8](https://www.goal.com/en/news/ricardo-quaresma-portugals-magician/blt|website=Goal.com|access-date=8) Mayu 2026}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
{{Tawagar Portugal a UEFA Euro 2016}}
{{Authority control}}
[[Category:1983 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:FC Porto players]]
[[Category:FC Barcelona players]]
[[Category:Inter Milan players]]
[[Category:Chelsea F.C. players]]
[[Category:Beşiktaş J.K. players]]
kzwewtyhzqbgl10ueysnacyv79ucs7e
Mosadi Seboko
0
149923
832436
2026-05-08T10:38:58Z
Zainab118
44654
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1311480043|Mosadi Seboko]]"
832436
wikitext
text/x-wiki
Mosadi Seboko (an haife ta 7 Yuni 1950) mai mulkin gargajiya ne na Motswana wanda shine ''kgosikgolo'' na Mutanen Balete tun shekara ta 2002. Ita ce mace ta farko a tarihin Botswana . {{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Rayuwa ta farko ==
{{Quote box|quote=Because of the patriarchal system practised in Botswana, culturally, people believe a woman cannot lead the tribe as a Paramount Chief. However the [[Constitution of Botswana]] does not discriminate against women due to their sex. My understanding of the Bill of Rights in the Constitution suggests that actually we have equal rights as men and women, to such positions.|source=Mosadi Seboko on why she wanted to be the first female kgosikgolo in Botswana{{sfn|Nyamnjoh|2004|p=14}}|width=200px|quoted=1}}An haifi Mosadi Seboko a ''Matar'' 7 ga Yuni 1950 a Ramotswa, <ref>{{Cite web |last=Lafraniere |first=Sharon |date=December 11, 2004 |title=A Tribe in Botswana Follows a Leader Called Woman |url=https://www.nytimes.com/2004/12/11/world/africa/a-tribe-in-botswana-follows-a-leader-called-woman.html |access-date=May 27, 2022 |website=[[The New York Times]]}}</ref> kilomita 30 (19 kudu da [[Gaborone]] . Sunanta Mosadi a zahiri yana nufin "mace" a [[Harshen Tswana|Setswana]], kuma an ba ta sunan Ingilishi "Muriel".{{Sfn|LaFraniere|2004}} Mahaifinta, Mokgosi III, ya yi tsammanin yaro zai zama ɗansa na fari, amma bayan ya ga 'yarsa, ya ce, "To, mace ce. Me zan iya yi? Yaranta ne. " {{Sfn|LaFraniere|2004}} A shekara ta 1969, ta kammala karatu daga Kwalejin Moeding . {{Sfn|Soszynski|2002}} Shekaru biyu bayan haka, ta zama mai kula da sashen a Bankin Barclay.{{Sfn|Soszynski|2002}} Ta kawo karshen aurenta na shekaru shida tare da mijinta mai cin zarafi a shekarar 1978. {{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Shugabanci ==
Dan uwan Mosadi Seboko ya kasance kgosikgolo daga 1 ga Yuni 1996 zuwa 17 ga Yuni 2001 lokacin da ya mutu daga rashin lafiya.{{Sfn|Soszynski|2002}} Tumelo Seboko, kawun Mosadi, ya zama dan wasan kwaikwayo na kgosikgolo daga 21 ga Yuni 2001 zuwa 7 ga Janairu 2002. Mahaifiyar Mosadi da 'yan uwanta mata sun tura ta zama kgosikgolo na gaba a wannan lokacin, wanda zai karya tarihin dikgosikgolo na namiji kawai. {{Efn|The plural of ''kgosikgolo'' is ''dikgosikgolo''.}} {{Sfn|LaFraniere|2004}} <ref>{{Cite journal |last=Nyamnjoh |first=Francis B. |date=July 2003 |title=Chieftaincy and the Negotiation of Might and Right in Botswana Democracy |url=http://dx.doi.org/10.1080/02589000305447 |journal=Journal of Contemporary African Studies |volume=21 |issue=2 |pages=233–250 |doi=10.1080/02589000305447 |issn=0258-9001 |s2cid=153444057 |url-access=subscription}}</ref> A lokacin shigarwa, ta yi aiki a matsayin manajan bene a Century Office Supplies a Broadhurst. {{Sfn|Soszynski|2002}} Mosadi ta kafa da'awarta ga bogosi{{Efn|"the office of chieftainship" in Setswana}} a kan "daidaitaccen haƙƙin haihuwa"; tunda ita ce ta farko, ya kamata ta kasance da fifiko wajen zama kgosikgolo.{{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}}<ref>{{Cite journal |last=Bauer |first=Gretchen |date=2014-08-21 |title='What is wrong with a woman being chief?' Women Chiefs and Symbolic and Substantive Representation in Botswana |url=http://dx.doi.org/10.1177/0021909614545700 |journal=Journal of Asian and African Studies |volume=51 |issue=2 |pages=222–237 |doi=10.1177/0021909614545700 |issn=0021-9096 |s2cid=147376825 |url-access=subscription}}</ref>(((()Mosadi Seboko's brother was kgosikgolo from 1 June 1996 to 17 June 2001 when he died from an illness.{{sfn|Soszynski|2002}} Tumelo Seboko, an uncle of Mosadi, became acting kgosikgolo from 21 June 2001 to 7 January 2002. Mosadi's mother and sisters pushed her to become the next kgosikgolo during this time, which would break a history of solely male))
Seboko tana da masu sukar ta da yawa saboda ita mace ce. Kawunta Tumelo yana so Tsimane Mokgosi, ɗan’uwan Mosadi, ya zama kgosikgolo maimakon ta. Sauran mambobin kgotla ma sun yi ƙoƙarin jinkirta naɗa ta ta hanyar cewa ba ta da ƙwarewar jagorantar farautar damisa ta gargajiya ko kuma gudanar da al’adar “kiran ruwan sama”, waɗanda duka biyun ake buƙata don tabbatar da halaccin shugabancin kgosikgolo. {{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}} Mosadi ta karyata muhawara, tana mai cewa yawancin waɗannan al'adun sun ɓace lokacin da Kiristanci ya zo Botswana.{{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}}
Hawan ta ya kasance mai juyin juya hali saboda ya rushe al'adar da aka ba mata izinin shiga cikin ''Kotla'' (taron ƙauye) idan namiji ya gayyace su.{{Sfn|''The New Humanitarian''|2003}} Ta hau mulki a ranar 7 ga watan Janairun 2002 kuma ta zama [[Ntlo ya Dikgosi|Ntlo da Dikgosi]]">shugaban Ntlo ya Dikgosi a ranar 28 ga watan Fabrairun 2002. {{Sfn|Soszynski|2002}} An yi mata kambi a ranar 30 ga watan Agustan shekara ta 2003 kuma ta karbi kyautar gargajiya ta shanu, da kuma motar Toyota, na'urar wanki, mai tsabtace iska, kwamfuta, da kuma buga takardu.{{Sfn|''BBC News''|2003}} A lokacin da aka naɗa ta, ta lura da sauye-sauyen ƙabilarta:
{{Blockquote|You were able to transcend the gender imbalance that many are still grappling with, and installed me not because I am a woman, but rather on the basis of birthright equity.{{sfn|''The New Humanitarian''|2003}}}}
Hanyar jagorancinta ba ta da kyau idan aka kwatanta da maza da suka riga ta: tana magana a bayyane game da mijinta mai cin zarafi, haƙƙin jima'i ga mata, da kuma matsalar [[Kanjamau|HIV / AIDS]] mai tasowa.{{Sfn|LaFraniere|2004}} Masu sukar sun zarge ta da " kare mata", amma Mosadi Seboko ta amsa cewa a maimakon haka tana "fushi da mata [...] saboda rashin samun ƙarin iko akan yanayinsu".{{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Dubi kuma ==
* Jerin sarakunan Lete (Maleta)
{{Notelist|3}}
== Bayani ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
l0u56821e6kau0suvb5997kfqnarcsq
832438
832436
2026-05-08T10:40:36Z
Zainab118
44654
832438
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = Mosadi Muriel Seboko
| succession = ''[[Kgosi]]kgolo'' of the [[Balete people|Balete]]
| reign = 7 January 2002 – present
| predecessor = Tumelo Seboko
| birth_date = {{Birth date and age|1950|06|07|df=y}}
| birth_place = [[Ramotswa]], Botswana
| issue = 4 daughters
| native_lang1 = [[Alma mater]]
| native_lang1_name1 = [[Moeding College]]
| module = {{Infobox officeholder
| embed = yes
| order = 12th
| office = Chairperson of the Ntlo ya Dikgosi
| term_start = 28 February 2002
| term_end = 28 January 2004
| predecessor = [[Tawana II]]
| successor = [[Orabile N. Kalaben]]
}}
}}
Mosadi Seboko (an haife ta 7 Yuni 1950) mai mulkin gargajiya ne na Motswana wanda shine ''kgosikgolo'' na Mutanen Balete tun shekara ta 2002. Ita ce mace ta farko a tarihin Botswana . {{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Mosadi Seboko a ''Matar'' 7 ga Yuni 1950 a Ramotswa, <ref>{{Cite web |last=Lafraniere |first=Sharon |date=December 11, 2004 |title=A Tribe in Botswana Follows a Leader Called Woman |url=https://www.nytimes.com/2004/12/11/world/africa/a-tribe-in-botswana-follows-a-leader-called-woman.html |access-date=May 27, 2022 |website=[[The New York Times]]}}</ref> kilomita 30 (19 kudu da [[Gaborone]] . Sunanta Mosadi a zahiri yana nufin "mace" a [[Harshen Tswana|Setswana]], kuma an ba ta sunan Ingilishi "Muriel".{{Sfn|LaFraniere|2004}} Mahaifinta, Mokgosi III, ya yi tsammanin yaro zai zama ɗansa na fari, amma bayan ya ga 'yarsa, ya ce, "To, mace ce. Me zan iya yi? Yaranta ne. " {{Sfn|LaFraniere|2004}} A shekara ta 1969, ta kammala karatu daga Kwalejin Moeding . {{Sfn|Soszynski|2002}} Shekaru biyu bayan haka, ta zama mai kula da sashen a Bankin Barclay.{{Sfn|Soszynski|2002}} Ta kawo karshen aurenta na shekaru shida tare da mijinta mai cin zarafi a shekarar 1978. {{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Shugabanci ==
Dan uwan Mosadi Seboko ya kasance kgosikgolo daga 1 ga Yuni 1996 zuwa 17 ga Yuni 2001 lokacin da ya mutu daga rashin lafiya.{{Sfn|Soszynski|2002}} Tumelo Seboko, kawun Mosadi, ya zama dan wasan kwaikwayo na kgosikgolo daga 21 ga Yuni 2001 zuwa 7 ga Janairu 2002. Mahaifiyar Mosadi da 'yan uwanta mata sun tura ta zama kgosikgolo na gaba a wannan lokacin, wanda zai karya tarihin dikgosikgolo na namiji kawai. {{Efn|The plural of ''kgosikgolo'' is ''dikgosikgolo''.}} {{Sfn|LaFraniere|2004}} <ref>{{Cite journal |last=Nyamnjoh |first=Francis B. |date=July 2003 |title=Chieftaincy and the Negotiation of Might and Right in Botswana Democracy |url=http://dx.doi.org/10.1080/02589000305447 |journal=Journal of Contemporary African Studies |volume=21 |issue=2 |pages=233–250 |doi=10.1080/02589000305447 |issn=0258-9001 |s2cid=153444057 |url-access=subscription}}</ref> A lokacin shigarwa, ta yi aiki a matsayin manajan bene a Century Office Supplies a Broadhurst. {{Sfn|Soszynski|2002}} Mosadi ta kafa da'awarta ga bogosi{{Efn|"the office of chieftainship" in Setswana}} a kan "daidaitaccen haƙƙin haihuwa"; tunda ita ce ta farko, ya kamata ta kasance da fifiko wajen zama kgosikgolo.{{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}}<ref>{{Cite journal |last=Bauer |first=Gretchen |date=2014-08-21 |title='What is wrong with a woman being chief?' Women Chiefs and Symbolic and Substantive Representation in Botswana |url=http://dx.doi.org/10.1177/0021909614545700 |journal=Journal of Asian and African Studies |volume=51 |issue=2 |pages=222–237 |doi=10.1177/0021909614545700 |issn=0021-9096 |s2cid=147376825 |url-access=subscription}}</ref>(((()Mosadi Seboko's brother was kgosikgolo from 1 June 1996 to 17 June 2001 when he died from an illness.{{sfn|Soszynski|2002}} Tumelo Seboko, an uncle of Mosadi, became acting kgosikgolo from 21 June 2001 to 7 January 2002. Mosadi's mother and sisters pushed her to become the next kgosikgolo during this time, which would break a history of solely male))
Seboko tana da masu sukar ta da yawa saboda ita mace ce. Kawunta Tumelo yana so Tsimane Mokgosi, ɗan’uwan Mosadi, ya zama kgosikgolo maimakon ta. Sauran mambobin kgotla ma sun yi ƙoƙarin jinkirta naɗa ta ta hanyar cewa ba ta da ƙwarewar jagorantar farautar damisa ta gargajiya ko kuma gudanar da al’adar “kiran ruwan sama”, waɗanda duka biyun ake buƙata don tabbatar da halaccin shugabancin kgosikgolo. {{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}} Mosadi ta karyata muhawara, tana mai cewa yawancin waɗannan al'adun sun ɓace lokacin da Kiristanci ya zo Botswana.{{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}}
Hawan ta ya kasance mai juyin juya hali saboda ya rushe al'adar da aka ba mata izinin shiga cikin ''Kotla'' (taron ƙauye) idan namiji ya gayyace su.{{Sfn|''The New Humanitarian''|2003}} Ta hau mulki a ranar 7 ga watan Janairun 2002 kuma ta zama [[Ntlo ya Dikgosi|Ntlo da Dikgosi]]">shugaban Ntlo ya Dikgosi a ranar 28 ga watan Fabrairun 2002. {{Sfn|Soszynski|2002}} An yi mata kambi a ranar 30 ga watan Agustan shekara ta 2003 kuma ta karbi kyautar gargajiya ta shanu, da kuma motar Toyota, na'urar wanki, mai tsabtace iska, kwamfuta, da kuma buga takardu.{{Sfn|''BBC News''|2003}} A lokacin da aka naɗa ta, ta lura da sauye-sauyen ƙabilarta:
{{Blockquote|You were able to transcend the gender imbalance that many are still grappling with, and installed me not because I am a woman, but rather on the basis of birthright equity.{{sfn|''The New Humanitarian''|2003}}}}
Hanyar jagorancinta ba ta da kyau idan aka kwatanta da maza da suka riga ta: tana magana a bayyane game da mijinta mai cin zarafi, haƙƙin jima'i ga mata, da kuma matsalar [[Kanjamau|HIV / AIDS]] mai tasowa.{{Sfn|LaFraniere|2004}} Masu sukar sun zarge ta da " kare mata", amma Mosadi Seboko ta amsa cewa a maimakon haka tana "fushi da mata [...] saboda rashin samun ƙarin iko akan yanayinsu".{{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Dubi kuma ==
* Jerin sarakunan Lete (Maleta)
{{Notelist|3}}
== Bayani ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
s0qqzsqa655hnx5zmisy3g7624b8rbb
832439
832438
2026-05-08T10:43:14Z
Zainab118
44654
/* Shugabanci */
832439
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty
| name = Mosadi Muriel Seboko
| succession = ''[[Kgosi]]kgolo'' of the [[Balete people|Balete]]
| reign = 7 January 2002 – present
| predecessor = Tumelo Seboko
| birth_date = {{Birth date and age|1950|06|07|df=y}}
| birth_place = [[Ramotswa]], Botswana
| issue = 4 daughters
| native_lang1 = [[Alma mater]]
| native_lang1_name1 = [[Moeding College]]
| module = {{Infobox officeholder
| embed = yes
| order = 12th
| office = Chairperson of the Ntlo ya Dikgosi
| term_start = 28 February 2002
| term_end = 28 January 2004
| predecessor = [[Tawana II]]
| successor = [[Orabile N. Kalaben]]
}}
}}
Mosadi Seboko (an haife ta 7 Yuni 1950) mai mulkin gargajiya ne na Motswana wanda shine ''kgosikgolo'' na Mutanen Balete tun shekara ta 2002. Ita ce mace ta farko a tarihin Botswana . {{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Mosadi Seboko a ''Matar'' 7 ga Yuni 1950 a Ramotswa, <ref>{{Cite web |last=Lafraniere |first=Sharon |date=December 11, 2004 |title=A Tribe in Botswana Follows a Leader Called Woman |url=https://www.nytimes.com/2004/12/11/world/africa/a-tribe-in-botswana-follows-a-leader-called-woman.html |access-date=May 27, 2022 |website=[[The New York Times]]}}</ref> kilomita 30 (19 kudu da [[Gaborone]] . Sunanta Mosadi a zahiri yana nufin "mace" a [[Harshen Tswana|Setswana]], kuma an ba ta sunan Ingilishi "Muriel".{{Sfn|LaFraniere|2004}} Mahaifinta, Mokgosi III, ya yi tsammanin yaro zai zama ɗansa na fari, amma bayan ya ga 'yarsa, ya ce, "To, mace ce. Me zan iya yi? Yaranta ne. " {{Sfn|LaFraniere|2004}} A shekara ta 1969, ta kammala karatu daga Kwalejin Moeding . {{Sfn|Soszynski|2002}} Shekaru biyu bayan haka, ta zama mai kula da sashen a Bankin Barclay.{{Sfn|Soszynski|2002}} Ta kawo karshen aurenta na shekaru shida tare da mijinta mai cin zarafi a shekarar 1978. {{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Shugabanci ==
Dan uwan Mosadi Seboko ya kasance kgosikgolo daga 1 ga Yuni 1996 zuwa 17 ga Yuni 2001 lokacin da ya mutu daga rashin lafiya.{{Sfn|Soszynski|2002}} Tumelo Seboko, kawun Mosadi, ya zama dan wasan kwaikwayo na kgosikgolo daga 21 ga Yuni 2001 zuwa 7 ga Janairu 2002. Mahaifiyar Mosadi da 'yan uwanta mata sun tura ta zama kgosikgolo na gaba a wannan lokacin, wanda zai karya tarihin dikgosikgolo na namiji kawai. {{Efn|The plural of ''kgosikgolo'' is ''dikgosikgolo''.}} {{Sfn|LaFraniere|2004}} <ref>{{Cite journal |last=Nyamnjoh |first=Francis B. |date=July 2003 |title=Chieftaincy and the Negotiation of Might and Right in Botswana Democracy |url=http://dx.doi.org/10.1080/02589000305447 |journal=Journal of Contemporary African Studies |volume=21 |issue=2 |pages=233–250 |doi=10.1080/02589000305447 |issn=0258-9001 |s2cid=153444057 |url-access=subscription}}</ref> A lokacin shigarwa, ta yi aiki a matsayin manajan bene a Century Office Supplies a Broadhurst. {{Sfn|Soszynski|2002}} Mosadi ta kafa da'awarta ga bogosi{{Efn|"the office of chieftainship" in Setswana}} a kan "daidaitaccen haƙƙin haihuwa"; tunda ita ce ta farko, ya kamata ta kasance da fifiko wajen zama kgosikgolo.{{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}}<ref>{{Cite journal |last=Bauer |first=Gretchen |date=2014-08-21 |title='What is wrong with a woman being chief?' Women Chiefs and Symbolic and Substantive Representation in Botswana |url=http://dx.doi.org/10.1177/0021909614545700 |journal=Journal of Asian and African Studies |volume=51 |issue=2 |pages=222–237 |doi=10.1177/0021909614545700 |issn=0021-9096 |s2cid=147376825 |url-access=subscription}}</ref>
Seboko tana da masu sukar ta da yawa saboda ita mace ce. Kawunta Tumelo yana so Tsimane Mokgosi, ɗan’uwan Mosadi, ya zama kgosikgolo maimakon ta. Sauran mambobin kgotla ma sun yi ƙoƙarin jinkirta naɗa ta ta hanyar cewa ba ta da ƙwarewar jagorantar farautar damisa ta gargajiya ko kuma gudanar da al’adar “kiran ruwan sama”, waɗanda duka biyun ake buƙata don tabbatar da halaccin shugabancin kgosikgolo. {{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}} Mosadi ta karyata muhawara, tana mai cewa yawancin waɗannan al'adun sun ɓace lokacin da Kiristanci ya zo Botswana.{{Sfn|Zips|Weilenmann|2012}}
Hawan ta ya kasance mai juyin juya hali saboda ya rushe al'adar da aka ba mata izinin shiga cikin ''Kotla'' (taron ƙauye) idan namiji ya gayyace su.{{Sfn|''The New Humanitarian''|2003}} Ta hau mulki a ranar 7 ga watan Janairun 2002 kuma ta zama [[Ntlo ya Dikgosi|Ntlo da Dikgosi]]">shugaban Ntlo ya Dikgosi a ranar 28 ga watan Fabrairun 2002. {{Sfn|Soszynski|2002}} An yi mata kambi a ranar 30 ga watan Agustan shekara ta 2003 kuma ta karbi kyautar gargajiya ta shanu, da kuma motar Toyota, na'urar wanki, mai tsabtace iska, kwamfuta, da kuma buga takardu.{{Sfn|''BBC News''|2003}} A lokacin da aka naɗa ta, ta lura da sauye-sauyen ƙabilarta:
{{Blockquote|You were able to transcend the gender imbalance that many are still grappling with, and installed me not because I am a woman, but rather on the basis of birthright equity.{{sfn|''The New Humanitarian''|2003}}}}
Hanyar jagorancinta ba ta da kyau idan aka kwatanta da maza da suka riga ta: tana magana a bayyane game da mijinta mai cin zarafi, haƙƙin jima'i ga mata, da kuma matsalar [[Kanjamau|HIV / AIDS]] mai tasowa.{{Sfn|LaFraniere|2004}} Masu sukar sun zarge ta da " kare mata", amma Mosadi Seboko ta amsa cewa a maimakon haka tana "fushi da mata [...] saboda rashin samun ƙarin iko akan yanayinsu".{{Sfn|LaFraniere|2004}}
== Dubi kuma ==
* Jerin sarakunan Lete (Maleta)
{{Notelist|3}}
== Bayani ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1950]]
t9oc1qvh8cqlm9ju2yvmnilmi9vu7n0
André Silva
0
149924
832437
2026-05-08T10:39:46Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Mex-por-16 (1cropped).jpg|thumb]] {{Infobox dan kwallon kafa | suna = André Silva | hoto = André Silva 2018.jpg | cikakken_suna = André Miguel Valente da Silva | ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1995|11|6}} | wurin_haihuwa = Baguim do Monte, Portugal | tsawo = 1.86 m | matsayi = Mai kai hari | kulob_na_yanzu = Elche | lamba = 9 | matasa_shekaru1 = 2003–2007 | matasa_kulob1 = Salgueiros | matasa_shekaru2 = 2007–2011 | matasa_kulob2 = Boavista | matasa_shekaru3...
832437
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Mex-por-16 (1cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = André Silva
| hoto = André Silva 2018.jpg
| cikakken_suna = André Miguel Valente da Silva
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1995|11|6}}
| wurin_haihuwa = Baguim do Monte, Portugal
| tsawo = 1.86 m
| matsayi = Mai kai hari
| kulob_na_yanzu = Elche
| lamba = 9
| matasa_shekaru1 = 2003–2007
| matasa_kulob1 = Salgueiros
| matasa_shekaru2 = 2007–2011
| matasa_kulob2 = Boavista
| matasa_shekaru3 = 2011–2015
| matasa_kulob3 = Porto
| shekaru1 = 2013–2017
| kulob1 = Porto B
| wasanni1 = 84
| kwallaye1 = 24
| shekaru2 = 2015–2017
| kulob2 = Porto
| wasanni2 = 58
| kwallaye2 = 24
| shekaru3 = 2017–2019
| kulob3 = Milan
| wasanni3 = 25
| kwallaye3 = 2
| shekaru4 = 2018–2019
| kulob4 = → Sevilla (aro)
| wasanni4 = 27
| kwallaye4 = 9
| shekaru5 = 2019–2021
| kulob5 = Eintracht Frankfurt
| wasanni5 = 58
| kwallaye5 = 40
| shekaru6 = 2021–2025
| kulob6 = RB Leipzig
| wasanni6 = 76
| kwallaye6 = 16
| shekaru7 = 2023–2024
| kulob7 = → Real Sociedad (aro)
| wasanni7 = 19
| kwallaye7 = 3
| shekaru8 = 2024–2025
| kulob8 = → Werder Bremen (aro)
| wasanni8 = 8
| kwallaye8 = 1
| shekaru9 = 2025–
| kulob9 = Elche
| wasanni9 = 14
| kwallaye9 = 4
| tawaga_ta_kasa1 = Portugal U16
| tawaga_ta_kasa2 = Portugal U17
| tawaga_ta_kasa3 = Portugal U19
| tawaga_ta_kasa4 = Portugal U20
| tawaga_ta_kasa5 = Portugal U21
| tawaga_ta_kasa6 = Portugal
| wasanni_ta_kasa6 = 53
| kwallaye_ta_kasa6 = 19
}}
'''André Miguel Valente da Silva''' (an haife shi ranar 6 ga watan Nuwamba 1995) ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda yake taka leda a matsayin mai kai hari. Ya shahara saboda iya zura ƙwallaye, ƙwarewar sarrafa ƙwallo da kuma motsi mai kyau a cikin akwatin bugun fanareti. André Silva ya buga wa manyan kulob ɗin Turai da dama ciki har da [[FC Porto]], [[AC Milan]], [[Sevilla FC]], [[Eintracht Frankfurt]], [[RB Leipzig]] da kuma [[Real Sociedad]].<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Andr%C3%A9_Silva</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi André Silva a garin Baguim do Monte da ke Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara taka leda a makarantar horaswa ta Salgueiros kafin daga bisani ya koma Boavista. Daga nan ne kulob ɗin Porto ya ɗauke shi zuwa makarantar horas da matasa, inda ya bunƙasa har ya zama ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan matasa a Portugal.<ref>https://www.transfermarkt.com/andre-silva/profil/spieler/198008</ref>
== Aikin kulob ==
=== Porto ===
André Silva ya fara taka leda a Porto B, inda ya nuna bajintarsa ta hanyar yawan cin ƙwallaye a gasar Segunda Liga ta Portugal. A shekarar 2015 ya samu damar shiga babbar ƙungiyar Porto, inda ya ci gaba da nuna ƙwarewa a gasar Firimiya ta Portugal da kuma gasar zakarun Turai ta UEFA Champions League. A kakar wasa ta 2016–17 ya kasance ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Porto bayan ya ci ƙwallaye masu yawa.<ref>https://www.transfermarkt.com/andre-silva/leistungsdatenverein/spieler/198008</ref>
=== Milan ===
A shekarar 2017 André Silva ya koma kulob ɗin [[AC Milan]] na Italiya kan kuɗi masu yawa. Duk da cewa ya fara da kyau musamman a gasar Europa League, bai samu damar nuna cikakken bajintarsa a Serie A ba saboda matsin lamba da kuma canjin masu horaswa da Milan ke yi a lokacin.<ref>https://www.goal.com/en/news/andre-silva-confirms-sevilla-departure/1</ref>
=== Sevilla ===
A shekarar 2018 ya koma [[Sevilla FC]] ta aro. Ya fara rayuwarsa a Sevilla cikin kayatarwa, inda ya zura ƙwallaye masu yawa a farkon kakar wasa. Duk da cewa daga baya ya samu matsalar rashin lafiya da rauni, ya taimaka wa Sevilla wajen fafatawa a manyan gasa na Spain.<ref>https://www.reddit.com/r/soccer/comments/bratuk</ref>
=== Eintracht Frankfurt ===
André Silva ya samu sabuwar rayuwa a kulob ɗin [[Eintracht Frankfurt]] na Jamus. A kakar wasa ta 2020–21 ya kasance cikin fitattun ‘yan wasan Bundesliga bayan ya ci ƙwallaye 28 a gasar. Wannan bajinta tasa aka fara kwatanta shi da manyan masu kai hari a Turai.<ref>https://www.transfermarkt.com/andre-silva/leistungsdatenverein/spieler/198008</ref>
=== RB Leipzig ===
A shekarar 2021 ya koma [[RB Leipzig]], inda ya ci gaba da taka leda a Bundesliga da gasar zakarun Turai. Duk da haka, yawan raunuka da rashin samun cikakken lokaci a fili sun rage masa damar nuna irin bajintar da ya yi a Frankfurt.<ref>https://www.reddit.com/r/PrimeiraLiga/comments/1mn96ow</ref>
=== Real Sociedad da Werder Bremen ===
Domin samun ƙarin lokacin wasa, André Silva ya koma [[Real Sociedad]] ta aro a shekarar 2023. Bayan haka ya sake komawa [[Werder Bremen]] a wani aron daban. Wadannan matakai sun taimaka masa wajen dawo da ƙwarinsa bayan matsalolin raunuka.<ref>https://www.transfermarkt.com/andre-silva/leistungsdatendetails/spieler/198008/verein/10331</ref>
=== Elche ===
A shekarar 2025 André Silva ya koma kulob ɗin [[Elche CF]] na Spain. A farkon kakar wasarsa ya nuna kyakkyawan mataki, inda rahotanni suka bayyana cewa yana da mafi kyawun matsakaicin cin ƙwallaye a rayuwarsa ta ƙwallon ƙafa.<ref>https://as.com/futbol/primera/andre-silva-firma-en-el-elche-su-mejor-promedio-goleador-f202510-n/</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
André Silva ya wakilci Portugal tun daga matakan ‘yan ƙasa da shekaru. Ya fara bugawa babbar tawagar Portugal wasa a shekarar 2016. Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa Portugal a gasar cin kofin duniya da kuma UEFA Nations League. Ya kasance ɗaya daga cikin ‘yan wasan da ke taimaka wa tawagar wajen kai hari tare da manyan taurari irin su [[Cristiano Ronaldo]].<ref>https://www.transfermarkt.com/andre-silva/profil/spieler/198008</ref>
== Salon wasa ==
André Silva sananne ne wajen iya cin ƙwallaye da kai da kuma ƙafafunsa biyu. Yana da ƙarfi a cikin akwatin bugun fanareti, kuma yana iya riƙe ƙwallo domin bai wa sauran ‘yan wasa damar shiga hari. Haka kuma yana da iya motsi da kwarewar neman sarari a tsakanin masu tsaron baya.<ref>https://www.reddit.com/r/championsleague/comments/mjdzah</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2017
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2013
=== Eintracht Frankfurt ===
* DFB-Pokal: 2022
=== Portugal ===
* UEFA Nations League: 2019
<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Andr%C3%A9_Silva</ref>
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.transfermarkt.com/andre-silva/profil/spieler/198008 André Silva a Transfermarkt]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Andr%C3%A9_Silva André Silva a Wikipedia ta Turanci]
{{DEFAULTSORT:Silva, Andre}}
[[Category:Yan wasan kwallon kafa na Portugal]]
[[Category:Masu kai hari]]
[[Category:Mutanen da aka haifa a 1995]]
[[Category:Yan wasan AC Milan]]
[[Category:Yan wasan RB Leipzig]]
[[Category:Yan wasan Sevilla FC]]
[[Category:Yan wasan Eintracht Frankfurt]]
anqawj64npoacd868y7k3hmnen7xdvg
Nico Buwalda
0
149925
832440
2026-05-08T10:43:14Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1318888475|Nico Buwalda]]"
832440
wikitext
text/x-wiki
'''Nico Buwalda''' ( (1890-06-25 ) – (1970-06-13 ) ) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na maza ɗan ƙasar Holland.
== Aikin kulob ==
A matakin kulob, ya buga wa ƙungiyar Rapiditas ta gida, <ref>[http://www.weespernieuws.nl/nieuws/sport/42784/het-verhaal-van-enige-in-weesp-geboren-oranjeklant?redir Het verhaal van de enige in Weesp geboren Oranjeklant] - Weesper Nieuws {{In lang|nl}}</ref> Hercules da kuma Ajax, <ref>[http://www.afc-ajax.info/nl/voetballer/Nico-Buwalda Nico Buwalda stats] - AFC Ajax {{In lang|nl}}</ref> inda ya buga wasa tare da fitaccen ɗan wasan baya Gé Fortgens .
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ya kasance cikin ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands, inda ya buga wasanni 2 da Jamus da Belgium. Ya buga wasansa na farko a ranar 5 ga Afrilu, 1914. [1]
== Duba kuma ==
* Jerin 'yan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasashen duniya na ƙasar Holland
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1970]]
3vtlbdmma2wpzbxv30hshk8iq71h88g
832441
832440
2026-05-08T10:43:44Z
Sardeeq
39275
832441
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Nico Buwalda''' ( (1890-06-25 ) – (1970-06-13 ) ) [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan ƙwallon ƙafa]] ne na maza ɗan ƙasar Holland.
== Aikin kulob ==
A matakin kulob, ya buga wa ƙungiyar Rapiditas ta gida, <ref>[http://www.weespernieuws.nl/nieuws/sport/42784/het-verhaal-van-enige-in-weesp-geboren-oranjeklant?redir Het verhaal van de enige in Weesp geboren Oranjeklant] - Weesper Nieuws {{In lang|nl}}</ref> Hercules da kuma Ajax, <ref>[http://www.afc-ajax.info/nl/voetballer/Nico-Buwalda Nico Buwalda stats] - AFC Ajax {{In lang|nl}}</ref> inda ya buga wasa tare da fitaccen ɗan wasan baya Gé Fortgens .
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
Ya kasance cikin ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Netherlands, inda ya buga wasanni 2 da Jamus da Belgium. Ya buga wasansa na farko a ranar 5 ga Afrilu, 1914. [1]
== Duba kuma ==
* Jerin 'yan wasan ƙwallon ƙafa na ƙasashen duniya na ƙasar Holland
== Manazarta ==
[[Rukuni:Mutuwan 1970]]
j089v6sqbp8fyw3da9x4w91vgjcz0hb
Gonçalo Ramos
0
149926
832442
2026-05-08T10:44:22Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Gonçalo Ramos USMNT v Portugal Mar 31 2026-32.jpg|thumb]] {{Infobox dan kwallon kafa | suna = Gonçalo Ramos | hoto = Goncalo Ramos 2024.jpg | cikakken_suna = Gonçalo Matias Ramos | ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|2001|6|20}} | wurin_haihuwa = Olhão, Portugal | tsawo = 1.85 m | matsayi = Mai kai hari | kungiyar_yanzu = Paris Saint-Germain | lambar_riga = 9 | matasa_shekaru1 = 2009–2011 | matasa_kungiya1 = Olhanense | matasa_shekaru2 = 2011–2013 | matasa_kung...
832442
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Gonçalo Ramos USMNT v Portugal Mar 31 2026-32.jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Gonçalo Ramos
| hoto = Goncalo Ramos 2024.jpg
| cikakken_suna = Gonçalo Matias Ramos
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|2001|6|20}}
| wurin_haihuwa = Olhão, Portugal
| tsawo = 1.85 m
| matsayi = Mai kai hari
| kungiyar_yanzu = Paris Saint-Germain
| lambar_riga = 9
| matasa_shekaru1 = 2009–2011
| matasa_kungiya1 = Olhanense
| matasa_shekaru2 = 2011–2013
| matasa_kungiya2 = Loulé
| matasa_shekaru3 = 2013–2019
| matasa_kungiya3 = Benfica
| shekaru1 = 2019–2021
| kungiyoyi1 = Benfica B
| wasa1 = 37
| kwallaye1 = 16
| shekaru2 = 2020–2023
| kungiyoyi2 = Benfica
| wasa2 = 64
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2023
| kungiyoyi3 = → Paris Saint-Germain (aro)
| wasa3 = 11
| kwallaye3 = 2
| shekaru4 = 2023–
| kungiyoyi4 = Paris Saint-Germain
| wasa4 = 67
| kwallaye4 = 25
| shekarun_kasa1 = 2017–2018
| kungiyar_kasa1 = Portugal U17
| wasa_kasa1 = 9
| kwallaye_kasa1 = 1
| shekarun_kasa2 = 2018
| kungiyar_kasa2 = Portugal U18
| wasa_kasa2 = 2
| kwallaye_kasa2 = 0
| shekarun_kasa3 = 2019
| kungiyar_kasa3 = Portugal U19
| wasa_kasa3 = 15
| kwallaye_kasa3 = 9
| shekarun_kasa4 = 2020
| kungiyar_kasa4 = Portugal U20
| wasa_kasa4 = 2
| kwallaye_kasa4 = 0
| shekarun_kasa5 = 2020–2022
| kungiyar_kasa5 = Portugal U21
| wasa_kasa5 = 18
| kwallaye_kasa5 = 14
| shekarun_kasa6 = 2022–
| kungiyar_kasa6 = Portugal
| wasa_kasa6 = 24
| kwallaye_kasa6 = 10
| sabunta_kungiya = 2026
| sabunta_kasa = 2026
}}
'''Gonçalo Matias Ramos''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 20 ga watan Yuni shekara ta 2001 a garin Olhão na yankin Algarve. Yana taka leda a matsayin mai kai hari ga ƙungiyar [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] da kuma tawagar ƙasar Portugal. Ramos ya shahara saboda ƙwarewarsa wajen zura ƙwallaye, motsi a cikin akwatin bugun daga kai sai mai tsaron gida, da kuma yadda yake taimakawa abokan wasansa wajen gina hari.<ref>{{Cite web|url=[https://en.wikipedia.org/wiki/Gon%C3%A7alo_Ramos|title=Gonçalo](https://en.wikipedia.org/wiki/Gon%C3%A7alo_Ramos|title=Gonçalo) Ramos|website=Wikipedia}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Gonçalo Ramos a garin Olhão da ke kudancin Portugal. Mahaifinsa Manuel Ramos tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne wanda ya taka leda a wasu ƙungiyoyi na Portugal. Tun yana ƙarami Ramos ya nuna sha’awa sosai ga wasan ƙwallo, kuma ya fara koyon wasan ne a makarantar yara ta Olhanense kafin daga bisani ya koma Loulé sannan ya shiga makarantar matasa ta Benfica a shekarar 2013.<ref>{{Cite web|url=[https://www.psg.fr/en/players/goncalo-ramos|title=Gonçalo](https://www.psg.fr/en/players/goncalo-ramos|title=Gonçalo) Ramos Profile|website=Paris Saint-Germain}}</ref>
A lokacin yana makarantar matasa ta Benfica, Ramos ya kasance ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan da suka fi zura ƙwallaye. Tun farko yana taka leda ne a matsayin ɗan tsakiya mai kai hari amma daga baya aka mayar da shi cikakken mai kai hari saboda ƙwarewarsa wajen cin ƙwallaye da motsinsa a gaba. A wasu lokuta yana iya zura fiye da kwallaye 30 a kakar wasa ta matasa.<ref>{{Cite web|url=[https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/goncalo-ramos|title=Gonçalo](https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/goncalo-ramos|title=Gonçalo) Ramos Biography|website=PSG}}</ref>
== Aikin ƙungiya ==
=== Benfica B ===
Ramos ya fara buga wasan ƙwararru tare da Benfica B a shekarar 2019 a gasar Segunda Liga ta Portugal. A lokacin yana ɗaya daga cikin matasan ‘yan wasa mafiya jan hankali a ƙasar saboda iya zura ƙwallaye da kuma saurin fahimtar wasa. A cikin shekaru biyu da ya yi tare da Benfica B ya buga wasanni 37 inda ya ci ƙwallaye 16.<ref>{{Cite web|url=[https://es.wikipedia.org/wiki/Gon%C3%A7alo_Ramos|title=Gonçalo](https://es.wikipedia.org/wiki/Gon%C3%A7alo_Ramos|title=Gonçalo) Ramos|website=Wikipedia en Español}}</ref>
=== Benfica ===
A ranar 21 ga watan Yuli shekarar 2020 Ramos ya fara bugawa babbar ƙungiyar Benfica wasa a gasar Firimiya ta Portugal. Ya shiga wasa ne a ƙarshen mintuna amma cikin kankanin lokaci ya zura ƙwallaye biyu a ragar Desportivo Aves, abin da ya sa ya fara daukar hankalin duniya.<ref>{{Cite web|url=[https://en.news.psg.fr/press-releases/first-team/goncalo-ramos-is-a-parisian|title=Gonçalo](https://en.news.psg.fr/press-releases/first-team/goncalo-ramos-is-a-parisian|title=Gonçalo) Ramos is a Parisian!|website=PSG News}}</ref>
A kakar wasa ta 2021–22 Ramos ya fara zama ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan Benfica. Ya buga gasar UEFA Champions League kuma ya ci muhimmiyar ƙwallo a wasan da Benfica ta yi da Liverpool a matakin kwata fainal. Salon wasansa ya haɗa da iya matsawa baya domin haɗa wasa da kuma matsa lamba ga masu tsaron baya.<ref>{{Cite web|url=[https://www.sportslib.net/football/feed_fbvods.php?idx_no=3010|title=Gonçalo](https://www.sportslib.net/football/feed_fbvods.php?idx_no=3010|title=Gonçalo) Ramos Profile|website=SportsLib}}</ref>
Kakar wasa ta 2022–23 ita ce ta fi ɗaukaka a Benfica. Ramos ya zura ƙwallaye 27 a dukkanin gasa kuma ya taimaka wa Benfica ta lashe gasar lig ta Portugal. Wannan bajinta tasa manyan ƙungiyoyin Turai suka fara bibiyar sa, ciki har da Manchester United da Paris Saint-Germain.<ref>{{Cite web|url=[https://en.news.psg.fr/press-releases/first-team/goncalo-ramos-is-a-parisian|title=Gonçalo](https://en.news.psg.fr/press-releases/first-team/goncalo-ramos-is-a-parisian|title=Gonçalo) Ramos is a Parisian!|website=PSG News}}</ref>
=== Paris Saint-Germain ===
A watan Agustan shekarar 2023 Ramos ya koma Paris Saint-Germain a matsayin aro tare da damar saye na dindindin. Shugabannin PSG sun bayyana shi a matsayin ɗan wasa mai matuƙar ƙwazo wanda zai taimaka wajen gina sabuwar ƙungiyar nan gaba.<ref>{{Cite web|url=[https://en.news.psg.fr/press-releases/first-team/goncalo-ramos-is-a-parisian|title=Official](https://en.news.psg.fr/press-releases/first-team/goncalo-ramos-is-a-parisian|title=Official): Gonçalo Ramos joins PSG|website=PSG}}</ref>
Bayan fara taka leda a PSG, Ramos ya fuskanci gasa mai ƙarfi wajen samun gurbi saboda kasancewar manyan ‘yan wasa a gaba. Duk da haka ya ci gaba da nuna ƙwarewa a wasanni da dama, musamman a matsayin ɗan wasan da ke shiga daga benci ya kawo sauyi. Masu sharhi da magoya bayan PSG sun yaba masa saboda ƙoƙari da ƙarfin zuciya a manyan wasanni.<ref>{{Cite web|url=[https://www.reddit.com/r/psg/comments/1iyywhs|title=Is](https://www.reddit.com/r/psg/comments/1iyywhs|title=Is) Gonçalo Ramos really a supersub?|website=Reddit}}</ref>
A wasu lokuta Ramos ya fuskanci matsalolin rashin lafiya da raunuka wanda hakan ya rage yawan lokutan da yake fara wasa. Rahotanni daga Faransa sun bayyana cewa ya taɓa fama da wata cuta mai tsanani da ta sa ya rasa nauyi sosai a shekarar 2024, amma daga baya ya murmure ya koma cikin tawagar PSG.<ref>{{Cite web|url=[https://www.reddit.com/r/psg/comments/1987m0f|title=Record](https://www.reddit.com/r/psg/comments/1987m0f|title=Record) confirms Gonçalo Ramos health issue|website=Reddit}}</ref>
A kakar wasannin baya-bayan nan Ramos ya ci gaba da zama muhimmiyar ɓangare a tsarin kocin PSG Luis Enrique. Ana yabonsa saboda iya cin ƙwallaye a ƙarshen wasa da kuma kasan
263i4mrby55axu5qlzz84r34qvzfnit
Juan Castillo (ɗan wasan ƙwallon ƙafa, an haife shi a shekara ta 2000)
0
149927
832443
2026-05-08T10:45:15Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1351601275|Juan Castillo (footballer, born 2000)]]"
832443
wikitext
text/x-wiki
'''Juan Carlos Familia Bridgewater''' (an haife shi a ranar 13 ga Janairu 2000), wanda aka fi sani da '''Juan Castillo''', ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga baya|ɗan baya na hagu]] a ƙungiyar Eredivisie RKC Waalwijk da kuma ƙungiyar ƙasa ta Dominican Republic .
Castillo ya fito ne daga makarantar horar da 'yan wasan Ajax kafin ya koma Chelsea a shekarar 2016. Ya shafe lokaci yana aro a Jong Ajax, wanda ya fara buga wa babbar kungiyar wasa a Eerste Divisie, da kuma a kulob din Eredivisie AZ da ADO Den Haag, kafin ya koma Birmingham City a matsayin aro a shekarar 2021. An sake kiransa a watan Janairun 2022 kuma ya koma Charlton Athletic a sauran kakar wasa.
An haife shi a Netherlands, ya wakilci ƙasar haihuwarsa a matakin matasa na ƙasashen duniya. A shekarar 2025, ya fara buga wasa a babban matsayi a Jamhuriyar Dominican, ƙasar mahaifinsa.
== Rayuwar farko da aikin matasa ==
An haifi Castillo a [[Amsterdam]], Netherlands, <ref name="Ajax Loan">{{Cite web |date=30 August 2019 |title=Ajax loans Juan Castillo from Chelsea |url=https://english.ajax.nl/archive/ajax-loans-juan-castillo-from-chelsea/ |access-date=26 December 2021 |publisher=AFC Ajax}}</ref> inda ya halarci [[:nl:Bindelmeer College|Kwalejin Bindelmeer]] . <ref name="Team van Toen">{{Cite web |date=4 November 2019 |title=Team van Toen I Juan Castillo: 'Ik was écht een mannetje' |url=https://www.ajax.nl/archief-2019-2020/team-van-toen-i-juan-castillo-ik-was-echt-een-mannetje/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228102500/https://www.ajax.nl/archief-2019-2020/team-van-toen-i-juan-castillo-ik-was-echt-een-mannetje/ |archive-date=28 February 2021 |access-date=22 December 2021 |website=AFC Ajax |language=nl}}</ref> Dan asalin [[Jamhuriyar Dominika|Jamhuriyar Dominican]] ne. <ref name="NOS Sep18" /> Ya fara buga ƙwallon ƙafa mai tsari tare da AVV Zeeburgia kafin ya shiga Kwalejin Matasa ta Ajax yana ɗan shekara tara. <ref name="Team van Toen" /> Ya fito daga cikin jerin 'yan wasa a Ajax, inda ya jawo hankalin [[Manchester United F.C.|Manchester United]] tun yana ɗan shekara 14, kafin ya karɓi tallafin karatu daga abokan [[Premier League|hamayyar]] United, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], a 2016. <ref>{{Cite web |date=30 June 2016 |title=New academy scholars introduced |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2016/06/30/new-academy-scholars-introduced |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716141810/https://www.chelseafc.com/en/news/2016/06/30/new-academy-scholars-introduced |archive-date=16 July 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Chelsea ===
A kakarsa ta farko, Castillo ya taimaka wa Chelsea 'yan ƙasa da shekara 18 su lashe gasar Professional Development League <ref>{{Cite web |date=12 May 2017 |title=Under-18s report: Chelsea 3 Reading 0 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2017/05/12/under-18s-report--chelsea-v-reading |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222155337/https://www.chelseafc.com/en/news/2017/05/12/under-18s-report--chelsea-v-reading |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> kuma ya kasance memba a ƙungiyar da ta lashe gasar FA Youth Cup . <ref>{{Cite web |date=18 April 2017 |title=Youth Cup final report: Man City 1 Chelsea 1 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2017/04/18/youth-cup-final-report--man-city-v-chelsea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222152427/https://www.chelseafc.com/en/news/2017/04/18/youth-cup-final-report--man-city-v-chelsea |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> <ref>{{Cite web |date=26 April 2017 |title=Youth Cup report: Chelsea 5 Man City 1 (6–2 on agg) |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2017/04/26/youth-cup-report--chelsea-v-man-city |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814133017/https://www.chelseafc.com/en/news/2017/04/26/youth-cup-report--chelsea-v-man-city |archive-date=14 August 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> Ya maimaita wannan sau biyu a kakar wasa ta 2017–18, <ref>{{Cite web |date=5 May 2018 |title=Under-18s report: Man United 0 Chelsea 3 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2018/5/5/under-18s-report--man-united-0-chelsea-3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222164117/https://www.chelseafc.com/en/news/2018/5/5/under-18s-report--man-united-0-chelsea-3 |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> <ref>{{Cite web |date=30 April 2018 |title=Youth Cup report: Arsenal 0 Chelsea 4 (1–7 on agg) |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/30/youth-cup-report--arsenal-0-chelsea-4--1-7-on-agg- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329191243/https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/30/youth-cup-report--arsenal-0-chelsea-4--1-7-on-agg- |archive-date=29 March 2020 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> da kuma yin wasa akai-akai a gasar UEFA Youth League ta Chelsea 'yan ƙasa da shekara 19 ta 2017–18 . Ya zira kwallaye biyu a wasan da suka yi da Atlético Madrid da ci 4-2 a matakin rukuni, ya kuma yi bugun fenariti inda suka doke Porto 'yan ƙasa da shekara 19 a wasan kusa da na ƙarshe, <ref>{{Cite web |date=20 April 2018 |title=UYL report: Chelsea 2 Porto 2 (5–4 on pens) |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/20/uyl-report--chelsea-2-porto-2--5-4-on-pens- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222162903/https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/20/uyl-report--chelsea-2-porto-2--5-4-on-pens- |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> sannan ya buga wasa a [[Mai buga baya|gefen hagu]] a wasan ƙarshe, inda Barcelona ta sha kashi da ci 3-0. <ref>{{Cite web |date=23 April 2018 |title=UYL report: Chelsea 0 Barcelona 3 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/23/uyl-report--chelsea-0-barcelona-3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222163227/https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/23/uyl-report--chelsea-0-barcelona-3 |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> Ya sake yin wasa akai-akai kuma ya zira kwallaye biyu a bugun 2018–19 : ƙwallon da ya ci wa Montpellier ta taimaka wa Chelsea ta kai wasan kusa da na ƙarshe. <ref name="CFC May 21">{{Cite web |title=Juan Castillo |url=https://www.chelseafc.com/en/teams/on-loan-players/juan-castillo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513030638/https://www.chelseafc.com/en/teams/on-loan-players/juan-castillo |archive-date=13 May 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> Da suka fuskanci Porto a wasan ƙarshe, ya yi karo da ƙwallon da Daishawn Redan ya ci, wadda ta kai ga ƙwallaye jim kaɗan bayan hutun rabin lokaci, <ref>{{Cite web |date=29 April 2019 |title=UYL report: Porto 3 Chelsea 1 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2019/04/29/uyl-report--porto-v-chelsea |access-date=12 August 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> kuma a cewar gidan yanar gizon ''football.london'', "ya nuna kuzari sosai kuma wataƙila shi ne ɗan wasan da ya fi barazana ga Chelsea" a rabin lokaci na biyu, amma sun sha kashi da ci 3-1.
An ɗaukaka shi zuwa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 23, Castillo ya fara buga ƙwallon ƙafa ta farko a watan Agusta na 2017, a matsayin wanda ya maye gurbin Cole Dasilva a gasar EFL ta 2017–18 da Plymouth Argyle, wanda ya lashe wasan da bugun fenariti. <ref>{{Cite web |date=15 August 2017 |title=Checkatrade Trophy report: Plymouth 2 Chelsea 2 (5–4 on pens) |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2017/08/15/checkatrade-trophy-report--plymouth-v-chelsea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222160043/https://www.chelseafc.com/en/news/2017/08/15/checkatrade-trophy-report--plymouth-v-chelsea |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> Ya sake fitowa sau biyu a gasar wannan kakar, ya zura ƙwallonsa ta farko a wasan kusa da na ƙarshe da [[Oxford United FC|Oxford United]], <ref name="CFC May 21">{{Cite web |title=Juan Castillo |url=https://www.chelseafc.com/en/teams/on-loan-players/juan-castillo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513030638/https://www.chelseafc.com/en/teams/on-loan-players/juan-castillo |archive-date=13 May 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.chelseafc.com/en/teams/on-loan-players/juan-castillo "Juan Castillo"]. </cite></ref> kuma ya buga wasanni huɗu a bugun 2018–19, inda ya ci kwallo ɗaya.
Castillo ya sanya hannu kan kwantiraginsa na farko a Chelsea a ranar haihuwarsa ta 17, <ref>{{Cite web |date=13 January 2017 |title=PL2 report: Leicester 0 Chelsea 4 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2017/01/13/pl2-report--leicester-v-chelsea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226184103/https://www.chelseafc.com/en/news/2017/01/13/pl2-report--leicester-v-chelsea |archive-date=26 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> kuma kafin kakar wasa ta 2019-20, ya sanya hannu kan wasu shekaru uku. <ref>{{Cite web |date=1 July 2019 |title=Academy trio sign new deals |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2019/07/01/academy-trio-sign-new-deals |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107235301/https://www.chelseafc.com/en/news/2019/07/01/academy-trio-sign-new-deals |archive-date=7 November 2020 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref>
A ranar 16 ga Yuni 2023, Chelsea ta sanar da cewa Castillo zai bar kulob din idan kwantiraginsa ya kare a karshen watan Yuni. <ref>{{Cite web |title=Retained list and goodbye to Bakayoko |url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/retained-list-and-goodbye-to-bakayoko |access-date=2023-06-16 |website=www.chelseafc.com |language=en-gb}}</ref>
==== Sifofin lamuni ====
Castillo ya koma Ajax a matsayin aro a ranar 30 ga Agusta 2019 kuma an tura shi ga ƙungiyar da ke ƙarƙashin kulawarsa, Jong Ajax . Yarjejeniyar ta haɗa da zaɓin siyan. <ref name="Ajax Loan">{{Cite web |date=30 August 2019 |title=Ajax loans Juan Castillo from Chelsea |url=https://english.ajax.nl/archive/ajax-loans-juan-castillo-from-chelsea/ |access-date=26 December 2021 |publisher=AFC Ajax}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://english.ajax.nl/archive/ajax-loans-juan-castillo-from-chelsea/ "Ajax loans Juan Castillo from Chelsea"]. </cite></ref> Ya fara buga wasa a matakin farko a ƙungiyar Eerste Divisie a ranar 13 ga Satumba, inda ya buga dukkan wasan a [[Mai buga baya|gefen hagu]] yayin da Jong Ajax ya zura kwallo 2-0 a hannun De Graafschap kuma ya sha kashi 3-2. <ref>{{Cite web |date=13 September 2019 |title=Rentree Eiting & debuut Castillo bij nederlaag Jong Ajax |trans-title=Return of Eiting & Castillo's debut in Jong Ajax defeat |url=https://www.ajax.nl/archief-2019-2020/rentree-eiting-debuut-castillo-bij-nederlaag-jong-ajax/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222192113/https://www.ajax.nl/archief-2019-2020/rentree-eiting-debuut-castillo-bij-nederlaag-jong-ajax/ |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=AFC Ajax |language=nl}}</ref> Ya kafa kansa cikin sauri a cikin 'yan wasa goma sha ɗaya, kuma lokacin da aka rage kakar wasa saboda annobar COVID-19, Jong Ajax na huɗu a teburi, ya fara wasanni 23 daga cikin 29 na gasar kuma ya taimaka wajen taimakawa shida. Ajax ta zaɓi kada ta sayi Castillo na dindindin kuma ya koma ƙungiyar iyayensa. <ref>{{Cite web |date=20 June 2020 |title='Ajax licht de koopoptie van Chelsea-back Castillo niet' |trans-title='Ajax aren't triggering the purchase option on Chelsea back Castillo' |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/368775/ajax-licht-de-optie-in-huurcontract-van-chelsea-back-castillo-niet/ |access-date=26 December 2021 |website=FC Update |language=nl}}</ref>
A ranar 6 ga Oktoba 2020, Castillo ya koma kulob din Eredivisie na AZ har zuwa sauran kakar wasa ta 2020-21. [1] An ba shi lambar 'yan wasa ta 19. [2] Castillo ya jira har zuwa 27 ga Disamba – wasan ƙarshe kafin hutun hunturu – don fara buga wa AZ wasa, a matsayin wanda ya maye gurbinsa na minti na 89 a wasan da suka tashi 2-2 da FC Utrecht . [3] Wannan ne kawai bayyanarsa: saboda rashin lokacin wasa a AZ, an kawo karshen aronsa a ranar 11 ga Janairu 2021. [4]
A wannan rana, Castillo ya koma wata ƙungiyar Eredivisie, ADO Den Haag, har zuwa sauran kakar wasa ta 2020–21. <ref>{{Cite web |date=11 January 2021 |title=New loan move for Castillo |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2021/01/11/new-loan-move-for-castillo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117084454/https://www.chelseafc.com/en/news/2021/01/11/new-loan-move-for-castillo |archive-date=17 January 2021 |access-date=22 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> Ya fara buga wasa a farkon kakar wasa ta bana, inda ya sha kashi a hannun VVV-Venlo da ci 4-1 a ranar 13 ga Janairu, 2021, <ref>{{Cite web |date=13 January 2021 |title=Wonderspits Giakoumakis vloert ADO met vierklapper |trans-title=Wonder striker Giakoumakis floors ADO with four-timer |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/378486/wonderspits-giakoumakis-vloer-met-vierklapper-ook-ado/ |access-date=27 December 2021 |website=FC Update |language=nl}}</ref> kuma ya buga wasanni 16 a gasar (fara wasa 9) yayin da aka tabbatar da cewa ADO ta fadi daga gasar bayan ta sha kashi a hannun Willem II da ci 4-1 a ranar 13 ga Mayu. <ref>{{Cite web |date=13 May 2021 |title=ADO Den Haag relegated after defeat to Willem II |url=http://www.football-oranje.com/ado-den-haag-relegated-after-defeat-to-willem-ii/ |access-date=27 December 2021 |website=Football Oranje}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
kcul3eboc3fvc8hbav0425o315zzo55
832444
832443
2026-05-08T10:45:45Z
Sardeeq
39275
832444
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Juan Carlos Familia Bridgewater''' (an haife shi a ranar 13 ga Janairu 2000), wanda aka fi sani da '''Juan Castillo''', ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne wanda ke taka leda a matsayin [[Mai buga baya|ɗan baya na hagu]] a ƙungiyar Eredivisie RKC Waalwijk da kuma ƙungiyar ƙasa ta Dominican Republic .
Castillo ya fito ne daga makarantar horar da 'yan wasan Ajax kafin ya koma Chelsea a shekarar 2016. Ya shafe lokaci yana aro a Jong Ajax, wanda ya fara buga wa babbar kungiyar wasa a Eerste Divisie, da kuma a kulob din Eredivisie AZ da ADO Den Haag, kafin ya koma Birmingham City a matsayin aro a shekarar 2021. An sake kiransa a watan Janairun 2022 kuma ya koma Charlton Athletic a sauran kakar wasa.
An haife shi a Netherlands, ya wakilci ƙasar haihuwarsa a matakin matasa na ƙasashen duniya. A shekarar 2025, ya fara buga wasa a babban matsayi a Jamhuriyar Dominican, ƙasar mahaifinsa.
== Rayuwar farko da aikin matasa ==
An haifi Castillo a [[Amsterdam]], Netherlands, <ref name="Ajax Loan">{{Cite web |date=30 August 2019 |title=Ajax loans Juan Castillo from Chelsea |url=https://english.ajax.nl/archive/ajax-loans-juan-castillo-from-chelsea/ |access-date=26 December 2021 |publisher=AFC Ajax}}</ref> inda ya halarci [[:nl:Bindelmeer College|Kwalejin Bindelmeer]] . <ref name="Team van Toen">{{Cite web |date=4 November 2019 |title=Team van Toen I Juan Castillo: 'Ik was écht een mannetje' |url=https://www.ajax.nl/archief-2019-2020/team-van-toen-i-juan-castillo-ik-was-echt-een-mannetje/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228102500/https://www.ajax.nl/archief-2019-2020/team-van-toen-i-juan-castillo-ik-was-echt-een-mannetje/ |archive-date=28 February 2021 |access-date=22 December 2021 |website=AFC Ajax |language=nl}}</ref> Dan asalin [[Jamhuriyar Dominika|Jamhuriyar Dominican]] ne. <ref name="NOS Sep18" /> Ya fara buga ƙwallon ƙafa mai tsari tare da AVV Zeeburgia kafin ya shiga Kwalejin Matasa ta Ajax yana ɗan shekara tara. <ref name="Team van Toen" /> Ya fito daga cikin jerin 'yan wasa a Ajax, inda ya jawo hankalin [[Manchester United F.C.|Manchester United]] tun yana ɗan shekara 14, kafin ya karɓi tallafin karatu daga abokan [[Premier League|hamayyar]] United, [[Chelsea F.C.|Chelsea]], a 2016. <ref>{{Cite web |date=30 June 2016 |title=New academy scholars introduced |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2016/06/30/new-academy-scholars-introduced |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716141810/https://www.chelseafc.com/en/news/2016/06/30/new-academy-scholars-introduced |archive-date=16 July 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Chelsea ===
A kakarsa ta farko, Castillo ya taimaka wa Chelsea 'yan ƙasa da shekara 18 su lashe gasar Professional Development League <ref>{{Cite web |date=12 May 2017 |title=Under-18s report: Chelsea 3 Reading 0 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2017/05/12/under-18s-report--chelsea-v-reading |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222155337/https://www.chelseafc.com/en/news/2017/05/12/under-18s-report--chelsea-v-reading |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> kuma ya kasance memba a ƙungiyar da ta lashe gasar FA Youth Cup . <ref>{{Cite web |date=18 April 2017 |title=Youth Cup final report: Man City 1 Chelsea 1 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2017/04/18/youth-cup-final-report--man-city-v-chelsea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222152427/https://www.chelseafc.com/en/news/2017/04/18/youth-cup-final-report--man-city-v-chelsea |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> <ref>{{Cite web |date=26 April 2017 |title=Youth Cup report: Chelsea 5 Man City 1 (6–2 on agg) |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2017/04/26/youth-cup-report--chelsea-v-man-city |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814133017/https://www.chelseafc.com/en/news/2017/04/26/youth-cup-report--chelsea-v-man-city |archive-date=14 August 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> Ya maimaita wannan sau biyu a kakar wasa ta 2017–18, <ref>{{Cite web |date=5 May 2018 |title=Under-18s report: Man United 0 Chelsea 3 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2018/5/5/under-18s-report--man-united-0-chelsea-3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222164117/https://www.chelseafc.com/en/news/2018/5/5/under-18s-report--man-united-0-chelsea-3 |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> <ref>{{Cite web |date=30 April 2018 |title=Youth Cup report: Arsenal 0 Chelsea 4 (1–7 on agg) |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/30/youth-cup-report--arsenal-0-chelsea-4--1-7-on-agg- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329191243/https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/30/youth-cup-report--arsenal-0-chelsea-4--1-7-on-agg- |archive-date=29 March 2020 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> da kuma yin wasa akai-akai a gasar UEFA Youth League ta Chelsea 'yan ƙasa da shekara 19 ta 2017–18 . Ya zira kwallaye biyu a wasan da suka yi da Atlético Madrid da ci 4-2 a matakin rukuni, ya kuma yi bugun fenariti inda suka doke Porto 'yan ƙasa da shekara 19 a wasan kusa da na ƙarshe, <ref>{{Cite web |date=20 April 2018 |title=UYL report: Chelsea 2 Porto 2 (5–4 on pens) |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/20/uyl-report--chelsea-2-porto-2--5-4-on-pens- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222162903/https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/20/uyl-report--chelsea-2-porto-2--5-4-on-pens- |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> sannan ya buga wasa a [[Mai buga baya|gefen hagu]] a wasan ƙarshe, inda Barcelona ta sha kashi da ci 3-0. <ref>{{Cite web |date=23 April 2018 |title=UYL report: Chelsea 0 Barcelona 3 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/23/uyl-report--chelsea-0-barcelona-3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222163227/https://www.chelseafc.com/en/news/2018/4/23/uyl-report--chelsea-0-barcelona-3 |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> Ya sake yin wasa akai-akai kuma ya zira kwallaye biyu a bugun 2018–19 : ƙwallon da ya ci wa Montpellier ta taimaka wa Chelsea ta kai wasan kusa da na ƙarshe. <ref name="CFC May 21">{{Cite web |title=Juan Castillo |url=https://www.chelseafc.com/en/teams/on-loan-players/juan-castillo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513030638/https://www.chelseafc.com/en/teams/on-loan-players/juan-castillo |archive-date=13 May 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> Da suka fuskanci Porto a wasan ƙarshe, ya yi karo da ƙwallon da Daishawn Redan ya ci, wadda ta kai ga ƙwallaye jim kaɗan bayan hutun rabin lokaci, <ref>{{Cite web |date=29 April 2019 |title=UYL report: Porto 3 Chelsea 1 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2019/04/29/uyl-report--porto-v-chelsea |access-date=12 August 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> kuma a cewar gidan yanar gizon ''football.london'', "ya nuna kuzari sosai kuma wataƙila shi ne ɗan wasan da ya fi barazana ga Chelsea" a rabin lokaci na biyu, amma sun sha kashi da ci 3-1.
An ɗaukaka shi zuwa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekara 23, Castillo ya fara buga ƙwallon ƙafa ta farko a watan Agusta na 2017, a matsayin wanda ya maye gurbin Cole Dasilva a gasar EFL ta 2017–18 da Plymouth Argyle, wanda ya lashe wasan da bugun fenariti. <ref>{{Cite web |date=15 August 2017 |title=Checkatrade Trophy report: Plymouth 2 Chelsea 2 (5–4 on pens) |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2017/08/15/checkatrade-trophy-report--plymouth-v-chelsea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222160043/https://www.chelseafc.com/en/news/2017/08/15/checkatrade-trophy-report--plymouth-v-chelsea |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> Ya sake fitowa sau biyu a gasar wannan kakar, ya zura ƙwallonsa ta farko a wasan kusa da na ƙarshe da [[Oxford United FC|Oxford United]], <ref name="CFC May 21">{{Cite web |title=Juan Castillo |url=https://www.chelseafc.com/en/teams/on-loan-players/juan-castillo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513030638/https://www.chelseafc.com/en/teams/on-loan-players/juan-castillo |archive-date=13 May 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.chelseafc.com/en/teams/on-loan-players/juan-castillo "Juan Castillo"]. </cite></ref> kuma ya buga wasanni huɗu a bugun 2018–19, inda ya ci kwallo ɗaya.
Castillo ya sanya hannu kan kwantiraginsa na farko a Chelsea a ranar haihuwarsa ta 17, <ref>{{Cite web |date=13 January 2017 |title=PL2 report: Leicester 0 Chelsea 4 |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2017/01/13/pl2-report--leicester-v-chelsea |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226184103/https://www.chelseafc.com/en/news/2017/01/13/pl2-report--leicester-v-chelsea |archive-date=26 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> kuma kafin kakar wasa ta 2019-20, ya sanya hannu kan wasu shekaru uku. <ref>{{Cite web |date=1 July 2019 |title=Academy trio sign new deals |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2019/07/01/academy-trio-sign-new-deals |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107235301/https://www.chelseafc.com/en/news/2019/07/01/academy-trio-sign-new-deals |archive-date=7 November 2020 |access-date=26 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref>
A ranar 16 ga Yuni 2023, Chelsea ta sanar da cewa Castillo zai bar kulob din idan kwantiraginsa ya kare a karshen watan Yuni. <ref>{{Cite web |title=Retained list and goodbye to Bakayoko |url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/retained-list-and-goodbye-to-bakayoko |access-date=2023-06-16 |website=www.chelseafc.com |language=en-gb}}</ref>
==== Sifofin lamuni ====
Castillo ya koma Ajax a matsayin aro a ranar 30 ga Agusta 2019 kuma an tura shi ga ƙungiyar da ke ƙarƙashin kulawarsa, Jong Ajax . Yarjejeniyar ta haɗa da zaɓin siyan. <ref name="Ajax Loan">{{Cite web |date=30 August 2019 |title=Ajax loans Juan Castillo from Chelsea |url=https://english.ajax.nl/archive/ajax-loans-juan-castillo-from-chelsea/ |access-date=26 December 2021 |publisher=AFC Ajax}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://english.ajax.nl/archive/ajax-loans-juan-castillo-from-chelsea/ "Ajax loans Juan Castillo from Chelsea"]. </cite></ref> Ya fara buga wasa a matakin farko a ƙungiyar Eerste Divisie a ranar 13 ga Satumba, inda ya buga dukkan wasan a [[Mai buga baya|gefen hagu]] yayin da Jong Ajax ya zura kwallo 2-0 a hannun De Graafschap kuma ya sha kashi 3-2. <ref>{{Cite web |date=13 September 2019 |title=Rentree Eiting & debuut Castillo bij nederlaag Jong Ajax |trans-title=Return of Eiting & Castillo's debut in Jong Ajax defeat |url=https://www.ajax.nl/archief-2019-2020/rentree-eiting-debuut-castillo-bij-nederlaag-jong-ajax/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222192113/https://www.ajax.nl/archief-2019-2020/rentree-eiting-debuut-castillo-bij-nederlaag-jong-ajax/ |archive-date=22 December 2021 |access-date=26 December 2021 |publisher=AFC Ajax |language=nl}}</ref> Ya kafa kansa cikin sauri a cikin 'yan wasa goma sha ɗaya, kuma lokacin da aka rage kakar wasa saboda annobar COVID-19, Jong Ajax na huɗu a teburi, ya fara wasanni 23 daga cikin 29 na gasar kuma ya taimaka wajen taimakawa shida. Ajax ta zaɓi kada ta sayi Castillo na dindindin kuma ya koma ƙungiyar iyayensa. <ref>{{Cite web |date=20 June 2020 |title='Ajax licht de koopoptie van Chelsea-back Castillo niet' |trans-title='Ajax aren't triggering the purchase option on Chelsea back Castillo' |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/368775/ajax-licht-de-optie-in-huurcontract-van-chelsea-back-castillo-niet/ |access-date=26 December 2021 |website=FC Update |language=nl}}</ref>
A ranar 6 ga Oktoba 2020, Castillo ya koma kulob din Eredivisie na AZ har zuwa sauran kakar wasa ta 2020-21. [1] An ba shi lambar 'yan wasa ta 19. [2] Castillo ya jira har zuwa 27 ga Disamba – wasan ƙarshe kafin hutun hunturu – don fara buga wa AZ wasa, a matsayin wanda ya maye gurbinsa na minti na 89 a wasan da suka tashi 2-2 da FC Utrecht . [3] Wannan ne kawai bayyanarsa: saboda rashin lokacin wasa a AZ, an kawo karshen aronsa a ranar 11 ga Janairu 2021. [4]
A wannan rana, Castillo ya koma wata ƙungiyar Eredivisie, ADO Den Haag, har zuwa sauran kakar wasa ta 2020–21. <ref>{{Cite web |date=11 January 2021 |title=New loan move for Castillo |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2021/01/11/new-loan-move-for-castillo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117084454/https://www.chelseafc.com/en/news/2021/01/11/new-loan-move-for-castillo |archive-date=17 January 2021 |access-date=22 December 2021 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> Ya fara buga wasa a farkon kakar wasa ta bana, inda ya sha kashi a hannun VVV-Venlo da ci 4-1 a ranar 13 ga Janairu, 2021, <ref>{{Cite web |date=13 January 2021 |title=Wonderspits Giakoumakis vloert ADO met vierklapper |trans-title=Wonder striker Giakoumakis floors ADO with four-timer |url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/378486/wonderspits-giakoumakis-vloer-met-vierklapper-ook-ado/ |access-date=27 December 2021 |website=FC Update |language=nl}}</ref> kuma ya buga wasanni 16 a gasar (fara wasa 9) yayin da aka tabbatar da cewa ADO ta fadi daga gasar bayan ta sha kashi a hannun Willem II da ci 4-1 a ranar 13 ga Mayu. <ref>{{Cite web |date=13 May 2021 |title=ADO Den Haag relegated after defeat to Willem II |url=http://www.football-oranje.com/ado-den-haag-relegated-after-defeat-to-willem-ii/ |access-date=27 December 2021 |website=Football Oranje}}</ref>
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 2000]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
22lgs6849igl2gv46x7f4k5iyg2fy7m
Geoffrey Castillion
0
149928
832446
2026-05-08T10:47:20Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1313612120|Geoffrey Castillion]]"
832446
wikitext
text/x-wiki
'''Geoffrey Wynton Mandelano Castillion''' (an haife shi a ranar 25 ga Mayu 1991) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba . Baya ga ƙasar Netherlands, ya buga wasa a ƙasashen Amurka, Romania, Hungary, Iceland, Indonesia da Italiya.
== Farko da rayuwar mutum ==
Shi ɗan asalin ƙasar Surinam ne. <ref>{{Cite web |title=Inventarisatie Suriprof Aanvallers (in Dutch) |url=http://www.natiosuriname.com/2009/12/inventarisatie-suriprof-aanvallers.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111183441/http://www.natiosuriname.com/2009/12/inventarisatie-suriprof-aanvallers.html |archive-date=11 January 2014 |access-date=2013-08-29 |publisher=Natio Suriname}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a [[Amsterdam]], Castillion ya fara aikinsa tare da [[RKSV TOB]] <ref>{{Cite web |title=De Boer zet Castillion onder druk |url=http://www.goal.com/nl/news/213/eredivisie/2011/07/11/2570197/de-boer-zet-castillion-onder-druk |access-date=3 March 2015 |publisher=Goal.com |language=nl}}</ref> da DWS . <ref>{{Cite web |title=Geoffrey Castillion - Ajax Inside.nl |url=http://www.ajaxinside.nl/spelers/profiel/50/Geoffrey%20Castillion}}</ref> Daga nan aka yi masa bincike aka kuma dauke shi aiki don shiga matasan AFC Ajax a shekarar 2005. <ref>{{Cite web |title=Beste Speler 2012-2013:Geoffrey Castillion |url=http://www.bestevoetballers.nl/Eredivisie-clubs/Heracles/Beste-speler-2012-2013/Geoffrey-Castillion/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131115030513/http://www.bestevoetballers.nl/Eredivisie-clubs/Heracles/Beste-speler-2012-2013/Geoffrey-Castillion/ |archive-date=15 November 2013 |access-date=2013-06-24 |publisher=Bestevoetballers.nl}}</ref> Lokaci-lokaci yana wasa a Beloften Eredivisie tare da kungiyar reserve ta Ajax yayin da yake buga wa kungiyoyin matasa. <ref>{{Cite web |title=Castillion: Contract is very special |url=http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Castillion-Contract-is-very-special.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141217213843/http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Castillion-Contract-is-very-special.htm |archive-date=2014-12-17 |access-date=2013-06-24 |publisher=Ajax.nl}}</ref> Castillion ya fara buga wa kungiyar farko wasa a ranar 20 ga Maris 2011, a wasan da suka sha kashi 3-2 a hannun ADO Den Haag a Eredivisie . <ref>{{Cite web |title=De Boer: Of we nog wat doen hangt af van Castillion |url=http://www.ad.nl/ad/nl/1441/Ajax/article/detail/2617524/2011/07/11/De-Boer-Of-we-nog-wat-doen-hangt-af-van-Castillion.dhtml |access-date=2011-07-11 |publisher=AD.nl}}</ref>
==== Sifofin lamuni ====
A watan Agusta na 2011, bayan kakar wasa ta farko da ƙungiyar farko ta Ajax, an yanke shawarar cewa Castillion zai tafi aro ga RKC Waalwijk na tsawon kakar wasa ta 2011–12. Ya fara buga wasa a RKC Waalwijk a ranar 7 ga Agusta 2011, kuma makonni biyu bayan haka ya zura kwallonsa ta farko a Eredivisie yayin da yake bugawa RKC Waalwijk wasa. Jimilla Castillion ya buga wasanni 29 a gasar zakarun Turai daga North Brabant, yayin da ya zura jimillar kwallaye shida a gasar. [1]
A kakar wasa ta 2012-13, Castillion ya sake komawa aro a karo na biyu, a wannan karon zuwa Heracles Almelo, an ba shi rigar lamba 21 bayan ya sauka daga benci a farkon kakar wasa, inda ya tabbatar da matsayinsa na farko a watan Nuwamba na wannan shekarar. <ref>{{Cite web |title=Heracles Almelo player profile, Geoffrey Castillion |url=http://www.hafc.nl/selectie/geoffrey-castillion/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130608123452/http://www.hafc.nl/selectie/geoffrey-castillion/ |archive-date=2013-06-08 |access-date=2013-06-24 |publisher=hafc.nl}}</ref> A ranar 18 ga Nuwamba 2012, Castillion ya zura kwallonsa ta farko ga Heracles Almelo, inda ya zura kwallo ta 4 a wasan da suka doke Roda JC Kerkrade da ci 5-1 a gida. A ranar 23 ga Maris 2013, Castillion ya tsawaita kwangilarsa da AFC Ajax har zuwa 2014. <ref>{{Cite web |title=Heracles wil met Ajax praten over vestleggen Castillion |url=http://www.vi.nl/nieuws/240767/Heracles-wil-met-Ajax-praten-over-vastleggen-Castillion.htm |access-date=2013-06-24 |publisher=Voetbal International}}</ref>
A ranar 17 ga Janairun 2014, an sanar da cewa an tura Castillion aro zuwa NEC har zuwa karshen kakar wasa. <ref>{{Cite web |title=Ajax-duo eerste versterkingen voor NEC |url=http://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/item/ajax-duo-eerste-versterkingen-voor-nec |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140120135427/http://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/item/ajax-duo-eerste-versterkingen-voor-nec |archive-date=2014-01-20 |access-date=2014-01-17 |publisher=Voetbalprimeur.nl}}</ref>
=== Juyin Juya Halin Sabuwar Ingila ===
A ranar 25 ga Agusta 2014, Castillion ya sanya hannu da New England Revolution of Major League Soccer. <ref>{{Cite web |title=MLS Revs |url=http://www.revolutionsoccer.net/news/2014/08/revolution-sign-forward-geoffrey-castillion |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140830055117/http://www.revolutionsoccer.net/news/2014/08/revolution-sign-forward-geoffrey-castillion |archive-date=30 August 2014 |access-date=25 August 2014}}</ref> A wata hira da aka yi da shi bayan ya sanya hannu, Castillion ya bayyana cewa yana fatan "inganta matakin MLS da ƙungiyar." <ref>{{Cite web |date=23 January 2017 |title=Do the Revs miss Geoffrey Castillion? |url=https://www.thebentmusket.com/revolution-commentary/2017/1/23/14351750/do-the-revs-miss-geoffrey-castillion |access-date=11 January 2019 |website=www.thebentmusket.com}}</ref> Zai buga wasa na kimanin mintuna 14 a wasansa na farko a gasar. <ref>{{Cite web |title=Geoffrey Castillion |url=https://www.mlssoccer.com/players/geoffrey-castillion |access-date=11 January 2019 |website=www.mlssoccer.com}}</ref>
A ranar 8 ga Disamba 2014, an yi musayarsa da Colorado Rapids tare da [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] Joe Nasco, sannan Rapids ya sake shi, wanda ya yanke shawarar kin amincewa da kwantiraginsa. <ref>{{Cite web |date=8 December 2014 |title=Michael Harrington acquired by Rapids from Portland Timbers |url=http://www.denverpost.com/rapids/ci_27092450/michael-harrington-acquired-by-rapids-from-portland-timbers |access-date=2014-12-16 |publisher=[[Denver Post]]}}</ref>
=== Jami'ar Cluj ===
A ranar 7 ga Janairun 2015, ya sanya hannu kan kwantiragi har zuwa Yunin 2016 tare da ƙungiyar La Liga I Universitatea Cluj . <ref>{{Cite web |title=Începem anul în forţă: Geoffrey Castillion este noul jucător al Universităţii Cluj! |url=http://www.universitateacluj.ro/Stiri/ncepem-anul-n-for-geoffrey-castillion-este-noul-juc-tor-al-universit-ii-cluj.html |access-date=7 January 2015 |publisher=universitateacluj.ro}}</ref> Ya fara buga gasarsa ta farko a ƙarƙashin kocin George Ogăraru a ranar 22 ga Fabrairun 2015, a wasan da suka sha kashi a gida da ci 3-0 a hannun Târgu Mureş . <ref>{{Cite web |title=Debut forta u cluj |url=http://www.ziare.com/cluj-napoca/articole/debut+forta+u+cluj |access-date=2015-03-01 |publisher=Ziare.com}}</ref>
=== Debreceni VSC ===
A kan 1 Yuli 2015, ya sanya hannu kan kwangilar shekaru hudu tare da Nemzeti Bajnokság I kulob din Debreceni VSC . <ref>{{Cite web |title=Geoffrey Castillion is a Loki játékosa! |url=https://www.dvsc.hu/kiemelt-hirek/geoffrey-castillion-is-a-loki-jatekosa |access-date=1 July 2015 |publisher=dvsc.hu}}</ref>
=== Iceland ===
A kan 3 Maris 2017, ya rattaba hannu kan kungiyar Úrvalsdeild ta Icelandic Víkingur Reykjavík . <ref>{{Cite web |title=Víkingur R. fær fyrrum framherja Ajax (Staðfest) |url=http://fotbolti.net/fullStory.php?id=225286 |access-date=23 March 2017 |publisher=fotbolti.net |language=is}}</ref> Ya sanya hannu don FH don kakar 2018. Daga 29 Yuli 2018 zuwa Oktoba 2018, an ba shi aro ga tsohon kulob dinsa na Víkingur Reykjavík .
A ranar 19 ga Afrilun 2019, Castillion ta sake bayar da aro, a wannan karon ga Fylkir .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
2xwgg6ik18azo7ntf0ayryxw4zz429n
832447
832446
2026-05-08T10:47:43Z
Sardeeq
39275
832447
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Geoffrey Wynton Mandelano Castillion''' (an haife shi a ranar 25 ga Mayu 1991) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne na ƙasar Holland wanda ke buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba . Baya ga ƙasar Netherlands, ya buga wasa a ƙasashen Amurka, Romania, Hungary, Iceland, Indonesia da Italiya.
== Farko da rayuwar mutum ==
Shi ɗan asalin ƙasar Surinam ne. <ref>{{Cite web |title=Inventarisatie Suriprof Aanvallers (in Dutch) |url=http://www.natiosuriname.com/2009/12/inventarisatie-suriprof-aanvallers.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111183441/http://www.natiosuriname.com/2009/12/inventarisatie-suriprof-aanvallers.html |archive-date=11 January 2014 |access-date=2013-08-29 |publisher=Natio Suriname}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Ajax ===
An haife shi a [[Amsterdam]], Castillion ya fara aikinsa tare da [[RKSV TOB]] <ref>{{Cite web |title=De Boer zet Castillion onder druk |url=http://www.goal.com/nl/news/213/eredivisie/2011/07/11/2570197/de-boer-zet-castillion-onder-druk |access-date=3 March 2015 |publisher=Goal.com |language=nl}}</ref> da DWS . <ref>{{Cite web |title=Geoffrey Castillion - Ajax Inside.nl |url=http://www.ajaxinside.nl/spelers/profiel/50/Geoffrey%20Castillion}}</ref> Daga nan aka yi masa bincike aka kuma dauke shi aiki don shiga matasan AFC Ajax a shekarar 2005. <ref>{{Cite web |title=Beste Speler 2012-2013:Geoffrey Castillion |url=http://www.bestevoetballers.nl/Eredivisie-clubs/Heracles/Beste-speler-2012-2013/Geoffrey-Castillion/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131115030513/http://www.bestevoetballers.nl/Eredivisie-clubs/Heracles/Beste-speler-2012-2013/Geoffrey-Castillion/ |archive-date=15 November 2013 |access-date=2013-06-24 |publisher=Bestevoetballers.nl}}</ref> Lokaci-lokaci yana wasa a Beloften Eredivisie tare da kungiyar reserve ta Ajax yayin da yake buga wa kungiyoyin matasa. <ref>{{Cite web |title=Castillion: Contract is very special |url=http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Castillion-Contract-is-very-special.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141217213843/http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Castillion-Contract-is-very-special.htm |archive-date=2014-12-17 |access-date=2013-06-24 |publisher=Ajax.nl}}</ref> Castillion ya fara buga wa kungiyar farko wasa a ranar 20 ga Maris 2011, a wasan da suka sha kashi 3-2 a hannun ADO Den Haag a Eredivisie . <ref>{{Cite web |title=De Boer: Of we nog wat doen hangt af van Castillion |url=http://www.ad.nl/ad/nl/1441/Ajax/article/detail/2617524/2011/07/11/De-Boer-Of-we-nog-wat-doen-hangt-af-van-Castillion.dhtml |access-date=2011-07-11 |publisher=AD.nl}}</ref>
==== Sifofin lamuni ====
A watan Agusta na 2011, bayan kakar wasa ta farko da ƙungiyar farko ta Ajax, an yanke shawarar cewa Castillion zai tafi aro ga RKC Waalwijk na tsawon kakar wasa ta 2011–12. Ya fara buga wasa a RKC Waalwijk a ranar 7 ga Agusta 2011, kuma makonni biyu bayan haka ya zura kwallonsa ta farko a Eredivisie yayin da yake bugawa RKC Waalwijk wasa. Jimilla Castillion ya buga wasanni 29 a gasar zakarun Turai daga North Brabant, yayin da ya zura jimillar kwallaye shida a gasar. [1]
A kakar wasa ta 2012-13, Castillion ya sake komawa aro a karo na biyu, a wannan karon zuwa Heracles Almelo, an ba shi rigar lamba 21 bayan ya sauka daga benci a farkon kakar wasa, inda ya tabbatar da matsayinsa na farko a watan Nuwamba na wannan shekarar. <ref>{{Cite web |title=Heracles Almelo player profile, Geoffrey Castillion |url=http://www.hafc.nl/selectie/geoffrey-castillion/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130608123452/http://www.hafc.nl/selectie/geoffrey-castillion/ |archive-date=2013-06-08 |access-date=2013-06-24 |publisher=hafc.nl}}</ref> A ranar 18 ga Nuwamba 2012, Castillion ya zura kwallonsa ta farko ga Heracles Almelo, inda ya zura kwallo ta 4 a wasan da suka doke Roda JC Kerkrade da ci 5-1 a gida. A ranar 23 ga Maris 2013, Castillion ya tsawaita kwangilarsa da AFC Ajax har zuwa 2014. <ref>{{Cite web |title=Heracles wil met Ajax praten over vestleggen Castillion |url=http://www.vi.nl/nieuws/240767/Heracles-wil-met-Ajax-praten-over-vastleggen-Castillion.htm |access-date=2013-06-24 |publisher=Voetbal International}}</ref>
A ranar 17 ga Janairun 2014, an sanar da cewa an tura Castillion aro zuwa NEC har zuwa karshen kakar wasa. <ref>{{Cite web |title=Ajax-duo eerste versterkingen voor NEC |url=http://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/item/ajax-duo-eerste-versterkingen-voor-nec |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140120135427/http://www.voetbalprimeur.nl/nieuws/item/ajax-duo-eerste-versterkingen-voor-nec |archive-date=2014-01-20 |access-date=2014-01-17 |publisher=Voetbalprimeur.nl}}</ref>
=== Juyin Juya Halin Sabuwar Ingila ===
A ranar 25 ga Agusta 2014, Castillion ya sanya hannu da New England Revolution of Major League Soccer. <ref>{{Cite web |title=MLS Revs |url=http://www.revolutionsoccer.net/news/2014/08/revolution-sign-forward-geoffrey-castillion |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140830055117/http://www.revolutionsoccer.net/news/2014/08/revolution-sign-forward-geoffrey-castillion |archive-date=30 August 2014 |access-date=25 August 2014}}</ref> A wata hira da aka yi da shi bayan ya sanya hannu, Castillion ya bayyana cewa yana fatan "inganta matakin MLS da ƙungiyar." <ref>{{Cite web |date=23 January 2017 |title=Do the Revs miss Geoffrey Castillion? |url=https://www.thebentmusket.com/revolution-commentary/2017/1/23/14351750/do-the-revs-miss-geoffrey-castillion |access-date=11 January 2019 |website=www.thebentmusket.com}}</ref> Zai buga wasa na kimanin mintuna 14 a wasansa na farko a gasar. <ref>{{Cite web |title=Geoffrey Castillion |url=https://www.mlssoccer.com/players/geoffrey-castillion |access-date=11 January 2019 |website=www.mlssoccer.com}}</ref>
A ranar 8 ga Disamba 2014, an yi musayarsa da Colorado Rapids tare da [[Mai tsaran raga|mai tsaron gida]] Joe Nasco, sannan Rapids ya sake shi, wanda ya yanke shawarar kin amincewa da kwantiraginsa. <ref>{{Cite web |date=8 December 2014 |title=Michael Harrington acquired by Rapids from Portland Timbers |url=http://www.denverpost.com/rapids/ci_27092450/michael-harrington-acquired-by-rapids-from-portland-timbers |access-date=2014-12-16 |publisher=[[Denver Post]]}}</ref>
=== Jami'ar Cluj ===
A ranar 7 ga Janairun 2015, ya sanya hannu kan kwantiragi har zuwa Yunin 2016 tare da ƙungiyar La Liga I Universitatea Cluj . <ref>{{Cite web |title=Începem anul în forţă: Geoffrey Castillion este noul jucător al Universităţii Cluj! |url=http://www.universitateacluj.ro/Stiri/ncepem-anul-n-for-geoffrey-castillion-este-noul-juc-tor-al-universit-ii-cluj.html |access-date=7 January 2015 |publisher=universitateacluj.ro}}</ref> Ya fara buga gasarsa ta farko a ƙarƙashin kocin George Ogăraru a ranar 22 ga Fabrairun 2015, a wasan da suka sha kashi a gida da ci 3-0 a hannun Târgu Mureş . <ref>{{Cite web |title=Debut forta u cluj |url=http://www.ziare.com/cluj-napoca/articole/debut+forta+u+cluj |access-date=2015-03-01 |publisher=Ziare.com}}</ref>
=== Debreceni VSC ===
A kan 1 Yuli 2015, ya sanya hannu kan kwangilar shekaru hudu tare da Nemzeti Bajnokság I kulob din Debreceni VSC . <ref>{{Cite web |title=Geoffrey Castillion is a Loki játékosa! |url=https://www.dvsc.hu/kiemelt-hirek/geoffrey-castillion-is-a-loki-jatekosa |access-date=1 July 2015 |publisher=dvsc.hu}}</ref>
=== Iceland ===
A kan 3 Maris 2017, ya rattaba hannu kan kungiyar Úrvalsdeild ta Icelandic Víkingur Reykjavík . <ref>{{Cite web |title=Víkingur R. fær fyrrum framherja Ajax (Staðfest) |url=http://fotbolti.net/fullStory.php?id=225286 |access-date=23 March 2017 |publisher=fotbolti.net |language=is}}</ref> Ya sanya hannu don FH don kakar 2018. Daga 29 Yuli 2018 zuwa Oktoba 2018, an ba shi aro ga tsohon kulob dinsa na Víkingur Reykjavík .
A ranar 19 ga Afrilun 2019, Castillion ta sake bayar da aro, a wannan karon ga Fylkir .
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1991]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
1c6gtr073os4lv68rdg6kh5x2132qo3
João Moutinho
0
149929
832448
2026-05-08T10:47:54Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:João Moutinho 2018 (cropped).jpg|thumb]] {{Infobox dan kwallon kafa | suna = João Moutinho | hoto = João Moutinho 2018.jpg | cikakken_suna = João Filipe Iria Santos Moutinho | ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1986|9|8}} | wurin_haihuwa = Barreiro, Portugal | tsawo = 1.70 m | matsayi = Dan wasan tsakiya | kulob_na_yanzu = Braga | lamba = 8 | matasa_shekaru1 = 1996–2...
832448
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:João Moutinho 2018 (cropped).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = João Moutinho
| hoto = João Moutinho 2018.jpg
| cikakken_suna = João Filipe Iria Santos Moutinho
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1986|9|8}}
| wurin_haihuwa = Barreiro, Portugal
| tsawo = 1.70 m
| matsayi = Dan wasan tsakiya
| kulob_na_yanzu = Braga
| lamba = 8
| matasa_shekaru1 = 1996–2000
| matasa_kulob1 = Portimonense
| matasa_shekaru2 = 2000–2004
| matasa_kulob2 = Sporting CP
| shekaru1 = 2003–2004
| kulob1 = Sporting CP B
| wasa1 = 30
| kwallaye1 = 1
| shekaru2 = 2004–2010
| kulob2 = Sporting CP
| wasa2 = 163
| kwallaye2 = 21
| shekaru3 = 2010–2013
| kulob3 = Porto
| wasa3 = 83
| kwallaye3 = 4
| shekaru4 = 2013–2018
| kulob4 = Monaco
| wasa4 = 158
| kwallaye4 = 9
| shekaru5 = 2018–2023
| kulob5 = Wolverhampton Wanderers
| wasa5 = 175
| kwallaye5 = 5
| shekaru6 = 2023–
| kulob6 = Braga
| wasa6 = 81
| kwallaye6 = 3
| tawaga_ta_kasa1 = Portugal
| shekarun_tawaga1 = 2005–2022
| wasa_tawaga1 = 146
| kwallaye_tawaga1 = 7
}}
'''João Filipe Iria Santos Moutinho''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne ɗan ƙasar Portugal wanda aka haifa a ranar 8 ga Satumba 1986 a Barreiro, Portugal. Ya shahara a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan tsakiya na Portugal saboda iya sarrafa wasa, bayar da dogayen kwallaye masu kyau da kuma ƙwarewa wajen rarraba ƙwallo. A halin yanzu yana taka leda a ƙungiyar [[Braga]] ta gasar Firimiya ta Portugal.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jo%C3%A3o_Moutinho|title=João Moutinho|website=Wikipedia}}</ref>
== Rayuwar farko ==
Moutinho ya fara sha’awar ƙwallon ƙafa tun yana ƙarami. Ya fara horo a makarantar matasa ta Portimonense kafin daga baya ya koma makarantar matasa ta Sporting CP a shekara ta 2000. A lokacin yana matashi, ya nuna bajinta sosai wajen sarrafa tsakiya da kuma jagorantar wasa, abin da ya sa masu horarwa suka fara ganin yana da babbar makoma a wasan ƙwallon ƙafa.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jo%C3%A3o_Moutinho|title=Early life and youth career of João Moutinho|website=Wikipedia}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Moutinho ya fara taka leda a babbar ƙungiyar Sporting CP yana ɗan shekara 17 kacal. Ya zama ɗaya daga cikin matasan da suka fi ɗaukar hankali a Portugal saboda natsuwa da basirar da yake nunawa a tsakiya. A Sporting, ya taimaka wajen lashe kofuna da dama ciki har da Taça de Portugal da kuma Super Cup na Portugal. Har ila yau ya zama kyaftin mafi ƙarancin shekaru a tarihin kulob ɗin.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jo%C3%A3o_Moutinho|title=Sporting CP career|website=Wikipedia}}</ref>
=== Porto ===
A shekarar 2010, João Moutinho ya koma FC Porto a wata ciniki da ta jawo cece-kuce saboda kasancewarsa tsohon kyaftin na Sporting. A Porto ya samu babban nasara inda ya lashe gasar Firimiya ta Portugal sau uku da kuma UEFA Europa League ta shekarar 2010–11 ƙarƙashin jagorancin André Villas-Boas. A wannan lokaci ya kasance ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan tsakiya a nahiyar Turai.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jo%C3%A3o_Moutinho|title=FC Porto years|website=Wikipedia}}</ref>
=== Monaco ===
A shekara ta 2013, Moutinho ya koma AS Monaco ta ƙasar Faransa tare da abokin wasansa James Rodríguez. Ya taka muhimmiyar rawa wajen dawo da Monaco cikin manyan ƙungiyoyin Faransa. A kakar 2016–17, ya taimaka wa Monaco wajen lashe Ligue 1 bayan sun doke Paris Saint-Germain a fafatawar neman kambun gasar.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jo%C3%A3o_Moutinho|title=AS Monaco career|website=Wikipedia}}</ref>
=== Wolverhampton Wanderers ===
A shekarar 2018, Moutinho ya koma Wolverhampton Wanderers na Ingila. Duk da shekarunsa, ya nuna ƙwarewa sosai a gasar Premier League. Ya zama jagoran tsakiya a ƙungiyar Wolves, inda aka yaba masa saboda kwarewar wuce ƙwallo da kwantar da hankali yayin wasa. Magoya bayan Wolves sun ɗauke shi a matsayin ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan da suka taka wa kulob ɗin leda a zamanin Premier League.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jo%C3%A3o_Moutinho|title=Wolverhampton Wanderers career|website=Wikipedia}}</ref>
=== Braga ===
Bayan barin Wolves a shekarar 2023, Moutinho ya koma Braga domin ci gaba da taka leda a ƙasarsa ta Portugal. Duk da tsufarsa a harkar ƙwallo, ya ci gaba da nuna gogewa da jagoranci a tsakiya, inda yake taimakawa matasan ‘yan wasa da kuma daidaita tsarin wasan ƙungiyar.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/clubs/players/70098--joao-moutinho/|title=João Moutinho profile|publisher=UEFA}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
João Moutinho ya fara bugawa tawagar ƙasar Portugal wasa tun a shekarar 2005. Ya wakilci Portugal a manyan gasa da dama ciki har da UEFA Euro da FIFA World Cup. Ya kasance cikin tawagar Portugal da ta lashe UEFA Euro 2016 bayan sun doke Faransa a wasan ƙarshe. Haka kuma ya taimaka wa Portugal wajen lashe UEFA Nations League a shekarar 2019.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jo%C3%A3o_Moutinho|title=Portugal national team career|website=Wikipedia}}</ref>
Moutinho ya buga wasanni sama da 140 wa Portugal, abin da ya sanya shi cikin ‘yan wasan da suka fi yawan bugawa ƙasar wasa a tarihi. Ana yaba masa saboda ƙwazo, natsuwa da iya jagorantar wasa daga tsakiya.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jo%C3%A3o_Moutinho|title=International appearances of João Moutinho|website=Wikipedia}}</ref>
== Salon wasa ==
An san João Moutinho da iya sarrafa ƙwallo, daidaita tempo na wasa, bayar da madaidaitan dogayen passes da kuma iya taimakawa wajen kai hari da kare gida. Duk da cewa ba shi da tsayi sosai, yana amfani da ƙwarewa da hangen nesa wajen mamaye tsakiyar fili. Masana ƙwallon ƙafa da dama suna kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi ƙwarewar ‘yan wasan tsakiya da Portugal ta samar a ƙarni na 21.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/clubs/players/70098--joao-moutinho/|title=UEFA profile of João Moutinho|publisher=UEFA}}</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2010–11, 2011–12, 2012–13
* UEFA Europa League: 2010–11
* Taça de Portugal: 2010–11
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2010, 2011, 2012
=== Monaco ===
* Ligue 1: 2016–17
=== Portugal ===
* UEFA Euro: 2016
* UEFA Nations League: 2019
<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Jo%C3%A3o_Moutinho|title=Honours of João Moutinho|website=Wikipedia}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* [https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/clubs/players/70098--joao-moutinho/ João Moutinho a UEFA]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Jo%C3%A3o_Moutinho João Moutinho a Wikipedia ta Turanci]
{{DEFAULTSORT:Moutinho, João}}
[[Category:1986 births]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Portugal international footballers]]
[[Category:Sporting CP players]]
[[Category:FC Porto players]]
[[Category:AS Monaco FC players]]
[[Category:Wolverhampton Wanderers F.C. players]]
[[Category:Living people]]
aogztuz7hc1o3e34tcgme8ow5hn3nbo
Mateo Cassierra
0
149930
832449
2026-05-08T10:49:51Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1347745029|Mateo Cassierra]]"
832449
wikitext
text/x-wiki
'''Zander Mateo Cassierra Cabezas''' (an haife shi 13 Afrilu 1997) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Colombia wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba ga Campeonato Brasileiro Série A club Atlético Mineiro da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Colombia .
== Sana'a ==
=== Deportivo Cali ===
Cassierra ya fara bugawa Deportivo Cali wasa a shekarar 2015. Duk da cewa ya buga wasa a Deportivo Cali da rigar da ke nuna "Casierra", sunansa na hukuma ana rubuta shi da "Cassierra" (mai takalma biyu). <ref>{{Cite web |date=17 June 2016 |title=Ajax rondt transfer Colombiaan Cassierra af |url=http://www.nu.nl/sport/4279261/ajax-rondt-transfer-colombiaan-cassierra-af.html |publisher=NU.nl |language=Dutch}}</ref>
=== Ajax ===
A ranar 17 ga Yuni 2016, Cassierra ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar da kulob din Ajax na Holland, wanda zai daɗe har zuwa 2021. <ref>{{Cite web |date=17 June 2016 |title=Ajax sign Mateo Cassierra |url=https://english.ajax.nl/streams/ajax-now/-ajax-sign-mateo-cassierra-.htm |publisher=Ajax}}</ref> Kungiyar ta biya Deportivo Cali €5.5 miliyan don kammala cinikin. <ref>{{Cite web |date=17 June 2016 |title=Ajax rondt komst miljoenenaankoop Casierra af |url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-rondt-komst-miljoenenaankoop-casierra-af.htm |publisher=Voetbal International |language=Dutch}}</ref> Cassierra shine ɗan wasan Colombia na uku da ya buga wa Ajax wasa bayan Daniel Cruz (2000–2003) da Davinson Sánchez . <ref>{{Cite web |date=17 June 2016 |title=Cassierra tweede Colombiaan bij Ajax |url=http://www.ajax.nl/streams/ajax-actueel/cassierra-tweede-colombiaan-bij-ajax-.htm |publisher=Ajax |language=Dutch}}</ref> Ya zura kwallo a wasansa na farko a Eredivisie da Sparta Rotterdam a wasan da suka yi nasara 1-3.
Cassierra ya shafe mafi yawan kakar wasa ta 2017-18 yana wasa a ƙungiyar 'yan wasan reserves Jong Ajax, a gasar Eerste Division . Ya kammala a matsayin wanda ya fi zura kwallaye a ƙungiyar reserves da kwallaye 18, wanda ya taimaka wa ƙungiyarsa ta lashe gasar farko tun bayan shiga ƙungiyar ƙwararru da kuma fafatawa a matakin rukuni na biyu na ƙwallon ƙafa ta Holland. <ref>{{Cite web |date=2 May 2018 |title=Cassierra laat zich uit over 'eeuwige rol' bij Jong Ajax |url=https://www.soccernews.nl/news/445804/cassierra-laat-zich-uit-over-eeuwige-rol-bij-jong-ajax |publisher=SoccerNews.nl |language=Dutch}}</ref>
==== Lamuni ====
A ranar 2 ga Yuni 2018, Ajax ta sanar da bayar da aronta ga FC Groningen na tsawon kakar wasa daya. Duk da haka, ya dawo bayan rabin kakar wasa kawai.
A watan Janairun 2019, ya shiga Racing a matsayin aro har zuwa watan Yulin 2020. <ref>{{Cite web |date=31 January 2019 |title=Ajax verhuurt Mateo Cassierra aan Racing Club |url=https://www.ajax.nl/streams/actueel/ajax-verhuurt-mateo-cassierra-aan-racing-club.htm |access-date=7 March 2019 |publisher=AFC Ajax}}</ref>
=== Sochi ===
A ranar 26 ga Agusta 2021, ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu tare da ƙarin zaɓin shekara ɗaya tare da ƙungiyar PFC Sochi ta Rasha . [1] Cassierra ta kammala gasar Premier ta Rasha ta 2021–22 a matsayin ɗan wasa na biyu mafi cin kwallaye da kwallaye 14, bayan Gamid Agalarov wanda ya zira kwallaye 19, yayin da Sochi ta kare a matsayi na biyu, matsayi mafi kyau a tarihin ƙungiyar. [2]
=== Zenit St Petersburg ===
A ranar 30 ga Yuni 2022, Zenit St. Petersburg ta sanar da sanya hannu kan kwangilar shekaru uku ta Cassierra, tare da zaɓin ƙarin shekara. <ref>{{Cite web |date=30 June 2022 |title=Матео Кассьерра — в "Зените"! |url=https://fc-zenit.ru/news/2022-06-30-mateo-kasserra-v-zenite-.htm |access-date=30 June 2022 |website=fc-zenit.ru |publisher=FC Zenit Saint Petersburg |language=Russian}}</ref>
Bayan ya zura kwallaye biyu kacal a gasar Firimiya ta Rasha ta 2022-23, Cassierra ya fara kakar wasa ta 2023-24 da kwallaye 6 a wasanni 6 na farko, inda ya dauki matsayi na farko a tseren cin kwallaye. Ya shiga hutun hunturu na kakar wasa ta Disamba da kwallaye 14, inda ya fi na biyu a yawan kwallaye 6. <ref>{{Cite web |date=9 December 2023 |title=14-й гол Кассьерры в сезоне принёс "Зениту" победу над "Пари НН" |trans-title=14th goal of the season by Cassierra brings Zenit a victory over Pari NN |url=https://premierliga.ru/news/rfpl/news_30194.html |publisher=Russian Premier League |language=ru}}</ref> A ranar 2 ga Fabrairu 2024, Cassierra ya tsawaita kwantiraginsa da Zenit zuwa Yuni 2027. <ref>{{Cite web |date=2 February 2024 |title="Зенит" продлил контракт с Матео Кассьеррой |url=https://fc-zenit.ru/news/2024-02-02-zenit-prodlil-kontrakt-s-mateo-kasserroy.htm |publisher=Zenit St. Petersburg |language=ru}}</ref>
A ranar 19 ga Mayu 2024, Cassierra ya zira kwallaye 5 a wasan da suka doke Akhmat Grozny da ci 5-1. Ya zama dan wasa na farko da ya zira kwallaye 5 a wasa guda tun lokacin da aka kafa gasar Premier ta Rasha a 2002, kuma dan wasa na uku a tarihin gasar zakarun Rasha (bayan Viktor Panchenko a 1994 da Oleg Veretennikov a 1998). <ref>{{Cite web |date=19 May 2024 |title=Матео Кассьерра – автор первого пента-трика в истории РПЛ |url=https://premierliga.ru/news/rfpl/news_30753.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519184036/https://premierliga.ru/news/rfpl/news_30753.html |archive-date=19 May 2024 |access-date=19 May 2024 |publisher=Russian Premier League |language=ru}}</ref> Ya kammala kakar wasa a matsayin dan wasan da ya fi zura kwallaye a gasar da kwallaye 21 yayin da Zenit ta dawo a ranar wasan karshe don lashe kambun ta na shida a jere. <ref name="top24">{{Cite web |date=25 May 2024 |title=Матео Кассьерра – лучший бомбардир Мир РПЛ-2023/24 |url=https://premierliga.ru/news/rfpl/news_30776.html |publisher=Russian Premier League |language=ru}}</ref>
=== Atlético Mineiro ===
A ranar 23 ga Janairun 2026, Cassierra ya koma kulob din Atlético Mineiro na Brazil kan yarjejeniyar shekaru hudu. <ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=Cassierra é do Galo! |url=https://atletico.com.br/cassierra-e-do-galo/ |access-date=23 January 2026 |publisher=Clube Atlético Mineiro |language=pt}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 6 December 2025}}<ref>{{Soccerway|mateo-cassierra/453249}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[Copa Colombia]], [[KNVB Cup]], [[Taça de Portugal]], [[Russian Cup (football)|Russian Cup]]}}
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="3" |Deportivo Cali
|2015
| rowspan="2" |Categoría Primera A
|23
|8
|10
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|33
|11
|-
|2016
|20
|4
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" |—
|26
|6
|-
! colspan="2" |Total
!43
!12
!10
!3
!6
!2
!0
!0
!59
!17
|-
| rowspan="3" |Ajax
|2016–17
| rowspan="2" |Eredivisie
|17
|2
|3
|2
|9
|0
| colspan="2" |—
|29
|4
|-
|2017–18
|4
|1
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|5
|1
|-
! colspan="2" |Total
!21
!3
!4
!2
!9
!0
!0
!0
!34
!5
|-
| rowspan="3" |Jong Ajax
|2016–17
| rowspan="2" |Eerste Divisie
|17
|11
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|17
|11
|-
|2017–18
|29
|18
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|29
|18
|-
! colspan="2" |Total
!46
!29
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!46
!29
|-
|Groningen
|2018–19
|Eredivisie
|10
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|10
|1
|-
|Jong Groningen
|2018–19
|Derde Divisie
|2
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|2
|1
|-
| rowspan="3" |Racing
|2018–19
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|0
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
|2{{Efn|Appearances in [[Copa de la Superliga]]}}
|0
|2
|0
|-
|2019–20
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|0
|0
|-
! colspan="2" |Total
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!2
!0
!2
!0
|-
| rowspan="4" |Belenenses SAD
|2019–20
| rowspan="3" |Primeira Liga
|29
|4
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|30
|4
|-
|2020–21
|32
|10
|4
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|36
|11
|-
|2021–22
|2
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1{{Efn|Appearance in [[Taça da Liga]]}}
|0
|3
|0
|-
! colspan="2" |Total
!63
!14
!5
!1
!0
!0
!1
!0
!69
!15
|-
|Sochi
|2021–22
| rowspan="5" |Russian Premier League
|22
|14
|1
|0
| colspan="2" |–
| colspan="2" |–
|23
|14
|-
| rowspan="5" |Zenit Saint Petersburg
|2022–23
|26
|2
|6
|3
| colspan="2" |—
|1{{Efn|Appearance in [[Russian Super Cup]]}}
|0
|33
|5
|-
|2023–24
|28
|21
|9
|3
| colspan="2" |—
|1[d]
|0
|38
|24
|-
|2024–25
|30
|8
|8
|4
| colspan="2" |—
|1[d]
|0
|39
|12
|-
|2025–26
|12
|4
|4
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|16
|7
|-
! colspan="2" |Total
!96
!35
!27
!13
! colspan="2" |–
!3
!0
!126
!48
|-
! colspan="3" |Career total
!303
!109
!47
!19
!15
!2
!6
!0
!371
!130
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
21gue6afta0voabn5kvg28lsmagign9
832450
832449
2026-05-08T10:50:18Z
Sardeeq
39275
832450
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Zander Mateo Cassierra Cabezas''' (an haife shi 13 Afrilu 1997) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa]] ne ɗan ƙasar Colombia wanda ke taka leda a matsayin ɗan wasan gaba ga Campeonato Brasileiro Série A club Atlético Mineiro da ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Colombia .
== Sana'a ==
=== Deportivo Cali ===
Cassierra ya fara bugawa Deportivo Cali wasa a shekarar 2015. Duk da cewa ya buga wasa a Deportivo Cali da rigar da ke nuna "Casierra", sunansa na hukuma ana rubuta shi da "Cassierra" (mai takalma biyu). <ref>{{Cite web |date=17 June 2016 |title=Ajax rondt transfer Colombiaan Cassierra af |url=http://www.nu.nl/sport/4279261/ajax-rondt-transfer-colombiaan-cassierra-af.html |publisher=NU.nl |language=Dutch}}</ref>
=== Ajax ===
A ranar 17 ga Yuni 2016, Cassierra ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyar da kulob din Ajax na Holland, wanda zai daɗe har zuwa 2021. <ref>{{Cite web |date=17 June 2016 |title=Ajax sign Mateo Cassierra |url=https://english.ajax.nl/streams/ajax-now/-ajax-sign-mateo-cassierra-.htm |publisher=Ajax}}</ref> Kungiyar ta biya Deportivo Cali €5.5 miliyan don kammala cinikin. <ref>{{Cite web |date=17 June 2016 |title=Ajax rondt komst miljoenenaankoop Casierra af |url=https://www.vi.nl/nieuws/ajax-rondt-komst-miljoenenaankoop-casierra-af.htm |publisher=Voetbal International |language=Dutch}}</ref> Cassierra shine ɗan wasan Colombia na uku da ya buga wa Ajax wasa bayan Daniel Cruz (2000–2003) da Davinson Sánchez . <ref>{{Cite web |date=17 June 2016 |title=Cassierra tweede Colombiaan bij Ajax |url=http://www.ajax.nl/streams/ajax-actueel/cassierra-tweede-colombiaan-bij-ajax-.htm |publisher=Ajax |language=Dutch}}</ref> Ya zura kwallo a wasansa na farko a Eredivisie da Sparta Rotterdam a wasan da suka yi nasara 1-3.
Cassierra ya shafe mafi yawan kakar wasa ta 2017-18 yana wasa a ƙungiyar 'yan wasan reserves Jong Ajax, a gasar Eerste Division . Ya kammala a matsayin wanda ya fi zura kwallaye a ƙungiyar reserves da kwallaye 18, wanda ya taimaka wa ƙungiyarsa ta lashe gasar farko tun bayan shiga ƙungiyar ƙwararru da kuma fafatawa a matakin rukuni na biyu na ƙwallon ƙafa ta Holland. <ref>{{Cite web |date=2 May 2018 |title=Cassierra laat zich uit over 'eeuwige rol' bij Jong Ajax |url=https://www.soccernews.nl/news/445804/cassierra-laat-zich-uit-over-eeuwige-rol-bij-jong-ajax |publisher=SoccerNews.nl |language=Dutch}}</ref>
==== Lamuni ====
A ranar 2 ga Yuni 2018, Ajax ta sanar da bayar da aronta ga FC Groningen na tsawon kakar wasa daya. Duk da haka, ya dawo bayan rabin kakar wasa kawai.
A watan Janairun 2019, ya shiga Racing a matsayin aro har zuwa watan Yulin 2020. <ref>{{Cite web |date=31 January 2019 |title=Ajax verhuurt Mateo Cassierra aan Racing Club |url=https://www.ajax.nl/streams/actueel/ajax-verhuurt-mateo-cassierra-aan-racing-club.htm |access-date=7 March 2019 |publisher=AFC Ajax}}</ref>
=== Sochi ===
A ranar 26 ga Agusta 2021, ya sanya hannu kan kwantiragin shekaru biyu tare da ƙarin zaɓin shekara ɗaya tare da ƙungiyar PFC Sochi ta Rasha . [1] Cassierra ta kammala gasar Premier ta Rasha ta 2021–22 a matsayin ɗan wasa na biyu mafi cin kwallaye da kwallaye 14, bayan Gamid Agalarov wanda ya zira kwallaye 19, yayin da Sochi ta kare a matsayi na biyu, matsayi mafi kyau a tarihin ƙungiyar. [2]
=== Zenit St Petersburg ===
A ranar 30 ga Yuni 2022, Zenit St. Petersburg ta sanar da sanya hannu kan kwangilar shekaru uku ta Cassierra, tare da zaɓin ƙarin shekara. <ref>{{Cite web |date=30 June 2022 |title=Матео Кассьерра — в "Зените"! |url=https://fc-zenit.ru/news/2022-06-30-mateo-kasserra-v-zenite-.htm |access-date=30 June 2022 |website=fc-zenit.ru |publisher=FC Zenit Saint Petersburg |language=Russian}}</ref>
Bayan ya zura kwallaye biyu kacal a gasar Firimiya ta Rasha ta 2022-23, Cassierra ya fara kakar wasa ta 2023-24 da kwallaye 6 a wasanni 6 na farko, inda ya dauki matsayi na farko a tseren cin kwallaye. Ya shiga hutun hunturu na kakar wasa ta Disamba da kwallaye 14, inda ya fi na biyu a yawan kwallaye 6. <ref>{{Cite web |date=9 December 2023 |title=14-й гол Кассьерры в сезоне принёс "Зениту" победу над "Пари НН" |trans-title=14th goal of the season by Cassierra brings Zenit a victory over Pari NN |url=https://premierliga.ru/news/rfpl/news_30194.html |publisher=Russian Premier League |language=ru}}</ref> A ranar 2 ga Fabrairu 2024, Cassierra ya tsawaita kwantiraginsa da Zenit zuwa Yuni 2027. <ref>{{Cite web |date=2 February 2024 |title="Зенит" продлил контракт с Матео Кассьеррой |url=https://fc-zenit.ru/news/2024-02-02-zenit-prodlil-kontrakt-s-mateo-kasserroy.htm |publisher=Zenit St. Petersburg |language=ru}}</ref>
A ranar 19 ga Mayu 2024, Cassierra ya zira kwallaye 5 a wasan da suka doke Akhmat Grozny da ci 5-1. Ya zama dan wasa na farko da ya zira kwallaye 5 a wasa guda tun lokacin da aka kafa gasar Premier ta Rasha a 2002, kuma dan wasa na uku a tarihin gasar zakarun Rasha (bayan Viktor Panchenko a 1994 da Oleg Veretennikov a 1998). <ref>{{Cite web |date=19 May 2024 |title=Матео Кассьерра – автор первого пента-трика в истории РПЛ |url=https://premierliga.ru/news/rfpl/news_30753.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519184036/https://premierliga.ru/news/rfpl/news_30753.html |archive-date=19 May 2024 |access-date=19 May 2024 |publisher=Russian Premier League |language=ru}}</ref> Ya kammala kakar wasa a matsayin dan wasan da ya fi zura kwallaye a gasar da kwallaye 21 yayin da Zenit ta dawo a ranar wasan karshe don lashe kambun ta na shida a jere. <ref name="top24">{{Cite web |date=25 May 2024 |title=Матео Кассьерра – лучший бомбардир Мир РПЛ-2023/24 |url=https://premierliga.ru/news/rfpl/news_30776.html |publisher=Russian Premier League |language=ru}}</ref>
=== Atlético Mineiro ===
A ranar 23 ga Janairun 2026, Cassierra ya koma kulob din Atlético Mineiro na Brazil kan yarjejeniyar shekaru hudu. <ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=Cassierra é do Galo! |url=https://atletico.com.br/cassierra-e-do-galo/ |access-date=23 January 2026 |publisher=Clube Atlético Mineiro |language=pt}}</ref>
== Ƙididdigar aiki ==
=== Kulob ===
{{Updated|match played 6 December 2025}}<ref>{{Soccerway|mateo-cassierra/453249}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+Appearances and goals by club, season and competition
! rowspan="2" |Club
! rowspan="2" |Season
! colspan="3" |League
! colspan="2" |National cup{{Efn|Includes [[Copa Colombia]], [[KNVB Cup]], [[Taça de Portugal]], [[Russian Cup (football)|Russian Cup]]}}
! colspan="2" |Continental
! colspan="2" |Other
! colspan="2" |Total
|-
!Division
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
!Apps
!Goals
|-
| rowspan="3" |Deportivo Cali
|2015
| rowspan="2" |Categoría Primera A
|23
|8
|10
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|33
|11
|-
|2016
|20
|4
|0
|0
|6
|2
| colspan="2" |—
|26
|6
|-
! colspan="2" |Total
!43
!12
!10
!3
!6
!2
!0
!0
!59
!17
|-
| rowspan="3" |Ajax
|2016–17
| rowspan="2" |Eredivisie
|17
|2
|3
|2
|9
|0
| colspan="2" |—
|29
|4
|-
|2017–18
|4
|1
|1
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
|5
|1
|-
! colspan="2" |Total
!21
!3
!4
!2
!9
!0
!0
!0
!34
!5
|-
| rowspan="3" |Jong Ajax
|2016–17
| rowspan="2" |Eerste Divisie
|17
|11
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|17
|11
|-
|2017–18
|29
|18
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|29
|18
|-
! colspan="2" |Total
!46
!29
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!46
!29
|-
|Groningen
|2018–19
|Eredivisie
|10
|1
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|10
|1
|-
|Jong Groningen
|2018–19
|Derde Divisie
|2
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|2
|1
|-
| rowspan="3" |Racing
|2018–19
| rowspan="2" |Argentine Primera División
|0
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
|2{{Efn|Appearances in [[Copa de la Superliga]]}}
|0
|2
|0
|-
|2019–20
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|0
|0
|-
! colspan="2" |Total
!0
!0
!0
!0
!0
!0
!2
!0
!2
!0
|-
| rowspan="4" |Belenenses SAD
|2019–20
| rowspan="3" |Primeira Liga
|29
|4
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|30
|4
|-
|2020–21
|32
|10
|4
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|36
|11
|-
|2021–22
|2
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|1{{Efn|Appearance in [[Taça da Liga]]}}
|0
|3
|0
|-
! colspan="2" |Total
!63
!14
!5
!1
!0
!0
!1
!0
!69
!15
|-
|Sochi
|2021–22
| rowspan="5" |Russian Premier League
|22
|14
|1
|0
| colspan="2" |–
| colspan="2" |–
|23
|14
|-
| rowspan="5" |Zenit Saint Petersburg
|2022–23
|26
|2
|6
|3
| colspan="2" |—
|1{{Efn|Appearance in [[Russian Super Cup]]}}
|0
|33
|5
|-
|2023–24
|28
|21
|9
|3
| colspan="2" |—
|1[d]
|0
|38
|24
|-
|2024–25
|30
|8
|8
|4
| colspan="2" |—
|1[d]
|0
|39
|12
|-
|2025–26
|12
|4
|4
|3
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|16
|7
|-
! colspan="2" |Total
!96
!35
!27
!13
! colspan="2" |–
!3
!0
!126
!48
|-
! colspan="3" |Career total
!303
!109
!47
!19
!15
!2
!6
!0
!371
!130
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haihuwan 1997]]
[[Rukuni:Shafuka masu fassarorin da ba'a duba ba]]
8qkvdzhoafz8vuyb04lya5l71rb8a0e
Maher Carrizo
0
149931
832451
2026-05-08T10:51:26Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1344419599|Maher Carrizo]]"
832451
wikitext
text/x-wiki
'''Maher Mauricio Carrizo''' (an haife shi a ranar 19 ga Fabrairu 2006) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Argentina wanda ke buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Ajax ta Eredivisie .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Carrizo a Santiago del Estero . Ya fara ci gaban ƙwallon ƙafa yana ɗan shekara biyar a wata makarantar ƙwallon ƙafa ta gida da ke garinsu Colonia Dora . Daga baya ya yi lokaci a tsarin matasa na Central Córdoba .
== Aikin kulob ==
=== Vélez Sarsfield ===
A shekarar 2015, Carrizo ya shiga makarantar horar da matasa ta Vélez Sarsfield . Ya ci gaba ta hanyar matasa, musamman a matsayin wanda ya fi kowa zura kwallaye a rukunin matasa a shekarar 2023 da kwallaye 26. <ref>{{Cite web |last=Olé |first=Diario Deportivo |date=21 September 2023 |title=Vélez podría perder a una de sus figuras en la Copa de la Liga |url=https://www.ole.com.ar/velez/velez-copa-prestianni_0_GwIyFPOrtH.html |access-date=8 February 2025 |website=Olé |language=es}}</ref>
Carrizo ya fara buga wasa a karon farko a ranar 17 ga Janairu 2024 da Belgrano a gasar sada zumunci ta Serie Río de La Plata. <ref>{{Cite web |date=17 January 2024 |title=Vélez vs. Belgrano, por la Serie Río de la Plata 2024: el resumen, los goles y las mejores jugadas |url=https://www.tycsports.com/futbol-de-verano/velez-vs-belgrano-en-vivo-hora-donde-ver-y-formaciones-id558359.html |access-date=8 February 2025 |website=TyC Sports |language=es}}</ref> Ya fara buga wasa a hukumance a shekarar. A ranar 6 ga Agusta 2024, ya zura kwallonsa ta farko a wasan kwararru a lokacin gasar Copa Argentina . <ref>{{Cite web |last=Olé |first=Diario Deportivo |date=8 August 2024 |title=El pibe de Vélez que debutó, hizo un gol y sueña con comprarle una casa a su mamá |url=https://www.ole.com.ar/velez/maher-carrizo-debut-gol-velez-copa-argentina_0_sBvaQm6EAW.html |access-date=8 February 2025 |website=Olé |language=es}}</ref> Carrizo yana cikin tawagar da ta lashe kofin gasar Argentina ta Primera División ta 2024, wato gasar cin kofin farko ta Vélez tun 2013. <ref name="Forbes2024">{{Cite web |last=O'Sullivan |first=Joseph |title=Vélez Sarsfield Win First League Trophy Since 2013 |url=https://www.forbes.com/sites/josephosullivan/2024/12/16/vlez-sarsfield-win-first-league-trophy-since-2013/ |access-date=14 January 2025 |website=Forbes |language=en}}</ref>
=== Ajax ===
A ranar 3 ga Fabrairu, 2026, Ajax ta sanar da sayen Carrizo a kan kwantiragin shekaru huɗu da rabi. <ref>{{Cite web |date=3 February 2026 |title=Maher Carrizo to Ajax |url=https://english.ajax.nl/articles/maher-carrizo-to-ajax/ |access-date=4 February 2026 |publisher=AFC Ajax}}</ref> An ba shi rigar lamba 7.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
A watan Nuwamba na 2023, kocin Argentina Diego Placente ya kira Carrizo a cikin tawagar 'yan wasan ƙasa da ƙasa ta Argentina 'yan ƙasa da shekara 17 don gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 'yan ƙasa da shekara 17 ta 2023. <ref>{{Cite web |date=11 November 2023 |title=Selección argentina: uno por uno, todos los jugadores convocados del Mundial Sub 17 |url=https://www.lanacion.com.ar/deportes/futbol/seleccion-argentina-uno-por-uno-todos-los-jugadores-convocados-del-mundial-sub-17-nid11112023/ |access-date=8 February 2025 |website=La Nación |language=es}}</ref>
Ya ci gaba zuwa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekaru 20 ta Argentina a watan Agustan 2024 a ƙarƙashin Javier Mascherano . [1] A shekarar 2025, ya wakilci Argentina a gasar cin kofin 'yan ƙasa da shekaru 20 ta Kudancin Amurka ta 2025 a Venezuela, [2] inda ƙungiyar ta kare a matsayi na biyu. Daga baya a wannan shekarar, ya kasance memba mai mahimmanci a cikin tawagar da ta kai wasan ƙarshe na gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 'yan ƙasa da shekaru 20 ta 2025 a Chile .
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|7 March 2026}}
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
! rowspan="2" |Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofin ƙasa {{Efn|Includes [[Copa Argentina]], [[KNVB Cup]]}}
! colspan="2" | Kofin League {{Efn|Includes [[Copa de la Liga Profesional]]}}
! colspan="2" | Nahiyar Nahiyar
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="4" | Vélez Sarsfield
| 2024
| Raba ta Primera
| 15
| 2
| 2
| 1
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 1 {{Efn|Appearance in [[Supercopa Internacional]]}}
| 0
| 18
| 3
|-
| 2025
| Raba ta Primera
| 17
| 2
| 0
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 17
| 2
|-
| [[2026 Argentine Primera División|2026]]
| Raba ta Primera
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 32
! 4
! 2
! 1
! 0
! 0
! 0
! 0
! 1
! 0
! 35
! 5
|-
| Ajax
| 2025–26
| Eredivisie
| 2
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 2
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 34
! 4
! 2
! 1
! 0
! 0
! 0
! 0
! 1
! 0
! 37
! 5
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
6w6tw79ilmuujk329tf7u4e23tpbrxq
832452
832451
2026-05-08T10:51:50Z
Sardeeq
39275
832452
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Maher Mauricio Carrizo''' (an haife shi a ranar 19 ga Fabrairu 2006) ƙwararren [[Kungiyar Kwallon Kafa|ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne]] ɗan ƙasar Argentina wanda ke buga wasa a matsayin ɗan wasan gaba a ƙungiyar Ajax ta Eredivisie .
== Rayuwa ta farko ==
An haifi Carrizo a Santiago del Estero . Ya fara ci gaban ƙwallon ƙafa yana ɗan shekara biyar a wata makarantar ƙwallon ƙafa ta gida da ke garinsu Colonia Dora . Daga baya ya yi lokaci a tsarin matasa na Central Córdoba .
== Aikin kulob ==
=== Vélez Sarsfield ===
A shekarar 2015, Carrizo ya shiga makarantar horar da matasa ta Vélez Sarsfield . Ya ci gaba ta hanyar matasa, musamman a matsayin wanda ya fi kowa zura kwallaye a rukunin matasa a shekarar 2023 da kwallaye 26. <ref>{{Cite web |last=Olé |first=Diario Deportivo |date=21 September 2023 |title=Vélez podría perder a una de sus figuras en la Copa de la Liga |url=https://www.ole.com.ar/velez/velez-copa-prestianni_0_GwIyFPOrtH.html |access-date=8 February 2025 |website=Olé |language=es}}</ref>
Carrizo ya fara buga wasa a karon farko a ranar 17 ga Janairu 2024 da Belgrano a gasar sada zumunci ta Serie Río de La Plata. <ref>{{Cite web |date=17 January 2024 |title=Vélez vs. Belgrano, por la Serie Río de la Plata 2024: el resumen, los goles y las mejores jugadas |url=https://www.tycsports.com/futbol-de-verano/velez-vs-belgrano-en-vivo-hora-donde-ver-y-formaciones-id558359.html |access-date=8 February 2025 |website=TyC Sports |language=es}}</ref> Ya fara buga wasa a hukumance a shekarar. A ranar 6 ga Agusta 2024, ya zura kwallonsa ta farko a wasan kwararru a lokacin gasar Copa Argentina . <ref>{{Cite web |last=Olé |first=Diario Deportivo |date=8 August 2024 |title=El pibe de Vélez que debutó, hizo un gol y sueña con comprarle una casa a su mamá |url=https://www.ole.com.ar/velez/maher-carrizo-debut-gol-velez-copa-argentina_0_sBvaQm6EAW.html |access-date=8 February 2025 |website=Olé |language=es}}</ref> Carrizo yana cikin tawagar da ta lashe kofin gasar Argentina ta Primera División ta 2024, wato gasar cin kofin farko ta Vélez tun 2013. <ref name="Forbes2024">{{Cite web |last=O'Sullivan |first=Joseph |title=Vélez Sarsfield Win First League Trophy Since 2013 |url=https://www.forbes.com/sites/josephosullivan/2024/12/16/vlez-sarsfield-win-first-league-trophy-since-2013/ |access-date=14 January 2025 |website=Forbes |language=en}}</ref>
=== Ajax ===
A ranar 3 ga Fabrairu, 2026, Ajax ta sanar da sayen Carrizo a kan kwantiragin shekaru huɗu da rabi. <ref>{{Cite web |date=3 February 2026 |title=Maher Carrizo to Ajax |url=https://english.ajax.nl/articles/maher-carrizo-to-ajax/ |access-date=4 February 2026 |publisher=AFC Ajax}}</ref> An ba shi rigar lamba 7.
== Aikin ƙasa da ƙasa ==
A watan Nuwamba na 2023, kocin Argentina Diego Placente ya kira Carrizo a cikin tawagar 'yan wasan ƙasa da ƙasa ta Argentina 'yan ƙasa da shekara 17 don gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 'yan ƙasa da shekara 17 ta 2023. <ref>{{Cite web |date=11 November 2023 |title=Selección argentina: uno por uno, todos los jugadores convocados del Mundial Sub 17 |url=https://www.lanacion.com.ar/deportes/futbol/seleccion-argentina-uno-por-uno-todos-los-jugadores-convocados-del-mundial-sub-17-nid11112023/ |access-date=8 February 2025 |website=La Nación |language=es}}</ref>
Ya ci gaba zuwa ƙungiyar 'yan ƙasa da shekaru 20 ta Argentina a watan Agustan 2024 a ƙarƙashin Javier Mascherano . [1] A shekarar 2025, ya wakilci Argentina a gasar cin kofin 'yan ƙasa da shekaru 20 ta Kudancin Amurka ta 2025 a Venezuela, [2] inda ƙungiyar ta kare a matsayi na biyu. Daga baya a wannan shekarar, ya kasance memba mai mahimmanci a cikin tawagar da ta kai wasan ƙarshe na gasar cin kofin duniya ta FIFA ta 'yan ƙasa da shekaru 20 ta 2025 a Chile .
== Ƙididdigar aiki ==
{{Updated|7 March 2026}}
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
! rowspan="2" |Kulob
! rowspan="2" | Kakar wasa
! colspan="3" | Gasar League
! colspan="2" | Kofin ƙasa {{Efn|Includes [[Copa Argentina]], [[KNVB Cup]]}}
! colspan="2" | Kofin League {{Efn|Includes [[Copa de la Liga Profesional]]}}
! colspan="2" | Nahiyar Nahiyar
! colspan="2" | Wani
! colspan="2" | Jimilla
|-
! Sashe
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
! Manhajoji
! Ƙwallaye
|-
| rowspan="4" | Vélez Sarsfield
| 2024
| Raba ta Primera
| 15
| 2
| 2
| 1
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 1 {{Efn|Appearance in [[Supercopa Internacional]]}}
| 0
| 18
| 3
|-
| 2025
| Raba ta Primera
| 17
| 2
| 0
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 17
| 2
|-
| [[2026 Argentine Primera División|2026]]
| Raba ta Primera
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 0
| 0
|-
! colspan="2" | Jimilla
! 32
! 4
! 2
! 1
! 0
! 0
! 0
! 0
! 1
! 0
! 35
! 5
|-
| Ajax
| 2025–26
| Eredivisie
| 2
| 0
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 0
| 0
| colspan="2" | —
| 2
| 0
|-
! colspan="3" | Jimillar aiki
! 34
! 4
! 2
! 1
! 0
! 0
! 0
! 0
! 1
! 0
! 37
! 5
|}
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
81b0vpzcnshi6c5i3wxd1robf1dpgx5
Ronnie Calderon
0
149932
832453
2026-05-08T10:52:33Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1323006339|Ronnie Calderon]]"
832453
wikitext
text/x-wiki
'''Ronnie Calderon''' ( Hebrew ; an haife shi a ranar 5 ga Fabrairu, 1952) tsohon ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Isra'ila wanda ya buga wasa a matsayin ɗan tsakiya . Ya buga wasanni tara, inda ya zira ƙwallo ɗaya a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Isra'ila .
== Daraja ==
; Hapoel Tel Aviv
* Gasar Cin Kofin Isra'ila : 1968–69
* Gasar Matasa ta AFC : 1971
* Kofin Jiha na Isra'ila : 1972
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1952]]
7qj3vf2epmi7e79oo10htvftzbecnqz
832454
832453
2026-05-08T10:53:31Z
Sardeeq
39275
An ƙirƙira ta hanyar fassara shafin "[[:en:Special:Redirect/revision/1323006339|Ronnie Calderon]]"
832454
wikitext
text/x-wiki
'''Ronnie Calderon''' ( Hebrew ; an haife shi a ranar 5 ga Fabrairu, 1952) tsohon ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Isra'ila wanda ya buga wasa a matsayin ɗan tsakiya . Ya buga wasanni tara, inda ya zira ƙwallo ɗaya a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Isra'ila.<ref>Ronnie Calderon at National-Football-Teams.com</ref><ref>Israel National Team - Appearances and Goalscoring</ref>
== Daraja ==
; Hapoel Tel Aviv
* Gasar Cin Kofin Isra'ila : 1968–69
* Gasar Matasa ta AFC : 1971
* Kofin Jiha na Isra'ila : 1972
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1952]]
7m1cnpvraooywoi5oasb9a19p016j5c
832455
832454
2026-05-08T10:53:46Z
Sardeeq
39275
832455
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Ronnie Calderon''' ( Hebrew ; an haife shi a ranar 5 ga Fabrairu, 1952) tsohon ƙwararren ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na Isra'ila wanda ya buga wasa a matsayin ɗan tsakiya . Ya buga wasanni tara, inda ya zira ƙwallo ɗaya a ƙungiyar ƙwallon ƙafa ta Isra'ila.<ref>Ronnie Calderon at National-Football-Teams.com</ref><ref>Israel National Team - Appearances and Goalscoring</ref>
== Daraja ==
; Hapoel Tel Aviv
* Gasar Cin Kofin Isra'ila : 1968–69
* Gasar Matasa ta AFC : 1971
* Kofin Jiha na Isra'ila : 1972
== Manazarta ==
[[Rukuni:Rayayyun mutane]]
[[Rukuni:Haifaffun 1952]]
i4duqbbvbfofcxrent7q56h9nm950k9
William Carvalho
0
149933
832456
2026-05-08T10:54:32Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:William Carvalho.jpg|thumb]] {{Infobox dan kwallon kafa | suna = William Carvalho | hoto = William Carvalho 2018.jpg | cikakken_suna = William Silva de Carvalho | ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1992|4|7}} | wurin_haihuwa = [[Luanda]], Angola | ƙasa = Portugal | tsawo = 1.87 m | matsayi = Mai tsaron tsakiya | kulob_na_yanzu = | lamba = 14 | matasa_shekaru1 = 2003–2004 | matasa_kulob1 = Algueirão | matasa_shekaru2 = 2004–2005 | matasa_kulob2 = Mira Sintra | m...
832456
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:William Carvalho.jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = William Carvalho
| hoto = William Carvalho 2018.jpg
| cikakken_suna = William Silva de Carvalho
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1992|4|7}}
| wurin_haihuwa = [[Luanda]], Angola
| ƙasa = Portugal
| tsawo = 1.87 m
| matsayi = Mai tsaron tsakiya
| kulob_na_yanzu =
| lamba = 14
| matasa_shekaru1 = 2003–2004
| matasa_kulob1 = Algueirão
| matasa_shekaru2 = 2004–2005
| matasa_kulob2 = Mira Sintra
| matasa_shekaru3 = 2005–2011
| matasa_kulob3 = [[Sporting CP]]
| shekaru1 = 2011–2018
| kulob1 = [[Sporting CP]]
| wasa1 = 143
| kwallaye1 = 10
| shekaru2 = 2011
| kulob2 = → Fátima (aro)
| wasa2 = 13
| kwallaye2 = 3
| shekaru3 = 2012–2013
| kulob3 = → Cercle Brugge (aro)
| wasa3 = 47
| kwallaye3 = 3
| shekaru4 = 2018–2025
| kulob4 = [[Real Betis]]
| wasa4 = 172
| kwallaye4 = 8
| shekaru5 = 2025–2026
| kulob5 = Pachuca
| wasa5 = 9
| kwallaye5 = 0
| shekarun_kasa1 = 2007–2009
| tawagar_kasa1 = Portugal U17
| wasa_kasa1 = 25
| kwallaye_kasa1 = 5
| shekarun_kasa2 = 2008–2010
| tawagar_kasa2 = Portugal U18
| wasa_kasa2 = 8
| kwallaye_kasa2 = 1
| shekarun_kasa3 = 2010–2011
| tawagar_kasa3 = Portugal U19
| wasa_kasa3 = 9
| kwallaye_kasa3 = 2
| shekarun_kasa4 = 2012
| tawagar_kasa4 = Portugal U20
| wasa_kasa4 = 3
| kwallaye_kasa4 = 0
| shekarun_kasa5 = 2012–2015
| tawagar_kasa5 = Portugal U21
| wasa_kasa5 = 15
| kwallaye_kasa5 = 2
| shekarun_kasa6 = 2013–2022
| tawagar_kasa6 = [[Tawagar ƙwallon ƙafa ta ƙasar Portugal]]
| wasa_kasa6 = 80
| kwallaye_kasa6 = 5
}}
'''William Silva de Carvalho''' (an haife shi ranar 7 ga Afrilu, 1992) ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne na ƙasar Portugal wanda ya shahara wajen taka leda a matsayin mai tsaron tsakiya. An san shi da ƙwarewa wajen rarraba ƙwallo, ƙarfin jiki, da iya sarrafa wasan daga tsakiyar fili.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/William_Carvalho |title=William Carvalho |website=Wikipedia |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi William Carvalho a birnin [[Luanda]] na ƙasar Angola kafin ya koma Portugal tare da iyalinsa yana ƙarami. Ya taso ne a Portugal inda ya fara koyon ƙwallon ƙafa tun yana yaro. Kakansa Praia da kawunsa Afonso suma sun taɓa buga ƙwallo a Angola, abin da ya taimaka wajen haɓaka sha’awarsa ga wasan tun yana ƙarami.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/William_Carvalho |title=William Carvalho – Early life |website=Wikipedia |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Sporting CP ===
Carvalho ya shiga makarantar horas da matasa ta [[Sporting CP]] a shekarar 2005. Bayan ya nuna bajinta a matakin matasa, ya fara bugawa babbar ƙungiyar wasa a shekarar 2011. Domin samun ƙarin gogewa, an ba shi aro zuwa kulob ɗin Fátima sannan daga baya zuwa Cercle Brugge na Belgium.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/William_Carvalho |title=William Carvalho club career |website=Wikipedia |access-date=2026-05-08}}</ref>
Bayan dawowarsa daga Cercle Brugge, Carvalho ya zama ɗaya daga cikin fitattun ’yan wasan Sporting CP. A kakar 2013–14 ya taimaka wajen dawo da ƙungiyar cikin manyan kungiyoyin Portugal. Salon wasansa ya jawo hankalin manyan kulob na Turai saboda ƙwarewarsa wajen tsare tsakiya da kuma iya fara hare-hare daga baya.<ref>{{cite web |url=https://as.com/futbol/2016/09/14/champions/1473814144_914040.html |title=Diez campeones de París se forjaron en el Sporting |website=AS |access-date=2026-05-08}}</ref>
A lokacin da yake Sporting CP ya lashe kofin Taça de Portugal na shekarar 2014–15 da kuma Taça da Liga a kakar 2017–18. Ya buga wasanni sama da 190 a dukkan gasa tare da zama ɗaya daga cikin manyan taurarin ƙungiyar.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/William_Carvalho |title=William Carvalho honours |website=Wikipedia |access-date=2026-05-08}}</ref>
=== Real Betis ===
A ranar 13 ga Yuli, 2018, Carvalho ya koma ƙungiyar [[Real Betis]] ta ƙasar Spain kan kuɗi mai yawa. Zuwa Spain ya ƙara masa suna a gasar La Liga inda ya zama muhimmiyar kafa a tsakiyar fili.<ref>{{cite web |url=https://as.com/futbol/2018/07/18/primera/1531901359_992329.html |title=El Sporting de Portugal quiere a Javi García por William Carvalho |website=AS |access-date=2026-05-08}}</ref>
A ƙarƙashin kocin Manuel Pellegrini, Carvalho ya sake nuna ƙwarewa sosai musamman a kakar 2021–22 inda ya taimaka wa Betis lashe Copa del Rey. A wannan lokaci ya kasance ɗaya daga cikin gogaggun ’yan wasan ƙungiyar kuma ya taimaka wajen kai Betis zuwa gasar Turai sau da dama.<ref>{{cite web |url=https://es.wikipedia.org/wiki/William_Carvalho |title=William Carvalho |website=Wikipedia en Español |access-date=2026-05-08}}</ref>
An kuma yaba masa saboda kwanciyar hankali da yake nunawa idan yana riƙe da ƙwallo da kuma iya daidaita wasan tsakiya. Duk da cewa ba shi da saurin gudu sosai, yana amfani da ƙwarewa da hangen nesa wajen mamaye fili.<ref>{{cite web |url=https://www.reddit.com/r/soccer/comments/pbv9rr/ |title=Norwich City are in talks with Real Betis over the signing of Portugal international midfielder William Carvalho |website=Reddit |access-date=2026-05-08}}</ref>
=== Pachuca ===
A shekarar 2025, Carvalho ya koma ƙungiyar Pachuca ta ƙasar Mexico bayan ya bar Real Betis. Wannan mataki ya nuna sabon babi a rayuwarsa ta ƙwallon ƙafa bayan shekaru masu yawa a Turai.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/William_Carvalho |title=William Carvalho later career |website=Wikipedia |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Aikin ƙasa ==
Carvalho ya wakilci Portugal a matakai daban-daban na yara kafin ya fara bugawa babbar tawagar ƙasa wasa a shekarar 2013. Ya kasance cikin tawagar Portugal da ta lashe gasar [[UEFA Euro 2016]], wanda shi ne babban nasara a tarihin ƙwallon ƙafar Portugal.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/William_Carvalho |title=Portugal Euro 2016 squad |website=Wikipedia |access-date=2026-05-08}}</ref>
Ya kuma wakilci Portugal a gasar cin kofin duniya ta FIFA sau da dama da kuma UEFA Nations League da Portugal ta lashe a shekarar 2019. Salon wasansa ya sa ake kwatanta shi da tsohon tauraron Faransa Patrick Vieira saboda ƙarfin jikinsa da ikon sarrafa tsakiya.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/William_Carvalho |title=William Carvalho style of play |website=Wikipedia |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Salon wasa ==
William Carvalho ya fi taka leda a matsayin mai tsaron tsakiya, amma yana iya taka rawa a matsayin ɗan wasan tsakiya na yau da kullum ko ma mai tsaron baya idan buƙata ta taso. Ana yabonsa saboda:
* Kyakkyawan bayar da dogayen ƙwallaye
* Iya sarrafa gudun wasa
* Ƙarfin jiki
* Kwanciyar hankali yayin matsin lamba
* Kyakkyawan tsare fili<ref>{{cite web |url=https://www.reddit.com/r/soccer/comments/1m30y0i/ |title=William Carvalho leaves Betis |website=Reddit |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Nasarori ==
=== Sporting CP ===
* Taça de Portugal: 2014–15
* Taça da Liga: 2017–18
=== Real Betis ===
* Copa del Rey: 2021–22
=== Portugal ===
* UEFA Euro: 2016
* UEFA Nations League: 2018–19
=== Kyaututtuka na mutum ɗaya ===
* Mafi kyawun matashin ɗan wasa a Primeira Liga: 2013–14
* Mafi kyawun ɗan wasa a gasar UEFA European Under-21 Championship: 2015
* Cikin tawagar mafi kyau ta gasar UEFA U21: 2015<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/William_Carvalho |title=William Carvalho honours and awards |website=Wikipedia |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
== Hanyoyin waje ==
* {{Official website}}
* {{Soccerbase}}
* {{FIFA player}}
* {{Transfermarkt}}
iqm0cn3xwjrbwr96prktgj6wd3wl4t1
Renato Sanches
0
149934
832458
2026-05-08T10:57:42Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Renato Sanches 2016.jpg|thumb]] {{Infobox dan kwallon kafa | suna = Renato Sanches | hoto = Renato Sanches 2022.jpg | cikakken_suna = Renato Júnior Luz Sanches | ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1997|8|18}} | wurin_haihuwa = Lisbon, Portugal | tsawo = 1.76 m | matsayi = Tsakiya | kulob_na_yanzu = Paris Saint-Germain | lamba = 18 | matasa_shekaru1 = 2005–2006 | matasa_kulob1 = Águias da Musgueira | matasa_shekaru2 = 2006–2014 | matasa_kulob2 = Benfica | shekaru...
832458
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Renato Sanches 2016.jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Renato Sanches
| hoto = Renato Sanches 2022.jpg
| cikakken_suna = Renato Júnior Luz Sanches
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1997|8|18}}
| wurin_haihuwa = Lisbon, Portugal
| tsawo = 1.76 m
| matsayi = Tsakiya
| kulob_na_yanzu = Paris Saint-Germain
| lamba = 18
| matasa_shekaru1 = 2005–2006
| matasa_kulob1 = Águias da Musgueira
| matasa_shekaru2 = 2006–2014
| matasa_kulob2 = Benfica
| shekaru1 = 2014–2016
| kulob1 = Benfica B
| wasanni1 = 34
| kwallaye1 = 7
| shekaru2 = 2015–2016
| kulob2 = Benfica
| wasanni2 = 24
| kwallaye2 = 2
| shekaru3 = 2016–2019
| kulob3 = Bayern Munich
| wasanni3 = 35
| kwallaye3 = 1
| shekaru4 = 2017–2018
| kulob4 = → Swansea City (aro)
| wasanni4 = 12
| kwallaye4 = 0
| shekaru5 = 2019–2022
| kulob5 = Lille
| wasanni5 = 67
| kwallaye5 = 6
| shekaru6 = 2022–
| kulob6 = Paris Saint-Germain
| wasanni6 = 19
| kwallaye6 = 2
| kungiyar_kasa1 = Portugal U16
| kungiyar_kasa2 = Portugal U17
| kungiyar_kasa3 = Portugal U19
| kungiyar_kasa4 = Portugal U21
| kungiyar_kasa5 = Portugal
| wasanni_kasa5 = 32
| kwallaye_kasa5 = 3
}}
'''Renato Júnior Luz Sanches''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne ɗan ƙasar [[Portugal]] wanda aka haifa a ranar 18 ga Agusta, 1997 a birnin [[Lisbon]]. Yana taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya kuma ya shahara saboda ƙarfinsa, gudunsa da iya sarrafa ƙwallo cikin sauri.<ref>{{Cite web |url=https://www.transfermarkt.com/renato-sanches/profil/spieler/258027 |title=Renato Sanches Profile |website=Transfermarkt |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Renato Sanches a yankin Musgueira da ke Lisbon, inda ya taso cikin mawuyacin hali tare da iyalinsa. Mahaifinsa ɗan asalin [[Cape Verde]] ne yayin da mahaifiyarsa ta fito daga Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar ƙwallon ƙafa sosai kuma hakan ya sa aka kai shi makarantar horaswa ta Benfica yana ɗan shekara tara.<ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2016/jul/09/renato-sanches-portugal-euro-2016 |title=Renato Sanches: Portugal’s teenage phenomenon |website=The Guardian |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Benfica ===
Renato Sanches ya fara taka leda a makarantar matasa ta Benfica inda ya yi fice cikin sauri saboda ƙwarewarsa a tsakiya. A shekarar 2014 ya fara bugawa Benfica B wasa a gasar Segunda Liga. Daga baya a shekarar 2015 ya samu damar shiga babbar ƙungiyar Benfica.<ref>{{Cite web |url=https://www.slbenfica.pt/en-us/futebol/plantel-principal/renato-sanches |title=Renato Sanches Benfica Profile |website=SL Benfica |access-date=2026-05-08}}</ref>
A kakar 2015–16 Renato ya zama ɗaya daga cikin fitattun matasa a Turai bayan ya taimaka wa Benfica lashe gasar Firimiya ta Portugal. Salon wasansa mai cike da kuzari da ƙarfin jiki ya sa manyan kulob na Turai suka fara neman sa.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/news-media/news/0253-0d8187a7b8f2-0e0a3a2a4f56-1000--renato-sanches-the-rise-of-a-star/ |title=The rise of Renato Sanches |website=UEFA |access-date=2026-05-08}}</ref>
=== Bayern Munich ===
A shekarar 2016 ƙungiyar [[Bayern Munich]] ta Jamus ta sayi Renato Sanches kan kuɗi masu yawa. Wannan canjin ya sanya shi cikin jerin matasan ‘yan wasa mafi tsada a duniya a lokacin.<ref>{{Cite web |url=https://fcbayern.com/en/players/professionals/renato-sanches |title=Renato Sanches joins Bayern |website=Bayern Munich |access-date=2026-05-08}}</ref>
Sai dai bai samu damar taka rawar gani sosai a Bayern Munich ba saboda yawan gogaggun ‘yan wasa da ke ƙungiyar. Duk da haka ya taimaka wa ƙungiyar wajen lashe Bundesliga da wasu kofuna na cikin gida.<ref>{{Cite web |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/player/renato-sanches |title=Renato Sanches Bundesliga Stats |website=Bundesliga |access-date=2026-05-08}}</ref>
=== Swansea City (aro) ===
A shekarar 2017 an bayar da Renato aro zuwa ƙungiyar [[Swansea City]] a gasar Firimiya ta Ingila domin samun damar buga wasa akai-akai. Duk da haka ya sha fama da rauni da rashin tabuka abin a zo a gani a lokacin zamansa a Ingila.<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/41071944 |title=Renato Sanches joins Swansea City on loan |website=BBC Sport |access-date=2026-05-08}}</ref>
=== Lille ===
A shekarar 2019 Renato Sanches ya koma ƙungiyar [[Lille OSC]] ta Faransa. Wannan mataki ya taimaka masa wajen dawo da martabarsa saboda ya sake nuna bajintarsa a tsakiya.<ref>{{Cite web |url=https://www.losc.fr/effectif/lille/renato-sanches |title=Renato Sanches Lille Profile |website=Lille OSC |access-date=2026-05-08}}</ref>
Ya taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa Lille lashe gasar Ligue 1 ta Faransa a kakar 2020–21, inda suka doke manyan ƙungiyoyi kamar Paris Saint-Germain.<ref>{{Cite web |url=https://www.france24.com/en/live-news/20210523-lille-crowned-french-champions-for-first-time-in-a-decade |title=Lille crowned French champions |website=France24 |access-date=2026-05-08}}</ref>
=== Paris Saint-Germain ===
A shekarar 2022 Renato Sanches ya koma [[Paris Saint-Germain]] domin ci gaba da taka leda a matakin koli. Duk da nuna ƙwarewa a wasu lokuta, ya ci gaba da fama da matsalolin raunuka wanda hakan ya rage yawan wasanninsa.<ref>{{Cite web |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/renato-sanches |title=Renato Sanches PSG Profile |website=PSG Official Website |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Aikin ƙasa ==
Renato Sanches ya wakilci Portugal a matakan matasa daban-daban kafin ya fara bugawa babbar ƙungiyar ƙasa wasa a shekarar 2016.<ref>{{Cite web |url=https://www.fpf.pt/Jogadores/Jogador/playerId/780618 |title=Renato Sanches National Team Profile |website=Portuguese Football Federation |access-date=2026-05-08}}</ref>
Ya yi suna sosai a gasar [[UEFA Euro 2016]] inda ya taimaka wa Portugal lashe kofin nahiyar Turai karo na farko a tarihinsu. A lokacin gasar ya zama ɗaya daga cikin matasan ‘yan wasa mafi kayatarwa.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/players/250042583--renato-sanches/ |title=Renato Sanches Euro 2016 Profile |website=UEFA |access-date=2026-05-08}}</ref>
A wasan kusa da na ƙarshe da Poland, Renato ya ci muhimmiyar ƙwallo sannan ya taka rawar gani wajen kai Portugal wasan ƙarshe.<ref>{{Cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup |title=Renato Sanches International Career |website=FIFA |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Salon wasa ==
Renato Sanches ya shahara wajen amfani da ƙarfi, saurin gudu da iya ratsa ‘yan adawa daga tsakiya. Yana iya taka rawa a matsayin mai kare baya ko mai kai hari daga tsakiya. Ana yawan kwatanta salon wasansa da na wasu fitattun ‘yan wasan tsakiya masu amfani da kuzari sosai.<ref>{{Cite web |url=https://www.goal.com/en/news/who-is-renato-sanches-portugal-midfielder/ |title=Who is Renato Sanches? |website=Goal |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Nasarori ==
=== Benfica ===
* Primeira Liga: 2015–16
* Taça da Liga: 2015–16
=== Bayern Munich ===
* Bundesliga: 2016–17, 2018–19
* DFB-Pokal: 2018–19
=== Lille ===
* Ligue 1: 2020–21
=== Portugal ===
* UEFA Euro: 2016
* UEFA Nations League: 2018–19
== Kyaututtuka ==
* Golden Boy Award: 2016
* UEFA Euro Young Player of the Tournament: 2016<ref>{{Cite web |url=https://www.eurosport.com/football/euro-2016/2016/renato-sanches-wins-young-player-award_sto5681081/story.shtml |title=Renato Sanches wins Young Player award |website=Eurosport |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Manazarta ==
{{Manazarta}}
== Hanyoyin waje ==
* {{Official website|https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/renato-sanches}}
* {{Soccerbase}}
* {{Transfermarkt}}
l5wr1ni5srb3er19xw2iwp3xr2cp6x5
Hélder Postiga
0
149935
832461
2026-05-08T11:14:37Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Helder Postiga (2007).jpg|thumb]] {{Infobox dan kwallon kafa | suna = Hélder Postiga | hoto = Helder Postiga 2018.jpg | cikakken_suna = Hélder Manuel Marques Postiga | ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1982|8|2}} | wurin_haihuwa = Vila do Conde, Portugal | tsawo = 1.82 m | matsayi = Mai kai hari | matasa1 = 1990–1998 | kulob1 = Varzim | matasa2 = 1998–2001 | kulob2 = Porto | shekaru1 = 2001–2003 | kulob1 = Porto B | wasa1 = 23 | kwallaye1 = 13 | shekaru2 = 20...
832461
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Helder Postiga (2007).jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Hélder Postiga
| hoto = Helder Postiga 2018.jpg
| cikakken_suna = Hélder Manuel Marques Postiga
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1982|8|2}}
| wurin_haihuwa = Vila do Conde, Portugal
| tsawo = 1.82 m
| matsayi = Mai kai hari
| matasa1 = 1990–1998
| kulob1 = Varzim
| matasa2 = 1998–2001
| kulob2 = Porto
| shekaru1 = 2001–2003
| kulob1 = Porto B
| wasa1 = 23
| kwallaye1 = 13
| shekaru2 = 2001–2004
| kulob2 = Porto
| wasa2 = 58
| kwallaye2 = 22
| shekaru3 = 2003–2004
| kulob3 = Tottenham Hotspur
| wasa3 = 19
| kwallaye3 = 1
| shekaru4 = 2004–2008
| kulob4 = Porto
| wasa4 = 71
| kwallaye4 = 21
| shekaru5 = 2006
| kulob5 = → Saint-Étienne (aro)
| wasa5 = 16
| kwallaye5 = 3
| shekaru6 = 2008–2011
| kulob6 = Sporting CP
| wasa6 = 71
| kwallaye6 = 12
| shekaru7 = 2011–2013
| kulob7 = Zaragoza
| wasa7 = 66
| kwallaye7 = 23
| shekaru8 = 2013–2014
| kulob8 = Valencia
| wasa8 = 15
| kwallaye8 = 3
| shekaru9 = 2014
| kulob9 = → Lazio (aro)
| wasa9 = 5
| kwallaye9 = 0
| shekaru10 = 2014–2015
| kulob10 = Deportivo La Coruña
| wasa10 = 14
| kwallaye10 = 2
| shekaru11 = 2015
| kulob11 = Atlético Kolkata
| wasa11 = 7
| kwallaye11 = 2
| shekaru12 = 2016
| kulob12 = Rio Ave
| wasa12 = 5
| kwallaye12 = 0
| jimillar_wasa = 370
| jimillar_kwallaye = 100
| kasa1 = Portugal U21
| wasan_kasa1 = 21
| kwallayen_kasa1 = 14
| shekaru_kasa2 = 2003–2014
| kasa2 = Portugal
| wasan_kasa2 = 71
| kwallayen_kasa2 = 27
}}
'''Hélder Manuel Marques Postiga''' (an haife shi ranar 2 ga Agusta 1982) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar [[Portugal]] wanda ya taka leda a matsayin mai kai hari. An san shi da iya cin ƙwallaye, ƙwarewar kai hari a cikin akwatin bugun fanareti, da kuma taka muhimmiyar rawa a tawagar ƙasar Portugal a gasar cin kofin duniya da na nahiyar Turai.<ref>{{cite web |url=https://www.fpf.pt/ |title=Federação Portuguesa de Futebol – Hélder Postiga |publisher=FPF |access-date=8 May 2026}}</ref>
Postiga ya fara harkar ƙwallon ƙafarsa ne a makarantar matasa ta kulob ɗin Varzim kafin daga baya ya koma makarantar matasa ta Porto, inda ya bunƙasa zuwa ɗaya daga cikin fitattun matasan ‘yan wasa a Portugal.<ref>{{cite web |url=https://www.fcporto.pt/ |title=FC Porto historical players |publisher=FC Porto |access-date=8 May 2026}}</ref> A lokacin da yake Porto, ya nuna bajinta sosai a gaban raga, lamarin da ya sa ya samu damar shiga babbar ƙungiyar kulob ɗin tun yana ƙarami.<ref>{{cite news |title=Postiga emerges as Porto striker |publisher=UEFA |url=https://www.uefa.com/ |access-date=8 May 2026}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Hélder Postiga a garin Vila do Conde da ke Portugal. Tun yana ƙarami ya nuna sha’awar ƙwallon ƙafa, inda ya fara buga wasa a ƙungiyoyin yara na yankinsa.<ref>{{cite web |url=https://www.zerozero.pt/ |title=Hélder Postiga profile |publisher=Zerozero |access-date=8 May 2026}}</ref> Horonsa a Varzim ya taimaka masa wajen gina ƙwarewa da dabarun kai hari, kafin daga baya Porto ta ɗauke shi zuwa makarantar matasanta.<ref>{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/ |title=Hélder Postiga statistics |publisher=WorldFootball.net |access-date=8 May 2026}}</ref>
== Aikin kulob ==
=== Porto ===
Postiga ya fara taka leda a babbar ƙungiyar Porto a farkon shekarun 2000. Ya yi fice musamman a kakar 2002–03 lokacin da Porto ta lashe gasar Primeira Liga da kuma kofin UEFA ƙarƙashin koci José Mourinho.<ref>{{cite news |title=Porto conquer UEFA Cup |publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport |access-date=8 May 2026}}</ref> A wannan lokaci, Postiga ya kasance ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan gaba na ƙungiyar, inda yake haɗa kai da sauran taurari wajen kai hare-hare masu ƙarfi.<ref>{{cite web |url=https://www.transfermarkt.com/ |title=Hélder Postiga career stats |publisher=Transfermarkt |access-date=8 May 2026}}</ref>
A kakar 2003–04, ya koma kulob ɗin Tottenham Hotspur na Ingila. Sai dai bai samu damar nuna cikakken bajintarsa a gasar Premier League ba saboda matsalolin daidaituwa da kuma sauyin salon wasa.<ref>{{cite news |title=Postiga struggles at Spurs |publisher=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football |access-date=8 May 2026}}</ref> Duk da haka, ya samu damar cin ƙwallaye masu muhimmanci kafin daga baya ya koma Porto.<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/ |title=Premier League player profile |publisher=Premier League |access-date=8 May 2026}}</ref>
Da ya dawo Porto, Postiga ya sake samun damar farfaɗo da aikinsa. Ya taimaka wa kulob ɗin wajen lashe wasu kofuna a cikin gida, kuma ya ci gaba da kasancewa cikin jerin fitattun ‘yan wasan gaba na Portugal.<ref>{{cite web |url=https://www.ligaportugal.pt/ |title=Primeira Liga archives |publisher=Liga Portugal |access-date=8 May 2026}}</ref>
=== Saint-Étienne ===
A shekarar 2006, an bayar da shi aro zuwa kulob ɗin Saint-Étienne na Faransa domin samun ƙarin lokacin wasa.<ref>{{cite news |title=Saint-Etienne sign Postiga on loan |publisher=ESPN |url=https://www.espn.com/soccer/ |access-date=8 May 2026}}</ref> A can ya samu damar nuna ƙwarewa a Ligue 1, inda ya taimaka wa ƙungiyar da ƙwallaye da kuma gogewa a harin gaba.<ref>{{cite web |url=https://www.ligue1.com/ |title=Ligue 1 player history |publisher=Ligue 1 |access-date=8 May 2026}}</ref>
=== Sporting CP ===
Bayan ya bar Porto, Postiga ya koma Sporting CP a shekarar 2008.<ref>{{cite web |url=https://www.sporting.pt/ |title=Sporting CP former players |publisher=Sporting CP |access-date=8 May 2026}}</ref> A Sporting, ya kasance ɗaya daga cikin manyan ‘yan wasan gaba, inda ya taimaka wa ƙungiyar a gasar cikin gida da kuma ta Turai.<ref>{{cite news |title=Postiga leads Sporting attack |publisher=UEFA |url=https://www.uefa.com/ |access-date=8 May 2026}}</ref> Duk da cewa bai kasance mai yawan cin ƙwallaye sosai ba, ya taka rawa wajen ƙirƙirar damammaki da taimaka wa abokan wasansa.<ref>{{cite web |url=https://www.goal.com/ |title=Hélder Postiga at Sporting |publisher=Goal.com |access-date=8 May 2026}}</ref>
=== Zaragoza ===
A shekarar 2011, Postiga ya koma Zaragoza ta Spain.<ref>{{cite web |url=https://www.realmadrid.com/ |title=La Liga historical records |publisher=La Liga archives |access-date=8 May 2026}}</ref> Wannan lokaci ne da ya sake haskawa sosai a aikinsa, inda ya ci ƙwallaye da dama a gasar La Liga.<ref>{{cite news |title=Postiga shines in Spain |publisher=Marca |url=https://www.marca.com/ |access-date=8 May 2026}}</ref> Ya kasance ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Zaragoza, musamman wajen taimaka wa ƙungiyar gujewa faduwa daga gasar.<ref>{{cite web |url=https://www.laliga.com/ |title=La Liga player statistics |publisher=La Liga |access-date=8 May 2026}}</ref>
=== Valencia da sauran kulob-kulob ===
Bajintar da ya nuna a Zaragoza ta sa Valencia ta saye shi a shekarar 2013.<ref>{{cite news |title=Valencia sign Hélder Postiga |publisher=Sky Sports |url=https://www.skysports.com/football |access-date=8 May 2026}}</ref> Duk da haka, raunin jiki ya hana shi samun cikakken damar taka leda a Valencia.<ref>{{cite web |url=https://www.beinsports.com/ |title=Postiga injury updates |publisher=beIN Sports |access-date=8 May 2026}}</ref>
Daga baya ya taka leda a Lazio a matsayin aro, sannan ya koma Deportivo La Coruña, Atlético Kolkata na Indiya, da kuma Rio Ave kafin ya yi ritaya daga ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/ |title=Hélder Postiga player history |publisher=FIFA |access-date=8 May 2026}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Postiga ya fara buga wa tawagar ƙasar Portugal wasa a shekarar 2003.<ref>{{cite web |url=https://www.fpf.pt/ |title=Portugal national team records |publisher=FPF |access-date=8 May 2026}}</ref> Ya wakilci ƙasar a manyan gasa da dama ciki har da UEFA Euro 2004, FIFA World Cup 2006, UEFA Euro 2008, UEFA Euro 2012 da FIFA World Cup 2014.<ref>{{cite news |title=Portugal squad history |publisher=UEFA |url=https://www.uefa.com/ |access-date=8 May 2026}}</ref>
Daya daga cikin fitattun lokutansa shi ne ƙwallon da ya ci wa Portugal a wasan daf da na kusa da na ƙarshe a Euro 2004 da Ingila, inda ya farke wasan da kai kafin Portugal ta yi nasara a bugun fanareti.<ref>{{cite news |title=Portugal beat England on penalties |publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football |access-date=8 May 2026}}</ref> Wannan ƙwallo ta taimaka wajen ƙara masa suna a idon magoya baya.<ref>{{cite web |url=https://www.fourfourtwo.com/ |title=Classic Euro 2004 matches |publisher=FourFourTwo |access-date=8 May 2026}}</ref>
A Euro 2012, Postiga ya sake taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa Portugal kaiwa wasan kusa da na ƙarshe.<ref>{{cite news |title=Portugal impress at Euro 2012 |publisher=UEFA |url=https://www.uefa.com/ |access-date=8 May 2026}}</ref> An san shi da iya haɗa kai da Cristiano Ronaldo da sauran ‘yan wasan gaba wajen gina hare-hare masu haɗari.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/ |title=Portugal attacking partnership |publisher=ESPN |access-date=8 May 2026}}</ref>
== Salon wasa ==
Postiga ya kasance ɗan wasa mai ƙarfin jiki, iya bugun kai, da kuma motsi mai kyau a cikin akwatin bugun fanareti.<ref>{{cite web |url=https://bleacherreport.com/ |title=Analysis of Hélder Postiga |publisher=Bleacher Report |access-date=8 May 2026}}</ref> Kodayake ba shi da sauri sosai, yana amfani da ƙwarewa da hangen nesa wajen samun damar cin ƙwallaye.<ref>{{cite web |url=https://www.coachesvoice.com/ |title=Classic Portuguese strikers |publisher=Coaches' Voice |access-date=8 May 2026}}</ref>
== Bayan ritaya ==
Bayan ritayarsa daga buga ƙwallon ƙafa, Postiga ya shiga harkokin gudanarwa da ci gaban matasa a ƙwallon ƙafa.<ref>{{cite web |url=https://www.record.pt/ |title=Postiga after retirement |publisher=Record Portugal |access-date=8 May 2026}}</ref> Ya ci gaba da kasancewa cikin harkokin wasanni a Portugal, musamman wajen tallafawa matasa masu tasowa.<ref>{{cite web |url=https://maisfutebol.iol.pt/ |title=Hélder Postiga football projects |publisher=Mais Futebol |access-date=8 May 2026}}</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2002–03, 2003–04
* Taça de Portugal: 2002–03
* UEFA Cup: 2002–03
* UEFA Champions League: 2003–04<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/ |title=UEFA Champions League archives |publisher=UEFA |access-date=8 May 2026}}</ref>
=== Portugal ===
* Wanda ta biyu a UEFA Euro 2004<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/ |title=UEFA Euro history |publisher=UEFA |access-date=8 May 2026}}</ref>
== Manazarta ==
{{Reflist}}
[[Category:1982 births]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:'Yan kwallon kafar Portugal]]
[[Category:Yan wasan FC Porto]]
[[Category:Yan wasan Tottenham Hotspur F.C.]]
[[Category:Yan wasan Sporting CP]]
[[Category:Yan wasan Valencia CF]]
[[Category:Yan wasan Lazio]]
[[Category:Yan wasan tawagar ƙasar Portugal]]
3d1mlw1490x722d6ugdixggbpxrzyx4
Rúben Neves
0
149936
832462
2026-05-08T11:18:55Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Rúben Neves.png|thumb]] {{Infobox dan kwallon kafa | suna = Rúben Neves | hoto = Rúben Neves 2023.jpg | cikakken_suna = Rúben Diogo da Silva Neves | ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1997|3|13}} | wurin_haihuwa = Mozelos, Portugal | ƙasa = Portugal | tsawo = 1.80 m | matsayi = Dan wasan tsakiya | ƙungiya_ta_yanzu = Al Hilal | lamba = 8 | shekaru_yara1 = 2005–2014 | ƙungiyar_yara1 = Porto | shekaru1 = 2014–2017 | ƙungiyoyi1 = Porto | wasa1 = 59 | kwallaye1...
832462
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Rúben Neves.png|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Rúben Neves
| hoto = Rúben Neves 2023.jpg
| cikakken_suna = Rúben Diogo da Silva Neves
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1997|3|13}}
| wurin_haihuwa = Mozelos, Portugal
| ƙasa = Portugal
| tsawo = 1.80 m
| matsayi = Dan wasan tsakiya
| ƙungiya_ta_yanzu = Al Hilal
| lamba = 8
| shekaru_yara1 = 2005–2014
| ƙungiyar_yara1 = Porto
| shekaru1 = 2014–2017
| ƙungiyoyi1 = Porto
| wasa1 = 59
| kwallaye1 = 3
| shekaru2 = 2017–2023
| ƙungiyoyi2 = Wolverhampton Wanderers
| wasa2 = 253
| kwallaye2 = 30
| shekaru3 = 2023–
| ƙungiyoyi3 = Al Hilal
| wasa3 = 0
| kwallaye3 = 0
| shekaru_ƙasa1 = 2014
| ƙasa1 = Portugal U17
| wasa_ƙasa1 = 9
| kwallaye_ƙasa1 = 0
| shekaru_ƙasa2 = 2014–2015
| ƙasa2 = Portugal U19
| wasa_ƙasa2 = 17
| kwallaye_ƙasa2 = 4
| shekaru_ƙasa3 = 2015–2017
| ƙasa3 = Portugal U21
| wasa_ƙasa3 = 24
| kwallaye_ƙasa3 = 0
| shekaru_ƙasa4 = 2015–
| ƙasa4 = Portugal
| wasa_ƙasa4 = 40
| kwallaye_ƙasa4 = 0
}}
'''Rúben Diogo da Silva Neves''' ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar Portugal wanda aka haifa a ranar 13 ga Maris, 1997 a Mozelos, Portugal. Yana taka leda a matsayin ɗan wasan tsakiya kuma an san shi saboda iya sarrafa ƙwallo, dogayen pas, hangen nesa a wasa da kuma harba ƙwallo daga nesa. Yana daga cikin fitattun ‘yan wasan tsakiya da Portugal ta samar a ƙarni na 21.<ref>{{Cite web |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/players/ruben-neves |title=Rúben Neves Profile |publisher=FIFA |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Rayuwar farko ==
Rúben Neves ya taso ne a yankin Mozelos dake Portugal inda ya fara sha’awar wasan ƙwallon ƙafa tun yana ƙarami. Tun daga ƙuruciyarsa malamai da masu horaswa sun lura da ƙwarewarsa wajen sarrafa wasan tsakiya da iya bayar da ingantattun pas. Ya shiga makarantar koyon wasan ƙwallon ƙafa ta Porto yana ƙarami kuma ya ci gaba da haɓaka har ya zama ɗaya daga cikin matasan da ake fata sosai a Portugal.<ref>{{Cite web |url=https://www.fcporto.pt/en |title=FC Porto Academy History |publisher=FC Porto |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Aikin ƙungiya ==
=== Porto ===
Rúben Neves ya fara taka leda a babbar ƙungiyar Porto a shekarar 2014 yana da shekaru 17 kacal. Ya zama ɗaya daga cikin matasa mafi ƙanƙanta da suka fara buga wasa a tarihin ƙungiyar. A farkon kakarsa ya nuna balaga sosai duk da ƙarancin shekarunsa, inda ya riƙa sarrafa tsakiyar fili tare da bayar da gudummawa wajen kare baya da kuma kai hari.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/250067486--ruben-neves/ |title=Rúben Neves – UEFA Profile |publisher=UEFA |access-date=2026-05-08}}</ref>
A lokacin da yake Porto, Neves ya taka muhimmiyar rawa a gasar cikin gida da kuma gasar zakarun Turai ta UEFA Champions League. An yaba masa saboda nutsuwarsa a wasa duk da ƙuruciyarsa. Hakan ya sa manyan ƙungiyoyi daga Turai suka fara bibiyarsa.<ref>{{Cite news |title=Young Portuguese star attracting Europe’s elite |publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football |access-date=2026-05-08}}</ref>
=== Wolverhampton Wanderers ===
A shekarar 2017 Rúben Neves ya koma ƙungiyar Wolverhampton Wanderers ta Ingila. Mutane da dama sun yi mamakin yadda ɗan wasa mai irin ƙwarewarsa ya koma ƙungiyar da ke matakin Championship a lokacin. Sai dai zuwansa ya taimaka sosai wajen dawo da ƙungiyar gasar Premier League.<ref>{{Cite web |url=https://www.wolves.co.uk/teams/first-team/ruben-neves/ |title=Rúben Neves Profile |publisher=Wolverhampton Wanderers |access-date=2026-05-08}}</ref>
Neves ya zama jagora a tsakiyar fili ga Wolverhampton Wanderers. Ya shahara wajen jefa dogayen pas masu daidaito da kuma zura ƙwallaye masu ban mamaki daga wajen akwatin bugun fenariti. Magoya baya sun riƙa kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun ‘yan wasan ƙungiyar a zamaninsa.<ref>{{Cite news |title=Rúben Neves and Wolves rise together |publisher=Sky Sports |url=https://www.skysports.com/football |access-date=2026-05-08}}</ref>
A lokacin da yake Wolves ya taimaka wa ƙungiyar wajen samun gurbin shiga gasar UEFA Europa League. Haka kuma ya kasance cikin jagororin ƙungiyar saboda halayensa na ƙwarewa da natsuwa a filin wasa.<ref>{{Cite web |url=https://www.premierleague.com/players/12191/Ruben-Neves/overview |title=Premier League Profile |publisher=Premier League |access-date=2026-05-08}}</ref>
=== Al Hilal ===
A shekarar 2023 Neves ya koma ƙungiyar Al Hilal ta Saudiyya bayan shekaru masu yawa a Ingila. Wannan sauyi ya kasance wani babban mataki a rayuwarsa ta ƙwallon ƙafa, inda ya shiga cikin jerin fitattun ‘yan wasan Turai da suka koma gasar Saudiyya.<ref>{{Cite news |title=Rúben Neves joins Al Hilal |publisher=ESPN |url=https://www.espn.com/soccer/ |access-date=2026-05-08}}</ref>
Tun bayan zuwansa Al Hilal ya ci gaba da nuna ƙwarewa wajen sarrafa wasan tsakiya da taimaka wa ƙungiyar wajen samun nasarori a gasar cikin gida da ta nahiyar Asiya. Kwarewarsa da gogewarsa sun sa ya zama muhimmin ɗan wasa a ƙungiyar.<ref>{{Cite web |url=https://spl.com.sa/en |title=Saudi Pro League Players |publisher=Saudi Pro League |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Aikin ƙasa ==
Rúben Neves ya wakilci Portugal a matakan matasa daban-daban kafin ya shiga babbar ƙungiyar ƙasa. Ya buga wasanni a ƙungiyoyin Portugal U17, U19 da U21, inda ya nuna hazaka sosai a matsayin ɗan wasan tsakiya.<ref>{{Cite web |url=https://www.fpf.pt |title=Portuguese Football Federation |publisher=FPF |access-date=2026-05-08}}</ref>
Ya fara buga wa babbar ƙungiyar Portugal wasa a shekarar 2015. Tun daga lokacin ya kasance cikin ‘yan wasan da ake kira akai-akai domin wakiltar ƙasar a manyan gasa irin su UEFA European Championship da FIFA World Cup.<ref>{{Cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup |title=FIFA World Cup Players |publisher=FIFA |access-date=2026-05-08}}</ref>
Neves yana daga cikin ‘yan wasan Portugal da suka lashe gasar UEFA Nations League. Gudummawarsa wajen sarrafa tsakiyar fili ta taimaka wa ƙasar samun nasarori a wasanni masu muhimmanci.<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/ |title=UEFA Nations League |publisher=UEFA |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Salon wasa ==
An san Rúben Neves da iya sarrafa wasan tsakiya cikin natsuwa da hikima. Yana da ƙwarewa wajen rarraba ƙwallaye masu tsawo da kuma kare baya idan ana buƙata. Haka kuma yana da ƙwarewar harba ƙwallo daga nesa wanda ya sa ya ci ƙwallaye masu kyau a rayuwarsa ta wasa.<ref>{{Cite news |title=Why Rúben Neves is one of Europe’s best midfielders |publisher=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football |access-date=2026-05-08}}</ref>
Masana ƙwallon ƙafa suna yaba masa saboda hangen nesansa a wasa da kuma iya karanta yanayin fili kafin ya bayar da pas. Wannan ya sa yake taka muhimmiyar rawa wajen haɗa kai tsakanin ‘yan baya da ‘yan gaba.<ref>{{Cite web |url=https://www.goal.com/en |title=Rúben Neves analysis |publisher=Goal.com |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Primeira Liga: 2017–18
* Supertaça Cândido de Oliveira: 2014<ref>{{Cite web |url=https://www.fcporto.pt/en/honours |title=FC Porto Honours |publisher=FC Porto |access-date=2026-05-08}}</ref>
=== Wolverhampton Wanderers ===
* EFL Championship: 2017–18<ref>{{Cite web |url=https://www.efl.com/ |title=EFL Championship Winners |publisher=English Football League |access-date=2026-05-08}}</ref>
=== Portugal ===
* UEFA Nations League: 2018–19<ref>{{Cite web |url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/history/ |title=UEFA Nations League History |publisher=UEFA |access-date=2026-05-08}}</ref>
== Bayanai na waje ==
* [https://www.fifa.com/fifaplus/en/players/ruben-neves Rúben Neves a FIFA]
* [https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/250067486--ruben-neves/ Rúben Neves a UEFA]
{{Dan kwallon kafa guntu}}
[[Category:1997 births]]
[[Category:Rayayyun mutane]]
[[Category:Yan kwallon kafar Portugal]]
[[Category:Yan wasan Wolverhampton Wanderers]]
[[Category:Yan wasan FC Porto]]
[[Category:Yan wasan Al Hilal]]
[[Category:Portugal international footballers]]
9x659wsgrfsa6cn8080g7gg3axnskgz
Ricardo Carvalho
0
149937
832463
2026-05-08T11:25:22Z
Saad Nuhu
43323
Sabon shafi: [[Fayil:Ricardo-Carvalho-2015-07.jpg|thumb]] {{Infobox dan kwallon kafa | suna = Ricardo Carvalho | hoto = Ricardo Carvalho 2018.jpg | cikakken_suna = Ricardo Alberto Silveira de Carvalho | ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1978|5|18}} | wurin_haihuwa = Amarante, Portugal | tsawo = 1.83 m | matsayi = Mai tsaron baya | matasa_shekaru1 = 1989–1995 | matasa_kungiya1 = Amarante | matasa_shekaru2 = 1995–1997 | matasa_kungiya2 = Porto | shekaru1 = 1997–2004 | kungiya1 = Port...
832463
wikitext
text/x-wiki
[[Fayil:Ricardo-Carvalho-2015-07.jpg|thumb]]
{{Infobox dan kwallon kafa
| suna = Ricardo Carvalho
| hoto = Ricardo Carvalho 2018.jpg
| cikakken_suna = Ricardo Alberto Silveira de Carvalho
| ranar_haihuwa = {{Haihuwa da shekaru|1978|5|18}}
| wurin_haihuwa = Amarante, Portugal
| tsawo = 1.83 m
| matsayi = Mai tsaron baya
| matasa_shekaru1 = 1989–1995
| matasa_kungiya1 = Amarante
| matasa_shekaru2 = 1995–1997
| matasa_kungiya2 = Porto
| shekaru1 = 1997–2004
| kungiya1 = Porto
| wasa1 = 73
| kwallaye1 = 3
| shekaru2 = 1998–1999
| kungiya2 = → Leça (aro)
| wasa2 = 22
| kwallaye2 = 1
| shekaru3 = 1999–2000
| kungiya3 = → Vitória Setúbal (aro)
| wasa3 = 25
| kwallaye3 = 2
| shekaru4 = 2004–2010
| kungiya4 = Chelsea
| wasa4 = 135
| kwallaye4 = 7
| shekaru5 = 2010–2013
| kungiya5 = Real Madrid
| wasa5 = 50
| kwallaye5 = 3
| shekaru6 = 2013–2016
| kungiya6 = Monaco
| wasa6 = 95
| kwallaye6 = 5
| jimillar_wasa = 400+
| jimillar_kwallaye = 20+
| shekarun_kasa1 = 2003–2016
| kungiyar_kasa1 = Portugal
| wasannin_kasa1 = 89
| kwallayen_kasa1 = 1
}}
'''Ricardo Alberto Silveira de Carvalho''' (an haife shi ranar 18 ga Mayu 1978) tsohon ɗan wasan ƙwallon ƙafa ne daga ƙasar :contentReference[oaicite:0]{index=0} wanda ya yi suna a matsayin ɗaya daga cikin fitattun masu tsaron baya a zamaninsa. Ya shahara saboda iya kare ƙwallo, saurin karanta wasan abokan hamayya, da kuma iya fara gina hari daga baya. Carvalho ya taka muhimmiyar rawa a kungiyoyin da ya wakilta musamman a lokacin da yake bugawa ƙungiyar.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com|title=Ricardo Carvalho Profile|publisher=FIFA}}</ref>
== Rayuwar farko ==
An haifi Ricardo Carvalho a garin :contentReference[oaicite:4]{index=4} da ke arewacin Portugal. Tun yana ƙarami yake nuna sha’awar wasan ƙwallon ƙafa, inda ya fara buga wasa a ƙaramar ƙungiyar Amarante kafin daga baya ya shiga makarantar horaswa ta Porto. A lokacin yana matashi, masu horaswa sun lura da ƙwarewarsa wajen tsaron baya da natsuwarsa a cikin fili, abin da ya sa aka fara ganin yana da makoma mai kyau a wasan ƙwallon ƙafa.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com|title=Ricardo Carvalho Biography|publisher=UEFA}}</ref>
== Aikin ƙungiya ==
=== Porto ===
Carvalho ya fara taka leda a babbar ƙungiyar Porto a ƙarshen shekarun 1990, amma kafin ya samu cikakken gurbi an tura shi aro zuwa ƙungiyoyin Leça da Vitória Setúbal domin samun ƙwarewa. Bayan dawowarsa Porto, ya zama ginshiƙin tsaron ƙungiyar tare da abokin wasansa Jorge Costa. A ƙarƙashin koci :contentReference[oaicite:5]{index=5}, Porto ta samu manyan nasarori ciki har da lashe gasar Firimiya ta Portugal da kuma kofin Turai na UEFA Champions League a shekarar 2004.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague|title=2004 UEFA Champions League Final|publisher=UEFA}}</ref>
Carvalho ya kasance ɗaya daga cikin fitattun ‘yan wasan Porto a lokacin da ƙungiyar ta lashe kofin :contentReference[oaicite:6]{index=6} bayan doke Monaco a wasan ƙarshe. Salon wasansa ya haɗa da ƙarfi, iya sare ƙwallo, da kuma kyakkyawan matsayi a fili. Wannan nasara ta sa manyan ƙungiyoyin Turai suka fara neman sa.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/sports/UEFA-Champions-League|title=UEFA Champions League History|publisher=Britannica}}</ref>
=== Chelsea ===
A shekarar 2004 Carvalho ya koma ƙungiyar :contentReference[oaicite:7]{index=7} ta ƙasar :contentReference[oaicite:8]{index=8} tare da kocinsa José Mourinho. Ya taimaka sosai wajen gina ɗaya daga cikin mafi kyawun layin tsaro a tarihin gasar Firimiya ta Ingila. Chelsea ta lashe gasar Premier League sau biyu a jere a shekarun 2005 da 2006 tare da ƙarancin kwallayen da aka ci musu.<ref>{{Cite web|url=https://www.premierleague.com|title=Chelsea Title Winning Season|publisher=Premier League}}</ref>
A lokacin da yake Chelsea, Carvalho ya haɗa kai da kyaftin ɗin ƙungiyar John Terry wajen kare baya. Haɗin gwiwarsu ya zama abin yabawa a Turai saboda ƙarfin tsaro da fahimtar juna. Ya kuma taimaka wa Chelsea wajen lashe kofin FA Cup da League Cup. Duk da yawan raunuka a wasu lokuta, har yanzu ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya da suka taka leda a Chelsea.<ref>{{Cite web|url=https://www.chelseafc.com|title=Ricardo Carvalho at Chelsea|publisher=Chelsea FC}}</ref>
=== Real Madrid ===
A shekarar 2010 Carvalho ya koma :contentReference[oaicite:9]{index=9} a ƙasar :contentReference[oaicite:10]{index=10} inda ya sake haɗuwa da José Mourinho. Duk da shekarunsa sun fara yawa a lokacin, ya nuna ƙwarewa sosai a kakarsa ta farko. Ya taimaka wa Real Madrid wajen lashe Copa del Rey da kuma gasar La Liga.<ref>{{Cite web|url=https://www.realmadrid.com|title=Ricardo Carvalho Real Madrid Profile|publisher=Real Madrid}}</ref>
Carvalho ya kasance jagora ga matasan ‘yan baya a Real Madrid saboda gogewarsa da kuma yadda yake tsara tsaro. Sai dai raunuka da gasa mai ƙarfi a cikin ƙungiyar sun rage yawan wasannin da yake bugawa a shekarunsa na ƙarshe a Madrid.<ref>{{Cite web|url=https://www.laliga.com|title=Real Madrid Squad History|publisher=La Liga}}</ref>
=== Monaco ===
Bayan barin Real Madrid, Carvalho ya koma ƙungiyar :contentReference[oaicite:11]{index=11} ta Faransa a shekarar 2013. Duk da ya tsufa a lokacin, ya ci gaba da nuna ƙwarewa da jagoranci. Ya taimaka wajen haɓaka matasan ‘yan wasa da kuma dawo da Monaco cikin manyan ƙungiyoyin Faransa da Turai.<ref>{{Cite web|url=https://www.ligue1.com|title=Ricardo Carvalho Monaco Career|publisher=Ligue 1}}</ref>
== Aikin tawagar ƙasa ==
Carvalho ya wakilci tawagar ƙasar :contentReference[oaicite:12]{index=12} fiye da sau tamanin. Ya buga manyan gasa ciki har da UEFA Euro da FIFA World Cup. Ya kasance cikin tawagar Portugal da ta kai wasan ƙarshe na Euro 2004 kafin ta sha kashi a hannun ƙasar :contentReference[oaicite:13]{index=13}.<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history|title=UEFA Euro 2004|publisher=UEFA}}</ref>
Har ila yau, ya shiga gasar :contentReference[oaicite:14]{index=14} ta 2006 inda Portugal ta kai matakin kusa da na ƙarshe. A tsawon shekarunsa a tawagar ƙasa, an yaba masa saboda ƙwarewarsa, natsuwa da kuma iya jagorantar tsaro.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup|title=2006 FIFA World Cup|publisher=FIFA}}</ref>
== Salon wasa ==
Ana kallon Ricardo Carvalho a matsayin mai tsaron baya mai hankali da iya karanta wasa sosai. Ba wai kawai yana amfani da ƙarfi ba, har ma yana amfani da dabara wajen kwace ƙwallo daga abokan hamayya. Ya kuma kasance mai iya fara kai hari daga baya ta hanyar kyawawan dogayen pass da gina wasa cikin nutsuwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fourfourtwo.com|title=Best Defenders of Their Generation|publisher=FourFourTwo}}</ref>
Masana ƙwallon ƙafa da dama sun kwatanta shi da wasu manyan masu tsaron baya na duniya saboda haɗa fasaha da ƙwarewar tsaro. Duk da cewa bai kasance mai tsayi sosai ba idan aka kwatanta da wasu masu tsaron baya, ya yi amfani da saurin tunani da matsayi wajen dakatar da hare-haren abokan hamayya.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com|title=Ricardo Carvalho Analysis|publisher=Goal}}</ref>
== Nasarori ==
=== Porto ===
* Gasar Firimiya ta Portugal
* UEFA Champions League: 2003–04
* UEFA Cup: 2002–03
* Taça de Portugal
=== Chelsea ===
* Premier League: 2004–05, 2005–06, 2009–10
* FA Cup
* League Cup
=== Real Madrid ===
* La Liga
* Copa del Rey
=== Portugal ===
* UEFA Euro 2004 – Matsayi na biyu
== Bayan ritaya ==
Bayan ritayarsa daga wasan ƙwallon ƙafa, Carvalho ya shiga harkokin horaswa da gudanarwa a wasu lokuta. Har yanzu ana tunawa da shi a matsayin ɗaya daga cikin mafi kyawun masu tsaron baya da Portugal ta taɓa samarwa.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifa.com|title=Football Legends: Ricardo Carvalho|publisher=FIFA}}</ref>
[[Category:1978 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:Portuguese footballers]]
[[Category:Chelsea F.C. players]]
[[Category:Real Madrid CF players]]
[[Category:FC Porto players]]
[[Category:Portugal international footballers]]
255mhdmkys8s9oj2rf0hv7h8ei8vok8